ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 14889 224748 144027 2026-07-06T11:53:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਲੇਖ ਸੂਚੀ'''}}}}</noinclude>{{rh|ਦੂਸਰੀ ਛਾਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ||੫}} {{rh|ਪਹਿਲੀ ਛਾਪ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ||੭}} {{rh|ਕੂਕਾ ਯਾ ਨਾਮਧਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ||੧੩}} {{rh|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਆਰੰਭਕ ਹਾਲ||੨੩}} {{rh|ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੇਲ||੨੬}} {{rh|ਆਪਣਾ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ||੩੦}} {{rh|ਜਗਿਆਸੀ (ਅਭਿਆਸੀ) ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ||੩੩}} {{rh|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ||੪੬}} {{rh|ਖੋਟਿਆਂ ਦਾ ਦੀਵਾਨ||੪੯}} {{rh|ਖੁਫ਼ੀਆ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ||੫੨}} {{rh|ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ||੬੫}} {{rh|ਅਨੰਦਪੁਰ ਦਾ ਹੋਲਾ||੭੩}} {{rh|ਨਜ਼ਰ-ਬੰਦੀ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ||੮੨}} {{rh|ਭੈਣੀ ਵਿਚ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਮੇਲਾ||੮੫}} {{rh|ਸੰਮਤ ੧੯੨੪ ਦੀ ਦੀਵਾਲੀ||੮੯}} {{rh|‘ਮੜ੍ਹੀ ਮਸਾਣੀ ਢਾਇ ਕੇ ਕਰ ਦਿਓ ਮਦਾਨਾ’||੯੪}} {{rh|ਮਾਨ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਟਾ ਵਿਚ ਘਾਟਾ||੯੯}} {{rh|ਥਰਾਜਵਾਲੇ ਦਾ ਵਾਕਿਆ||੧੦੫}} {{rh|ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਪਲਟਣ||੧੧੦}} {{rh|ਨਿਪਾਲ ਨੂੰ ਕੂਕਾ ਮਿਸ਼ਨ||੧੧੩}}<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 8tj2a1fkp4eq28dx9epjhjb23713tdm 250 14892 224749 144062 2026-07-06T11:53:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||੧੨|}}</noinclude>{{rh|ਦੀਵਾਨ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ||૧૧੬}} {{rh|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਬੁਚੜਾਂ ਦੇ ਕਤਲ||੧੧੮}} {{rh|ਖੋਟਿਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ||੧੨੯}} {{rh|ਰਾਏਕੋਟ ਵਿਚ ਕਤਲ||੧੩੨}} {{rh|ਗਿਆਨੀ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ||੧੪੦}} {{rh|Lਜੇ. ਡਬਲਯੂ. ਮੈਕਨੈਬ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ||੧੪੩}} {{rh|ਭੈਣੀ ਵਿਚ ਮਾਘੀ ਦਾ ਮੇਲਾ||੧੫੩}} {{rh|ਮਲੌਦ ਉਤੇ ਧਾਵਾ||੧੬੨}} {{rh|ਮਲੇਰ ਕੋਟਲੇ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਤੇ ਰੜ ਵਿਚ ਗਰਿਫ਼ਤਾਰੀ||੧੬੮}} {{rh|ਕੂਕਿਆਂ ਦਾ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾਏ ਜਾਣਾ||੧੭੬}} {{rh|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲਾ||੧੯੪}} {{rh|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ||੨੦੧}} {{rh|ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਅਫਰਾ ਤਫਰੀ||੨੦੬}} {{rh|ਕਾਵਨ ਤੇ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ||੨੦੮}} {{rh|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ||੨੧੨}} {{rh|ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਤੇ ਰਹਿਤਨਾਮੇ||੨੧੬}} {{rh|ਨਾਮਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ‘ਅਰਦਾਸ’||੩੩੮}} {{rh|ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ||੩੪0}} {{rh|ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ||੩੬੧}} {{rh|ਆਧਾਰ ਸੂਚੀ||੩੬੩}}<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 59ydtoq6fagn8r4i7n8qe7evlhjg2pc 250 14919 224740 221878 2026-07-06T11:30:20Z Harchand Bhinder 2624 224740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Prabhjot Kaur Gill" />{{rh||ਕੂਕਾ ਯਾ ਨਾਮਧਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ|੧੭}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ਿਲਾ ਅਟਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੋਈ<ref>ਪੁਰਾਤਨ ਲਿਖਾਰੀ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਛੋਈ ਦਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਰਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ ਅਟਕ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ‘ਤਾਰੀਖ਼ ਪਰਗਣਾ ਮੁਕਤਸਰ ਵਾ ਮਮਦੋਟ ਅਤੇ ‘ਤਾਰੀਖ਼ ਮਖ਼ਜ਼ਨਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ।</ref> ਵਿਚ ਭਾਈ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਸੰਮਤ ੧੮ ੫੬ ਬਿਕ੍ਰਮੀ<ref>{{gap}} ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕ੍ਰਿਤ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ, ਪੰਨਾ ੮੭੫ । {{gap}} 'ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੧, ਪਰ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਫੱਗਣ ਸਦੀ ੧੫ ਸੰਮਤ ੧੮੪੧ ਬਿਕ੍ਰਮੀ, ੨੪ ਫ਼ਰਵਰੀ ੧੭੮੫ ਈਸਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ | ਪਰ ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ ਸੋਮੇਂ ਤੋਂ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਪ੍ਰਵਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ । ਮਾਲੂਮ ਇਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁਕਿ ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੁਰਿਆਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਚਨ ਲਈ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਯੂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰੱਖਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੇਠ ਸੁਦੀ 4 ਸੰਮਤ ੧੮੬੯, ਮੁਤਾਬਕ ੧੪ ਜੂਨ ਸੰਨ ੧੮੧੨ ਨੂੰ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਨਮ-ਤਿਬ (ਸੰਮਤ ੧੮੫੬ ਬਿਕ੍ਰਮੀ, ਸੰਨ ੧੭੯੯ ਈਸਵੀ) ਉਨਾਂ ਦੇ ਮਤਲਬ ਲਈ ਸੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੈਠਦੀ । ਇਸ ਤਰਾਂ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਯੂ ਕੇਵਲ ਬਾਰਾਂ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਹੀ ਬਣਦੀ । ਲੇਖਕ ਜੀ ਨੇ ਚੂੰਕਿ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਜੁਆਨ ਉਮਰੇ ਗੁਰਤਾ ਮਿਲੀ ਦੱਸਣੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਅਕਾਰਣ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਢੁਕਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਦਿਤਾ ਹੈ ਤਾ ਕਿ ਉਨਾਂ ਦੀ ਰਚਿਤ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ (ਬਾਕੀ ਦਖੋ ਸਫ਼ਾ ੧੮) </ref> {{rule}} ਸਫ਼ਾ ੧੬ ਦੀ ਬਾਕੀ] ਕੁਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਘੜੀ ਗਈ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ, ਨਿਰਮੂਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ । ਭਗਤ ਲਕਸ਼ਮਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹਿੱਸੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੰਬੰਧੀ...ਵਡੀਆਂ ਚਕ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਘੜਨ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਕ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । </poem>}}<noinclude></noinclude> 37m50c4o0hk9b5e3b7ao4jsyl6h4qb9 224741 224740 2026-07-06T11:32:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 224741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਕੂਕਾ ਯਾ ਨਾਮਧਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ|੧੭}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ਿਲਾ ਅਟਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੋਈ<ref>ਪੁਰਾਤਨ ਲਿਖਾਰੀ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਛੋਈ ਦਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਰਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ ਅਟਕ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ‘ਤਾਰੀਖ਼ ਪਰਗਣਾ ਮੁਕਤਸਰ ਵਾ ਮਮਦੋਟ ਅਤੇ ‘ਤਾਰੀਖ਼ ਮਖ਼ਜ਼ਨਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ।</ref> ਵਿਚ ਭਾਈ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਸੰਮਤ ੧੮ ੫੬ ਬਿਕ੍ਰਮੀ<ref>ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕ੍ਰਿਤ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ, ਪੰਨਾ ੮੭੫ । {{gap}} 'ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੧, ਪਰ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਫੱਗਣ ਸਦੀ ੧੫ ਸੰਮਤ ੧੮੪੧ ਬਿਕ੍ਰਮੀ, ੨੪ ਫ਼ਰਵਰੀ ੧੭੮੫ ਈਸਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ | ਪਰ ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ ਸੋਮੇਂ ਤੋਂ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਪ੍ਰਵਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ । ਮਾਲੂਮ ਇਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁਕਿ ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੁਰਿਆਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਚਨ ਲਈ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਯੂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰੱਖਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੇਠ ਸੁਦੀ 4 ਸੰਮਤ ੧੮੬੯, ਮੁਤਾਬਕ ੧੪ ਜੂਨ ਸੰਨ ੧੮੧੨ ਨੂੰ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਨਮ-ਤਿਬ (ਸੰਮਤ ੧੮੫੬ ਬਿਕ੍ਰਮੀ, ਸੰਨ ੧੭੯੯ ਈਸਵੀ) ਉਨਾਂ ਦੇ ਮਤਲਬ ਲਈ ਸੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੈਠਦੀ । ਇਸ ਤਰਾਂ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਯੂ ਕੇਵਲ ਬਾਰਾਂ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਹੀ ਬਣਦੀ । ਲੇਖਕ ਜੀ ਨੇ ਚੂੰਕਿ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਜੁਆਨ ਉਮਰੇ ਗੁਰਤਾ ਮਿਲੀ ਦੱਸਣੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਅਕਾਰਣ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਢੁਕਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਦਿਤਾ ਹੈ ਤਾ ਕਿ ਉਨਾਂ ਦੀ ਰਚਿਤ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ (ਬਾਕੀ ਦਖੋ ਸਫ਼ਾ ੧੮) </ref> {{rule}} ਸਫ਼ਾ ੧੬ ਦੀ ਬਾਕੀ] ਕੁਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਘੜੀ ਗਈ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ, ਨਿਰਮੂਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ । ਭਗਤ ਲਕਸ਼ਮਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹਿੱਸੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੰਬੰਧੀ...ਵਡੀਆਂ ਚਕ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਘੜਨ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਕ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । </poem>}}<noinclude></noinclude> 8kg1gku1ig2afuiezekj93ft6nkmvk7 250 14922 224742 142463 2026-07-06T11:46:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 224742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਥਿਆ|}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸੰਨ ੧੭੯੯ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਰੋੜਾ ਜਾਤੀ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਤੇ ਹੱਟੀ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਆਪ ਦੇ ਭਰਾਤਾ ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਛੋਈ ਤੋਂ ਹਜ਼ਰੋ ਲੈ ਆਂਦੀ ਤਾਂ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਭੀ ਹਜ਼ਰੋ ਹੀ ਆ ਬਸੇ ।<ref>*ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਝੋਈ ਤੋਂ ਨਗਰ ਹਜ਼ਰੋ ਆਉਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਸੰਮਤ ੧੮੮੫ (ਸੰਨ ੧੯੨੯ ਈਸਵੀ) ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਯੁ ੨੯ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ।</ref>ਇਹ ਧਾਰਮਕ ਰੁਚੀ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਸਨ । ਹਜ਼ਰੋ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਗਤ ਜਵਾਹਰ ਮੱਲ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਚੋਖੀ ਰੰਗਣ ਚਾੜ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਈਂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹੋ ਗਏ ।<ref>ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ (ਪੰਨਾ ੭੬-੭੭) ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜਵਾਹਰ ਮੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਮੰਜੀ ਬਖਸ਼ੀ। ਇਹ ਗਲ ਵਕਿਆਤ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ ।</ref> ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਫੈਲਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਗਿਆਸੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਇਹ ਇਕ ਮੁਖੀਏ ਹੋ ਗਏ । ਜਦ ਸਾਈ ਸਾਹਿਬ ਹਜ਼ਰੋ ਤੋਂ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਹਜ਼ਰੋ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਆਏ । ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਾਈਂ ਸਾਹਿਬ ਸਫ਼ਾ ੧੭ ਦੀ ਬਾਕੀ] ਮਿਲੀ ਦੱਮੀ ਗਈ ਗੁਰਤਾ ਵੇਲੇ ਉਨi ਦੀ ਆਯੂ ੨੫ ਕੁ ਸਾਲ ਪੁਤੀਤ ਹੋਵੇ । ਕੁਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੰਨ ਕੇ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਮਨਘੜਤ ਕਹਾਣੀ ਹੋਰ ਭੀ ਨਿਰਮੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦ ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭੈਣ ਦੇ ਮਈ ੧੯੧੬ ਦੇ ਪਰਚੇ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਾਦਾ ਭਾਈ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਥਾਪ ਗਏ ਸਨ । </poem>}}<noinclude></noinclude> cdskygp4w941xqd5nrnbrwyqzpf1ou4 224743 224742 2026-07-06T11:48:47Z Harchand Bhinder 2624 224743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਥਿਆ|}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸੰਨ ੧੭੯੯ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਰੋੜਾ ਜਾਤੀ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਤੇ ਹੱਟੀ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਆਪ ਦੇ ਭਰਾਤਾ ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਛੋਈ ਤੋਂ ਹਜ਼ਰੋ ਲੈ ਆਂਦੀ ਤਾਂ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਭੀ ਹਜ਼ਰੋ ਹੀ ਆ ਬਸੇ ।<ref>*ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਝੋਈ ਤੋਂ ਨਗਰ ਹਜ਼ਰੋ ਆਉਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਸੰਮਤ ੧੮੮੫ (ਸੰਨ ੧੯੨੯ ਈਸਵੀ) ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਯੁ ੨੯ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ।</ref>ਇਹ ਧਾਰਮਕ ਰੁਚੀ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਸਨ । ਹਜ਼ਰੋ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਗਤ ਜਵਾਹਰ ਮੱਲ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਚੋਖੀ ਰੰਗਣ ਚਾੜ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਈਂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹੋ ਗਏ ।<ref>ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ (ਪੰਨਾ ੭੬-੭੭) ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜਵਾਹਰ ਮੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਮੰਜੀ ਬਖਸ਼ੀ। ਇਹ ਗਲ ਵਕਿਆਤ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ ।</ref> ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਫੈਲਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਗਿਆਸੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਇਹ ਇਕ ਮੁਖੀਏ ਹੋ ਗਏ । ਜਦ ਸਾਈ ਸਾਹਿਬ ਹਜ਼ਰੋ ਤੋਂ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਹਜ਼ਰੋ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਆਏ । ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਾਈਂ ਸਾਹਿਬ{{rule}} ਸਫ਼ਾ ੧੭ ਦੀ ਬਾਕੀ] ਮਿਲੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਗੁਰਤਾ ਵੇਲੇ ਉਨi ਦੀ ਆਯੂ ੨੫ ਕੁ ਸਾਲ ਪੁਤੀਤ ਹੋਵੇ । ਕੁਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੰਨ ਕੇ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਮਨਘੜਤ ਕਹਾਣੀ ਹੋਰ ਭੀ ਨਿਰਮੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦ ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭੈਣ ਦੇ ਮਈ ੧੯੧੬ ਦੇ ਪਰਚੇ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਅਜਾਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਾਦਾ ਭਾਈ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਥਾਪ ਗਏ ਸਨ । </poem>}}<noinclude></noinclude> 2sptvam01h59yb5jycaxu2b7xjhd95e 250 14929 224744 223264 2026-07-06T11:50:07Z Harchand Bhinder 2624 224744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਕੂਕਾ ਯਾ ਨਾਮਧਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ|੧੯}}</noinclude>ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਗਤੀ ਅਡੋਲ ਬਣੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪ ਦੀ ਨਿਮਨ ਲਿਖਤ ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਆਪ ਨੇ ਸਾਈਂ ਸਾਹਿਬ ਜੋਗ ਆਪਣੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ੧੮ ਮਾਘ ਸੰਮਤ ੧੯੧੯ ਬਿਕ੍ਰਮੀ, ਮੁਤਾਬਿਕ ੨ ਦਸੰਬਰ ਸੰਨ ੧੮੬੨, ਦਿਨ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਪ ਨੇ ਸਾਈਂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਭੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰਨ। {{rh||ਸ੍ਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ|}} {{gap}}੧ ਮਾਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਸਰਬ ਉਪਮਾ ਯੋਗ ਸ੍ਰੀ ਸਗਲ ਗੁਨ ਨਿੰਮ ਅਮਿ ਪ੍ਰਉਪਕਾਰੀ ਉਜਲ ਦੀਦਾਰੀ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਸੀਲ ਸੀਲ ਸ੍ਰੀ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿਨਾ ਮਿਲਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਚਿਤ ਆਏ, ਐਸੋ ਜੋ ਹੈਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਾਈਂ ਜੀ ਜਵੈਰ ਮਲ ਪਾਸੇ ਲਿਖਤਮ ਹਜ਼ਰੋ ਵਿਚੋਂ ਭਾਈ ਜੀ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਕੀ ਅਦੀਨਗੀ ਵਾਚਨੀ। {{rh||ਦੋਹਰਾ|}} {{rh||ਉਪਮਾ ਤੁਮਰੀ ਕੋ ਕਰੇ ਕਿਤ ਮੁਖ ਹੋਤ ਬਖਾਨ|}} {{rh||ਚੰਦ੍ਰ ਰੂਪ ਤੁਮਰੋ ਸਦਾ ਤੇਜ ਸਰੂਪੀ ਭਾਨ ॥ ੧ ॥ |}} {{gap}}ਹੋਰ ਸਮਾਚਾਰ ਵਾਚਨੀ ਉੱਪਰ ਦਾ, ਆਪ ਜੋਗ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ ਜੋ ਸਰੀਰ ਅਸਾਡਾ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਆਪ ਜੋਗ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਟੁਰ ਆਵਨਾ। ਜੇਕਰ ਆਪ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੋਏ ਤਾਂ ਬੀ ਕੰਮ ਛੋੜ ਕਰ ਕੇ ਥੀ ਤੁਸਾਂ ਆਵਨਾ। ਜੋ ਅਸਾਡਾ ਚਿਤ ਬਹੁਤਾ ਭਟਕਦਾ ਹੈ। {{rh||ਸਵੈਯਾ|}} ਔਰ ਸੁਨੋ ਹਮਰੀ ਬਿਨਤੀ ਹਮਰਾ ਲਿਖਨ ਚਿਤ ਮੋ ਧਰੀਏ ਜੀ ਚਾਹਿ ਬਡੀ ਤੁਮਰੇ ਪਗ ਦੇਖਨ ਆਪ ਬਿਚਾਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੀਏ ਜੀ ਬਾਸਰ ਰੈਨ ਬਸੋ ਚਿਤ ਮੈਂ ਤੁਮ ਆਵਨ ਬਾਤ ਰਿਦੇ ਧਰੀਏ ਜੀ ਪਾਵਨ ਹਵੈ ਤੁਮਰੋ ਪਗ ਦੇਖਤ ਭਉਜਲ ਸੋ ਸੁਖ ਸੋ ਤਰੀਏ ਜੀ<noinclude></noinclude> 42ha5q8hdy103er40740tka8vql9kv9 250 15194 224745 142040 2026-07-06T11:51:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੬੭|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਜਨਵਰੀ ਸੰਨ ੧੯੬੭ ਤਕ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਵਾਕਿਆਤ ਜ਼ਿਲੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਰੀਪੋਰਟ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ: {{xx-larger|ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ-}} {{gap}}੧ ਸਤੰਬਰ ੧੮੬੬ ਨੂੰ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਕੂਕਿਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਧਾਂ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਾਧ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵਡੇਰੇ ਸੰਘਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਤੇ ਵੀਹ ਵੀਹ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਾ ਦੇਣ ਤਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋਰ ਕੈਦ ਭੁਗਤਣ। {{gap}}੨੦ ਅਕਤੂਬਰ ੧੮੬੬ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਨਾਮੀ ਇਕ ਲੰਬੜਦਾਰ ਨੇ ਥਾਣਾ ਸਰਸਾ ਵਿਚ ਰੀਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਗੁਰੂ ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਮਾਧਾਂ ਢਾਹ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡੇ ਬਾਬਾ ਰਤੋਏ ਦੀ ਸਮਾਧ ਢਾਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਚੂੰਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਕਾਫੀ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਭੀ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਇਸ ਲਈ ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। {{xx-larger|ਲੁਧਿਆਣਾ}} {{gap}}੭ ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ, ਚੜਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਹੇਲ ਸਿੰਘ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਜਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਬਰਾਂ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਕੈਦ ਤੇ ਪੰਜ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ੧੨ ਦਸੰਬਰ ੧੮੬੬<noinclude></noinclude> kpvp3mqulxtqswkblgydx9fsc4w14gk 250 15199 224746 142041 2026-07-06T11:51:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਜ਼ਰ-ਬੰਦੀ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ|੬੯}}</noinclude>ਨੂੰ ਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ, ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜੀਵੇ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਇਆ। {{x-larger|ਸਿਆਲਕੋਟ}}- {{gap}}ਸੁਭਾਣੇ ਪਿੰਡ ਕੂਕਿਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਬਰਾਂ ਢਾਹ ਦਿੱਤਆਂ ਜਿਸ ਪਰ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ। ੫ ਜਨਵਰੀ ੧੮੬੭ ਨੂੰ ਚਵਿੰਡੇ ਵਿਚ ਕੂਕਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਜਥਾ ਕਬਰਾਂ ਢਾਹੁੰਦਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। {{x-larger|ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ}}- {{gap}}ਦਸੰਬਰ ੧੮੬੬ ਵਿਚ ਇਕ ਕੂਕਾ ਬਦੋਕੀ, ਤੇ ਚਾਰ ਭੁੱਕੇ ਛੀਨੇ ਫੜੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰ ਮੁਕਦਮੇ ਚੱਲੇ। {{x-larger|ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ}}- {{gap}}ਸੁਧ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਾਂ ੧੩ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਜਥੇ ਨੇ ਗਨਹਾੜੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੂਰਤੀਆਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਨੂਰ-ਜਮਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਕਬਰ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਗਊ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਉਠ ਕੇ ਤੁਰ ਕੇ ਦਿਖਾ। ਭਲਾ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੇ ' ਕੀ ਤੁਰਨਾ ਸੀ? ਸੋ ਕੂਕਿਆਂ ਨੇ ਭੰਨ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ।* {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮੜ੍ਹੀ ਛਪਾਰ, ਮਾਤਾ ਦਾ ਥਾਨ ਜਰਗ, ਗੁੱਗੇ ਦੀ ਮਾੜੀ ਬੀਕਾਨੇਰ, ਹੈਦਰ-ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮਲੇਰ {{rule|30em}}<noinclude>*ਕੂਕਾ ਪੇਪਰਜ਼ |</noinclude> 4jvuq4mosn7qhcryd4kt8brgnragv85 250 15204 224747 142073 2026-07-06T11:52:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੭੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਥਿਆ|}}</noinclude>ਕੋਟਲੇ, ਆਲਾ ਜ਼ਾਹਰ ਦੀ ਖਾਨਗਾਹ ਲੋਪੋ, ਆਦਿ ਢਾਹ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ [ਬਸੰਤ ਨੰਬਰ, ਸੰਮਤ ੧੯੮੬, ਪੰ. ੪੦.] {{gap}}ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਬਤ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜੂਨ ਸੰਨ ੧੮੬੩ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਵਾ ਲੱਖ ਤਕ ਪੁਜ ਜਾਏਗੀ। ੩੧ ਮਈ ੧੮੬੩ ਨੂੰ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਉੱਘੇ ਸੇਵਕ ਭਾਈ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਚਾਲੀ ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।* {{gap}}ਕੁਝ ਕੁ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰੀਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{Block center|<poem>ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਸਿਆਲਕੋਟ</poem>}} {{rule|30em}}<noinclude>* ਕੈਪਟਨ ਮੈਨਜ਼ੀਦ, ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਸ ਪੋਲੀਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ। +ਮੇਜਰ ਪਰਕਿਨਜ਼, ੨੦ ਸਤੰਬਰ ੧੮੬੬। ਕੈਪਟਨ ਵਾਲ, ੨੨ ਸਤੰਬਰ ੧੮੬੬। ਲੈਫ਼ਟਿਨੈਂਟ ਵਿੰਬਰਲੀ, ੨੭ ਅਕਤੂਬਰ ੧੮੬੬। + ਮਿਸਟਰ ਕਿੰਚੈਟ, ੪ ਅਕਤੂਬਰ ੧੮੬੬। ॥ਕੈਪਟਨ ਟਲਚ, ੨੭ ਅਕਤੂਬਰ ੧੮੬੬। ਇਸੇ ਰੀਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ ਹਲਚ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨ ੮,੦੦੦ ਮਾਲਾ ਵੰਡੀ ਹੈ। ੧੮੬੩ ਵਿਚ ਇਕ ਦੇਸੀ ਇੰਸਪਕਟਰ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ੩੦੦ ਸੀ, ਪਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਮੈਕਨੀਲ ਦੇ ਖਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲਗ ਪਗ ਸੀ।</noinclude> 1qqo7s1ya2y8c3o5ileoa3ehqz22hac 250 15893 224473 143990 2026-07-05T14:02:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|२०२|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਬੇਲੀ ੧੮ ਜਨਵਰੀ ਸਵੇਰੇ ਤਕ ਕੁਝ ਕੂਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਗੋਰਖਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਠਹਿਰਿਆ ਰਿਹਾ। ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਿੰਘ, ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ, ਹੁਕਮਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਤੇ ਸਜਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਹਨੇਵਾਲੋਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬੇਲੀ ੧੮ ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਸਵੇਰੇ ਭੇਣੀ ਨੂੰ ਗਿਆ। {{gap}}ਜਦ ਬੇਲੀ ਭੈਣੀ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਓਥੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਡੇੜ੍ਹ ਕੁ ਸੌ ਕੂਕਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰ-ਬਾਰ ਰਹਿਤ ਬਿਹੰਗਮ ਸਨ। ਓਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਭੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨਾਲ ਉਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੰਧੀ ਓਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਚਰਖੇ ਕੱਤ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਬੇਲੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਮਾਂ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਦੋ ਦਿਨ ੧੮ ਤੇ ੧੯ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਰਨਲ ਬੇਲੀ ਨੇ ਖੁਦ ਦੇਖ ਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਉਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:- {{rh|ਟਕੂਏ ਯਾ ਸਫ਼ਾ-ਜੰਗ||੩੬}} {{rh|ਗੰਡਾਸੇ||੬}} {{rh|ਖੋਖਰੀਆਂ||२}} {{rh|ਡਾਂਗਾਂ ਤੇ ਚੱਕਰ||ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਹੋਈ }} {{rh|ਕਾਗ਼ਜ਼-ਪੱਤ੍ਰ||ਕੋਈ ਖਾਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ }} {{rh|ਰੁਪੱਈਏ||ਲਗ ਭਗ ੧੫oo}} {{rh|ਗਹਿਣੇ, ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ||ਮੁਲ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ}}<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 6atjot06sg3suw23hlsqerexqgif4y3 250 15898 224474 143991 2026-07-05T14:02:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ|੨੦੩}}</noinclude>ਬੇਲੀ ਨੇ ਰੁਪਈਏ, ਗਹਿਣਾ-ਗੱਟਾ, ਕੀਮਤੀ ਦੁਸ਼ਾਲੇ ਤੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਚੋਗ਼ੇ ਇਕ ਸੰਦੂਕ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਖੁਦ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਬਸਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਦੂਕ ਸਦਰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਪ੍ਰੰਤ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਤਾਲਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਉਮਰਾਓ ਅਲੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ੨੦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਗਾਰਦ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤੀ। ਕੇਵਲ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਭੈਣੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। {{gap}}੧. ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਉਮਰ ੯੦ ਸਾਲ। {{gap}}੨. ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਰਾ, ੫੦ ਕੁ ਸਾਲ। {{gap}}੩. ਬੀਬੀ ਨੰਦੋ, ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੜਕੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ। {{gap}}੪. ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ। {{gap}}੫. ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਿਜੀ ਸੇਵਕ। {{gap}}੬-੧੬. ਗਿਆਰਾਂ ਆਦਮੀ ਮਾਲ ਡੰਗਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ। {{gap}}ਘੋੜੇ, ਊਂਠ, ਗਾਈਆਂ, ਮੱਝਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਡੰਗਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ੮੨ ਸੀ। {{gap}}ਤਲਾਸ਼ੀ ਵੇਲੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੰਬੜਦਾਰ ਬੇਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਲੰਬੜਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਮ ਖਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਈਆ ਇਥੇ ਕਿਤੇ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਥਿਆਰ ਭੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਤੇ ਲਕੋਏ ਹੋਏ ਹੋਣ। ਪਰ ਕਈ ਥਾਈਂ ਦਾਣੇ ਤੂੜੀ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਚੂੰਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕੀਤੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> q1tgn36pg1yxz3bw7qwue5orr44nx1b 250 15903 224475 143992 2026-07-05T14:02:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|२०४|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਬਿਨਾਂ ਤਲਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਲੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਪਾਇਆ। {{gap}}ਬੇਲੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੈਣੀ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਹਰ-ਮਨ-ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ। ਲੰਬੜਦਾਰਾਂ ਉਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਹਬ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੂਕੇ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਬਾਉ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੂਬੇ ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿਵਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਥੇ ਕਿ ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਸਾ, ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਨਾਭਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਕੁਝ ਆਦਮੀ ਬਸਾਏ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਨਹਿਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਥੇ ਕਿ ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਠੇਕਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮਾਣ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਭੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਬੇਲੀ ਨੇ ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਹਿਰ ਤੋਂ ਬੁਲਾ ਕੇ ਗਾਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ੨੪ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਭੈਣੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਬੇਲੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੂਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਫ਼ਸਾਦ ਖੜਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹੱਥ ਸਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ, ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਸਿਧੇ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ, ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬੇਲੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਵਿਚ ਭਾਈ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਰਾ ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਖਬਰ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਕਾ ਬਣੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਬੇਲੀ ਨੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ ੨੦ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨ ਨੂੰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਬਾਲਾ ਮਿਸਟਰ ਟੀ. ਡੀ. ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਨੂੰ ਭੇਜੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ੨੧ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਅਗੋਂ ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਾਰ ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 779qf0aceej6u1g9iq6ek7jpioa0ryc 250 15908 224476 143993 2026-07-05T14:02:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ|੨੦੫}}</noinclude>ਨੇ ੨੨ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਲਈ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾਏ, ਜੋ ਕਰਨਲ ਬੇਲੀ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਹ ਤਾਰ ਪੁੱਜਣ ਪਰ ਮਿਸਟਰ ਕਾਵਨ ਨੇ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਸੁਪਿਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ ਪੁਲੀਸ ਮਿਸਟਰ ਜੈਕਸਨ ਨੂੰ ਭੈਣੀ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਬੜੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਰੱਖ ਕੇ ਪੁਟਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਯਾ ਹਥਿਆਰ ਲੁਕਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਪੈ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਮਿਲਿਆ ਫਝ ਭੀ ਨਾ। ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਦੱਬੇ ਹੋਣ ਸੰਬੰਧੀ ਹਵਾਈ ਕਿਸੇ ਲੰਬੜਦਾਰ ਨੇ ਐਵੇਂ ਉਡਾ ਛੱਡੀ ਹੋਣੀ ਹੈ। {{rule}} {{gap}}*ਲਫ਼ਟਿਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਬੇਲੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਜੋਗ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਬਾਲਾ, ੨੦ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨; ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਾਰ, ਜੋਗ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ੨੨ ਜਨਵਰੀ ੧੮੨; ਕਾਵਨ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਨੰ. ੨੬, ਜੋਗ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਬਾਲਾ, ੨੬ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 3bit9udm4ren3410bmwic003hp8ckxi 250 15913 224477 143994 2026-07-05T14:02:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਅਫਰਾ ਤਫ਼ਰੀ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਐਵੇਂ ਹੀ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜੇ ਕਿਧਰੇ ਅੱਠ ਦਸ ਕੂਕੇ ਭੀ ਇਕੱਠੇ ਜਾਂਦੇ ਦਿਸਦੇ, ਤਾਂ ਭੀ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ‘ਵਧੇ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ’ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਖੜਕ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਅਫਰਾ ਤਫਰੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ, ਫ਼ੌਜ ਤੇ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ, ਰੇਲ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਪਹਿਰੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪੱਤਣ ਰੋਕ ਲਏ ਜਾਂਦੇ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਜਾਲੰਧਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}੧੭ ਯਾ ੧੮ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰਾਹੋਂ ਦੇ ਪੋਲੀਸ ਸਾਰਜੰਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲਾ ਜਾਲੰਧਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਮਿਸਟਰ ਬਰਚ ਨੂੰ ਇਕ ‘ਜ਼ਰੁਰੀ ਤੇ ਛੇਤੀ’ ਦੀ ਚਿਠੀ ਦੌਰੇ ਵਿਚ ਫ਼ਲੌਰ ਭੇਜੀ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਆਏ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਜਥੇ ਨੇ ਰਾਹੋਂ ਵਿਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਰਚ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਇਤਲਾਹ ਘੱਲ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਤਾ ਖੜਕਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੂੰ ਖਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਤਾਰ ਪੁੱਜਣ ਪਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਕੂਕਾ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਯਾ ਬਿਆਸਾ ਦੇ ਪੱਤਣ ਤੋਂ ਦੀ ਜਾਲੰਧਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਲੰਘਣਾ ਨਾ ਪਵੇ। ਆਪ ਉਸ ਨੇ ਜਾਲੰਧਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਖੜੀ ਇਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਛਾਣ ਕੱਢੀ, ਇਕ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਬਿਆਸਾ ਦੇ ਪੱਤਣ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 1j1ntg4ytke5p26y7xl45rtfq0wy1h9 250 15918 224478 143995 2026-07-05T14:02:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਅਫਰਾ ਤਫਰੀ|੨੦੭}}</noinclude>ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਘੱਲਿਆ ਕਿ ੧੦੦ ਸਿਪਾਹੀ ਤੇ ੨੫ ਘੋੜ-ਚੜ੍ਹੇ ਭੇਜ ਕੇ ਫਗਵਾੜੇ ਦੀਆਂ ਚੌਂਕੀਆਂ ਤਕੜੀਆਂ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਕੋਈ ਕੂਕਾ ਅਨੰਦਪੁਰ ਮਾਖੋਵਾਲ ਨੂੰ ਨਾ ਲੰਘ ਸਕੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਬਰ ਪੁਜਦੇ ਸਾਰ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੈਪਟਨ ਸੀ. ਐਚ. ਟੀ. ਮਿਚੱਲ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਆਵਾ-ਜਾਈ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪਹਿਰਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਰੇ ਪੱਤਣ ਤੇ ਘਾਟ ਰੋਕ ਲਏ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਲੋਪੋਕੀ ਇਕ ਕਰੜੀ ਗਾਰਦ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਪਿਛੋਂ ਜਦ ਜਾਲੰਧਰ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਮੇਜਰ ਪਾਸਕ ਨੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਰਚ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਲਈ ਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਓਥੇ ਤਾਂ ਕੂਕੇ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ੧੦ ਯਾ ੧੫ ਨਿਹੰਗ ਸਨ, ਜੋ ਆਨੰਦਪੁਰ ਮਾਖੋਵਾਲ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}੨੧ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤਾਰ ਪੁੱਜੀ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੇ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਰ ਕੱਟੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਜ਼ੀਰੇ ਤੋਂ ਦੋ ਸੌ ਕੂਕਾ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੇ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਤਾਰ ਹੀ ਕਿਧਰੇ ਕੱਟੀ ਗਈ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਕੂਕਾ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{rule}} {{gap}}*ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੈਪਟਨ ਮਿਚੱਲ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਜੋਗ ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ, ੮ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨; ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ, ੨੦ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨; ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਜੋਗ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤ੍ਰ ੨੧-੨੨ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> k5hpqbw3puxjz76qkr7fbk7zrpgu8hs 250 15923 224479 143996 2026-07-05T14:03:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਕਾਵਨ ਤੇ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਸਟਰ ਕਾਵਨ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਮਲੇਰ ਕੋਟਲੇ ਵਿਚ ਕੂਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇ-ਨਿਯਮੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਸਖਤ ਵਿਰੁਧ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਅਫ਼ਸਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਅਦੂਲੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ; ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਤਕ ਨਾ ਕਰਨ, ਕੋਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਾ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਰੀਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਖਤਿਆਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਿਯਮੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅਖਤਿਆਰ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ-ਵਾਹ ੪੯ ਕੂਕਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਓਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀ ਲਕੋਈ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਬੇਲੋੜੀ ਤੇ ਹੱਦੋਂ ਵਧ ਸਖਤੀ ਸੀ। ਸੋ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਨੇ ੨੪ ਜਨਵਰੀ ਸੰਨ ੧੮੭੨ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਨੰ: ੧੨੨ ਰਾਹ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਕਾਵਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਮਿਲਨ ਤਕ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਤਲਬੀ ਕੀਤੀ ਜਾਏ, ਜੋ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਨਾਲ ਦੇ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇਵੇ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਇਹ ਭੀ ਰਾਏ ਸੀ ਕਿ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਟੀ. ਡੀ. ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਨੇ ਭੀ ਹੋਰ ੧੬ ਕੂਕੇ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬੇਲੋੜੇ ਹੀ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇ ਬੇ-<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 5cnpt07ncknnvmycytmipr853p4vj8f 250 15928 224480 143997 2026-07-05T14:03:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਕਾਵਨ ਤੇ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ|੨੦੬}}</noinclude>ਤਹਾਸ਼ਾ ਸਖਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਭੀ ਜਵਾਬ-ਤਲਬੀ ਕੀਤੀ ਜਾਏ। {{gap}}੨੯ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਕਤ੍ਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਕਾਵਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਚਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਵਨ ਦੀ ਮੁਅੱਤਲੀ ਹਾਲ ਤਕ ਅਮਲ ਵਿਚ ਨਾ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਏ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਵਾਣ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਵਨ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।* {{gap}}ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਕਾਵਨ ਤੇ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਦੇ ਜਵਾਬ ਮੰਗਣ ਅਤੇ ਭੇਜਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਲਿਖਾ-ਪੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਲਗ ਗਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਭੀ ਵਾਇਸਰਾਇ ਲਾਰਡ ਨੇਪੀਅਰ ਔਫ਼ ਮੈਗਡਾਲਾ ਦੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਂ ਲਿਆ ਸਕੀ ਅਤੇ ੩੦ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੮੭੨ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਐਲ. ਕਾਵਨ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਟੀ. ਡੀ. ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਬਾਲਾ ਨੂੰ ਕਮਿਸ਼ਨਰੀ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਕਿਸੀ ਐਸੀ ਥਾਂ ਲਾਇਆ ਜਾਏ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਕਿਸ ਦੇਸੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਮਿਸਟਰ ਕਾਵਨ ਤੇ ਮਿਸਟਰ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਸੰਬੰਧੀ ਵਾਇਸਰਾਏ ਵਲੋਂ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੋਇਆ ਈ. ਸੀ. ਬੇਲਾ, ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ (ਹੋਮ ਡੀਪਾਰਟਮੈਂਟ), ਆਪਣੀ ੩੦ ਅਪ੍ਰੈਲ {{rule}} {{gap}}*ਸਕੱਤਰ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ (ਹੋਮ ਡੀਪਾਰਟਮੈਂਟ) ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਜੋਗ ਸਕੱਤਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ.੧੨੨,੨੪ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨;ਨੰ ੨੮੯, ੧੨ ਫ਼ਰਵਰੀ ੧੮੭੨; ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਸੈਕ੍ਰੇਟਰੀ ਔਫ਼ ਸਟੇਟ ਜੋਗ ਡਿਸਪੈਚ ਨੰਬਰ ੨੮, ੨ ਮਈ ੧੮੭੨ (ਹੈਮ ਡੀਪਾਰਟਮੈਂਟ); ਡਿਸਪੈਚ ਨੰਬਰ ੧੫੨, ੧੫ ਮਈ ੧੯੭੨ (ਫ਼ਾਈਨੈਨਸ਼ਲ ਡੀਪਾਰਟਮੈਂਟ)।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> sdabkutzjkgby1mxwqtpe9wuxaerrah 250 15933 224481 143998 2026-07-05T14:03:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੧੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਸੰਨ ੧੮੭੨ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਨੰਬਰ ੮੫੭ ਵਿਚ ਫ਼ੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਇਵਜ਼ੀ ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:- {{gap}}੨੨. ........ ਹਿਜ਼ ਐਕਸਿਲੈਂਸੀ (ਵਾਇਸਰਾਏ) ਇਹ ਗੱਲ ਮੁੜ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਵਨ ਨੇ ਜੋ ਰਾਹ ਫੜਿਆ ਸੀ ਓਹ ਬੇ-ਕਾਨੂਨਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧਤ ਵਾਕਿਆਤ ਤੋਂ ਵਹਿਸ਼ੀਪੁਣੇ ਦੀ ਝਲਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਾ ਵਡੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਜੋ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਡੀਕਿਆ ਭੀ ਨਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ fਮਿਲ ਚੁਕੇ ਹੋਏ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}੨੩. ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਹਿਜ਼ ਐਕਸਿਲੈਂਸੀ ਸਣੇ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਪਰ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਕਾਵਨ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਏ। ਓਹ ਇਹ ਕੁਝ ਬੜੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਸਟਰ ਕਾਵਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚਾਲ ਚਲਨ ਬੇਦਾਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{rh|| ... ... ... {{gap}} ... ... ... {{gap}} ... ... ... |}} {{gap}}੩੦. ਹਿਜ਼ ਐਕਸਿਲੈਂਸੀ ਤੇ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਇਤਨੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਏਗੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਬਾਲੇ ਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰੀ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਕਿਸੀ ਐਸੀ ਥਾਂ ਲਾਇਆ ਜਾਏ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਪਾਸ ਕਿਸੇ ਦੇਸੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਇਹ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੀ ਕਿਸੀ ਐਸੀ ਥਾਂ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਏ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> jg8swerzphkmotst8d8yht61wqgvrbn 250 15938 224482 144000 2026-07-05T14:03:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਕਾਵਨ ਤੇ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ|੨੧੧}}</noinclude>ਹੋਵੇ।* ਪਰ ਪਿੱਛੋਂ ਕਾਵਨ ਦੀ ਤੇਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਨੇ ੩ ਮਈ ਸੰਨ ੧੮੭੨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਡਿਸਪੈਚ ਨੰਬਰ ੧੫੨ ਏ. (ਫ਼ਾਈਨੈਨਸ਼ਨ ਡੀਪਾਰਟਮੈਂਟ) ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਰੁਪਇਆ ਮਹੀਨਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਔਫ਼ ਸਟੇਟ ਫਾਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।* {{rule}} {{gap}}*22. xxx His Excellency is under the painful necessity of affirming that the course followed by Mr. Cowan was illegal, that it was not palliated by any public necessity. and that it was characterised by incidents which gave it a complexion of barbarity. That course was commenced in opposition to the spirit of instructions received from superior authority, and, in the absence of sanction, involked but not awaited; it was prosecuted to completion in contravention of positive orders. {{gap}}23. Under all these circumstances, His Excellency in Council is compelled to direct that Mr. Cowan be removed from the service. He does so with deep regret, as Mr. Cowan's previous character and conduct have been uni xc ptionable, and as he acted with promptitude in conceiting measures for the repression of the movement. {{rh||...{{gap}}...{{gap}}...{{gap}}...|}} {{gap}}30. His Excellency in Council cosiders that Mr. Forsyth's conduct will be adequately dealt with by bis removal from the Commissionership of Ambala to a position in another province in which he will not have to superintend the judicial proceedings of any native State, and by an expression of the opinion of the Government of India that he ought not in future to be placed in a position in which he would be called upon to exercise similar control and superintendence. {{gap}}[Secretary to the Government of India, Home Dept., to the Officiating Secretary to Govt. of the Punjab, No. 857, dated 30th April 1872.] {{gap}}*ਸਕਰਿਟਰੀ ਔਫ ਸਟੇਟ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਜਗ ਡਿਸਪਚ ਨੰਬਰ ੩੨ ਜੁਡੀਸ਼ਲ), ੧੮੭੨।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> alwipx1vx7f6052ijc1toyxb7p3sz33 250 15943 224483 144001 2026-07-05T14:03:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਸੰਗੀ ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ੧੮ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਪੁੱਜੇ, ਤੇ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਮਿਸਟਰ ਜੇ. ਸੀ. ਰੌਬਰਟਸਨਜ਼, ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਬਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ੨੦ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਨੰ. ੪੨ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੇਲ ਖਰਚ ਵਜੋਂ ੧੩੯।।। = ) ।।। ਮਿਸਟਰ ਜੋਕ ਸਨ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਸਪਿਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਇਹ ਰਕਮ ਮੈਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇਣੀ, ਮੈਂ ਕਿਲੇ ਦੇ ਕਮਾਨ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਹਰ ਇਕ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਤੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਇਕ ਆਨਾ ਰੋਜ਼ ਖਰਚ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਦੇਵੇ। {{gap}}ਲੈਪਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਨ ਇਵਜ਼ੀ ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਬੰਧੀ ਯੂ. ਪੀ. ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ ੧੭ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਫ਼ੀਆ ਚਿੱਠੀ ਨੰ: ੧੭ ਸੀ. ਵਿਚ ਸਕੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਮਿਉਰ [ਗਵਰਨਰ ਯੂ. ਪੀ] ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਰਧਾਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਰਸੂਖ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਖਾਸ ਪੇਸ਼-ਬੰਦੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਜਾਣ ਕਿ ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾਂ ਇਹ ਖੁਦ ਹੀ ਨਿਕਲ ਕੇ ਖਿਸਕ ਸਕੇ। {{gap}}ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਿਛੋਂ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ੧੯ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮਿਸਟਰ ਜੇ. ਡਬਲਯੂ ਮੈਕਨੈਬ ਡਿਪਟੀ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 9xdgv4qmevt8l1zf2j3dcywnhq10lvj 250 15948 224484 144002 2026-07-05T14:03:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ|੨੧੩}}</noinclude>ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਬਾਲਾ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਨੰ: ੧੧੮ ਰਾਹੀਂ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਓਹ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੰਗੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦਾਂ ਬਾਬਤ ਪੜਤਾਲ ਕਰ ਕੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਈ ਇਤਨੇ ਖਤਰਨਾਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤ ਜਾਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੁੜ ਫ਼ਸਾਦ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਏ। {{gap}}ਮੈਕਨੈਬ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਗਿਆ ਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੮੭੨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫਤੇ ਪੜਤਾਲ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਰਿਪੋਰਟ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ:- {{gap}}੧. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਵਿਚ ਰਖਿਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}੨. ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਪਿਛੋਂ ਛਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ ਤੇ ਉਸ ਉਤੇ ਸ਼ਰਤ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏ ਕਿ ਉਹ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰਹੇ, ਮੇਲਿਆਂ ਉਤੇ ਨਾ ਜਾਏ ਤੇ ਦੀਵਾਨ ਨਾ ਲਾਏ। {{gap}}੩. ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}੪. ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}੫. ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਿੰਘ, ਜੇ ਦਸਾਂ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕੂਕੇ ਸੁਸਤ ਪੈ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ। {{gap}}੬. ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਏ। {{gap}}5. ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਪਿਛੋਂ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ। {{gap}}੮. ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ, ਪਰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਦਾਚਿਤ ਭੀ ਨਾ ਛਡਿਆ ਜਾਏ,<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> b5x8vge6gy01cctij49e6bnlladbsro 250 15953 224485 144003 2026-07-05T14:04:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|૨૧૪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕੋ ਹੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹਨ। {{gap}}੯. ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ, ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ ਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ। {{gap}}੧੦. ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਪਿਛੋਂ ਛਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ, ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਤੇ ਪੁਲੀਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖੇ। {{gap}}੧੧. ਸਰਦਾਰ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਲ ਡੇਢ ਸਾਲ ਤੋਂ ਕੂਕਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮਾਸ ਛਕਣਾ ਤੇ ਨਸ਼ਾ ਪੀਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਸਰਬ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪਸਚਾਤਾਪ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਰਦਾਰ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰਖਿਆ ਜਾਏ ਯਾ ਝਟ ਪਟ ਛਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ। {{gap}}੨੨ ਫ਼ਰਵਰੀ ੧੮੭੨ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਨੰ: ੯੩ ਸੀ. ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਚੂੰਕਿ ਨਜ਼ਦੀਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਇਕ ਤੀਰਥ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੰਗੂਨ ਯਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਿਥੇ ਵਾਇਸਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਮੁਨਾਸਬ ਸਮਝਣ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ। ਜਿਤਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਧਾਲੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੇਤੀ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਲਾਈ ਰਖਣਗੇ ਤੇ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈਆਂ ਕਰੀ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਦੇਣਾ ਜਾ, ਹੈ, ਤਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਤੌਖਲਾ ਲੱਗਾ ਨਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੈਦਾਂ ਠੰਡੀਆਂ ਪੈ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 8ct9zqx54bq41xjig1e7reow1cd28r9 250 15958 224486 144004 2026-07-05T14:04:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ|੨੧੫}}</noinclude>ਉਹ ਮੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। {{gap}}ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਜੇਹਲਖਾਨੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਰੰਗੂਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਨਾਰ ਦੇ ਕਿਲੇ, ਮੋਰਮਈ ਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ (ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ) ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਰਮਾ ਵਿਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸਹਿਤ ਹਾਲਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ, ਪਰ ਇਤਨਾ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਇਥੇ ਬੰਦੀਵਾਨੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਐਸੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਜੋ ਕਿਸੀ ਖਾਸ ਇਤਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਆਪ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਕੇ ਕੇ ਆਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਜੋ ਪੱਤ੍ਰ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੁਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਚਾਨਣ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੱਤ੍ਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਸੰਨ ੧੮੮੫ ਨੂੰ ਰੰਗੂਨ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਹੋਇਆ।* {{rule}} {{gap}}*ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ੩੦੯੫; ਡਗਲਸ ਫ਼ੋਰਸਾਈਥ ਦੀ Autobiography, 38. ਕੂਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਹਲਾਂ ਤਕ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ‘ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ, ‘ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮਨ-ਭਾਂਦਾ ਅਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨਗੇ। ਗਊ ਗਰੀਬ ਦੁਖਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਆਖਿਰ ਭਾਈ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਕਿਧਰੇ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਫੇਰ ਰੂਸ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਵਾਂਗਾ।’ [ਸਤਿਜੁਗ ੨੨ ਮਾਘ ੧੯੮੬, ਪੰਨਾ ੪੧, ਕਾਲਮ ੧, ਸਤਰਾਂ ੧੩-੭] ਚੂੰਕਿ ਰੂਸ ਹਾਲ ਤਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੁਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਥੇ ਆਉਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹਾਲ ਤਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਕੋਈ ਟਿਕ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਦਲੀਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਰੁਸ ਕਦੀ ਭੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਨਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕੀ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੰਜ-ਭੂਤਕ ਸਰੀਰ ਸਦੀਵ ਕਾਲ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ? ਜੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਹਾਲ ਤਕ ਮਨੁਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਇੱਕਣਾ ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਧਾ ਕੇ ਗਿਣੀ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> nxkrc8vp5o98isfezre5rnz58ce5bcf 250 15963 224487 144005 2026-07-05T14:04:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਤੇ ਰਹਿਤ ਨਾਮੇ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਇਹ ਅਰਦਾਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਰ ਚੂੰਕਿ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਖਵਾਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨੂੰ ਭੀ ਬਦਲਨਾ ਮੁਨਾਸਿਬ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਜ਼ਰੂਰ ਭਾਸਦੀ ਸੀ। ਲਿਖਤ ਯਾ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਕਾਇਮ ਰਹੇ। {{gap}}ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਾਰ ਅੰਕ ਅਸੀਂ ਲਾਏ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਨਕਲਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਛੇੜਿਆ। {{gap}}ਇਹ ਅਰਦਾਸਾਂ ਤੇ ਰਹਿਤ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਇਹ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਹੀ {{rule}} {{gap}}‘ਅਰਦਾਸ’ ਸ਼ਬਦ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ‘ਚਿੱਠੀ’ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਭੀ ਚਿੱਠੀ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਕੀ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਵਰਤਨਾ ਮੁਨਾਸਿਬ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਨੰਬਰ ੧ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਦਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਰਹਿਤ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ‘ਰਹਿਤ ਨਾਮਾ’ ਆਖਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 28lg48x9ix190l61aply8o57qordr5n 250 15968 224488 143740 2026-07-05T14:04:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੧੭}}</noinclude>ਨਕਸ਼ਾ ਹਨ, ਓਥੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹੀਂਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਤ ਦਾ ਭੀ ਇਕ ਬੜਾ ਵਧੀਆ ਨਮੂਨਾ ਹਨ। ਲਿਖਤ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਰਵਾਨੀ, ਸਰਲਤਾ, ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਬਹੁਤ ਘਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਲਿਖਤ ਜਿੱਥੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਧਾਰਮਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਓਥੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਭੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਮਹਤਤਾ ਹੈ। {{rh||੧|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਨਾਮ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰ|}} {{rh||ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤਮ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਸਿਖਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਰਹਿਤ ਨਾਮਾ, ਸੋ ਸੰਬੂਹ ਸੰਗਤ ਕੋ ਇਹ ਹੁਕਮ ਹੈ ਖਾਲਸੇ ਜੀ ਕੇ ਜੋ ਸਭ ਨੇ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ। ਬੁਢੇ ਬਾਲੇ ਨੇ। ਨਾਲੇ ਲਟਕੀਆਂ ਨੇ। ਹੋਰ ਸਰਬਤਿ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤਿ ਉਠ ਕੇ ਸਭ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ। ਲੜਕਿਆਂ ਅਰ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਅਖਰ ਪੜਨੇ ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ॥ ਜਟੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਨੇ ਨਹੀਂ, ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ। ਜੋਟੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਜਦ ਪੜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਪੜੇ ਜਾਵੇਂਗੇ। ਹਾਲ ਤਾਂ ਲੋਗ ਆਖਦੇ ਹੈਨਿ ਕੂਕੇ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਸੋ ਇਹ ਰੌਲਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਰੌਲਾ ਭੀ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਿਖਾਲ ਦੇਊਗਾ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਕਿਸੇ ਬਾਤਿ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਰੌਲੀ ਪਵੇ ਦੇਸ ਸਭੇ ਰੁਝੇ। ਜੇ ਬਣਿ ਆਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਕੰਠ ਕਰਨੇ ਜ਼ਰੂਰ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਪੁ ਜਾਪ, ਰਹਿਰਾਸ ਆਰਤੀ, ਸੋਹਿਲਾ, ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ, ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ, ਏਤਨੀ ਬਾਣੀ ਜਰੂਰ ਕੰਠ ਕਰਨੀ,<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> k5xuighpvt8ezct5setnamgo3n3mjpu 250 15973 224489 143329 2026-07-05T14:05:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੧੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਨਿਤ ਨਾਇਕੇ ਝਲਾਂਗੇ ਪੜਨੀ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਉਣਾ, ਜਥਾ ਸਕਤਿ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕਰਨਾ। ਏਸ ਰੀਤੀ ਵਿਚ ਜੋ ਚਲੇਗਾ ਭਾਈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੈ ਉਪਾਧ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰੋਂ ਟਲ ਜਾਣਗੇ॥ ਇਹ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਜਰੂਰ ਮੰਨਣੇ, ਏਹੋ ਨਫੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਬਡਾ॥ ਦੇਖੋ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਦਾ ਇਹ ਐਸਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕੈਸੇ ਕਸ਼ਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਬਡਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਦੇਖੋ ਅਸੀਂ ਕੈਦ ਤਾਂ ਹੋਇ ਗਏ ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਨੇ ਕਰਾਇ ਦਿਤੇ ਹੈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਦੋਸੁ ਹੈ ਪਰ ਇਥੇ ਭੀ ਸਾਨੂੰ ਬਡਾ ਸੁਖ ਹੈ। ਬਾਣੀ ਜਰੂਰ ਸਭ ਨੇ ਕੰਠ ਕਰਨੀ ਰਾਤਿ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਖੋ ਭਾਈ ਸਮਾਂ ਕੈਸਾ ਹੈ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹੈ ਕੂਕੇ ਪਏ ਰੌਲਾ ਪਾਂਦੇ ਹੈਨ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰੌਲਾ ਭੀ ਦੇਖਾਲਣਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਕੇ ਘਰ ਸਭ ਕਿਛ ਬਹੁਤੇਰਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬਾਤ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਈ ਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਨੀ, ਏਹ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹੀ ਮੁਢ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਉਂ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਰਖੀ ਹੈ ਮਨੁਖ ਦੀ ਹਟਾਈ ਨਹੀਂ ਹਟਦੀ॥ ਹਟਾਉਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਝਖ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹੈਨ। ਮਨੁਖ ਤਾਂ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਹਟਾਇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਈਸਰ ਕ੍ਰਿਤ ਮਨੁਖ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੀ, ਮੁਹ ਕਾਲਾ ਬਹੁਤੇਰਿਆਂ ਸਿਖ ਸਾਧਾਂ ਨੇ ਕਰਾਇ ਲਿਆ ਹੈ ਹਟਾਉਣ ਨੂੰ ਅਰ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਪ੍ਰਜਿਆ ਨੇ ਝਖ ਮਾਰ ਲਈ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਸੰਗਤ ਸਿਖ ਦੁਖ ਪਾਵੇ, ਸੋ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਦੁਖ ਪਾਉਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਰਛਿਆ ਦੀ ਉਮੈਦ ਅਸੀਂ ਭੀ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਉਹ ਜੋ ਅਰਦਾਸ ਤੁਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਸੀ, ਮਾਲਵੇ ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਅੱਛਿਆਂ ੨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ॥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਦਾ ਭੀ ਕੁਛ ਬਚਨ ਬਿਚਾਰਦੇ ਹਾਂ ਅਛੀ ਤਰਾ, ਕੁਛ ਕੁ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> nf33w6e1258g6oqvgz4sfwhilzktta3 250 15977 224490 143321 2026-07-05T14:05:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੧੯}}</noinclude>ਇਹ ਕੰਮ ਚੌਤੀਆ ਸਾਲ ਲਗੇ ਸਰੂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਭਾਈ ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ॥ ਔਰ ਜੋ ਸਾਖੀਆਂ ਹੈਨ ਸੋ ਸਤਿ ਹੈ ਪਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕੂਟਾ ਹੈਨ॥ ਵਿਚਾਰਨੇ ਮੈ ਫਰਕ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਕਥਨ ਸਤਿ ਹੈਨਿ। ਪਚੀ ਸਾਲ ਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਥਾ ਕਿ ਸਿਖ ਹੋਵੋਗੇ। ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਅਖੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਸਿਖ ਏਹੀ ਹੋਏ ਹੈਨ। ਅਗੇ ਜੇ ਸਿਖ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਇਉਂ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਭੋਗ ਪਾਉਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹਟਾਉਂਦੇ। ਮੈਂ ਭੀ ਸਿਖਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਡਿੱਠਾ ਹੈ ਲਾਹੌਰ ਮੈ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਜੈਸੀ ਸਿਖੀ ਲਾਹੌਰ ਮੈ ਸੀ। ਮੁਸਲੀ ਲੜਕਾ ਮਾਸ ਦਾਰੂ ਆਮ, ਏਹ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਿਤੇ ਨਾਮ ਮਾਤ੍ਰ ਸੀ। ਤੁਸਾਡੀ ਏਤਨੀ ਉਮਰ ਹੋਈ ਹੈ ਐਤਨੇ ਭੋਗ ਕਿਥੇ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਰ ਜਦਿ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਟਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ, ਹੁਣ ਹੀ ਦੇਖੋ ਭੋਗ ਕਿਤਨੇ ਕੁ ਪਾਉਂਦੇ ਹੈਨ ਬਿਨਾਂ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਤੇ, ਅਰ ਵਡੇ ੨ ਭਾਰੇ ਸਿਖ ਬਣ ਬੈਠੇ ਹੈਨ॥ {{gap}}ਪੁਜਾਰੀ ਮਹੰਤ ਗਰੰਥੀ ਗਿਆਨੀ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਨਖਾਹੀਆ, ਸੋ ਦੇਖ ਏਨਾਂ ਤਨਖਾਹੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਕਿਨੇ ਭੋਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਡੇ ਸਿਖਾਂ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋ। ਦੇਖੋ ਕਰਤਾਰ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕਰੋ। ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਅਛੂ ਕਰੂਗਾ॥ ਜਿਥੇ ੨ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂ ਭਾਈ ਉਥੇ ਸਭ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇ ਦੇਣਾ॥ ਸੰਭੂਹ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਅਰਜੀਆਂ ਪਾਓ, ਗੁਰੂ ਕਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਮੋੜਨ, ਫੇਰ ਪਾਏ ਜਾਵੋ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਤੂੰ ਦਸੀਂ ਬੀਂਹ ਦਿਨੀਂ ਪੜ ਲੈਣੀ, ਹਥ ਹਮੇਸਾਂ ਪੜੋ। {{rh||॥ਇਤਿ॥|}}<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 8td76digqnhx98kii4m1ej7fpvh9cso 250 15982 224491 143322 2026-07-05T14:05:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੨੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>{{center|੨}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਭਾਈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁਖਾ ਦਾ ਹਾਲ ਈਸ ਮੂਸ ਹਿੰਦੂ ਖਲਕ ਸਭੀ ...... ਪੀਸ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀਪ ਤੁਰਤ ਗਇਓ ਮੰਡੀਆ ਮੁਇਓ ਜਗਿਓ ਖਾਲਸਾ ਮੀਤ॥ ਭਾਈ ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆਇ ਪੁਜਾ ਹੈ, ਜੇਹੜੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਜਾਣੇ ਆਪਿ॥ ਸੋ ਹੋਊ ਤਾਂ ਆਟਾ ਸਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਪਰ ਜੇ ਆਟਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦਲੀਆ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਹੋਊ, ਆਪਣੇ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਰੱਛਾ ਵਾਸਤੇ, ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੰਦਾ ਆਵੇਗਾ, ਸੋ ਮਲੇਛ ਪੰਥ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਵਾਈਏਗਾ, ਸੋ ਭਾਈ ਸੰਤ ਖਾਲਸਾ ਏਹੋ ਹੈ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਦੁਖ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਅਰ ਸਮਾਂ ਭੀ ਉਤਪੱਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਬਾਣੀ ਕਹੀ ਹੈ, ਸੋ ਠੀਕ ਕਰੇਗਾ, ਹੋਰ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਜਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਸੁੱਚ ਸੋਧ ਦਾ ਵਰਤਾਨਾ। ਏਹ ਮੇਰਾ ਪਿਛਾ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡਣ। ਸੋ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਖ ਹੋਇਆ ਨਾ ਕੁਝ ਹੱਥ ਪੱਲੇ ਆਇਆ, ਨਾ ਕਿਛ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਨਾਲ ਗੰਢ ਲਗਾ, ਸੋ ਐਸਾ ਕੰਮ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੋਰ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਪੜ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ ਪੱਲਾ ਪਾਇ ਕੇ, ਗੁਰਮਤ, ਸਿਦਕ, ਭਰੋਸਾ ਤੇ ਨਾਮ ਦਾਨ ਮੰਗਣਾ। ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਭੰਡੀ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ, ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਉਗਾ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸਾਡੇ ਕਿਤਨੇ ਪਾਪ ਸੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਮੈ ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਹੈਨ, ਨਿੰਦ ਚਿੰਦ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਉ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਠੀਕ, ਹੋਰ ਭਾਈ *ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਹ ਅਰਦਾਸ {{rule}}*ਵਰਿਆਦਾ ਦੇ ਸਨ, ਫਤਿਆ ਵਾਦ ਦੇ।<noinclude></noinclude> difpsxgrux5hjd673ygik320sxabjjp 250 15987 224492 143279 2026-07-05T14:05:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੨੧}}</noinclude>ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦੇਣੀ ਸਭ ਦੇਸ ਦੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ। ਜੋ ਏਸ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨੂੰਗਾ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋਊਗਾ॥ ਸੱਤ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾ। ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਅਸੀ ਸਾਰੀ ਬਾਤ ਆਪਣੀ ਅਖੀ ਦੇਖੀ ਹੈ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਦੀ ਤਾ ਸੰਗਤ ਵਲ ਲਿਖਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਪਰਉਪਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਟ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦਿਨ ਕੱਟੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਥਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਬਿਨਾ। ਕਰਮ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਖੋਟੀ ਜਗਾ ਮਹਾ ਦੁਖਾ ਦੀ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ, ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਥੋਹੜਾ ਕੁਛ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੋ ਭਾਈ ਨਾਮਧਾਰੀਓ ਸਾਨੂੰ ਏਨੀ ਹੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਰਨ ਨੇ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਰਨ ਆਵੈ ਤਿਸੈ ਕੰਠ ਲਾਵੈ ਇਹ ਬਿਰਦ ਸੁਆਮੀ ਸੰਦਾ॥ ਅੱਵਲ ਤਾਂ ਇਹ ਚਿਠੀ ਮੈ ਸਰਬ ਦੇਸ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਸੋ ਜਿਥੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆਵੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦੇਣੀ ਜੇ ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਤਾ। ਏਸ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਉਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇ ਉਥੇ ਭੇਜ ਦੇਣੀ॥ ਜਿਤਨੀਆ ਚਾਹੋ ਉਤਨੀਆ ਬਨਾ ਲਵੋ। ਪਰ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ ਆਂਹਦਾ ਸੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਰਹੇ ਤਾ ਅਛੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਲਿਖ ਨਹੀ ਜਾਣਦਾ, ਭਾਈ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ ਜੇ ਤੈ ਰੱਖੀ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਤਾ ਤੂੰ ਭਾਈ ਬਹੁਤੀ ਥਾਈ ਜਾ ਕੇ ਦਿਖਾ ਦੇਣੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਿਸਰ ਭੀ ਦਿਖਾਲੀਂ, ਹਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇ ਸਾਂਭ ਕੇ ਜਾਈਂ। ਪਿੰਡੇ ਨਾਲ ਲਗਾ ਨਾ ਜੋੜ ਲੈਣੀ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਸਾਥ, ਔਰ ਭਾਈ ਇਨਾ ਦਾ ਨੌਕਰ ਨਾ ਰਹਿਣਾ ਕਿਸੇ ਨੇ, ਜੋ ਰਹੁ ਸੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋਊਗਾ। ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਗ ਦੀ ਮਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਹੋਰ ਜੀ ਸਾਡੇ ਵਲ ਕੋਈ ਅਰਦਾਸ ਲਿਖੇ ਤਾ ਸੁੱਧ ਲਿਖਣੀ। ਕੋਈ ਕੋਈ ਚਿੱਠੀ ਐਸੀ ਆਈ ਹੈ ਬਹੁਤ ਖੰਡਿਤ, ਕੁਛ ਸਿਰ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਔਂਦਾ, ਹੋਰ ਭੇਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਯਥਾ ਸ਼ਕਤਿ, ਭਾਵੇਂ ਨਿੰਦਾ ਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਦਾ, ਆਪ ਸਭ ਕੇ ਸਾਥ ਅਨੰਦ ਰਹਿਣਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿੱਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਭਰਮ ਪਾਇਆ ਹੈ ਚੰਗਿਆਂ ੨ ਨੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/www.panjabdigilib.org |}}</noinclude> hzebm5dod6nwjhsktrzqb48jnsxap1z 250 15992 224493 143282 2026-07-05T14:05:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੨੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਕਿ ਇਹ ਕੂਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲੈਣਗੇ। ਅਗੇ ਵਾਗੂੰ ਜੈਸੇ ਚੁਗੱਤਿਆਂ ਤੋ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਸਿੰਘ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਪਿਛੇ ਪੈ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਹਮਾਰੀ ਤੇ ਮਨਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਕ ਗਾਈਂ ਦਾ ਤਰਜ ਠੀਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਭੁਲ ਚੁਕ ਬਖਸ਼ਨ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੁਰੂ ਜੀ। {{center|੩}} {{center|੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੁਮ ਦਯਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰਬ ਉਪਮਾ ਯੋਗ ਸਮੂੰਹ ਖਾਲਸੇ ਜੀ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਿਹ ਬੁਲਾਈ ਵਾਚਣੀ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਅਨੰਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਜੀ, ਸਮੂਹ ਸੰਗਤ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਪਾਸੋਂ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁਖ ਹੋ ਰਹਿਆ ਹੈ, ਸੋ ਇਹ ਦੁਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਮੇਟਣ ਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਗੁਰੂ ਚਾਹੇ ਤੁਰਤ ਹ ਮੇਟ ਦੇਊਗਾ। ਸਮੂੰਹ ਸੰਗਤ ਦੀ ਅਨੰਦ ਦੀ ਖਬਰ ਪਾਈ, ਜਿਸ ਜਿਸ ਦੀ ਚਿਠੀ ਆਈ ਹੈ, ਅਰ ਜਿਸ ਜੋ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਭੇਜੀ ਹੈ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ, ਸੋ ਸਨੂੰ ਸਭ ਚੀਜ਼ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਰੁਪਈਏ ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਗਲਾਸ ਇਕ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਮਿਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਸੰਗਤ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰੇ ਹੋਇ ਗਏ ਹਾਂ, ਸਭ ਦਾ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਅੱਛੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਸਮਝ ਲਏ ਹਨ। ਪਰ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਲਿਖਣ ਕਰ ਕੇ ਕਾਗਜ਼ ਬਹੁਤ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਦਾ ਹਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ, ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਵਡਾ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਵਿਛੜੇ ਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਖਾਲਸਾ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੋ, ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ ਪੁਭਾਤੋਂ, ਭੋਗ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਓ, ਜਿਤਨੇ ਪੁਜ ਆਉਣ। ਸੋ ਇਕ ਦੁਖ ਕਿਆ ਸਭ ਦੁਖ ਮਿਟ ਜਾਣਗੇ। ਸਤ ਕਰ ਮੰਨਣਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ, ਸਰਬ ਰੋਗ<noinclude></noinclude> qqd6bsdlq8v88h9w4x6clszd6j64mkz 250 15997 224494 143281 2026-07-05T14:05:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੧੨੩}}</noinclude>ਕਾ ਅਉਖਧ ਨਾਮ॥ ਨਾਮ ਦਾਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵਡਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੈ। ਪਰਸਪਰ ਮੇਲਾ ਹੈ, ਦੇਖੋ ਨਾਮ ਵਿਚ ਕੇਡੀ ਕਲਾ ਹੈ। ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਭੋਗ ਪਿਆ ਨਾਮ ਦੀ ਕਲਾ ਸੇ, ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਉਚਾਰਨ ਲਗਾ ਹੈ, ਅਰ ਬਾਣੀ ਨਾਮ ਦੇ ਗੁਣੋਂ ਕੋ ਉਚਾਰਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਅਮੋਲਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਮੁਲ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਦਾਨ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਸੋ ਭਾਈ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਕੰਮ ਕਿਰਤ ਕਰਦੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। 'ਅਗਾਹ ਕੂੰ ਤ੍ਰਾਘ ਪਿੱਛਾ ਫੇਰ ਨਾ ਮੋਢੜਾ॥ ਨਾਨਕ ਸਿੱਝ ਅਵੇਹਾ ਵਾਰ ਬਹੁੜ ਨ ਹੋਵੀ ਜਨਮੜਾ॥ ਸੋ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਜੰਮਣ ਮਰਣਾ ਜੂਨਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾਮ ਦਾਨ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹੱਥ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ, ਏਥੋਂ ਨਾਮੋ ਭੁਲਿਆ ਫਿਰ ਹੱਥ ਕਿਥਾਉ ਨ ਪਾਇ॥ ਜੂਨੀ ਸਭ ਭਵਾਈਐ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਟਾ ਪਚੈ ਪਚਾਇ॥ ਹਰਿ ਨਾਮ ਵਿਚ ਵਡਿਆਈਆ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਹੀਆਂ ਹਨ। ਤਿਨ ਕਉ ਮਿਲਨ ਵਡਿਆਈਆ ਸਦ ਖੁਸ਼ੀਆ ਸਦ ਚਾਉ॥ ਤਿਨ ਮੁੱਖ ਟਿਕੇ ਨਿਕਲਹਿ ਜਿਨ ਮਨ ਸਚਾ ਨਾਉ॥ ਨਾਮ ਕੀ ਅਮਿਤ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਜੀਉ ਕਿਆ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਸੋ ਮੇਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ਸੰਗਤ ਕੀ ਉਰ। ਜੇ ਵਡੇ ਝਾਲਾਂਗੇ ਉਠ ਕੇ ਨਾਉਨਾ, ਸੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਸਵਾ ਪਹਿਰਾ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਸਣੇ ਕੇਸੀਂ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਸਵਰਨ ਦਾ, ਫੇਰ ਰੁਪੇ ਦਾ, ਫੇਰ ਤਾਮੇਂ ਦਾ, ਫੇਰ ਅੰਨ ਦਾ, ਫੇਰ ਜਲ ਦਾ। ਫੇਰ ਦਿਨ ਚੜੇ ਪੁੰਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਪਿੰਡਾ ਹੀ ਧੋ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਤਮ ਆਪਣੇ ਮੁਖਾਰ ਬਿੰਦ ਥੀਂ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੋ ਜਿਤਨਾ ਬਣਾ ਆਵੇ ਉਤਨੀ ਰਾਤ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰ, ਹੋਰ ਭਾਈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਜਿਤਨੇ ਭੋਗ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੁਜ ਆਉਣ<noinclude></noinclude> 6z8w7qb7pcau2bskjep6scu18uwe9c4 250 16007 224495 143226 2026-07-05T14:06:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ}}{{left|੨੨੫}} ਦੇ ਰੰਗ ਤਮਾਸੇ, ਕਰਤਾਰ ਕੀ ਦਿਖਾਂਵਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਜੀ ਅਸੀ ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝੇ ਹੈਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ। ਅਗੇ ਸਾਖੀਆਂ ਵਲ ਵੋੜਾ ਧਿਆਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਸੁਖ ਸਹਿਤ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਖਾਣ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਕੁਛ ਕਮੀਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੁਖੀ ਸੇ, ਹੁਣ ਜਦ ਦੁਖ ਹੋਣ ਲਗਾ ਤਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਵਲ ਲਗੇ ਢੂੰਡ ਕਰਨ ਕਿਉਕਿ ਜਦ ਦੁਖ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹੀ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਢੂੰਡ ਕਰੀਦੀ ਹੈ ਬਿਨਾ ਦੁਖਦੇ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਭਾਈ ਸਾਖੀਆ ਦੇ ਬਚਨ ਸਤ ਹੈਨ, ਅਰਥ ਬੋਧ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਕਰਾਏ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਹਿਲੋ ਅਸੀ ਆਖਦੇ ਸੇ ਭਾਈ ਇਹ ਸਿਖ ਸਾਧ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਿਉ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹੈਨ, ਸੌ ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀ, ਗੁਣੀ ਧਨਾਢ॥ ਨਾਮ ਜਪਤੁ ਘਰ ਮੈ ਆਢ॥ ਨਾਮ ਜਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਜਗਾ ਆਢਾ ਕਰੇਨਗੇ, ਸੋ ਪੁਜ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਤਾਈ, ਜੋ ਕੁਛ ਇਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੋ ਇਨਾ ਬਕਨੇ ਮੈ ਕਿਛੁ ਸੰਕਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸੋ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਸਾਖੀਆਂ ਮੈ ਬਚਨ ਸੱਤ ਲਿਖੇ ਹੈਨ ਏਹੀ ਨੀਤ ਕਰਤੇ ਸਤ ਸਾਤ॥ ਸੋ ਸਤ ਤੇ ਸਤ ਚੌਦਾ ਹੋਏ॥ ਫੇਰ ਬਰਸ ਬੀਤ ਜਾਵੇ ਦਸ ਸਾਤ॥ ਦਸ ਤੇ ਸਤ ਸਤਾਰਾ, ਦੋਇ ਸਾਲ ਫਿਰ ਤਾ ਮੈ ਰਲੇ॥ ਸਭ ਹੋਇ ਬਰਸ ਤੇਤੀਸ। ਫੇਰ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ ਚੌਤੀ ਸਾਲ ਚੜੇ ਤੇ ਰੌਲੀ ਪੜੇ ਦੇਸ ਸਭ ਰਲੈ।। ਸੋ ਗੁਰੂ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੌਤੀਏ ਰੌਲੀ ਤਾਂ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਅਗੇ ਜੋ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੁਕਮ, ਸੋ ਸਭ ਪੂਰਾ ਵਰਤੇਗਾ, ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨਣਾ, ਹੋਰ ਬਹੁਤਾ ਕੀ ਲਿਖਣਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਅੱਗੇ ਬਿੱਲਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਨਾਸ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਣੇ ਦੇ ਬਚਨ ਹੈ। ਸੋ ਸਭ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਵਣਗੇ ਸੁਰੂ ਹੁਣ ਚੌਤੀਏ ਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਅਸੀ ਕੀ ਆਹਦੇ ਸੇ ਭਾਈ ਜੋ ਕੁਛ ਚੌਤੀਏ ਮੈ ਹੋਇ ਤਾ ਅਗੇ ਸਭ ਕੁਛ ਹੋਇ॥ ਸੋ ਚੌਤੀਏ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਛ ਕਹਾ ਥਾ ਸੋ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਗੇ ਦੇਖੋ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ ਤਮਾਸੇ ਕੀ ਦਿਖਾਉਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਜੋ<noinclude></noinclude> k3ftjrmb1e72jd7mt1etphll57ezjej 250 16011 224496 143225 2026-07-05T14:06:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|੨੨੬}}{{center|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ }} ਸੰਗਤ ਲਿਖਾ ਥਾ ਤੁਸੀਂ ਕਦ ਆਉਗੇ, ਸੋ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਜਦ ਸੰਬਰ ਸੂਰੀ ਫਿਰੂਗੀ ਤਦ ਆਵਾਂਗੇ, ਭਾਈ ਅਗੇ ਗੁਰੁ ਬੇਅੰਤ ਹੈ॥ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਜਾਣੈ ਆਪਿ॥ ਹੋਰ ਸੰਗਤ ਨੇ ਲਿਖਾ ਥਾ ਜੋ ਦੁੰਦ ਪਵੈ ਕਿਥੇ ਕਟੀਏ, ਸੋ ਦੁੰਦ ਸਮਾ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਛੀ ਜਗਾ ਵਿਚਾਰ ਲੈਣੀ, ਓਥੇ ਕਟ ਲੈਣਾ, ਪਰ ਅਜੇ ਤਾਂ ਬਖੇੜਾ ਦੂਰ ਹੈ। ਨਾਲੇ ਅਛੀ ਤਰਾ ਸੇ ਅੱਗ ਮੱਚੀ ਨਹੀਂ, ਲਕੜੀਆਂ ਬਾਲਣ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਰਖਣੀ, ਏਹ ਜੋ ਭਜਨ ਬਾਣੀ, ਨਾਮ, ਦਾਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪਾਠ, ਭੋਗ, ਇਹ ਘਾਲ ਕਰੂਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਬਿਰਥਾ ਨਾ ਜਾਊਗਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਬਚਨ ਹੈ "ਇਕ ਤਿਲ ਨਹੀ ਭੰਨੇ ਘਾਲਿਆ" ਪ੍ਰਤੀਤ ਰੱਖਨੀ ਏਸ ਬਚਨ ਦੀ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਜੋ ਸਬੰਧੀ ਸਰੀਰ ਛੋਡ ਜਾਏ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਰੋਣਾ ਪਿਟਣਾ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਕਿਛੁ ਬਣ ਆਵੈ ਤਾਂ ਯਥਾ ਸਕਤਿ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਭੋਗ ਪਾਠ ਪ੍ਰਸਾਦਿ, ਬਸਤ੍ਰ, ਪੈਸਾ, ਜਿਤਨਾ ਬਣ ਆਵੈ ਕਰਨਾ, ਰੋਏ ਪਿਟੇ ਤੇ ਇਕ ਤਾਂ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਵਲੋਂ ਬੇਮੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਹਨ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਦ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੀਢ ਅਰ ਰੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਓਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਆਖਦਾ ਹੈ,ਏਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਰੇ ਤਾਂ ਅੱਛਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਸੋਧ ਵਾਲੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਛਕਣਾ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੀ ਰਹਿਤ ਨ ਜਾਣੀਐ ਗੁਰ ਮੰਤੁ ਨਹੀ ਚੀਤ॥ ਤਾ ਕਾ ਭੋਜਨ ਖਾਇ ਕੈ ਵਿਸਰੇ ਹਰਿ ਕੀ ਪ੍ਰੀਤ। ਇਹ ਨਾ ਕਹਿਣਾ ਬੈਠਾ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੀਕਾਂ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਮੈ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ। ਭਾਈ ਗਊ ਅਤੇ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਮੇਟਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਨਿਸਚਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਰਖਣੀ। ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ॥ ੩॥<noinclude></noinclude> ewi1l0g73oiwxsmndgbj2nwryittefh 250 16016 224497 143224 2026-07-05T14:06:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ}}{{right|੨੨੭}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤਮ ਜੋਗ ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਸਤਿ ਵਾਚਨੀ॥ ਹੋਰ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੌਬੀ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਲਾ ਫੇਰਿਆ ਕਰੋ।। ਅਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦਾਤਨ ਕਰਿਆ ਕਰ ਅਰ ਅਧੀ ਰਾਤਿ ਦੇ ਪਿਛੇ ਦੋ ਬਜੇ ਉਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਿਆ ਕਰ, ਸਣੇ ਕੇਸੀਂ।। ਬਾਣੀ ਪੜਨੀ, ਜਪੁ, ਜਾਪੁ, ਸੁਖਮਨੀ, ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ। ਫੇਰ ਦਿਨ ਮੇਂ ਰਾਂਤ ਤਾਈਂ ਮਾਲਾ ਕਰ ਕੇ ਸੋਇ ਜਾਣਾ॥ ਅਰ ਕੰਮ ਕੁਛ ਨ ਕਰਿਆ ਕਰ ਕੱਤਣ ਤੁੰਬਣ ਦਾ, ਇਕ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਪਕਾ ਲਿਆ ਕਰ॥ ਭਜਨ ਕਰਿਆ ਕਰ, ਭਜਨ ਕਰਨ ਬਾਲਿਆਂ ਦਾ ਭਾਵੇਂ ਥੋੜਾ ਹੀ ਪਦਾਰਥ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਏਹ ਬਾਤ ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਜਾਨਣੀ ਅਰ ਜਿਤਨਾ ਕੁ ਸਰੇ ਉਤਨਾ ਕੁ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਣਾ ਜਥਾ ਸਕਿਤ॥ ਭੁਖੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ, ਨੰਗੇ ਨੂੰ ਕਪੜਾ, ਜੋੜਾ ਜਿਤਨਾ ਸਰੇ॥ ਅਰੁ ਦੂਜਾ ਅਸ਼ਨਾਨ ਦਿਨ ਚੜੇ ਕਰਨਾ, ਪਖਾਨੇ ਜਦੋ ਜਾਣਾ ਤਦ ਹੀ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਣਾ। ਅਰ ਹਰ ਵਕਤਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ, ਹੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਸੀਂ ਅਪ੍ਰਾਂਧੀ ਪਾਪੀ ਜੀਊ ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਪਤਤਿ ਪਾਵਨ ਬਿਰਧ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਬੂਹੇ ਆਇ ਡਿਗੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਖੈਰ ਪਾਉ; ਅਰ ਮਨੁਖਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਜਿਥੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੋਵੇ। ਮਨਮੁਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ ਮਹਾਰਾਜ ਜਿਥੇ ਜੀਉ ਜਾਵੇ॥ ਅਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜੋ ਤੈਂ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਪਾ ਕੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮੈਂ, ਸੋ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਈ ਮਨਾਈਂ॥ ਜਿਥੇ ਮੇਰਾ ਜੀਉ ਜਾਵੇ ਸਦਾ ਈ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਉਤੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਈਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜੇ ਭਾਉ ਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਰੱਖ ਲਈਂ, ਤੇਰਿਆਂ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਬਿਨਾਂ<noinclude></noinclude> a6z7n56uj34y3q1z94bvrxuz88dp38g 250 16021 224498 143190 2026-07-05T14:06:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੨੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਮੇਰੀ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਕਦੇ ਭੀ ਨਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਏ। ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਬੇਮੁਖੀ ਤੋਂ ਰਖ ਲਈਂ ਬੇਮੁਖੀ ਇਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਫਿਰ ਜਾਣਾ। ਅਰ, ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੈ ਬੇਮੁਖੀ ਦਾ। ਇਹ ਮੰਗ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਹਰ ਵਕਤ ਕਦੇ ਬੋਲ ਕੇ ਮੰਗਣੀ, ਕਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ, ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।। ਹਰ ਵਕਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇ ਇਹ ਮੰਗਣਾ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸਾਸ ੨ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਚਿਤ ਆਵੇ। ਮਹਾਰਾਜ ਨਾ ਕਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਵਿਸਰੀਂ, ਨਾ ਸੁਖ ਵਿਚ ਵਿਸਰੀਂ, ਸਦਾ, ਹੀ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਬਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਾ ਰਹੇ, ਸਦਾ ਈ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਭੁਖ ਲਗੀ ਰਹੇ। ਸਾਰਿਆਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਦਰਗਾਹੋਂ ਆਪਣੇ ਦਿਤੇ ਉਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਈਂ॥ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੀਂ ਅਰ ਜੋ ਮੈਂ ਆਖੀ ਹੈ ਸੋ ਮੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਈ ਮੰਗਣੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਤੇ, ਅਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੋ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਉਸ ਕੋ ਭੀ ਸੁਣਾਇ ਦੇਣੀ। ਏਸ ਮੰਗ ਮੰਗਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਕਾਰਜ ਸਰ ਜਾਣਗੇ।। ਅਰ ਕਦੇ ਭੀ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਾ ਹੋਊਗਾ, ਏਸ ਹਾਲ ਚਲਣਿ ਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਣਾ ਹੈ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮੈਂ ਇਹੋ ਬਾਤਿ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਜੀਆਂ ਦਾ ਮੰਗਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਹੈ॥ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਗ ਮੰਗਣ ਦਾ ਈ ਦੁਖ ਹੋਇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਤਿ ਪ੍ਰਤੀਤ ਜਾਨਣੀ॥ ਅਰ ਉਤਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਉਤਾਰ ਦੇਣੀ, ਉਹ ਭੀ ਤੇਰੀ ਸਹੇਲੀ ਹੈ। ਉੱਤਮੀ, ਏਸ ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰਖ, ਹਰ ਵਕਤ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾਂ।। ਹਰ ਵਕਤ ਆਖਣਾ ਹੈ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ, ਤੇਰੀ ਸਰਣ ਹੈ, ਮਨਮੁਖੀ ਤੋਂ ਰਖਿ ਲਈ। ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਈਂ, ਆਪਣੀ ਦਰਗਾਹੋਂ॥ ਗੁਰੂ ਦਿਇਆਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਨ ਆਵੈ ਤਿਸੇ ਕੰਠ ਲਾਵੇ. ਇਹ ਬਿਰਦੁ ਸੁਆਮੀ ਸੰਦਾ॥ ਜਿਤਨੇ ਸੁਖ ਹੈਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਲੋਕ ਦੇ, ਸੋ ਸਾਰੇ ਗੁਰਮਤਿ ਮੇਂ ਹੈਨ, ਜਿਤਨੇ ਦੁਖ ਹੈਨ ਸੁ ਮਨਮਤ ਹੈਨ।<noinclude></noinclude> rn534g7jams4adgkj039n9xzds7o41j 250 16025 224499 143192 2026-07-05T14:07:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੨੯}}</noinclude>ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਜਿਤਨੇ ਦੁਖ ਸਭ ਮਨਮੁਖ ਭੋਗੇ। ਗੁਰਮੁਖ ਲੇਪ ਨਾ ਮਾਸਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਤ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਸੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਨਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੁਰਵਾਲੇ ਦੀ ਮਾਫਕ ਹਾਂ॥ ਰਪਟੀਆ ਕੋਈ ਬਡਾ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ॥ "ਸਿਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ" ੨, ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣ ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ। ਅਰਦਾਸ ਲਿਖੀ ਚੇਤ੍ਰ ਵਦੀ ੧ ਸਾਲ ੧੯੩੭॥ ਹੋਰ ਬਾਤ ਕਰਨੀ ਜੋ ਸੂਰਜ ਚੜੇ ਤੇ ਅਗੇ ਪਲ ਸਾਇਤ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ, ਹੋਰ ਪਾਠ ਭਾਵੇਂ ਅਗੇ ਪਿਛੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਚੰਡੀ ਪਾਠ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾਂ ਸਵੇਰੇ, ਉੱਚੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾਂ, ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ੪॥ {{center|੫}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੁਮ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਉਪਮਾ ਜੋਗ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ* ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਖਾਲਸੇ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ। ਹੋਰ ਸਮੂੰਹ ਬੀਬੀਆਂ ਮਾਈਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸੱਤ ਬੁਲਾਈ ਬਾਚਣੀ ਜੀ, ਹੋਰ ਸ੍ਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਕੋ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਇਕ ਤਾਂ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ॥ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਭਾਈ, ਜੇ ਨਾਂ ਕੰਠ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਪੁ, ਜਾਪ, ਰਹਿਰਾਸ, ਆਰਤੀ, ਸੋਹਿਲਾ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਸਿੱਖ ਜਰੂਰ ਕੰਠ ਕਰੇ,ਹੋਰ ਸਖਮਨੀ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਤਾਈਂ ਕਰੇ ਜਰੂਰ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਕਰਨਾ ਬਰ ਜਰੂਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਸਵਾ ਪਹਿਰ ਰਾਤ ਦਾ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬੜਾ ਮਹਾਤਮ ਕਹਿਆ ਹੈ। ਰਾਤ ਕੋ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਦਿਨੇ ਭਜਨ ਕਰਨਾ ਫੇਰ ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਤੇ {{rule}}*ਓਡਰ ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ।<noinclude></noinclude> a8zjip1ur5emxqebfvu5wzaw63lye80 250 16030 224500 143166 2026-07-05T14:07:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|੨੩੦}} {{center|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ}} ਵੇਹਲ ਲਗੇ ਤਾਂ ਇਕੰਤ ਬੈਠ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾ, ਹੋਰ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆ ਸਭ ਨੂੰ ਅਖਰ ਪੜ੍ਹਾ ਦੇਣੇ, ਹੋਰ ਲੜਕੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਮਾਰਨੀ, ਨਾ ਵੱਟਾ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਨਾ ਲੜਕੀ ਦੇ ਦੰਮ ਲੈਣੇ, ਜੇਹੜਾ ਲੜਕੀ ਮਾਰੇ, ਬੇਚੇ, ਵੱਟਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਘਰ ਦਾ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਵਰਤਨਾ, ਧਨ ਪਦਾਰਥ ਨਹੀ ਲੈਣਾ ਕਿਸੇ ਦਾ, ਨਾਂ ਧੱਕਾ ਕਰ ਕੇ ਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਨਾ ਠਗੀ ਕਰ ਕੇ, ਕੱਖ ਆਦਿਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾਂ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਹਕ ਪਰਾਇਆ ਨਾਨਕਾ ਉਸ ਸੂਅਰ ਉਸ ਗਾਇ। ਗਾਂ ਖਾ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਕਿਥੇ ਰਿਹਾ। ਅਤੇ ਸੂਰ ਖਾ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਹਾ ਰਿਹਾ, ਹੋਰ ਐਸ ਬਖਤ ਅਪਰਾਧ ਕਰ ਕੇ ਬਗਾਨਾ ਧਨ ਲੈਦੇ ਹੈਨ ਇਸ ਲਈ ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੋਇ ਰਹਿਆ ਹੈ। ਜਗਤ ਮੈ ਮੀਂਹ ਥੋੜਾ ਬਰਸਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਬਚਿਆ ਹੋਊਗਾ! ਹੋਰ ਭਾਈ ਮੰਦਾ ਫਿੱਕਾ ਬੋਲੇ ਤੇ ਬੀ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਗਲ ਨਹੀਂ ਪੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਇਹ ਬੀ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਰੂਰ ਜਥਾ ਸ਼ਕਤਿ ਭੁਖੇ ਨੂੰ ਅੰਨ ਵੀ ਦੇਣਾ, ਨੰਗੇ ਨੂੰ ਕਪੜਾ ਜੋੜਾ ਵੀ ਦੇਣਾ। ਸੇਰ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਤੇ ਧਨ ਨਹੀਂ ਘਟਦਾ, ਧਨ ਤੇ ਕੁਚਾਲ ਚਲਣ ਤੇ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰ ਹਰ ਬਖਤ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੈ ਪਾਪੀ ਅਪਰਾਧੀ ਜੀਉ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਬਿਰਦ ਹੈ। ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬਖਸ਼ ਲੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਬਿਸਾਰੀਂ ਨਾ ਦੁਖ ਵਿਚ ਨਾ ਸੁਖ ਵਿਚ, ਸਦਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਬਸਿਆ ਰਹੀਂ ਜਿਥੇ ਮੇਰਾ ਜੀਉ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਸਦਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਮਨਾਈਂ, ਜੋ ਤੈਂ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮੈ, ਉਹ ਹੁਕਮ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਮਨਾਈਂ; ਇਹ ਦਾਨ ਵੀ ਦੇਈਂ ਆਪਨੀ ਦਰਗਾਹੋਂ, ਮਨ-ਮੁਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ ਮਨਮੁਖੀ ਚਾਲ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ, ਸਭਨੀ ਥਾਈ, ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਹਰ ਬਖਤ ਕਟਨੀ ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਅਰ ਚੰਡੀ ਦੀ ਬਾਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ<noinclude></noinclude> 9r8duoh2ifzl3o4heidspgw3l8mwaci 250 16035 224501 143191 2026-07-05T14:07:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੩੧}}</noinclude>ਤੋਂ ਅਧ)ਘੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਠ ਤੋਰਨਾ, ਬੜਾ ਮਹਾਤਮ ਲਿਖਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ; ਫੇਰ ਨਾ ਜੂਨੀ ਆਇਆ ਜਿਨ ਇਹ ਗਾਇਆ, ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਗੇ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਜੀ ਸਕਤੀ ਮਤਾ ਮੇਰੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਚ ਜੋ ਮਨਮੁਖੀ ਸਭਾਇ ਹੈਨ, ਅਤੇ ਦੁਖ-ਦਾਇਕ ਜੋ ਤਾਂਮਸ਼ੀ ਸੁਭਾਇ ਹਨ, ਹੇ ਮਾਤਾ ਇਨਾਂ ਸਭਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੀਂ। ਹੋਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਭਗਉਤੀ ਕੀ, ਅਰ ਭਗਉਤੀ, ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ ਨਾਉ ਹੈ। ਭੋਗ ਉਤੇ ਪੜਨਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਜੀ ਸਹਾਇ॥ ਸਭ ਥਾਈਂ ਹੋਇ ਸਹਾਇ। {{gap}}ਭਗੋਤੀਆ ਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬੜਾ ਮਹਾਤਮ ਲਿਖਾ ਹੈ ਸੌ ਸਾਖੀ ਮੈ, ਜੋ ਸੌ ਪਾਠ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤੇ ੬੦ ਯਾ ੪੦ ਹੋਣ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇ ਦੇਣੀ, ਸਤਿਸੰਗੀ ਨੂੰ ਪੜਦੇ ਮੈ ਸੁਣੌਣੀ, ਮਨਮੁਖ ਕੋਈ ਨਾਂ ਸੁਣੇ, ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਦਾ ਪਾਠ ਗੁਪਤ ਕਰਨਾ, ਉਚੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਏਹ ਅਰਦਾਸ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣ ਕੇ ਮੰਨੂੰਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋਉਗਾ, ਸਤ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਈ ਹੁਕਮ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਰਪਟੀਏ ਦੀ ਮਾਫਕ ਹਾਂ ਜੀ, ਅਗੇ ਮੰਨਣਾਂ ਸੰਗਤ ਨੇ ਹੈ, ਮਨੌਣਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਸ਼ਬੇਗ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੁਸੀ ਏਥੇ ਨਹੀ ਔਣਾ, ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਸਰੇ ਉਥੇ ਹੀ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਭੋਗ ਅਰ ਪਾਠ ਕਰ ਦੇਣਾ, ਏਥੇ ਔਣ ਮੈਂ ਬਖੇਪਤਾ ਹੀ ਹੈ, ਦਰਸਨ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਦੇ ਮਹਾ ਮਲੇਛ, ਰੇਲ ਜਹਾਜ ਉਤੇ ਜੋ ਰੁਪਯਾ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਲੇਛ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨੂਗਾ, ਜੋ ਅਰਦਾਸ ਮੈ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਹੈ ਸਦਾ ਹੀ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨੇ ਓਹ ਭਾਵੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਵੇ ਜਾਵੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀ ਏਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣ ਕਰੋ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਯਥਾ ਸਕਤਿ, ਤੁਮਾਰੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਕੰਮ ਸੌਰ ਜਾਣਗੇ, ਏਥੇ ਹੀ -<noinclude></noinclude> rse8jbp2kucpbo61ptmlld8e38ejvh4 250 16040 224502 143189 2026-07-05T14:07:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੩੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਪ੍ਰੀਤ ਜਾਨਣੀ, ਅਰ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਖਣਾ ਏਥੇ ਨਾ ਆਵਣ ਸਾਡੇ ਪਾਸ, ਭਾਈ ਸ਼ਬੇਗ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਵਾਚਨੀ, ਏਧਰੇ ਲੁਕ ਛਿਪ ਕੇ ਦਿਨ ਕੱਟ ਲੈਣੇ, ਕੋਈ ਦਿਨ ਦਾ ਹੀ ਕਸ਼ਟ ਹੈ, ਭਾਈ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਂ ਕੰਗ ਉਠੀ ਹੈ ਪਹਿਲੋ, ਅਛਾ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈਸੀ ਏਸੇ ਤਰਾ ਦਾ, ਜੀਆਂ ਦੇ ਕੀ ਬਸ ਹੈ, ਜੇ ਏਥੇ ਮਿਲਣ ਦੇਣ ਤਾਂ ਭਾਵੇ ਸੈਕੜੇ ਆਇ ਜਾਣ, ਬਾਤ ਤਾ ਏਹੋ ਹੈ ਬਡੀ ਜੋ ਖਰਚ ਖੇਚਲ ਬਹੁਤ ਹੈ ਏਥੇ ਆਉਣ ਦੀ, ਅਰ ਮੇਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਮੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਦਰਸਨ ਮੇਲੇ ਦੀ, ਨਾ ਬੋਲਣ ਦੇਂਦੇ ਹੈ, ਨਾ ਖੜਾ ਹੀ ਹੋਣ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ, ਇਹ ਹਵਾਲ ਹੈ ਏਥੇ ਦਾ, ਅਗੇ ਗੁਰੁ ਜਾਣੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਜੋ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਰਾਮਸਰ ਉਤੇ ਖੂਹਾ ਲੌਣ ਦੀ ਬਾਤ ਪੁਛੀ ਹੈ, ਜੇ ਤਾ ਮੈ ਡੇਰੇ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਖੂਹਾ ਲੱਗ ਜਾਊਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤਲਾਉ ਦਾ ਨਾਉ ਭੀ ਰਾਮ ਸਰ ਹੀ ਸਦੀਐਗਾ, ਅਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਉ ਭੀ ਰਾਮ ਦਾਸ ਪੁਰਾ ਪੈ ਜਾਊਗਾ ਜੇ ਮੈ ਨਾ ਡੇਰੇ ਪਹੁੰਚਾ ਉਹ ਦਾ ਨਾਮ ਅਗਲਾ ਹੀ ਰਹੂਗਾ ਅਗੇ ਤਲਾਉ ਦਾ ਨਾਉ ਹੈ, ਕੁੱਪ ਵਾਲਾ ਛੱਪੜ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਉ ਬੂੰਦੜ ਭੈਣੀ। ਹੁਣੇ ਨਹੀਂ ਖੂਹੇ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕਰਨਾ ਏਸ ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਭੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਉਹ ਭੀ ਉਤਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰਖ ਲਵੇ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵੋ ਤਾਂ ਪੜਦੇ ਮੈ ਸੁਣੌਣੀ, ਅਰ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਜੋ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨੂੰਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜਾ ਲਾਭ ਹੋਊਗਾ, ਮੰਨੇ ਬਿਨਾ ਸੁਖ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣੀਆਂ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜੀਏ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਏਤਨੀ ਦੂਰ ਆਇਆ ਅਰ ਜਾ ਕੇ ਮਨ-ਮਤ ਕੀਤੀ, ਨਾਲੇ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਨਾਲੇ ਬਦਨਾਮ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸ ਏਹੋ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਗੁਰੂ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ<noinclude></noinclude> 5mxwzzeg6npbeswvyeqzan0tnwewjyu 250 16045 224503 143188 2026-07-05T14:07:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੩੩}}</noinclude>ਨੂੰ ਮਨਮਤ ਤੇ ਰਖ ਲਏ, ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਜਾਇ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਭਾਣੇ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਜਦ ਜਹਾਜ ਤੁਰੇ ਤਾ ਚੜ ਜਾਣਾ, ਦੇਸ ਜਾ ਕੇ ਸਾਨ੍ਹੇ ਦੇ ਪੜਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਨਾ, ਕਿਤੇ ਉਰੇ ਹੀ ਉਤਰ ਪੌਣਾ, ਉਹ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਸਿੰਘ ਦੀ, ਅਰ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਦਿਤੀ ਹੈ, ਸੋ ਅਖਰ ਜੁੜਨ ਤੇ ਬਚੌਣੀ ਜੁੜ ਨਾ ਜਾਣ ਅਖਰ। ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਛਡ ਕੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਬੜੀ ਮੇਹਨਤ ਨਾਲ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਲਿਖਯਾ ਹੋਯਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨਿਕਲੇਗਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਸ ਵਿਚ ਰਹੇਗਾ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਬਾਰਾਂ ਘੰਟੇ ਨੂੰ ਤਾਲੇ ਖੁਲ ਜਾਣਗੇ, ਦੋ ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਨਗੇ ਸਜੇ ਖਬੇ, ਸਫੈਦ ਹਾਥੀ ਬੈਕੁੰਠ ਤੇ ਆਊਗਾ ਸਵਾਰੀ ਨੂੰ। ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਬੈਕੁੰਠ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਰ ਹੋਵੇਗੇ। ਸਭ ਪ੍ਰਿਥੀ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਤ ਕਰੂਗਾ, ਜਿਸ ਤਰਫ ਗੁਸੇ ਨਾਲ ਦੇਖੂਗਾ, ਉਹ ਮੁਲਖ ਕਾਲ ਹੋ ਜਾਊਗਾ। ਥੋੜੇ ਰੋਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਰ ਪਰਤਾਪ ਛਾ ਜਾਊਗਾ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਹੈ। ਫਰੰਗੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਇਕ ਪਾਤਸਾਹ ਨਿਕਲੇਗਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੋਟ ਮਾਫੁਕ, ਦੋ ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਨਗੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਇਕ ਨਾ ਰਹੂਗਾ, ਅਰ ਵਲੈਤ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਪਕੜੇਗਾ, ਅਸੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ, ਆਦਮੀ ਸਭ ਅਗ ਵਿਚ ਜਲ ਜਾਵੇਗੇ, ਇਹ ਇਨਾ ਦਾ ੮੦ ਸਾਲ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਯਾਂ ਦੀ ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਲਿਖਯਾ ਹੈ, ਕਿ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬੜਾ ਫੈਆ ਆਊਗਾ ਪੱਛਮ ਤੇ, ਪ੍ਰਿਥਮੀ ਦਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੋਊਗਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਤ ਬਨਾ ਕੇ ਮਿਲਾ ਦੇਊਗਾ, ਮਾਸ ਮੱਛੀ ਵਾਲੇ ਸਭ ਮਰਨਗੇ, ਸੂਰਜ ਜੈਸਾ ਤੇਜ ਹੋਊਗਾ, ਗੋਤਮ ਇਸ ਮੁਲਕ ਤੇ ਚਲਆ ਜਾਊਗਾ, ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਡੀਆ ੨ ਪੋਥੀਆਂ ਹੈਨ ਥੋੜੀਆ ੨ ਲਿਖੀਆ ਹੈ। {{gap}}ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਚੇਤ ਸੁਦੀ ੭ ਸੰ: ੧੯੩੭ ਨੂੰ ਚਿਠੀ ਲਿਖੀ।। ੫॥<noinclude></noinclude> ns1je2x8r3l78mzc7pw1m3i1slstzis 250 16049 224504 143121 2026-07-05T14:07:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੩੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>{{rh||੬.|}} ੴ ਸਤਿਨਾਮ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਨਿਰ ਭਉ ਨਿਰਵੈਰ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈ ਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਲਿਖਤਮ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਸੰਗਤ ਸਾਰੀ ਬਰਨ ਚਾਰ, ਹੁਕਮ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ- {{gap}}ਚਾਮ ਕੀ ਗੁਥਲੀ ਚਾਮ ਕਾ ਸੂਆ॥ ਹਠੀ ਤਪੀ ਸੰਸਾਰ ਸਭ ਖਪ ਖਪ ਇਸੀ ਮੈ ਮੂਆ॥ ਅਗੇ ਭਾਈ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਸੁਣੋਂ ਜੋ ਸਿਖ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੈਨ, ਚਾਹੇ ਸਿਖ ਚਾਹੇ ਸਿਖਣੀ, ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਕੀ ਗੁਥਲੀ ਮਿਲੇਗੀ ਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸੂਆ ਮਿਲੇਗਾ ਲੋਹੇ ਕਾ ਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ। ਹਨੇਰੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਨਣ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੋ ਭਾਈ ਸੁਣੋ ਤੇਹਰਵੀ ਸਦੀ ਹੁਕਮ ਹੋਵਦਾ ਹੈ ਅਗੇ ਜਿਸ ਕੋ ਮਿਲੇਗਾ ਸੋ ਦੇਖਯਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਗੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਰਣ ਹੋਯਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਕੰਮ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਿਖਾ ਨੇ ਬਿਦਾਵਾ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਲਿਵਾਇ ਲਿਆ ਸੀ, ਮਤੇ ਸਿਖ ਮੁਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਸੋ ਭਾਈ ਅਭਮਾਨ ਉਤਾਰਨ, ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਾਂਗ ਧਾਰਿਆ ਸੀ, ਖੇਲ ਵਰਤਾਇਆ ਸਾ। ਸੋ ਭਾਈ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਆਊਗਾ ਤਾ ਤੁਸਾਂ ਜਾਨਣਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋ ਹੁਣ ਅਦਾਲਤ ਸਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਬਿਨਾ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਅਦਾਲਤ ਆਪ ਕਰੇਗਾ, ਪਰਮੇਸਰ ਨੂੰ ਜੀਵ ਭੁਲਦੇ ਹੈਨ, ਪਰ ਪਰਮੇਸਰ ਜੀਆ ਨੂੰ ਨਹੀ ਭੁਲੌਦਾ, ਸੋ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਛੋ-ਤਾਵਾ ਕਰਨਗੇ॥ ਜਾ ਪੁਛੇ ਆਪ ਛਿਨਕ ਮਾਹਿ ਨਾਨਕ ਸੋ ਜਾਪ॥ ਜੋ ਪੂਜਾ ਮਸੰਦਾ ਵਾਂਗ ਲਿਔਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਹਲਾ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੰਦ ਬੰਦ ਕਟਵਾਈਏਗਾ। ਸੋ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਅਵਤਰਿਆ ਹੈ ਨਾਮ ਜਪਾਵਣ ਨੂੰ ਤੇ ਪਾਪ ਹਟਾਵਣ ਨੂੰ, ਝੂਠੇ ਗੁਰੂ ਤੇਲ ਦਿਆ ਕੜਾਹਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਸਾੜੇ ਜਾਵਣਗੇ, ਓਦੋਂ ਤਾਂ ਮਸੰਦ ਸਾਡੇ ਸੀ ਹਣ ਸਿਖ ਹੀ ਮਸੰਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਿਖ ਕੋਈ ਨਹੀ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਬਣ ਬੈਠੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> a36ihiwgeq8dieimq6nz4m8x7q5xpkp 250 16054 224505 143118 2026-07-05T14:07:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੩੫}}</noinclude>ਹਨ, ਸੋ ਸਿਖ ਸੋ ਸਿਖ, ਸੋ ਗੁਰੂ ਸੋ ਗੁਰੂ ਦੇਖਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਸੋ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ। ਖਾਲਸੇ ਕਾ ਤੇ ਧਰਮ ਇਤਨਾ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ, ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਸੋ ਜਾਹਿਰ ਕਰਨਾ, ਸੋ ਤੁਸੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਜਾਹਿਰ ਕਰੋ ਨਹੀਂ ਤਾ ਮੈ ਜਾਹਿਰ ਕਰਾਗਾ, ਸਾਹਿਬ ਕਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ‘ਉਹ ਵੈਖੋ ਉਨਾ ਨਦਰਿ ਨਾ ਆਵੈ ਬਹੁਤਾ ਏਹੁ ਵਿਡਾਣ"। ਧੀ ਭੈਣ ਜੋ ਆਵੈ ਸੰਗਤਿ॥ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਬੁਰੀ ਪੇਖੈ ਤਿਸ ਸੰਗਤਿ॥ ਸੋ ਭਾਈ ਕਈ ਭੈਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨ, ਕੋਈ ਮਾਈ ਆਖਦੇ ਹੈਨ ਬੋਲ ਹੈ ਤੋਲ ਨਹੀਂ, ਕਰਮ ਜਾਹਿਰ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਤਾ ਦਰਸਨ ਹੋਸੀ। ਕੂੜਯਾਰ ਕੇ ਮੂੰਹ ਫਿਟਕੀਏ ਸਿਰ ਨਿੰਦਕ ਕੇ ਛਾਈ? ਸੋ ਮੇਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹਾਲ ਸਭ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ ਮਾਨਾਵਾਲੇ ਹੋਲੇ ਪੁਰ, ਸੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਤਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਸੀ। ਝੂਠ ਤੇ ਕੁਧਰਮ ਵਲੋਂ ਸਰਮ, ਧਰਮ ਪਰ ਚਲੋ, ਧਰਮ ਕਾ ਰਸਤਾ ਮਤ ਛੋਡੋ, ਤੁਸੀ ਤਦ ਹੀ ਬਿਸ ਤੇ ਦੇਹੀ ਝੂਠ ਹੈ, ਦੇਹ ਅਨਿਤਨ ਨਿੱਤ ਰਹੈ ਝੂਠ ਕੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਢਾਹੋ, ਧਰਮ ਦੀ ਦੇਗ ਤੇ ਤੇਗ ਚਲਾਓ, ਸ਼ਰਾ ਦੀ ਰੀਤੀ ਤੋੜੋ ਜੋ ਹਜੂਰ ਦੀ ਰੀਤੀ ਹੈ ਸੋ ਵਰਤੋ, ਜੋ ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਵਰਤਾਇਆ ਸੀ ਸੋ ਹੁਣ ਵਰਤੇਗਾ, "ਸੂਰਾ ਸੋ ਪਹਿਚਾਣੀਐ ਜੁ ਲਰੈ ਦੀਨ ਕੇ ਹੇਤ, ਪੁਰਜਾ ਪੁਰਜਾ ਕਟ ਮਰ ਕਬਹੂੰ ਨਾ ਛਾਡੇ ਖੇਤ" ਸੋ ਭਾਈ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਇਕ ਭੋਗ ਪਾਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤੀ ਟੁਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤਾ ਏਤਨੇ ਭੋਗ ਪੈਂਦੇ ਹੈਨ ਏਨ੍ਹਾਂ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਕਾਟ ਕਿਉ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਭਾਈ ਸਬਦ ਤਦ ਜਦੋਂ ਗਊ ਗ੍ਰੀਬ ਕੀ ਖਬਰ ਲਵੋਗੇ, ਅਰ ਜਿਸ ੨ ਨੇ ਨਿੱਤ ਨੇਮ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ ਗ੍ਰੀਬਾਂ ਕੀ ਦੇਵੋ, ਖੁਧਨਾ ਵਾਲੇ ਕੋ ਰੋਟੀ, ਨੰਗੇ ਕੋ ਬਸਤ੍ਰ, ਸੋ ਭਾਈ ਖਬਰਦਾਰ ਹੋਵੋ, ਵੇਲਾ ਏਹੋ ਹੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਘਰੀ ਰਖਯਾ ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਦੇਹੀ ਪਰ ਕਸ਼੍ਵ ਸਹਾਰਿਆ, ਪਰ ਭਾਈ ਤੁਸੀਂ ਇਤਨੀ ਸੰਗਤ ਕਠੀ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਪਾਸ ਇਕ ਸਿਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਬਦ ਉਚਰਾਂ। ਸੋ ਭਾਈ ਭਾਣਾ ਹੋ ਵਰਿਤਯ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> gck5ksk507fd4wy5iq4ym62f5363lo8 250 16059 224506 143117 2026-07-05T14:07:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੩੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਰਖਣੀ ਹੈ, ਸੋ ਸਿਖ ਸਿਖਣੀ ਲੜਕੀ ਲੜਕਾ ਭਜਨ ਕਦੇ ਕੂਚ ਕਾ ਦਿਨ ਯਾਦ ਕਰ ਲੇਵੋ, ਮੌਤ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਯਾਦ ਰਖੋ, ਵਿਸਰੇ ਨਹੀਂ। ਭਾਈ ਜਿਸ ਸਿਖ ਸਿਖਣੀ ਨੇ ਸਬਦ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੀਸ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਭਗਤਿ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵਾਂਗਰ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ ਸੋ ਮੇਰਾ ਸਿੱਖ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਈ ਲੋਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗੀ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਕਰਕੇ ਸੋ ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਣੀ ਸੰਤ ਸੇਵਾ ਲਾਇਕ ਹੋਈ, ਸੋ ਸਬਦ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਰਲੀ, ਮੈਂ ਸਚਖੰਡ ਵਾਸਾ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਣਗੇ ਮੇਰੀ ਸੰਗਤ ਕੋ, ਜਿਨਾਂ ਸੀਸ ਵਾਰਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੋ ਹੁਣ ਭਾਣਾ ਵਰਤੋ, ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਭਜਨ ਲਵੋ ਧਰਮ ਜੁਧ ਕਾ। ਸੋ ਜੰਗੀ ਭਜਨ ਇਕ ਸਿਖ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਛਡ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਛੋ, ਸੋਚ ਕਰਕੇ ਉਸ ਕੀ ਨਿਸਾਨੀ ਇਹੁ ਹੈ। ਨਿੰਦਾ ਬਹੁਤ ਹੋਵੈ ਜਗ ਤੇ ਧਰਮ ਰੀਤ ਪਰ ਤਕੜਾ ਨਿਰਭਉ ਹੋਇ ਓ ਭਇਆ ਨਿਹੰਗਾ। ਸਿਖੋ ਗੁਰੂ ਕਾ ਹੁਕਮ ਕਮਾਵਣਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕਛੂ ਨਾ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਜਾਵਣਾਂ, ਏਹੋ ਸਬਦ ਸਰਬਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵਣਾਂ। ਸੋ ਭਾਈ ਸਿਖੋ ਮੈਂ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਲਹਿੰਦੀ ਤ੍ਰਫ ਭਜਨ ਕਰਨ ਗਿਆ ਸਾਂ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਤਰਫ ਜਲ ਵਗਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਕਾ ਨਾਮ ਮੈਂ ਚੌਕੀਦਾਰ ਰਖਯਾ ਹੋਯਾ ਹੈ, ਪਹਿਰੇ ਵਾਲਿਓਂ ਮੈਂ ਹੋਕੇ ਵਾਲਿਓ ਮੇਂ ਉਸ ਕਾ ਨਾਮ ਪਿਆਰੇ ਕਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰਖਯਾ ਹੋਯਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੋ ਧਰਮ ਮੰਨਬੇ ਹੋਵੇਂਗੇ ਜੋ ਪਿਆਰੇ ਜਾਨਣੇ ਘਰ ਘਰ ਧਰਮ ਸਾਲਾ ਧਰਮ ਰੀਤੀ ਟੋਰੋ ਇਸ ਅਰਦਾਸ ਕੋ ਗੱਜ ਕੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਨਾਂ ਪੜੋਗੇ ਤਾਂ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲੇ ਨਾ ਹੋਵੋਗੇ, ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕੈਸੀ ਅਰਦਾਸ ਉਨ ਕਾ ਭੀ ਬਚਨ ਲਿਖਾ ਲੈਣਾ ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਉਸ ਕਾ ਨਾਮ ਭੀ ਲਿਖ ਲੈਣਾ, ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਦਿਵਾਨ ਮੈਂ, ਕੁਚ ਦੁਨਯਾ ਕੋਈ ਦਿਹਾੜੇ ਨਾਮ ਖਾਲਸੇ ਹੀ ਕਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਹੈ ਸਰਬਤ ਸੰਗਤ ਕੋ॥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਮੰਤ੍ਰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਸਰਮ ਧਰਮ ਰੀਤ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> e7ehrszfkt3voyzc9l6wuci2o5ky2gc 250 16063 224507 143116 2026-07-05T14:07:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੩੭}}</noinclude>ਟੋਰਨੀ। ਹਉਮੈਂ ਦ੍ਵੈਤ ਸ਼ਰਾ ਤੋੜਨੀ ਜਾਤ ਕੁਲ ਬਰਨ ਕੁਲ ਦੁਨਯਾ ਲਾਜ ਪਤ ਅਥਰੋ ਪਰਦੇਸੀ ਤੌਰ ਮਜ੍ਹਬ ਪੱਖ ਨਿਰੋ ਕੀ ਕਰਨਾਂ॥੮॥ {{rh||੭.|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ, ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ, ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ, ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ, ਲਹਿਣਾਂ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਦੋਵੇਂ ਜਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਸਤਾਨ ਸਿੰਘ ਰਾਗੀ, ਰਾਘੋ ਸਿੰਘ, ਸੌਣ ਸਿੰਘ, ਹਿਮਤ ਸਿੰਘ, ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ, ਅਤਰ ਸਿੰਘ, ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ, ਮੱਲ ਸਿੰਘ, ਕਾਨਾਂ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਰਾਈਏ ਕੋਟਲਾਨੀ ਕੁਬੀ, ਹੋਰ ਸਰਬਤ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ। ਬੀਬੀ ਨੰਦਾ, ਸਾਹਿਬੋ, ਭੋਲੀ, ਸੁਖਾਂ, ਭਾਗਣ, ਉਤਮੀ, ਹੋਰ ਸਰਬਤ ਕੋ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬੁਲਾਈ ਵਾਚਣੀ ਜੀ॥ ਅਸੀਂ ਅਨੰਦ ਹਾਂ ਸ੍ਰਬਤ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੁਖ ਆਨੰਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਸਰਬਤ ਸੰਗਤ ਦੀ॥ ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਭੀ, ਸੋ ਜੀ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ਤਾਂ ਇਹ ਦੁਖ ਕਟਿਆ ਜਾਉਗਾ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਿਰਦ ਪਤਤ ਪਾਵਨ ਹੈ ਹੋਰ ਹੁਣੇ ਇਉ ਕਰੋ ਜੋ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਜਪ, ਜਾਪ ਦਾ ਪਾਠ, ਹੋਰ ਭਜਨ ਕੀਤਾ ਜਿੰਨਾਂ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਜਪ ਜਾਪ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ ਲੈਣਾਂ, ਫੇਰ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਨਿਕਲਨ ਲਗਨ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚੰਡੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਗਣਾ॥ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪਾਠ ਤੋਰਨਾਂ, ਫੇਰ ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਫੇਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ, ਹੇ ਭਗਵਤੀ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਜਗਦੰਭਾ, ਆਦ ਅੰਤ ਦੈਂਤਾਂ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> m710bb62d9f3fa8arhoe91aib5ldskj 250 16068 224508 143114 2026-07-05T14:08:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੩੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੋਰ ਜੈਸੀ ਬਣਿ ਆਵੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹੇ ਹਮਾਰੀ ਮਾਤਾ, ਗਉ ਭਖਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ। ਇਹ ਪਾਠ ਸਭੇ ਸਿੰਘ ਕਰਨ, ਕੁੜੀ ਮੁੰਡਾ, ਬੁਢਾ ਬਾਲਾ, ਸਭ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਨਿਤਨੇਮ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਗ ਮੰਗੋ। ਪਾਠ ਗੁਪਤ ਕਰਨਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਸਨਾਂ ਹੋਵੇ, ਗੁਪਤ ਹੀ ਦਸਣਾਂ, ਨਾਲੇ ਡੇਰੇ ਕਰਨਾਂ॥ ਨਾਲੇ ਜੋ ਡੇਰੇ ਆਵੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਦਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਆਖਣਾ ਤੂੰ ਭੀ ਆਪ ਦੇ ਦੇਸ ਤੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਇਹੋ ਪਾਠ ਕਰਾਉ॥ ਜੇ ਬਿਧ ਲਿਖੀ, ਏਸੇ ਬਿਧੀ ਸੰਜੁਗਤ ਪਾਠ ਕਰੂਗਾ ਅਰ ਜੋ ਕਰਾਊਗਾ, ਓਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋਗਾ, ਸਤ ਕਰ ਮੰਨਣਾ। ਅਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਖੁਲੇ ਕਰਣੇ। ਇਹ ਚੰਡੀ ਦੀ ਬਾਰ ਦਾ ਪਾਠ ਸਾਰੇ ਈ ਕਰੋ। ਜਿਤਨੇ ਪੜੇ ਹੋਏ ਹੋ॥ ਕੁਛ ਬਹੁਤ ਪਾਠ ਨਹੀਂ, ਥੋੜਾ ਈ ਹੈ। ਸੰਚੀਂ ਉਤੋਂ ਪਾਠ ਕਰਨਾਂ, ਸੁਣਾਉਣਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ॥ ਅਰ ਇਹ ਕੋਈ ਕੁਸੰਗੀ ਨਾਂ ਸਣੇ, ਜੋ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਹੁਕਮ ਭੇਜਾ ਹੈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪੜਨਾ ਏਹ ਪਾਠ॥ ਅਗੇ ਜੋ ਘੋੜੇ ਬਹੁਤ ਨਾ ਰਖਯਾ ਕਰੋ, ਦੋ ਤਿੰਨ, ਪੰਜ ਤਾਈਂ, ਸੋਹਣੇ ਛੋਟੇ ਜੇਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਗਾਹਕ ਬਹੁਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ, ਬਧ ਘਟ ਕਰ ਕੇ ਬੇਚ ਦੇਣ, ਕਿਉਂ ਖਰਚ ਏਨਾਂ ਰਖਿਆ ਹੈ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ॥ ਅਗੇ ਮੈਂ ਲਿਖਿਆ ਥਾ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਭਾਦਲੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ॥ ਜੇ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਤਾਂ ਦੇ ਦੇਣੀ। ਅਰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੋ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ॥ ਅਰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਜੋ ਡੇਰੇ ਆਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਣਾ ਭਾਈ ਜਤਨਾ ਪੁਜ ਆਵੇ ਉਤਨਾ ਪੁੰਨ ਕਰਨਾਂ, ਭੁਖੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਜੋੜਾ, ਕਿਸੇ ਭੇਖ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਨਿੰਦਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਦੇਣਾ ਜਿਤਨਾਂ ਕੁ ਆਪ ਤੇ ਸਰੇ, ਪੁੰਨ ਤੇ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਔਂਦਾ, ਪਰ ਦੇਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅਨੰਦ ਰਹਿਣਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਏ ਪਿਆਦੇ ਔਣ ਦੇਣ,<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> lzf5vq4e04u06n3o1bijekdwdls9d25 250 16073 224509 143113 2026-07-05T14:08:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੩੯}}</noinclude>ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੇਣਾ॥ ਜੇ ਔਣ ਨਾ ਦੇਣ ਏ ਜਾਨਣ। ਅਰ ਤੁਸੀਂ ਪੁਛੀ ਹੈ ਉਹ ਕੇਹੜੀ ਬਾਤ ਹੈ ਉਹ ਬਾਤ ਅੱਛਾ ਹੈ ਬੁਰੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਅਰਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੇ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਥੀ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਂ ਤਾਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਏਹ ਬਾਤ। ਜੇ ਬਹੁਤ ਲੋਗ ਭਜਨ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਣ ਪਹਿਲੇ ਅਮਲ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ, ਪਰ ਨਿੰਦਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘਾਟੇ ਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਅਰ ਜੋ ਪੁਛਿਆ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਕਿਥੇ ੨ ਰਹੇ, ਸੋ ਅਸੀਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਕੋਈ ਦਿਨ ਘਟ ਪਰਾਗ ਰਹੇ। ਪਰਾਗ ਜਾ ਕੇ ਪੰਚ ਮਹੀਨੇ ਜੇਲਖਾਨੇ ਮੇ ਰਹੇ। ਓਥੇ ਜਗਾ ਤਾਂ ਖੁਲੀ ਸੀ ਪਰ ਗਰਮੀ ਸੀ, ਫੇਰ ਹਣ ਏਥੇ ਹਾਂ ਜਿਥੇ ਸਿੰਘ ਦੇਖ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਏਕੇ ਥਾਂ ਪਲੰਘ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰਾਗੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਰਸਤੇ ਮੈ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰੇ, ਏਥੇ ਹੀ ਆਣ ਉਤਾਰੇ ਜਿਥੇ ਹਾਂ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਸਭ ਨੇ ਭਜਣ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾ, ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ॥ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਪੂਜਾ ਦਾ ਧਾਨ ਦਬਾਇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਭਜਨ ਮਤ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ॥ ਦੇਖ ਲਹੋ ਤੁਮਾਰੇ ਪੂਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਮਤ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਪੂਜਾ ਖਾ ਕੇ ਭਜਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਤਾਂ ਹੀ ਤੇ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਚਾਲ ਕੋ ਕਲਾਮ ਵਕ ਉਠੇ, ਵਡੇ ਛੋਟੇ ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀ, ਸਾਧ, ਬੇਦੀ, ਸੋਢੀ, ਏ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਨਾ ਭਜਨ ਪੂਜਾ ਨੇ ਹੀ ਮਾਰ ਲਏ॥ ਬਹੁਤ ਆਂਧੇ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੋ ਮੁਖੀ ਹੋਏ ਹੈ ਅਜ ਕੇ ਸਮੇ ਮੈ॥ {{gap}}ਬੀਬੀ ਨੰਦਾ, ਲਟਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੂਆਂ ਨੂੰ ਬੀ ਅੱਖਰ ਪੜਾ ਦੇਣੇ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਾਏ ਦੇਨੀ॥ ਅਰ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਸਭੀ ਭਜਨ ਕੀਤਾ ਕਰੋ॥ ਹੋਰ ਹੀਰੇ ਮਿਸ਼ਰ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਬੁਲਾਈ ਵਾਚਣੀ ਜੀ, ਮਿਸਰ ਹੀਰਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੇਂਗਾ ਏਸੇ ਧਾਰਨਾਂ ਮੈ ਸਵੇਰੇ ਅਸ਼ਨਾਨ, ਫੇਰ ਦਿਨ ਚੜੇ ਅਸ਼ਨਾਨ, ਰਾਤ ਦਿਨ ਭਜਨ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਗੁਜਾਰਾ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਅੱਛਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰ ਕੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> ftprot21jhe6swn15of1a03zn17kia3 250 16078 224510 143115 2026-07-05T14:08:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੪੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਜਾਣਨੀ, ਨਾਲੇ ਸੁਖੀ ਰਹੇਂਗਾ। ਨਾਲੇ ਤੇਰਾ ਆਦਰ ਕਰਨਗੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ। ਦੂਰ ਕੀ ਵੇਖਣਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਵਲ ਦੇਖ ਲੈ, ਅਸੀਂ ਲੁਹਾਰ, ਸਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹੈਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ। ਨਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪੈਯੇ ਭੇਟਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੈਨ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਭਜਨ ਕਰੇਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੋਕ ਮੰਨਣਗੇ। ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਜਾਦੂ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਛੁਟ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਭਜਨ ਤੇ, ਤੇਰੇ ਦੇਖਦੇ ਦੇਖਦੇ ਕੈਸਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੈ ਭਜਨ ਦਾ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀ ਡੇਰੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ* ਨੂੰ॥੯॥ {{rh||੮|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਆਲੂਬਾਲ ਦਾ ਹੋਰ ਸਮੂੰਹ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ, ਹੋਰ ਬੀਬੀ ਕੋ ਹੋਰ ਸਰਬਤ ਕੋ ਰਾਮ ਸਤਿ ਵਾਚਨੀ ਜੀ॥ ਅਸੀਂ ਅਨੰਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ॥ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਅਨੰਦ ਖੁਸ਼ੀ ਰਖੇ॥ ਹੋਰ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਰਾਜੀ ਹੈ, ਇਕ ਸੰਗਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਚਾਹ ਹੈ ਸੋ ਇਹ ਚਾਹ ਗੁਰੂ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਹੋਇ ਜਾਊਗੀ॥ ਹੋਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ॥ ਸਮਾ ਤੋ ਆਇ ਪੁਜਾ ਤੇ ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ, ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਇਹ ਭੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ॥ ‘੮ ਅੱਠ ਦਸ ੭ ਸਤ ਬੰਤੇ ਬੀਤੇ ਜਬ ਸਿਖ॥ ਮਹਾ ਦੁਰਭਿਖ ਨਿਰਪ ਨਾਸ, ਭੁਲੇ ਫਰੰਗੀ ਦੂਰ’ ਸੋ ਹੁਣ ਹੋਰ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਛ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਚੀਸੈਂ ਸਾਲ ਮੈ ਸਿਖ ਭੀ ਹੋਇ ਅਰ ਦੁਰਭਿਖ ਭੀ ਹੈ ਅਰ ਹੁਣ ਏਹ ਬਾਤ ਰਹੀ ਹੈ ਨਿਰਪ ਨਾਸ ਤੇ ਫਰੰਗੀ ਦੂਰ ਹੋਵੇ। {{rule}} {{gap}}ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਆਪਨੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ‘ਹਰੀ ਸਿੰਘ’ ਕਰਕੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਪਿਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਹੀ ‘ਹਰੀ ਸਿੰਘ’ ਰਖ ਲਿਆ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 57prji9oxack8szwfmffavcbx6ajwry 250 16088 224511 142488 2026-07-05T14:09:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੪੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਮਨੂੰ ਤਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਰਦਾਸਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਦਸ ਗੁਨਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜੀਏ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਫੈਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ॥ ਅਗੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਬਾਤ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤੇ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਅਰ ਦੁਖ ਕਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਅਗੇ ਸੰਗਤ ਜਾਣੇ॥ ਇਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਏਹ ਅਰਦਾਸ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹੈ। ਅਰ ਹੁਣ ਜੋ ਨਾਮਧਾਰੀ ਹਨ, ਏਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਉ ਰਾਮਦਾਸ ਪੁਰਾ ਸੱਦਿਆ ਕਰੋ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਖਣਾ ਸੰਗਤ ਆਂਖੇ ਰਾਮਦਾਸਪਰਾ*॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਹੁਣ ਤੁਸੀ ਏਥੇ ਔਣ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰੋ॥ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਏਥੇ ਔਣ ਤੇ ਖਰਚ ਖੇਚਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਰ ਮੇਲਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਏ ਲੋਕ ਮਲੂਮ ਕਰ ਲੈਣ ਤਾਂ ਏਹ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕੀ ਦੁਖ ਦੇਣ। ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਤੇ ਔਓਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ। ਏਨਾ ਮੈ ਮਨ ਮੈ ਰਹਮ ਨਹੀਂ ਅਮਲੇਛਾਂ ਦੇ। ਜੋ ਨਾ ਮਨੇ ਹੋਵੇ ਓਥੇ ਅਗੇ ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਨੇ ਕਰਨਾ, ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬੀ ਬੁਰਾ ਹੈ, ਜੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਕਿਸੇ ਤਰਹ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਨੇ ਦੁਖ ਤੇ ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਤਾਂ ਬਾਤ ਹੀ ਮੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪੇ ਹੀ ਆ ਜਾਉਂ ਡੇਰੇ, ਕੋਈ ਦਿਨ ਤਾਂਈ॥ ਅਰ ਜੇ ਮੈਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਖ ਲਵੋ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀ ਡੇਰੇ॥ ਨਾਲੇ ਤੁਸੀ ਭੀ ਏਸ ਦਾ ਤਾਤਪਰਜ ਸਮਝ ਲੈਣਾ॥ ਅਰ ਭਾਈ ਏਸ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਅਖਰ ਜੁੜ ਨ ਜਾਣ, ਬਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਹੈ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਛਡ ਕੇ। ॥ ਅਰਦਾਸ ਲਿਖੀ ਚੇਤ ਬਦੀ ੨ ਸਾਲ ੧੯੩੭ ॥ ੧੦ ॥ {{rule}} {{gap}}*ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਭੈਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਰਾਮਦਾਸ ਪੁਰਾ' ਕਰਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਏ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> bna4aoex1q4oc0yqhivhlgxd7w23v4n 250 16093 224512 142444 2026-07-05T14:09:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|२४३}}</noinclude>{{rh||੯|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗ਼ੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ।|}} {{rh||... ... ... ... ... ... ... ... ... ...|}} {{gap}}ਕੋਈ ਬੇਹਲਾ ਨ ਰਹੇ ਡੇਰੇ, ਕੰਮ ਕਰੇ, ਨਹੀਂ ਪਾਠ ਕਰੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ। ਹੋਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ, ਗੁਰੂ ਸਚੇ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ ਸਤਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਮੈ ਮਦਰ ਦੇਸ ਮੈ ਉਨ ਕਾ ਔਣਾ ਭੀ ਲਿਖਾ ਹੈ ਮੇਰਾ, ਆਉਣਾ ਭੀ ਲਿਖਾ ਹੈ ਹੁਣ ਸਤਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਕਾ ਤੀਆ ਹੀ ਚਲਿਆ ਹੈ ਹਿਜਰੀਂ ਨਾਮ ਸਾਲ ਕਾ। {{gap}}ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇ, ਹੋਰ ਕੀ ਲਿਖੀਏ। ਬਥੇਰਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਪਾਸੋਂ ਏਹ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ, ਮਹਾਰਾਜ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਉ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਸਾਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਔਗਣ ਬਖਸ਼, ਤੂੰ ਪਤਤ ਪਾਵਨ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਭੁਲਣਹਾਰ ਹਾਂ ਤੂੰ ਬਖਸ਼ਿੰਦ ਹੈਂ, ਅੱਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੈ। ਮਦਰ ਦੇਸ ਲਾਹੌਰ ਜਾਣੋ॥ ਜਗ ਨੇ ਅਤਿ ਚੁਕੀ ਹੈ ਪਰ ਜੁਗਤ ਤੇ ਭੀ ਬੜੀ ਆਫਤ ਉੱਠੀ ਹੈ, ਬਡਿਆਂ ਛੋਟਿਆਂ ਤੇ। ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਇਹ ਭੀ ਅਰਦਾਸ ਡੇਰੇ ਦੇਣੀ। ਹੋਰ ਜਿਸ ਦਿਨ ਪਾਠ ਟੁਟੇ ਹੈਨ ਅਖੰਡ, ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਬਡਾ ਖੇਦ ਹੋਇਆ। ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਤਕ ਵਡਾ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਰਖ ਲਿਆ। ਪਾਣੀ ਅੰਨ ਲੰਘੇ ਨਹੀਂ, ਅੰਦਰ ਗਲ ਬੰਦ ਹੋਆ ਸੀ॥ ਹੋਰ ਹੁਣ ਇਉਂ ਕਰੋ ਜੀ, ਅਠ ਬਰਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਪੜੌਣਾ ਘਟ ਨਹੀਂ ਪੜੌਣਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਬਟਾ ਕਰੂਗਾ ਬਿਆਜ ਲਊਗਾ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਪੈਸਾ ਲਊਗਾ, ਕੰਨਿਆ ਮਾਰੂਗਾ, ਓਸ ਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ। ਅਸੀਂ ਆਂਧੇ ਹਾਂ, ਏ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਾਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਚਕ ਲੈ ਜਾਂ ਤੇ ਏਨਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ। ਹੋਰ ਕਾਈ ਬਾਹ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ। ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਾਲ ਕੀ ਸਮਾਨ ਦਿਸਦਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> o36taq0ili8m2hr6qh5ktnuc4jk66m5 250 16098 224513 142480 2026-07-05T14:09:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|२४४|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆਂ|}}</noinclude>ਹੈ। ਆਂਧੇ ਹੈਂ ਏਨਾਂ ਮੁਲਖ ਬਿਗਾੜ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨ ਕਰ ਈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਖੇਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਾਣੇ ਆਪਣੇ ਖੇਲ ਨੂੰ॥ ਓਥੇ ਗੁਰੂ ਲੈ ਆਊਗਾ ਤਾਂ ਬਥੇਰੇ ਬਲਾਸ ਕਰਾਂਗੇ, ਨਾਲੇ ਸੁਣਾਂਗੇ, ਹੁਣ ਸਮਾ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਭਾਣਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ। ਗਿਆਨ ਗੁਣੀ ਸਭ ਬਰਲ ਗਏ। ਸਭ ਨੇ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਨਾਲ ਦਾਈਆ ਬੰਨ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਗੇ ਦੇਖੋ ਜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਦਿਖਾਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਤੁਮਾਰੀ ਹੈ ਦੂਹਾਂ ਦੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ, ਜਹੂਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨਿਕਲੇਗਾ, ਪਹਿਲ ਕਿੜਾ ਬਰਸ ਵਿਚ ਰਹੇਗਾ। ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਬਾਰਾਂ ਘੰਟੇ ਨੂੰ ਤਾਲੇ ਖੁਲ ਜਾਣਗੇ, ਦੋ ਸੂਰਜ ਨਿਕਲੇਗਾ, ਸਜੇ ਖਬੇ॥ ਸੁਪੈਦ ਹਾਥੀ ਬੈਕੁੰਠ ਤੇ ਆਉਗਾ ਅਸਵਾਰੀ ਨੂੰ। ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਰ ਹੂਏ ਹੈਨ, ਸਭ ਪ੍ਰਿਥਬੀ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਤ ਕਰੂਗਾ। ਜਿਸ ਤਰਫ ਗੁਸੇ ਨਾਲ ਦੇਖੂਗਾ ਉਹ ਮੁਲਖ ਜਲ ਜਾਉ। ਥੋੜੇ ਰੋਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਛਾਇ ਜਾਊਗਾ॥ ਇਹ ਓਨਾਂ ਦਾ ਅਸੀ ਸਾਲ ਹੈ, ੮੦॥ ਫਿਰੰਗੀਆ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਹੈ ਇਕ ਪਾਤਸਾਹੁ ਨਿਕਲੇਗਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੋਰ ਮਾਫਕ, ਦੋ ਸੂਰਜ ਨਿਕਲੇਗੇ, ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਇਕ ਨਾ ਰਹੂਗਾ ਅਰ ਵਾਲਇਤ ਇਕ ਦਿਨ ਪਕੜੇਗਾ, ਅਸੀ ਸਾਲ ਏਹ ਗਲ ਦਾ, ਆਦਮੀ ਸਭ ਅਗ ਵਿਚ ਜਲ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਨਾ ਦਾ ਅਸੀ ਸਾਲ ਹੈ ॥੮੦॥ ਬ੍ਰਹਮੇ ਦੀ ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਲਿਖਾ ਹੈ ਚਾਲੀ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਬਡਾ ਫ਼ਿਹਾ ਆਊਗਾ ਪਛਮ ਤੇ, ਪ੍ਰਿਥੀ ਦਾ ਓਹ ਰਾਜਾ ਹੋਇਗਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਤ ਬਨਾਏਗਾ, ਬੁਤਖਾਨੇ ਸਭ ਤੋੜ ਦੇਊਗਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇ ਦੇਊਗਾ, ਮਾਸ ਮਛੀ ਖਾਣ ਬਾਲੇ ਸਭ ਮਰਨਗੇ, ਸੂਰਜ ਜੈਸਾ ਤੇਜ ਹੋ ਜਾਊਗਾ, ਗੋਤਮ ਏਸ ਮੁਲਕ ਤੇ ਚਲਿਆ ਜਾਊਗਾ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਡੀਆਂ ੨ ਪੋਥੀਆ ਹੈਨ, ਮੈਂ ਥੋੜਾ ੨ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ੧੧॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> pmjzsx6inew3foh64meghi6xxk6dwrv 250 16103 224514 142495 2026-07-05T14:09:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|२४५}}</noinclude>{{rh||੧o|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ|}} {{gap}}ਲਿਖੁਤਮ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਸੰਮੂਹ ਖਾਲਸੇ ਜੀ ਭੈਣੀ ਦਾ। ਸਮੂਹ ਖਾਲਸੇ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਖਾਲਸਾ, ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ॥ ਹੋਰ ਰਹਤ ਸਮੂਹ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖਿਆ ਭੈਣੀ ਤੇ॥ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤੀ ਉਠ ਕੇ ਦਾਤਨ ਕਰਨੀ ਫੇਰ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਬਾਣੀ ਪੜਨੀ, ਜੇ ਨਾ ਕੰਠ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੰਠ ਕਰ ਲੇਣੀ। ਸਰਬ ਮਾਈ, ਬੀਬੀ, ਸਰਬ ਨੇ। ਜਪ, ਜਾਪ, ਦੁਹਾਂ ਦੇ ਹਜਾਰੇ ਸਬਦ ਕਰਨੇ, ਰਹਿਰਾਸ, ਆਰਤੀ, ਸੋਹਿਲਾ ਏਤਨੀ ਜਰੂਰ ਕੰਠ ਕਰਨੀ ਤੇ ਸੀਲ ਸੰਤੋਖ ਸਭ ਨੇ ਰਖਣਾ। ਭਜਨ ਅਠੇ ਪਹਰ ਕਰਨਾ ਗੁਰੂ ਸੱਚੇ ਦਾ॥ ਹੋਰ ਪਰਾਈ ਧੀ ਭੈਣ ਆਪਣੀ ਜਾਣਨੀ॥ ਪਰਾਇਆ ਹਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅਗੇ ਹੀ ਲਿਖ ਛਡਿਆ ਹੈ। ਹਕੁ ਪਰਾਇਆ ਨਾਨਕਾ ਉਸ ਸੂਰੁ ਉਸ ਗਾਇ॥ ਜੇ ਕੋਈ ਭਜਨ ਪੁਛ ਕੇ ਨਾ ਕਰੂਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੂਹੀ ਜਹਾਨੀ ਕਾਲਾ ਹੋਊਗਾ। ਹੋਰ ਇਸੇ ਨੇ ਮੰਦਾ ਫਿਕਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ। ਖਿਮਾ ਕਰਨੀ ਬੋਲ ਕਬੋਲ ਸਹਿ ਜਾਣਾ, ਸਭ ਦਾ॥ ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਰੇ ਕੁਛੁ ਤਾਂ ਭੀ ਖਿਮਾ ਕਰਨੀ। ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਰਛਕ ਗੁਰੂ ਹੈ। ਹਰ ਵਖਤ ਤੁਸੀ ਬਹੁਤ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਛਪਾਉਣ ਦੀ ਕਰਨੀ। ਹਰ ਵਖਤ ਦੁਵਾਨ ਲੌਨਾ, ਹਰਿ ਇਕ ਸਬਦ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਕਰ ਜਗ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੌਕਾ ਦੇਣਾ, ਭਾਂਡੇ ਕੋਰੇ ਲਿਆਉਣੇ, ਚੌਕੇ ਵਿਚ ਚਰਨ ਧੋਇ ਕੇ ਬੜਨਾ, ਅਰ ਹੋਮ ਭੀ ਕਰਨਾ, ਪਹਿਲਾ ਚੌਕਾ ਦੇਣਾ ਹੋਮ ਦੀ ਜਗਾ, ਲਕੜੀ ਹੋਮ ਵਿਚ ਪਲਾਸ ਦੀ ਪਾਉਣੀ ਜਾਂ ਤੇ ਬੇਰੀ ਪਾਉਣ, ਫੂਕ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨੀ ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ,੫ਖੀ ਨਾਲ ਜਲਾਣਾ, ਪੰਜ ਆਦਮੀਂ ਹੋਮ ਵਿਚ ਪੋਥੀਆਂ ਉਤੋਂ ਬਾਣੀ ਪੜਨੀ॥ ਚਉਪਈ, ਜਪ, ਜਾਪ, ਚੰਡੀ ਚਲਿਤ੍ਹ, ਅਕਾਲ ਉਸਤਤ, ਛੇਵਾਂ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 5oso764y3wgnllc044rm0ioapkbsc78 250 16108 224515 142497 2026-07-05T14:09:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|२४६|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਆਦਮੀ ਅਹੂਤੀਆਂ ਪਾਵੇ, ਸਤਵਾਂ ਮਗਰੋਂ ਨਾਲ ਜਲ ਦਾ ਛਿਟਾ ਦੇਵੇ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਕਰੇ ਜਾਰੀ ਚੋਰੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੁਵਾਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬੜਨ ਦੇਣਾ, ਜੇਕਰ ਜੋਰਾਵਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭਨਾ ਨੇ ਏਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ, ਜੋ ਏਹ ਆਦਮੀ ਇਥੇ ਹੀ ਆਉਣ ਜੋਗਾ ਈ ਨ ਰਹੇ। ਹੋਰ ਜੀ ਸਭ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜਨੇ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਅਗੇ, ਜੋ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਬਣਿਆਂ ਰਹੇ ਜੀ। ਹੋਰ ਕੱਛਾਂ ਰੱਖਣੀਆਂ। ਪਾਉਚਾ ਪਾ ਕੇ ਪਾਉਂਚਾ ਲਾਹਣਾ। ਹੋਰ ਜੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੰਦਾ ਕਰਮ ਛਪਵਾਉਣ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਨੇ, ਹੋਰ ਜੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ, ਬੱਟਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਸਦਾ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਜਪਦੇ ਰਹਿਣਾ ਦਾਰੂ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ। ਖੌਫ਼ ਰਖਣਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹਰਿ ਦੰਮ॥ ੧੩ ॥ [ ਬਾਰਵੀ ਅਰਦਾਸ ਵਖਰੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਏਥੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ] {{rh||੧੧|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ|}} {{gap}}ਹੋਰ ਮਨੀ ਸਿੰਘ, ਬੇਖੀਂ ਕਿਤੇ ਅਤਰੀ ਤੁਰ ਨ ਪਵੇ ਏਥੇ ਨੂੰ। ਏਥੇ ਦਾ ਹਵਾਲ ਤਾਂ ਤੈਂ ਸਭ ਦੇਖਾ ਹੈ, ਏਥੇ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਉਂਦਾ ਨਹੀਂ॥ ਰਸਤ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹੈ ਪਰ ਸਾਡੇ ਹਛੇ ਬਾਸਤੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ। ਜੇ ਆਉਂਦੇ ਮਿਲਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲੋਕ ਆਉਣ ਸਾਡੇ ਪਾਸ, ਪਏ ਜਕੜ ਮਾਰਨ, ਮਗਜ ਖਾਣ॥ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇਣ, ਹੁਣ ਸੁਖਾਲੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕੁਛ ਵਖੇਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਖੂਹੀ ਹੈ, ਅਸਨਾਨ ਦਾ ਵਡਾ ਸੁਖ ਹੈ, ਭਾਂਵ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਕਰ ਲਈਏ, ਕਦੇ ਇਕ ਬਜੇ ਕਦੇ ਦੋ ਬਜੇ ਰਾਤ ਦੇ ਨਹਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਤਿਨ ਬਜੇ॥ ਜੇ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਾਤ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਦੋ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪਿਛੇ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ, ਪਾਸ ਚਿਠੀ ਭੇਜੀ ਸਭ ਹਵਾਲ ਲਿਖ ਕੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> har532bwr9lx3dza24gnz6s7sfroixb 250 16112 224516 142498 2026-07-05T14:09:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੪੭}}</noinclude>ਬ੍ਰੀਕ ਅਖਰੀਂ। ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਜਾਵੇ, ਜਾਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸਿਟ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨਾਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲਿਖਣਾ, ਜੇ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਭੇਜੀਂ, ਜੇ ਨਾਂ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਓਹ ਜਾਣੇ, ਕੋਈ ਜੋਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਾਂ। ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂ ਉਥੇ ਹੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨ ਦਾ, ਭੋਗ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਭ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਜਾਂਈ, ਅਖਰ ਜੁੜ ਨ ਜਾਣ, ਬਡੀ ਮੇਹਨਤ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖੇ ਹਨ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਛਡ ਕੇ॥ ਚੁਨੀ ਤੇ ਖਮਾਣੋ ਜਾਈਂ, ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਸੁਣਾਈਂ। ਨਾਲੇ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣਾਈਂ॥ ਸਭ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਈਂ। ਜੇ ਪੁਜ ਆਉਣ ਤਾਂ ਪੰਜ ਗਰੰਥ ਕੰਠ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਪ, ਜਾਪ, ਰਹਿਰਾਸ, ਆਰਤੀ, ਸੋਹਿਲਾ, ਸੁਖਮਨੀ, ਆਸਾ ਦੀ ਬਾਰ ਸਭ ਕੰਠ ਕਰਨ, ਜਨਾਨੇ ਮਰਦਾਨੇ, ਨਾਲੇ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਨ੍ਹਾਇ ਕੇ ਪੜਨ॥ ਨਾਲੇ ਫੇਰ ਬਾਣੀ ਪੜ ਕੇ ਜਿਤਨਾਂ ਬਣ ਆਵੇ ਉਤਨਾਂ ਭਜਨ ਕਰਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬਾਣੀ ਪੜ ਕੇ॥ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਕਹਾ ਹੈ "ਭਜੁਹ ਗੋਬਿੰਦ ਭੂਲ ਮਤ ਜਾਹੁ॥ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਕਾ ਏਹੀ ਤੇਰਾ ਲਾਹੁ॥" ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅਨੇਕ ਬਾਰ ਇਹ ਬਾਤ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮੇ। ਫੇਰ ਘੰਗਰਾਲੀਂ, ਉਟਾਲੀਂ ਫਤੇ ਬੁਲਾਇ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਾਈਂ, ਭੈਣੀ ਜਾਇ ਕੇ, ਰਾਇਪੁਰ, ਗੁਜਰਬਾਲ, ਲੋਹਗੜ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂ, ਨਾਲੇ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲੌਂਦਾ ਜਾਈਂ, ਨਾਲੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਜਾਈਂ, ਜੋ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਅਛਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਣੇ, ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਇਉਂ ਬਹੁਤਾ ਕਹਾ ਹੈ, ਬਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਭਜਨ ਭੀ ਥੋੜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਐਵੇਂ ਯਕੜ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਤਾਂ ਯਕੜ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਭਜਨ ਮੈਂ। ਯਕੜ ਮਾਰਦਾ ਮਾਰਦਾ ਫੇਰ ਜਕੜਾਂ ਦਾ ਭੀ ਸੁਭਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਛੀ ਤਰਹ ਨਿਗਾ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲੇਵਹੁ ਸਾਰੇ ਹੀ॥ ਬਾਣੀ ਪੜਨ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> fjq42fdphmiju3xfv4tjwsy084eerwy 250 16117 224517 142499 2026-07-05T14:09:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੩੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਬਾਲਾ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਡਿਗਾ ਹੋਵੇ, ਬਾਣੀ ਪੜਨ ਵਾਲੇ ਦਹੁਤ ਨਹੀਂ ਡਿਗੇ ਹੋਣਗੇ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਉਂ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰੂ ਹੀ ਜਾਣੇ। ਹਮਾਰੀ ਮਤ ਮੈ ਜੋ ਆਇਆ ਹੈ ਸੋ ਮੈ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਾਇਆ ਹੈ ਸੋ ਮੈ ਲਿਖਾ ਹੈ॥ ਬੋਲੋ ਭਾਈ ਜੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ॥੧੪॥ {{rh||੧੨|}} {{rh||੧ਓ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ|}} {{gap}}ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾ ਕੇ ਸਰਬਤ ਕੋ ਮੇਰੀ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬੁਲਾਈਂ, ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ ਕੇ ਘਰ ਹਮਾਰੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਦੀ ਖਬਰ ਦੇਣੀ॥ ਆਖਣਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਧਾਰਨਾਂ ਬਤਾਈ ਹੈ ਲਿਖ ਕੇ ਓਹੋ ਧਾਰਨਾ ਖੂਬ ਤਕੜੀ ਹੋ ਕੇ ਧਾਰਨੀਂ, ਮੰਗ ਭੀ ਉਹੋ ਮੰਗਣੀਂ ਜੋ ਮੰਗਣੀਂ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਮੰਗਣੀ, ਫੇਰ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹੋਉ॥ ਮਾਲਾ ਜਰੂਰ ਫੇਰਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ੨੪000॥ ਫੇਰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਆਵੈ ਸਾਡੀ ਤ੍ਰਫ਼ ਤਾਂ ਤੈਂ ਜੁਆਲਾ ਦਈਂ ਅਰਦਾਸ ਭੇਜਣੀਂ। ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਲਿਖਿਆ ਕਰੋ ਤਾਂ ਅਖਰ ਸੁਧ ਲਿਖਿਆ ਕਰੋ॥ ਜੁਆਲਾ ਦਈ ਤੈਂ ਆਸਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਿਉਂ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਤੇਰੀ ਅਗੇ ਹੀ ਚਾਦਰ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਪਹਿਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਚਿਰ॥ ਹੋਰ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਿਨਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮੰਗਤ ਦੇ॥ ਹੁਣ ਅਰਦਾਸਾਂ ਬਹੁਤ ਲਿਖੀਆਂ ਹੈਨ, ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਏ ਅਰ ਮੰਨਣਾ ਜੋ ਜੋ ਲਿਖਾ ਹੈ। ਬਿਨਾ ਮੰਨੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕੀ ਕੰਮ ਦੇਣਾ ਹੈ॥ ਪਿਛੇ ਦਿਆਂ ਦਾ ਭੀ ਏਈ ਹੁਕਮ ਹੈ ਸਮਰਥਾ ਜੋ ਗਿਆਰਾ ਗੁਰੂ ਹੋਏ ਹੈਨ॥ ਮੈਂ ਭੀ ਉਨਾਂ ਦਾ ਈ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ॥ ਮੈਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਮ ਤੋਂ ਮੰਗੋ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> ittomk07t5fzq5y37sozy28cgh1j2hk 250 16122 224518 142500 2026-07-05T14:09:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੩੯}}</noinclude>ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਹੈ, ਅਰ ਨਾਮ ਹੀ ਸਭ ਕਿਛ ਦੇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਥ ਹੈ, ਨਾਮ ਹੀ ਬਖਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਭੀ ਨਾਮ ਦਾ ਮੰਗਤਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕੁਛ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਿਨਾਂ ਇਹ ਰਚਨ ਰਚਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਬਡਿਆਈ ਕਰੋ, ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਕਰਨੇ ਵੇਲੇ, ਕੰਮ ਕਾਰ ਮੈ ਭੀ ਭਜਨ ਕਰੋ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਦਾ। ਭੱਜੇ ਫਿਰਨ ਮੈਂ ਭੀ ਫੈਦਾ ਕਿਛ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਜੇ ਕਰ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਮੇਲਾ ਕਰਾਊ ਤੇ ਹੋ ਜਾਊ, ਜੇ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਏਮੇ ਰਜਾਏ ਹੈ॥ ਅਨੰਦ ਮੇਲਾ ਸਬਦ ਨਾਲ ਰਖੋ, ਦੇਹ ਤਾਂ ਇਸਤਿਤ ਕਦੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਬਦ ਗੁਰੂ ਸਦਾ ਹੀ ਥਿਰ ਹੈ, ਮਨੁਖ ਦੇ ਏਥੇ ਆਉਣ ਤੇ ਸਾਡਾ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਛੁਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਖੜੀ ਹੋਇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਆਂਧੇ ਹੈਂ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਕਿਮੇਂ ਇਨਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਸਾਂਤ ਨਾਲ ਏਥੋਂ ਤੋਰੀਂ॥ ਇਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਆਇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਡੂਢ ਮਹੀਨੇ ਪਿਛੇ ਚਿੰਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਸਾਨੂੰ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਕੁਛ ਐਸੀ ਹੀ ਰਜਾ ਹੈ, ਜੇ ਅਛੀ ਤਰਹ ਸੇ ਮਿਲਣ ਦੇਣ ਤਾਂ ਭਾਂਵੇ ਸੌ ਸੌ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਅਸੀਂ ਵਡੇ ਅਨੰਦ ਹੈਂ। ਦੂਰੋਂ ਆਉਣਾ ਬੜੇ ਕਸ਼ਟ ਨਾਲ, ਏਥੇ ਮਲੇਛ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੜਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਂਦੇ॥ ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਿਲਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬੈਠੇ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹੈਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੁਲਖ ਪਿਆਂ ਮਗਜ ਖਾਵੇ॥ ਏਨੀਂ ਦੂਰ ਆ ਕੇ ਆਪਨੇ ਸਿੰਘ ਬਿਨਾ ਮਿਲੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਬੜਾ ਅਫਸੋਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਏਸ ਬਾਤ ਦਾ, ਗੁਰੂ ਮਿਲਾਊ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸੰਗਤ ਤੇ ਕੌਣ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਪ੍ਰ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੈਸਾ ਸਮਾ ਦੇਖਣਾ ਤੇਸਾ ਸਮਾ ਬ੍ਰਤਣਾ ਅਛਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਜਪੋ ਮਹਾਰਾਜ ਅਠੀ ਕਰੂਗ਼ਾ। ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ॥ (੧੫) ਸਮਾਪਤ ॥੧੫॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 91em5ztbnvryddb45ij0srrd98c42tz 250 16127 224519 142504 2026-07-05T14:09:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|૨પ૦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>{{rh||੧੩|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ|}} {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿਤਨੀ ਬਾਰ ਹੁਣ ਸਿੰਘ ਆਏ ਹੈਨ ਉਤਨੀ ਬਾਰ ਮੈ ਮਨੇਹ ਕਰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਨਾਂ ਆਵੇ। ਕੋਈ ਦਸ ਅਠ ਮਹਨੇ ਤੇ ਆਵੇ, ਅਰ ਜੇ ਆਵੇ ਭੀ ਤਾਂ ਇਕ ਸਰੀਰ ਆਵੈ। ਦੋ ਨਾਂ ਆਵਣ। ਅਰ ਜੇ ਗੋਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖਬਰ ਹੋਇ ਗਈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਦੁਖ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਏਨਾਂ ਔਣ ਬਾਲਿਆਂ ਕੋ। ਅਗੇ ਤੁਸੀ ਜਾਣੇ, ਜੋ ਅਗੇ ਕੋਈ ਦੁਖ ਦੀ ਕਸਰ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਔਣ ਦੇਵੋ ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸਾਂ ਮੇਰਾ ਲਿਖਾ ਦੇਖਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲਿਖੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਜੇ ਮਿਲਣ ਦੇਣ ਏਥੇ ਅਛੀ ਤ੍ਰਾਂ ਭਾਂਵੇ ਸੋ ਸੌ ਅਕਠਾ ਆਵੇ ਕੁਛ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਿਨ ਨੂੰ ਕਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੋਰਿਆਂ ਦਾ। ਸਾਡੇ ਅਜ ਤਾਂਈ ਗੁਰੂ ਹੀ ਪੜਦੇ ਕਜੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਰ ਕੋਈ ਕੋਈ ਸਿੰਘ ਖਰਚ ਭੀ ਥੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹੈਨ। ਏਥੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਸਾਥ ਸਿਆਣ ਭੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦੀ। ਅਗੇ ਬਹੁਤ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗ ਕੇ ਹਮੀਰ ਸਿੰਘ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਆ ਕੇ ਮਿਲਾ ਤਾਂ ਬੋਲਾ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਅਜ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸਾਂ ਉਹਨੂੰ ਛੇ ਰਪੈਏ ਦਿਤੇ ਜਦ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਥੇ॥ ਫੇਰ ਉਹ ਹੈ ਮੋਰਮਈ ਤੇ ਖਰਚਾ ਮੰਗ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ, ਰੁਪੈਏ ੫੧) ਜੇ ਨਾਂ ਦੇਂਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਮੈ ਤਾ ਕੀ ਠਕਾਣਾ ਥਾ ਉਧਾ॥ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਨਾ ਕਰਦੇ। ਉਠ ਕੇ ਘਰ ਘਰ ‘ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮੰਗਣ ਲਗਾ ਸੀ। ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀ ਭੈਣੀ ਮੈ॥੧੬॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> becarbh3s82taiyxvjn7eyyev22daok 250 16132 224520 142502 2026-07-05T14:10:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|૨૫૧}}</noinclude>{{rh||੧੪|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ ਰਾਮ ਸਤਿ ਵਾਚਣੀ। ਅਸੀ ਆਨੰਦ ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਰਾਜ਼ੀ ਰਖੇ। ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ, ਤੈਂ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾ, ਰਾਤਿ ਦਿਨੇ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਪਾਠ ਭੀ ਕੀਤਾ ਕਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ, ਮਾਲਾ ਭੀ ਫੇਰਿਆ ਕਰ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤੀ। ਇਹ ਲਾਭ ਹੈ ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਕੇ ਜਨਮ ਦਾ। ਇਹ ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕੋਈ ਦਿਨ ਹੈ। ਧਨ ਨੂੰ, ਪੁਤਾਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ, ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਛਡਿ ਛਡਿ ਕੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਏਹੋ ਏਸ ਪ੍ਰਾਨੀ ਦੇ ਪਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਛ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਅਰ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਹੋਇ ਆਵੇ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੁਝ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿਆ ਹੈ "ਨਹਿ ਬਾਰਕ ਨਹਿ ਜੋਬਣੇ ਨਹਿ ਬਿਰਧੀ ਕਛੁ ਬੰਧ।" ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਛਿਨ ਭੰਗਰ ਹੈ, ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਭੀ ਐਸੇ ਹੀ ਬਣਾ ਹੈ, ਮਿਲਨਾ ਬਿਛੜ ਜਾਣਾ। ਹਥ ਮੈ ਤਾਂ ਇਕ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਦਾ ਨਾਮ, ਕੁਛ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਹੋਇ ਜਾਵੇ, ਏਹੋ ਬਾਤ ਜੀ ਦੇ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤ ਸਭ ਬੇੜੀ ਦਾ ਈ ਪੂਰ ਹੈ। ਸੋ ਮਨੁਖ ਦੇਹ ਨੂੰ ਐਸੇ ਚਾਹੀਏ ਜੋ ਰਾਤਿ ਦਿਨੇ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਚਿਤ ਰਖਣ। ਹੋਰ ਦਇਆ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬੁਲਾਇ ਦੇਣੀ। ਜੋ ਬਣਿ ਆਵੇ ਤਾਂ ਭੋਗ ਭੀ ਪਾਇ ਦੇਣਾ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਬਾਸਤੇ। ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਦੇਣੀ ਭਾਈ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਜੁਆਲੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ॥੧੭॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> jkjjl36k6gi3dbksp7hisyys4ebbmp7 250 16137 224521 142503 2026-07-05T14:10:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੫੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>{{rh||੧੫|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ|}} {{gap}}ਜੋਗ ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ, ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ, ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਰਸਦ ਖਾਣ ਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪੈਸਾ ਤਾਂ ਇਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ॥ ਕੁਛ ਕੁ ਰੁਪੈਯੇ ਘਰੋਂ ਆਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਕੁਛ ਸਿੰਘ ਲੈ ਆਏ ਸਣ ਜੋ ਏਥੇ ਆਏ ਸਨ, ਸੋ ਰੁਪਏ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰਹਾਲੀ ਵਾਲੇ ਜੀਉਣ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਵੇਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ ਭੇਜ ਦਿਤੇ ਸਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਹੈਸੀ॥ ਫੇਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਉਰੀਂ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦਿਤਾ ਸੋ ਭੀ ਅਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥੀਂ ਈ ਮੋੜ ਦਿਤਾ, ਲੰਗਰ ਪਾਏ ਦੇਨ ਨੂੰ ਆਖ ਦਿਤਾ ਹੈ॥ ਫੇਰ ਆਏ ਮਲਵਈ ਸਿੰਘ ਤਿੰਨ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਆਂਧੇ ਸਨ ਕੁਛ ਲੈ ਲਵੋ, ਅਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਇਕ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਲੰਗਰ ਜਾਏ ਪਾਉ। ਇਕ ਸਾਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਕੌਲ ਦੇ ਗਿਆ ਸੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਸੋ ਭੀ ਅਸੀਂ ਭਨਵਾ ਕੇ ਉਨਾਂ ਮਲਵਈਆਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤਾ ਹੈ ਲੰਗਰ ਵਾਸਤੇ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਦੇਣ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ॥ ਭਾਈ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜੋ ਤੂੰ ੯) ਰੁਪੈਯੇ ਆਂਧਾ ਸੀ ਦੇਣ ਨੂੰ, ਸੋ ਤੂੰ ੯) ਰੁਪੈਯੇ ਇਨਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੇ, ਤੇਰੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਲੰਗਰ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਈ ਗੋਰੇ ਜਾਣ ਲੇਵਣਗੇ ਕੇ ਏਨਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀ ਹੈ ਤਾਂ ਏ ਸਾਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਦੇਣਗੇ। ਕਿਆ ਜਾਣੇ ਕੌਣ ਏ ਟਾਪੂ ਲੈ ਜਾਣਗੇ ਅਰ ਕਿਸ ਤਰਹ ਰਖਣਗੇ ਅਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੀ ਦੁਖ ਦੇਨਗੇ। ਅਰ ਏਸੇ ਵਾਸਤੇ ਮਨਿਹ ਕਰਦੇ ਹੈਨ ਅਸੀਂ, ਭਾਈ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਨ ਆਵੇ ਸਮਾਂ ਐਸਾ ਹੈ। ਅਗੇ ਤਾਂ ਸੰਗਤ ਦੇ ਫੇੜ ਤੇ ਏਨਾ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਹੈ ਗੁਰੁ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਅਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ* ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਨਹੀਂ ਭੇਜਣੀ, ਉਨੇ ਤਾਂ ਗਾਇ {{rule}} *ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 7ftec26ikq69vuheqrs6a1muur23mj5 250 16142 224522 142562 2026-07-05T14:10:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੫੩}}</noinclude>ਖਾ ਲਈ ਹੈ ਸਾਡਾ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਉਸ ਨੇ॥ ਅਰ ਅਰਜ਼ੀ ਗੁਰੂ ਅਗੇ ਪਾਉ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਅਗੇ ਕੀ ਪੌਣੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਜਦ ਜਹਾਜ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜੇ ਸਿੰਘ ਚੜ੍ਹ ਜਾਉ ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਖਰਚਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਪਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਸੋ ਦੇ ਦੇਵੇ ਕਲਕਤੇ ਤੇ ਭਾਈ॥ ਸੋ ਭਾਈ, ਖ੍ਰਚ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੇਸੋਂ ਨਾ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੇ ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਆਉਣਾ ਹੈ ਦੇਸ ਮੇਂ। ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਭਲਾ ਹੈ, ਅਰ ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੁਛ ਕਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਕੈਦ ਕਿਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕਲਾ ਤਾਂ ਨਾਮ ਤੇ ਗੁਰੂ ਵਿਚ ਹੈ ਸੋ ਜਪੋ॥ ਦੇਸ ਮੈ ਕਈ ਘਰ ਮੰਗਣੇ ਅਰ ਫੇਰ ਭੀ ਖਰਚਾ ਥੁੜ ਜਾਣਾ॥ ਅਰ ਏਥੇ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ ਫੇਰ ਕਿਉਂ ਔਣਾ ਹੈ। ਏਨੀ ਦੂਰ ਨਾ ਮੇਲੇ ਦਾ ਸੁਖ ਹੋਯਾ ਸੋ ਆਉ ਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ॥ ਹੋਰ ਨਾ ਖ੍ਰਚਾ ਈ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਨਾਲੇ ਦੂਰ ਦਾ ਪੰਧ ਹੈ ਵਡੀ ਬੇਅਕਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੋ॥ ਗੁਰੂਆਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਸੋ ਸਬਦ ਗੁਰੂ। ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਮੰਨੂ, ਓਧਾ ਓਥੇ ਹੀ ਭਲਾ ਹੋਇ ਜਾਉਗਾ। ਸਤਿ ਮੰਨਣੀ ਇਹ ਬਾਤ ਹੈ ॥੧੮॥ {{rh||੧੬|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮੂਲ ਸਿੰਘ, ਹੋਰ ਸਰਬਤ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ, ਹੋਰ ਜੁਆਲ ਦੇਈ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬਾਚਨੀ। ਹੋਰ ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ, ਤੇਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਬਡਾ ਚਿਤ ਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਹੋਇਆ ਪਰ ਰਛਿਆ ਕਰਨ ਬਾਲਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਹੈ, ਜੀਆਂ ਦੇ ਕੋਈ ਬਸ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੋ ਤੂੈਂ ਲਿਖੀ ਸੀ ਚਰਨ ਧੂਲੀ ਮਿਲੈ, ਸੋ ਤਾਂ ਮਿਟੀ ਦਾ ਤੇ ਕਛ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਬਾਰ ਹਟ ਗਈ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਕਿ ਜਾਣੇ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਫੇਰ ਕਦੇ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਈ, ਮਿਟੀ ਨਾ ਹੋਈ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> edvx629wyt7n11xvhz74sf2boxiyg91 250 16147 224523 142742 2026-07-05T14:10:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੫੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਪਾਸ, ਫੇਰ ਭੀ ਤਾਂ ਉਤਨਾ ਈ ਕਜੀਆ ਰਿਹਾ॥ ਤਾਂ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਾਤ ਕੁਛ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਮੈ ਅਰਦਾਸ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਏਸ ਅਰਦਾਸ ਮੈ ਜੋ ਬਿਧੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ਸੋ ਤੂੰ ਉਹ ਬਿਧੀ ਕਰ, ਤਾਂ ਤੇ ਸਰਬ ਹੀ ਦੁਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਹ ਦੁਆਈ ਸਰਬ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਸਰਬ ਰੋਗ ਕਾ ਔਖਦ ਨਾਮ॥ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਆਇਆ ਮਿਟਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਤੇ, ਪਰ ਨਾਮ ਜੈਸੀ ਦਾਰੂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਹੀ ਮੈ ਸਾਖਾਂ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ। ਬੇਦ ਤੇ ਸਾਸਤ੍ਰ ਭੀ॥ ਏਸ ਜੀ ਨੂੰ ਕੈਸਾ ਈ ਦੁਖ ਹੋਵੇ, ਸੋ ਨਾਮ ਸਰਬ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਨੀ ਇਸ ਬਾਤ ਦੀ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਅਗ਼ੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਇਹ ਹੀ ਵਡੀ ਔਖਧ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਨੀ॥ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਖਣਾ ਜੋ ਪਾਠ ਤੇ ਕਰੇ, ਪਰ ਇਉਂਨਾ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਆਖੇ ਕਿ ਮੈਂ ਐਸ ਕਾਰਜ ਵਾਸਤੇ ਕਰਨ ਲਗਾ ਹਾਂ, ਗੁਪਤ ਪਾਠ ਕਰਨਾ। ਅਰ ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁਛਦੇ ਹੋ ਸਾਥੋਂ ਪਾਠ ਦੀ ਜੁਗਤ, ਸੋ ਜੁਗਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਾਨਦੇ ਹੈਨ ਜੋ ਪਾਠ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਹਿਆ ਹੈ ਸੋ ਮੈਂ ਲਿਖ ਦੀਆ ਹੈ, ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ। ਜੇ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਤੇ, ਅਕੰਤ ਬੈਠ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾ, ਅਰ ਚੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਜਾਣਾ, ਅਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਗੇ ਹਰ ਵਕਤ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਕਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਦੇ ਬੋਲ ਕੇ ਕਰਨੀ॥ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਉਣੀ, ਹੋਰ ਜਿਤਨਾ ਭਜਨ ਕਰੇਂਗਾ ਤਾਂ ਉਤਨੀਆਂ ਈ ਜੁਗਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦੀ ਦਸੂਗਾ॥ ਤੂੰ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰ ਤਕੜਾ ਹੋ ਕੇ॥ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਈ ਵਿਚ ਹੈਨ ਅਨੇਕ ਜੁਗਤਾਂ। ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨਣਾ। ਏਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀ ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਕਲਕਤੇ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ॥ ੧੯ ॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> cehtivgbts9k1kgqktpvmq1qk3yynro 250 16152 224524 142564 2026-07-05T14:10:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੫੫}}</noinclude>{{rh||੧੭|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਜੋਗ ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ, ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ, ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ। ਧੰਨ ਤੁਮਾਰਾ ਜਨਮ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸ ਇਤਨੀ ਦੂਰੋਂ ਚਲ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਤਾ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ॥ ਭਾਈ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਿਖੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕੰਮ। ਸਮੁਦੰਰੋ ਪਾਰ ਆਏ, ਹਜਾਰਾਂ ਕੋਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਮੈ ਤਾਂ ਗੁਰਿਆਗੀ ਦਾ ਕੰਮ ਬਾਲ ਸਮਾਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ੍ਰਨ ਪੜੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਰਬਿੰਦ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਰਾਤਿ ਦਿਨ। ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੂੰ ਗਊ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ ਲੈ॥ ਗਰੀਬ ਏ ਨਾਮਧਾਰੀਏ ਹੈਂ, ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਬਚਨ ਤਾਂ ਅਗੇ ਬੀ ਹੁਣ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸੁਨੇ ਹੈਂ ਚੰਗੇ ੨, ੫, ਹੁਣ ਜੇ ਗੁਰੂ ਅਖੀਂ ਦਖਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਹੋਉਗੀ ਚਿਤ ਕੋ, ਹੁਣ ਦੇਖੋ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਿਖਲਾਵੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹੁਇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਅਖੀਂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ॥ ਐਸਾ ਢੋਇ ਜੋ ਕੁਛ ਹੋਆ ਤਾਂ ਹੋਆ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਿਛੋ ਹੋਣਗੇ ਓਹ ਪਏ ਦੇਖਣ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਦੇਖਣ॥ ਹੁਣ ਉਮੇਦ ਤੇ ਹੋਇ ਜਾਣ ਦੀ ਹੈ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਪ੍ਰਮੇਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਹੈ ਅਵਤਾਰ ਨ ਜਾਣੇ ਅੰਤ॥ ਬੇਅੰਤ ਬਚਨ ਸੁਨਣੇ ਦੀ ਕੁਛ ਸਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ॥ "ਜਬ ਲਗ ਦੇਖੋ ਨਹੀਂ ਅਪਣੀ ਨੈਣਾਂ, ਤਬ ਲਗ ਪਤੀਜੋ ਨਾ ਗੁਰ ਕੀ ਬੈਨੀਂ॥" ਸੋ ਜੀ ਮੇਰੀ ਬੁਧ ਮੇ ਇਉਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਬ ਹਮਾਰੇ ਤੁਆਰੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਆ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਿਛੇ ਹੋਇਆ ਜੋ ਬਚਨ ਬੈਠ ਕੇ ਉਡੀਕਣ ਕੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> rqyg4p4yj2dfz11o4decgj21ox1lu0h 250 16158 224525 142566 2026-07-05T14:10:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੫੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਹੁਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਬਚਨਾ ਦਾ ਢੋਇ ਆਣ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਬਚਨ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਗੇ ਹੀ ਕਰ ਗਏ ਹੈਨ ਸਾਖੀਆਂ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ॥ ਇਹ ਨੀਤ ਕਰਤੇ ਸਤ ਸਾਤ॥ ਫੇਰ ਬਰਸ ਬੀਤ ਜਾਹਿ ਦਸ ਸਾਤ॥ ਦੋਇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਤਾ ਮੈ ਮਿਲੇ॥ ਇਹ ਬਰਸ ਸਾਰੇ ਹੋਏ ੩੩॥ ਏਸ ਤੇ ਉਪਰ ਫਿਰ ਦੁੰਧ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ॥ ਰੌਲੀ ਪਵੇ ਦੇਸ ਸਭ ਰਲੇ॥ ਸੋਈ ਚੌਤੀਯੇ ਮੈਂ ਰੌਲੀ ਤਾ ਹੁਇ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਏਸ ਦੇ ਅਗੇ ਸਭ ਕੁਛ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਯੇ ਜਰੂਰ॥ ਈਸਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨਥਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬੀ ਜਾਣੀ ਅਗ ਲਗੀ ਰਹੀ ਤੀਨ ਬਰਸ, ਸੁ ਹੁਣ ਨਹੀਂ॥ ਜਹਾ ਰਹੇ ਸੇ ਮੈ ਲਿਖ ਦੀਆ ਹੈ॥ ਜੋ ਹਾਲ ਪੁਛਦੇ ਹੋ ਤਾ ਹਾਲ ਐਸਾ ਬਰਤਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਛਦੇ ਉ ਉਸੀ ਬਾਤ॥ {{gap}}"ਹਾਲ ਬਿਹਾਲ ਮਹਾ ਬਿਕਰਾਲ ਭੇਸ ਬੁਰੇ ਕੇਸ ਜੁਰੇ ਜੋਨ ਕਾਲ ਗ੍ਰਸੇ ਹੈ" ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੀ ਲਿਖਯੇ ਤੁਸਾਂ ਥੋੜਾ ਲਿਖਾ ਬਹੁਤ ਜਾਨ ਲੈਣਾ ਬਾਰ ਹੀ ਬਾਰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਾਂ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਮੈ ਤੀਨ ਬ੍ਰਸ ਹੋਏ ਦੇ ਉਤ੍ਰ ਪਰ ਹੁਣ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਥਾ ਜੋ ਮੈ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਰਛਿਆ ਬਾਸਤੇ ਪਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ ਭਾਈ ਜੇਤਾ ਏਹੀ ਸੋ ਭਾਈ ਜੇਤਾ ਉਹੀ ਆਇਆ ਹੈ ਰਛਾ ਬਾਲਾ ॥੨੦॥ {{rh||੧੮|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਭਾਈ ਇਹ ਸੰਚੀ ਭੇਜੀ ਹੈ ਤੁਮਾਰੇ ਪਾਸ, ਤੁਸੀ ਪੜ ਕੇ ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੀਂ। ਨਾਨੂੰ ਸਿੰਘ ਇਸ ਸੰਚੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਰਖਦਾ ਹੈ, ਨਿਤ ਦੇਖਦਾ ਪੜਦਾ ਹੈ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਤਾਰ ਕਰ ਲੈਣੀਂ, ਨਹੀਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਈ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖ ਲੈਣੀ, ਉਤਾਰ ਲੈਣੀ, ਇਹ ਸੰਚੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦਸਰ ਬਾਲੀ ਪੋਥੀ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> kvd1dkzlda410ank3rgc49zmo7vovi6 250 16162 224526 142705 2026-07-05T14:10:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੫੭}}</noinclude>ਤੇ ਨਿਕਲੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਗਿਆ ਹੈ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ। ਏਦੂ ਪਿਛੇ ਜੋ ਸੰਚੀ ਮੈ ਲਿਖਾ ਹੈ ਮੈ ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ॥ ਅਰ ਭਾਈ ਹੁਣ ਦੀ ਗੁਰੂ ਜਣੇ, ਸੋ ਏਸ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਰਨੀ ਹੈ॥ ਅਰ ਭਾਈ ਹੁਣ ਏਸ ਸੰਚੀ ਮੈ ਜੋ ਲਿਖਾ ਹੈ ਸੋ ਸਾਖੀਆ ਮੈ ਜੋ ਬਾਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ। ਨਾਲੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਮਾਰਗ ਮੈ ਲਿਖ ਹੈ ਦੇਖ ਲੈਣਾ। ਅਗੇ ਹੋਰ ਏਸ ਸੰਚੀ ਦਾ ਦੀਦਾਰ ਕਰਿਆ ਕਰਨਾ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਹੈ, ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਪੜ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੀ ਕਲ ਬਾਰਾਂ ਬਜੇ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜੋ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਸੋ ਮੈਂ ਸਮਝੀ ਹੈ, ਇਹ ਲੋਗ ਅਗੇ ਕੇ ਹੀ ਥਕੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਕੇ, ਇਉਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੋਖੀ ਹੈਂ॥ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਕਰ ਹੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦਾ ਹੈ, ਅਰ ਬਹੁਤ ਅਛਾ ਹੈ ਜੀ। ਇਹ ਨਾਮ ਕਲਪ ਬਿਰਛ ਹੈ, ਜੋ ਏਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਜਪੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬ ਫਲੇ ਦੇਊਗਾ, ਪ੍ਰਤੀਤ ਜਾਨਣੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀ ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਜਾਨਣਾ॥ ਮੈ ਆਪਣੀ ਅਖੀਂ ਦੇਖੀ ਹੈ, ਨਾਲੇ ਸੁਣਾ ਭੀ ਹੈ, ਦੇਖ ਕੇ ਅਛੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਖ ਕੇ ਚੰਗੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਭੀ ਲਿਖਾ ਹੈ॥ ਪਾਰਿਜਾਤ ਇਹ ਹਰ ਕੋ ਨਾਮ॥ ਸੋ ਜੀ ਜੇ ਤਾਂ ਏਹ ਲੋਕ ਹੁਣ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਰਹਿ ਗਏ ਚੁਰਾਸੀ ਨੂੰ, ਏਨਾਂ ਤੇ ਖਸਮ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਏਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਠਕਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਪਿਛੇ ਜਾਣ ਜੋਗੇ ਰਹੇ, ਨ ਹਟਣ ਜੋਗੇ ਰਹੇ, ਨਾ ਮਿਲਣ ਜੋਗੇ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਾਂ ਨੇ ਦਾਵਾ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਾਂ ਦਾਵਾ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਏਹ ਰਚਨਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਹੀ ਰਚੀ ਹੈ॥ ਹੁਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਏਹੋ ਈ ਮੰਗ ਮੰਗਦੇ ਹੈਂ ਤੇ ਚਿਤਵਤੇ ਹੈਂ ਭਾਂਵੇ ਗੁਰੂ ਕੀ ਹੈ ਰਚੀ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਨਾ ਰਹਿ ਤਾਂ ਅਛਾ ਹੈ॥ ਉਨਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਬਿਨਾਂ ਤੁਮਾਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਥੁੜਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਚੋਰ ਹੈਨ॥ ਹਰ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਾਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਛਡਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਤੁਮਾਰੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> lh405s2xeyczomjukw8vu3ml2r93g3y 250 16167 224527 142770 2026-07-05T14:10:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੫੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਨਾਲੇ ਸੰਤ ਸੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ॥ ਉੱਨੀ ਸੇਰ ਸਰਦਾਈ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਸਰਕਾਰੋਂ ਸੂਖ ਮੈ॥ ਅਰ ਘਿਓ ਸਾਲ ਮੈ ਮਲਦਾ ਚਾਰ ਮਣ ਚੌਵੀ ਸੇਰ, ਅਰ ਖੰਡ ਚੰਗੀ ਸਾਲ ਮੈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਚੰਗ ਦਸ ਮਣ ਤੇ ਉਨੀ ਸੇਰ, ਏਨੇ ਹੀ ਚਾਉਲ ਚੰਗੇ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਪਾਈਂ ਸੇਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੋਲ ਕੇ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਬਾਣੀਂਏ ਦਿਉਂ, ਅਰ ਦੁਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਮਿਰਚ ਮਸਾਲਾ ਹੋਰ ਭੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਰ ਆਟਾ ਦਾਲ ਭੀ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿਰਪਾ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਨਾਲ॥ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਮਾਰੇ ਜੈਸੇ ਪਥਰ ਕੁਟਦੇ ਹੈਂ ਜੇਲਖਾਨੇ ਮੈਂ। ਅਰ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਇਹ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਛ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ ਜੋ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਪੈਸਾ ਧੇਲੀ ਭੀ॥ ਪੰਜ ਸੈ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਭੇਜੀ ਬਾਬੇ ਹੋਰੀ, ਚਾਲੀ ਰੁਪੈਏ ਕੋਈ ਇਕ ਮਦਰਾਸੀ ਸਿਖ ਹੋਏ ਹੈ ਦੇ ਗਏ ਸੀ ਸੋ ਅਸੀਂ ਲੰਗਰ ਨੂੰ ਡੇਰੇ, ਭੇਜੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁਛ ਨਾ॥ ਫੇਰ ਇਹ ਕਾਗਤ ਪੜਨਾ॥ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੈਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਮਣ ਸਵਾ ਮਣ ਘਿਓ ਦੇਂਦੇ ਹੈਂ ਸਾਲ ਵਿਚ ਟਹਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸੁਚੇ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜ ਦੇਂਦਾ ਤੇ ਚੌਕਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਭੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਸੋ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਛਾ ਭਲਾ ਆਦਮੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਏਥੇ ਆਏ, ਤਾਂ ਪਿਛੇ ਤੇ ਤਾਰ ਮੈ ਹੁਕਮ ਆਇਆ, ਕੇ ਏਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਜੋ ਕੁਛ ਖਾਣ ਪੈਨਣ ਨੂੰ ਮੰਗੇਗੇਂ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਚ ਨਹੀਂ ਭਾਈ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ॥ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਬਨਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਮੈ ਗੁਰੂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੁਕਮੀ ਬੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਹਾਨ ਨੇ ਬੇ-ਅਰਥ ਦਾ ਬੰਨਿਆ ਹੈ, ਦੇਖੀਏ ਕੀਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਹੁਣ ਤਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਏਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਿੰਦਕਾਂ ਝੂਠ ਬਲਾ ਬਹੁਤ ਨਿਸੰਗ ਹੋ ਕੇ॥ ਝੂਠ ਵਿਚ ਫੁਰਤੀ ਚਲਾਕੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਝੂਠ ਦਾ ਦਮ ਥੋੜਾ ਹੈ॥ ਸਚ ਤਾਂ ਥੋੜੇ ਥਾਂਇੰ ਰਿਹਾ, ਝੂਠ ਦਰ ਥਾਇ ਜਾਇ ਫਿਰਿਆ ਦੇਸੀਂ ਪਰਦੇਸੀਂ, ਪਰ ਦਮ ਥੋੜਾ ਝੂਠ ਦਾ॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 55gai8fmgovyqwq8w35f5fr81iyfdtf 250 16172 224528 142843 2026-07-05T14:10:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੫੯}}</noinclude>ਭਾਈ ਖਾਲਸਾ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਬਿਚ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ ਹਥ ਜੜ ਕੇ ਇਹ ਮੰਗ ਮੰਗਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਈ॥ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੁਆਂਗੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਦਕ ਦਾਨ ਦੇਣਾ। ਸਦਾ ਹੀ ਗੁਰਮਤ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਈਂ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਜੀਉ ਜਾਵੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਮਨਾਈਂ। ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਮੰਗ ਮੰਗਣੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੇ॥ ਤੁਸੀ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਕੀਹ ਆਂਧੇ ਹੋ, ਇਹ ਤਾਂ "ਆਪ ਗਏ ਅਉਰਨ ਹੂੰ ਖੋਵਹਿ॥ ਆਪ ਨ ਦੇਏ ਚੂਰੂ ਭਰ ਪਾਨੀ, ਤਿਹ ਨਿੰਦੇ ਜਿਹ ਗੰਗਾ ਆਨੀ॥" ਇਹ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਚੰਗੇ ਨੇ ਦੀਆ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਦੇਖ ਲਵੋ ਜੋ ਕੌਣ ਸੀ ਬਾਤ ਬੁਰੀ ਹੈ ਸ੍ਰਤੰਤੀ ਹੈ॥ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਏਥੇ ਦੇਖਾ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖ ਲੈਣਾ। ਇਹੈ ਨਾਮ ਕੀ ਗੰਗਾ ਆਂਦੀ ਹੈ॥ ਜਿਨ ਆਂਦੀ ਹੈ ਓਸੇ ਨੂੰ ਨਿੰਦਕ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਈ ਬਾਤਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਈ ਲੜ ਲਗਾ ਹਾਂ। ਪੈਲੇ ਉਦਾਸੀ ਕਾਂ ਚੇਲਾ ਹੋਇਆ ਛਰ ਨਿਰਮਲੇ ਦਾ, ਫੇਰ ਖੰਡੇ ਪਹੁਲ ਲਈ। ਨਿਰਮਲਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ॥ ਫੇਰ ਏਸੇ ਨਾਮ ਵਿਚੋਂ ਸਭੋ ਕੁਝ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਂ, ਏਸ ਨਾਮ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਏਥੇ ਕੈਦ ਮੈ ਭੀ ਸੁਖ ਦੇ ਰਖਾ ਹੈ। ਧੰਨ ਨਾਮ ਹੈ ਏਹ। ਹੋਰ ਜੁਆਲਾ ਦਈ ਤੇਰੇ ਕਿਤਨੇ ਰੁਪੈਯੇ ਆਸਨ ਤੇ ਲਗੇ ਹੈਨ, ਆਸਣ ਅੱਛਾ ਹੈ ਕੋਈ ਬਾਕ ਰਹਿਆ ਹੈ ਦੁਭਨ ਵਾਲਾ। ਏਉਂ ਕਾਗਜ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਬਚਨ ਕੀਤਾ॥੨੧॥ {{rh||੧੯|}} {{rh||ੴ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ॥|}} {{gap}}ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਜੁਆਲਾ ਦਈ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਉਤ੍ਰ ਹੈ ਤੂੰ ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਜਾਨਣਾ, ਝੂਠੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦਾ ਮੈਂ। ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਤੇ ਸੋਈ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਭਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ, ਅਰ ਗੁਰਮਤ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> csk2ssxvu6lbw3rs2rzkfk9dz3sqyqg 250 16177 224529 142844 2026-07-05T14:11:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੬੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਬਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਤੈਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਧਾਰਨਾ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਡੀ ਮੇਹਰ ਜਾਣ ਤੂੰ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਡੀ ਮੇਹਰ ਹੈ, ਇਕ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਦੀ ਤਾਂ ਥੋੜੀ ਬਾਤ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ ਸਿਫਤੀ ਗੰਢ ਪਵੇ ਦਰਬਾਰ। ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਨਾਲ ਗੰਢ ਪੈ ਜਾਇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਗੰਦ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਤੇ ਸਰੀਰ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਭਾਮੇ ਕਿਤਨੀ ਹੀ ਦੂਰ ਰਹੇ ਪਰ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੇ ਤਕੜਾ ਹੋ ਕੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਹੈ, ਮੈ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਹਾਂ ਸਦਾ ਈ, ਕਿਸ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਿਸ ਬਾਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹੋ ਬਸਤ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਏਹੋ ਲੋੜ ਹੈ ਭਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਤੇ ਨਾਲੇ ਕਰਾਉਣ ਦੀ। ਸੋ ਉਹ ਜੋ ਸਰੂਪ ਦਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਆ ਥਾ ਸੋ ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸਤਿ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਈ ਹੈਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣੀਂ। ਉਸ ਸਰੂਪ ਦਾ ਆਖਣਾ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ। ਬਿਨਾਂ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਭ ਭਾਮੇ ਰਹੇ ਰਾਤਿ ਦਿਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾਨਣਾ, ਨਾਲੇ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਤੇ ਭੀ ਦੁਰ ਜਾਣਾ। ਬਿਨਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਜੋ ਮੂਹਿ ਨਾਲ ਚਾਹਿ ਬਾਣੀ ਭੀ ਪੜੇ ਤਾਂ ਕੁਛ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ॥ ਮਨਮਤ ਏਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ ਜੋ ਬਾਣੀ ਪੜੀ ਪਰ ਬਾਣੀ ਦਾ ਆਖਿਆ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਫੇਰ ਬਾਣੀ ਭੀ ਛੁਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ॥ ਰੋੜੇ ਤਾਂ ਬਡੇ ਉਪਾਧੀ ਹੈਨ, ਗੁਰਦੋਖੀ ਹੈਨ ਜੋ ਸੰਗਤ ਦਾ ਦੋਖੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੋਖੀ ਜਾਣ ਲੈਣਾ। {{gap}}ਭਾਈ ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੋ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਅਰ ਨਾਲੇ ਜਰਾ ਖਿਮਾ ਧੀਰਜ ਭੀ ਰਖੋ। ਜੇ ਰੋੜੇ ਨਾਹੱਕ ਬਾਧਾ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਓਹ ਆਪੇ ਹੀ ਹਾਰ ਜਾਣਗੇ। ਧੀਰਜ ਬਡੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੈਸੀ ਤੈਂ ਉਨਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਨਾਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੀ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦੇਊਗਾ। ਰੋੜੇ ਕਿਸ ਦੇ ਬਿਚਾਰੇ .<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> qukmcr5kbtb1a6l4ydyj7njt1yehb1m 250 16182 224530 142845 2026-07-05T14:11:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੬੧}}</noinclude>ਹੈਨ, ਬਾਧਾ ਕਰਨੇ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਇ ਗਇਆ ਹੈ॥ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਜਰਾ ਧੀਰਜ ਰਖੋ, ਜੋ ਧੀਰਜ ਰਖੋਗੇ ਤਾਂ ਕੇਤਾ ਮੁੜ ਪੈਣਗੇ, ਨਹੀਂ ਮੁੜਨਗੇ ਤਾਂ ਆਪੇ ਹੀ ਖਰਾਬ ਹੋਇ ਜਾਨਗੇ, ਬੁਰੇ ਹਾਲ ਹੋਏ ਜਾਣਗੇ ਜੇ ਨਾ ਮੁੜੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਰਖੋ ਜਰਾ॥ ਅਗੇ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਲਿਖਾ ਥਾ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਆਲੂਬਾਲੀਏ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤਾ ਬਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਹੈ ਝੂਠ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਭਜਨ ਕਰੋ ਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਉਚਾਰ ਕਰੋ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਮੰਗ ਉਹੋ ਮੰਗੋ ਜੋ ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ ਨੂੰ ਦਸੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਈ ਕੰਮ ਸਰਿ ਜਾਣਗੇ। ਮੇਰਾ ਭੀ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਭੀ ਇਹੋ ਹੁਕਮ ਹੈ ਜੋ ਮੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਮੈਂ ਲਿਖਾ ਹੈ॥੨੨॥ {{rh||੨੦|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਉਪਮਾਂ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਖ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਤਨ ਕਰਕੇ, ਨ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਧਨ ਕਰਕੇ ਹੀ। ਪਰ ਜਦ ਗੁਰੂ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਨ ਦਿਤਾ ਸਾਰੇ ਈ ਸੁਖ ਹੋਏ ਗਏ। ਤਨ ਮਨ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਭੀ। ਐਥੇ ਦੇਖੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਜਾਗਾ ਹੈ ਕੈਦ, ਕਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਪਰ ਨਾਮ ਦਾ ਐਸਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੈ ਏਥੇ ਭੀ ਅਸੀ ਬਡੇ ਰਾਜੀ ਹਾਂ। ਅਮੀਰੀ ਤੇ ਫਕੀਰੀ ਭੀ ਦੋਵੇਂ ਬਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੈਨ, ਕਿਸੇ ਬਾਤ ਦੀ ਥੁੜ ਨਹੀਂ, ਬਿਨ ਇਕ ਸੰਗਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ। ਧਨ ਬੀ ਕਈ ਸੈ ਰੁਪਿਆ ਏਥੇ ਈ ਆ ਜਾਏ ਰਿਹਾ ਹੈ॥ ਸੋ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸੋ ਸਗਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਾਮ ਕੇ ਪਾਛੈ॥ ਸੋ ਜੀ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਕਹਿਣ ਹੈ ਬਾਰ ੨ ਦਾ, ਜੋ ਬਾਣੀ ਪੜੋ, ਨਾਲੇ ਭਾਜ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> bblytu4tj5vka53d0h4eexq0fpbpxos 250 16187 224531 142842 2026-07-05T14:11:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੬੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਕਰੋ, ਦੋਵੇਂ ਕਰਣੇ, ਭਜਨ ਬਿਨਾਂ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ, ਭਜਨ ਬਿਨਾਂ ਬਾਣੀ ਭਾਮੇਂ ਪੜੇ ਈ, ਪਰ ਬਾਣੀ ਦੇ ਮਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਜਾਂਦਾ। ਤੁਸੀ ਦੇਖ ਲੇਉ ਆਪ ਦੀ ਨੇਤ੍ਰੀ, ਜੋ ਕਿਤਨੀ ਬਾਣੀ ਏਸ ਭਜਨ ਨੇ ਪੜਾਈ ਹੈ, ਅਰ ਜੋ ਏਹ ਭਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸੋ ਦੇਖ ਲੇਉ ਜੋ ਕਿਥੇ ਕੋਈ ਬਾਣੀ ਪੜਦਾ ਹੈ। ਏਵੇਂ ਗਪਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੈ ਕੂਕੇ, ਏਉਂ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਆਂਧੇ ਹੈਂ ਠੋਕਾ, ਠੋਕਾ ਹੀ ਸਦਦੇ ਹੈ ਮੈਨੂੰ, ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਮੂੰਹਿ ਆਇਆ ਹੋਰ ਬਥੇਰਾ ਭੌਂਕਦੇ ਹੈਂ ਮੇਰੇ ਤੇ। ਅਨੰਦ ਈ ਹੈ ਕੋਈ ਭਾਂਮੇਂ ਠੋਕਾ ਕਹੇ ਭਾਂਵੇਂ ਕੁਛ ਔਰ ਕਹੇ॥ ਸੋ ਜੀ ਸਾਰਾ ਮਤਲਬ ਏਹ ਹੈ ਬਾਣੀ ਭੀ ਪੜਨੀ ਤੇ ਭਜਨ ਵੀ ਕਰਣਾ ਅਰ ਮੰਗਣਾਂ ਭੀ ਇਹੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਿਦਕ॥ ਸਿਦਕ ਏਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਨਾ ਫਿਰੀਯੇ ਗੁਰੂ ਤੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੇ। ਇਹ ਬਚਨ ਤਾਂ ਇਕ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਦੇ ਬਾਸਤੇ ਹੈਨ ਜੋ ਏਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨੇਗਾ। ਸੋ ਭਾਈ ਨਾਮ ਤੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਕੰਮ ਸਰਿ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ, ਅਰ ਇਕ ਸੁਖ ਕੀ ਅਨੇਕ ਸੁਖ ਹੋਇ ਜਾਂਦੇ ਹੈ ਅਰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੁਖ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹੈ, ਸਤਿ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰ ਕੇ ਜਾਨਣੀ। ਅਰ ਸਾਰੀਆਂ ਬਖਸਾਂ ਭੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਈ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਨਾਮ ਹੋਊ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੁਕ੍ਰਤਿ ਇਕਠੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ ਅਰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੁਕ੍ਰਿਤ ਭਜ ਜਾਣਗੇ। ਸੋ ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਸੋ ਇਹ ਸੋਈ ਲਿਖਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੁਛ ਲਿਖਦਾ। ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ, ਰਪਟੀਏ ਕੀ ਮਾਫਕ ਹਾਂ। ਪਰ ਏਹ ਹੁਕਮ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੈ, ਦਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ॥ ਪਰ ਮੈ ਭੀ ਇਹ ਨਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਤਾਂ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖੀ ਹੈ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਧਾਰਨਾਂ ਏਹ ਹੈ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਦੀ, ਜੇ ਕੰਮ ਕਾਰ ਤੇ ਬਿਹਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕੰਤ ਹੋ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਕੁਛ ਮੰਗਣਾ ਇਕ ਨਾਮ ਹੀ ਮੰਗਣਾ। ਜੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> rohqqnbx7iqx8rnezzwlxqbld7583xq 250 16198 224532 142877 2026-07-05T14:11:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੬੩}}</noinclude>ਨਾਮ ਹੋਊ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਤਾਂ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੀ ਸੁਖ ਆਏ ਜਾਣਗੇ। ਤਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇ ਨਾਮ ਦਾਨ ਈ ਤੇ ਸਿਖੀ ਦਾਨ ਹੀ ਮੰਗਣਾ। ਮੈਂ ਆਪ ਤੇ ਦੇਣ ਨੂੰ ਕੁਛ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ ਪਰ ਏਸ ਉਪਾਇ ਤੇ ਸਭੋ ਕੁਛ ਹਥ ਆਇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੀ ਹੁਕਮ ਹੈ। "ਸਗਲ ਉਦਮ ਮੈ ਉਦਮ ਭਲਾ..... ਹਰਿਆ॥" ਹੋਰ ਕੀ ਲਿਖਣਾ ਹੈ ਸਾਰੀ ਬਾਤ ਇਹ ਹੈ ਬਾਰੰਬਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਮਨਾਈਂ ਜੋ ਤੈਂ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਜੀ ਮੈਂ ਲਿਖਾ ਹੈ। ਏਹ ਤਾਂ ਅਰਦਾਸ ਸਭ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹੈ। {{gap}}ਅਗੇ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਤੈਨੂੰ ਥੋੜੀ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਬਾਤ ਲਿਖਦੇ ਹਾਂ ਭਾਈ ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਭਾਈ ਜਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈਂ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਾਲੇ ਜੋ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਅਰਦਾਸਾਂ ਹੋਣ ਸੋ ਭਾਈ ਜਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦੇਈਂ॥ (੨੩) {{rh||੨੧|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਹੋਰ ਹੁਣ ਇਉਂ ਕਰੋ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਤਾਂ ਜਪੁ ਜਾਪ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਹੋਰ ਭਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਤਨਾ ਹੋਇ ਆਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਪ ਜਾਪ ਤਾਂ ਜਰੁਰ ਕਰ ਲੈਣਾ, ਫੇਰ ਜਸ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਨਿਕਲਣਿ ਲਗਣ ਤਾਂ ਓਸ ਵੇਲੇ ਚੰਡੀ ਬਾਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਗਣਾ, ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪਾਠ ਤੋਰਨਾਂ ਫੇਰ ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਫੇਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹੋ ਸਕਤਿ ਮਾਤਾ ਹੈ ਭਗਵਤੀ ਮਾਤਾ ਹੇ ਜਗਦੰਬਾ ਆਦਿ ਅੰਤ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੋਰ ਜੈਸੀ ਬਣ ਆਵੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ, ਗਊ ਭਛਨ ਕਰਨ ਬਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ। ਏਹ ਪਾਠ ਸਭੋ ਸਿੰਘ ਕਰਨ, ਕੁੜੀ,<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> e2ti31egl9vizhyg4chnrdmos4x3jqz 250 16203 224533 142878 2026-07-05T14:11:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੬੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਮੁੰਡਾ, ਬੁਢਾ, ਬਾਲਾ, ਸਭ ਪਾਠ ਕਰੋ ਨਿਤ ਨੇਮ ਨਾਲ, ਅਰ ਏਹੋ ਮੰਗ ਮੰਗੋ। ਪਾਠ ਗੁਪਤ ਹੀ ਦਸਣਾ, ਗੁਪਤ ਹੀ ਕਰਨਾ, ਜੈਸੇ ਬਿਧਿ ਲਿਖੀ ਹੈ ਏਸੇ ਬਿਧੀ ਸੰਜੁਗਤ ਜੋ ਪਾਠ ਕਰੂਗਾ ਅਰ ਜੋ ਕਰਾਊਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭੁਲਾ ਹੋਊਗਾ, ਸਤਿ ਕਰ ਮੰਨਣਾਂ॥ ਪਾਠ ਸੂਰਜ ਵਲ ਮੂੰਹ ਰਖ ਕੇ ਕਰਨਾ, ਗੁਪਤ ਹੀ ਕਰਨਾ, ਹੋਰ ਅਠ ਬਰਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਭੜੌਣਾ, ਘਟ ਨਹੀਂ ਭੜੌਣਾ, ਕੁੜੀ ਦਾ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ, ਬੱਟਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਬਟਾ ਕਰੂਗਾ ਉਹ ਲੜਕੀ ਬਿਬਚਾਰਨ ਹੋਇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਿਆਜ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾਂ॥੨੪॥ {{rh||੨੨|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਜੋਗ ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਰਮੁਖ ਸਿੰਘ,ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ। ਭਾਈ ਤੁਸੀ ਧੰਨ ਹੋ ਤੁਸੀ ਸਿਖੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਲੰਘ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਮ ਗੁਰਿਆਈ ਦਾ ਵਾਲ ਜਿਨਾਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਏਥੇ ਦਾ ਹਵਾਲ ਏਹ ਹੈ॥ ਏਥੇ ਨੈਣਾਂ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਕ ਅਰਦਾਸ ਦਿਤੀ, ਅਰਦਾਸ ਉਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਤੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡੰਡ ਪਾਈ। ਓਹ ਸਾਰੀ ਬਾਤ ਫਿਰੰਗੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣ ਲਈ, ਫੇਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਗੋਰੇ ਨੇ ਬਡੇ ਲਾਟ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਲਿਖਾ, ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਐਥੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਤੁਸੀਂ ਕਿਆ ਖਬਰਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ ਅਰਦਾਸ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ॥ ਦੇਸ ਮੇ ਜਾ ਕੇ ਸਭ ਕੂਕਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਏਥੇ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਇਕ ਬਡਾ ਗੋਰਾ ਆ ਕੇ ਪੁਛਣ ਲਗਾ ਤੁਮਾਰੇ ਪਾਸ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ ਆਇਆ ਝੁਮ ਨੇ ਦਿਨੀ ਦਈ,<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> svvgkatsf4y31s90wia6fgu6slm9bog 250 16208 224534 142848 2026-07-05T14:11:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੬੫}}</noinclude>ਅਸਾਂ ਕਹਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ॥ ਫੇਰ ਉਹ ਬੋਲਾ ਗਵਰਨਰ ਲਿਖਾ ਹੈ ਅਬ ਤੁਮ ਕੋ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਟਾਪੂ ਮੈਂ ਜਾਨਾ ਹੋਗਾ। ਅਗੇ ਤਾਂ ਜੇਲਖਾਨੇ ਮੈ ਜਾਣਾਂ ਹੋਊ। ਮੈਂ ਕਹਾ ਜਿਥੇ ਮਰਜੀ ਹੈ ਲੈ ਜਾਉ॥ ਤੁਸੀ ਆਪਣੇ ਬਚਣ ਦੀ ਬਾਤ ਕਰ ਲਉ, ਜਿਸ ਤਰਹ ਤੁਸੀ ਬਚੋ ਸੋ ਤੁਸੀ ਕਰ ਲਵੋ, ਤੀਜੀ ਬਾਰ ਏਥੋਂ ਬੋਲਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲ ਠਹਿਰੇ ਹਏ ਹਾਂ, ਅਗੇ ਸੋ ਹੋਊ ਜੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਲਾਟ ਨੇ ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦਿਤੀ ਹੈ ਏਥੇ ਬਾਲਿਆਂ ਨੂੰ। ਏਨਾ ਦੇ ਹਥ ਕੋਈ ਬਾਤ ਆਈ ਨਹੀ, ਹੁਣ ਏਹ ਬਡੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰਨ ਲਗੇ ਹੈਂ ਸਾਡੇ ਆਦਮੀ ਦੀ, ਸਾਡੀ ਚਿਠੀ ਫੜਨ ਨੂੰ॥ ਗੁਰੂ ਹੀ ਪਰਦੇ ਕਜੇ ਹੈਂ। ਜੇ ਸਾਡੀ ਚਿਠੀ ਫਕੜ ਲੈਣ ਤਾਂ ਏ ਸਾਡੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਸਾਨੂੰ ਕੇ ਜਾਣੇ ਕੇੜੇ ਟਾਪੂ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਬਡਾ ਡਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਿਛੋਂ ਤਾਂ ਲਿਆਏ ਹੈਂ ਜੋ ਏਥੇ ਰਹਾਂ ਤਾਂ ਚੌਦੇ ਵਰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ ਦੇਊਗਾ, ਅਰ ਹੁਣ ਏਹ ਡਰ ਹੈ ਭਾਈ ਚਿਠੀ ਭੇਜ ਕੇ ਪਿਛੇ ਸੂੜ ਕਰਾ ਦੇਵੂ, ਏਹ ਭਰਮ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕਾਲ ਵਰਗਾ ਭੈ ਹੈ ਏਨਾਂ ਨੂੰ, ਏਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਏਥੇ ਸਾਨੂੰ ਸੁਖ ਵਡਾ ਹੈ, ਅਛੀ ਜਗਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਖੂਹੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਬਡੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਨਾਉਣ ਦਾ ਬਡਾ ਸੁਖ ਹੈ, ਇਕ ਦੁਖ ਵਡਾ ਹੈ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ। ਸੁ ਦੁਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੂਰਿ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਚਾਹੂ ਤਾਂ ਤੁਰਤ ਦੁਰ ਕਰ ਦੇਊ। ਸੰਗਤ ਨੇ ਭੀ ਬੜੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਏਨੇ ਭੋਗ ਪਾਠ ਕੀਤੇ ਹੈ ਮੇਰੇ ਬਾਸਤੇ। ਅਰ ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਜੋ ਤੈ ਪ੍ਰਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈਂ ਸੋ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਕਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਜੋ ਐਨੇ ਭੋਗ ਪਾਠ ਕਰਾਏ ਮੇਰੇ ਨਮਿਤ। ਧੰਨ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਬਹੁ ਦੁਖ ਪਾਵੇ ਖਾਲਸਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਥਾ ਨਾ, ਐਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਦਾ ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਰਈਅਤ ਭੇਖ ਹੋਰ ਲੋਕ ਸਭੇ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕਰਦੇ ਹੈ ਅਰ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 1di29fta4wronekjvmcfbl7ts610y9e 250 16213 224535 142849 2026-07-05T14:11:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੬੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਬਹੁੰ ਨਿੰਦਾ ਸੁਨਦੇ ਹਾਂ ਹੋਏ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਮਦਮਅੀਆ ਨੇ ਬਡਾ ਅਚਰਜ ਕੀਤਾ ਜੋਰਾਬਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਮਥਾ ਨਾ ਟੇਕਣ ਦਿਤਾ॥੨੫॥ {{rh||੨੩|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਹੋਰ ਮੋਰਮਈ ਤੇ ਕੋਈ ਚਿਠੀ ਨਾ ਲਿਆਉਣੀ, ਸਾਨੂੰ ਲੈਣੀ ਏਥੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਦੀ ਏਨੀ ਬਾਤ ਬੋਲ ਦੇਣੀ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਅਨੰਦ, ਅਰ ਤੁਸੀਂ ਓਸੇ ਅੰਬ ਹੇਠ ਬੈਠਿਆ ਕਰੋ, ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਨਾ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਪਲਾ ਹਿਲਾਈਏ ਤਾਂ ਆਇ ਜਾਣਾ, ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ, ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਦ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਣਾਂ ਭਾਂਵੇ ਬੀਸ ਬਾਰ, ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਏਹ ਅਰਦਾਸਾਂ ਅਛੀ ਤਰਹ ਸਮਝ ਕੇ ਫੇਰ ਪਾਣੀ ਮੈ ਗਾਲ ਦੇਣੀਆਂ ਅਰ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਦ ਰਖਣੀਆਂ ਜੋ ਜੋ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਭਾਣਾ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ, ਸਮਾਂ ਹੈ ਨਿਕਲ ਜਾਊਗਾ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਐਸੀ ਤੰਗੀ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ। ਅਰ, ਜਿਸ ਜਿਸ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਆਈ ਹੈ ਸੋ ਅਸੀਂ ਅਛੀ ਤਰਹ ਪੜੀ ਹੈ ਸਮਝ ਲਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਦੁੰਦ ਦੰਦ ਲਿਖਾ ਹੈ ਅਗਲਿਆਂ ਬਰਸਾਂ ਚਾਲੀਏ ਤਾਂਈ, ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ॥ ਅਰ ਭਾਈ ਪ੍ਰਿਥੀ ਨੇ ਭੀ ਬਡੀ ਸਿੰਙ ਮਿਟੀ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਜੁਲਮ ਉਤੇ ਲਕ ਬੰਨ ਲਿਆ ਹੈ ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਨੇ, ਦੇਖੀਏ ਅਗੇ ਹੁਣ ਕੀ ਵਰਤਾਰਾ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਤਾਂ ਪੁਜੇ ਹੋਏ ਹੈਨ ਅਰ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ ਭਾਈ। ਅਰ ਭਾਈ ਅਚਰਜ ਖੇਲ ਰਚਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨੇ, ਇਕ ਤਾਂ ਆਂਧੇ ਹੈਂ ਜੇ ਬਸ ਲਗੇ ਤਾਂ ਜਾਨ ਮਾਰ ਦੇਈਏ। ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਉਣ ਕਮਲੇ, ਕਉਣ ਸਿਆਣੇ ਹਨ॥ ਤਪੇ ਨੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਆਖੇ ਮਾਰ ਦੇਈਏ ਕੱਲੇ ਬੈਠੇ ਨੂੰ॥ ਸਿਖੀ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿਤੀ ਫੇਰ ਹਟ ਗਏ ਦੇਖੋ ਹਟ ਜਾਊਗਾ ਕਲਾਮ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> bgqhecldzjngb1v70okw6dly50t17jw 250 16218 224536 142869 2026-07-05T14:11:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੬੭}}</noinclude>ਤੇ ਕਛਾਂ ਪੁਆਈਆਂ ਹੈਨ। ਲੋਕ ਏ ਤਾਂ ਜੀ ਠੀਕ ਅੰਨੇ ਬੋਲੇ ਹੋਇ ਗਏ ਨੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਨਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਅਖੀਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਦੇਖੋ ਏਹ ਕਲਾਮ ਦਾ ਲਛਣ ਹੈ, ਕਹੇ ਸੁਣੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਏ ਕੀ ਕਰਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਬੀ ਇਕ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਮਲੇਛ ਪੰਥ ਮੈ ਮਿਲ ਜਾਵਹਿਗੇ। ਸੋ ਸਭਨਾਂ ਇਕ ਸੁਭਾਉ ਹੋਇ ਗਇਆ, ਬਿੱਲਿਆਂ ਜੇਹਾ ਹੀ॥ ਅਗੇ ਮਲੇਛ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾ ਤਾਂ ਆਇ ਪਹੁੰਚਾ ਹੈ ਨੇੜੇ ਹੀ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਅਰਬ ਭੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਾਲੂਮ ਕਰਬਾਏ ਹੈਂ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਅਰਦਾਸ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ੨ ਲਿਖ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਮੂਜਬ, ਪਰ ਕੀ ਕਰੀਏ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀ ਲੈਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਬਡੀ ਕੁਸ਼ਾਮਤ ਕਰ ਕੇ ਦਈਦੀ ਹੈ ਜੀ, ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਡਰ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਡਰ ਹੈ। ਹੋਰ, ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖੋ ਨਾ ਅਸੀਂ ਲਿਖੀਯੇ। ਦਰਸ਼ਨ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿਣਾ ॥੨੬॥ {{rh||੨੪|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤਮ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਦਿਆ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਿਹਰ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰਵਤ ਨੂੰ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀਂ। ਹੋਰ ਏਥੇ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈ ਥੁਆਡੀ ਸਖ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਪਾਸ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰਹ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ ਹਾਂ ਇਕ ਸੰਗਤ ਦੇ ਬਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁਖ ਹੈ ਗੁਰੂ ਚਾਹੂਗਾ ਤਾਂ ਏਹ ਬੀ ਮਿਟਾ ਦੇਊਗਾ, ਗੁਰੂ ਸਭਨਾਂ ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥ ਹੈ ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਅਰਜ ਬੇਨਤੀ ਈ ਹੈ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ,<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> jsyct3i4u3rm2u5aueajeb5cc4x25r3 250 16223 224537 142870 2026-07-05T14:11:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੬੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਹੋਰ ਮਾਈ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਰ ਕੇ ਮਥਾ ਟੇਕਿਆ ਬਾਚਣਾ। ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਬੀਬੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਪੜਾ ਦੇਉ ਜਿਥੇ ਮੰਗੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਗੇ ਭੀ ਲਿਖਿਆ ਥਾ। ਭਾਈ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਰਿਜਕ ਭੀ ਬਥੇਰਾ ਹੋਊਗਾ। ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ, "ਹਰ ਬਿਸਰਤ ਸਭ ਕਾ ਮੁਹਿਤਾਜ"॥ ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਤੇ ਢਿਲੇ ਨਾ ਹੋਣਾਂ, ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾਂ ਅਰ ਜਿਤਨਾਂ ਬਣ ਆਵੇ ਉਤਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰ॥ ਕਰਨਾਂ ਸਾਰੇ ਟਬਰ ਨੇ ਅਰ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਸਭ ਨੇ ਕਰਨੀ। ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਆਖਦਾ ਮੈਂ ਤੇ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸੋ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੇ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਨਿਤ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਭੀ ਬਹੁਤ ਕੰਠ ਹੋਇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਬਾਣੀਂ ਪੜਨ ਤੇ ਅਤੇ ਕੰਠ ਕਰਨ ਤੇ ਆਲਸ ਨ ਕਰਨਾਂ। ਜੁਵਾਬ ਸਤ ਹੈ॥ ਅਰ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਭੀ ਸਭ ਦੀ ਕਰਨੀਂ ਜੋ ਬਣ ਆਵੇ ਜਥਾ ਸਕਤਿ ਰੋਟੀ ਕਪੜੇ ਦੀ। ਹੋਰ, ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ, ਤੂੰ ਅਖਰ ਪੜ ਲੈ ਅਛਾ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਇ ਜਾਇਂ॥ ਹੋਰ ਸਾਡੇ ਨਮਿਤ ਭੋਗ ਬੀ ਪਾਉਣੇ ਜਿਤਨੇ ਤੁਮ ਤੇ ਪੁਜ ਆਵਣ॥ ਅਰ ਥੋੜਾ ਕੰਮ ਤੇ ਬੇਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਠ ਕਰਣ ਲਗ ਜਾਇਆ ਕਰੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ। ਹੁਣ ਜੇ ਕੋਈ ਫੇਰ ਸਾਡੀ ਬਲ ਆਵੇ, ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਲਿਖਣਾ ਜੇ ਐਂਨੇ [ਫਿਲਾਣੇ ਨੇ] ਐਤਨੀਂ ਬਾਣੀ ਕੰਠੇ ਕੀਤੀ ਹੈ॥ ਆਪੋ ਆਪਨੀ ਸਭ ਨੇ ਲਿਖਣੀਂ ਨਿਆਰੀ ਨਿਆਰੀ॥ ਹੋਰ ਜੇ ਕਿਤੇ ਮਿਲਣ ਤਾਂ ਦੋ ਗਾਈਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਸਾਲਾ ਲੈ ਲੈਣੀਆਹ। ਹਛੀਆਂ ਹੋਵਨਿ। ਦੁਧ ਭੀ ਅਛਾ ਦੇਖ ਲੈਣਾਂ ਅਰ ਬਛੇ ਦੇਣ ਬਾਲੀਆਂ ਹੋਵਣ॥ ੧੦੦) ਰੁਪੈਯਾ ਭੇਜਿਆ ਹੈ ਥੁਹਾਡੇ ਬਾਸਤੇ ਹੋਰ ਜਿਥੇ ਥੁਹਾਡੀ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇ ਓਥੇ ਲਾਇ ਦਿਉ। ਹੋਰ ਮਾਈ ਤੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਖੰਗ ਹੋਇ ਗਈ ਹੈ ਸੋ ਤੂੰ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 6ikxx9k29g18npe03sy7d4qrwumwj62 250 16228 224538 142871 2026-07-05T14:12:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੬੯}}</noinclude>ਮਾਈ ਭਜਨ ਕਰਿਆ ਕਰਿ। ਭਜਨ ਤੇ ਬਿਨਾ ਤਾਂ ਰੋਗ ਸੋਗ ਲਗੇ ਰਹੁੰਦੇ ਹੈਨ॥ ਹੋਰ ਜਿਮੀਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਪਈ ਦਾ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਾਂਝੀ ਰਲਾ ਲੈਣੀ, ਨਾਂ ਰਲਣ ਤਾਂ ਮਾਮਲੇ ਖਰਚ ਉਤੇ ਦੇ ਦੇਣੀ ਜਮੀਨ ਕੁਝ ਬਾਧਾ ਮਿਲੇ, ਬਾਧਾ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਮਲੇ ਉਤੇ ਦੇ ਦੇਣੀ॥ ਜੇ ਬਟਾਈ ਮੇਂ ਨਫਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਟਾਈ ਉਤੇ ਦੇਣੀ, ਅਛੇ ਭਲੇ ਮਾਨਸ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਬਈਮਾਨੀ ਨਾ ਕਰਨ। ਦੇਖਣਾਂ ਪਈ ਜਮੀਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨ ਦੇਣਾ। ਜੇ ਸੀਰੀ ਰਲੇ ਤਾਂ ਅਛਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਜਰਾ ਸੀਰੀ ਨਾਲ ਨਰਮਾਈ ਰਖੋਗੇ ਤਾਂ ਸੀਰੀ ਕੰਮ ਭੀ ਅਛਾ ਕਰਨਗੇ। ਹੋਰ ਦੋਹਾਂ ਭਾਈਆਂ ਮੈ ਤੇ ਜਹਾਂ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਦਾ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਹੋਵੇ ਊਹਾ ਭੀ ਜਾਣਾਂ ਜਰੂਰ। ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਜਾਇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਇਕ ਜਣਾ ਹੀ ਜਾਵੇ। ਹੋਰ ਕਿਆ ਲਿਖੀਯੇ, ਬਹੁਤ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਅਗੇ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨਣ ਬਾਲੇ ਜਾਣੋ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਭੀ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨਾਂ ਅਰ ਦੋਹਾਂ ਭਾਈਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਮੇਂ ਅਛੀ ਤਰਹ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣਾਂ ਕਠੇ, ਕਿਤੇ ਜੁਦੇ ੨ ਨਾ ਹੋਇ ਜਾਣਾ, ਤੀਮੀਂ ਤਲੀਆ ਦੇ ਆਖੇ॥ ਅਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੇ ਕੰਮ ਕਾਰ ਤੇ ਬੇਲ ਲਗੇ ਤਾਂ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਗਜ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ॥ ਅਰ ਨਮੇ ਗਰਾਇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਝਗੜੇ ਦੀ ਬੀ ਖਬਰ ਲਿਖਣੀ ਜਦ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਿੰਘ ਆਵੇ ਸਾਡੀ ਬਲ, ਕਿਸ ਤਰਹ ਮੁਕਦਮਾ ਨਿਬੜਾ॥ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀਂ ਰੁੜਕੀ ਅੰਬਾਲੇ ਉਤ੍ਰ ਕੇ॥੨੭॥ {{rh||੨੫|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ|}} {{gap}}ਭਾਈ ਸੁਵੇਗ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਧਨ ਜਨਮ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਐਤਨੀ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਪਾਰ ਚਲ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਤੇ, ਨਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀਆ, ਇਹ ਕੰਮ ਹਰ ਕਿਸੇ ਤੇ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 3k2ijp0vxq6trua54mjholw0xfk1tru 250 16230 224539 142875 2026-07-05T14:12:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੭੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਧਰਮ ਡੰਡ ਕੋਈ ਹੀ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਰ ਹੋਰ ਤਾਂ ਡੰਡ ਪਿਰਥੀ ਬਹੁਤ ਭਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ, ਐਥੇ ਆ ਕੇ ਭੀ ਕੋਈ ਸਿੰਘ ਦੋ ਦੋ ਬਰਸ ਰਹਿ ਕੇ ਖਾਲੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹੈਨ। ਨਾਲੇ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਗਏ ਹੈਨ। ਤੁਸਾਂ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਿਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੀਤੀ, ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਲਛਨ ਬਾਲ ਜਿਨਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕੁਛ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਥੁਹਾਨੂੰ ਦਿਤਾ ਹੈ ਸੋ ਤੁਸੀਂ ੧੦੦) ਰੁਪੈਯਾ ਤਾਂ ਰੁੜਕੀ ਦੇ ਜਾਣਾ ਦਿਆ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ੨੦੦) ਦੋ ਸੌ ਡੇਰੇ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇਣਾ, ੧੦) ਦਸ ਸਰਫੀਆਂ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੀਆਂ। ਪਦਾਰਥ ਖਰੇ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣਾ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਸਾਹੁ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਰਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਨਾਉਣਾ, ਇਕ ਨਾਏ ਤਾਂ ਇਕ ਸਰੀਰ ਗੰਡੜੀ ਖੂਬ ਕਛ ਮੈ ਦਬਾ ਕੇ ਰਖੇ, ਫੇਰ ਦੁਅ ਨਾਏ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਸਣਾ, ਨ ਦਿਖਲਾਣਾ ਧਨ॥ ਹੋਰ ਜੋ ਅਰਦਾਸਾਂ ਹੈਂ ਸੋ ਭੀ ਸਾਂਭ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣੀਆਂ, ਨਾ ਕਿਤੇ ਡੇਗ ਦੇਣੀਆਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣੀਆਂ, ਨਾ ਅਖਰ ਜੁੜ ਜਾਣ, ਦੇਖਣਾ ਬਡੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ ਹੈਨ॥ ਡਿਗਣ ਤੇ ਅਰ ਜੁੜਨੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਕੜਾਈ ਰਖਣੀ। ਅਰ ਮੁਠੱਡੀਂ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਡੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਦੀ ਖਬਰ ਦੇ ਦੇਣੀ ਅਰ ਆਪਨੇ ਬਾਲੀ ਅਰਦਾਸ ਦੁਖਾਉਣੀ ਮੁਠੱਡੀਂ, ਆਖਣਾ ਭਾਈ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਏਹ ਹੁਕਮ ਹੈ ਸੋ ਸਭ ਹੀ ਮੰਨਣੀ ਜੋਗ ਹੈ॥ ਅਰ ਨਾਲੇ ਸਾਡੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਉਣੀ ਮੁਠੱਡਿਆਂ ਕੀ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤਿ ਕੋ, ਨਾਲੇ ਆਖਣਾ ਭਾਈ ਸਾਡੀ ਬਲਿ ਭੀ ਮੁਠੱਡਿਆਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਆਉਣ ਬਾਲੇ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਆਪਣੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਦੀ ਖਬਰ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜਣੀ॥ ਜੀਉਣ ਸਿੰਘ ਤੁਸੀਂ ਆਖਣਾ ਮੁਠੱਡੀਂ॥ ਨੇ ਜਾਨੀਏ ਕੋਈ ਦੇਖੇ ਕਿਥੋਂ ਆਂਦਾ ਹੈ ਪਦਾਰਥ। ਕਹਣਾ ਨੌਕਰੀ ਲਗੀ ਤੋ ਕਰਾਂਗੇ ਨਹੀਂ ਕੁਛ ਸੌਦਾ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ ਕਲਕੱਤੇ ਤੇ ਬਣਾਤਾਂ ਹੋਰ ਲੀੜਾ, ਇਉਂ ਆਖ ਦੇਨਾਂ। ਅਵਲ ਤਾਂ ਕੌਣ ਪੁਛਦਾ ਹੈ ਇਹ ਚਿਠੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰਖਣੀ, ਏਹ ਚਿਠੀ ਤੁਸਾਡੀ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> a3te5nacm8s98r4tv7buht38ndiur0h 250 16234 224540 142886 2026-07-05T14:12:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੭੧}}</noinclude>ਹੈ ਖਬਰਦਾਰੀ ਭੀ ਹੈ ਹੋਰ ਭਾਈ ਸੁਵੇਗ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਹਿਰੇ ਬਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਐਤਨਾ ਦੁਖ ਹੈ ਆਏ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਅਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਾਹੀਂ, ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਡਾ ਭਰਮ ਹੈ ਚਿਠੀ ਦੀ ਬੜੀ ਤਕੜਾਈ ਰਖਦੇ ਹੈਨ ਮੇਰੀ, ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨ ਕਿਤੇ ਚਿਠੀ ਭੇਜ ਕੇ ਸੂੜ ਨਾ ਕਰਾਏ ਦੇਵੇ, ਏਧੇ ਪਿਛੇ ਬਹੁਤ ਆਦਮੀ ਹੈ ਐਥੇ ਭੀ ਇਕ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਆਦਮੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਬਡੇ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖੇ, ਇਹ ਆਖਦਾ ਥੀ ਜੇ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਆਉਣਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਸਭ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਏਹ ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਬਡਾ ਭਰਮ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਬਿਲਿਆਂ ਦਾ ਸੂੜ ਨਾ ਕਰਾ ਦੇਵੇ॥ ਅਰ ਮੈਂ ਭਾਈ ਆਪਣੀ ਰਸਨਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਨਾਹੀ ਬੋਲਾ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਭਾਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਆਂਧੇ, ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪਈ ਡਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਰਾਤ ਦਿਨ। ਪੰਜਾਬ ਮੇਂ ਭੀ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਏਹੋ ਭਰਮ ਹੋਇਆ ਜਿਸਤ੍ਰਾਂ ਅਗੇ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਦੇਸ ਮੱਲ ਲਿਆ ਥੀ ਦਿਲੀ ਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਹ ਹੁਣ ਬੀ ਮੱਲ ਲੈਣਗੇ, ਤੁਸੀ ਏਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰੋ, ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਏਹ ਭ੍ਰਮ ਪਾਇਆ॥ ਗਿਆਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭੀ ਕਹਾ, ਏਨ ਨਹੀਂ ਕਹਾ, ਏਹ ਤਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਖੇਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੇ ਏਹੁ ਆਖਦਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਨਾ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਏ ਜਾਣੀ ਜੇ ਏਹ ਭੀ ਆਖ ਦੇਊ ਤਾਂ ਬਡਾ ਗਜਬ ਹੈ। ਏਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਓ ਛੇਤੀ ਚੁਪ ਚੁਪਾਤੇ॥ ਸੋ ਭਾਈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਸਭੋ ਕੁਝ ਬਥੇਰਾ ਹੈ। ਦੇਸ ਮੈ ਸਾਰੇ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਸਾਧਾਂ ਨੇ ਵੈਰ ਕੀਤਾ ਪੁਜ ਕੇ। ਬੇਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਮੈ ਕਲਾਮ ਲਿਖ ਕੇ ਫੇਰ ਦਿਤੀ ਅਵਚਲਾ ਨਗਰ ਸਾਹਿਬ ਤਾਈਂ। ਸੋ ਕਲਾਮ ਕਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਤੁਸੀ ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨਣਾਂ ਦੁਹੀਂ ਜਹਾਨੀਂ ਮੂਹ ਕਾਲਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 8jlzhdhe3mf79to611yhysjfagujbbw 250 16239 224541 142919 2026-07-05T14:12:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੭੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਅਰ ਰੂਈ ਸਿਆਹ ਹੋਈ। ਭਾਈ ਸਾਡੇ ਤੇ ਕੋਈ ਬਸ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ ਏਸੇ ਤ੍ਰਾਂ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਹੋ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਆਏ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸੇਵਾ ਟਹਲ ਕਰੀਯੇ। ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਥਾ ਬਹੁ ਦੁਖ ਪਾਵੈ ਖਾਲਸਾ, ਸੋ ਦੁਖ ਹੋਆ ਹੈ। ਰਛਿਆ ਦਾ ਭੀ ਹੁਕਮ ਹੈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ। ਸੋ ਰੱਛਿਆ ਭੀ ਠੀਕ ਹੋਊਗੀ। ਈਸਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਦਿਨ ਇਕੋ ਜੇਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੈ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ। ਹੋਰ ਏਥੇ ਰੁਤ ਤਾਂ ਅਛੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਪਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਛਰਦਾਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਏਥੇ ਮਛਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਛਰਦਾਨੀ ਲਾਈ ਤੇ ਮਛਰ ਨਹੀਂ ਲੜਦਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ, ਪਰ ਸੰਗਤ ਦੇ ਬਿਛੋੜੇ ਦਾ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮੇਟੂਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਭੀ ਮਿਟ ਜਾਊ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ॥ ਜੇ ਕਰਤੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਏਮੇ ਭਾਉਂਦੀ ਹੋਊ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੀ ਬਸ ਹੈ, ਤਾਂ ਏਮੇ ਅਛੀ ਹੈ॥ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਕਟਣਹਾਰੇ ਦਾ ਭਾਣਾ ਹੀ ਮਿਠਾ ਲਗੇ॥ ਜਹਾਂ ੨ ਤੁਸੀਂ ਜਾਵੋ ਤਹਾਂ ਤਹਾਂ ਸਰਬ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਫਤੇ ਗਜਾਇ ਦੇਣੀ। ਭੋਗ ਪਾਠ ਦਾ ਹੋਰ ਸਭ ਬਚਨ ਸੁਣਾਏ ਦੇਣੇ, ਅਗੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਣ। ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ॥੨੮॥ {{rh||੨੬|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤਮ ਲਖਾ ਸਿੰਘ ਉਜਲ ਦੀਦਾਰ ਨਿਰਮਲ ਬੁਧ ਸ੍ਰੀ ਸਰਬ ਉਪਮਾ ਜੋਗ ਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਸੀ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org}}</noinclude> p6uoq5i50d9oh3b91jgcb7uxcteo8s3 250 16244 224542 142940 2026-07-05T14:12:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੭੩}}</noinclude>ਰਾਜੀ ਅਨੰਦ ਹਾਂ। ਆਪ ਕੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸੋਂ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਰਾਜ਼ੀ ਅਨੰਦ ਹਨ; ਰੰਗੂਨ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਮੋਰਮਈ ਹਾਂ। ਤਿਨੇ ਬਾਬੇ, ਜੁਆਹਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਰਮਾ ਸਿੰਘ॥ ਭਾਈ ਜੀਉਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤੇ ਭਾਈ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਰਬਤ ਖਾਲਸੇ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ॥ ਮਾਈ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਕਹਿਣਾ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਜੀ ਮਾਝੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਨੂੰ ਫਤੇ ਬਲੌਣੀ ਜੀ, ਅਰਦਾਸ ਭੇਜੀ ਭਾਈ ਚੂਹੜ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਤੁਸਾਂ ਅਪਣੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਭੇਜੀ ਜੀ॥੨੯॥ {{rh||੨੭|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਵਿਰਾਹੀ ਭਾਈ ਨੈਣਾ ਸਿੰਘ, ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਉਬੋਕੀ, ਭਾਈ ਮਤਾਬ ਸਿੰਘ, ਆਲਾ ਸਿੰਘ, ਬਸਾਵਾ ਸਿੰਘ, ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਸੰਮੂਹ ਸੰਗਤ ਉਬੋਕੀ ਨੂੰ, ਠਟੀਂ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਅਰ ਭਾਈ ਪੰਜੇ ਨੂੰ, ਹੋਰ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਠਟੀ ਕੀ ਨੂੰ, ਠਰੂ ਭਾਈ ਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ, ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਠਰੂ ਕੀ ਨੂੰ, ਜੌਹਲੀਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਜੌਹਲਾਂ ਕੀ ਨੂੰ, ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਕੋ, ਲਾਹੌਰ ਭਾਈ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਵਾਇਆ ਸਿੰਘ, ਹੋਰ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਲਾਹੌਰ ਕੀ ਨੂੰ, ਕਕੜਾਈ ਤੇ ਭਸੀਣ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕੋ, ਨਾਮ ਗਾਮ ਲਿਖਣੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਾਗਤ ਬਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੂੰਹ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ॥ ਮਾਈ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਅਸੀਂ ਅਨੰਦ ਹਾਂ ਸਭ ਤ੍ਰਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁਖੀ ਹਾਂ। ਇਕ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪਾਸੋਂ ਸੰਮੁਹ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੁਖ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> fpss7daj784t99mylmc4azt173wyygc 250 16249 224543 142948 2026-07-05T14:12:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੭੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ॥ ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਖਾਂਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਖੰਡ ਘਿਉ ਦੁਧ ਚਾਵਲ ਤਰਕਾਰੀ ਆਟਾ, ਪੈਨਣ ਨੂੰ ਲਠਾ ਖਾਸਾ ਬਹੁਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਹੈ, ਜਗਹ ਭੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਖੁਲੀ, ਪਰ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਸੰਗਤ ਦੇ ਦਾ॥ ਇਹ ਦੁਖ ਕਟਵਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਸ, ਗੁਰੂ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਇਹ ਭੀ ਕਟ ਦੇਊਗਾ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਨੇ ਤਾਂ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ ਬੁਢੇ ਬਾਲੇ ਨੇ, ਅਰ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਉਠ ਕੇ ਜਰੂਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ। ਜਨਾਨੇ ਮਰਦਾਨੇ ਨੇ ਜਰੂਰ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ। ਅਰਦਾਸ ਏਹ ਸਰਬਤ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਦੇਣੀ, ਜੇ ਬਣਿ ਆਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜ ਗਰੰਥ ਕੰਠ ਕਰਨੇ॥ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਪ, ਜਾਪ, ਰਹਿਰਾਸ, ਆਰਤੀ, ਆਸਾ ਬਾਰ, ਸੁਖਮਣੀ ਜਰੂਰੀ ਕੰਠ ਕਰਨੇ, ਅਰ ਨਿਤ ਨਾਇ ਕੇ ਝਲਾਂਗੇ ਪੜਨੇ, ਅਰ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਅਖਰ ਪੜਾਉਣੇ, ਫੇਰ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਣੀ ਅਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਉਣਾ॥ ਜਥਾ ਸਕਤਿ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕਰਨਾਂ, ਏਸ ਰੀਤੀ ਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਚਲੇਗਾ ਭਾਈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖ ਭੀ ਨਾ ਹੋਊਗਾ, ਸੈ ਉਪਾਧਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰੋਂ ਟਲ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਜਰੁਰ ਮੰਨਣੇ, ਏਹ ਨਫ਼ੇ ਬਡੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਦੇਖੋ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਦਾ ਐਸਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੈ, ਅਸੀ ਕੈਦ ਤਾਂ ਹੋਇ ਗਏ, ਕਿਤੇ ਕਰਮ ਨੇ ਕਰਾਇ ਦਿਤੇ ਸਾਡੇ ਨੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਏਥੇ ਭੀ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਬਡਾ ਸੁਖ ਹੈ॥ ਬਾਣੀ ਜਰੂਰ ਸਭ ਨੇ ਕੰਠ ਕਰਨੀ॥ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ॥ ਸਬਦ ਜੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਪੜਨੇ। ਦੇਖੋ ਸਮਾਂ ਐਸਾ ਈ ਹੈ॥ ਮੂਰਖ ਲੋਗ ਆਂਧੇ ਹੈਨ ਏਹ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੈਨ। ਏਹ ਰੌਲਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਦੇਖੋ ਏਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰੌਲਾ ਭੀ ਦਿਖਾਲ ਦੇਊਗਾ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਸਭ ਕੁਛ ਬਥੇਰਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬਾਤ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ॥ ਨਾਰਲੀ ਬਾਲੀ ਸੰਗਤ ਕੇ ਬੀ ਸ੍ਰਬ ਕੋ ਫਤੇ ਬੁਲਾ ਦੇਣੀ ਮੇਰੀ॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> drfn383ynaf4jihst0b5kc1lgpd72mj 250 16254 224544 142952 2026-07-05T14:12:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੭੫}}</noinclude>{{gap}}ਅਰ ਭਾਈ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਤੈਂ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇ ਦੇਣਾ, ਕਿਤੇ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤੇ ਏਸ ਚਿਠੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਭੇਜ ਦੇਣਾਂ॥ ਅਰ ਸੰਗਤਿ ਸੁਣੇ ਓਹ ਰੌਲਾ ਨਾ ਪਾਵੇ, ਚੁਪ ਚਾਪ ਰਖੇ, ਜੇ ਗੋਰਾ ਸੁਨੂ ਜਿਲੇ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਤੁਰਤ ਇਬੇ ਵਾਲੇ ਗੋਰੇ ਨੂੰ ਲਿਖੂ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੋਕ ਮਿਲ ੨ ਆਉਂਦੇ ਹੈਨ॥ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਥੇ ਨਾ ਲੈ ਜਾਣਿ। ਦੇਖਣਾਂ ਅਛੇ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੂੰ ਨਾਂ ਦਸੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਮਿਲ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਚਿਠੀ ਦਿਖਾਲਣੀ ਸੰਬੂਹ ਸੰਗਤ ਨੂੰ। ਮੁਰਾਣੇ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਸੁਵੇਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਤੇ ਗਜਾ ਦੇਣੀ, ਨਾਲੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ। ਹੋਰ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਤੈਂ ਮੂਡੀਏ ਪੰਜ ਦਮੜੇ ਦੇ ਜਾਣੇ ਬਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲੜਕੇ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਆਖਨਾਂ ਸਾਡੇ ਨਮਿਤ ਭੋਗ ਪਾਇ ਦੇਣ॥ ੫) ਦਮੜੇ ਉਤਮੀ ਨੂੰ ਦੇ ਜਾਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਆਖਣਾਂ ਸਾਡੇ ਨਮਿਤ ਭੋਗ ਪਾਣੇ, ਜਿਤਨਾਂ ਕੁ ਉਸ ਤੇ ਸਰੇ ੧੦। =) ਖਰਚਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ੫) ਮੂਡੀਆ ਦੇ ਉਤਮੀ ਨੂੰ ਇਕ ਜੋੜਾ ੨੦। =)॥ ਅਰਦਾਸਾ ਅਛੀ ਤਰਹ ਸਮਾਲ ਕੇ ਲੈ ਜਾਈਂ, ਜਿਥੇ ਦੀਆਂ ਹੈਨ ਤਿਥੇ ੨ ਤੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਦੇ ਦੇਈਂ॥ ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂ ਓਥੇ ਸਭ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅਰਦਾਸਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਇ ਦੇਨੀਆਂ॥੩੦॥ {{rh||੨੮|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਜੋਗ ਭਾਈ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ, ਹੇਰ ਬੀਬੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬਾਚਨੀ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਧਨ ਜਨਮ ਹੈ ਜੋ ਏਨੀਂ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰੋ ਪਾਰ ਆ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਤਾ, ਏਨਾ ਤੁਸੀਂ ਤਸੀਹਾ ਸਹਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਿੱਖੀ ਬਾਲਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਮੇਰੇ ਮੈ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> ixfu1kslukruznuwmuwphdsk2rta5qu 250 16260 224545 142953 2026-07-05T14:13:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੭੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਤੇ ਗੁਰਿਆਈ ਦਾ ਕੰਮ ਬਾਲ ਸਮਾਨ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਦੇਹ ਪ੍ਰਾਨ ਹੋ। ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜੇ ਭੰਗੀ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਓਸ ਨੂੰ ਭੀ ਬੜੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਨੁਖਾਂ ਦਾ ਦੀਦਾਰ ਹੋਣਾ ਭੀ ਬਡਾ ਦੁਰਲੰਭ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੋ ਬਾਬਾ ਮਨੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਆਵੇ ਨਾ ਛੇਤੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਆਵੇ ਈ ਤਾਂ ਬਰਸ ਦਿਨ ਮੈ ਆਵੇ ਇਕ ਆਦਮੀ, ਅਰ ਜਨਾਨਾਂ ਕੋਈ ਨਾ ਆਵੇ, ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਆਖਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਏਤਨੀ ਦੂਰ ਅਰ ਏਨਾਂ ਬਹੁਤਾ ਖਰਚ ਕਰ ਕੇ ਆਉਣਾ ਅਰ ਬਡਾ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿ ਕੇ, ਸੋ ਏਥੇ ਏਮ ਮਲੇਛ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਲਮੀ ਹੋਏ ਗਈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਰਵਾਇ ਦਿਤੀ, ਸੋ ਏਨਾਂ ਹੁਣ ਬਡੀ ਤਕੜਾਈ ਕਰੀ ਹੋਈ ਹੈ॥ ਸੋ ਏਨਾਂ ਦੇ ਭੀ ਕੁਛ ਬਸ ਨਹੀਂ॥ ਜਿਹੜਾ ਬਡਾ ਗੋਰਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਲਿਖਾ ਹੁਕਮ ਏਥੇ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਏਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰੋ, ਅਰ ਜੋ ਕੁਛ ਬਾਹਿਰ ਤੇ ਸਿਟੇ ਅੰਦਰ ਕੋ, ਅੰਦਰੋ ਬਾਹਰ ਸਿਟੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਕੈਦ ਕਰੋ, ਅਰ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਏਥੇ ਸੌਂਹੇ ਖੜਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਉ ਸੋ ਇਹ ਇਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹੈਂ। ਪਰਮੇਸਰ ਨੇ ਏਨਾਂ ਦੇ ਸੰਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਮੈ ਨਰਮਾਈ ਪਾਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਏ ਕੁਛ ਕੰਮ ਕਰਾਇ ਦਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਕੋਈ ਕੋਈ ਸੰਤ੍ਰੀ ਭੀ ਐਸੇ ਹੈ ਬਾਹਰ ਤੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ, ਜੋ ਇਨਾਂ ਮਲੇਛਾਂ ਨੂੰ ਕੁਛ ਮਲੂਮ ਹੋਏ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਏ ਨਾਲੇ ਸੰਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਕੈਦ ਕਰਨ, ਨਾਲੇ ਨਾਮ ਕੱਟ ਦੇਣ, ਨਾਲੇ ਬੈਂਤ ਮਾਰਨ, ਨਾਲੇ ਜੇੜਾ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਕੈਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ॥ ਅਰ ਕੇ ਜਾਣੇ ਕੌਣ ਟਾਪੂ ਮੈ ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ, ਕੈਸੀ ਔਖੀ ਜਗਾ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਪੜਦਾ ਕਜੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਅਸੀ ਮਨੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਨਾ ਆਉ॥ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੰਦ ਮੈ ਹੈ, ਜੇ ਕਰ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਦੁਖ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਊਗਾ, ਅਰ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> gxnjajbccnbtnoq4irf7tyhxge9pdvw 250 16265 224546 142971 2026-07-05T14:13:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੭੭}}</noinclude>ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਜਾਨੀਏ ਕਿਥੇ ਲੈ ਜਾਨਗੇ॥ ਇਹ ਜਗਾ ਅੱਛੀ ਹੈ, ਨਾਲੇ ਅਕੰਤ ਹੈ, ਨਾਲੇ ਬਿਚ ਖੂਹਾ ਹੈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਬੜਾ ਸੁਖ ਹੈ, ਐਸੀ ਜਗਹ ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ॥ ਭਾਈ ਸਾਨੂੰ ਏਨਾਂ ਦੀ ਤਕੜਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਬੀਹ ਬੰਦੂਕਾਂ ਕੰਧੇ ਧਰੀ ਫਿਰਨ, ਇਹ ਦੁਖ ਹੈ ਜੋ ਆਪਨੇ ਸਿੰਘ ਸਾਥ ਮੇਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ॥ ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਜੇ। ਖੁਲੀ ਹੋਵੇ, ਆਦਮੀ ਆਵਣ ਜਾਣ ਸਾਡੇ ਪਾਸ, ਤਾਂ ਤੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਨਾ ਕਰਣ ਦੇਣ, ਪਏ ਮਗਜ ਖਾਣ ਦੇ ਅਰਥ। ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਬਿਨਾ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਸਾਰੀ ਬਾਤ ਦਾ ਤਾਤ ਪਰਜ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਜੇ ਕਰ ਏਸ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਜਾਇ ਰਹੀ ਮਾਝੇ ਪੰਜਾਬ ਮੈ, ਤਾਂ ਏਸ ਦੇ ਆਦਮੀ ਹੈ ਬਹੁਤ ਅਰ ਇਸ ਦਾ ਕਹਾ ਮਨਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੂੜ ਕਰਵਾਇ ਦੇਊਗਾ, ਏਸ ਦੀ ਬਡੀ ਤਕੜਾਈ ਰਖੋ। ਏਸ ਬਾਤ ਤੇ ਏਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬਡੀ ਤਕੜਾਈ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਮਨ ਮੈ ਕੁਛ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਏਨਾਂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਦਾ ਭੈ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਰਾਤਿ ਦਿਨ ਭਾਈ ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਅਸੀਂ ਮਨਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਨ ਆਉ। ਪਰ ਜੀ ਸੰਗਤ ਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਤੁਮਾਰੇ ਦਰਸਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਤੁਮਾਰੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈ ਕਈ ਹਿਸੇ, ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਥੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਹਮਾਰੇ ਜੈਸੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਹੈਨ, ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਨਾਮ ਜਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਬਡਾ ਦੁਰਲੰਭ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਕਰਾਊਗਾ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਦੇ ਈ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਹੈਨ, ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣੇ ਹੈਨ, ਹਮਾਰਾ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਾਕ ਨਾਤਾ ਭੈਣ ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਹੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ ਭੀ ਬੇਨਤੀ ਇਹੋ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਓ। ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਭਾਈ ਅਸਚਰਜ ਖੇਲ ਹੋਇ ਰਹਾ ਹੈ। ਇਕ ਨੂੰ ਤੇ ਇਉਂ ਦ੍ਰਿੜਾਇ ਛਡੀ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕਨਾਂ ਨੂੰ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> e29cuorxe8y34fsn43m1ceur0bcnguj 250 16270 224547 142991 2026-07-05T14:13:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੭੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮਿਲੇ ਤੇ ਬਡਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੈ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ ਏਸ ਬਾਤ ਨੂੰ, ਨਾਲੇ ਨਫੇ ਟੋਟੇ ਨੂੰ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀ ਇਹ ਬਾਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਕੇ ਜਾਨਣੀ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕਾਲ ਬਰਗਾ ਭੈ ਹੈ ਪਰਮੇਸਰ ਨੇ ਪਾਏ ਛੋਡਾ ਹੈ ਏਨਾਂ ਨੂੰ। ਮੈ ਤੇ ਜੀ ਨਾਂ ਭੈ ਦੇਣ ਜੋਗਾ ਹਾਂ ਨਾਂ ਕੁਛ ਬਖਸ ਈ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਛ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਹੀ ਹਥ ਮੈ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਜੇ ਇਹ ਮਲੇਛ ਮਿਲਣ ਦੇਣ ਤਾਂ ਬਚੇਨ ਬਲਾਸ ਤਾਂ ਐਤਨੇ ਕਰੀਏ ਤੇ ਸੁਣੀਏ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਅਨਗਿਨਤ, ਪਰ ਜੀ ਪ੍ਰਮੇਸ੍ਵਰ ਦੀ ਮਰਜੀ ਐਸੀ ਹੀ ਹੈ। ਐਂਵੇ ਮੇਲਾ ਭੀ ਜੇ ਕੁਛ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਜੈਸਾ ਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਛ ਮੇਲੇ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਮੇਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਛੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਛਕਾਈਏ, ਬਹੁਤ ਬਚਨ ਪੁਛੀਏ ਤੇ ਸੁਣਾਈਏ॥ ਭਾਈ ਅਸੀਂ ਏਸੇ ਵਾਸਤੇ ਮਨਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਮੇਲਾ ਕੁਛ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ, ਆਵਣ ਜਾਣ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਬਡੀ ਹੈ। ਮੇਲਾ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਰੂ ਕਰਾਊ ਤਾਂ ਹੋਊ, ਨਹੀ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੇਲਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ॥ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਬੜੀ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਨਾਲ ਤੁਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਸਿੰਘ, ਏ ਮਲੇਛ ਬਡੇ ਨਿਰਦਿਆ ਹਨ, ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਭਾਲੂਗਾ॥੩੧॥ {{rh||੨੯|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਕਿਰਪਲ ਸਿੰਘ, ਉਜਲ ਦੀਦਾਰ ਨਿਰਮਲ ਬੁਧ, ਪ੍ਰਉਪਕਾਰੀ, ਧਰਮ ਕੇ ਰਛਕ, ਬਾਣੀ ਕਾ ਰੂਪੋ, ਸਤਿ ਸੰਤੋਖ ਕੀ ਮੂਰਤਿ, ਸ੍ਰਬ ਗੁਣਾਂ ਕੇ ਸੁਪੰਨ ਸਰਬ ਉਪਮਾਜਗ ਭਾਈ ਸੁਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੂਹ ਸੰਗਤ ਖਾਲਸੇ ਜੀ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ॥ ਹੋਰ ਜੋ ਏਥੇ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈ ਆਪ ਕੀ ਸੁਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 75mi5q61smzu7cp8iualag1u5p7y7ee 250 16275 224548 142989 2026-07-05T14:13:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੭੯}}</noinclude>ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਜੀ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਕੋ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਜੋ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਭੋਗ ਪੁਆਉਣ, ਜੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਸਾਡੇ ਨਮਿਤ ਪਾਉਣ, ਜਿਉ ਪਾਉਣ ਤਿਮੇ ਪਾਉਣ। ਸਾਰੇ ਹੀ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨਾ ਅਰ ਜਨਾਨੇ ਮਰਦਾਨੇ ਕੁੜੀ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਲੈ ਕੇ॥ ਅਰ ਸਿੰਘਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅਖਰ ਪੜਾਏ ਦੇਣਾਂ॥ ਅਰ ਭਜਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ, ਛਡ ਨਾ ਦੇਣ। ਕਿਤੇ ਆਖਣ ਓ ਕਿਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਣਾ ਹੈ ਭਜਨ॥ ਭਜਨ ਦਸਣ ਵਾਲੇ ਕਿਤੇ ਗਏ॥ ਭਾਈ ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਮੇਲਾ ਅਸਾ ਈ ਹੈ, ਭਾਈ ਦੇਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਮੈ ਕਿਸੇ ਗਾੳਂ ਇਸਥਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ॥ ਭਜਣ ਬਾਣੀ ਤਾਂ ਜੀ ਦੇ ਸਦਾ ਈ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਔਖੀ ਵੇਲਾ ਨਾਮ ਹੀ ਇਸ ਜੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ॥ ਭਾਈ ਸੁਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਅਗੇ ਜੇਹੀ ਅਰਦਾਸ ਨਾ ਲਿਖਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਾਧ ਹੋ, ਜੀ ਮੈ ਤਾਂ ਤਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਤੇ ਆਪ ਜਾਣਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਸੁਣਾਉਣਾ ਜੋ ਮੰਨੂਗਾ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋਊਗਾ, ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨਣਾਂ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ "ਭਜੋ ਗੋਬਿੰਦ ਭੂਲ ਮਤ ਜਾਹੁ, ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਕਾ ਏਹੀ ਤੇਰੋ ਲਾਹੋ।" ਹੋਰ ਜੀ ਜਦ ਕੋਈ ਆਵੇ ਸਾਡੀ ਬਲ ਤਦ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਦੀ ਖਬਰ ਲਿਖਦੇ ਰਹਿਣਾ॥ ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮੇਲ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਕਰਾਊਗਾ ਤਾਂ ਹੋਊ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੋਣਾ ਥੀ। ਹੋਰ ਜੀ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਾਮ ਜਪੌਣਾ, ਤਾਂ ਏਸ ਦੇਸ ਮੈ ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਈ ਸਰੀਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਣੀ ਸਭ ਦੇ ਕੰਠ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਖਣਾ ਅਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਸਨਾਨ ਨੂੰ, ਬਡਾ ਮਹਾਤਮ ਹੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੇਲੇ ਨਹਾਵਣ ਦਾ, ਅਰ ਸਕਤਿ ਸੇਵਾ ਭੀ ਕਰਨੀ ਅੰਨ ਬਸਤ੍ਰ ਦੀ, ਦਾਨ ਦੀਏ ਧਨ ਘਟਦਾ ਨਹੀ ਬਧਦਾ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੋੜਾ ਲਿਖਾ ਬਹੁਤ ਕਰ ਕੇ ਜਾਨਣਾ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 6pv952nr8adegiixmm3ea4jt4yorpxv 250 16280 224549 142990 2026-07-05T14:13:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੮0|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਨਾਮ ਠਾਮ ਲਿਖੇ ਤੇ ਕਾਗਤ ਬਧਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਲਸਾ ਅਨੰਤ ਹੈ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਤੇ ਜੁਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਤੁਸੀ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਹਥ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਆਪਣੇ ਵਹੀਰ ਦਾ ਹਵਾਲ ਸਾਨੂੰ ਜਰੂਰ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜਨਾਂ॥ ਮਰਜੀ ਪ੍ਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਦੀ, ਹਜਾਰਾਂ ਕੋਹਾਂ ਦਾ ਪਾੜਾ ਪੈ ਗਿਆ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਦਾ, ਹੁਣ ਤੇ ਚਿਠੀ ਦਾ ਈ ਮੇਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਮਿਲਾਊਗਾ ਤਾਂ ਮੇਲੇਂਗੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ॥੩੨॥ {{rh||੩੦|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਮਸਤਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਕਾਨ ਸਿੰਘ, ਜੋਧ ਸਿੰਘ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਦੂਆ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਹੋਰ ਝਾੜ ਮੜੀ ਉਤਮ ਸਿੰਘ, ਅਰ ਸਢੌਰਾ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ, ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਸਰਬਤ ਸੰਗਿਤ ਸਢੌਰੇ ਕੀ ਨੋ ਹੋਰ ਸੰਬੂਹਿ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰਨੀ। ਮਾਈ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬਾਚਣੀ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਸ੍ਰਬਤ ਨੇ ਭਜਣ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾ ਤਗੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਖਣਾ ਢਿਲੇ ਨਾ ਪੈ ਜਾਣਾ। ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਜੇ ਗੁਰੂ ਸੰਗਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਊ ਤਾਂ ਹੋਇ ਜਾਊ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਤਾਂ ਅਨਿਤ ਹੀ ਹੈ, ਏਥੇ ਕੌਣ ਸੀ ਦੇਹ ਨੇ ਇਸਥਿਤ ਰਹਿਣਾ ਥੀ॥ ਇਸਥਿਤ ਤਾਂ ਸਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਹੈ॥ ਹੋਰ ਬਹੁਤਾ ਕੀ ਲਿਖੀਯੇ॥ ਦੂਈਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਦੇਖ ਲੈਨੀਆਂ, ਏ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈਨ, ਜੋ ਇਨਾਂ ਮੈਂ ਲਿਖਾ ਸੋ ਸਭ ਕੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਏ॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> hyxbyld1glpz3eioc976mdtllsupqmi 250 16285 224550 142407 2026-07-05T14:13:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ }}{{right|੨੮੧}} ਹੋਰ ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਡੀ ਚਿਠੀ ਆਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲੈ ਲੈਣੀ, ਲੈ ਕੇ ਜਿਸ ਦੀ ਹੋਵੇ ਓਥੇ ਪੁਚਾ ਦੇਣੀ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀ ਉਵਾਲੇ ਮਸਤਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ॥੩੩॥ {{center|੩੧}} {{center|੧ਓ ਸਾਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਜੋਗ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰਾਂ ਕਰਕੇ ਅਨੰਦ ਹੈ। ਇਕ ਦੁਖ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਹੈ ਸੋ ਇਹ ਭੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੇਟ ਦੇਊਗਾ, ਉਮੈਦ ਰਖਦੇ ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ॥ ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਜਦ ਤੂੰ ਮੁਲਕ ਮੈਂ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ ਸ਼ਆਲੀ, ਬੁਰਜ, ਮਰਾਣੇ, ਬਰਿਆਹੀ, ਸੋਹਲੀ, ਉਬੋਕੀ, ਠਰੂ,ਨਾਰਲੀ, ਬਰਮਾਲੀਪੁਰ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਫਤੇ ਬੁਲਾਉਣੀ। ਮਾਈ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬਲੌਣੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਸਰਬਤ ਨੂੰ, ਅਰ ਆਖਣਾ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੋ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ॥ ਅਰ ਸਤਿ-ਸੰਗੀ ਨੌਕਰ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨੌਕਰ ਹੋਊਗਾ ਸੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਊਗਾ, ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨਣਾ॥ ਮੈ ਇਹ ਬਾਤਿ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ॥ ਹੁਣ ਅਗੇ ਬਾਲੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤੇ ਇਨ ਕੇ ਨਾਸ ਕਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਅਥ ਸਮਾ ਆਇ ਪੁੰਨਾਂ ਹੈ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੁ ਜਾਣੇ, ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ, ਤੈਂ ਇਹ ਬਾਤ ਅਛੀ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਰੰਡੀ ਦਾ ਸੰਗ ਕੀਤਾ॥ ਤੂੰ ਘਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੈਨੂੰ ਘਾਟਾ ਥੀ॥ ਰੰਡੀ ਦੇ ਸੰਗ ਤੇ ਇਕ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਖ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਪੈਸਾ ਬਰਬਾਦ ਹੋਇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਧਰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਲੋਕਾਂ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਭੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੇਸਵਾ ਲੋਕ ਜੋ ਹਨ, ਇਨ ਪਾਸ ਭੰਗੀ, ਮੁਸਲ<noinclude></noinclude> g64krvm52xyjogxyyyq5sqp0o43crw8 250 16291 224551 142413 2026-07-05T14:13:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੮੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਸਭ ਆਉਂਦੇ ਹੈਨ, ਜੋ ਮਨੁਖ ਇਨ ਕਾ ਸੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸੋ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ॥ ਗੁਰੁ ਜੀ ਕਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸੰਗ ਕਰੇ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਭਾਈ ਗੋਰੇ, ਬ੍ਰਹਮੇ, ਕੁਰੰਗੀ ਮਸਲੇ ਇਹ ਸਭ ਏਕੋ ਜੇਹੇ ਹੈਨ। ਅਰ ਜੇ ਤੂੰ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਘਰ ਮੇਂ ਘਰ ਦੀ ਸਿਖਨੀ ਨਾਲ ਸਪਰਸ ਹੋਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋਇ ਜਾਊ, ਜੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਭੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਜੇ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋਇ ਗਈ ਤਾਂ ਭੀ ਬਡਾ ਗਜ਼ਬ ਹੈ॥ ਤੈਂ ਬਡੀ ਗਾਫਲੀ ਕੀਤੀ ਏਸ ਬਾਤਿ ਦੀ। ਹਰ ਤ੍ਰਾਂ ਸੇ ਲਚਾਰੀ ਹੈ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਤੂੰ ਮੋਰਮਈ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਹਿ, ਮੋਰਮਈ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਹੈ, ਬਡਾ ਅਨੰਦ ਹੈ। ਏਥੋਂ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਹੁਣੇ ਗਏ ਹੈਂ, ਮੋਰਮਈ ਤੇ ਆ ਕੇ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਸਤਾਈ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਏਬੋਂ ਗਏ ਹੈਨ॥ ਅਰ ਹੁਣ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਏ ਬੜੀ ਤਕੜਾਈ ਰਖਦੇ ਹੈਨ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਕੇ ਜਾਣੇ ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸ ਪਿਆ ਹੈ॥ ਸੋ ਤੂੰ ਮੋਰਮਈ ਨਾ ਜਾਹਿ, ਤੂੰ ਦੇਸ ਨੂੰ ਜਾਹਿ, ਮੋਰਮਈ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈ। ਏਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬੜਾ ਭਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਏਹ ਅਰਦਾਸ ਭੇਜ ਕੇ ਹਮਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰਵਾਇ ਦੇਊਗਾ। ਏਸ ਦੇ ਆਦਮੀ ਬਹੁਤ ਹੈਨ ਪਿਛੇ, ਅਰ ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਤੇ ਡਰਦੇ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਖਬਰ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਪਿਛੇ ਕੁਛ ਥੋੜਾ ਜੇਹਾ ਦੰਗਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਏਨਾਂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਦਾ ਭੈ ਬਹੁਤ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਸਾਡੇ ਬਲੋਂ॥ ਏ ਸਾਡੀ ਬਹੁਤ ਤਕੜਾਈ ਰਖਦੇ ਹੈਨ ਅੰਦਰੋਂ॥ ਉਪਰ ਤੇ ਖਾਤਰ ਦਾਰੀ ਭੀ ਬਡੀ ਰਖਦੇ ਹੈਂ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਜੇ ਤੂੰ ਨੌਕਰੀ ਛਡ ਦੇ ਤਾਂ ਅਛਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਬਡੇ ਅਧਮੂਲ ਦਾ ਸਮਾ ਹੈ ਹੁਣ ਤੇ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ, ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ॥ ਦੇਸ ਜਾ ਕੇ ਅਛੀ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> b3vg67r5eobjwft7cc616x8uarp3smz 250 16296 224552 142418 2026-07-05T14:13:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੮੩}}</noinclude>ਤਰਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਘਰ ਮੇਂ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਜੋ ਘਰ ਮੈ ਨਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਇ ਜਾਵੇ॥ ਜੇ ਘਰ ਮੇਂ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਏ ਗਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਬਾਤ ਹੈ। ਅਗੇ ਤੂੰ ਸਿਆਨਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰਹ ਤੈਨੂੰ ਅਛੀ ਲਗੇ ਸੋ ਕਹੀਂ॥ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਭੀ ਲਿਖਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਜ਼ੋਰਾਵਰੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ॥ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਨਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮੰਨਿਆ। ਨੌਕਰੀ ਮੈ ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਘਰ ਮੇਂ ਕੋਈ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਥਾ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਹੋਰ ਸਰਬਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਫਤੇ ਬੁਲੌਣੀ॥ ਭਾਈ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ ਅਰ ਭਜਨ ਕਰਨਾਂ। ਰੰਡੀਂ ਮੁੰਡੀਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਬਚਨਾਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਨਿਰਾ ਘਾਟੇ ਦਾ ਹੀ ਥਾਂਉਂ ਹੈ, ਨਫਾ ਕੋਈ ਭੀ ਨਹੀਂ॥ ਭਲਾ, ਭੁਲਾ ਸੋ ਭੁਲਾ, ਅਗੇ ਤਗੜਾ ਰਹਿਣਾ, ਅਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਕੇ ਬਖਸ਼ਾਉਣਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸੇ ਤੇ॥ ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਸ ਨੂੰ ਜਾਮੇਂ ਤਾਂ ਭਾਈ ਭੈਨੀਂ ਭੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਦੀ ਖਬਰ ਦੇਂਦੇ ਜਾਣਾਂ ਅਰ ਭੈਣੀ ਸਰਬਤ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਫਤੇ ਗਜਾਉਣੀਂ। ਆਖਣਾ ਜੋ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ, ਉਸ ਦਿਨ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀ ਬੜੀ ਲਾਚਾਰੀ ਸੀ, ਦੇ ਨਹੀਂ ਥੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ, ਅਰ ਹੋਰ ਭਾਈ ਤੋਂ ਦਮੜੇ ਕਾਸਨੂੰ ਦੇਣੇ॥ ਸਾਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਰਸਦ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਬਰਤ ਲੈ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ॥ ੩੪ ॥ {{rh||੩੨|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬਲਾਈ ਬਾਚਣੀ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਜੋ ਅਸਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਏਸ ਕਾਗਜ਼ ਉਤੇ ਸੋ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਏਸ ਲਿਖੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 9grvgvynxlkccvna1ggrmtfynstchqv 250 16301 224553 142430 2026-07-05T14:13:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੮੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਦਾ ਉਤ੍ਰ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇਹ॥ ਹੋਰ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਖਬਰ ਹੈ ਸੋ ਭੀ ਤੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇਹਿ॥ ਮੂੰਹ ਜਬਾਨੀ ਤਾਂ ਬਾਤਾਂ ਥੋੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਨ, ਲਿਖ ਕੇ ਬਾਤਾਂ ਅੱਛੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਨ। ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਦਸ ਤੂੰ ਭੈਣ ਮਿਲ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਭੈਣੀ ਤੇ ਕੋਈ ਚਿਠੀ ਆਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਮਾਝੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਖਬਰ ਦਸ, ਉਬੋ ਕੇ, ਬਿਰਾਹਾ ਕੇ, ਠਰੂ ਕੇ ਸਭਰਾਮਾਂ ਕੇ, ਸਰਾਲੀ ਕੇ, ਜੌਹਲਾ ਦੇ, ਠੱਠੇ ਦੇ, ਲੋਪੋਕੇ, ਚੇਲੇਕੇ, ਕਕੜਾਂਕੇ ਨਾਰਲੀ ਦੇ, ਪੜ੍ਹਾਣੇ ਮੜ੍ਹਾਣੇ ਦੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ ਕੇ, ਲਹੌਰ ਕੇ ਫਤੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਏਨਾ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਦੀ ਖਬਰ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇਹ॥ ਹੋਰ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਖਬਰ ਹੋਵੇ ਸੋ ਤੂੰ ਭੀ ਲਿਖ ਦੇਹੁ॥ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਕੈਸਾ ਹੈ, ਕੀ ਭਾਉ ਅਨਾਜ ਬਿਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੁਛ ਰੂਸ ਦੀ ਖਬਰ, ਕਿ ਬੁਖਾਰੇ ਈ ਹੈ ਕੇ ਕਾਬਲ ਦੀ ਤ੍ਰਫ ਚਲਿਆ ਹੈ ਕੇ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਸਿੰਘ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਕੇ ਨਾਹੀ, ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਬ ਦੇ ਭੋਗ ਪੈਂਦੇ ਹੈਨ, ਕੁਛ ਮੈਂ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੋਗ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਕੁਛ ਤੁਰੇ ਹੈਨ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਕੁਛ ਸਰਕਾਰ ਫਰੰਗੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੇ ਅਕਾਉਂਦੇ ਹੈਨ। ਹੋਰ ਹੁਕਮਾਂ ਬਿਰਾਹਾਵਾਲੀ ਸਾਹੁਰੇ ਘਰ ਗਈ ਹੈ ਕੇ ਐਵੇਂ ਵੇਲੀ ਖਲੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਠੱਠੇ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਮੋਹਰ ਸਿੰਘ ਕਿਥੇ ਹੈਨ। ਹੋਰ ਗੁਲਾਬਾ ਚੁਮਾਰ ਮਰ੍ਹਾਣੇ ਬਾਲਾ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਬੜਣ ਦੇਂਦੇ ਸਿੰਘ। ਹੋਰ ਖਰਚਾ ਤੈਨੂੰ ਹਰੇ ਭੀ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕੇ ਤੈਂ ਆਪਣੇ ਪਲਿਉਂ ਹੀ ਖਰਚਾ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਭੈਣੀ ਮਿਲ ਕੇ ਆਯਾ ਹੈ, ਜੇ ਚਿਠੀ ਆਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਚਿਠੀ ਦੇਹ॥ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੂਹ ਜੁਵਾਨੀ ਆਪ ਲਿਖ ਕੇ ਭੈਣੀ ਦੀ ਕਛ ਖਬਰ ਦੇਹਿ॥ ਲਿਖ ਕੇ॥ ਹੋਰ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਮਾਝੇ ਦਾ ਸਿੰਘ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਜਾਇ ਪਹੁੰਚਾ ਹੈ॥ ਕੁਛ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ॥ ਹੋਰ ਕੁਛ ਦੜਪ ਦੀ ਖਬਰ ਹੋਵੇ ਸੰਗਤ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕੁਛ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂਹੀ॥ ਸਾਰੇ ਹਵਾਲ ਸਾਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇਹਿ ਇਕ ਬਾਰੀ। ਹੋਰ ਤੂੰ ਕਲਾ ਈ ਆਇਆ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> lvbaweowk2q80ieazs4ph2ripss1rvo 250 16306 224554 142431 2026-07-05T14:14:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੮੫}}</noinclude>ਹੈਂ ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਡੇਰਾ ਕਿਤੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਤੂੰ ਦਿਨ ਵਿਚ ਕਈ ਬਾਰ ਫਿਰਦਾ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਰ ਜੋ ਕੋਈ ਸੰਤ੍ਰੀ ਸਾਡਾ ਦੋਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਬਾਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਜੇ ਬਾਕਫ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ॥ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਭੇਦ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਸੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਛੇ ਤਾਂ ਆਖੀਂ ਮੈਂ ਨੌਕਰੀ ਬਾਸਤੇ ਆਯਾ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਖਰਚ ਤਾਂ ਅਜੇ ਸਾਡੇ ਕੁਛ ਹੈ। ਤੈਂ ਖਰਚੇ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਿਯੋਂ ਕੀਤੀ ਏਤਨੀ। ਏਥੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਬਡੀ ਬਾਤ ਹੈ॥ ਭਾਈ ਤੇਰਾ ਧੰਨ ਜਨਮ ਹੈ ਜੋ ਤੈਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਖਬਰ ਹੋਵੇ ਪਟਿਆਲੇ ਬਾਲਾ ਰਾਜਾ ਆਖੀਦਾ ਮੁਸਲੇ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿਤਾ, ਓਹ ਝਗੜਾ ਕਿਸ ਤਰਹ ਨਿਬੜਿਆ ਹੈ ਮੁਸਲੇ ਦੇ ਜੁਮੇ ਲਾਉਂਦੇ ਥੇ। ਮੁਸਲਾ ਆਖੀਦਾ ਮੰਨਦਾ ਨਹੀਂ। ਕੀਕੂੰ ਹੋਈ ਕੁਛ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇ। ਏਥੇ ਲਿਖ ਕੇ ਬਾਤ ਅਛੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮੂੰਹ ਜਬਾਨੀ ਥੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਰੁਪਈਆ ਤੁਮਾਰੀ ਭੇਟਾ` ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਹੋਰ ਤੁਸੀਂ ਬਰਤ ਲੇਉ, ਅਸੀਂ ਤੁਮਾਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਆਨੰਦ ਹੈਂ, ਜਹਾਜ ਮੋਰਮਈ ਨੂੰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣਾ। ਹਮਾਰੀ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਫਤਹ ਗਜਾਉਣੀ॥ ੩੫॥ {{center|੩੩}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤਮ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਸੁਧ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਤ੍ਰ ਸਿੰਘ,ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਸ੍ਰਬ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ, ਮਾਈਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਕੋ ਸ੍ਰਬਤ ਕੇ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬੁਲਾਈ ਵਚਨੀ॥ ਹੋਰ ਅਸੀਂ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈਂ, ਆਪ ਕੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸੁਖੀ ਅਨੰਦ ਰੱਖੇ। ਹੋਰ ਜੀ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਕੇ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਭਾਈ ਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ<noinclude></noinclude> qtxohidy4o2h49w96kw7e2jlc0ic2c7 250 16311 224555 142432 2026-07-05T14:14:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੮੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਹੈ ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਏਸ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਉਤਾਰਾ ਕਰ ਲੈਣਾ, ਉਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਤੁਮਾਰੇ ਪਬੇ ਹੀ ਕੀ ਸੰਗਤ ਹੈ, ਸੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇ ਦੇਣੀ, ਜਿਹੜਾ ਏਸ ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੰਨੇਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹੋਵਗਾ। ਸਤਿ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰ ਕੇ ਜਾਨਣੀ ਅਰ ਤੂੰ ਫੂਲੇ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਭੀ ਅਛੀ ਤਰਹ ਅਖਰ ਪੜਾਇ ਦੇਣੇ, ਹਛਾ ਹੋਆ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲਿਆ, ਭੋਗ ਬਾਸ਼ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਥੀ, ਨਾਲੇ ਨਾਗਾ ਕੋਣ ਬਾਲਾ ਆਂਧਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਖੇ ਛੜਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਬੀਲਦਾਰ ਚਤਰਭੁਜ ਹੋਇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਦਾ ਫਿਕਰ ਬਹੁਤ ਹੋਇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਛਾ ਅਗੇ ਤੂੰ ਇਕਲਾ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੇ ਲੜਕੇ ਬਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਦੋ ਚਾਰ ਸਾਧ ਦੇ, ਬਹੁਤ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨਗੇ, ਬਖਸ਼ਣੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਹੈ, ਛੜੇ ਭੀ ਤੇ ਕਬੀਲਦਾਰ ਭੀ, ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਜਪੋ ਤਗੜੇ ਹੋਇ ਕੇ,ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀ ਭਾਈ ਸਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੋਟ ਕਛੂਏ॥ ਚਿਨੀ ਲਿਖੀ ਚੇਤ ਸੁਦੀ ੧੧ ਸਾਲ ੧੯੩੭॥ ੩੬। {{center|੩੪}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਸਾਂ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰੇ ਜਾਣਾ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਜਾਣਾ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰੇ ਪਟਣੇ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ, ਜੇ ਅਗੇ ਤੋਂ ਕੁਛ ਹੁਜਤ ਕਰਣ ਕਹਿਣ ਅਸੀਂ ਅਰਦਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਕੋ ਪੁਛਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਥਾ ਟੇਕਣ ਦੇਦੇ, ਨਾਲੇ ਅਰਦਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਛਣਾ ਜੋ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋਗੇ ਅਰ ਮਥਾ ਟੇਕਣ ਦੇਉਗੇ॥ ਅਰ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਕੀ ਬਾਤ ਤੁਸਾਂ ਸਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਨਖਾਹ ਦੀ, ਜੋ ਉਹ ਬੋਲਣ ਸੋ ਤੁਸਾਂ ਲਿਖ ਲੈਣਾਂ ੪॥ ਨਾ ਉਨਾਂ ਦੀ ਮਿਨਤ ਹੀ ਕਰਨੀ, ਨਾ ਲੜਾਈ। ਜੇਹੜੇ<noinclude></noinclude> 5wbvd5e6zxa7vmjaqvsx2bccfmyaf2o 250 16316 224556 142429 2026-07-05T14:14:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੮੭}}</noinclude>{{gap}}ਉਹਥੇ ਹੁਜਤ ਕਰਨ ਬਾਲੇ ਹੋਨ ਸਭਨਾ ਦੋ ਨਾਇ ਲਿਖ ਲੈਣੇ, ਫੇਰ ਹੋਊਗਾ ਤੈਸਾ ਡਿਠਾ ਜਾਉਗਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਿਖਾਉਗਾ।। ਕੋਈ ਭੀ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਵੇ। ਓਦੀ ਬਾਤ ਲਿਖ ਲੈ ਆਉਣੀ ਜੈਸਾ ਓਹ ਬੋਲਣ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦੇਣੀ ਜੋ ਨਾਮਧਾਰੀ ਡੇਰੇ ਆਵੇ ਅਰ ਓਹ ਆਪ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇਸ ਦੇ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਨਾਇ ਦੇਵਣਾ। ਇਕ ਕਾਗਜ਼ ਉਤਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲਿਖਾ ਥਾ, ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਏਹ ਭੀ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਤੁਮਾਰੇ ਬੰਨੇ॥ ੩੭॥ {{center|੩੫}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਸਮੂੰਹ ਖਾਲਸੇ ਕੋ ਜੋ ਏਥੇ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਮਤਲਬ ਏਹ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕੁਛ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਇਕ ਜਰਾਬਾ ਪਾਸ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ, ਅਜੇ ਸਖਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੈ ਆਉਣਾ। ਜੇ ਲਿਆ ਜਾਊ ਤਾਂ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਟਕਾ ਪੈਸਾ ਮੁਦੀ ਓਦਰੇ ਲੈ ਜਾਉ, ਅਰ ਏਥੇ ਕੋਈ ਨਾ ਆਉ। ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਗੁਮਟੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬੇਟਾ ਏਥੋਂ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਹੈਨ।। ਨਾਲੇ ਉਸੇ ਪਾਸ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਥੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਹੁਕਮਨਾਮੇਂ ਦਾ ਬੀ ਇਕ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ ਲਿਖ ਕੇ, ਸਾਖੀ ਜੋ ਸੰਚੀ ਦਿਤੀ ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਉਧਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਹੈ ਸਾਰਾ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਲੂਮ।। ਹੁਣ ਦਸਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਦੇਸ ਨੂੰ ਆਊਂ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਅਰਥ ਦਸ ਦੇਵਾਂਗੇ ਖਾਲਸੇ ਕੋ॥ ਹੋਰ ਸਾਖੀਆਂ ਕੇ ਭੀ ਅਰਥ ਮੈਨੂੰ ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਬਹੁਤ ਫੁਰੇ ਹੈਂ ਸੋ ਬੀ ਅਰਥ ਦਸੰਗਾ॥ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਨਾ ਆਉ, ਜਾ ਕੇ ਜਿਤਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਵਣ ਸੀ, ਉਤਨਾ<noinclude></noinclude> fy7b56ruerm02my2n6ns7w2iwmkzjo4 250 16320 224557 142819 2026-07-05T14:14:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|੨੮੮}}</noinclude>ਪਾਠ ਬਾਣ ਕਰੋ ਸੁਹੇਵੇ ਸਾਹਿਬ ਜਾ ਕੇ, ਫੇਰ ਮੈਂ ਭੀ ਤੁਮਾਰੇ ਬਿਚ ਆਇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਨਾਲੇ ਹੋਰ ਭੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਅਨੇਕ ਦੁਖ ਜਾਣਗੇ, ਨਾ ਜੇ ਕੀਤਾ ਪਾਠ ਬਾਣੀ ਤਾਂ ਤੁਮਾਰਾ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਇਹ ਬਿਨਾ ਬਚਨ ਮੰਨੇ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਟਣਾ। ਏਥੇ ਨਾ ਆਉ, ਬਰਨੀ ਪਾਠ ਕੇ ਜੋਰ ਦੇਉ। ਏਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸਹੇਵੇ ਸਾਹਿਬ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਮਧਾਰੀ ਕਠੇ ਹੋ ਕੇ। ਫੇਰ ਸਭ ਦੁਖ ਮਿਟ ਜਾਣਗੇ। ਹੋਰ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਖ ਦੇਣਾ, ਜੇ ਵਿਆਹੁ ਕੀਤਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ, ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਹੂ ਜੈਸੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਦੇਣੇ॥ ਬਧ ਕਾਸਨੂੰ ਪਾਉਣੇ ਹੈਨ। ਸੁਹੇਵੇ ਸਾਹਿਬ ਜੋ ਜਾਵੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਸੋ ਇਕ ਪਾਠ ਚੰਡੀ ਵਾਰ ਦਾ ਸਭ ਨੇ ਕਰ ਲੈਣਾ ਪੈਲਾਦ ਸਰ ਮੈ ਤੇ ਜੋ ਪੋਥੀਂ ਨਿਕਲੀ ਹੈਨ ਉਸ ਮੈਂ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਲਿਖਾ ਸੋ ਕਰਨਾ। ਅਰ ਸੰਚੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਲੈ ਆਊ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਤਾ ਦੇਵਾਂਗਾ ਸੰਗਤ ਕੇ, ਚਾਰੇ ਬੇਟੇ ਬੀ, ਘਰ ਭੀ, ਅਜਿਤ ਨਗਰੀ ਭੀ। ਅਰ ਏਹ ਕਾਗਜ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਸਮਝ ਕੇ ਤੁਰਤ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਗਲਾ ਦੇਣੇ ਪਾਸ ਨਾ ਰਖਣੇ॥ ਜੋ ਕੋਈ ਦੇਖੇਗਾ ਤਾਂ ਦੁਖ ਦੇਉ ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਥੁਆਨੂੰ ਨਾਲੇ॥ ਭਜਨ ਪਾਠ ਜਰੂਰ ਕਰੋ, ਸੁਹੇਵੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ, ਫੇਰ ਸਾਰੇ ਦੁਖ ਮਿਟ ਜਾਣਗੇ॥ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਚਨ ਉਤੇ ਪਰਤੀਤ ਰਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ! ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪੁਛਣਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਭੋ ਹੀ ਕੁਛ ਅਗੇ ਈ ਲਿਖ ਕੇ ਧਰ ਦਿਤਾ ਹੈ ਸਿਖਾਂ ਵਾਸਤੇ, ਸੋਈ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਮਾਰੇ ਮੈਂ ਆਊਂਗਾ, ਨਾਲੇ ਹੋਰ ਭੀ ਸੰਗਤ ਕੇ ਅਨੇਕ ਦੁਖ ਮਿਟ ਜਾਣਗੇ, ਜੋ ਪੋਥੀ ਮੈ ਲਿਖਾ ਹੈ ਕਰਨਾ, ਸੋ ਕਰੋ ਜਿਉਂ ਤਿਉਂ ਕਰਕੇ ਜੋ ਬਡ ਤੀਰਥ ਮੈਂ ਤੇ ਨਿਕਲੀ ਹੈ ਪਰਤੀਤ ਕਰਨੀ।। ਈਸਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਅਰਦਾਸਾਂ ਬਥੇਰੀਆਂ ਦੇ ਦੇਂਦੇ ਲਿਖ ਕੇ, ਪਰ ਜੋ ਇਹ ਦੇਖ ਲੈਣਗੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਦੇਣਗੇ, ਇਨ ਕੇ ਰਹਿਮ<noinclude></noinclude> 0je5j3hnn7jxiayodg0kzzju1d8e1uc 250 16325 224558 142434 2026-07-05T14:14:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ}} {{right|੨੮੯}} {{center|੩੬}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਮਤਲਬ ਏਹ ਹੈ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਆਦਮੀ ਕੋਈ ਨਾ ਆਵੇ॥ ਜੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਓਹੋ ਹੈ ਜੇੜਾ ਪਹਿਲਦ ਸਰ ਵਾਲੀ ਪੋਥੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਾ ਹੈ, "ਬਾਢੀ ਗੁਰੂ ਕਹੀਏ ਗੁਰ ਜੋਈ ਮਮਕਲਾ ਤੇ ਉਤਾਰ ਹੋਈ" ਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪੇ ਹੀ ਆਇ ਜਾਊਂਗਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਮੈਂ। ਜੇ ਉ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਕਿਨੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਅਨੇਕ ਤਖਾਨ ਮੇਰੇ ਜੇਸੇ, ਮੇਤੋਂ ਚੰਗੇ, ਦੇਸ ਵਿਚ ਹੈਨ, ਅਰ ਜੋ ਕਹੈ ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਓਹੋ ਹੈ ਬਾਰਵੀਂ ਜਗਾ ਉਤੇ, ਤਾਂ ਓਹ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਮੰਨੇ ਜੋ ਮੈ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾਂ। ਅਰ ਜੋ ਜਾਣਾਂ ਬਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਹੈ ਅਰ ਗੁਰੂ ਜਾਣ ਕੇ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨਿਆਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਨਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਛ ਈ ਹੋਵੇ ਹਕਮ ਮੰਨੇ ਬਿਨਾਂ। ਅਰ ਜੇ ਜਾਣਿਆ ਓਹ ਨਹੀਂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੋ ਬਾਡੀ ਸੁਤ ਕਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਾਸਨੂੰ ਔਣਾਂ ਏਥੇ, ਨਾਲੇ ਕੂਕਾ ਨਾਂਉ ਧਰਾਉਣਾਂ ਹੈ, ਬਦਨਾਮੀ ਝਲਣੀ ਹੈ ਸਾਰੇ ਮੁਲਖ ਦੀ। ਹਕਮ ਜੋ ਕੋਈ ਪਛੇ ਤਾਂ ਹੁਕਮ ਏਹ ਮੰਨੇ ਮੇਰਾ ਜੋ ਮੈਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਮੈਂ ਲਿੱਖਾ ਹੈ। ਓਹ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਤਾਂ ਭਾਮੇਂ ਏਥੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕਈ ਬੇਰੀ ਆਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਛ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਟੋਟਾ ਹੀ ਹੈ ਖਰਚ ਦਾ, ਖੇਚਲ ਦਾ।। ਭਲਾ ਦੇਖੋ ਜੇ ਆਵੇ ਹੀ ਕੋਈ ਤਾਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਆਵੇ ਬ੍ਰਸ ਨੂੰ, ਛੇਤੀ ਆਵੇ ਤਾਂ ਦਸਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਆਵ, ਅਰ ਆਦਮੀ ਕੈਸਾ ਹੋਵੇ, ਅਛਾ ਲਿਖ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ। ਏਦੂ ਪਿਛੇ ੨ ਜੋ ਛੇਤੀ ਚਿਠੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਗੁਰੂ ਭਲਾ ਕਰੇ। ਅਰ ਬਾਤ ਭੀ ਮੇਰੀ ਉਤੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਰਖਣੀ॥ ਜੋ ਮੈ ਹੁਕਮ ਦੇਊਂਗਾ<noinclude></noinclude> cgeav59orc5943lxfmghfw4xxms3mx7 250 16331 224559 142435 2026-07-05T14:14:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|੨੯੦}}{{center|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ }} {{gap}}ਸੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬੁਰੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੁਖ ਦੇਇ॥ ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹਿ ਤੇਰੇ ਜੰਤ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲੜਿ ਆਇ ਲਗੇ ਹਾਂ ਜਿਉਂ ਜਾਣੇ ਤਿਉਂ ਬਖ਼ਸ਼॥ ਅਗੇ ਬਖਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਮੈ ਤਾਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੰਗਤ ਦੇ ਨਫੇ ਦੀ ਹੀ ਬਾਤਿ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਜਾਣੇ ਕੁਨੁਫੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਭਜਨ ਕਰੋ ਬਾਣੀ ਪੜੋ॥ ਜੋ ਮੈ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਕਈ ਬਾਰੀ, ਸੰਗਤ ਸਉਂਹੇਂ, ਜੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਆਖਾਂ, ਤਾਂ ਆਇ ਜਾਉ॥ ਜੇ ਏ ਆਖਾਂ ਛੇਤੀ ਨ ਆਉਣਾਂ, ਤਾਂ ਨਾ ਆਉ॥ ਹੋਰ ਕਈ ਬਾਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਮੈ ਕਈ ਬਾਰ, ਤਾਂ ਜੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾਂ ਜੋ ਨਾ ਮੰਨੂੰ ਭਾਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ॥ ਭਾਂਵੇ, ਕਿਧਰੇ ਭੀ ਆਵੇ ਜਾਵੇ॥ ਮਾਲਾ ਕਛ ਭੀ ਭਾਂਵੇ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸੁਖ ਨਾ ਹੋਊਗਾ। ਅਗੇ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਛੀ ਲਗੇ ਕਰਨੀ, ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਜਾਨਣਾਂ॥ ਮੈ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਕੁਨਫੇ ਦੀ ਬਾਤ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਭੀ॥ ਅਗੇ ਭਾਈ ਜਾਣੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਰਨੀ ਹੈ॥ ੩੯॥ {{center|੩੭}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਬਹੀਰ ਨੂੰ ਏਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾ ਦੇਣਾਂ ਜੋ ਪੰਦਰਾਂ ਸੋਲਾਂ ਬਰਸ ਤੇ ਘਟਿ ਕੋਈ ਨਾ ਕੁੜੀ ਬਿਆਹੇ, ਏਹ ਸਮਾਂ ਦੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਤੇ ਨਾ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬਿਆਹੁਣਾਂ॥ ਅਗੇ ਭਾਈ ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਦੇਖਣਾਂ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਦੇਖ ਲਵੋ, ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੋ। ਜੇ ਕਹਣ ਥੁਆਨੂੰ ਸਾਕ ਲੇਓ ਮੇਰੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅਰਦਾਸ<noinclude></noinclude> 96ee28tjwyrws26i1urlmlbnacqol8q 250 16336 224560 142485 2026-07-05T14:14:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੯੧}}</noinclude>ਦਖਾਇ ਦੇਣੀ। ਅਰ ਬਾਬੇ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਾਬੇ ਜਸਾ ਸਿੰਘ ਜੈਸੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਅਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨਾ, ਕੋਈ ਦਿਨ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਦਾ ਹੀ ਲਾਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਸਿਆਣੇ ਹੋ ਸਭ ਨੂੰ ਬੁਧ ਦੀ ਬਾਤ ਦਸਣੀ। ਪਰ ਭਾਈ ਤੁਸੀ ਜੋ ਗੁਸੇ ਦੀ ਬਾਤ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਸੋ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਕਦੇ ਭੀ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬੀ, ਆਪ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁਸੇ ਕਰਨਾ, ਆਪੇ ਗੁਸੇ ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਣੇ, ਤੁਸ ਗੁਰੁ ੨ ਜਪੋ, ਰਾਤ ਦਿਨ॥ ਮੇਰੀ ਵਲ ਦੇਖ ਲਉ ਕੋਈ ਤਾਂ ਆਂਧੇ ਹੈਨ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਹੈਂ, ਕਈ ਆਂਧ ਹੈਨ ਸਹੁਰੇ ਤਖਾਣ ਨੇ ਮੁਲਖ ਭਰਿਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਆਂਧੇ ਹੈਨ, ਸਾਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।। {{gap}}ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਿਛੇ ਤੇ ਲੈ ਕੇ॥ ਅਗਲੀਆਂ ਹੀ ਅਰਦਾਸਾਂ ਬਹੁਤ ਭੇਜੀਆਂ ਹੈਂ ਜੇ ਮੰਨਣਗੇ, ਸੁਣ ਕੇ ਨਾ ਮੰਨੀਆਂ ਤਾਂ ਭਾਮੇਂ ਸੌ ਹੋਰ ਲਿਖ ਦੇਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਹੁਣ ਪਿਛੇ ਬਾਲਾ ਕਰੜਾ ਸੁਭਾਉ ਨਹੀਂ ਰਖਣਾ, ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਿਆ ਕਰੋ ਰਾਤ ਦਿਨ।। ਭਾਈ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੀ ਰਾਜੀ ਰਖਣਾਂ।। ਹੋਰ ਤਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਭਾਉ ਰਖਣਾਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਖੇ ਤਾਂ ਪਿਆ ਝਖ ਮਾਰੇ ਆਪੇ ਹੀ ਹਾਰ ਜਾਉਗਾ ਖੇਹ ਖਾ ਕੇ।। ਕਿਸੇ ਭੇਖ ਦਾ ਆਵੇ ਕੋਈ, ਸਭ ਦੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਨਿੰਦਾ ਭੀ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਹੋਰ ਅਰਦਾਸਾਂ ਦੇ ਅਖਰ ਤਾਂ ਅਛੇ ਲਿਖਦੇ ਹੈਂ ਮੁੰਡੇ।। ਅਜ ਏਨਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਣੀ ਆਈ॥ ਖਬਰ ਸਾਰ ਬਹੁਤ ਲਿਖਿਆ ਕਰੋ॥ ਜਦ ਲੋਕ ਏਨੀ ਦੂਰ ਏਨਾਂ ਖਰਚ ਖੇਚਲ, ਕਰ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹੈਨ ਅਰ ਏਥੇ ਸਾਡੇ ਪਾਸ · ਢੁਕਣੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਤਾਂ ਜੇਹੜਾ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਏਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ<noinclude></noinclude> dl379plqu24avie49kui8fw3cm0vk0d 250 16341 224561 142486 2026-07-05T14:14:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੯੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਕੇ, ਸੋ ਮੈਂ ਆਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਫੇਰ, ਏਹ ਅਰਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਦੋਮੇ, ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ ਕੈ ਤਾਂ ਏਨਾਂ ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ॥ ਅਗੇ ਭਾਈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇ ਗੁਰੂ ਭਾਣੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਅਰਦਾਬ ਲਿਖੀ ਚੇਤ ਸੁਦੀ ੧੧ ਸੰਮਤ ੧੯੩੭॥ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਣੀ ਡੇਰੇ॥ {{center|੩੮}} {{center|੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਹੋਰ ਬੀਬੀ, ਭੰਗਾ ਸਿੰਘ ਜੋ ਲਿਖਾ ਥਾ ਸੋਈ ਮੈ ਲਿਖਾ ਥਾ ਤੈਨੂੰ। ਤੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਭੰਗਾ ਸਿੰਘ ਡਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੁਕਰ ਗਿਆ। ਭਾਈ, ਅਸੀਲੀ ਰਖਣੀ, ਅਛਾ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਬਣਿਆ ਹੋਆ ਹੈ।। ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਦੇਖ ਲੈ ਪਿਛੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਕੇ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ ਹੋਵੇਗਾ ਸਤਿ ਕਰ ਮੰਨਣਾਂ॥ ਭਾਮੇ ਮਾਲਾ ਬੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕਛ ਭੀ ਪਾਈ ਹੋਵੇ ਅਰੁ ਮੇਰੀ ਤੇ ਮਨਸਾ ਏ ਹੈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸੋ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਦੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬੁਰੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁਕਮ ਲਿਖਦਾ॥ ਏਥੇ ਆਉਣ ਮੈ ਦਰਸ਼ਨ ਮੇਲਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਏਮੈਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਖੇਚਲ ਹੈ, ਰੇਲ ਦਾ ਤੇ ਜਹਾਜ ਦਾ ਭਾੜਾ ਐਵੇਂ ਮਲੇਛਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਜੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮੇਲਾ ਕਰਨ ਦੇਣ ਤਾਂ ਭਾਂਵੇ ਸੌ ਸੌ ਵੀ ਕਠਾ ਆਇ ਜਾਵੈ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਏਥੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ, ਨਾ ਕੁਛ ਲੈਣ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਛ ਦੇਣ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ, ਬਚਨ ਜੋ ਮੇਰਾ ਨਾ ਮੰਨੂਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਾ ਲਾਭ ਹੋਊਗਾ | ਅਗੇ ਜੋ ਮੈ ਹੁਕਮ ਭੇਜਾਂ ਸੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇ ਦੇਣਾਂ॥ ਹੋਰ ਬੀਬੀ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੀ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਉਂ ਆਖ ਦੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਆਇਆ<noinclude></noinclude> cbd0wzilvgizk1ioaj7q0anpp286038 250 16346 224562 142487 2026-07-05T14:15:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੨੯੩}}</noinclude>ਹੈ ਜੇ ਪੈਲਾਦ ਸਰ ਤੇ ਪੋਥੀ ਨਿਕਲੀ ਹੈ ਓਸ ਪੋਥੀ ਮੈ ਲਿਖਾ ਹੈ ਹੁਣ ਮਹਾ ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇ ਜਾਣਾ, ਸੋ ਇਹ ਬਾਤ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬਿਆਹਾਂਗੇ, ਉਰੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਬਿਆਹੁੰਦੇ, ਸੋ ਤੁਸਾਂ ਦੀ ਮਰਜੀ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਸਾਂ ਜਦ ਤਾਈ ਕੁੜੀ ਕਮਾਰੀ ਰਖਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਖੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਜਾਣੋ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਭੀ ਇਹੋ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਅਜੋ ਠਾਰਾਂ ਬਰਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਬੀਸ ਬਰਸਾਂ ਦਾ ਲੜਕਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਿਆਹ ਹੈ ਕਰਨਾਂ, ਉਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾਂ। ਉਹ ਹੁਕਮ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਏਸੇ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਸੋ ਜੇ ਆਪੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਮੰਨੂਗਾ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀ ਦੇਖ ਲਓ ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਮਾਰਗ ਮੇਂ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਅਗੇ ਸਾਨੂੰ ਖਵਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਏਸ ਹੁਕਮ ਦੀ, ਤਾਂ ਹੀ ਥੋੜੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲੋਕ ਬਿਆਹ ਦਿੰਦੇ ਥੇ, ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਨੀ ਡੇਰੇ, ਹੋਰ ਬੀਬੀ ਨੰਦਾ ਤੈਂ ਕਈ ਬਾਰ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਕ ਦੀ ਬਾਬਤ ਬਾਤ। ਮੈਂ ਹਰਿ ਬਾਰੀ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ਅਛਾ ਲੈ ਲੇਹੁ, ਹੋਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਸਾਕ। ਏਹ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਪੁਛਣੀ ਬਾਤ ਬਹੁਤ ਅਰ ਮੰਨਣੀ ਕੁਛ ਬੀ ਨਾ। ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤੇ ਹੁਣ ਦਸ ਬਰਸ ਹੋਇ ਗਏ ਸਾਕ ਕਰਨ ਨੂੰ ਆਂਧੇ ਨੂੰ, ਹੁਣ ਜੇ ਏਸ ਦਾ ਸਾਕ ਛਡ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਸਾਕ ਲੈ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਅਫਸੋਸ ਕਰੇਗਾ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਸਾਕ ਹੀ ਲੈ ਲਵੋ। ਜੇ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗੁਸੇ ਤੇ ਭੀ ਡਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਦੁਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖੋ ਭਾਈ ਵਲੇ ਪਿਛੇ ਵਿਆਹਾਂਗੇ। ਜਦਿ ਭਾਈ ਦੇਖੀ ਜਾਊ ਗੁਰੂ ਜੀ ਭਾਣਾ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਬਰਤਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਖ ਦੇਉ ਭਾਈ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਸ ਬਰਸ ਹੋਏ ਗਏ ਆਖੇ ਨੂੰ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਹੁਣਿ ਜਬਾਬੁ ਦਿਤਾ, ਤਾਂ ਪਰਮੇਸਰ ਦਾ ਭੈ ਹੈ। ਦਸਾਂ ਬਰਸਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਬਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ, ਜੇ ਹੁਣ ਜਬਾਬੁ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਬਡਾ ਭਉ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ॥ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਖਣਾ ਤੂੰ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ<noinclude>{{Block center/e}}{{Block center/e}}</noinclude> afap25ru0jl93ytx45fec3xpwcby6ms 250 16351 224563 142489 2026-07-05T14:15:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੯੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਕਰ ਦੇ, ਏਹ ਅਜੇ ਕਿਨੇ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ॥ ਜੇ ਨਾ ਕਰੇ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਓਹ ਜਾਣੇ, ਲਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਬਡਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ। ਅਗੇ ਬੀਬੀ ਤੂੰ ਜਾਣ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਛੀ ਲਗੇ ਸੋ ਕਰ ਲੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਪੁਛ ਲੈ ਸਿਆਣੇ ਦੀ।। ੪੧॥ {{center|੩੯}} {{center|੧ਓ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੁਮ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਮਮੂੰਹ ਖਾਲਸੇ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਬਾਚਨੀ ਸ੍ਰਬਤ ਨੂੰ, ਹੋਰ ਜੀ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਅਨੰਦ ਹਾਂ, ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੁਖੀ ਅਨੰਦ ਰਖੇ, ਸਿਖੀ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਇਹ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ, ਨਾਲੇ ਟੁਟੀ ਮੇਲੇ ਜਿਹੜਾ ਖਾਲਸਾ ਐਸੇ ਭਉਂਕਦਾ ਹੈ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ॥ ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ, ਹੋਣੀ ਸੋਈ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨ ਇਹ ਪਿਛੇ ਦੇ ਹੀ ਧੱਕੇ ਹੋਏ ਹੈਨ, ਜੈਸੇ ਇਹ ਹੁਣ ਏਹ ਸਭਾਉ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ, ਫਲ ਏਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਐਸੇ ਈ ਸੁਭਾਉ ਦਾ ਹੁਣ ਆ ਕੇ ਲਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਮਿਲਣ ਤਾਂ ਅੱਛਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਏਹ ਸਮਾਂ ਫੇਰ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਦ ਮਿਲੇ ਜਾ ਨਹੀਂ ਅਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਨਿੰਦਿਆ ਦਾ ਕੁਛ ਦੁਖ ਨਹੀਂ, ਏਨਾਂ ਨਿੰਦਕਾਂ ਦਾ ਈ ਬੜਾ ਅਫਸੋਸ ਹੈ, ਕਿ ਇਕ ਤਾਂ ਮਿਲੇ ਨਾ, ਨਾਲੇ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਬੰਨੀਂ ਫਿਰਦੇ ਹੈਨ ਬੇ ਅਰਥਾ।। ਭਾਈ ਨਿੰਦਕ ਹਾਰ ਜਾਣਗੇ ਠੀਕ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਝੂਠੇ ਮੈਂ ਫੁਰਤੀ ਚਲਾਕੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਝੂਠ ਦਾ ਦਮ ਥੋੜਾ ਹੈ, ਸਚ ਬਰਾਬਰ ਦਮ ਨਹੀਂ। ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ ਕੁਛ ਖਵਰ ਨਹੀਂ ਗੁਰੂ ਜੀ<noinclude></noinclude> 8wfgymx57fjozp1abd0a9inivhwpsvz 250 16356 224564 142473 2026-07-05T14:15:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{center|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ}}{{right|੨੯੫}} ਨੂੰ ਕੌਣ ਅੱਛਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਭੰਡੀ ਸਾਡੇ ਹੀ ਮਗਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ, ਹੁਣ ਦੇਖ ਲੈਣਾ ਕੀ ਰੰਗ ਖੁਲਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਆਏ ਪੁਜਾ ਹੈ ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ॥ ਹੋਰ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਹੈ ੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇ ਨਾਲੇ ਮਨੁਖਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਨੇ ਚੰਡੀ ਦੀ ਬਾਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਉਗ੍ਰਦਤੀ ਦਾ ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ ਦੁਹਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ॥ ਜੇ ਬਹੁਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚੰਡੀ ਦੀ ਬਾਰ ਦਾ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜੇ ਤੇ ਅਗੇ ਪਾਠ ਤੋਰਨਾਂ ਅਰ ਬੇਨਤੀ ਏਹ ਕਰਨਾ ਪਾਠ ਤੋਰਨ ਲਗੇ ਭੀ ਤੇ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਬੀ। ਹੇ ਭਗਵਤੀ ਮਾਤਾ, ਇਹ ਦਾਨ ਦੇਹ ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਬਿਖੇ ਜੋ ਖੋਟੇ ਸਭਾਉ ਹੈਨ ਅਰ ਬਾਹਰ ਤੇ ਜੋ ਖੋਟੇ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੈ ਏਨਾਂ ਦਾ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੀਂ, ਤੇ ਸਕਿਤ ਮਾਤਾ, ਨਿਤ ਨੇਮ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਏਹੁ ਮੰਗ ਮੰਗਣੀ ਜੋ ਪਿਛੇ ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਛਾ ਲਾਭ ਹੋਗਾ ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾ ਜਾਨਣਾ ਅਰ ਭਗੌਤੀਆਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾਂ ਸਭ ਨੇ ਜਿਤਨਾਂ ਹੋਵੇ, ਸੌ ਦਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਡਾ ਮਹਾਤਮ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਸਠ ਹੋਣ ਜਾਂ ਚਾਲੀ ਹੋਣ, ਪੰਝੀ ਤੇ ਘਟ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾਂ। ਸਿਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਜੀ ਸਭ ਥਾਈਂ ਹੋਇ ਸਹਾਇ।। ਅਰ ਸਭ ਨੇ ਬਾਨੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ, ਪੰਜ ਗਰੰਥ ਤਾਂਈ, ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਪੁ, ਰਹਿਰਾਸ, ਆਰਤੀ, ਸੋਹਿਲਾ, ਹੋਰ ਜੇ ਸੁਖਮਨੀ, ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ॥ ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਬਾਣੀ ਪੜਨੀ, ਜਿਨੀ ਕੰਠ ਹੋਵੇ, ਫੇਰ ਭਜਨ ਕਰਨਾਂ, ਤੁਰਦੇ, ਫਿਰਦੇ, ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਜੇ ਕੰਮ ਤੇ ਬੇਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾਂ, ਅਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਵਾ ਪਹਿਰ ਦਾ ਤੇ ਬਡਾ ਈ ਮਹਾਤਮ ਹੈ ਪਰ ਫੇਰ ਜਿਥੇ ਤਾਂਈ ਪੁਜੇ, ਸਵਾ ਪਹਿਰ, ਚਾਰ ਘੜੀ, ਦੋ ਘੜੀ ਪਹਿ ਪਾਟੀ ਤੇ ਤਾਂ ਜਰੁੂਰ ਹੀ ਕਰਨਾਂ॥ ਸਾਲ ੧੯੩੭॥ ਚੇਤ ਸੁਦੀ ੧੧॥ ਚਿਠੀ ਇਹ ਭੀ ਤੁਮਾਰੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਦੋਹਾਂ ਦੀ॥ ਸੁਚੇਤੇ ਜਾ ਕੇ ਨੌਣਾਂ, ਆ ਕੇ<noinclude></noinclude> fwynvebdfdi294uvopl6969zv1034wx 250 16361 224565 142475 2026-07-05T14:15:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|੨੯੬}}{{center|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ }} ਕਪਾਹੇ ਲੜੇ ਧੋਇ ਲੈਣੇ, ਇਹ ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਛੀ ਬਾਤ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਬਹੁਤਾ ਨਾ ਪੁਜੇ ਤਾਂ ਪਾਨੀ ਦਾ ਗੜਵਾ ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਲੈ ਜਾਣਾਂ, ਮਰਦਾਨੇ ਭੀ, ਜਨਾਨੇ ਭੀ। ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਨਾਂ ਝਾੜੇ ਜੰਗਲ ਕਿਨੇ ਭੀ, ਅਰ ਚੌਂਕਾ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਕਰਨਾਂ ਸਭ ਨੇ, ਚੌਕੇ ਵਿਚ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਵੜਨਾਂ। ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਚੌਕੇ ਦੇ ਰੋਟੀ ਨਾ ਖਾਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਪਕੌਣ ਵਾਲੀ ਨੇ, ਜੋ ਇਹ ਬਾਤ ਮੰਨੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਛਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਊਗਾ, ਜੋ ਨਾ ਮੰਨੂਗਾ ਉਹ ਭੂਤ ਹੈ, ਮਾਨੁਖ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਦੇਨੀ ਜੋ ਜੋ ਬਾਤ ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਰਦਾਸ ਮੈ॥੪੨।। {{center|੪੦}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ, ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ, ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ, ਕਾਨ ਸਿੰਘ, ਨਥਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਸੰਬੂਹ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ, ਸਰਬਤ ਨੇ ਮਾਈ ਬੀਬੀਆਂ ਕੇ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬਾਚਨੀ, ਹੋਰ ਏਥੇ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈ, ਸਮੂਹ ਸੰਗਤ ਕੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸੋਂ। ਹੋਰ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਈ ਕੋ। ਅਰ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਦੁਆਈ ਦਸੀ ਸੀ ਕੁਛ ਫਾਇਦਾ ਹੋਆ ਤਾਂ ਲਿਖ ਭੇਜਣਾਂ ਜੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਆਵੇ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਸ਼ਿਤਾਬੀ ਯਾ ਚਿਰੀਂ ਹੋਰ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਦੁਆਈ ਕਰਨੀ॥ ਮਹਿਦੀ ਦੇ ਪਤੇ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਕੇ ਭਿਉਂ ਦੇਣੇ ਕੋਰੇ ਭਾਂਡੇ ਮੈਂ, ਪਾਣੀ ਓਨਾਂ ਪੌਣਾ, ਜਿਨਾਂ ਪੀਆ ਜਾਵੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਪੈਸੇ ਭਰ, ਹੋਰ ਪਤੇ ਦਿਨ ਚੜੇ ਦੂਏ ਆਦਮੀ ਨੇ ਮਹਿੰਦੀ ਮਲ ਲੈਨੀ, ਪੋਸਤ ਮਾਂਗੂ ਮਲਕੇ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਕਰ ਕੇ ਮਿਸਰੀ ਪਾ ਕੇ ਪੀਣਾਂ, ਜੇ ਜ਼ਖਮ ਹੋਵੇ, ਪਤੀ ਦੇ ਬਿਚ ਬੋੜਾ ਕਥਾ ਪਾ<noinclude></noinclude> 1lnxhrzo4gmqsyehxgra7wx6ugneu9k 250 16366 224566 142476 2026-07-05T14:15:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ}}{{right|੨੯੭}} ਕੇ ਰਗੜ ਕੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਉਤੇ ਲੌਣੀ। ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਨਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਿਗੰਧ ਬਾਵਰੀ ਭਿਉਂ ਦੇਣੀ ਰਾਤ ਕੋ ਟਕਾ ਭਰ, ਦਿਨ ਚੜੇ ਰਗੜ ਕੇ ਪੁਣ ਕੇ ਮਿਸਰੀ ਪਾ ਕੇ ਪੀਣੀ, ਘਿਉ, ਖਾਣਾ, ਖਟਾ ਮਿਠਾ ਨਾ ਖਾਣਾ। ਜੇ ਫਾਇਦਾ ਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਟਕਾ ਭਰ ਭਖੜਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਿਉਂ ਦੇਣਾ ਕੋਰੇ ਭਾਂਡੇ ਮੇ, ਦਿਨ ਚੜੇ: ਰਗੜ ਕੇ ਮਿਸ਼ਰੀ ਪਾ ਕੇ ਪੀ ਲੈਣਾਂ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਕੋ ਦਸਣਾਂ ਨਾ, ਦਿਖਾਉ ਭੀ ਨਾ॥ ਦੁਆਈਆਂ ਤਾਂ ਅਛੀਆਂ ਹੁਣ ਤਿਨੇ, ਪਰ ਫਾਇਦਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਰ ਹੈ। ਗੁਰੁ ੨ ਜਪਣਾਂ ਰਾਤਿ ਦਿਨ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਪਹੁੰਚੇ ਸਰਿਆਲੀ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਪਾਸ। ਦਸਣੀ ਕੋਈ ਬੀ ਦੁਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁਖੀ ਬਿਨਾਂ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਭੌਕਦਿਆਂ ਨੂੰ ੧੯ ਬ੍ਰਸ ਹੋਇ ਗਏ, ਏ ਹੁਣ ਕੀ ਮੂਹ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲਣ। ਇਹ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੋਖੀ ਹੋਇ ਗਏ, ਏਨਾਂ ਦਾ ਬੈਰ ਗੁਰੁ ਸਾਥ ਪੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਗੁਰੁ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਰਚਾ ਹੈ॥ ਏਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਠਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਏ ਤਾਂ ਸਰਾਫੇ ਹੋਏ ਹੈਨ ਗੁਰੁ ਜੀ ਦੇ॥ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਨਾਂ ਗਰ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਨਾਂ ਬਰਮਾ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਿਖੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਏਹ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਭੌਂਕਦੇ ਹੈ ਬਰਲ ਗਏ ਏ ਤਾਂ॥ ਇਕ ਬਾਤ ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਆਖ ਦੇਣੀ, ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ। ਜੋ ਤਾਂ ਇਹ ਰਚਨਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀ ਮਿਲੋ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਨਖਾਹਿ ਬਖਸਾਉ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਰਚਨਾ ਕੋ ਹਟਾਉ ਕਿਸੇ ਤ੍ਰਾਂ ਸੇ, ਦੋ ਬਾਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਨ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਤੁਮਾਰੇ ਐਸੀ ਪੇਸ਼ ਆਵੇਗੀ ਤੁਸੀ ਦੇਖ ਲੈਣੀ, ਜੇ ਕਹਿਣ ਕਦ ਪੇਸ਼ ਆਊ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾਂ ਹੁਣ ਕੋਹਿ ਤਾਂ . ਮੁਕ ਗਏ ਹਨ ਕਦਮ ਰਹਿ ਗਏ ਹੈਨ॥ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ, ਹੋਰ ਭੀ ਜਿਹੜਾ ਆਖੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਤਨਖਾਹਿ ਬਖਸਾਉ, ਸਭ ਕੇ ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਣਾਇ ਦੇਣੀ, ਅਰ ਪਾਠ ਜਾਪ ਕਰੌਣਾ ਸੰਗਤ ਕੋ ਆਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਖੋ ਫੇਰ ਕੈਸਾ ਕੁ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 8eh7w7pd6b5yhwu90v03z005x6uam3j 250 16371 224567 142506 2026-07-05T14:15:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|੨੯੮}}{{center|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ}} ਇਹ ਭੀ ਕਹਿ ਦੇਣਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀ ਦੋਹਾਂ ਮੈ ਤੇ ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਾਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਜੇਹੜੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਕਲਾਮ ਲਿਖ ਕੇ ਫੇਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਚਾਰੋ ਤਰਫ ਤੇ ਮਿਟੀ ਪਊਗੀ। ਦੋ ਮੈ ਇਕ ਬਾਤ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਿਲੋ ਯਾਂ ਏਸ ਰਚਨਾਂ ਕੇ ਹਟਾਉ॥ ਜਰੂਰ ਸੁਣਾ ਦੇਣੀ, ਏਹ ਬਾਤ ਸੰਗਣਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਬਾਤਿ ਤੇ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ, ਦਿਆ ਕੌਰ ਕੋ ਮੇਰੀ ਰਾਮ ਸਤਿ ਵਾਚਨੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਭਾਈ ਜੋ ਤੈ ਸਿਰ ਦੁਖਣ ਦੀ, ਉੱਲਾਂ ਦੀ ਬਾਤਿ ਪੁਛੀ ਥੀ, ਸੋ ਇਹ ਦੁਆਈ ਹੈ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਬੈਦਕ ਦੀ ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਤੈ ਦੁਵਾਈ ਕਰ ਲੈਣੀ ਭਾਈ ਜੋ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਅਗੇ ਫਾਇਦਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਸਿ ਹੈ ਕਰਨਾ।। ਪਹਿਲੇ ਸਰਨਾਇ ਲੈ ਲੈਣੀ ਅਛੀ ਚੰਗੀ ਕੁਟ ਕੇ ਕਪੜ ਛਾਣ ਕਰ ਲੈਣੀ, ਨਾਲੇ ਧਣੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਜੁਦਾ ਕੁਟ ਕੇ ਕਪੜਿ ਛਾਣ ਕਰ ਲੈਣਾਂ ਲਿਖਾ ਥਾ ਹੈ ਨੌ ਮਾਸ਼ੇ ਸਰਨਾਇ, ਨਉ ਮਾਸੇ ਧਣੀਆਂ ਰਲਾ ਕੇ ਫਕੀ ਲੈਣੀ ਸਵੇਰੇ ਨਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੁਟ ਨਾਲ ਲੰਘਾ ਲੈਣੀ, ਜਾਂ ਛੇ ੨ ਮਾਸੇ ਲੈ ਲੈਣੀ; ਜੇ ਨਉ ੨ ਮਾਸ਼ੇ ਨਾ ਸਰੀਰ ਝਲੇ ਸਤਿ ਸਤਿ ਮਾਸੇ ਤਾਈ, ਪਰ ਲਿਖਾ ਹੈ ਨਉ ਮਾਸ਼ੇ ਸਰਨਾਇ, ਫੇਰ ਜਿਤਨੀ ਮਾਫਕ ਹੋਵੇ ਉਤਨੀ ਲੈ ਲੈਣੀ ਇਕੀ ਦਿਨ ਲੈਣੀ॥ ਫੇਰ ਇਕੀ ਦਿਨ ਛਡ ਕੇ ਫੇਰ ਧਣੀਆਂ ਨਾਲ ਨੇ ਲੈਣੀ ਫੇਰ ਮਖਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣੀ ਅਰ ਕੰਮ ਨਾ ਕੁਛ ਕਰਨਾ ਜੋਰ ਦਾ।। ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਕਰਨਾ, ਖਾਣਾ, ਦਾਲ ਫੁਲਕਾ॥ ਅਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੇਰ ਦੁਧ ਪੀ ਲੈਣਾਂ, ਲੱਸੀ ਦਹੀਂ ਨਹੀਂ ਬਰਤਣਾ॥ ਖਟਿਆਈ, ਕਚਾ ਮਿਠਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ, ਘਿਉ ਖਾਣਾਂ ਰੋਟੀ ਦਾਲ ਨਾਲ।। ਇਹ ਦੁਆਈ ਉੱਲਾਂ ਦੀ, ਸਿਰ ਦੁਖਣ ਦੀ ਵੀ, ਨਜਰ ਦੀ ਵੀ ਹੈ॥ ਹੈ ਤਾਂ ਅਛੀ ਅਗੇ ਫਾਇਦਾ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਰਨਾਂ ਹੈ, ਭਾਈ ਬੀਬੀ, ਪਰ ਭਜਨ ਕਰਿਆ ਕਰੋ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਜੋ ਸਰਬ ਰੋਗ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਭਜਨ ਤੇ ਦੁਰ ਹੋਇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ॥ {{gap}}ਇਹ ਦੁਆਈ ਕੁੜੀ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਭੀ ਲਿਖਾਇ ਦੇਣੀ, ਨੰਦਾ ਭੀ<noinclude></noinclude> gqj6ymkwnp75a9iomx5p9velefbdd6s 250 16375 224568 142510 2026-07-05T14:15:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸ}}{{right|੨੯੯}} ਆਂਧੀ ਥੀ ਮੇਰੇ ਉੱਲ ਉਠਦੀ ਹੈ॥ ਜੇ ਅਛੀ ਦੁਆਈ ਹੋਈ ਫਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਰ ਭੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਸ ਦੇਣੀ॥ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਨਾ। ਭਜਨ ਬਿਨਾਂ ਦੁਆ ਭੀ ਨਹੀਂ ਫਾਇਦਾ ਕਰਦੀ, ਨਾਲੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਛਕਾਉਣਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਛਕੌਣ ਤੇ ਨਾਲੇ ਭਜਨ ਕਰਨ ਤੇ ਦੁਆਈ ਭੀ ਅਛਾ ਗੁਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਕੱਲੀ ਦੁਆਈ ਨਹੀਂ ਅਛਾ ਗੁਣ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ ਅਪਨੇ ਭਾਣੇ ਨੂੰ "ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸਹਾਇ ਹੋ ਜੀ ਸਰਬ ਜੀਆਂ ਕੋ ਜੀ, ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਜੀ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਹਾਂ'।। ਇਹ ਭੀ ਅਰਦਾਸ ਤੈਂ ਦੇ ਜਾਣੀ ਭਾਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੀ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨਥਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਆਂਧੇ ਸੀ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਭੀ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਭੇਜਨਾਂ, ਸੋ ਜੀ ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਦਿਤੀ ਹੈ ਅਰ ਤੁਸਾਨੂੰ ਦਿਤੀ ਹੈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇਂ ਹੀ ਜਾਨਣਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾਂ ਪੜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਰਦਾਸ ਲਿਖੀ ਚੇਤ ਸੁਧੀ ੧੧॥੧੯੩੭॥ {{gap}}ਮੈਲ ਝੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਏਸ ਦੁਵਾਈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਬਿਗਾੜ ਮੈਲ ਤੇ ਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਜੇ ਗੁਰੂ ਕਰੇ, ਅਰ ਹਰ ਵਕਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਅਪ੍ਰਾਧੀ ਜੀਉ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਪਤਤ ਪਾਵਨ ਬ੍ਰਿਧ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸਰਨਿ ਆ ਪਿਆਂ ਹਾਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬਖਸ ਲੈ ਤੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਾਰੀਂ, ਨਾ ਦੁਖ ਵਿਚ ਨਾ ਸੁਖ ਵਿਚ, ਸਦਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਬਸਿਆ ਰਹੀਂ, ਜਿਥੇ ਮੇਰਾ ਜੀਉ ਜਾਵੇ ਸਦਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਮਨਾਈਂ। ਅਰ ਜੋ ਤੂੰ ਗੁਰੁ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮੈ ਓਹ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਈ ਮਨਾਈਂ।। ਇਹ ਦਾਨ ਵੀ ਦੇਈਂ ਆਪਣੀ ਦਰਗਾਹੋਂ ਕਿ ਮਨਮੁਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ ਅਰ ਮਨਮੁਖੀ ਚਾਲ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ॥ ਚਾਰੇ ਲਾਵਾਂ ਸੂਹੀ ਰਾਗ ਦੀਆਂ ਲਿਖ ਭੇਜਣੀਆਂ! ੪੩॥<noinclude></noinclude> kgwmn12inrpgjk6huqv7cd39b8japj0 250 16381 224569 142511 2026-07-05T14:15:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|੩੦੦}}{{center|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ}} {{center|੪੧}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤਮ ਮਾਲਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨਿਰਬਾਣ ਜੀ ਸੌ ਸਹੰਸ੍ਰ ਮ੍ਰਿਗ ਰਾਜ ਜੀ ਉਜਲ ਦੀਦਾਰ ਨਿਰਮਲ ਬੁਧ ਸ੍ਰੀ ਸਰਬ ਉਪਮਾ ਯੋਗ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ॥ ਹੋਰ ਏਥੇ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈ॥ ਦੀਨਾਂ ਕੇ ਦਿਆਲ ਬਹੁਤ ਰੰਗ ਵਿਚ ਹੈ, ਰਾਜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈਨ ਆਪ ਕੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਸਚੇ ਪਾਸੋਂ॥ ਗੁਰੂ ਦਵਾਰੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਪਾਸ ਖਬਰ ਭੇਜ ਦੇਣੀ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਬਾਬੇ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉਤੇ ਸੀਸ ਰਖ ਕੇ ਮਥਾ ਟੇਕਣਾ ਜੀ॥ ਹੌਰ ਭਾਈ ਜੀਉਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤੇ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ, ਇੰਦਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਣੀ ਜੀ॥ ਮਾਈਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਕਹਿਣੀ ਹੋਰ ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਸਿੰਘ ਹਨ ਨੇੜੇ ਸਰਬਤ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ, ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਉਤ੍ਰ ਛੇਤੀ ਭੇਜਣਾ ਜੀ॥ ਲਫਾਫੇ ਉਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਿਖਣਾ, ਚਿਠੀ ਕਲਕਤੇ ਹੋ ਕੇ ਪਹੁੰਚੇ ਮੋਰਮਈ ਮਕਾਨ ਹਰੀ ਪਾਂਡੇ ਪਾਸ॥ ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। ਹੋਰ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਦੀ ਖਬਰ ਹੋਰ ਦੇਸ ਦੇ ਹਵਾਲ ਦੀ ਖਬਰ ਭੇਜਣੀ। ਹੋਰ ਜੀ ਭਾਈ ਪੁਲਾ ਰਾਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ।। ਚਿਠੀ ਲਿਖੀ ਭਾਦ੍ਰੋ ਦਿਨ ੧੧॥ ਸੰਮਤ ੧੯੩੯ ੬੪॥ {{center|੪੨}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੁਮ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਉਜਲ ਦੀਦਾਰ ਨਿਰਮਲ ਬੁਧ ਸ੍ਰਬ<noinclude></noinclude> 7umyl0dcw50sbqiqixa0spxfdcgaihh 250 16386 224570 142513 2026-07-05T14:16:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ }}{{right|੩੦੧}} ਉਪਮਾ ਯੋਗ ਭਾਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕਾਨ ਸਿੰਘ, ਹੋਰ ਸੰਬੂਹ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰਨੀ, ਮਾਈ ਬੀਬੀਆਂ ਕੋ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬਾਚਣੀ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਏਥੇ ਅਸੀ ਅਨੰਦ ਹਾਂ ਆਪ ਦੀ ਸੁਖ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਏਹ ਬਚਨ ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾਂ ਜੋ ਸਭ ਨੇ ਬਾਣੀ, ਕੰਠ ਕਰਨੀ ਲੜਕੇ ਬਾਲੇ ਨੇ ਮਾਈ ਬੀਬੀ ਅਰ ਝਲਾਂਗੇ ਉਠ ਕੇ ਸਭ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾਂ ਏਸ ਰੀਤੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਖਰ ਭੀ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਬੀਬਆਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਪੜਾਉਣੇ॥ ਜਿਤਨੇ ਬਣਿ ਆਉਣ ਉਤਨੇ ਭੋਗ ਬੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੇ ਪਾਉਣੇ॥ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾਨ ਮੰਗਣਾਂ॥ {{gap}}[ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚਿਠੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁ-ਬਹੁ ਚਿਠੀ ਨੰਬਰ ੧, ਪੰਨਾ ੨੧੮ ਸਤਰ ੧੨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਵਾਲਾ ਹੈ]...॥।੪੫॥ {{center|੪੩}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੁਮ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਉਜਲ ਦੀਦਾਰ ਨਿਰਮਲ ਬੁਧ ਸਰਬ ਗੁਣਾ ਕੇ ਸਪੁੰਨ ਸਰਬ ਉਪਮਾ ਜੋਗ ਭਾਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੂਹ ਸੰਗਤ ਕੇ ਸਿਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰਨੀ। ਹੋਰ ਬੀਬੀ ਦਇਆ ਕੌਰ, ਬੀਬੀ ਸੁਖਾਂ ਕੋ ਹੋਰ ਸਰਬਤ ਬੀਬੀ, ਮਾਈ ਕੋ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬਾਚਨੀ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਏਥੇ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈ ਸ੍ਰਬਤ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੁਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਜੀ ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁਖੀ ਹੈਂ, ਕਿਤੇ ਬਾਤ ਦਾ ਦੁਖ ਨਹੀਂ। ਅੰਬੀਰੀ ਤੌਰ ਬਾਣਾ ਹੋਆ ਹੈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨਗੀ ਨਾਲ॥ ਜਿਸ ਜਗਾ ਮੈ ਅਸੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਗੇ ਦਿਲੀ ਵਾਲਾ<noinclude></noinclude> 9rqr4xcmc1aiujjtuhql58xupv1nir6 250 16391 224571 142514 2026-07-05T14:16:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|੩੦੨}}{{center|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ }} ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਜਗਾ ਉਸੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਗੇ ਨ ਸੀ, ਵਿਚ ਹੁਣ ਖੂਹੀ ਲਾਇ ਦਿਤੀ ਹੈ ਬਾਸਤੇ ਛੇ ਸਤ ਸੌ ਰੁਪੋਯਾ ਲਾ ਕੇ। ਹੋਰ ਖਾਣ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਕਾਈ ਕਮਤੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਸੰਗਤਿ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੈ। ਏਹ ਦੁਖ ਗੁਰੂ ਮੇਟੂਗਾ ਤਾਂ ਮਿਟ ਜਾਊ। ਹੋਰ ਸਾਡੀਆਂ ਤਾਂ ਅਰਜਾਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਹਨ, ਸੁਨਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਹੈ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦੇਨਾਂ, ਭੋਗ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤੇ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਨ ਸਰਬ ਬੁਢੇ, ਬਾਲੇ, ਮਾਈ, ਬੀਬੀ, ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਅਸ਼ਨਾਨ, ਤੇ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਖਰ ਪੜਾ ਦੇਣੇ ਅਰ ਜਥਾ ਸਕਤ ਸੇਵਾ ਭੀ ਕਰਨੀ ਅੰਨ ਬਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜਮੰਦ ਦੀ, ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਪੰਥ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਨਿੰਦਕ ਭੀ ਹੋਵੇ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਅਨੰਦ ਪੜਹਾ ਦੇਉ, ਕੋਈ ਸਿੰਘ ਭੀ ਹੋਣ, ਰਿਜ਼ਕ ਪਾਣੀ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਸਤਿ ਸੰਗੀ ਹੋਣ। ਕੋਈ ਲੜਕਾ ਜੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀਆਂ ਦੇ ਦੇਖ ਲੈਣਾ, ਬਡੇ ਅਸੀਲ ਹੈਣ। ਉਨਾਂ ਦਾ ਬਾਪ ਜੈਲਦਾਰ ਹੈ ਹੋਰ ਕਈ ਅਪਨੀ ਮਰਜੀ ਦੇ ਸਿੰਘ ਦੇਖ ਕੇ ਬੀਬੀ ਦੇ ਬਿਆ ਕਰ ਦੇਉ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਕ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕੀ, ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੈ ਜੋ ਬਾਣੀ ਕੰਠ, ਭਜਨ ਸਨਾਨ, ਬੰਡ ਛਕਣਾਂ ਜਥਾ ਸ਼ਕਤ। ਹੋਰ ਜੀ ਅਗੇ ਇਹ ਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਜੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗਊਆਂ ਉਤੇ ਰਛਿਆ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਥਮੀ ਬਡਾ ਦੁਖ ਪਾਵੇਗੀ, ਕਿਸ ਕਰ ਕੇ ਗਾਈਂ ਤਾਂ ਬਿੱਲੇ ਖਾਇ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਾ ਬੈਲ ਮਿਲੇਗਾ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਬਰਖਾ ਹੋਊਗੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਦਾ ਬਡਾ ਦੇਸ ਹੈ। ਏਥੇ ਵੀ ਮੁਕ ਗਈਆਂ ਹੈਂ ਅਰ ਏਥੇ ਸਾਨੂੰ ਗਾਇ ਲੈ ਕੇ ਦਿੰਦੀ ਥੀ ੧੦੦) ਰੁਪੈਯੇ ਨੂੰ, ਦੋ ਸੇਰ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਥੀ, ਅਰ ਤਿਨ ੨ ਸੈ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਗਊ ਆਉਂਦੀ ਹੈ॥ ਇਸ ਦੇਸ ਮੈ ਬਰਖਾ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> 8f5hjhimx2qfvw83sy7q0oda6t8uwy1 250 16396 224572 142533 2026-07-05T14:16:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ}} {{right|੩੦੩}} ਧਾਨ ਹੋਇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ, ਹੋਰ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਲੰਘਦੀ ਹੈ॥ ਮੈਂ ਆਪਨੇ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਰਛਿਆ ਕਰੂੰਗਾ ਉਹ ਸਮਾਂ ਭੀ ਆਇ ਪੁਜਾ ਹੈ, ਆਪਨੀ ਅਕਲ ਮੈਂ ਤਾਂ, ਅਗੇ ਗੁਰੁ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਤੇਤੀ ਸਾਲ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਲਿਖਾ ਹੈ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ, ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਮੁਕ ਜਾਣਾਂ, ਅਰ ਬੀਸ ਬਰਸ ਲੜਾਈ ਮਾਕੂਫ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਸੋ ਮਾਕੂਫ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ॥ ਹੋਰ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੈਂ ਏਸ ਬਾਤ ਤੇ ਹਰਾਨ ਥਾ ਇਹ ਸਿਖ ਸਾਧ ਵੈਰ ਭਾਉ ਰਖਦੇ ਹੈਨ ਸਾਡੇ ਸਾਥ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਏਮੇ ਹੈ॥ ਹੁਣ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਅਛੀ ਤਰਾਂ ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨ ਗੁਨੀ ਧਨਾਢ, ਨਾਮ ਜਪਤ ਘਰ ੨ ਮੇਂ ਆਢ’ ਨਾਮ ਜਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਕੇ ਸਾਥ ਸਾਰੇ ਆਢਾ ਕਰਨਗੇ॥ ਧਨਾਢ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਾ ਹੈ॥ ਸੋਈ ਦੇਖ ਲਵੋ ਤੁਸੀਂ, ਚੰਗੇ ਸਿਖਾਂ ਸਾਧਾਂ ਨੇ ਵੈਰ ਭਾਉ ਕੀਤਾ॥ ਇਹ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਆਂਦੇ ਹੈਂ ਕੁਝ ਏਨੇ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ॥ ਗੁਰੁ ਬਲ ਨਿਗਾਹ ਨਹੀਂ ਏਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ॥ ਗੁਰੁ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਏਵੇਂ ਹੀ ਬਾ ਸਭ ਨੇ ਆਢਾ ਕੀਤਾ ਏਸ ਪੰਥ ਨਾਲ। ਇਹ ਜਿਤਨੀ ਕਾਰ ਹੈ ਸੋ ਸਾਹਿਬ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮੰਨਣਾਂ। ਹੋਰ ਨਾ ਇਹ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਬਾ, ਨਾ ਏਹ ਹੋਰ ਮਾਨੁਖ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤਸੀ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਦੇਖੋ, ਅਗੇ ਸਿਖ ਸਾਧ ਤਾਂ ਹੋਏ ਹੈਨ ਨਿਹੰਗ, ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੋਰ ਲਿਆ॥ ਇਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ॥ ਤੁਸੀ ਦੇਖ ਲੈਉ ਐਤਨੇ ਭੋਗ ਕਦੇ ਪਏ ਹੈਨ ਅਗੇ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ ਹੁਣ ਹੀ ਦੇਖ ਲਉ॥ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕਿਤਨੇ ਕੁ ਭੋਗ ਪਾਇਦੇ ਹੈਨ। ਇਕ ਬਚਨ ਹੋਰ ਕਹਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ, ਅਠ ਦਸ ਸਤ ਬੀਤੇ ਜਬ ਸਿਖ ਇਹ ਬੀ ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾ ਹੈ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੁ ਜਾਣੇ॥ ਭਾਈ ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਮੇਲਾ ਤਾਂ ਅਨਿਤ ਈ ਹੈ॥ ਜੋ ਸਬਦ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਉਹ<noinclude></noinclude> 3o576ybopm8bg858v2k37nmsha4eyy8 250 16401 224573 142534 2026-07-05T14:16:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|੩੦੪}}{{center|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ}} ਸਦਾ ਈ ਮਿਲਾ ਹੋਯਾ ਹੈ। ਦੇਖੋ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ ਤਮਾਸ਼ੇ, ਕਰਤਾਰ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਮਾਨੀਏ ਪ੍ਰਗਟ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਦਿਹ। ਸੋ ਸਿਖ ਮੋ ਕੋ ਮਿਲਬੋ ਚਹੈ ਖੋਜ ਇਨਹੀ ਮੈ ਲੇਹੁ॥ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ॥ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹੈ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਬਾਨੀ ਅੰਮਤ ਸਾਰੇ, ਗੁਰ ਬਾਣੀ ਕਹੈ ਸੇਵਕ ਜਨ ਮਾਨੇ ਪਰਤਖ ਗੁਰੂ ਨਿਸਤਾਰੇ॥ ਖਾਲਸਾ ਅਨੰਤ ਹੈ ਨਾਮ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ॥ ਲਗ ਅਛਰ ਆਪ ਸੋਧ ਪੜਨਾਂ, ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਮਤ ਅਲਪ ਈ ਹੈ ਹਉ ਤਾਂ ਮੂਰਖ ਮੁਘਦ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਰਨਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲਈ ਹੈ, ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਗੁਰੂ ਭਾਣੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਅਸੰਖ ਖਤੇ ਬਖਸ਼ਣ ਜੋਗ ਹੈ॥ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਲਿਖੀ ਸਾਰੀ ਮਾਝੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਬਾਸਤੇ। ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸਹਾਇ ਹੋਇ ਸ੍ਰਬਤ ਸੰਗਤ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਦੇਨੀਂ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ!! ੪੬॥ {{center|੪੪}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{center|}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਜੋਗ ਸਮੂਹ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇਹ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ, ਸਮੂੰਹ ਮਾਈ ਬੀਬੀਆਂ ਕੋ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬਾਚਣੀ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਏਥੇ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈ ਸਮੂੰਸ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਕੀ ਸੁਖ ਅਨੰਦ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਪਾਸੋਂ ਮੰਗਦੇ ਹੈਂ, ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਸੰਗਤ ਦਾ, ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇ॥ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੁਸੀ ਜੋ ਆਖਦੇ ਹੋ ਰਹਿਤ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਦੇਉ, ਸੋ ਜੀ ਅਸੀਂ ਕੀ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਦੇਣਾਂ ਹੈ, ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਗੇ ਹੀ ਦੇ ਰਖਾ ਹੈ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਕੋ, ਅਰ ਸਾਰੇ ਭੇਖਾਂ ਕੋ ਅਰ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤ ਕੋ॥ ਗੁਰ<noinclude></noinclude> 94p4kgmgh732gq1o0qxikqmrsq2kwq4 250 16406 224574 142881 2026-07-05T14:16:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੦੫}}</noinclude>ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਸੌ ਸਾਖੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਮਾਰਗ ਪੜਨਾਂ। ਬਾਣੀ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥ, ਭਾਈ ਜੇ ਨ ਪੁਜੇ ਤਾਂ ਜਪੁ, ਜਾਪ, ਰਹਿਰਾਸ, ਸੋਹਿਲਾ, ਚੰਡੀ ਦੀ ਬਾਰ, ਸੁਖਮਨੀ, ਉਗ੍ਰਦੰਤੀ॥ ਬਹੁਤ ਨਾ ਪੁਜੇ 'ਤਾਂ ਜਪ, ਜਾਪ ਪੜਨਾਂ, ਫੇਰ ਭਜਨ ਕਰਨਾਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ, ਕੰਮ ਕਾਰ ਥੀ ਬੇਲ ਲਗੇ ਤਾਂ ਅਕੰਤ ਅਕੇਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾਂ, ਜਿਤਨਾਂ ਪੁਜ ਆਵੈ॥ ਪਹਿਰ ਚਾਰ ਘੜੀ, ਦੋ ਘੜੀ ਬੇਲ ਲਗੇ ਤਾਂ ਜਰੁਰ ਅਕੰਤ ਬੈਠ ਕਰ ਬਾਣੀ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਸੋ ਜ਼ਰੂਰ ਕੰਠ ਕਰਨੀ, ਜਿਤਨੀ ਕੁ ਪੁਜੇ ਆਵੈ॥ ਅਰ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਕੋ ਅਖਰ ਪੜਾਉ ਅਖਰ ਪੜਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ, ਜੇ ਆਪ ਨਾ ਪੜਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪ ਦੇ ਬਾਲਿਆਂ ਤੇ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰ ਲੈਣੀ, ਪਟੀ ਉਤੇ ਲਿਖਾ ਲੈਣੀ ਤੇ ਕੰਠ ਕਰਨੀ॥ ਮਾਈ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਕੰਠ ਕਰਨੀ ਬਾਣੀ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੇ।। ਵੀ ਇਹ ਤਾਂ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਦੀ ਬਾਤ ਹੋਈ॥ ਹੋਰ ਬਗਾਨੀ ਅੰਸ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ, ਨਾ ਲੈਣੀ। ਨਾਂ ਚੁਰਾ ਕੇ ਨਾ ਠਗੀ ਕਰ ਕੇ, ਜੇ ਡਿਗੀ ਪਈ ਸੀ ਲਭੇ ਤਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਕਾ ਦੇ ਕੇ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਕਰਜਾ ਲੈਣਾ, ਲੈ ਕੇ ਨਾ ਦੇਣਾਂ, ਚੋਰੀ ਧਾੜੇ ਤੇ ਭੀ ਬੜਾ ਪਾਪਾ ਹੈ, ਸੋ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਬਗਾਨੀ ਅੰਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਬਡਾ ਧਰਮ ਹੈ॥ ਹਕ ਪਰਾਇਆ ਨਾਨਕਾ ਉਸ ਸੂਅਰ ਉਸ ਗਾਇ॥ ਸੋ ਭਾਈ, ਜਿਸ ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਗਾਇ ਖਾਇ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਤੇ ਕੁਛ ਨਾ ਰਹਿਆ॥ ਚਾਹੇ ਸਿਖ ਹੋਵੇ, ਭਾਂਵੇ ਬਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਖਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ, ਭਾਂਵੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਪੱਖ ਨਾ ਕਰੇ ਗੁਰੂ, ਨਾ ਕਰੇ ਪੀਰ, ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਨੀ, ਭਾਂਵੇ ਨਿਵਾਜ ਪੜੇ ਕੋਈ ਥਾਇ ਨਾ ਪਾਊਗਾ, ਨਾਇ ਕੇ ਬਾਣੀ ਪੜੇ ਸਭ ਨਿਹਫਲ ਜਾਹਿਗੀ।। ਅਗੇ ਜੋ ਲੜਕੀ ਮਾਰੇ, ਤੇ ਲਟਕੀ ਬੇਚ ਦੇਨੇ ਕਾ ਬਡਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਟਕੀਆਂ ਮੈ ਬਡੇ ਗੁਣ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹੈ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਕਹੈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਤੇ। ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਨਾਂ ਗਊ ਤੋਂ ਕੁ ਬਡਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਬੱਟਾ ਕਰਨਾਂ ਤੇ ਦੰਮ ਲੈਣੇ ਚਾ ਏਕ ਤੋ ਬਰ ਅਛਾ<noinclude></noinclude> ito95i2a6wqwxuhdp0j5nhnx6b2uoj0 250 16411 224575 142882 2026-07-05T14:16:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੦੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਕਸੋਹਣਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੰਮ ਲੈਣੇ ਤੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਘਰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੁੜੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲੇ ਕੁੜੀ ਬਿਭਚਾਰਨ ਹੋਇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਥਾਇ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਬੁਰੇ ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖੀ ਹੈਨ ਇਹ ਬਾਤ, ਸਤਿ ਪ੍ਰਤੀਤ ਜਾਨਣੀ। ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਲੜਕੀ ਜੋ ਲਿਖੀ ਹੈ ਲੜਕ ਮਾਰੇ, ਯਾ ਬੇਚੇ, ਬਟਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੰਗਤ ਨੇ ਬਰਤਨਾਂ, ਨਾ ਉਸ ਦੇ ਹਬ ਦਾ ਜਲ ਪਾਨ ਕਰਨਾਂ, ਇੰਦੂ ਪਿਛੇ ਹੋਈ ਸੋ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਅਗੇ ਸਮਝ ਕੇ ਬਰਤਣਾਂ, ਅਗੇ ਮਾਸ ਖਾਨ ਦੀ ਬਾਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਿਖੀ ਹੈ॥ ਮਕੇ ਦੀ ਗੋਸਟ ਵਿਚ ਲਿਖਾ ਹੈ ਮਾਸ ਸੋ ਖਾਇ ਜਿਸ ਜੀ ਕੋ ਖਾਏ ਉਸ ਕੇ ਜਿਵਾਏ ਦੇਏ, ਜੇ ਜੀਉਂਦਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਤਾਂ ਮਰਾ ਹੋਯਾ ਖਾਇ ਲੇਵੇ, ਪਰ ਜਿਨ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਉਹ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਭੀ ਨਾ ਖਾਇ॥ ਸਾਹਿਬ ਦਸਮੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਜੋ ਮਾਸ ਬਣਾ ਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਕੋ ਭੋਗ ਲਵੌਣਾ, ਰੋਜ ਮੋਲ ਲੈ ਕੇ ਬਨਾਵਣਾਂ, ਮਾਸ ਭੀ ਇਕ ਰਤਨ ਹੈ ਮਨੁਖਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਸੀ ਵਕਤ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਕੋ ਕਟ ਕੇ ਉਤਨਾਂ ਹੀ ਮਾਸ ਦਾ ਭੋਗ ਲਵਾਉਣਾਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ, ਜੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਟ ਕੇ ਭੋਗ ਨ ਲਵਾਵੇ ਤਾਂ ਬਦਲਾ ਦੇਨਾਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਜੀਆ ਕਾ।। ਅਰ ਉਸ ਕਾ ਮਰਾਤਵਾ ਭ੍ਰਿਸਟੀ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਇਸ ਤ੍ਰਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮੈਂ ਇਉਂ ਭੀ ਲਿਖਾ ਹੈ ਜੀਉ ਜੁ ਮਾਰਹਿ ਜੋਰ ਕਰ ਕਹਿਤਾ ਨਾਮ ਹਲਾਲ ...... ਹੋਰ ਭੀ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਆਗ ਦੂਹਾਂ ਘਰ ਲਾਗੀ॥ ਜੀਉ ਬਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਨਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੁਰਕਾਂ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਆਗ ਲਗੀ ਤਾਂ ਰਹਿਆ ਕੀ ਪਿਛੇ॥ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਭੀ ਮਨੇ ਕੀਆ ਗਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮੈ। ਆਪਨਾਂ ਪਾਇਆਂ ਨਾ ਸੁਝਈ ਖਸਮੇਂ ਧਕੇ ਖਾਇ, ਝੂਠਾ ਮਧ ਮੂਲ<noinclude></noinclude> fh5padinn0u5pd9pjg4mn8jhysgeczy 250 16416 224576 142883 2026-07-05T14:16:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੦੭}}</noinclude>ਨਾ ਪੀਜੀਈ ਜੇ ਕਾ ਪਾਰ ਵਸਾਇ॥ ਤਾਂ ਤੇ, ਦੋਨੋ ਨਹੀਂ ਖਾਵਣੇ ਮਾਸ ਸ਼ਰਾਬ, ਏਹ ਤਾਂ ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਹੈ ਜੋ ਖਾਊ ਉਸ ਦੀ ਬੁਧ ਮਲੇਛ ਹੋਇ ਜਾਉਗੀ॥ ਹੋਰ ਨੀਲਾ ਭੀ ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਬਾਣਾਂ ਹੈ, ਨਹਿੰਗਾ ਦੀ ਵੀ ਬੁਧ ਨੀਲ ਨੇ ਮਾਰ ਲਈ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਆਖੇ ਕਿਸ ਦੀ, ਪਹਿਲੇ ਤਾਂ ਨੈਣਾਂ ਸਿੰਘ ਬਬੋਕੀ ਥੇ ਚੂਹੜੀ ਬਰਤ ਲਈ, ਫੇਰ ਕਕੜੀ ਖਰਬੂਜੇ ਲੈਣ ਲਗੇ ਨਾਲ ਗਾਂਈਂ ਕੋ ਮਾਰਾ, ਨਾਲ ਆਪ ਮਰੇ, ਫੇਰ ਆਪਸ ਮੈ ਮੁਏ ਫੇਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਗੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ ਸੀਖਾ ਉਤੇ ਚੜ ਕੇ॥ ੪੭॥ {{center|੪੫}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸੂਤ੍ਰੀਆਂ ਕੋ ਏਹ ਬਾਤ ਬੋਲ ਦੇਣੀ, ਭਾਈ ਜੋ ਜਾਣ ਕੇ ਭੜਥੂ ਪਾਊ, ਸੂਤ੍ਰ ਕਢੂਗਾ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕਾ ਚੋਰ ਹੋਊਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਨਿਹਫਲ ਜਾਊਗਾ, ਪਖੰਡ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਕਰਨਾ, ਜੇ ਬੇਵਸ ਕੋ ਅਮਲ ਚੜ੍ਹ ਜਾਏ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾਏ, ਪਾਖੰਡ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਕਰਨਾ, ਪਾਖੰਡ ਕੀਤੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਮੈਂ॥ ਜੇ ਬੇਵਸੇ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ ਅਮਲ ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਣੇ ਉਸ ਕੋ ਦੋਖ ਨਹੀਂ। ਜੇਹੜੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸੋ ਨਾ ਲੈਣ, ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕੋਈ ਪਿਆ ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਛਕਣੇ ਤੇ।। ਜਗਾ ਟੋਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਣ ਛਕਣੇ ਨੂੰ, ਨਹੀਂ ਛਕਦੇ ਤੇ ਨਾ ਛਕਣਿ॥ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤਾਂ ਬੰਨ ਦੇਣਾ ਬ੍ਰਿਛ ਨਾਲ ਜੋੜਾ ਮਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ। ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਆਂ ਦਾ ਈ ਪਕਾਂ ਛਕੀ ਜਾਂਦੇ ਹੈ, ਸਗਆ ਅਛਾ ਹੈ ਇਹ ਭੀ, ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ॥ ਅਗੇ ਕੋਈ ਕੋਈ ਸਿੰਘ ਹੋਮ ਵਿਚ ਪੈਣ ਨੂੰ ਔਦੇ ਹੁੰਦੇ ਥੇ, ਫੜਨੇ ਪੈਣ ਤੇ ਕਲੇਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹੁਣ ਇਹ ਕਰਨਾ ਜੇੜਾ ਭੱਜ ਕੇ ਹੋਮ ਕੁੰਡ<noinclude></noinclude> 2cysmmnsn0csmi7dc5nlenjc51nz9dr 250 16421 224577 142884 2026-07-05T14:16:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੦੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਵਿਚ ਪੈਣ ਨੂੰ ਆਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈ ਜਾਣ ਦੇਣਾ, ਮਰਦਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੇ ਝਲਸ ਹੋ ਜਾਇ ਤੋ ਹੋ ਜਾਇ, ਆਪੇ ਹੀ ਹਟ ਜਾਏਗਾ, ਇਕ ਦੋ ਬਾਰੀ ਝੁਲਸਾ ਹੋ ਕੇ ਹਟ ਜਾਊ ਪੈਂਦੇ ਕੋ ਹਟਾਵਨਾ ਨਾਹੀਂ। ਅਵਲ ਹੋਮ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਹੋਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੁਤੀ ਦੀ ਜਾਗਾ ਪੈ ਕੇ ਮਰ ਭੀ ਜਾਵੇ। ਇਕ ਹਟਾਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਆਂਵਦੇ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਬੜਾ ਕਜੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਥੋੜੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੋਏ ਜਾਣ ਦੇਣਾ ਕਾਲੇ ਪੀਲੇ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਕਰੋ ਤਕੜੇ ਹੋਇ ਕੇ, ਅਰ ਸਵੇਰੇ ਨਾਉ ਸਾਰੇ ਸਵਾ ਪਹਿਰ ਰਾਤ ਦੇ, ਕੰਮ ਕਾਜ ਭਾਵੇਂ ਥੋੜਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭੀ ਗੁਰੂ ਬਰਕਤ ਕਰੇਗਾ, ਬਿਨਾਂ ਭਜਨ ਦੇ ਬਰਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦੇਖ ਲੌ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਮੈਂ, ਬਹੁਤ ਬਾਰ ਮੈਂ ਲਿਖਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਮੈ ਦੇਖ ਲੇਣਾ।। ਇਹ ਸਭ ਜੋ ਲਿਖਾ ਹੈ ਸੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਲਿਖਾ ਹੈ॥ ਮੈ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰ ਦਾ ਕੂਕਰ ਹਾਂ॥ ਮੈਂ ਭੀ ਅਠੇ ਪਹਿਰ ਏਥੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਹਾਂ, ਬੇਮੁਖੀ ਥੀਂ ਰਖ ਲਈਂ, ਬੇਸਿਦਕੀ ਮਨਮੁੱਖੀ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ, ਅਗੇ ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇ॥ ਬੇ ਸਿਦਕੀ ਇਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਰਨਾ ਕਹਾ ਹੈ ਸੋ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਕਹਾ ਸੋ ਕਰ ਲੈਣਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁਖ ਬੇਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਬੇਸਿਦਕਾਂ ਕੋ ਹੀ ਹੈਨ। ਹੋਰ ਬਹੁਤਾ ਕੀ ਲਿਖਣਾ ਹੈ ਭਾਈ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਹ ਹੁਕਮ ਨਾਮਾ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਭਾਈ ਸਦਾ ਸਿੰਘ ਕੋ ਤੇ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਕੋ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਣੇ ਮੰਨੇਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹੋਊਗਾ, ਸਚ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਨੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸਹਾਇ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਕੋ: ਇਕ ਸੂਬੇਦਾਰ ਮਾਰ ਥਾ ਨਾਲੇ ਆਪ ਮਰਾ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਫੇਰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜਨੇ ਆਯਾ ਅਨੰਦਪੁਰ, ਉਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਹੈ॥ ਨਾਲੇ ਮਾਰਨੇ ਕੋ ਭੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਥੀ, ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।.<noinclude></noinclude> hz9pzo5z6f4je4cuak8k6ihzl0h32ps 250 16423 224578 142955 2026-07-05T14:16:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੦੯}}</noinclude>ਦੁਸ਼ਟ ਆਖਦਾ ਸੀ ਮਾਰੂੰ ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਕਲਾ ਬੈਠ ਕੇ ਕਲਾਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ॥ ਭਾਈ ਹੁਣ ਨਿਹੰਗ ਕਾਲੀ ਪੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਐਵੇਂ ਭੂਹੇ ਹੋਏ ਫਿਰਦੇ ਹੈਂ॥ ਨੀਲਾ ਨਹੀਂ ਕਿਨੇ ਪਹਿਣਨਾ, ਜੋ ਪਹਿਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਤ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਫੂਕ ਦਿਤਾ ਹੈ,ਨੀਲਾ ਨਾ ਥੀ ਸੁਰਮਈ ਥਾ। ਸੋ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ, ਬਾਣੀ ਪੜਣੀ, ਭੁਖੇ ਕੋ ਅੰਨ ਦੇਣਾ ਜਿਨਾਂ ਸਿਰੇ,ਨੰਗੇ ਨੂੰ ਕਪੜਾ। ਅਰ ਹਰ ਵਕਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇਰੀ ਸਰਨ ਹੈ, ਬੇਮੁਖੀ ਬੇਸਿਦਕੀ ਮਨਮੁਖੀ ਤੇ ਦੇਖ ਲਈਂ ਜਿਥੇ ਜੀਉ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਰਖ ਲਈਂ, ਤੇਰੀ ਸਰਨ ਹਾਂ ਬੋਲ ਕੇ ਭੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ, ਅੰਤ੍ਰਗਤੀ ਭੀ, ਗੁਰੁ ਜੀ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੁਨਦਾ ਹੈ ਅੰਤ੍ਰਜਾਮੀ; ਅਰ ਬਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਕੋ ਫਿਕਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਨਾ। ਸੰਮਤ ੧੯੩੭, ਮਹੀਨਾ ਹਾੜ ਬਦੀ ੧॥੪੮॥ {{center|੪੬}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ। ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਕੋ, ਹੋਰ ਸੰਗਤ ਕੋ ਫਤੇ, ਫਲੋਰ, ਮੁਠੱਡੀਂ, ਲਾਹੌਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜਿਥੇ ਸਤਿਸੰਗੀ ਹੋਵਨ ਸਰਬਤ ਕੋ ਮੇਰੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰਨੀ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ। ਹੋਰ ਤੂੰ ਅਪਨੀ ਮਾਈ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬੁਲਾਈ ਅਰ ਸਭ ਕੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇ ਦੇਨਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇ॥ ਚੰਡੀ ਬਾਰ ਦਾ ਪਾਠ ਦਾ ਤੇ ਉਗ੍ਰਦੰਤੀ ਪਾਠ ਦਾ ਸਭ ਕੋ ਕਹਿਣਾਂ ਮ੍ਰਿਯਾਦਾ ਸਮੇਤ। ਮੈ ਅਗੇ ਕਈ ਬਾਰ ਲਿਖ ਭੇਜੀ ਹੈ ਸੋ ਜੇ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰੇਗਾ ਉਸ ਕੋ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਭ ਕੋ ਸੁਣਾ ਦੇਣਾ ਦੇਸ ਜਾਇ ਕੇ, ਇਕ ਹੋਰ ਬਾਤ ਕਰੀਂ ਜਰੂਰ, ਜੋ ਏਥੋਂ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਤ੍ਰਖਾਨ ਗਿਆ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ Digitizede bys Panjab Digital Library www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> a1v11taiv0zxn0pklct569heyu2vioj 250 16427 224579 142956 2026-07-05T14:17:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੧੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮੈ ਜਲਦੀ ਆਇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਰੰਗੂਨ ਮੈ। ਸੋ ਤੂੰ ਲਾਹੌਰ ਜਾਂਦਾ ਹੋਯਾ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਕੋ ਮਿਲਦਾ ਜਾਈਂ ਜੇ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਆਖੇ ਕਿ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਰੰਗੂਨ ਕੋ ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਸਾਰਾ ਹਵਾਲ ਲਿਖ ਦੇਈਂ। ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਤੇ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਰੂਰ ਹਾਲ ਲਿਖ ਭੇਜੋ। ਜੇ ਸਿਆਮ ਸਿੰਘ ਆਖੇ ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਓਹ ਜਾਣੇ, ਨਾ ਸਹੀ। ਜੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰਹ ਕਲਕਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਏ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ, ਤਾਂ ਭੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ ਦੋ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਮੈ, ਉਨ ਕਾ ਹਵਾਲ ਲਿਖਣਾਂ, ਕਲਕਤੇ ਤੋਂ ਭੀ ਕੋਈ ਹਾਲ ਪਚਾਊ ਤਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਊ ਸਾਡੇ ਪਾਸ॥ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਆਏ ਤੇ ਖਾਲਸੇ ਕੋ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹੋਣਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਕਹਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਅਗੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਗਾਫਲੀ ਨਾਲ ਭਾਂਵੇ ਚਲਾ ਆਏ ਆਪ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਣੇ ਭਾਈ ਅਸਾਂ ਕੀਹ ਆਖਣਾਂ ਹੈ॥ ਸ੍ਰੀ ਵਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸਹਾਇ ਹੋਵੇ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਪੰਜਵਾ ਨਾ ਅੰਡੀ, ਕੁਛ ਨਾ ਭੇਜਣੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਖਬਰ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੋਜਨੀ ਸਚੀ ੨, ਝੂਠ ਨਾ, ਜੈਸੀ ਹੋਵੇ ਖਬਰ ਤੈਸੀ ਭੇਜਣੀ ॥੪੯॥ {{center|੪੭}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਿਹਾਰੀ ਸਿੰਘ ਤਖਤ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਰਬ ਨੂੰ।। ਹੋਰ ਕੀ ਏਥੇ ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈ, ਆਪ ਕੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸੁਖੀ ਅਨੰਦ ਰਖੇ। ਹੋਰ ਜੀ ਸੁਖ ਨਿਦਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਤੁਮਾਰਾ, ਡੇਢ ਪਾਉ ਪੱਕਾ, ਹੋਰ ਜੀ ਹਮਾਰੇ ਕੋ ਕੁਛ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਪੜੇ ਕੀ, ਨਾ ਕੁਛ ਛਕਣ ਦੀ ਚੀਜ ਕੀ, ਨਾ ਟਕੇ ਪੈਸੇ,<noinclude></noinclude> bphbmy0ztutemjsnmm3y4quqmn820mf 250 16432 224580 142957 2026-07-05T14:17:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੧੧੩}}</noinclude>ਕੀ, ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਸਭ ਕੁਛ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੇ ਰਖਾ ਹੈ ਬਥੇਰਾ, ਇਕ ਸੁਖ ਨਿਧਾਨ ਕੀ ਲੋੜ ਥੀ ਸੋ ਆਪ ਕੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਏਹ ਤਾਂ ਆਏ ਪਹੁੰਚਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਇਹੋ ਬਡੀ ਹੈ ਏਕ ਤੁਮਾਰੇ ਦਰਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਰ ਭਜਨ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਕਰਨੇ ਦੀ ਬੀ ਤੇ ਕਰਾਵਨ ਦੀ ਬੀ, ਸੋ ਜੀ ਤੁਸੀ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੋ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ, ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਹੋਵੇਗਾ ਭਜਨ ਬਾਣ ਤੇ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਸਵਾ ਪਹਿਰ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬੜਾ ਮਹਾਤਮ ਲਿਖਾ ਹੈ। ਸੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਜਿਤਨੇ ਕੁ ਬੇਲੇ, ਬਣ ਆਵੇ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜਰੂਰ ਕਰਨੀ ਜਿਤਨੀ ਕੂ ਬਣ ਆਵੇ। ਭਾਈ ਸਰਬ ਸਿੰਘਾਂ ਸਬਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭੇਟਾ ਦੇਣੀ, ਸੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਸਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਨੀ ਏਸ ਬਚਨ ਦੀ। ਅਰ ਇਹ ਭੀ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਦਸ ਮਨੁਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ ਏਕ ਆਦਮੀ ਕਾ ਭਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਜੀ ਜੇ ਬਹੁਤੇ ਸਰੀਰ ਥੋੜੀ ੨ ਭੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤਾਂ ਇਕ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅਛਾ ਗੁਜਾਰਾ ਹੋਏ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਗੁਰਦਿਤਾ ਰਾਮ ਕੋ ਸਾਡੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ॥ ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪੰਜਾਬ ਮੇਂ ਲੇ ਜਾਉ ਤਾਂ ਤੁਮ ਕੋ ਭੀ ਅਛਾ ਹੋਇ ਜਾਊਗਾ, ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨਾ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਤਕੜੇ ਹੋਇ ਕੇ, ਸਬਦ ਭੀ ਪੜਨੇ ਬੇਲੇ ਸਬਦ ਦੇ, ਫੇਰ ਭਜਨ ਕਰਨਾਂ ਤਕੜੇ ਹੋਇ ਕੇ, ਫੇਰ ਕੋਈ ਥੁੜ ਨ ਰਹੂਗਾ, ਸਤਿ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਨੀ ਏਸ ਬਚਨ ਦੀ ਸਭ ਨੇ। ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਨੀ ਕਲਕਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋ ਬਡੀ ਸੰਗਤ ਮੈ॥ ਹੋਰ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿਹੜੀ ਅਰਦਾਸ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤੁਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ, ਸੋ ਇਹ ਕਿਸੇ ਮਨਮੁਖ ਕੋ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਣਾਂ॥ ਮਨਮੁਖ ਸੋ ਹੈ ਜੋ ਕਹਣਾਂ ਸੋ ਨਾਂ ਕਰਨਾਂ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਨੂੰ ਕਹਾ, ਸੋ ਕਰ ਲੈਣਾ, ਪਰ ਸਤਿਸੰਗੀ ਕੋ ਭੀ ਸੁਣਾਵਣੀ ਮੰਦਰ ਮੈ, ਪੜਦੇ ਮੈ, ਜਿਤਨਾਂ ਚਿਰ ਬੰਦ ਹਾਂ। ਜਦ ਬੰਦ ਤੇ ਗੁਰੂ ਛੁਡਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> r7zekkwbengb7dc7697gow1drii6u9i 250 16434 224581 142958 2026-07-05T14:17:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੧੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਸੁਨਾਵਨੀ ਜਿਸ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}ਅਰ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਕੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਤਰੇ ਉਤੇ ਨਾ ਲਿਖਾਵਣਾਂ ਅਰ ਇਹ ਭੀ ਨਾ ਆਖੀਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਕਿ ਮੈਂ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਅਰ ਭਜਨ ਭੀ ਤੂੰ ਹੀ ਦਸ ਦੇਈਂ ਮਾਲਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਰਹਿਤ ਬੀ ਦਸ ਦੇਈਂ ਹੋਰ ਕਲਕਤੇ ਦਸ ਦੇਈਂ ਪਰ ਲੋੜ ਬਾਲੇ ਕੇ, ਅਰ ਤੂੰ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਖੀਂ ਆਉ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਭਜਨ ਪੁਛ ਲੌ। ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਤਕੜੇ ਹੋਇ ਕੇ, ਕਿਤੇ ਦਸਣ ਵਿਚ ਹੀ ਨਾ ਪੈ ਜਾਈਂ, ਖਬਰ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭੇਜਣੀ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਦੀ, ਆਪਸ ਮੈ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਣ ਮਾਰ ਕੁਟਾਈ ਹੋਣ ਲਗੇ ਤਦ ਖਬਰ ਭੇਜਣੀ। ਹੋਰ ਜੇਹੜੀ ਮੈ ਅਰਦਾਸ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖੀ ਹੈ ਉਸ ਉਤੇ 'ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸਰਾਫੇ ਹੋਏ ਹੋ’ ਇਹ ਬਾਤ ਮੇਟ ਦੇਣੀ, ਇਹ ਬਾਤ ਹਛੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹਦੇ ਥਾਇ ਇਹ ਬਾਤਿ ਲਿਖ ਦੇਣੀ, 'ਜਿਨਾਂ ਚਿਰ ਦੋ ਮੈ ਤੇ ਇਕ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਉਤਨਾਂ ਚਿਰ ਅਸੀ ਤੁਮਾਰੇ ਅਗੇ ਤਨਖਾਹ, ਬਖਸ਼ਾਉਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਭਾਂਵੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਤਨਾਂ ਕਹੋ ਉਤਨਾਂ ਚਿਰ ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਕਹਣਾਂ ਐਸੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜੈਸੇ ਭੂਤ ਕੀ ਇਟ ਹੋਤੀ ਹੈ॥ ਰਾਮਦਾਸਪੁਰੇ ਸਭ ਕੇ ਸੁਣਾਇ ਦੇਣੀ, ਅਤ ਉਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਦੇ ਜਾਈਂ। ਰਾਮਦਾਸਪਰੇ ਤਾਂ ਰਹਿਣੇ ਵਾਲੇ ਅਛੇ ਹੈਂ। ਹੋਰ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਤੈਂ ਬਾਰਵੇਂ ਜਾਮੇ ਦੀ ਬਾਤ ਕਹਾਂ ਤੇ ਸੁਣੀ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਦਸੀਂ ਲਿਖ ਕੇ ਅਰ ਜੇ ਅਸੀ ਆਖੀਯੇ ਨਾ ਬੋਲਣਾ।। ਹੌਲੀ ੨ ਬਾਣੀ ਭਜਨ ਕਰੋ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਸਭੋ ਕੁਛ ਹਛਾ ਹੋਊਗਾ॥ ਅਰ ਸੰਗਤ ਕੋ ਭੀ ਹੁਕਮ ਦੇਉ ਜੋ ਸਭੋ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਕਰੋ ਤਕੜੇ ਹੋਇ ਕੇ॥ ਫੇਰ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਨਿਕਲੂਗਾ ਸਤਿ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਨੀ ਅਰਜ। ਬਾਰ ੨ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਤੇ ਸਿਦਕ ਦਾਨ ਮੰਗਣਾ, ਨਾਮ ਦਾਨ ਮੰਗਣਾਂ, ਏਸ ਮੰਗ ਤੇ ਸਾਰ ਹੀ ਕਾਰਜ ਸੌਰ ਜਾਨਗੇ। ਹੋਰ ਅਤਰੀ ਦਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਲਿਖਾ, ਬਿਆਹ ਅਜੇ ਕਿਤੇ ਕਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 785v47onqeeqcrqwwa4e73z8gqg4tnu 250 16438 224582 142960 2026-07-05T14:17:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੧੩}}</noinclude>ਜਾ ਨਹੀਂ। ਉੜਮੀ ਨੂੰ ਲੀੜਾ ਰੁਤ ੨ ਦਾ ਦੇਣਾ, ਗਰੀਬਣੀ ਸਾਧਣੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਅਗੇ ਬਹੁਤ ਲਿਖਾ ਹੈ, ਦੇਖ ਲੈਣਾ॥ ਸਹਜੇ ੨ ਮੰਗ ਮੰਗਣੀ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ, ਅਪਨੇ ਸਰੀਰ ਦਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ, ਨਾਲੇ ਬਾਹਿਰ ਦਿਆਂ ਦਾ ਸੰਤ-ਦੋਖੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਮੰਗਣਾਂ, ਖੁੰਝਣਾਂ ਨਹੀਂ ਪਾਠ ਤੇ। ਅਰ ਖਬ੍ਰ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਤੁਸੀ ਜੋ ਮੈ ਚੰਡੀ ਦਾ ਪਾਠ ਦਾ ਹੁਕਮ ਭੇਜਿਆ ਥਾ, ਨਾਲੇ ਡੇਰੇ ਹੋਣ ਪਾਠ, ਹੋ ਰਹੈ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਭਾਦਰੇ ਵਾਲੇ ਕੀ ਬਾਤ ਪਿਛੇ ਪੁੱਛੀ ਸੀ, ਕੰਮ ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਕੀਤਾ ਬਾਤ ਪਾਛੇ ਪੁਛਣੀ ਥੀ, ਅਛਾ ਹੁਣ ਤਾਂ ਹੋਏ ਬੀਤੀ॥ ਪੰਜਾਬ ਮੈ ਆਉਣ ਤਦ ਲਿਖਣਾਂ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ। ਜਦ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਮਾਝੇ ਵਿਚ ਆਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਰਜਾਇ॥ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਪੜੋ ਹਛਾ ਹੋਊਗਾ ਅਰ ਸੰਗਤ ਕੋ ਭੀ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇ ਦੇਉ ਜੋ ਸਭ ਲੋਕ ਭਜਨ ਕਰਿਆ ਕਰੋ॥ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ॥ ਹੋਰ ਬੀਬੀ ਨੰਦਾ, ਜਦ ਬਿਆਹ ਦੇਵੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੈ ਲੈਣਾ, ਅਰ ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਅਛੀ ਤਰਹ ਭਜਨ ਕਰਵਾਉਨਾਂ, ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕਰਾਉਣੀ ਤੇ ਭੜਾਵਣੀਂ॥ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰੌਣੇ ਅਰ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਸਭ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਭਜਨ ਕਰਾਉਣਾਂ॥ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੌਣ ਨਹੀਂ ਦੇਨਾਂ ਪਿਛਾ ਰਾਤਿ॥ ਜੋ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈ, ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਮਹੰਤੀ ਹੈ॥ ਉਤਮੀ ਕੋ ਭੀ ਆਦਰ ਦੇਣਾ, ਉਤਮੀ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ ਨਮਾਨੀ ਨਤਾਨੀ। ਉਤਮੀ, ਤੈਂ ਨੰਦਾ ਦੇ ਕਹੇ ਵਿਚ ਚਲਣਾ, ਜੋ ਨੰਦਾ ਆਖੇ ਸੋ ਮੰਨਣਾਂ।। ਹੋਰ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿਹੜੇ ਪੈਸੇ ਰਖੇ ਸੇ ਉਹ ਵਰਤ ਲਏ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਕੀ ਸਾਰੇ ਵਰਤੇ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ, ਜਦ ਕੋਈ ਫੇਰ ਆਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਖਬਰ ਲਿਖਣੀ ਅਰ ਜੋ ਮੇਰੀ ਬਹੀ ਤੇ ਲਹਿਣਾ ਲੈਣਾ ਲਿਖਾ ਹੈ ਸੋ ਸਭ ਨੇ ਦੀਆ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਜਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਸੋ ਭੀ ਲਿਖਣਾਂ। ਹੋਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜੋ ਖਾਂਸੀ ਦੀ ਦਾਰੂ ਪੁਛੀ ਹੈ ਸੋ ਜੀ ਹਮਾਰੇ ਤਾਂ ਇਹ<noinclude></noinclude> 9zj0jkbrphhf70mme49m4setagvf316 250 16443 224583 142961 2026-07-05T14:17:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੧੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਹੀ ਦੁਆਈ ਹੈ ਬਡੀ ਜੋ ਕੰਮ ਕੁਛ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰ, ਰਾਤਿ ਦਿਨੇ ਭਜਨ ਕਰਿਆ ਕਰ ਤਕੜੀ ਹੋਇ ਕੇ। ਇਹੋ ਦਾਰੂ ਸਭ ਤੇ ਅਛੀ ਹੈ। ਅਰ ਥੋੜੀ ਅਫੀਮ ਖਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਗਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀਆਂ, ਹੋਰ ਭਜਨ ਕਰੀ ਤਾਂ ਆਰਾਮ ਹੋਇ ਜਾਊਗਾ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਸਰਬ ਰੋਗ ਕਾ ਔਖਦ ਨਾਮ ਹੈ, ਨਾਮ ਤੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੁਖ ਦੂਰ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ, ਮਨ ਤਨ ਦੇ। ਹੋਰ ਜੋ ਅਰਦਾਸ ਲਿਖੋ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨਾ ਲਿਖੋ, ਅਰ ਸਬ ਦੀ ਲਿਖਿਆ ਕਰੋ ਖਬਰ ਸਾਰ ਬਹੁਤ ਤਰਾਂ ਦੀ। ਚੰਡੀ ਵਾਰ ਉਗਰਦੰਤੀ ਸਭ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਕਰੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ। ਜੋ ਅਖਰ ਨਹੀਂ ਪੜਿਆ ਉਹ ਕੰਠ ਕਰ ਲੇਵੇ ਤੇ ਪੜੇ, ਓਹ ਭੀ ਕੰਠ ਕਰ ਲੈਣ ਜਿਤਨੇ ਡੇਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈ॥ {{gap}}ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਤੇ ਬਿਨਾ ਭਾਮੇਂ ਕੋਈ ਕਿਤਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਰਿਜਕ ਦਾ ਬਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਰਿਜਕ ਬੀ ਹੈ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਬਹੁਤਾ ਓਦੀ ਨੀਤ ਨਹੀਂ ਭਰਦੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਅਗ ਸਦਾ ਹੀ ਲਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਧਨ ਪਿਆ ਹੀ ਛਡ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਦੁਰਗਤੀ ਕੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਭਜਨ ਪੁੰਨ। ਤੇ ਪ੍ਰੇਮੇ ਜਟ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈ, ਜਿਉਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਕੋ ਸੁਖ ਹੈ ਉਨਾਂ ਕੋ ਬਨਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੰਮ ਤੇ ਵਾਫਰ ਨਾਂ ਰਖਣੇ ਬੈਲ ਅਰ ਗਡਾ ਭੀ ਦੇ ਦਿਆ ਕਰੋ ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਗਰੀਬ ਦੇ, ਪਿੰਡ ਮੈ ਵੀ, ਦੂਏ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਸਤਿ ਸੰਗੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸਲਾਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪੁਛਣੀ। ਜਦ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਘੋੜੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹਵਾਲ ਲਿਖਣਾਂ ਸੀ। ਅਛਾ ਜੋ ਹੋਈ ਸੋ ਅਛੀ ਹੈ ਹੁਣ ਹੋ ਚੁਕੀ॥ ਭੋਲੀ ਨੂੰ ਇਉ ਨਹੀਂ ਪੁਛਿਆ ਤੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਕੌਣ ਲੈਣ ਆਇਆ ਥੀ ( "ਕੜਾਹਾ ਤੇਰੇਖੇ ਦਾ ਮੁਮਾਨੂੰਕੇ ਪੂਛ" ਥਾਂ ਅਗੇ ਘੋੜਾ ਨਾ ਲੈਣਾ ਕਿਸੇ ਦਾ। ਕੋਣਾ ਜਿਤਨਾ ਸਰੇ ਤੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਸੋ ਅੰਨ ਬਸਤ੍ਰ ਦੇ ਜਾ। ਅੰਨ ਸਭ ਕੇ ਦੇਨਾ ਜਿਨਾ ਸਰੇ। ਭਾਂਵੇ<noinclude></noinclude> 5cay0txuihpjpjygl9i1uksbwrdzy9k 250 16448 224584 142962 2026-07-05T14:17:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੧੫}}</noinclude>ਕਿਸੇ ਭੇਖ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫਿਕਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ॥ ਹੋਰ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਜੋ ਹਟੀ ਦਾ ਹੁਣ ਵਨਜ ਦਾ ਟਹਿਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਹੈਨ, ਕਿਨੇ ਗੌਂਦੇ ਦਾ ਤੇ ਮਖਣੇ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾਂ, ਜੋ ਏਹ ਬਰਤੇਗਾ ਨਿੱਠ ਹੋਉਗਾ। ਜਗਤ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇਣ ਜੋਗਾ ਨਾ ਰਹਗਾ। ਅਗੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਨੇ, ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ, ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ, ਅਤ੍ਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਜਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਸਤਾਨ ਸਿੰਘ, ਮਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਜੈ ਸਿੰਘ, ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ, ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ,ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਕੋ ਹੋਰ ਸਰਬਤ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ ਬੁਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ। ਨਾਲੇ ਸੌਣ ਸਿੰਘ, ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ, ਈਸਰ ਸਿੰਘ, ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਦੇਨੀ ਡੇਰੇ॥ ਹੁਣ ਜੋ ਆਵੇ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਕੀ ਖਵਰ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ। ਜਦ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਵੇ ਉਦੋਂ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਔਣ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ॥੫o।। {{center|੪੮}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੇ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਬਾਚਨੀ, ਹਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬਾਚਨੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਅਸੀ ਅਨੰਦ ਹਾਂ ਤੁਮਾਰੀ ਸਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਰਖੇ। ਭਾਈ ਲਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹੋ ਬਚਨ ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ, ਜੇ ਮੰਨੇਗਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ ਹੋਉਗਾ ਠੀਕ॥ ਪਹਿਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਝਲਾਂਗੇ ਉਠ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ। ਅਰ ਬਾਨੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ, ਜਪ, ਜਾਪ, ਸੁਖਮਨੀ, ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ। ਚੌ ਅਖਰਾ ਜਾਪ ਭੀ ਕਰਨਾ ਹਰ ਵਕਤ ਅਰ ਜਥਾ ਸਕਤ ਪੁੰਨ ਭੀ ਕਰਨਾਂ ਜਰੂਰ, ਭੁਖੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੰਨ ਪੌਨਾ, ਨੰਗੇ ਨੂੰ ਜੋੜਾ ਕਪੜਾ ਦੇਨਾ ਜਰੂਰ॥ ਅਰ ਥੁੜ ਕੇ ਬੀ ਜੇ ਇਹ ਬਾਤ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਥੁਆਨੂੰ ਅਛਾ ਸੁਖ ਹੋਵੇਗਾ।<noinclude></noinclude> 11flzjzuglwup786cgt6cb337z4ento 250 16453 224585 142963 2026-07-05T14:17:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੧੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਭਾਂਵੇ ਪਤਾ ਲੈਨਾ ਰਿਜਕ ਦਾ ਭੀ ਬਾਧਾ ਹੋਊ, ਨਾਲੇ ਮਨ ਤਨ ਕਰਕੇ ਭੀ ਸੁਖ ਹੋਉਗਾ॥ ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾਂ, ਜਿਥੇ ਤਕ ਬਣ ਆਵ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਲਗੇ ਰਹਿਣਾਂ ਰਾਤ ਦਿਨ, ਤਬ ਥੋੜਾ ਭੀ ਦੁਖ ਨਾ ਰਹੂਗਾ। ਪਰ ਜਥਾ ਸਕਤ ਪੁੰਨ ਜਰੂਰ ਕਰਨਾ ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾਂ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ।। ੫੨।। {{center|੪੯}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਤ੍ਰ ਸਿੰਘ, ਮੱਘਰ ਸਿੰਘ ਮਹੰਤ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਸੰਗਤ ਲਾਲਾਂ ਦੀ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਬਾਚਨੀ। ਹੋਰ ਅਸੀ ਅਨੰਦ ਹੈ ਤੁਮਾਰੀ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਦੀ ਖਬਰ ਪਾਈ ਹੈ॥ ਹੋਰ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਇਕ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁਖ ਹੈ॥ ਸੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੇਟਨ ਦਾ ਹੈ। ਜਬ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਚਾਹੇਗਾ ਤਾਂ ਤੁਰਤ ਹੀ ਮੇਟ ਦੇਊਗਾ। ਹੋਰ ਤੁਸੀਂ ਭਾਈ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਬੰਜਲੀ ਪੁਰੀਯੇ ਨੂੰ ਸਭੇ ਸਿੰਘ ਮਿਲ ਕੇ ਲੱਲੀਂ ਲੈ ਆਵੋ। ਜਗਾ ਬਣਾ ਦਿਉ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਬਾਤ ਹੈ, ਜੋ ਬਣ ਆਵੇ ਸੇਵਾ ਟਹਲ ਕਰਨੀ ਅਰ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਅਖਰ ਪੜਾ ਦਿਉ। ਸਭ ਸਿੰਘ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਕੀਤਾ ਕਰੋ। ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਾਈ ਬੀਬੀ ਸਭ ਨੇ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਜਰੂਰ ਕਰਨੀ। ਭਾਈ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਤੇ ਖਜਾਨ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂਸਰੀਏ ਨੂੰ, ਪਰੇਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਕੁਬੀ ਸਭਨਾ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਬਾਚਨੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ। ਮਾਘਾ ਸਿੰਘ, ਤੈਂ ਭੀ ਬਾਨੀ ਕੰਠ ਕਰਾਉਨੀ॥ ਬਾਨੀ ਕੰਠ ਕਰਨ ਕੋ ਸਭ ਕੋ ਤਾਕੀਦ ਕਰਨੀ, ਤੇਰਾ ਭੀ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾਂ। ਸਭਨਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਅਵੀ ਤਰਹ ਮਿਲ<noinclude></noinclude> 8i7zvl2npu1hi4rvyobenp1qv2x72xz 250 16458 224586 142965 2026-07-05T14:17:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੧੭}}</noinclude>ਕੇ ਰਹਿਨਾਂ, ਬਖੇਪਤਾ ਕੋਈ ਦਿਨ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਖੇਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਨੀ ਜੋ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਕਰਨਗੇ ਤਿਨਾਂ ਕੋ ਸੁਖ ਬਹੁਤ ਹਉਗਾ ਹਰ ਤਰਾਂ ਸੇ। ਅਰ ਭੋਗ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਉਣੇ ਸਭਨਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਬਾਸਤੇ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸੰਗਤ ਕਾ ਦੀਦਾਰ ਕਰਾਵੇ। ਦੇਖੋ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ ਤਮਾਸ਼ੇ ਕਰਤਾਰ ਕੀ ਰੰਗ ਦਿਖਾਲਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ ਲੈ ਲੈ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।। ਸਾਡੇ ਮਗਰ ਤਾਂ ਬਬੇਰੀ ਭੰਡੀ ਹੈ ਸਭਨਾਂ ਨੇ, ਸਿਖਾਂ ਸਾਧਾਂ ਨੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ, ਬਹੁਤਾ ਕੀ ਆਖਣਾ ਹੈ, ਦੇਖੋ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ ਤਮਾਸ਼ੇ ਕੀ ਰੰਗ ਖੁਲਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਆਏ ਪਹੁਤਾ ਹੈ॥ ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਅਸੀ ਭੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਦੈ ਹੈ। ਸਭ ਨੇ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਤਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨਾ, ਢਿਲੇ ਨਹੀਂ ਪੈ ਜਾਨਾ, ਮੇਰਾ ਕਹਣਾਂ ਸਤ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾਂ। ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਨਣਾਂ, ਆਪੇ ਬੈਠਾ ਲੀਕਾਂ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਢਦਾ ਹੈ। ਅਰ ਪਿਛਾ ਰਾਤ ਉਠ ਕੇ ਜਰੂਰ ਨਾਉਣਾ ਮਿਸਰ ਸੰਪਤੇ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ। ਕੰਮ ਕਾਜ ਭੀ ਕਰਨਾਂ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਭਜਨ ਭੀ ਕਰਨਾਂ, ਰਿਜਕ ਦਾਤਾ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਹੈ। ਸਤ ਕਰਕੇ ਜਾਨਣੀ॥ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ॥ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ਸਹਾਇ॥੫੩॥ {{center|੫੦}} {{center|੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਲਿਖਤਮ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਗੇ ਸਰਬ ਉਪਮਾ ਸੰਮੂਹ ਸੰਗਤ ਕੋ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰਨੀ ਅਰ ਮਾਈ ਬੀਬੀਆਂ ਕੋ ਰਾਮ ਸਤਿ ਬੁਲਾਈ ਵਾਚਨੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ। ਹੋਰ ਜੀ ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰਹ ਸੇ ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਹੈ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸੁਖੀ ਅਨੰਦ ਰਖੇ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਇਹ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਖ ਹੈ ਪਰ ਇਕ ਦੁਖ ਸਾਨੂੰ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ। ਸੋ<noinclude></noinclude> mfvugggfmd3lyllt8ikscnjksuzj1xh 250 16463 224587 142966 2026-07-05T14:17:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੧੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਜਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹਉਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਬੀ ਦੁਖ ਤੁਰਤ ਹੀ ਕਟਿਆ ਜਾਉਗਾ, ਸਭ ਕਿਛ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ, ਗੁਰੂ ਸਦਾ ਦਿਆਲ ਹੈ। ਹੋਰ ਜੀ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਨਾਂਉਂ ਤੇ ਗਾਂਉਂ ਲਿਖਣੇ ਮੈ ਕਾਗਜ਼ ਬਹੁਤ ਬਦ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਏਉਂ ਅਰਦਾਸ ਸੁਨ ਲੈਣੀ ਜੋ ਇਸ ਮੇਂ ਲਿਖਾ ਹੈ ਸਭ ਨੇ ਕਰਨਾ॥ ਇਕ ਤਾਂ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾਂ, ਬਾਨੀ ਪੜਨੀ, ਭਜਨ ਕਰਨਾਂ, ਵੇਹਲੇ ਨੇ ਭੀ ਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੇ ਨੇ ਭੀ ਜਿਤਾ ਬਨ ਆਵੇ।। ਅਰ ਜਿਤਨਾ ਸਰੇ ਥੋੜਾ ਜਾ ਬਹੁਤਾ ਪੁੰਨ ਭੀ ਕਰਨਾ ਰੋਜ ਜਥਾ ਸਕਤ। ਅਰ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਅਖਰ ਪੜਾਵਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਸ਼ ਔਦੀ ਨਾਲ॥ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਠ ਨਾ ਹੋਵੇ ਬਾਨੀ ਉਸ ਨੇ ਕੰਠ ਕਰ ਲੈਨੀ ਜਰੂਰ, ਜਿਤਨੀ ਹੋ ਸਕੇ ਅਰ ਬਗਾਨੇ ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਪਰੇ ਰਹਿਨਾ ਹਰ ਤਰਹ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸੂਰ ਗਾਇ ਲਿਖਾ ਹੀ ਬਗਾਨੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ, ਅਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਨੋ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੀ ਹੁਕਮ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਖਾ ਹੈ॥ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ ਹਥ ਜੋੜ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਾਮ ਦਾਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਸਿਦਕ, ਭਰੋਸਾ, ਗੁਰਮਤ ਦਾਨ ਮੰਗਨਾਂ। ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਭੀ ਮੰਗਨਾਂ, ਹੈ ਮਹਾਰਾਜ ਬੇਸਿਦਕੀਉਂ, ਬੇਮੁਖੀਯਾਂ ਰੱਖ ਲਈਂ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਜੋ ਭੁਲਨਹਾਰ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਬਿਰਦ ਪਤਤ ਪਾਵਨ ਹੈ, ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਬਖਸ਼ਿੰਦ ਹੈ, ਜੇ ਸਰਨ ਪਰੇ ਤਿਸ ਕੀ ਲਜਾ ਚਖਦਾ ਹੈ ਜੀ॥ ੫੪॥ {{center|੫੧}} {{center|੧ਓ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਮੇਲੇ ਉਤੇ ਅੰਨ ਪਾਨੀ ਆਪੋ ਆਪਣਾਂ ਖਾਣਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੀਰਥ ਉਤੇ, ਮੁਕਤਸਰ, ਅਨੰਦਪੁਰ, ਦਮਦਮੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਭਾਈ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਗੁਮਟੀ<noinclude></noinclude> mmseii96bh3f5tcky297kjgiwdolc23 250 16468 224588 142968 2026-07-05T14:18:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੧੯}}</noinclude>ਬਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਬਸਤੀ ਰਖਣੀ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੇ। ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਸਤਾਨੇ ਹੋ ਕੇ ਜਮੀਨ ਵੇਚ ਕੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਛਕ ਛਕਾਇ ਦਿਤੀ, ਪਟਿਆਲੇ ਬਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਾਮਾ ਕਟ ਦਿਤਾ, ਕੋਈ ਰੁਜਗਾਰ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ। ਭਾਈ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਕੋ ਕੈ ਤਾਂ ਸੰਗਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ ਕੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਅਰ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ੨ ਚੰਗਾ ਹੈ ਭਾਈ ਲਾਲ ਸਿੰਘ॥ ਇਹ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਲਿਖੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਸਮਝਣੀ, ਸਮਾਂ ਹੈ ਲੰਘ ਜਾਊ। ਦਸਾਂ ਜਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਦਾ ਬੋਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹਾਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾਂ। ਕਿਉਂ, ਮੰਗਣੇ ਬਾਲਾ ਤਾਂ ਮੰਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਥਾਂਉਂ ਨਾ ਮਿਲੇ ਦੁਜੇ ਥਾਂ ਤੇ ਮੰਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾ ਮੰਗਨਾਂ, ਨਾ ਪਲੇ ਕੁਛ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਹ ਬਾਤ ਸਭ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਾ ਦੇਨੀ॥ {{gap}}ਹੋਰ ਸਮੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਸੀ ਖਾਨੇ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਅਤਰੀ ਦੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਨੂੰ ਆਖਨਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਇਆਨੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਿਆਣੇ ਹੋ, ਕਿਸੇ ਸਿਖ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਪੜਾ ਦੇਵੋ। ਅਤਰੀ, ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਔਣ ਦੀ ਗਲ ਗੁਰੂ ਗੋਚਰੀ ਹੈ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਛਡਦੇ ਨਹੀਂ, ਗਰੂ ਛੁਡਾਇ ਲਏ ਤਾਂ ਭਾਂਵੇ ਛੁਡਾਇ ਲੇਵੇ। ਫੇਰ ਮੇਰੀ ਚਿਟੀ ਦਾਹੜੀ ਆਇ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਬਾਤ ਦਾ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਾ॥ ਅਗੇ ਜੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਟਣੀ ਹੈ ਸਤ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਤਾਂ ਬੈਠੀ ਰਹੇ। ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਬੈਠੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਭੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਮਨੁਖਾ ਜਨਮ ਸਵਾਰ ਲਏ। ਜੇ ਬਿਚ ਡੁਲ ਗਈ ਤਾਂ ਦੁਹਾਂ ਸਿਰਾਂ ਈ ਤੇ ਜਾਉ। ਸਮਾਂ ਬੜਾ ਕਰੂਰ ਹੈ, ਤੁਸੀ ਭਾਈ ਜੀ ਆਪ ਖਾਨੇ ਜਾਣਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਭਲੇ ਮਾਨਸ ਲੈ ਜਾਣੇ ਨਾਲ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਤਾਂ ਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਕਰ ਲੈ, ਕੈ ਤਾਂ ਅਨੰਦ ਪੜ ਲਏ ਕਿਸੇ ਸਿਖ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨਾਲ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਤ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪੇ। ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘਾਟਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹੂਗਾ, ਦੇਵੀ<noinclude></noinclude> odwd53donv33tr00wp5iyzdcxrxait6 250 16473 224589 142969 2026-07-05T14:18:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੨੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਸਰੂਪ ਹੋਇ ਜਾਊ, ਜੇ ਪਰ ਅਛੀ ਤਰਹ ਰਹੂਗੀ। ਭਾਈ ਜੀ ਤੁਸੀ ਅਛੀ ਤਰਹ ਸਮਝਾਉ ਅਤਰੀ ਨੂੰ, ਨਾਲੇ ਅਤਰੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ, ਇਹ ਬਾਤ ਤੁਸੀ ਥੋੜੀ ਲਿਖੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਤਣੀ। {{gap}}ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੈ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਸੰਗਤ ਪਾਸੋਂ ਬਹੁਤ ਕਰਾਉਣੀ, ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਭੀ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋਊਗਾ, ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾਂ॥ ਹੋਰ ਭਾਈ ਦਸਾਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਤੇ ਪਿਛੇ ਗੁਰੂ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਥਾਪਨ ਕਰ ਗਏ ਹਨ ਸੋ ਸਦਾ ਹੀ ਇਸਥਿਤ ਹੈ, ਹੋਰ ਗੁਰੁ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਅਗੇ ਆਪਨੇ ਖਾਲਸੇ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾਂ ਬਰਤ ਗਿਆ ਹੈ ਅਜ ਕਲ ਕੇ ਸਮੇਂ ਮੇਂ।। ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਈ, ਫੇਰ ਮਹਾਰਾਜ [ਸਿੰਘ] ਉਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਈ। ਦੇਖੋ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਇਹ ਬਾਤ: ੫॥ {{center|੫੨}} {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤਾ ਨਾਨੂ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰਬ ਉਪਮਾ ਜੋਗ ਸ੍ਰਬ ਗੁਣਾ ਸਪੰਨ ਉਜਲ ਦੀਦਾਰ ਨਿਰਮਲ ਬੁਧ ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰਨੀ। ਹੋਰ ਅਸੀਂ ਰਾਜੀ ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਰਾਜੀ ਰਖੇ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰ ਬਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁਖ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਸੋ ਗੁਰੁ ਦੇ ਮੇਟਣ ਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੇਟਣ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਖਾਣ ਪਹਨਣ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਛ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਖੰਡ, ਘਿਉ, ਦੁਧ, ਚਾਉਲ, ਲਠਾ ਖਾਸਾ, ਜਗਾ ਭੀ ਚੰਗੀ ਹੈ ਬਿਚ ਖੂਹੀ ਲਗਾਇ ਦਿਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ, ਅਗੇ ਨਾ ਸੀ, ਛੇ ਸੇ ਰੁਪਈਆ ਲਗਾਇ ਕੇ। ਏਸ ਜਗਹ ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ॥ ਅਰ ਬਡਾ ਗੋਰਾ ਪੁਛ<noinclude></noinclude> m1g6mzi34bf8ao7pwdsu5eu9byoa8xz 250 16498 224590 143677 2026-07-05T14:19:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੨੫}}</noinclude>ਮਗਰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ ਬਿਤ ਮੁਆਫਕ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ॥ ਕਲਹਿ ਮਾਈ ਨੂੰ ਤਾਂ ਨਿਉਂਦਾ ਹੁਣ ਮਲੇਛਾਂ ਹੋਇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ॥ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਛਕਣ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਲਹ ਮਾਈ, ਅਰ ਛਕਾ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਹੈ, ਰੂਮ ਮੈ ਅਗੇ ਬਡੇ ਦੁੰਦ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਸੰਗਤ ਨੇ ਤਾਂ ਬੜੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਜੋ ਐਤਨੇ ਭੋਗ ਪਾਠ ਕੀਏ ਮੇਰੇ ਨਮਿਤ ॥ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਭੀ ਬਡਾ ਪ੍ਰਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਬੜੇ ਪਾਠ ਕਰਵਾਏ ਹਮਾਰੇ ਵਾਸਤੇ, ਧੰਨ ਸੰਗਤ ਹੈ, ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਹੈ ਘਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ॥ ਸੋ ਜੀ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹ ਹੀ ਆਖਨਾਂ ਹੈ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਜਨ ਕਰਨਾਂ, ਪਾਠ ਭੋਗ ਪੁਆਨੇ, ਬਾਨੀ ਕੰਠ ਕਰਨੀ ਪੜਨੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾਂ ਵਡੇ ਸਵੇਰੇ, ਜਥਾ ਸਕਤ ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਛਕਾਉਣਾ, ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਕਰਨੇ ਬਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਰ ਭੁਖਾ ਕੋਈ ਭੀ ਹੋਵੇ ਚਾਹੇ, ਭੁਖੇ ਨੂੰ ਅੰਨ ਦੇਨ ਦਾ ਤਾਂ ਵਡਾ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ॥੫੯॥ {{rh||੫੫|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥|}} ਹੋਰ ਮੋਰਮਈ ਤੇ ਚਿਠੀ ਕੋਈ ਨਾ ਲਿਆਵਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਲੋਨੀ ਐਥੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਦੀ ਏਨੀ ਬਾਤ ਬੋਲ ਦੇਨੀ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਆਨੰਦ ਹੈ ॥ ਅਰ ਤੁਸੀਂ ਓਸੇ ਅੰਬ ਹੇਠ ਬੈਠਿਆਂ ਕਰੋ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਨਾਂ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਪਲਾਂ ਹਲਾਈਏ ਤਾਂ ਆਇ ਜਾਨਾਂ ਬੋਲਨਾਂ ਨਹੀਂ, ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਨਾਂ, ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਦੂਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਨਾਂ ਭਾਵੇਂ ਬੀਸ ਬਾਰ, ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਅਛੀ ਤਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਫੇਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗਾਲ ਦੇਣੀ ਅਰ ਬਾਤ ਸਾਰੀ ਯਾਦ ਰਖਣੀ ਜੋ ਜੋ ਲਿਖੀ ਹੈ ਭਾਣਾਂ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> hytb34ot4jcuwskoco9rvcdm8am1ppr 250 16503 224591 143678 2026-07-05T14:19:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੨੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਨਿਕਲ ਜਾਊਗਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਐਸੀ ਤੰਗੀ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ ਅਰ ਜਿਸ ੨ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਆਈ ਹੈ ਸੋ ਅਸਾਂ ਅਛੀ ਤਰਹ ਪੜੀ ਹੈ, ਸਮਝ ਲਈ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਬੜਾ ਦੁੰਦ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਗਲਿਆਂ ਬਰਸਾਂ ਚਾਲੀਆਂ ਤਾਈਂ ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ॥ ਅਰ ਭਾਈ ਪ੍ਰਿਥਮੀ ਨੇ ਭੀ ਬੜੀ ਸਿੰਙ ਮਿਟੀ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਜੁਲਮ ਉਤੇ ਲਕ ਬੰਨ ਲਿਆ ਹੈ, ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਨੇ, ਦੇਖੀਯੇ ਬਰਤਾਰਾ ਹੁਣ ਅਗੇ ਬ੍ਰਤਦਾ ਹੈ ਦਿਨ ਤਾਂ ਅਗੇ ਪੁਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ ਭਾਈ॥ ਅਰ ਭਾਈ ਅਚਰਜ ਖੇਲ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨੇ, ਇਕ ਤਾਂ ਆਂਦੇ ਹਨ ਬੜਾ ਅਛਾ ਹੈ ਇਕ ਆਂਧੇ ਹੈ ਜੇ ਬਸ ਲਗੇ ਤਾਂ ਜਾਨ ਮਾਰ ਦੇਈਏ॥ {{gap}}ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕੌਨ ਕਮਲੇ ਕੌਣ ਸਿਆਨੇ ਹੈਨ। ਤਦੇ ਨੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਥੀ ਆਖੇ ਮਾਰ ਦੇਈਏ ਕਲੇ ਬੈਠੇ ਨੂੰ, ਕਲਾਮ ਪੜਦੇ ਨੂੰ ਸਿਖੀ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿਤੀ ਫੇਰ ਹਟ ਗਿਆ ਦੇਖੋ ਹਟਿ ਜਾਊਗਾ। ਕਲਾਮ ਤੇ ਰਛਾ ਪੁਆਈਆਂ ਹੈਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ॥ ਠੀਕ ਇਹ ਤਾਂ ਅੰਨੇ ਬਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਨਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨ ਨਾ ਅਖੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਦੇਖੋ ਇਹ ਕਲਾਮ ਦਾ ਲਛਣ ਹੈ, ਕਹੇ ਸੁਣੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਣਦੇ, ਏ ਕੀ ਕਰਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ ਇਕ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਮਲੇਛ ਪੰਥ ਮੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਵੇਗੇ ਸੋ ਸਭਨਾਂ ਇਕ ਸਭਾਉ ਹੋਏ ਗਿਆ, ਬਿੱਲਆਂ ਜਿਹਾ॥ ਅਗੇ ਮਲੇਛ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਆ ਪੁਜਾ ਹੈ ਨੇੜੇ ਹੀ, ਅਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੁ ਬੇਅੰਤ ਹੈ ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਭੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਲੂਮ ਕਰਵਾਏ ਹਨ ॥੬੦॥ {{rh||੫੬|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤਮ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਸੰਬੂਹ ਖਾਲਸਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 75jcpzgo32cv4ilg2ivrmeusab13sqe 250 16508 224592 143679 2026-07-05T14:19:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੨੭}}</noinclude>ਜੀ ਭੈਣੀ ਦੇ "ਜਿਨਾਂ ਮਿਲਿਆਂ ਮੈਡੀ ਦੁਰਮਤ ਵੰਝੇ ਮਿਤ੍ਰ ਅਸਾਡੇ ਸੋਈ, ਹੌ ਢੂੰਢੇਦੀ ਜਗ ਸਬਾਇਆ ਜਨ ਨਾਨਕ ਵਿਰਲੇ ਕੇਈ" ਜੋਗ ਉਪਮਾ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਕਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸੁਧ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਰਮੇਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਦੋਨੋ, ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ, ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੋਰ ਸਬੂਹਿ ਖਾਲਸੇ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਬਿਆਹ ਦੀ ਬਾਤ ਖਰੀ ਚੰਗੀ ਹੈ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਅਨੰਦ ਪੜ ਲੈਨਾਂ॥ ਹੋਰ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਸਾਂਤਗੀ ਏਹੀ ਜੇਹੀ ਫੜਨੀ, ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਤਰਹ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾਂ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਬੀ ਸਬਰ ਕਰ ਜਾਨਾਂ, ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਖਿਮਾਂ ਧੀਰਜ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਦਾ ਅੰਗ ਸੰਗ ਹੈ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ॥ ਹੋਇ ਸਭਸ ਕੀ ਰੇਣਕਾ ਆਉ ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ॥ ਹੋਰ ਜੀ ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਫੇਰ ਮਿਲਨੇ ਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਿਲਾਏ ਲਵੋ, ਜੋ ਕਈ ਏਸ ਧਰਮ ਦੇ ਬਿਚ ਚਲੂਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇ ਜਾਣਗੇ, ਸਤ ਕਰ ਮੰਣਣਾਂ, ਪਰ ਕੰਮ ਖਿਮਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਹੈ॥ ਹੋਰ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ, ਸਮੂਹ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਆਪ ਬਿਚਾਰ ਲੈਨਾਂ ਜੋ ਭਲਿਆਈ ਦੇ ਕੰਮ ਹੈਨ, ਮੇਰੀ ਬੁਧ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਹੈ, "ਕਰਮ ਨਾ ਜਾਨਾਂ ਧਰਮ ਨਾ ਜਾਨਾਂ ਲੋਭੀ ਮਾਯਾਧਾਰੀ॥ ਨਾਮੁ ਪਰਿਉ ਹੈ ਭਗਤ ਗੋਬਿੰਦ ਕਾ ਰਾਖੋ ਲਾਜ ਤੁਮਾਰੀ॥" ਮੇਰੀ ਲਜਿਆ ਤੁਸੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਨੇ ਹੀ ਰਖਨੀ ਹੈ ਜੇ ਕਰ ਤੁਸੀਂ ਭਲੇ ਹੋਉਗੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕਿਨੇ ਨਹੀਂ ਆਖਨਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਛੇ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਬਖਸ ਦੇਊਗਾ ॥੬੧॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> sn85hdkwgl0gr07960cl3yh3eecyzbz 250 16513 224593 143680 2026-07-05T14:19:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੨੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>{{rh||੫੭|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਦਮੀ ਐਤਨੀ ਦੂਰ ਆਉਂਦਾ ਭੀ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਅਛੀ ਤਰਹ ਸਭ ਬਾਤ ਲਿਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਕੁਛ ਮਖਣ ਦੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ। ਹਰ ਇਉਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਰੁਪਏ ਮਾਝੇ ਤੇ ਲੈਣੇ ਥੇ ਸੋ ਲੈ ਲਏ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਭੀ ਕੁਛ ਸਾਰਾ ਹਵਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜਦੇ। ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੈਸੀ ਕੈਸੀ ਬਾਤ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਐਧਰ ਆਏ ਹਾਂ ਤਦੋਂ ਜੇਹੜਾ ਗਰੰਥ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦਾ ਸੀ ਸੋ ਤੁਸੀ ਉਸ ਗਰੰਥ ਦੀਆਂ ਸੰਚੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੈਨ ਅਰ ਜੋ ਅਣਲਿਖੀਆਂ ਹੈ ਸੋ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੀਆਂ ਜਰੂਰ, ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਮੈ ਆਪ ਹੀ ਦਿਤੀਆਂ ਹੈਨ ਤੇ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸੈਚੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਦੋਵੇ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਾਇ ਲੈਣੇ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਲਿਖਾਰੀ ਤੇ। ਅਰ ਦੋਨੋ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸੰਪੂਰਣ ਹੋਗੇ। ਤਾਂ ਓਸ ਦੀ ਗਊ ਕੈ ਤਾਂ ਭੈਂਸ ਲੈ ਲੈਣੀ ਸਤ ਏਹ ਹੋਈ॥ ਜੋ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਈ। ਅਗੇ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਸੀ ਅਤਰੀ ਦੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਨੂੰ ਆਖਣਾਂ ਮੇਰਾ ਕਹਣਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਕਿਉਂ ਕਮਲੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਅਤਰੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਕਿਸੇ ਸਿਖ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੜਾ ਦੇਂਦੇ, ਅਤਰੀ ਤਾਂ ਇਆਣੀ ਹੈ, ਤੁਸੀ ਵਾਇ ਮਾਰੇ ਹੋ, ਏਸ ਦੀ ਏਸ ਤਰਾਂ ਨਿਭੂਗੀ। ਹੋਰ ਕੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤਾ ਕਾਗਜ਼ ਕਾਲਾ ਕਰਾ। ਥੋੜਾ ਲਿਖਾ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਜਾਨਣਾ। ਜਿਉਂ ਤਿਉਂ ਕਰਕੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤਰੀ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਕਰ ਦੇਨਾਂ। ਮੈ ਆਪਨੀ ਵਲੋਂ ਥੁਹਾਨੂੰ ਆਖ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਗੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੋ। ਜੇ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਤੇਰਾ ਆਖਿਆਂ ਨਾ ਮੰਨਨ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੂੰ ਕੁਛ ਨਾ ਆਖੀਂ, ਆਪਣੀ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 3tp5ksuh6bv7e9u8pwily84vldg36bh 250 16518 224594 143682 2026-07-05T14:20:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੨੯}}</noinclude>ਨੂੰ ਕਵਾਰੀ ਰਖਣ, ਚਾਹੇ ਵਿਆਹ ਦੇਵਣ, ਚਾਹੇ ਮੇਲੇ ਲੈ ਜਾਣ, ਚਾਹੇ ਏਸ ਦੇ ਪਾਸ ਘਰ ਕੋ॥ ਸਭ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਅਖਰ ਪੜਾਇ ਦੇਣੇ ਗੁਰਮੁਖੀ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਜੋ ਤੂੰ ਲਿਖਾ ਕਰਿਆ ਅਉਗਣਆਰਾ ਹਾਂ, ਸੋ ਜੀ ਭੁਲਣ ਵਿਚ ਸਭ ਕੋ ਅਭੁਲ ਗੁਰੁ ਕਰਤਾਰ॥ ਭਾਈ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਕਰ ਕੇ ਏਹ ਮੰਗਨਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬਖਸ਼ ਲੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤਤ ਪਾਵਣ ਬਿਰਦ ਹੈ, ਦੁਖ ਸੁਖ ਮੈ ਵਿਸਰਿ ਨ ਜਾਈਂ। ਗੁਰਮਤ ਦਾ ਖੈਰ ਪਾ ਦਰਗਾਹੋਂ। ਮਨਮਤ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ ਹਰ ਵੇਲੇ॥ ਇਹ ਅਰਜ ਕਰਨੀ ਅਗੇ........ਨੂੰ ਭਾਵੇ॥ ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਨਾ ਦੇਈਂ। ਜੂਠਾ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਨਾ ਜੂਠਾ ਖਾਵੇ, ਇਹ ਕਾਸ ਦੀ ਸੀਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਹੈ। ਜੀਆਂ ਦਾ ਜੂਠਾ ਖਾਧੇ........ਖਲੇ ਗਏ ਹੈਨ ਕੌਡੇ ਵਾਂਙੂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਾਈ ਬਥੇਰਾ ਮਨੇ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹਟੇ, ਹਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਭੀ ਚੁਪ ਕਰ ਰਿਹਿਆ। ਪਰ ਮੈਂ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਸ ੨ ਨੂੰ ਹਟਾਵਾਂ। ਜੂਠਾ ਖਾਣਾ ਭਜਨ ਬਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ॥ ਹੋਰ ਜੋ ਕੌਲੀ ਚੀਤੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ ਜਲ ਸੋ ਓਹ ਕੌਲੀ ਸੁਚੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇ ਦੇਨਾ ਅਗੇ ਰਲਾਏ ਦੇਂਦੇ ਥੇ ਕੌਲੀਆਂ ਮੈ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਏਹ ਬਾਤ ਚੇਤੇ ਰਖਨੀ ਜਿਸ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਏਥੇ ਦੀ ਬਾਤਿ ਤੂੰ ਸੁਣਾਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਕੀਦ ਕਰੀਂ, ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਮੁਖਬਰ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਇਕ ਮੁਖਬਰ ਨੇ ਗੋਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਆਖ ਦਿਤਾ ਸਾਹਿਬ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਮਗੜੀਏ ਆਦਮੀ ਮਿਲ ੨ ਆਉਂਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗੋਰਾ ਜਿਲੇ ਵਾਲਾ ਐਥੇ ਤੁਰਤ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜ ਦੋਊਗਾ ਆਖੇਗਾ ਤੁਸੀ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਆ ਖਬਰਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਦਮੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ੨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਏਥੇ ਬਾਲੇ ਨੀਚ ਸਾਨੂੰ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰ ਲੈ ਜਾਨਗੇ। ਇਹ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਜਗਹ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਔਂਦਾ ਸੋ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਕੀਦ ਕਰੀਂ ਤੈਥੋ ਸੁਣ ਕੇ ਏਥੇ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਬਹੁਤ ਨਾ ਬਕਦੇ ਫਿਰਨ। ਅਗੇ ਅਸਾਂ ਐਵੇਂ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 9dzo3pv4crfcn3oa1cjx52q45lwqwpi 250 16523 224595 143683 2026-07-05T14:20:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੩੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਥਾ ਅਰ ਏਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਜਾਨਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਦੁਖ ਵਿਚ ਪਾਏ ਦੇਣ, ਦੇਖੀਂ, ਤੂੰ ਜਾਣ॥ ਜੇਹੜਾ ਸੁਣੇ, ਮਨ ਮੈ ਰਖੇ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ॥ ਹਮ ਵਿਚ ਧੂਪ ਥੋੜਾ ੨ ਹੀ ਪਾਵਨਾਂ ਕਿਉਂ ਪਦਾਰਥ ਭੀ ਤਾਂ ਅਗੇ ਗਰੀਬੀ ਦਾਵਾ ਈ ਹੈ ਨਾ ॥ ਅਗੇ ਗੁਰੂ ਬਖਸਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ॥ ੬੨ ॥ {{rh||੫੮|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੋ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਨੂ ਸਿੰਘ ਜੋਗ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਹੋਰੁ ਸੰਬੂਹ ਸੰਗਤ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਵਾਚਣੀ। ਹੋਰ ਹੁਣਿ ਤਾਂਈ ਸਰੀਰੁ ਹੈ, ਖਾਣੇ ਪੈਨਣੇ ਨੂੰ ਖੰਡ ਘਿਉ ਚਾਉਲ ਲੀੜਾ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰ ਵਿਛੋੜੇ ਅਗ ਨੇ ਫੂਕ ਛਡਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਬੀਬੀ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਤਿ ਵਾਚਣੀ, ਹੋਰ ਭਾਈ ਨੰਦਾ ਦਾ ਮਾਇ ਬਾਪ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁਛ ਕੇ ਅਪੀਲ ਕਰਨੀ, ਗੋਰਾ ਬਕੀਲ ਕਰਨਾ, ਜੇ ਅਪੀਲ ਤੇ ਛੁਟਿਆ ਤਾਂ ਹਛਾ, ਜੇ ਨਾ ਛੁਟਾ ਤਾਂ ਬੁਧਿ ਸਿੰਘ ਤੈਂ ਸਾਹਬ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਨਾ ਲੈ ਕੇ ਤੈ ਮਿਲ ਜਾਣਾ। ਜੇ ਪ੍ਰਮਾਨਾ ਨਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਤੂੰ ਨਾ ਆਈਂ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇਣਾ। ਸੌ ਰੁਪੈਈਆ ਦੇਣਾ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਅਰ ਜੋ ਪੂਜਾ ਪੈਸਾ ਹੋਗਾ ਸੋ ਸਭ ਪੁੰਨ ਦੇਣਾ, ਪਇਆ ਨਾ ਰਹੇ। ਅਰ ਪੂਜਾ ਦੇ ਘੋੜੀ ਮਹੀਂ ਗਾਈਂ ਵੈਲ ਸਭ ਪੁੰਨ ਦੇਣੇ, ਵੇਚਣੇ ਨਹੀ। ਅਰ ਹੁਣ ਬੀ ਮੇਰੇ ਅਰਥ ਭੋਗ ਪੁਆਉਣੇ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾ ਦੇਣੇ, ਕਪੜੇ ਦੇਣੇ, ਸਾਧ ਬਾਹਮਣਾ ਨੂੰ। ਜੇ ਮੈਂ ਏਥੇ ਮਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬੀ ਪਿਛੇ ਭੋਗ ਲੀੜੇ ਗਊਆਂ ਪੁੰਨ ਕਰਨੀਆਂ, ਪੰਜ ਭੋਗ ਮੇਰੇ ਮੁਕਤਸਰ ਪੁਆਉਣੇ, ਡੂਢ ਸੌ ਰੁਪੈਈਆ ਲਾਇ ਦੇਣਾ। {{gap}}ਤੁਸੀ ਹਛੀ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਜੁ ਤਾਂਈ ਅਪੀਲ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਅਪੀਲ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> ijcwun2p11fhd95s1oauuw5sos8ilmm 250 16528 224596 143684 2026-07-05T14:20:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੩੧}}</noinclude>ਕਰੋ ਛੇਤੀ, ਸਭੇ ਮਿਲ ਕੇ। ਅਰ ਬ੍ਰਨੀ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਕਰਨੀ। ਚੀਨੀ ਘੋੜੀ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇਣੀ। ਹੋਰ ਬਾਫਰ ਡੰਗ੍ਰ ਘੋੜਾ ਨਾ ਰਖੋ। ਹੋਰ ਏਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਵੈਰ ਲੈਣਾ ਸੀ ਲੈ ਲਿਆ। ਹੋਰ ਨਾਨੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਈ ਨੂੰ ਸਦ ਕੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣਾ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੋਵੈ ਸੋ ਚੀਜ਼ ਦੇਣੀ ਦਿਆ ਸਿੰਘ ਨੂੰ! ਹੋਰ ਮੈਨੂੰ ਏਹੁ ਤਵਕਾ ਨਹੀਂ ਥਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਉਂ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਆਪੇ ਸਭ ਕੁਛ ਕਰ ਕੇ ਸਭੋ ਵਾਤ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਲਾਇ ਦਿਤੀ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਅਗੇ ਤੇ ਪੁਛੇ ਤਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਖਬਰ ਥੀ ਉਨਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਖਬਰ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਆਪਨੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਲਾਇ ਦਿਤੀ ਸਾਰੀ ਵਾਤ। ਅਰ ਜੋ ਅਨੰਦ ਪੜਾਵੇ ਸੋ ਸਭ ਲਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਦੇਵੇ, ਨਾ ਕਿਨੇ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਨੰਦ ਨਾ ਪੜਾਵੈ,ਅਗੇ ਬਾਂਗੂ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਬਰਤੇ। ਇਹ ਬਾਤ ਸਾਰੇ ਆਖ ਦੇਣੀ। ਅਰ ਮੇਰੇ ਪਿਛੋਂ ਪਿੰਡ ਪਤਲ ਕ੍ਰਿਆ, ਗਊ ਪੁੰਨ, ਬਾਰਾ ਸਭੋ ਕਰਨਾ, ਭੋਗ ਭੀ ਪੁਆਉਣੇ, ਅਗੇ ਮੰਗ ਨਾ ਕਰਨਾ ਹਿੰਦੂਆ ਦੀ ਰੀਤ ਬੀ ਕ੍ਰਨੀ, ਭੋਗ ਬੀ ਪੁਆਉਣਾ। ਹੋਰੁ ਬੁਧਿ ਸਿੰਘ, ਬਾਬੇ ਦੇ ਪਿਛੇ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਕ੍ਰਨਾ ਸਾਧਾਂ ਬਾਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਜਨ ਜੁਮਾਲਨਾ ਜਥਾ ਸਕਤ ਲੀੜਾ ਬੀ ਦੇਨਾ। ਹੋਰ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਏਨੀਂ ਅਪੀਲੀਂ ਛਡ ਦਿਤਾ ਅਛਾ, ਜੇ ਛਡਿਆ ਨਾ ਤੈਂ ਬੁਧਿ ਸਿੰਘ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿ ਜਾਣਾ, ਤੈਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਨਾ ਮੇਰੇ ਮਿਲਨ ਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ, ਦਸ ਰੋਜ ਪਾਸ ਰਹਣ ਦਾ। ਜੇ ਨਾ ਪ੍ਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ ਸ੍ਰਕਾਰਿ ਤਾਂ ਤੂੰ ਨਾਂ ਆਈਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇਈਂ, ਉਸਿਆਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਇ ਜਾਵੇ। ਏਹ ਐਥੇ ਦਾ ਬਾਕਵ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਮਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਨਾਨੁ ਸਿੰਘ ਤੁਸਾ ਦੇ ਪਾਸ ਆਊਗਾ ਜੋ ਬਾਤ ਤੁਸਾਨੂੰ ਨਾਨੂ ਸਿੰਘ ਆਖੇ ਸੋ ਤੁਸੀ ਜਰੂਰ ਕਰਨੀ। ਅਗੇ ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਜੀ, ਮੈ ਤਾਂ ਦੇਖਣ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ। ਪਰ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਬਡਾ ਥਾ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਮ੍ਰਜੀ ਜੀਉਂਦੇ ਈ ਬਿਛੜ ਗਏ,<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 0ebm9xac4uep99bqz202bqsmqppvqog 250 16533 224597 143685 2026-07-05T14:20:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|३३२|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਮੈ ਤਾ ਨਾਮੁ ਭਲੇ ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਥਾ ਮੈਨੂੰ ਏਹ ਖਵਰ ਨਹੀ, ਥੀ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਹ ਬ੍ਰਤਨਾ ਹੈ ਕੋਈ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨੁਮ ਬਹੁਤ ਭਾਰਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਹੋਰ ਜੀ ਸ੍ਰਬਤ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਬਲੋਂ ਫਤੇ ਬੁਲਾਉਨੀ। ਭਾਈ ਗਰੀਬੀ ਦਾਵੇ ਦਿਨ ਕਟ ਲੈਣੇ। ਫਿਰੰਗੀ ਮੈਨੂੰ ਕਦਿ ਛੋਡਿਦੇ ਥੇ। ਹਜਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਦਨਾਮੀ ਮੇਰੇ ਨਾਇ ਲਾਈ, ਆਪਣਿਆਂ ਬਗਾਨਿਆਂ ਨੇ, ਠਾਕਰ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਲਗੇ ਤਾਂ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰਨ ਥੇ, ਭਾਣਾ ਏਹ ਬ੍ਰਤਿਆ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਬਾਤ ਦੀ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ, ਪ੍ਰ ਮੇਰੇ ਮਰੇ ਤੇ ਭੋਗ ਮੇਰੇ ਅਰਬ ਪੁਆਇ ਦੇਵੇ, ਜਿਸ ਤੇ ਸਰਿ ਆਵੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੈ ਅਗੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮਰਿ ਚੁਕਾ, ਕੋਈ ਦਿਨ ਦੇ ਸਾਸ ਹੈਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਿਖਨਾ ਹੈ। ਅਗੇ ਬਹੁਤ ਲਿਖ ਭੇਜਆ ਹੈ ਓਹ ਦੇਖ ਲੈਣਾ। {{rh||੫੯|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{gap}}ਲਿਖਤੁਮ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਹੋਰ ਸੰਬੂਹ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਭੈਣੀ ਦਾ ਸੰਬੂਹ ਖਾਲਸੇ ਜੀ ਕੋ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ। {{gap}}ਹੋਰ ਰਹਿਤ ਨਾਮਾ ਸੰਬੂਹ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖਿਆ ਭੈਣੀ ਤੇ, ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਉਠ ਕੇ ਗੜਵਾ ਲਜਾਇ ਕਰ ਮਦਾਨੇ ਹੋਇ ਔਣਾ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਗੜਵਾ ਮਾਂਜਨਾਂ ਮਦਾਨ ਬਸਤਰ ਲਾਹਿ ਕੇ ਜਾਨਾ, ਦਾਤਨ ਕਰਨੀ, ਫੇਰ ਇਸ਼ਾਨ ਕਰਨਾ, ਬਾਣੀ ਪੜਨੀ ਜੇ ਕੰਠ ਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੰਠ ਕਰ ਲੈਣੀ ਸਰਬ ਮਾਈ ਬੀਬੀ ਬੁਢੇ ਬਾਲੇ ਨੇ, ਜ੫ ਜਾਪ ਦੁਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕੰਠ ਕਰਨੇ, ਰਹਿਰਾਸ ਆਰਤੀ ਸੋਹਿਲਾ ਏਨੀ ਬਾਣੀ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 0koorokdddpb5d812xf6k4zfsuf0xk7 250 16537 224598 143686 2026-07-05T14:20:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੩੩}}</noinclude>ਕੰਠ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰ, ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਹੀਂ ਛਕਣਾ। ਸੀਲ ਸੰਤੋਖ ਸਭ ਨੇ ਰਖਣਾ ਭਜਨ ਅਠੇ ਪਹਿਰ ਕਰਨਾ, ਗੁਰੂ ਸੱਚੇ ਦਾ, ਹੋਰ ਪਰਾਈ ਧੀਅ ਭੈਣ ਆਪਣੀ ਜਾਨਣੀ। ਪਰਾਇਆ ਹੱਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅਗੇ ਹੀ ਲਿਖ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। "ਹਕ ਪਰਾਇਆ ਨਾਨਕਾ ਉਸ ਸੂਅਰ ਉਸ ਗਾਇ"। ਜੇ ਕੋਈ ਭਜਨ ਪੁਛ ਕੇ ਨਾ ਕਰੁਗਾ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੁਹੀ ਜਹਾਨੀਂ ਕਾਲਾ ਹੋਗਾ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੋਲ ਕਬੋਲ ਸਹਿ ਜਾਣ ਸਭ ਦਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਰੇ ਕੁਛ ਤਾਂ ਭੀ ਖਿਮਾਂ ਕਰਨੀ ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਰਛਕ ਗੁਰੂ ਹੈ ਹਰ ਬਖਤ, ਤੁਸੀ ਬਹੁਤ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਛਪਾਉਣ ਦੀ ਕਰਨੀ। ਹਰ ਬਖਤ ਦਵਾਨ ਲਾਉਣਾ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨ ਸਬਦ ਕਰਨਾ, ਜੇ ਕਰ ਜਗ ਕਰਨਾ ਚੌਕੇ ਵਿਚ ਚਰਨ ਧੋਇ ਬੜਨਾ॥ ਅਰ ਹੋਮ ਬੀ ਕਰਨਾ, ਪਹਿਲੇ ਚੌਕਾ ਦੇਨਾ, ਹੋਮ ਦੀ ਜਗਾ ਲਕੜੀ ਹੋਮ ਵਿਚ ਪਲਾਸ ਦੀ ਪਾਉਣੀ ਜਾਂ ਬੇਰੀ ਦੀ ਪਾਉਣੀ, ਫੂਕ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨੀ, ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਖੀ ਨਾਲ ਝਲਨਾ, ਪੰਜ ਆਦਮੀ ਹੋਮ ਵਿਚ ਪੋਥੀਆਂ ਉਤੇ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਉਪਈ, ਜਪੁ, ਜਾਪ, ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ, ਉਗ੍ਰਦੰਤੀ, ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਅਕਾਲ ਉਸਤਤ, ਛੇਵਾਂ ਆਦਮੀ ਅਹੂਤੀ ਪਾਵੇ, ਸਤਵਾਂ ਮਗਰੋਂ ਨਾਲ ਜਲ ਦਾ ਛਿਟਾ ਦੇਵੇ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਮੰਦਾ ਕਰਮ ਕਰੇ ਜਾਰੀ ਚੋਰੀ ਕਾ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬੜਨ ਦੇਣਾ, ਜੇ ਕਰ ਜੋਰਾਬਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਏਹ ਆਦਮੀ ਏਥੇ ਆਉਣ ਜੋਗਾ ਹੀ ਨ ਰਹੇ। ਹੋਰ ਜੀ ਮੇਰੀ ਮਤ ਥੋੜੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਛ ਸਮਝ ਲੈਣਾ। ਹੋਰ ਜੀ ਸਭ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜਨੇ ਪਰਮੇਸਰ ਅਗੇ ਜੋ ਹੈ ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਜੀ। ਹੋਰ ਕਛਾਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਪਾਉਚਾ ਪਾਇ ਕੇ ਲਹੁਣਾ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੰਦਾ ਕਰਮ ਛਪਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਜੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ, ਬਟਾ ਮਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਸਦਾ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਜਪਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਸਾਰੇ ਬਹੀਰ ਨੂੰ ਏਹੁ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾ ਦੇਣਾ ਜੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸੋਲਾਂ ਬਰਸ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> codbh2uhn81uw7g70nm9o6oh4kj4eug 250 16541 224599 143687 2026-07-05T14:20:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|३३४|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਤੋਂ ਘਟ ਕੋਈ ਨ ਕੁੜੀ ਬਿਆਹੇ। ਦਾਰੂ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ। ਖੌਫ ਰਖਣ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹਰ ਦਮ। {{gap}}[ਇਹ ਰਹਿਤਨਾਮਾ ਕੂਕਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਧਾਰੀ ਨਿਤਨੇਮ ਪੰਜਵੀ: ਐਡੀਸ਼ਨ, ਪੰਨਾ ੪o ੩ ੪੪ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ।] {{rh||੬o|}} {{rh||ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥|}} {{rh||ਸ੍ਰੀ ਮੁਖ ਵਾਕ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ੧੨|}} {{rh||ਅਥ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕੀ ਰੀਤੀ ਮ੍ਰਯਾਦਾ॥|}} {{gap}}ਜਦ ਸ੍ਰੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਰੰਗੂਨ ਜਾਇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਾਮਸਰ ਕੇ ਕੋਲ ਥੇ ਤਾਂ ਅਵਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਕੋ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਪੰਜ ਕਰਾਓ ਸਾਡੇ ਨਮਿਤ। ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅੰਦਰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਕੋਠੜੀ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੋ ਤੀਨ ਪਾਠੀ ਏਕ ਧੂਪ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਪਾਠੀ ਕੇ ਅਗੇ ਜਗਦਾ ਰਹਿਆ ਧੂਪ ਪੈਂਦੀ ਰਹੀਆਂ ਧੂਪੀਆਂ ੧ ਮਾਲਾ ਫੇਰੇ, ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਠੀ ਬੈਠੇ ਤਾਬਿਆ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਅਰ ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਮਹੰਤ ਤੇ ਰਾਘੋ ਸਿੰਘ ਭੀ॥ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ, ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦੋ ਤੇ ਲਾਵਣੇ ਪਾਠ ਤਪਾਏ॥ {{gap}}ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਫੇਰ ਸੌ ਭੋਗ ਕਾ ਸੰਕਲਪ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਾ ਅਰੰਭ ਕੀਆ ਹੈ॥ ਸ੍ਰੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੇਤੀ ਲਿਖੀ ਕੇ ਜੀ ਏਸ ਰੀਤ ਸੇ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੈ॥ ਸ੍ਰੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀਨਾ ਕੇ ਦਿਆਲ ਕਿਰਪਾਲ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਬਾਰਵੇ ਗੁਰੂ ਆਪਨੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਸੇ ਕੇ ਏਸ ਰੀਤੀ ਪਰ ਚਲ॥ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕੀ ਰੀਤੀ॥ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਪਾਠ ਸੁਣਾਇ ਕੇ ਕਰਨਾ, ਜੇ ਚੀਤਾ ਛਡੇ ਤਾਂ ਗੋਡਿਆਂ ਤੋੜੀ ਲਤਾਂ ਤੋਂ ਅਰ ਅਰਕਾਂ ਤੋੜੀ ਬਾਵਾਂ ਤੇ ਚੁਲੇ ਕਰਨੇ। ਮੰਜੇ ਉਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਸੋਵਣ, ਗਰਿਸਤ ਨਾ ਵਰਤੇ ਜਿਤਨਾਂ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> jkrh7xfkyozvjo01a2e5iohot4azqai 250 16546 224600 143689 2026-07-05T14:20:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੩੫}}</noinclude>ਚਿਰ ਪਠ ਕਰੇ। ਜਿਸ ਜਾਗਾ ਪਾਠ ਹੋਵੇ ਉਸ ਜਗਾ ਦੋ ਆਦਮੀ ਆਣ ਕੇ ਨਾ ਬਹਿਣ ਨਾ ਗਲਾਂ ਕਰੇ॥ ਮੰਡਾ ਨਹੀਂ ਲਾਵਣਾ॥ ਬਾਰਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਥੀ ਬਿਨਾਂ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਟੋਰਨਾਂ ਘਟ ਬਾਰਾਂ ਥੀਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ। ਪਾਠੀ ਪੂਰੇ ਈ ਰਖੇ। ਥੋੜਾ ਛਕੇ, ਜਿਸ ਸੇ ਵੌਕਾਂ ਨਾ ਸਰੇ। ਅਬਲ ਤਾਂ ਚੌਦਾਂ ਪਾਠੀ ਚਾਹੀਏ, ਨਹੀਂ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਥੀਂ ਘਟ ਨ ਕਰੇ ਜਰੂਰ॥ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾਂ ਜੇ ਪਾਠੀ ਪੂਰੇ ਨ ਹੋਵਣਿ, ਚੋਲੀ ਰਮਾਲ ਧੋਇ ਲੈਣੇ ਕਪੜੇ ਕੀ ਜੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧੋਵੇ॥ ਘਿਉ ਦਾ ਦੀਵਾ ਕਰਨਾ, ਤੇਲ ਦਾ ਨਾ ਚਾਹੀਏ। ਫੇਰ ਤੇਲ ਕਾ ਦੀਵਾ ਬੰਧ ਘਿਉ ਕਾ ਜਲਨੇ ਲਗਾ ਹੈ। {{gap}}ਸਵੇਗ ਸਿੰਘ ਮੁਰਾਣੇ ਕਾ ਨੌ ਦਿਨ ਰਹਿਓ, ਉਸ ਸ਼ਹਰ ਮੈ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਏਕ ਜਨਾ ਹਜੂਰ ਰਹਿਆ ਕਰੇ॥ ਬਾਣਾ ਬਦਲ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਏਕ ਦਿਨ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਦੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਡੇਰ ਨਾ ਲਾਇਆ ਕਰੋ। ਨਾਵੇ ਦਿਨ ਜਹਾਜ ਪਰ ਚੜ ਕਰ ਚਲੇ ਆਏ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਰਾਮਦਾਸਪੁਰੇ ਭੀ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਏਸੇ ਰੀਤੀ ਪਰ ਲਗੇ ਪਾਠ ਅਖੰਡ ਹੋਣ, ਸੌ ਸੌ ਪਾਠ ਅਖੰਡ ਸਾਲ ਕਰਣੇ ਲਗੇ। {{rh||ਧੂਪ ਕੀ ਬਿਪ|}} {{gap}}(੧) ਬਦਾਮ (੨) ਖੋਪਾ (੩) ਛੁਹਾਰੇ (੪) ਸੌਗੀ (੫) ਲਾਚੀ ਛੋਟੀ (੬) ਲੌਂਗ (੭) ਸੰਧੂਰ (੮) ਮੁਸ਼ਕ ਕਾਫੂਰ (੯) ਕਾਲਾ ਕਪੂਰ (੧੦) ਲਾਲ ਚੰਦਨ (੧੧) ਸੁਫੇਦ ਚੰਦਨ (੧੨) ਕੇਸਰ (੧੩) ਕਸਤੂਰੀ (੧੪) ਮੁਥਾ ਕਾਲੀ (੧੫) ਛੜ (੧੬) ਇੰਦੂ ਜੌ (੧) ਦੇਸੀ ਜੌ (੧੮) ਤਿਲ (੧੯) ਗੋਗਲ (੨੦) ਭੋਜ ਪਤ੍ਰ (੨੧) ਖੰਡ (੨੨) ਘਿਉ। {{gap}}ਏਕ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਜ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਚਨ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਭਾਈ ਪੈਲੇ ਭੋਗ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਇਕ ਧੂਪੀਯੇ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਾ। ਸ੍ਰੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਰੀਤੀ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜੀ ਉਸ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਨੇ ਲਗੇ॥<noinclude></noinclude> 1eq2no2fhhfczq471x9lmxw7v4ghb6n 250 16551 224601 143690 2026-07-05T14:21:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੩੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਪਾਂਚ ਪਾਠੀ, ਪਾਂਚ ਧੁਪੀਯੇ ਜਪ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕੇ ਪਾਠੀ॥ ਪਾਠੀ ਸੁਧ ਰਹਿਣ ਕਿਸੀ ਤਰਾਂ ਕੀ ਗਾਫਲੀ ਨਾਂ ਕਰਨ, ਸਾਰੇ ਧੂਪੀਏ ਪਾਠੀਆਂ ਕੇ ਸਾਥ ਬਦਲ ਜਾਵਨ, ਪਾਠੀਆਂ ਕੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਧੋ ਕੇ ਸੁਧ ਕਰੇ, ਕੇਸੀ ਅਸ਼ਨਾਨ ਦਹੀਂ ਸਾਥ ਕਰਨਾਂ ਪਾਠੀਆਂ ਨੇ। ਪਾਠੀਆਂ ਨੇ ਲਾਂਗਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਮ੍ਰਤ ਛਕ ਕੇ ਲਗਨਾ, ਸਵਾ ਰੁਪੈਯੇ ਕਾ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਕਰਨਾ, ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅਠਾ ਯਾ ਬਾਰਾ ਪਹਿਰਾਂ ਔਰ ਸੋਲਾਂ ਪਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਾਧਾਰਨ ਪਾਠ ਜੈਸਾ ਫਲ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਕੁੰਭ ਧਰਨਾ ਕੋਰੇ ਬਰਤਨ ਮੈ, ਉਪਰ ਕੌਰਾ ਸਾਫਾ ਧੋਇ ਕੈ ਰਖੈ, ਏਕ ਥਾਲ ਮੇਂ ਬੇਰੀ ਜਾ ਪਲਾਸ ਕੀ ਲਕੜੀ ਗਿਠ ਰਖ ਕਰ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਜਪ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕਾ ਪਾਠ ਸੰਚੀ ਤੋ ਕਰਨਾ, ਅਹੁਤੀ ਹਰ ਏਕ ਪੌੜੀ ਪਰ ਪੌਣੀ, ਲਕੜੀ ਜਲਦੀ ਰਹੇ ਔਰ ਕੋਇਲੇ ਭੀ ਬੇਰੀ ਦੇ ਦਗਦੇ ਰਹਿਣ, ਉਪਰ ਧੂਪ ਪੈਂਦੀ ਰਹੇ ਔਰ ਧੂਪੀਏ ਕੋ ਤਿਨ ਚੀਜਾਂ ਕੀ ਉੜਦੀ ਹੈ, ਦੀਵੇ ਕੀ ਖਬਰ, ਧੂਪ ਔਰ ਜਪ ਸਾਹਿਬ ਕਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾਂ। {{gap}}ਔਰ ਭਗੌਤੀ ਕਾ ਪਾਠ ਪਹਿਲੇ ਭੀ ਕਰਨਾ ਔਰ ਜਪ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਪੀਛੇ ਭੀ ਭਗੌਤੀ ਪੜਨੀ, ਔਰ ਇਸੀ ਤਰਾਂ ਪਾਠੀ ਨੇ ਭਗੌਤੀ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧ ਕੇ ਲਗਨਾ ਔਰ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧ ਕੇ ਹਟਨਾ। ਔਰ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਬਹੁਤ ਚੁਸਤ ਚਾਹੀਏ ਜਿਸ ਵਕਤ ਗਰੰਥੀ ਵ ਧੂਪੀਆ ਇਸ਼ਾਰਾ ਜਾ ਟਲੀ ਖੜਕਾਵੇ ਫੌਰਨ ਖਬਰ ਲੇਵੇ, ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਕੀ ਬਦਲਾਈ ਕਰੇ ਜਾ ਕੋਇਲਿਆਂ ਕੀ ਖਵਰਦਾਰੀ ਰਖੇ ਔਰ ਮਾਲਾ ਫੇਰਦਾ ਰਹੇ ਔਰ ਦੀਵੇ ਦੀ ਧੂਪ ਦੀ ਖਬਰਦਾਰੀ ਰਖੇ ਔਰ ਆਏ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਅਟਕਾਵੇ, ਔਰ ਅਰਦਾਸੀਆ ਸੁਧ ਹੋ ਕੇ ਅਰਦਾਸਾ ਕਰੇ ਔਰ ਸਜੇ ਪਾਵੇ ਤਲੇ ਇਕ ਰੁਪੈਆ ਰਖੇ ਔਰ ਨਾਲੀਏਰ ਕੇ ਇਕ ਕੰਭ ਪਰ ਰਖੇ ਏਕ ਪੀਛੇ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਕੁੰਭ ਵਾਲ ਨਿਰਯੇਲ ਝਟਕਾ ਕੇ ਵਰਤਾ ਦੇਵੇ ਅਰ ਅਗੇ ਕੋ ਹੋਰ ਤੋਰਨਾਂ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਨਾਂ ਕੰਭ ਨਾਲਯੇਰ ਆਦਿ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਥਾਂਉਂ ਥਾਂਈ ਪਈ ਰਹੇ॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> i8z60hj4kslo7bfzzxamddf5xk8gzuz 250 16569 224602 143693 2026-07-05T14:21:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ|੩੩੭}}</noinclude>ਪਾਠੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਘਿਉ ਦੁਧ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਛਕਾਵਨਾਂ, ਜੈਸੇ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਕੋ ਛਕਾਯਾ ਜੋ ਗਰੰਥੀ ਕੋ ਛਕੌਣਾ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਕੇ ਮੁਖ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਤਨੀ ਫੁਰਸਤ ਹੋਵੇ ਉਤਨੀ ਹੀ ਭੇਟਾ ਦੇਵੇ। ਜਿਤਨੀ ਭੇਟਾ ਦੇਵੇ ਉਤਨੀ ਹੀ ਥੋੜੀ ਹੈ, ਅਮੋਲਕ ਪਾਠ ਹੈ। ਪਾਠੀ ਕੋ ਆ ਗੁਰੂ ਕੋ ਦੀਆ ਏਕ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਫੁਰਸਤ ਵਾਲਾ ਤੋ ਜਿਤਨੀ ਦੇਵੇ ਉਤਨਾ ਹੀ ਥੋੜਾ ਹੈ, ਔਰ ਗਰੀਬ ਸਿੰਘ ਕੇ ਵਾਸਤੇ ਪਚੀ ਰੁਪੈਯੇ ਮੇਂ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾ ਦੇਣਾ, ਔਰ ਸਾਧਾਰਨ ਭੋਗ ਗਰੀਬ ਕੇ ਲੀਯੇ ਪੰਜ ਰੁਪੈਯੇ ਮੇਂ ਪਾ ਦੇਨਾ। ਔਰ ਅਗੇ ਨੂੰ ਜੋ ਪਾਠੀ ਜਾਂ ਧੂਪੀਆ ਹੋਰ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਅਰਦਾਸਾ ਕਰਕੇ ਕੁੰਭ ਵਿਚੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਢ ਕੇ ਛਕਾ ਦੇਨਾ॥ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਰਬ ਕਾਰਜ ਕੀ ਸਿਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਕੋਤ੍ਰ ਸੌ ਸਾਧਾਰਨ ਪਾਠ ਜੈਸਾ ਏਕ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਮਹਾਤਮ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਅਸਮੇਧ ਜਗ ਕਲਜੁਗ ਅਖੰਡ ਭੋਗ ਹੈ, ਪੰਜ ਕਕੇ ਕੀ ਰੀਤੀ ਬਿਨਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਤਰਹ ਹੋ ਸਕੇ ਸੁਧ ਪਾਠ ਕਰਨਾਂ॥ ਜਿਸ ਕਾਰਜ ਪਰੋ ਕਰੇ ਸੋ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਔਰ ਪਾਠੀ ਜਦ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਦਾਤਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੇ, ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾ ਕੇ ਜਿਤਨਾਂ ਹੋ ਸਕੇ ਸੁਧ ਸੁਚ ਨਾਲ ਕਰਨਾ, ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਚ ਕਰ ਮੰਨਣਾਂ॥<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> rdi40yp5lxt8p8hi5tsq7bj7lw3k3kl 250 16579 224603 143695 2026-07-05T14:21:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਨਾਮਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ‘ਅਰਦਾਸ’|}} {{xxxx-larger|}} {{rh||ੴ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ॥|}} {{rh||ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਸਹਾਇ|}} {{rh||ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ੧੨|}} {{gap}}ਪ੍ਰਿਥਮ ਭਗੌਤੀ ਸਿਮਰ ਕੈ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਲਈ ਧਿਆਇ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ ਗੁਰ ਤੇ ਅਮਰ ਦਾਸ ਰਾਮ ਦਾਸੈ ਹੋਈ ਸਹਾਇ। ਅਰਜਨ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਸਿਮਰੌ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਰਾਇ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਿਆਈਐ ਜਿਸ ਡਿਠੈ ਸਭੁ ਦੁਖ ਜਾਇ। ਤੇਗ ਬਹਾਦ੍ਰ ਸਿਮਰੀਐ ਘਰਿ ਨੌ ਨਿਧਿ ਆਵੈ ਧਾਇ॥ ਸਭ ਥਾਈ ਹੋਇ ਸਹਾਇ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਭ ਥਾਂਈ ਹੋਇ ਸਹਾਇ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿਮਰੀਐ ਜਿਸ ਮਾਰਗ ਦੀਆ ਬਤਾਇ। ਸ੍ਰੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਦੇ ਵਾਲੀ ਅੰਤ੍ਰਯਾਮੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਜੀ ਸਿਮਰੀਐ ਜਿਨ ਜਮ ਤੇ ਲੀਆ ਛਡਾਇ॥ ਜੋਤ ਕਾ ਜਾਮਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿਮਰੀਐ ਜਿਨ ਟੁਟੀ ਲਈ ਮਿਲਾਇ॥ {{gap}}ਜਿਨਾਂ ਨਾਮ ਜਪਿਆ ਵੰਡ ਛਕਿਆ, ਧਰਮ ਹੇਤ ਸੀਸ ਦਿਤੇ, ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ, ਕੇਸਾਂ ਸ੍ਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈ, ਸਚ ਬੋਲਿਆ ਪੜਦੇ ਕਜੇ ਧਰਮ ਹੇਤ ਤੇਗ ਮਾਰੀ, ਦੇਗ ਵਰਤਾਈ, ਤੋਪਾਂ ਅਗੇ ਉਡੇ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲੇ, ਫਾਸੀਆਂ ਤੇ ਲਟਕੇ, ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 41sfp4848sxiezklnm3sdegboon5fpu 250 16583 224604 143696 2026-07-05T14:21:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224604 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਾਮਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ‘ਅਰਦਾਸ’|੩੩੯}}</noinclude>ਰਖਿਆ, ਤਿਨਾਂ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਵਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ ਨਾਮ ਚਿਤ ਆਵੈ॥ {{gap}}ਹੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਸੀਂ ਪਾਪੀ ਅਪ੍ਰਾਧੀ ਜੀਉ ਹਾਂ ਤੇਰਾ, ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਬਿਰਦ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਬੂਹੇ ਆਇ ਡਿਗੇ ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਮਤ ਦਾ ਖੈਰ ਪਾਉ ਅਰ ਮਨੁਖਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਜਿਥੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੋਵੈ ਮਨਮੁਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਰਖ ਲੈ, ਅਰ ਹੇ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਤੈਂ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੈ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਹੈ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮੈਂ ਸੋ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਸਦਾ ਈ ਮਨਾਈਂ ਜਿਥੇ ਮੇਰਾ ਜੀਉ ਜਾਵੇ ਸਦਾ ਈ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਉਤੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਈਂ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜੇ ਭਾਇ ਤੇ ਸਦਾ ਈ ਰਖ ਲਈਂ ਅਰ ਤੇਰਿਆਂ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰੀ ਦੁਜੇ ਥਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਈ ਬੇਮੁਖੀ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ। {{gap}}ਸਮੂਹ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਦੀ ਏਹ ਅਰਜ ਹੈ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪੁਣੇ ਸਰਗੁਣ ਸਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਬਖਸੋ, ਗਊ ਗ੍ਰੀਬ ਦਾ ਕਸ਼ਟ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਵਰਤਾਓ ਬੰਦੀ ਖਾਨੇ ਦੀ ਬੰਦ ਖਲਾਸ ਕਰੋ ਮਹਾਂ ਮਲੇਛ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਸੰਤ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰੋ। {{gap}}ਹੇ ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀਉ! ਸਾਡੀਆਂ ਅਨੇਕ ਹੀ ਭੁਲਾਂ ਹਨ ਭੁਲਾਂ ਨਾ ਚਿਤਾਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੜ ਲੌਣਾ। {{gap}}ਤੇਰੇ ਨਮਿਤ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਨਮਿਤ.....ਅਰਦਾਸ ਭੁਲ ਚੁਕ ਬਖਸ਼ ਲੈ ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਸਾਡੇ ਮਨ ਤੇ ਵਸੇ ਜੁਗਾਂ ਪ੍ਰਯੰਤ ਤੇਰਾ ਯਸ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਰਹੀਏ ਹਰ ਮੈਦਾਨ ਫਤਹ ਸਿਖ ਪੜਦੇ ਸੁਣਦੇ ਸੰਬੂਹ ਦੇ ਕਾਰਜ ਰਾਸ ਦੇਹ ਦੀਦਾਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਸਰਬਤ ਦਾ ਭਲਾ॥ {{rh|||[ਨਾਮਧਾਰੀ ਨਿਤਨੇਮ, ਪੰਜਵੀ ਵਾਰ, ਪੰਨਾ ੬੭੦-੭੨]}}<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 7oha3ckbkskaj3ppat0zvotwnig6hmv 250 16599 224605 143697 2026-07-05T14:21:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰੀਏ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗੁਣ, ਸੁਭਾ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਏ। {{gap}}ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕੱਦ ਦੇ ੫ ਫੁਟ ੧੦ ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਜੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪਤਲੇ ਤੇ ਰੰਗ ਦੇ ਗੋਰੇ ਸਨ, ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਨੱਕ ਲੰਬੂਤਰੇ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਾਗ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਕੁ ਜ਼ਰਾ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਖੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਸਨ। ਸੰਨ ੧੮੬੬-੬੭ ਵਿਚ ਆਪ ਦਾ ਦਾੜ੍ਹਾ ਤੇ ਮੁਛਹਿਰੇ ਕਰੜ-ਬਰ੍ਹੜੇ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਨ ੧੮੭੨ ਵਿਚ ਦੇਸ਼-ਨਿਕਾਲੇ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਂਦੀ-ਭਰੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪ ਦੀ ਆਯੂ ਛਪਿੰਜਾ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਆਪ ਗੁਰਮੁਖੀ ਚੰਗੀ ਲਿਖ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰੇ ਆਪ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਕੰਵਰ ਨੌ-ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਘੋੜ-ਚੜ੍ਹੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨਾਮੇਂ ਫੌਜੀ ਨੌਕਰੀ ਭੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਤਰਖਾਣੇ ਲੁਹਾਰੇ ਤੇ ਰਾਜਗੀ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਾਰੀਗਰ ਸਨ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਗਰੀਬ ਤਰਖਾਣ-ਲੁਹਾਰ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਆਪ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਰ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫੇਰ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਆਪ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪਰਚੂਨ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਹੱਟੀ ਭੀ ਪਾ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਨਫ਼ਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> m8efmzr7hjssd54rbmcmjq4qv66vyji 250 16606 224606 143698 2026-07-05T14:21:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224606 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ|३४१}}</noinclude>ਅਕਸਰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਆਪ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਧਾਰਮਕ ਬਿਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਆਪ ਕਿਸੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣੇ ਤੇ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਨਿਰਮਲੇ ਦੇ, ਪਰ ਅੰਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਪਰ ਜਦ ‘ਵਾਹਿਗੁਰੂ’ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਆਪ ਦੀ ਸਾਰੀ ਭਟਕਣਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਮਨ ਦੇ ਅੰਦੇਸੇ ਮਿਟ ਗਏ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਤਨ ਭੀ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਜਗਿਆਸ-ਅਭਿਆਸੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਪਲਟਾ ਲਿਆ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੀਰਾਂ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆ ਵੜੀਆਂ ਕੁਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਨਿਰੋਲ ਸਿਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਲ ਲਾਉਣਾ ਅਰੰਭਿਆ। {{gap}}ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲਾਤ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪ ਨੇ ਸਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਢੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਇਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਅਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਲੋਂ ਮੋੜ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ:- {{gap}}[ਗੁਰੂ] ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਣੀਕ [ਆਦਿ] ਗ੍ਰੰਥ ਹੀ ਕੇਵਲ ਸਤਿ ਹੈ, ਜੋ ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਇਹ ਹੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਬਾਣੀ ਸਬ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਣੀ ਬਿਨਾ, ਜ਼ਾਤ ਬਰਨ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਿਖੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਢੀ, ਬੇਦੀ, ਮਹੰਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਹੇ ਹੋਰ ਦੂਸਰੇ ਸਬ ਪਖੰਡੀ ਬਹੁਰੂਪੀਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ [ਗੁਰੂ] ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦੇਵੀਦ੍ਵਾਰੇ, ਸ਼ਿਵਦ੍ਵਾਲੇ ਤੇ ਮੰਦਰ ਲੁਟ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਤੇ ਯਾਤ੍ਰਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> khp6be9ldmb6m8yjc0nwxae3zy4if0d 250 16611 224607 143699 2026-07-05T14:21:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224607 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੪੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਘਿਰਣਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਬੁਤ ਤੇ ਬੁਤ-ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਹੈ ਜੋ ਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਨਵੇਂ ਸਜੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ [ਗੁਰੂ] ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਹੀ ਆਗਿਆ ਹੈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਨਹੀਂ।* {{gap}}ਰਹਿਤ ਵਿਚ ਢਿੱਲੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪ ਨੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਕੜਾ, ਕਛ ਤੇ ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਪੂਰਣ ਤੇ ਪੱਕੇ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੀ ਖੰਡੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਅਤੇ ਪੂਰਣ ਰਹਿਤ ਰਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਅਨਮਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਅਤੇ ਅਨਮਤੀ ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਭਾਈ ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:- {{gap}}ਕੜਾ ਕਛ ਕਿਰਪਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੇਸੀਂ, {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਨ ਨਰ ਨਾਰ ਵਾਰੀ। {{gap}}ਮੜ੍ਹੀ ਗੋਰ ਭੈਰੋਂ ਭੂਤ ਛੱਡ ਦੇਵੋ, {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਨਹੀਂ ਮੰਨਣੇ ਭੁੱਲ ਅਵਤਾਰ ਵਾਰੀ। {{gap}}ਰਾਮ ਕਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਿਸ਼ਨ ਗਣੇਸ਼ ਆਦਕ, {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਛਡੋ ਵੇਦ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਕਾਰ ਵਾਰੀ। {{gap}}ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਬਾਝ ਨਾ ਹੋਰ ਪੂਜਣ, {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਏਹੁ ਹੁਕਮ ਸਾਡਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਾਰੀ।* {{gap}}{{gap}}+ {{gap}} + {{gap}} + {{gap}} + {{gap}}ਕੜਾ ਕਛ ਕਿਰਪਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੇਸੀਂ, {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਔਰਤ ਮਰਦ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਨਾਲ ਕੁਸੰਗੀਆਂ ਦੇ, {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸੁੱਕਾ ਅੰਨ ਭੀ ਨਾ ਲੈ ਖਾਇਆ ਹੈ। {{rule}} {{gap}}*ਦੇਖੋ ਪੰਨਾ ੩੨-੩੩। {{gap}}+ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਲਿਖਤ ‘ਸਿੰਘ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਬਿਲਾਸ’, ਪੰਨਾ ੩ ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> hpotwtcjimmimqoznfxnleq3jf781d7 250 16616 224608 143704 2026-07-05T14:21:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224608 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ|੩੪੩}}</noinclude>{{gap}}ਮੜੀ ਗੋਰ ਢਾਹੇ ਹੋਰ ਪੀਰ ਖਾਨੇ, {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਜਾਪ ਇਕ ਅਕਾਲ ਜਪਾਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਛੱਡੇ ਵੇਦ ਕਤੇਬ ਪੁਰਾਣ ਸਾਰੇ, {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਪਾਠ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕਰਾਇਆ ਹੈ।* {{gap}}ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀ ਆਨੰਦ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪ ਨੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤ ਦੇ ਸੱਚੇ ਵਿਚ ਢਾਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਆਰੰਭਿਆ। ਖੁਦ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਚੂੰਕਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਪੁਜ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਭੈਣੀ ਪੁਜ ਸਕਦੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਹਲਕੇ ਮੁਕਰਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਓਥੇ ਆਪਣੇ ਨਾਇਬ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੂਬੇ ਧਰਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ੨੨ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਬਲ ਵਿਚ ਭਾਈ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਗਵਾਲੀਆਰ ਵਿਚ ਭਾਈ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਬਨਾਰਸ ਵਿਚ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ, ਤੇ ਇਕ ਸਿੰਘ ਨਿਪਾਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਲਖਨਊ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੱਖਣ ਰਿਆਸਤ, ਆਦਿ ਵਿਚ ਭੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭੇਜੇ। ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਥਾਪਣਾ ਸੰਨ ੧੮੬੩ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੰਨ ੧੮੬੪ ਵਿਚ ਇਹ ਥਾਓਂ ਥਾਈਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਿਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਇਕ ਲਹਿਰ ਚਲ ਪਈ ਤੇ ਲੋਕ ਖੰਡੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਏਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੀ ਜੋ ਪਿੱਛੋਂ ਲਾਹੌਰ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ {{rule}} {{gap}}*ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਪੰਨਾ ੮-੯।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> emeuetp3181k1d1vq6rqsdrkyqw7vx1 250 16621 224609 143705 2026-07-05T14:22:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224609 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੪੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਤੇ ਫੀਰੋਜ਼ਪੂਰ ਵਿਚ ਭੀ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਸਿਖੀ ਲਈ ਸਰਧਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਹਿੰਦੂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿੱਖਣ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਣ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਹ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਸਿਖੀ ਵਲ ਖਿਚ ਆਉਣ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਯਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਅਸਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪ ਪੂਰਣ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਤੇ ਰਹਿਤਵਾਨ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਪੋਚ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਸਜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਓਥੇ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀ ਚੋਖੀ ਹੋ ਗਈ। ੨੧ ਸਤੰਬਰ ੧੮੭੧ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਏ ਕੋਟ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਿਸਟਰ ਐਲ. ਕਾਵਨ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਲੱਖ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤੀਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਤੇ ਕੜਾ ਕਛ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹਨ ਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸਾਧਾਰਨ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਿਣਤੀ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਵਧਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖਿਆਲ ਵਿਚ ਭੀ ਜਿਤਨੀ ਗਿਣਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋਰ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਹਿਜਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਿਖੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚਲਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿਰ ਹੈ। {{gap}}ਕੂਕੇ ਕੇਵਲ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬਲਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਭੀ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਲੀਸ ਤੇ ਫੌਜ ਵਿਚ, ਪਰ ਫੌਜ ਆਦਿ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕਣਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> pd4zpgjhmf90p1e8x5dx11wygt88xwg 250 16626 224610 143706 2026-07-05T14:22:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224610 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ|੩੪੫}}</noinclude>ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੋਈ ਭੀ ਕੂਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ। {{gap}}ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸੋਢੀ ਤੇ ਬਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਰਨ-ਪਾਹੁਲ ਦਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਿਚ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਦਾ ਅੰਗੁਠਾ ਡੋਬ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਲਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖੰਡੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਮਤ ਦਸਿਆ ਤੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਣਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ। ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਪਾਹੁਲ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਯਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੰਨ ਵਿਚ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਦੇਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਨਾ ਵਰਜਿਆ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਤੋਂ ਆਪ ਦਾ ਮਨਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਜਪਨ ਵਲ ਲਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਯਾ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਵਿਲਖਣਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਆਪ ਦਾ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਕੇਵਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਬਦ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਜਾਪ ਦੀ ਕਿ ਆਪ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਆਪ ਆਪਣੇ ਸਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਢੋਲਕੀ ਨਾਲ ਹੱਲੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤਾਕਿ ਆਮ ਸੰਗਤਾਂ ਭੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਕਈ ਕੂਕੇ ਮਸਤਾਨੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ੩ ਮਸਤੀ ਦੀ ਲੋਰ ਵਿਚ ਬੇਸੁਧ ਹੋਏ ਹੋਏ ਕੂਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਕੂਕੇ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੋਇਆ ਕਿ ਨਾਮਧਾਰੀ ਨਾਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਆਪ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਕੋਈ ਵੇਹਲੜਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਖੜਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ ਕਰ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਈ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> d210jk4uf0agf2uqxhpf4xtx66s0tp4 250 16631 224611 143707 2026-07-05T14:22:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224611 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੪੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਵਾਰੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਉਪ੍ਰਾਮ ਹੋ ਕੇ ਯਾ ਉਂਞ ਹੀ ਭੈਣੀ ਆ ਟਿਕਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਕੰਮ ਕਾਰ ਲਈ ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨਾਲ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਭੇਜ ਦਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੁਝ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਆਪਣੇ ਡੰਗਰਖਾਨੇ ਤੇ ਤਬੇਲੇ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਲਈ ਲਾ ਦਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਪ ਨੇ ਗਊਆਂ, ਮਝਾਂ, ਬਲਦਾਂ ਤੇ ਘੋੜੇ ਘੋੜੀਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਗਿਣਤੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੰਗਰ ਵਪਾਰ ਲਈ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ਤੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਆਪ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਆਪ ਦਾ ਠਾਠ ਭੀ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਬਾਹਰ ਦੌਰੇ ਤੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਸੂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕੂਕੇ ਆਪ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਦਲ ਵਿਚ ਹੋਣ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਮਗਰ ਪੈਦਲ ਹੁੰਦੀ। ਜਦ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਮਿਲਨ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਙੂ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ੀਰ ਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਆਪ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨੇ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਸਫ਼ੈਦ ਪੋਸ਼ਾਕ ਸਜਾਈ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਆਪ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਪ੍ਰਭਤਾ ਤੇ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੇ ਆਪ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਾਯੂ-ਮੰਡਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਤੇ ਭਾਈ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਕੂਕਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਆਪ ਨੂੰ ਭੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਕੀਂ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਯਾ ਹੋਰ ਸੋਢੀਆਂ, ਬੇਦੀਆਂ, ਯਾ ਨਿਰਮਲੇ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਭੀ ਕਈ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲੇ ਸਾਧ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆ ਯਾ ਪਾਹੁਲ-ਦਾਤਾ ਵਡਿਕੇ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਆਖਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> dq26sa4erbsda4tclk6n43uwf86u6z9 250 16636 224612 143709 2026-07-05T14:22:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224612 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ|੩੪੭}}</noinclude>ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਚਤੁਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਭਤਾ ਸਬੰਧੀ ਕੁਝ ਕੁ ਗੱਲਾਂ ਰਲਾ ਕੇ ਸੌ ਸਾਖੀ ਲਿਆ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੀ। ਸੌ ਸਾਖੀ ਵਿਚ ਯਾ ਹੋਰ ਲਿਖਤੀ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਰਲੇ ਪਾ ਦੇਣਾ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੰਨ ੧੮੬੦-੬੨ ਤੋਂ ਵੀਹ ਕੁ ਵਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ੧੮੪੦-੪੨ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਦ ਆਪਣੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਤਾ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖਿਆਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੇ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਡੋਗਰਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਇਹ ਸਾਧਨ ਵਰਤਿਆ ਸੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਇਕ ਪਹਾੜੀਏ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਲਿਆ ਪਾਈ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮਿਲਾਵਟਾਂ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੇ ਟਾਕਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਯਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਹਲ-ਸਾਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹਾਲ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਦੇਖੇ ਪੜਤਾਲੇ ਹਨ ਯਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਪਰ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਚਤੁਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਨਦਾਂ, ਪਟੇ ਤੇ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੀਜ਼ਾ ਪੇਸ਼ਾ-ਵਰ ਜਾਹਲਸਾਜ਼ਾਂ ਕੋਲੋਂ ਬਣਵਾਈਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਿਜੀ ਹੋਈ ਤੂੜੀ ਵਿਚ ਦਬਵਾ ਕੇ ਯਾ ਹੋਰ ਕਈ ਦੂਸਰੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ, ਬੋਦੀਆਂ, ਗਰਗਰੀਆਂ ਤੇ ਕੀੜੇ ਖਾਧੀਆਂ ਵਰਗਾ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਹ ਗੱਲ ਨਿਕਲੀ ਸੀ ਕਿ ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਭਸੌੜ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਕ ਐਸੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੀੜ ਨਵੀਂ ਲਿਖਵਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਾਣੀ ਮਿਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਵਰਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਬਵਾਈ ਸੀ ਤੇ ਕਾਬਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਸੁਫਨੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਯਤਨ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> sggao5vzn9kfmgm3sxkuvwn0hmwjvd3 250 16641 224613 143710 2026-07-05T14:22:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224613 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੪੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਕੀਤੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੜ੍ਹ ਸਕੀ। {{gap}}ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੇਲੇ ਛਾਪੇ ਖਾਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੇ, ਪੋਥੀਆਂ ਹੱਥੀਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਓਹ ਭੀ ਟਾਂਵੀਆਂ ਟਾਂਵੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਅਸਲ ਪੋਥੀ ਤੇ ਮਿਲਾਵਟਾਂ ਵਾਲੀ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰ ਸਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ ਤੇ ਮਿਲਾਵਟਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ। {{gap}}ਸੌ-ਸਾਖੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਖੁਦ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੁਝ ਯਕੀਨ ਜਿਹਾ ਬਣ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਓਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੂਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਥੀ ਵਿਚੋਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਦੇਖੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਵਕ ਹਨ ਕਿ ਅਸਾਂ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਰੰਗੂਨ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੱਕਾ ਖਿਆਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੇ ਝਟ ਪੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਠ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੁਜ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਦੇਸ ਪੁਜ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਉਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਤਨਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਭਰੋਸਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਸੌ-ਸਾਖੀ ਯਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੋਥੀ ਉਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਕੀਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਤਲਾ ਸੀ। ਜਦ ਵੀ ਕਦੀ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, "ਅੱਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਹੈ", "ਗੁਰੂ ਭਾਣੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ", "ਅੱਗੇ ਭਾਈ ਗੁਰੁ ਜਾਣੇ।" {{gap}}ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿੰਡ ਭੈਣੀ ਕੂਕਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਛਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 1p3dizcq7mixuxr490j1dxboq9xqh0m 250 16646 224614 143711 2026-07-05T14:22:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224614 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ|੩੪੯}}</noinclude>ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਓਹ ਭੈਣੀ ਨੂੰ ‘ਰਾਮਦਾਸ ਪੁਰਾ’ ਕਿਹਾ ਕਰਨ। ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਮ ਤੋ ਆਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ‘ਰਾਮਦਾਸ ਪੁਰਾ’ ਦੀ ਨਕਲ ਸੀ ਯਾ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਉਤੇ ਰਖਿਆ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਾਸਾਂ, ਰਾਮਦਾਸਾਂ ਦਾ ਪੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਪੁਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪ ਰੰਗੂਨ ਤੋਂ ਚੇਤ ਵਦੀ ੨ ਸਾਲ ੧੯੩੭ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:- {{gap}}... ... ਅਰ ਹੁਣ ਜੋ ਨਾਮਧਾਰੀ ਹਨ ਏਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂਉਂ ਰਾਮਦਾਸ ਪੁਰਾ ਸਦਿਆ ਕਰੋ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਖਣਾ, ਸੰਗਤ ਆਖੇ ਰਾਮਦਾਸ ਪੁਰ॥ ... ...॥ ੧੦ ॥ {{gap}}ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਭੈਣੀ ਵਿਚ ਆਪ ਨੇ ਇਕ ਤਲਾ ਲਵਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮਸਰ ਰਖਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਬੁੰਗਾ ਬਣਵਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਖੂਹ ਲਵਾਇਆ, ਬੁੰਗੇ ਦਾ ਨਾਮ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਰਖਿਆ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਸਾਲਾ ਨੂੰ ਹਰ ਮੰਦਰ ਆਖਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਆਪ ਦੀ ਇਹ ਭੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਝਗੜਿਆਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਆਪ ਕਰ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਖੱਜਲ ਖੁਆਰ ਨਾ ਹੋਣ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਰੁਪਇਆ ਗਵਾਉਣ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵੈਰ ਦੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ ਤੇ ਕਰੜੀਆਂ ਕਰੀ ਜਾਣ। {{gap}}ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਚਿੱਠੀ-ਪੱਤ੍ਰ ਤੇ ਸੁਨੇਹੇ ਪਾਤੀਆਂ ਲਈ ਆਪ ਅਤੇ ਆਪ ਦੇ ਸੰਗੀ ਸਰਕਾਰੀ ਡਾਕਖਾਨੇ ਨੂੰ ਘਟ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਿੰਡੋ ਪਿੰਡ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਭੇਜਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇ ਕਿ ਪਿਛੇ ਦੱਸਿਆਂ ਜਾ ਚੁਕਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਪਿਛੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਚੁਕਿਆ ਹੈ ਕੂਕਿਆਂ ਨੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਕਿਧਰੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੇ ਅਵਤਾਰ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> jcyd1xhbsk9r97q6vfppffkrhd06t3b 250 16651 224615 143712 2026-07-05T14:22:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224615 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੫੦|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਦਿਤਾ ਸੀ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਹ ਗੱਲ ਉਲਟਾ ਵਧਾ ਦਿਤੀ ਸੀ ਕਿ "ਜਨਮ ਗੁਰੂ ਹਜਰੋ ਅਰ ਬਾਸੀ ਗੁਰੂ ਭੈਣੀ," ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਝਲਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੂਕਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਭਾਈ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਿਆ ਖੜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਜਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਸਤਾਨੇ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੂਤ੍ਰ ਦੇ ਲੋਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੁ ਕੋਝੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿ ਆਮ ਸਿਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕੂਕਿਆਂ ਵਿਰੁਧ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿਤੀ ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਕੂਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਚੂੰਕਿ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗੁਰ-ਸਿਖੀ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਚੌਹਾਂ ਤਖਤਾਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਮਾਰਚ ੧੮੬੭ ਵਿਚ ਜਦ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਆਨੰਦਪੁਰ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਤਖ਼ਤ ਕੇਸ ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਗਏ। ਆਪ ਦੇ ਪੁਛਣ ਪਰ ਕਿ ‘ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਅਰਦਾਸਾ ਜੁ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਿਖ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ’ ਪੁਜਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਵਲੋਂ ਕਹਿ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਗੁਰੂ-ਖਾਲਸੇ ਅਤੇ ਕੂਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਭੇਦ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਅਰਦਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। {{gap}}੧. ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਵਤਾਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। {{gap}}੨. ਕੂਕਾ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਸਿਖੀ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਰੁਧ ਕੰਨ ਵਿਚ ਮੰਤ੍ਰ ਫੂਕਦਾ ਹੈਂ। {{gap}}੩. ਨਵੇਂ ਕੂਕੇ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ "ਜਨਮ ਗੁਰੂ ਹਜ਼ਰੋ, ਅਰ ਵਾਸੀ ਗੁਰੂ ਭੈਣੀ," ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਸਿਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ "ਜਨਮ ਗੁਰੂ ਪਟਨਾ, ਅਰ ਵਾਸੀ ਗੁਰੂ ਆਨੰਦਪੁਰ"। {{gap}}੪. ਸਿਖ ਰਹੁ-ਰੀਤ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਕੂਕੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਵਿਚ ਪੱਗਾਂ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 1xgizlam4h1hba4hb04lughi3fv0unp 250 16656 224616 143713 2026-07-05T14:22:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ|੩੫੧}}</noinclude>ਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੇਸ ਖਿਲਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਪ. ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਰਹੁ-ਰੀਤ ਵਿਰੁਧ ਕੂਕੇ ਇਸ ਹਦ ਤਕ ਮਸਤਾਨੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਕਰਨ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਉਤ੍ਰ ਜੋ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀ ਬਖਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਮਾਈ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ ਤੇ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵਧਦੀ ਹੀ ਗਈ। {{gap}}ਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਸੂਬਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ-ਬਸ ਹੋਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜ ਕਲ ਕਈ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਆਗੂ ਆਪਣੇ ਸਹਿਕਾਰੀਆਂ ਤੇ ਲਾਕੜੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਬੇਬਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਮਤ-ਭੇਦ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਓਹ ਓਹ ਕੁਝ ਕਰ ਗੁਜ਼ਰਨ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਜ਼ਾਤੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਬਾਬਤ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਭੀ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਜੋ ਲਿਖਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ-ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਅਪਾਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸ਼ਰਧਾ ਭਗਤੀ ਕੁਟ ਕੁਟ ਕੇ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਬਲਕਿ ਆਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਖਤ ਵਿਰੁਧ ਸਨ ਅਤੇ ਰੰਗੂਨ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਬੜੇ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਂ ਬਣੇ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ (ਪ੍ਰਸਿਧ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਕੂਕਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਤੋਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਰਜਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਕ ਖਿਆਲ ਇਹ ਭੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> qnev4ewcggsllxznqwde5ssc3jan7c7 250 16661 224617 143715 2026-07-05T14:23:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224617 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੫੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਪ੍ਰਭਤਾ ਵਧਦੀ ਜਾਣ ਕੇ ਯਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪਿਛੋਂ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੁਸਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਨੇ ਆਪ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਕੁੰਦਨ ਕਰਕੇ ਇਤਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਪ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੁਲ ਪ੍ਰਵਾਣ ਕਰ ਲੈਣ ਲਈ ਬੇ-ਮਿਸਾਲ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵਰਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਤਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਆਪ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:- {{gap}}......ਸਿਖੀ ਤਾਂ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਦੀ ਹੈ। ਕਛ, ਮਾਲਾ ਇਕ ਸੰਨ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ। ਮੇਰਾ ਲਿਖਿਆ ਆਵਾ-ਗੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਨਣਾ। ਹੁਕਮ ਹੈ ਗੁਰੁ ਜੀ ਦਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਪਟੀਏ ਦੀ ਮਾਫਕ ਹਾਂ। ਜੋ ਮੰਨੇਗਾ ਸੋ ਸੁਖੀ ਹੋਏਗਾ......। ੧੦ । {{gap}}......ਸੋ ਭਾਈ ਖ੍ਰਚ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੇਸੋਂ ਨਾ ਆਵੋ। ਉਸ ਨੇ ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਆਉਣਾ ਹੈ ਪ੍ਰਦੇਸ ਮੇਂ। ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਭਲਾ ਹੈ, ਅਰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੁਛ ਕਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਕਉਂ ਕੈਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕਲਾ ਤਾਂ ਨਾਮ ਤੇ ਗਰੂ ਵਿਚ ਹੈ, ਸੋ ਜਪੋ ॥......॥ ੧੮ ॥ {{gap}}......ਮੇਰੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਗੁਰਿਆਈ ਦਾ ਕੰਮ ਬਾਲ ਸਮਾਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ੍ਰਨ ਪੜੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਰਬਿੰਦ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਰਾਤ ਦਿਨ। ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੂੰ ਗਊ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਲੈ। ਗਰੀਬ ਏ ਨਾਮਧਾਰੀਏ ਹੈਂ, ਅਗੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> m5si5a3ec08fs0okr3swrjnfssidmp7 250 16663 224618 143716 2026-07-05T14:23:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224618 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ|੩੫੩}}</noinclude>ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ... ... ॥ ੨੦ ॥ {{gap}}... ... ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਗਰ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੁਕਮੀ ਬੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਹਾਨ ਨੇ ਬੇਅਰਬ ਦਾਵਾ ਬੰਨਿਆ ਹੈ ... ... ... ॥ ੨੧ ॥ {{gap}}... ... ਸੋ ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਸੋ ਇਹ ਸੋ ਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੁਛ ਲਿਖਦਾ। ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਰਪਟੀਏ ਕੀ ਮਾਫਕ ਹਾਂ। ਪਰ ਏਹ ਹੁਕਮ ਗਰ ਦਾ ਹੈ, ਦਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ... ... ਹੋਰ ਕੀ ਲਿਖਣਾ ਹੈ ਸਾਰੀ ਬਾਤ ਇਹ ਹੈ ਬਾਰੰਬਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ, ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਮਨਾਈਂ ਜੋ ਤੈਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਮੈਂ ਲਿਖਾ ਹੈ ... ... ॥ ੨੩ ॥ {{gap}}... ... ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕਾਲ ਬਰਗਾ ਭੈ ਹੈ ਪਰਮੇਸਰ ਨੇ ਪਾਇ ਛੋਡਾ ਹੈ ਇਨਾਂ ਨੂੰ। ਮੈਂ ਤੇ ਜੀ ਨਾ ਭੈ ਦੇਣ ਜੋਗਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੁਝ ਬਖਸ਼ ਈ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਕੁਛ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਹੀ ਹਥ ਮੈਂ ਹੈ। ... ... ... ੩੧ ॥ {{gap}}... ... ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਈ ਸਖ ਦੇਇ। ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੇਰੇ ਜੰਤ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲੜ ਆਇ ਲਗੇ ਹਾਂ, ਜਿਉਂ ਜਾਣੇਂ ਤਿਉਂ ਬਖਸ਼। ਅੱਗੇ ਬਖਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ... ... ੩੯ ॥ {{gap}}... ... ਹੋਰ ਸੰਗਤਿ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੈ। ਏਹ ਦੁਖ ਗੁਰੂ ਮੇਟੂਗਾ ਤਾਂ ਮਿਟ ਜਾਊ। ਹੋਰ ਸਾਡੀਆਂ ਤਾਂ ਅਰਜਾਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਹਨ, ਸੁਨਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਹੈ। ... ... ... ॥ ੪੬ ॥ {{gap}}... ... ਇਹ ਸਭ ਜੋ ਲਿਖਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਲਿਖਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰ ਦਾ ਕੂਕਰ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 5vzs23wilw1fv7k8ebugmf43vvuv5my 250 16668 224619 143717 2026-07-05T14:23:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224619 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੫੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਹਾਂ। ਮੈਂ ਭ ਅਠੇ ਪਹਿਰ ਏਥੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇਰੀ ਸਰਨ ਹਾਂ, ਬੇਮੁਖੀ ਥੀਂ ਰਖ ਲਈਂ, ਬੇਸਿਦਕੀ ਮਨਮੁਖੀ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ, ਅੱਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ... ... ... ॥ ੪੯ ॥ {{gap}}... ... ਹੋਰ ਜੋ ਅਰਦਾਸ ਲਿਖੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨਾ ਲਿਖੋ । ... ... ... ॥ ੫੦ ॥ {{gap}}... ... ਭਾਈ ਸਮੁੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੈਂ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਸੰਗਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਬਹੁਤ ਕਰਾਉਣੀ, ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਭੀ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋਊਗਾ, ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾ। ਹੋਰ ਭਾਈ ਦੇਸਾਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਗੁਰੂ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਸਥਾਪਨ ਕਰ ਗਏ ਹੈਨ, ਸੋ ਸਦਾ ਹੀ ਇਸਥਿਤ ਹੈ, ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ... ... ... ॥ ੫੫ ॥ {{gap}}... ... ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਖੋਟੇ ਕਰਮ ਨੇ ਤਾਂ ਏਥੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਜਨ ਬਾਣੀ ਨੇ ਏਥੇ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖ ਮੈ ਸੁਖ ਦੇ ਛੋਡਾ ਹੈ। ... ... ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ, ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹ ਹੈ ਪ੍ਰਤੱਖ ॥ ੫੭ ॥ {{gap}}ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉਪਰ ਦਿਤੀਆਂ ਕਾਤਰਾਂ ਤੋਂ ਭਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਦੇ ਨਿਮਰਤਾ ਭਰੇ ਸ੍ਵਛ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਲਈ ਕਿਤਨੀ ਕੁ ਸਰਧਾ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ‘ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਰਪਟੀਏ ਕੇ ਮਾਫਕ ਹਾਂ,’ ‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੁਕਮੀ ਬੰਦਾ ਹਾਂ,’ ‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰ ਦਾ ਕੁਕਰ ਹਾਂ,’ ‘ਦਸਾਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਗੁਰੂ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਸਥਾਪਨ ਕਰ ਗਏ ਹਨ,’ ‘ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਦੇਹ ਹੈ ਪ੍ਰਤਖ’, ‘ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਖੋਟੇ ਕਰਮ ਨੇ ਤਾਂ ਏਥੇ ਲ ਆਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਨੇ ਏਥੇ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖ ਮੈ ਸੁਖ ਦੇ ਛੋਡਾ ਹੈ’, ‘ਮੈਂ ਭੀ ਅਠੇ ਪਹਿਰ ਏਥੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੇ ਗੁਰੂ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> tv5l3bdjcab6ev2pnpzw8bxak8hnov4 250 16673 224620 143718 2026-07-05T14:23:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224620 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ|੩੫੫}}</noinclude>ਜੀ ਤੇਰੀ ਸਰਨ ਹਾਂ, ਬੇਮੁਖੀ ਥੀਂ ਰਖ ਲਈਂ, ਬੇ ਸਿਦਕੀ ਮਨਮੁਖੀ ਤੇ ਰਖ ਲਈਂ।’ ਇਹ ਸਿਦਕ, ਇਹ ਨਿਮ੍ਰਤਾ, ਤੇ ਇਹ ਸਰਧਾ ਇਕ ਸਾਫ਼ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਰਗੇ ਨਿਰਮਲ ਸਿਖ ਹਰਦੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤਖ ਦਿਸ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਦੰਭੀ ਸੋਢੀਆਂ ਬੇਦੀਆਂ ਤੇ ਪਖੰਡੀ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਭੈੜੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠਾਂ ਜੇ ਕਦੀ ਆਪ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਰਧਾਲੂ ਨੇ ਆਪ ਦੀ ‘ਚਰਨ ਧੂੜ’ ਤੇ ‘ਸਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ’ ਦੀ ਇਛਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਆਪ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਖਤ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ। ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ ਨੂੰ ‘ਚਰਨ ਧੂਲੀ’ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ - {{gap}}... ... ਹੋਰ ਜੁਆਲਾ ਦੇਈ, ਤੇਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਬਡਾ ਚਿਤ ਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਹਛਿਆਂ ਕਚਨ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਹੈ, ਜੀਆਂ ਦੇ ਕੋਈ ਬਸ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੋ ਤੈਂ ਲਿਖਾ ਸੀ ਚਰਨ ਧੂਲੀ ਮਿਲੈ, ਸੋ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇ ਕੁਛ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਬਾਰ ਹਟ ਗਈ ਬਿਮਾਰੀ ਮਿਟੀ ਤੇ, ਕਿ ਜਾਣੇ ਨਾ ਵੀ ਹਟੇ। ... ... ਤਾਂ ਤੇ ਮਿਟੀ ਦੀ ਕੁਛ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ... ... ਇਹ {ਨਾਮ] ਦੁਆਈ ਸਰਬ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ ‘ਸਰਬ ਰੋਗ ਕਾ ਔਖਧ ਨਾਮ’, ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਆਇਆ ਮਿਟਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਤੇ, ਪਰ ਨਾਮ ਜੈਸੀ ਦਾਰੂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। .. ... ॥ ੧੯ ॥ {{gap}}‘ਸੀਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ’ ਬਾਬਤ ਇਕ ਪਤ੍ਰ ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:- {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਸੀਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਾਤ ਅਗੇ ਕਈ ਬਾਰ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜੋ ਜੂਠਾ ਨਾ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖਾਵੇ ਨਾ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ। ਸੀਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਤਾਂ ਬਚਨ ਮੰਨਣਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸੀਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਅਜ ਦੇ ਸਮੇੈ ਮੈ ਤਾਂ ਜੂਠਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> q0hrgmn45ux1mbfnk614ldddvavc8d5 250 16678 224621 143719 2026-07-05T14:23:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224621 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੫੬|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਟੁਕ ਖਾ ਕੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਬਬਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਬਚਨ ਮੰਝ ਕੇ ਤਾਂ ਅਨੇਕ ਓਧਰੇ ਹੈ। ਸੋ ਜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਜੋ ਬਚਨ ਹੈ, ਭਾਈ ਉਸ ਦੇ ਮੰਨਣ ਦੀ ਕਰੋ। ... ... ਜੂਠੇ ਟੁੱਕਾਂ ਮੈਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਫ਼ਾਇਦਾ । ... ॥ ੫੮ ॥ {{gap}}ਆਪ ਉਚ ਆਚਰਨ ਦੇ ਹਾਮੀ ਤੇ ਪਖੰਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ। ਜਦੇ, ਆਪ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕੁਝ ਕੂਕੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੂਤ੍ਰ ਕਢਣ ਵਿਚ ਪਾਖੰਡ ਕਰਦੇ ਤੇ ਭੜਥੂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪ ਨੇ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ [ਜੋ ਆਪ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਬਣੇ] ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ:- {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸੂਤ੍ਰੀਆਂ ਕੋ ਇਹ ਬਾਤ ਬੋਲ ਦੇਣੀ, ਭਾਈ ਜੋ ਜਾਣ ਕੇ ਭੜਥੂ ਪਾਉ, ਸੂਤ੍ਰ ਕਢੂਗਾ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਚੋਰ ਹੋਊਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਭਜਨ ਬਾਨੀ ਨਿਹਫਲ ਜਾਊਗਾ, ਪਖੰਡ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਕਰਨਾਂ, ਜੇ ਬੇਵੱਸ ਕੋ ਅਮਲ ਚੜ੍ਹ ਜਾਏ, ਤੋਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾਏ ਪਖੰਡ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਕਰਨਾ। ਪਾਖੰਡ ਕੀਤੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਮੈਂ। ਜੇ ਬ-ਬਸੇ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ ਅਮਲ ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਣੇ ਉਸ ਕੋ ਦੋਖ ਨਹੀਂ। ... ... ॥ ੪੮ ॥ {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਖਿਆਲ ਨੇ ਕੂਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੁ ਆਚਰਨ ਦੀ ਢਿਲਿਆਈ ਲੈ ਆਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਿਕਟ ਵਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਉਧਾਲੇ ਤੇ ਕਤਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦਾ ਸੂਤ੍ਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਢਿਲਿਆਈ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਪਰਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖੁਦ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ਨਿਜੀ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਦੇਖਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਸਨ ਤੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 5nm2dwnfthr2funw1mhnz8mxj7rbflh 250 16683 224622 143721 2026-07-05T14:23:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224622 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਾਮਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ‘ਅਰਦਾਸ’|੩੫੭}}</noinclude>ਵਿਭਿਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਤਾੜਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਸਨ। {{gap}}ਇਕ ਭਾਈ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਾੜਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:- {{gap}}ਹੋਰ ਭਾਈ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ, ਤੈਂ ਇਹ ਬਾਤ ਅੱਛੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਰੰਡੀ ਦਾ ਸੰਗ ਕੀਤਾ... ... ਰੰਡੀ ਦੇ ਸੰਗ ਤੇ ਇਕ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਖ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਪੈਸਾ ਬਰਬਾਦ ਹੋਇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਧਰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਭਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ... ... ਅਰ ਜੇ ਤੂੰ ਘਰ ਗਿਆ ... ... ਤਾਂ ਉਸ [ਘਰ ਦੀ ਸਿਖਣੀ] ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਇ ਗਈ ਤਾਂ ਭੀ ਬਡਾ ਗਜ਼ਬ ਹੈ। ਤੈਂ ਬਡੀ ਗਾਫਲੀ ਕੀਤੀ ਏਸ ਬਾਤਿ ਦੀ। ... ... ॥ ੩੪ ॥ {{gap}}ਇਕ ਬੀਬੀ ਅਤਰੀ ਦੇ ਮਾਂ ਪਿਓ ਦੀ ਇਹ ਇਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੰਘਣੀ ਕਿ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਜ਼ਰ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}... ... ਭਾਈ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹਿ ਨਾ ਅੱਗੇ ਥੀ, ਨਾ ਹੁਣ ਹੈ। ਜਿਤਨੇ ਦਿਨ ਜੀਉਣਾ ਹੈ ਉਤਨੇ ਦਿਨ ਇਹੋ ਗੁਰੂ ਪਾਸੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗੁਰੂ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਸਾਸ ਸਾਸ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਜਪਾਓ। ਅਗੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੇ ਕਰਨੀ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜਾਣੇ। ਅਤਰੀ ਦੇ ਮਾਂ ਪਿਓ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਏਹੋ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ਤੁਸੀ ਅਤਰੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਨਾ ਦਿੰਦੇ। ਫਲਾਣੇ ਦੀ ਉਧਲ ਗਈ, ਫਲਾਣੇ ਫਲਾਣੀ ਦਾ ਨਕ ਬੱਢਾ, ਥੁਆਨੂੰ ਫਿਟ ਫਿਟ ਹੋਊ, ਤੈਨੂੰ ਭੀ ਕਹਾ ਥਾ ਤੂੰ ਜਾਇ ਕਹੀਂ ॥ ੫੮ ॥ {{gap}}ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੁਧਾਰ ਵਿਚ ਆਪ ਲੜਕੀਆਂ ਮਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> kywzvxupnk3cktq11622ajrsfmmh0ec 250 16688 224623 143725 2026-07-05T14:23:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224623 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੫੮|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਲੈਣ, ਬੱਟਾ ਕਰਨ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਹਾਮੀ ਸਨ। ਆਪ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ ਵਿਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਮਰਦਾਂ, ਅਤੇ ਬੁਢਿਆਂ ਤੇ ਬਾਲਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਕਿ ਓਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰ ਸਕਣ ਤੇ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਵਲ ਜੁੜ ਸਕਣ। {{gap}}ਰਾਜਸੀ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਪ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਾਜਰੌਲਾ ਪੈ ਜਾਏਗਾ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ, ਰੂਸ ਇਥੇ ਆ ਜਾਏਗਾ, ਅਤੇ ਆਪ ਦਾ ਦੇਸ਼-ਨਿਕਾਲਾ ਕਟਿਆ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਆਪ ਮੁੜ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਛੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸੇ ਚਤੁਰ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਘਾੜਤਾਂ ਸਨ ਜੋ ਸਾਖੀਆਂ ਵਿਚ ਮਿਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਠੀਕ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਨਾ ਕੋਈ ਰਾਜ ਰੌਲਾ ਪਿਆ, ਨਾ ਰੂਸ ਆਇਆ, ਨਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਗਏ, ਨਾ ਹੀ ਕੈਦੋਂ ਆਪ ਦੀ ਖਲਾਸੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁੜ ਦੇਸ ਨੂੰ ਆ ਸਕੇ। {{gap}}ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਰਾਏਕੋਟ, ਮੋਰਿੰਡਾ ਆਦਿ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਦਾ ਆਪ ਨੂੰ ਪਤਾ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਢਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਤਰਾਂ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਓਹ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀਆਂ ਗੋਂਦਾਂ ਗੁੰਦ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਨਿਕਾਲੇ ਦਾ ਭਾਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕੇ। ੧੮੫੭ ਦੇ ਗਦਰ ਦੀ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਹਰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਉਠ ਰਹੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਗਦਰ ਦੀ ਬੋ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਐਸੇ ਖੁਸ਼ਾਮਦੀ ਲੋਕ ਹਰ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 5cl588y8ncz6ethhgk3nit2timae3db 250 16693 224624 143733 2026-07-05T14:23:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224624 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕੰਮ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ|੩੫੯}}</noinclude>ਖੁਦ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੈਰ ਖਾਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਐਵੇਂ ਹੀ ਮਾਮੂਲੀ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੋਰ ਹੀ ਜਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ ੧੮੬੩ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਾਸਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਭੈਣੀ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਕੋਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾ ਦਿਸਣ ਕਰਕੇ ਸੰਨ ੧੮੬੭ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਹਟਾ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਮਾਰਚ ੧੮੬੭ ਵਿਚ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਯਾ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਵਲੋਂ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਰੋਕਣ ਲਈ ਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਸੰਨ ੧੮੭੧-੨ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਕੁਝ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਹੂੜਮਤ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗਦਰ ਦੇ ਡਰ, ਵਾਧੂ ਦੇ ਖੈਰਖਾਹਾਂ ਵਲੋਂ ਪਾਈਆਂ ਗਲਤ-ਫਹਿਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਮਿਸਟਰ ਕਾਵਨ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਡਗਲਸ ਫੋਰਸਾਈਬ ਦੀਆਂ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਕੈਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹੀ ਰੰਗੂਨ ਵਿਚ ਆਪ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਪਰ ਜੋ ਸਬ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਇਕ ਸਿਖ ਸੁਧਾਰਕ ਲਹਿਰ ਚਲਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰੋਲ ਸਿਖੀ ਤੇ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਆਪ ਇਸ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਆਪ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕ ਸਰਬ-ਸਿਖ ਸੁਧਾਰਕ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕੂਕਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਖਰਾ ਜਿਹਾ ਫਿਰਕਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਆਪ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁੱਚੜ-ਮਾਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਲਿਆ ਖੜੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸਧਿ ਕਰਨ ਦੀ ਅਯੋਗ ਤੇ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> ip31ix57meaz5rqmw0gpftwz5bouxw3 250 16698 224625 143734 2026-07-05T14:23:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224625 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੬o|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਇਤਹਾਸ-ਵਿਰੁਧ ਲਾਲਸਾ ਨੇ ਆਮ ਸਿਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਆਪ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਤਖਤਾਂ ਤੋਂ ਕੂਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਹੁਕਮ-ਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਕੁਝ ੧੮੫੭ ਦੇ ਗਦਰ ਤੋਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪ ਅਤੇ ਆਪ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ-ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਭੈਣੀ ਵਿਚ ਪੁਲਸੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਾ ਕੇ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪ ਨੇ ਜੇ ਹਵਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਵੇਲੇ ਯਾ ਮ੍ਰਿਤੂ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵੇਦੀ, ਪਿੰਡ, ਪੱਤਲ, ਕਿਰਿਆ, ਗਊ ਪੁੰਨ ਆਦਿ ਹਿੰਦੂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਜਾਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਤਾ। ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਦੀ ਜਗਾਈ ਹੋਈ ਜੋਤ ਮੱਧਮ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਪੈ ਗਈ ਪਰ ਉੱਕੀ ਹੀ ਬਝੀ ਨਾ, ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਇਕ ਲਾਟ ਵਾਙੂ ਬਲ ਉਠੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿਖਾਂ ਉਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਿੰਦੂ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਿਆ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> kgy0ulc0n7zqeesdqn7tbmen2yo1xca 250 16703 224626 143736 2026-07-05T14:24:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224626 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{dhr|5em}} {{center|{{x-larger|'''ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੈਣੀ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਬਿਰਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸਨ ਤੇ ੯o ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੂ ਸੀ, ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਯੂ ੫੦ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਕ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੂਕੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ, ਦੁਸਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਐਸੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਜੇਹਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਭੀ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਸੋ ਭੈਣੀ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਾਂ ਆਪ ‘ਬਧ ਸਿੰਘ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਦੀਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਤ ਵਿਚ ਚੂੰਕਿ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਹਰੀ ਸਿੰਘ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਆਪਨੇ ‘ਹਰੀ ਸਿੰਘ’ ਨਾਮ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲਿਆ। {{gap}}ਪਿੱਛੇ ਲਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਰੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ ਕਰਨਲ ਬੇਲੀ ਨੇ ਰੁਪਏ ਤੇ ਗਹਿਣਾ ਗੱਟਾ ਸੰਦੂਕ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸਦਰ ਭੇਜ ਦਿਤੇ ਸਨ। ੨੬ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨ ਨੂੰ ਮਿਸਟਰ ਕਾਵਨ ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਨੰ: ੨੬ ਵਿਚ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਬਾਲਾ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਦਾਣੇ ਆਦਿ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣੀ ਬਿਲਕੁਲ<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 40wx0vd6jycs72rx0qknus6civzb1zj 250 16708 224627 143737 2026-07-05T14:24:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224627 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੬੨|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਬੇ-ਲੋੜੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ‘ਮੈਂ ਹਿਦਾਇਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦਾਣੇ ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਆਦਿ [ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ] ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਤੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਜੋ ਭੈਣੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਪੜੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਰੁਪਇਆ ਜੋ ਘਰ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਰਨਲ ਬੇਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਲ, ਖਿਆਲ ਹੈ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੂੰ ਚਿਠੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਪੜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇਵਾਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਕਿ ਰੁਪਏ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦੇਵਾਂ।’ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਲੋਂ ਇਸ ਚਿੱਠੀ ਦੀ ਨਕਲ ਪੁਜਣ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੱਤ੍ਰ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ੩੦ ਜਨਵਰੀ ੧੮੭੨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਿਠੀ ਨੰ: ੪੩ ਸੀ. ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਧੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਰਪਏ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਹਿਣ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਤੇ ਜਾਣ। {{gap}}੧੯ ਫਰਵਰੀ ੧੮੭੨ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦਾ ਨਵਾਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਮੇਜਰ ਜੇ. ਪਾਰਸਨਜ਼ ਦੌਰੇ ਤੇ ਭੈਣੀ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੀ ਵਲਗਣ ਬੇਲੋੜੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਚੀ ਭਾਸੀ, ਸੋ ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਤਰ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਨੀਵੀਂ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰਫ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਉੱਚੀ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏ ਕਿ ਜੋ ਘਰੋਗੀ ਮਾਲ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਬੜੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾ ਤੇ ਸੂਧੇ ਸਾਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸੀਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਐਸੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਵਧਦੇ ਯਾ ਸਿਖ ਕੌਮ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਖਿਚੋ-ਤਾਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ। ਆਪ ਜੇਠ ਵਦੀ ੧੦ ਸੰਮਤ ੧੯੬੩, ੧੭ ਮਈ ਸੰਨ ੧੯੦੬ ਈ: ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਏ ਤੇ ਹੁਣ ਆਪ ਦੀ ਜਗਾ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੂਕਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> cu44611zt4ewr5g45eenmxsa03fiu05 250 16714 224628 143738 2026-07-05T14:24:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224628 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਆਧਾਰ ਸੂਚੀ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਅਣਛਪਿਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ ਯਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੂਕਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ Elsmie, G. R. Thirty-five Years in the Punjab. {{gap}}Edinburgh, 1908. Forsyth, T. D. Autobiography and Reminiscences. {{gap}}London, 1887. Kooka Outbreak-Return to an Address of the Honourable {{gap}}The House of Commons, dated 22nd July 1872, for "Copy of Correspondence, or Extracts from Correspondence, relating to the Kooka Outbreak-Ordered by H. of C., to be printed, 10th August 1872. Lake, Major General Edward. Sir Donald McLeod, {{gap}}London, 1873. Lakshman Singh, Bhagat. Reminiscences. Ms. Ludhiana District Gazetteer. Maclagan, Edward. Census of India, Vol. XIX. The {{gap}}Punjab and its Feudatories. Calcutta, 1892. Papers relating to the Kuka Sect: Selections from the Records of the Government of the Punjab and its Dependencies, Confidential Series, No. A III. {{gap}}Labore, 1872. Punjabee, An old. The Punjab and North Western {{gap}}Frontier of India. London, 1878. Rose, H. A. A Glossary of the Tribes and Castes of the {{gap}}Panjab and N. W. F. Provinces. Labore, 1914. Thompson, Edward. The Other Side of the Medal. {{gap}}London, 1926.<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> s0ce66hbayfvfgx4nsuv3xu8d1kdyjx 250 16719 224629 143739 2026-07-05T14:24:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224629 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੬੪|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ|}}</noinclude>ਕੂਕਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁਕਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ। ਉਰਦੂ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ, ਹਾਫ਼ਜ਼. ਸਿਆਹਿਤ ਹਿੰਦ, ਲਾਹੌਰ, ੧੯੯। ਬਖਤਾਵਰ ਮਲ, ਮੁਨਸ਼ੀ. ਤਾਰੀਖ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ। ਗੁਲਾਮ ਸਰਵਰ ਕੁਰੈਸ਼ੀ. ਤਾਰੀਖਿ ਮਖ਼ਜ਼ਨਿ ਪੰਜਾਬ, ਲਖਨਊ, ੧੮੭੭। ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਤਾਰੀਖਿ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ. ਲਾਹੌਰ, ੧੮੮੯। ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀਮੁੱਲਾ. ਤਵਾਰੀਖਿ ਬੰਗਲਾ ਫਾਜ਼ਲਕਾ. ਲਾਹੌਰ, ੧੮੮੯। ਨਿਸਾਰ ਅਲੀ, ਸੱਯਦ. ਤਾਰੀਖਿ ਪਰਗਨਾ ਮੁਕਤਸਰ ਵਾ ਮਮਦੋਟ. ਲਾਹੌਰ, ੧੩੭੬। ਗੁਰਮੁਖੀ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਕਰਵਰਤੀ, ਸੰਤ. ‘ਸਤਿਜੁਗ’ ਦੇ ਬਸੰਤ ਨੰਬਰ, ਖਾਸ ਕਰ ਸੰਮਤ ੧੯੮੬। --ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲਾ। ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼। ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ. ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਬਿਲਾਸ। ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਸੰਮਤ ੧੯੪੬ ਬਿ., ਸੰਨ ੧੮੮੯ ਈ। ਭਗਤ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਤ। ਭਗਤ ਲਕਸ਼ਮਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ।<noinclude>{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}</noinclude> 7mdpfbmnom4bgth1raxyepngz9tqjph 250 16724 224750 47469 2026-07-06T11:57:01Z Harchand Bhinder 2624 224750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੂਕਿਆਂ_ਦੀ_ਵਿਥਿਆ.pdf |Page = 369 |bSize = 518 |cWidth = 255 |cHeight = 240 |oTop = 194 |oLeft = 138 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> ea6qr9ldj7mh0ccgnj14sivun7m1vke 250 19449 224709 224208 2026-07-05T20:25:27Z Parmjit kaur rao 477 224709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>________________ {{center|{{x-larger|( ੮੫ )}}}} ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਭਲਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ ਓਥੋਂ ਖਲਾਸੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਬਖੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਇਸੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਡੂਢ ਵਰਹਾ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ ॥ {{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਜੇਕਰ ਪਵਨ ਅਪਨੀ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬੀ ਸ਼ਤਾਬੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੂਰਤ ਅੰਜਨਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਬਉਰਾ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਕੁ ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਬਚੈਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਰਾਨੀ ਉਠਕੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਏਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਦੁਰਲਭ ਜਾਨਕੇ ਹਿਲਨ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ! ਪਵਨ-ਪਿਆਂ ਜੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ । ਸ਼ੇਰਾ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤਾਂ ਖਬਰ ਕਰ ਦੋ ॥ ਟਹਿਲਨ ਨੇ ਠੰਡਾ ਹਓਕਾ ਭਰ fਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ । ਪਵਨ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਓਹਦੀ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ) ਕਿਉਂ ! ਸੁਖ ਤਾਂ ਹੈ । | ਹਿਲਨ-(ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ) ਮਹਾਰਾਜ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਰਾ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏਥੇ................ ਓਹੈ ! ਇਹ ਗੱਲ ਸਨਦਿਆਂ ਹੀ ਪਵਨ ਹਬੱਕਾ ਰਹ ਗਿਆ, ਦਿਲ ਧੜਕਨ ਲੱਗ fਪਿਆ, ਕਲੇਜਾ ਫੜਕ ਉਠਿਆ ਅਰ ਸਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਟੈਹਲਨ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ੨ ਬਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰ ਦਾ ਹੂ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੁ ਜੰਮਗਿਆ, ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਓਸਦੀ ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜਾਕੇ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖਬਰ ਕੀਤੀ । | ਹਿਲਨ ਪਾਸੋ ੫ਵਨ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਵਨ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> sowcagrsvcjpxhhk32vpn93bs4za6y1 224710 224709 2026-07-05T20:30:41Z Parmjit kaur rao 477 224710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>________________ {{center|{{x-larger|( ੮੫ )}}}} ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਭੀਲਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ ਓਥੋਂ ਖਲਾਸੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਬਖੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਇਸੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਡੂਢ ਵਰਹਾ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ ॥ {{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਜੇਕਰ ਪਵਨ ਅਪਨੀ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬੀ ਸ਼ਤਾਬੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੂਰਤ ਅੰਜਨਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਬਤੇਰਾ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਬਚੈਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਰਾਨੀ ਉਠਕੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਏਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਦੁਰਲਭ ਜਾਨਕੇ ਹਿਲਨ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ! ਪਵਨ-ਪਿਆਂ ਜੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ । ਸ਼ੇਰਾ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤਾਂ ਖਬਰ ਕਰ ਦੋ ॥ ਟਹਿਲਨ ਨੇ ਠੰਡਾ ਹਓਕਾ ਭਰ fਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ । ਪਵਨ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਓਹਦੀ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ) ਕਿਉਂ ! ਸੁਖ ਤਾਂ ਹੈ । | ਹਿਲਨ-(ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ) ਮਹਾਰਾਜ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਰਾ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏਥੇ................ ਓਹੈ ! ਇਹ ਗੱਲ ਸਨਦਿਆਂ ਹੀ ਪਵਨ ਹਬੱਕਾ ਰਹ ਗਿਆ, ਦਿਲ ਧੜਕਨ ਲੱਗ fਪਿਆ, ਕਲੇਜਾ ਫੜਕ ਉਠਿਆ ਅਰ ਸਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਟੈਹਲਨ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ੨ ਬਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰ ਦਾ ਹੂ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੁ ਜੰਮਗਿਆ, ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਓਸਦੀ ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜਾਕੇ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖਬਰ ਕੀਤੀ । | ਹਿਲਨ ਪਾਸੋ ੫ਵਨ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਵਨ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> dfk4p3k78403aq7rtfzxgb9rpk96bpa 224711 224710 2026-07-05T20:32:19Z Parmjit kaur rao 477 224711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>________________ {{center|{{x-larger|( ੮੫ )}}}} ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਭੀਲਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ ਓਥੋਂ ਖਲਾਸੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਬਖੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਇਸੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਡੂਢ ਵਰਹਾ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ ॥ {{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਜੇਕਰ ਪਵਨ ਅਪਨੀ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬੀ ਸ਼ਤਾਬੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੂਰਤ ਅੰਜਨਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਬਤੇਰਾ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਬਚੈਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਰਾਨੀ ਉਠਕੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਏਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਦੁਰਲਭ ਜਾਨਕੇ ਟਹਿਲਨ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ! {{gap}}ਪਵਨ-ਪ੍ਰਿਆਂ ਜੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ । ਜ਼ਰਾ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤਾਂ ਖਬਰ ਕਰ ਦੇ ॥ ਟਹਿਲਨ ਨੇ ਠੰਡਾ ਹਓਕਾ ਭਰ fਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ । ਪਵਨ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਓਹਦੀ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ) ਕਿਉਂ ! ਸੁਖ ਤਾਂ ਹੈ । | ਹਿਲਨ-(ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ) ਮਹਾਰਾਜ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਰਾ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏਥੇ................ ਓਹੈ ! ਇਹ ਗੱਲ ਸਨਦਿਆਂ ਹੀ ਪਵਨ ਹਬੱਕਾ ਰਹ ਗਿਆ, ਦਿਲ ਧੜਕਨ ਲੱਗ fਪਿਆ, ਕਲੇਜਾ ਫੜਕ ਉਠਿਆ ਅਰ ਸਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਟੈਹਲਨ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ੨ ਬਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰ ਦਾ ਹੂ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੁ ਜੰਮਗਿਆ, ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਓਸਦੀ ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜਾਕੇ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖਬਰ ਕੀਤੀ । | ਹਿਲਨ ਪਾਸੋ ੫ਵਨ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਵਨ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> rnvns0102zso1ovckurf2q3g4eot5q7 224712 224711 2026-07-05T20:33:50Z Parmjit kaur rao 477 224712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>________________ {{center|{{x-larger|( ੮੫ )}}}} ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਭੀਲਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ ਓਥੋਂ ਖਲਾਸੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਬਖੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਇਸੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਡੂਢ ਵਰਹਾ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ ॥ {{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਜੇਕਰ ਪਵਨ ਅਪਨੀ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬੀ ਸ਼ਤਾਬੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੂਰਤ ਅੰਜਨਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਬਤੇਰਾ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਬਚੈਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਰਾਨੀ ਉਠਕੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਏਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਦੁਰਲਭ ਜਾਨਕੇ ਟਹਿਲਨ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ! {{gap}}ਪਵਨ-ਪ੍ਰਿਆਂ ਜੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ । ਜ਼ਰਾ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤਾਂ ਖਬਰ ਕਰ ਦੇ ॥ {{gap}}ਟਹਿਲਨ ਨੇ ਠੰਡਾ ਹਓਕਾ ਭਰ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ॥ ਪਵਨ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਓਹਦੀ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ) ਕਿਉਂ ! ਸੁਖ ਤਾਂ ਹੈ । | ਹਿਲਨ-(ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ) ਮਹਾਰਾਜ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਰਾ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏਥੇ................ ਓਹੈ ! ਇਹ ਗੱਲ ਸਨਦਿਆਂ ਹੀ ਪਵਨ ਹਬੱਕਾ ਰਹ ਗਿਆ, ਦਿਲ ਧੜਕਨ ਲੱਗ fਪਿਆ, ਕਲੇਜਾ ਫੜਕ ਉਠਿਆ ਅਰ ਸਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਟੈਹਲਨ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ੨ ਬਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰ ਦਾ ਹੂ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੁ ਜੰਮਗਿਆ, ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਓਸਦੀ ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜਾਕੇ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖਬਰ ਕੀਤੀ । | ਹਿਲਨ ਪਾਸੋ ੫ਵਨ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਵਨ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> nfmzkr4nc5q7np4qpqqdiubbyoyutmk 224713 224712 2026-07-05T20:37:22Z Parmjit kaur rao 477 224713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>________________ {{center|{{x-larger|( ੮੫ )}}}} ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਭੀਲਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ ਓਥੋਂ ਖਲਾਸੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਬਖੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਇਸੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਡੂਢ ਵਰਹਾ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ ॥ {{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਜੇਕਰ ਪਵਨ ਅਪਨੀ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬੀ ਸ਼ਤਾਬੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੂਰਤ ਅੰਜਨਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਬਤੇਰਾ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਬਚੈਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਰਾਨੀ ਉਠਕੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਏਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਦੁਰਲਭ ਜਾਨਕੇ ਟਹਿਲਨ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ! {{gap}}ਪਵਨ-ਪ੍ਰਿਆਂ ਜੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ । ਜ਼ਰਾ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤਾਂ ਖਬਰ ਕਰ ਦੇ ॥ {{gap}}ਟਹਿਲਨ ਨੇ ਠੰਡਾ ਹਓਕਾ ਭਰ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ॥ {{gap}}ਪਵਨ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਓਹਦੀ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ) ਕਿਉਂ ! ਸੁਖ ਤਾਂ ਹੈ । {{gap}}ਟਹਿਲਨ-(ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ) ਮਹਾਰਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਰਾ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏਥੇ................ ਓਹੈ ! ਇਹ ਗੱਲ ਸਨਦਿਆਂ ਹੀ ਪਵਨ ਹਕਾਬੱਕਾ ਰਹ ਗਿਆ, ਦਿਲ ਧੜਕਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਲੇਜਾ ਫੜਕ ਉਠਿਆ ਅਰ ਸਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਟੈਹਲਨ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ੨ ਥਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰ ਦਾ ਹੂ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੁ ਜੰਮਗਿਆ, ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਓਸਦੀ ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜਾਕੇ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖਬਰ ਕੀਤੀ । | ਹਿਲਨ ਪਾਸੋ ੫ਵਨ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਵਨ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> 0wkax5767mxfhpalupvzkztlg2g8yr8 224714 224713 2026-07-05T20:39:01Z Parmjit kaur rao 477 224714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>________________ {{center|{{x-larger|( ੮੫ )}}}} ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਭੀਲਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ ਓਥੋਂ ਖਲਾਸੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਬਖੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਇਸੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਡੂਢ ਵਰਹਾ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ ॥ {{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਜੇਕਰ ਪਵਨ ਅਪਨੀ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬੀ ਸ਼ਤਾਬੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੂਰਤ ਅੰਜਨਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਬਤੇਰਾ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਬਚੈਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਰਾਨੀ ਉਠਕੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਏਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਦੁਰਲਭ ਜਾਨਕੇ ਟਹਿਲਨ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ! {{gap}}ਪਵਨ-ਪ੍ਰਿਆਂ ਜੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ । ਜ਼ਰਾ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤਾਂ ਖਬਰ ਕਰ ਦੇ ॥ {{gap}}ਟਹਿਲਨ ਨੇ ਠੰਡਾ ਹਓਕਾ ਭਰ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ॥ {{gap}}ਪਵਨ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਓਹਦੀ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ) ਕਿਉਂ ! ਸੁਖ ਤਾਂ ਹੈ । {{gap}}ਟਹਿਲਨ-(ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ) ਮਹਾਰਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਰਾ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏਥੇ................ ਓਹੈ ! ਇਹ ਗੱਲ ਸਨਦਿਆਂ ਹੀ ਪਵਨ ਹਕਾਬੱਕਾ ਰਹ ਗਿਆ, ਦਿਲ ਧੜਕਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਲੇਜਾ ਫੜਕ ਉਠਿਆ ਅਰ ਸਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਟੈਹਲਨ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ੨ ਥਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਲਹੂ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੁ ਜੰਮਗਿਆ, ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਓਸਦੀ ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜਾਕੇ ਰਾਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖਬਰ ਕੀਤੀ । ਹਿਲਨ ਪਾਸੋ ੫ਵਨ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਵਨ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> he1l0lmfwgq5xye9942o704twv7p3j1 224715 224714 2026-07-05T20:40:01Z Parmjit kaur rao 477 /* ਸੋਧਣਾ */ 224715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Parmjit kaur rao" /></noinclude>________________ {{center|{{x-larger|( ੮੫ )}}}} ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਭੀਲਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ ਓਥੋਂ ਖਲਾਸੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਬਖੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਇਸੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਡੂਢ ਵਰਹਾ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ ॥ {{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਜੇਕਰ ਪਵਨ ਅਪਨੀ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਤਾਬੀ ਸ਼ਤਾਬੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਸੂਰਤ ਅੰਜਨਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਬਤੇਰਾ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਬਚੈਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਰਾਨੀ ਉਠਕੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਏਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਦੁਰਲਭ ਜਾਨਕੇ ਟਹਿਲਨ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ! {{gap}}ਪਵਨ-ਪ੍ਰਿਆਂ ਜੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ । ਜ਼ਰਾ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤਾਂ ਖਬਰ ਕਰ ਦੇ ॥ {{gap}}ਟਹਿਲਨ ਨੇ ਠੰਡਾ ਹਓਕਾ ਭਰ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ॥ {{gap}}ਪਵਨ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਓਹਦੀ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ) ਕਿਉਂ ! ਸੁਖ ਤਾਂ ਹੈ । {{gap}}ਟਹਿਲਨ-(ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ) ਮਹਾਰਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਰਾ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏਥੇ................ ਓਹੈ ! ਇਹ ਗੱਲ ਸਨਦਿਆਂ ਹੀ ਪਵਨ ਹਕਾਬੱਕਾ ਰਹ ਗਿਆ, ਦਿਲ ਧੜਕਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਲੇਜਾ ਫੜਕ ਉਠਿਆ ਅਰ ਸਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਟੈਹਲਨ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ੨ ਥਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਲਹੂ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੁ ਜੰਮਗਿਆ, ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਓਸਦੀ ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜਾਕੇ ਰਾਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖਬਰ ਕੀਤੀ । {{gap}}ਟਹਿਲਨ ਪਾਸੋ ੫ਵਨ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਵਨ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> tpfemyb1qwcm2zo5jwj40s88n834fon 250 19452 224718 50410 2026-07-06T06:58:06Z Parmjit kaur rao 477 224718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੮੬)}}}}</noinclude>________________ ( ੮੬) ਇਸ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਏਹ ਸੋਚਕੇ ਆਖਨ ਲੱਗੀ ॥ ਰਾਨੀ-yਤ ! ਏਸ ਤਰਾਂ ਨਿਮੋਝੂਨਾ ਹੋ ਸਿਰ ਸੱਟਕੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਓਸ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾਂ ਅਰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਨੂੰ ਛਿਕੇ ਤੇ ਰਖਕੇ ਪਰਾਇਆਂ ਨਾਲ............ ਜਦ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਭਰੀ ਮੁੰਦਰੀ ਵਖਕੇ ਮੈਨੂੰ ਟਾਲਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਖਈ ਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰਚਾਨ ਲੱਗੀ ਪਰੰਭੁ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਝਿਆ ਅਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਾਤ ਕੀ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਠ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਰੀਕੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਿਆਂ ਮੇਹਨਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ! ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਕਰ ਫੇਰ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਜੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਖਬਰ ਹੋ ਗਈ ਹੁਨ ਏਥੋਂ ਮਹੇਦਰ ਪੂਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ । ਪਾਠਕਗਣ. ! ਪਵਨ ਜੋ ਹਿਲਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਸੁਨਕੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਨ ਰਾਨੀ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਇਸਦੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਉਡ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜੋੜ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਜਮਾਲਿਆ ਚੇਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਸਫ਼ੈਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਪੱਬਰ ਵਜ ਗਿਆ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੱਕੂ ਆਉਨ ਲਗ ਗਏ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਖ਼ੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਕੰਨ ਬੋਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਗਮਦੇ ਸਮੁੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ, ਉਧਰੋ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਭੈੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਇਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਸੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਗਮਦ ਧੁੰਏ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕਲੇਜੇ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਜਦ ਸਿਰਨੂੰ ਚ ਮਾਂ ਤਾਂ ਬੇਵਸੀ ਹੋਕੇ ਝਟ ਪਟ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤਾ, ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਗਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿਨ ਲੱਗਾ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> hh8irnwrjlg5ppp544mfoprsftegl4n 224720 224718 2026-07-06T07:00:22Z Parmjit kaur rao 477 224720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੮੬)}}}}</noinclude>________________ ਇਸ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਏਹ ਸੋਚਕੇ ਆਖਨ ਲੱਗੀ ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਪੁਤ੍ਰ ! ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਮੋਝੂਨਾ ਹੋ ਸਿਰ ਸੱਟਕੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਓਸ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾਂ ਅਰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਨੂੰ ਛਿਕੇ ਤੇ ਰਖਕੇ ਪਰਾਇਆਂ ਨਾਲ............ ਜਦ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਭਰੀ ਮੁੰਦਰੀ ਵਖਕੇ ਮੈਨੂੰ ਟਾਲਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਖਈ ਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰਚਾਨ ਲੱਗੀ ਪਰੰਭੁ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਝਿਆ ਅਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਾਤ ਕੀ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਠ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਰੀਕੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਿਆਂ ਮੇਹਨਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ! ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਕਰ ਫੇਰ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਜੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਖਬਰ ਹੋ ਗਈ ਹੁਨ ਏਥੋਂ ਮਹੇਦਰ ਪੂਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ । ਪਾਠਕਗਣ. ! ਪਵਨ ਜੋ ਹਿਲਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਸੁਨਕੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਨ ਰਾਨੀ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਇਸਦੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਉਡ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜੋੜ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਜਮਾਲਿਆ ਚੇਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਸਫ਼ੈਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਪੱਬਰ ਵਜ ਗਿਆ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੱਕੂ ਆਉਨ ਲਗ ਗਏ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਖ਼ੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਕੰਨ ਬੋਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਗਮਦੇ ਸਮੁੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ, ਉਧਰੋ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਭੈੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਇਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਸੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਗਮਦ ਧੁੰਏ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕਲੇਜੇ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਜਦ ਸਿਰਨੂੰ ਚ ਮਾਂ ਤਾਂ ਬੇਵਸੀ ਹੋਕੇ ਝਟ ਪਟ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤਾ, ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਗਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿਨ ਲੱਗਾ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> 90t9ijq98j9hv14cedjaeucyzhpkjey 224721 224720 2026-07-06T07:02:34Z Parmjit kaur rao 477 224721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੮੬)}}}}</noinclude>________________ ਇਸ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਏਹ ਸੋਚਕੇ ਆਖਨ ਲੱਗੀ ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਪੁਤ੍ਰ ! ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਮੋਝੂਨਾ ਹੋ ਸਿਰ ਸੱਟਕੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਓਸ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਅਰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਨੂੰ ਛਿਕੇ ਤੇ ਰਖਕੇ ਪਰਾਇਆਂ ਨਾਲ............ ਜਦ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮੁੰਦਰੀ ਵਖਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਟਾਲਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰਚਾਨ ਲੱਗੀ ਪਰੰਭੁ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਝਿਆ ਅਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਾਤ ਕੀ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਠ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਰੀਕੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਿਆਂ ਮੇਹਨਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ! ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਕਰ ਫੇਰ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਜੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਖਬਰ ਹੋ ਗਈ ਹੁਨ ਏਥੋਂ ਮਹੇਦਰ ਪੂਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ । ਪਾਠਕਗਣ. ! ਪਵਨ ਜੋ ਹਿਲਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਸੁਨਕੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਨ ਰਾਨੀ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਇਸਦੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਉਡ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜੋੜ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਜਮਾਲਿਆ ਚੇਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਸਫ਼ੈਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਪੱਬਰ ਵਜ ਗਿਆ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੱਕੂ ਆਉਨ ਲਗ ਗਏ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਖ਼ੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਕੰਨ ਬੋਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਗਮਦੇ ਸਮੁੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ, ਉਧਰੋ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਭੈੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਇਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਸੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਗਮਦ ਧੁੰਏ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕਲੇਜੇ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਜਦ ਸਿਰਨੂੰ ਚ ਮਾਂ ਤਾਂ ਬੇਵਸੀ ਹੋਕੇ ਝਟ ਪਟ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤਾ, ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਗਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿਨ ਲੱਗਾ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> plkji87vmytzr9meddo3ejtzhvfof0k 224722 224721 2026-07-06T07:04:47Z Parmjit kaur rao 477 224722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੮੬)}}}}</noinclude>________________ ਇਸ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਏਹ ਸੋਚਕੇ ਆਖਨ ਲੱਗੀ ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਪੁਤ੍ਰ ! ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਮੋਝੂਨਾ ਹੋ ਸਿਰ ਸੱਟਕੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਓਸ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਅਰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਨੂੰ ਛਿਕੇ ਤੇ ਰਖਕੇ ਪਰਾਇਆਂ ਨਾਲ............ ਜਦ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮੁੰਦਰੀ ਵਖਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਟਾਲਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰਚਾਨ ਲੱਗੀ ਪਰੰਤੂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਝਿਆ ਅਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਾਤਕੀ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਠਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਰੀਕੇ ਅਰ ਸੰਸਾਰ ਦਿਆਂ ਮੇਹਨਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਪੁਤ੍ਰ ! ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਕਰ ਫੇਰ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਜੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਖਬਰ ਹੋ ਗਈ ਹੁਨ ਏਥੋਂ ਮਹੇਦਰ ਪੂਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ । ਪਾਠਕਗਣ. ! ਪਵਨ ਜੋ ਹਿਲਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਸੁਨਕੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਨ ਰਾਨੀ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਇਸਦੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਉਡ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜੋੜ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਜਮਾਲਿਆ ਚੇਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਸਫ਼ੈਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਪੱਬਰ ਵਜ ਗਿਆ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੱਕੂ ਆਉਨ ਲਗ ਗਏ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਖ਼ੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਕੰਨ ਬੋਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਗਮਦੇ ਸਮੁੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ, ਉਧਰੋ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਭੈੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਇਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਸੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਗਮਦ ਧੁੰਏ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕਲੇਜੇ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਜਦ ਸਿਰਨੂੰ ਚ ਮਾਂ ਤਾਂ ਬੇਵਸੀ ਹੋਕੇ ਝਟ ਪਟ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤਾ, ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਗਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿਨ ਲੱਗਾ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> g7sndkfvnnjfyh1gy7omudjvnrftb1q 224723 224722 2026-07-06T07:08:26Z Parmjit kaur rao 477 224723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੮੬)}}}}</noinclude>________________ ਇਸ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਏਹ ਸੋਚਕੇ ਆਖਨ ਲੱਗੀ ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਪੁਤ੍ਰ ! ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਮੋਝੂਨਾ ਹੋ ਸਿਰ ਸੱਟਕੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਓਸ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਅਰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਨੂੰ ਛਿਕੇ ਤੇ ਰਖਕੇ ਪਰਾਇਆਂ ਨਾਲ............ ਜਦ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮੁੰਦਰੀ ਵਖਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਟਾਲਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰਚਾਨ ਲੱਗੀ ਪਰੰਤੂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਝਿਆ ਅਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਾਤਕੀ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਠਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਰੀਕੇ ਅਰ ਸੰਸਾਰ ਦਿਆਂ ਮੇਹਨਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਪੁਤ੍ਰ ! ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਕਰ ਫੇਰ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਖਬਰ ਹੋ ਗਈ ਹੁਨ ਏਥੋਂ ਮਹੇਦਰ ਪੂਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ॥ {{gap}}ਪਾਠਕਗਣ. ! ਪਵਨ ਜੋ ਟਹਿਲਨ ਦੀ ਗੱਲ ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਸੁਨਕੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਨ ਰਾਨੀ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਇਸਦੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਉਡ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜੋੜ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਜਮਾਲਿਆ ਚੇਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਸਫ਼ੈਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਪੱਬਰ ਵਜ ਗਿਆ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੱਕ੍ਰ ਆਉਨ ਲਗ ਗਏ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਖ਼ੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਕੰਨ ਬੋਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੀਆ ਇੱਛਾ ਗਮਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ, ਉਧਰੋ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਭੈੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਇਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਸੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਗਮਦ ਧੁੰਏ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕਲੇਜੇ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਜਦ ਸਿਰਨੂੰ ਚ ਮਾਂ ਤਾਂ ਬੇਵਸੀ ਹੋਕੇ ਝਟ ਪਟ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤਾ, ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਗਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿਨ ਲੱਗਾ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> s0mvgoxcl3vz1t0tf10d0uu4v9feznk 224724 224723 2026-07-06T07:11:31Z Parmjit kaur rao 477 224724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੮੬)}}}}</noinclude>________________ ਇਸ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਏਹ ਸੋਚਕੇ ਆਖਨ ਲੱਗੀ ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਪੁਤ੍ਰ ! ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਮੋਝੂਨਾ ਹੋ ਸਿਰ ਸੱਟਕੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਓਸ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਅਰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਨੂੰ ਛਿਕੇ ਤੇ ਰਖਕੇ ਪਰਾਇਆਂ ਨਾਲ............ ਜਦ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮੁੰਦਰੀ ਵਖਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਟਾਲਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰਚਾਨ ਲੱਗੀ ਪਰੰਤੂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਝਿਆ ਅਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਾਤਕੀ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਠਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਰੀਕੇ ਅਰ ਸੰਸਾਰ ਦਿਆਂ ਮੇਹਨਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਪੁਤ੍ਰ ! ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਕਰ ਫੇਰ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਖਬਰ ਹੋ ਗਈ ਹੁਨ ਏਥੋਂ ਮਹੇਦਰ ਪੂਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ॥ {{gap}}ਪਾਠਕਗਣ. ! ਪਵਨ ਜੋ ਟਹਿਲਨ ਦੀ ਗੱਲ ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਸੁਨਕੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਨ ਰਾਨੀ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਇਸਦੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਉਡ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜੋੜ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਜਮਾਲਿਆ ਚੇਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਸਫ਼ੈਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਪੱਬਰ ਵਜ ਗਿਆ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੱਕ੍ਰ ਆਉਨ ਲਗ ਗਏ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਖ਼ੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਕੰਨ ਬੋਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੀਆ ਇੱਛਾ ਗਮਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ, ਉਧਰੋ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਭੈੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਇਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਸੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਗਮਦ ਧੂੰਏ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕਲੇਜੇ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਜਦ ਸਿਰਨੂੰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਬੇਵਸਾ ਹੋਕੇ ਝਟ ਪਟ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤਾ, ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਗਮਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿਨ ਲੱਗਾ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> ai86t3feskqs7alpopobfztjoibmncc 224725 224724 2026-07-06T07:11:50Z Parmjit kaur rao 477 /* ਸੋਧਣਾ */ 224725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Parmjit kaur rao" />{{center|{{x-larger|( ੮੬)}}}}</noinclude>________________ ਇਸ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਏਹ ਸੋਚਕੇ ਆਖਨ ਲੱਗੀ ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਪੁਤ੍ਰ ! ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਮੋਝੂਨਾ ਹੋ ਸਿਰ ਸੱਟਕੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਓਸ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਅਰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਨੂੰ ਛਿਕੇ ਤੇ ਰਖਕੇ ਪਰਾਇਆਂ ਨਾਲ............ ਜਦ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮੁੰਦਰੀ ਵਖਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਟਾਲਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰਚਾਨ ਲੱਗੀ ਪਰੰਤੂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਝਿਆ ਅਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਾਤਕੀ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਠਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਰੀਕੇ ਅਰ ਸੰਸਾਰ ਦਿਆਂ ਮੇਹਨਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਪੁਤ੍ਰ ! ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਕਰ ਫੇਰ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਖਬਰ ਹੋ ਗਈ ਹੁਨ ਏਥੋਂ ਮਹੇਦਰ ਪੂਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ॥ {{gap}}ਪਾਠਕਗਣ. ! ਪਵਨ ਜੋ ਟਹਿਲਨ ਦੀ ਗੱਲ ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਸੁਨਕੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਨ ਰਾਨੀ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਇਸਦੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਉਡ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜੋੜ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਜਮਾਲਿਆ ਚੇਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਸਫ਼ੈਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਪੱਬਰ ਵਜ ਗਿਆ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੱਕ੍ਰ ਆਉਨ ਲਗ ਗਏ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਖ਼ੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਕੰਨ ਬੋਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੀਆ ਇੱਛਾ ਗਮਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ, ਉਧਰੋ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਭੈੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਇਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਸੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਗਮਦ ਧੂੰਏ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕਲੇਜੇ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਜਦ ਸਿਰਨੂੰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਬੇਵਸਾ ਹੋਕੇ ਝਟ ਪਟ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤਾ, ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਗਮਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿਨ ਲੱਗਾ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> l6a7aanacm031osr1q9oj9e3bqgcoax 250 22899 224320 224302 2026-07-05T13:10:25Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਹਿਮ ਸ੍ਵਾਦਲਾ ਛਾ ਰਿਹਾ ਸਾਰੇ {{gap}}ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਟਿਕ ਗਈ ਸਾਰੀ। {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਉੱਤਰ:{{bar|1}}'''|depth=1em}} ਸੀਨੇ ਖਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਧੀ {{gap}}ਓ ਕਰ ਅਰਾਮ ਨਹੀਂ ਬਹਿਂਦੇ। ਨਿਹੁਂ ਵਾਲੇ ਨੈਣਾਂ ਕੀ ਨੀਂਦਰ? {{gap}}ਓ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਪਏ ਵਹਿਂਦੇ। ਇਕੋ ਲਗਨ ਲਗੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ {{gap}}ਹੈ ਟੋਰ ਅਨੰਤ ਉਨਾਂ ਦੀ,{{bar|1}} ਵਸਲੋਂ ਉਰੇ ਮੁਕਾਮ ਨ ਕੋਈ, {{gap}}ਸੋ ਚਾਲ ਪਏ ਨਿਤ ਰਹਿੰਦੇ। {{c|'''ਚਸ਼ਮਾ{{bar|1}}'''{{xx-larger|'''ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ।'''}}}} ਲਟਬਉਰਾ ਪਰਬਤ ਦੇ ਕੁੱਖੋਂ {{gap}}ਤੂੰ ਖੇਡੰਦੜਾ ਆਇਆ, ਵਾਂਗ ਬਲੌਰ ਚਮਕਦਾ ਸੀਤਲ {{gap}}ਨੀਰ ਚਮਕਦਾ ਲ੍ਯਾਇਆ, ਗੀਟਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਨਚਦਾ {{gap}}ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਗਲ ਲਗਦਾ, ਮਿੱਠਾ ਨਾਦ ਕਰੇਂਦਾ ਜਾਂਦਾ {{gap}}ਰੌ ਜਿੱਧਰ ਦਾ ਆਇਆ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੩{{bar|1}}}}</noinclude> iozqacu0hkuk4s2y0cy2us03k1hjob4 224322 224320 2026-07-05T13:21:42Z Rajdeep ghuman 714 224322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਹਿਮ ਸ੍ਵਾਦਲਾ ਛਾ ਰਿਹਾ ਸਾਰੇ {{gap}}ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਟਿਕ ਗਈ ਸਾਰੀ। {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਉੱਤਰ:{{bar|1}}'''|depth=1em}} ਸੀਨੇ ਖਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਧੀ {{gap}}ਓ ਕਰ ਅਰਾਮ ਨਹੀਂ ਬਹਿਂਦੇ। ਨਿਹੁਂ ਵਾਲੇ ਨੈਣਾਂ ਕੀ ਨੀਂਦਰ? {{gap}}ਓ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਪਏ ਵਹਿਂਦੇ। ਇਕੋ ਲਗਨ ਲਗੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ {{gap}}ਹੈ ਟੋਰ ਅਨੰਤ ਉਨਾਂ ਦੀ,{{bar|1}} ਵਸਲੋਂ ਉਰੇ ਮੁਕਾਮ ਨ ਕੋਈ, {{gap}}ਸੋ ਚਾਲ ਪਏ ਨਿਤ ਰਹਿੰਦੇ। {{c|'''ਚਸ਼ਮਾ{{bar|1}}'''{{xx-larger|'''ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ।'''}}}} ਲਟਬਉਰਾ ਪਰਬਤ ਦੇ ਕੁੱਖੋਂ {{gap}}ਤੂੰ ਖੇਡੰਦੜਾ ਆਇਆ, ਵਾਂਗ ਬਲੌਰ ਚਮਕਦਾ ਸੀਤਲ {{gap}}ਨੀਰ ਚਮਕਦਾ ਲ੍ਯਾਇਆ, ਗੀਟਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਨਚਦਾ {{gap}}ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਗਲ ਲਗਦਾ, ਮਿੱਠਾ ਨਾਦ ਕਰੇਂਦਾ ਜਾਂਦਾ {{gap}}ਰੌ ਜਿੱਧਰ ਦਾ ਆਇਆ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੪{{bar|1}}}}</noinclude> dofkqsnxlqxrprhjqj3mnwmm17zwbup 250 22902 224321 147001 2026-07-05T13:20:11Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਦਾ</br>ਪਹਿਲਾ ਝਲਕਾ।'''}}}} {{Block center|<poem>ਵੈਰੀ ਨਾਗ! ਤੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਝਲਕਾ {{gap|3em}}ਜਦ ਅਖੀਆਂ ਵਿਚ ਵਜਦਾ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ 'ਕਾਦਰ' ਦਾ ਜਲਵਾ {{gap|3em}}ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਇਕ ਸਿਜਦਾ, ਰੰਗ ਫੀਰੋਜ਼ੀ, ਝਲਕ ਬਲੌਰੀ, {{gap|3em}}ਡਲ੍ਹਕ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਰੂਹ ਵਿਚ ਆ ਆ ਜਜ਼ਬ ਹੋਇ, {{gap|3em}}ਜੀ ਵੇਖ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਰਜਦਾ। ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਦ ਸਰੋਦ ਸੁਣੀਵੇ {{gap|3em}}ਫਿਰ 'ਸੰਗੀਤ-ਰਸ' ਛਾਇਆ, 'ਚੁੱਪ ਚਾਨ' ਫਿਰ ਰੂਪ ਤਿਰੇ ਵਿਚ {{gap|3em}}ਕਵਿਤਾ ਰੰਗ ਜਮਾਇਆ, ਸਰਦ ਸਰਦ ਪਰ ਛੁਹਿਆਂ ਤੈਨੂੰ {{gap|3em}}ਰੂਹ ਸਰੂਰ ਵਿਚ ਆਵੇ: ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ,ਅਡੋਲ ਸੁਹਾਵੇ! {{gap|3em}}ਤੈਂ ਕਿਹਾ ਜੋਗ ਕਮਾਇਆ! </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੫{{bar|1}}}}</noinclude> 5z4av76h3b45jf66xrmz8ju3thpi52y 250 22905 224420 147002 2026-07-05T13:40:27Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਵੈਰੀ ਨਾਗ।'''}}</br> {{smaller|'''-ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗ-'''}}}} {{Block center|<poem>ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਫੀਰੋਜ਼ੀ ਥੇਵਾ {{gap|3em}}ਜਹਾਂਗੀਰ ਜੜਵਾਇਆ, ਪੱਕਾ ਹੌਜ਼ ਮਹਿਰਾਬਾਂ ਦਾਲੇ {{gap|3em}}ਦੇਕੇ ਸੁਹਜ ਵਧਾਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਯਾਰਾ ਥਾਉਂ ਜਗਤ ਵਿਚ {{gap|3em}}ਦਿਲ ਉਹਦੇ ਨੂੰ ਲੱਗਾ,{{bar|1}} ਦਿਲ ਤੋਂ ਪ੍ਯਾਰੀ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਦੀ {{gap|3em}}ਇਹ ਭੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਇਆ! ਬਾਰਾਂ ਦਰੀਆਂ, ਮਹਿਲ ਮਾੜੀਆਂ {{gap|3em}}ਹੌਜ਼ ਕਿਨਾਰੇ ਬਣੀਆਂ, ਸਭ ਢੈ ਢੇਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਗੁੰਮੀਆਂ, {{gap|3em}}ਕੁਛ ਅਗ ਲਗਕੇ ਸੜੀਆਂ,{{bar|1}} ਬਾਗ਼ ਸੁਹਾਵਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ {{gap|3em}}ਮੇਵੇ ਹੈ ਪ੍ਯਾ ਵੇਚੇ, ਝਰਨੇ, ਬਾਰਾਂ ਦਰੀਆਂ ਸਭ ਦੀਆਂ {{gap|3em}}ਸਮਾਂ ਤੋੜ ਰਿਹਾ ਤਣੀਆਂ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੬{{bar|1}}}}</noinclude> g99gq29gw57m3ldpxxilgs2j74ajbi7 250 22908 224458 147003 2026-07-05T13:53:42Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|ਵਿਦਸਥਾ ਦਾ ਸੋਮਾਂ<ref>{{gap}}ਜਿਹਲਮ ਦਾ ਅਸਲ ਸੋਮਾਂ ਤਾਂ ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਜੋ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਸੈਰ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾ ਲਆ ਤਦ ਉਪਾਸ਼ਕ-ਮਨਾਂ ਨੇ ਵਿਦਸਥਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਅਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਇਸ ਚਸ਼ਮੇ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਟਿਕਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਮੀਲ ਕੁ ਉਰੇ ਹੈ।</ref>}}}} {{Block center|<poem>ਪਹਿਨ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਾਦਗੀ ਵਾਲਾ {{gap|3em}}ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਿਆ, ਕੱਚਾ ਤਾਲ ਤੇ ਘਾਹ ਉਦਾਲੇ {{gap|3em}}ਨਿਰਮਲ ਪਾਣੀ ਝਰਿਆ,{{bar|1}} ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਕਹਿਣ ਜਿਹਲਮ ਦਾ {{gap|3em}}ਤੂੰ ਵੇਦਸਥਾਂ ਸੋਮਾ, ਮੋਹ ਲ੍ਯਾ ਤੇਰੀ ਨਿਮਰਤ ਨੇ, {{gap|3em}}ਤੇਰਿ ਮਾਉਂ ਵੇਖ ਜੀ ਠਰਿਆ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੬੭{{bar|1}}}}</noinclude> 0gks4tth1y0vswu7bm7koa419bznwze 2 32508 224716 224144 2026-07-05T21:25:19Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 224716 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource } |columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}} {| class='wikitable sortable' ! Wikidata item ! name ! ਲਿੰਗ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} jnyyfki1sma7g4fpuy9y3jr1av4yts4 250 32784 224734 83955 2026-07-06T11:19:01Z Harchand Bhinder 2624 224734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|<poem>{{dhr|3em}}{{center|{{xxxxx-larger|ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ}}}} {{dhr|14em}} {{x-larger|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ-ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼}} ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> gvebzj70igug9cg6txlxkjv4o104wfi 224735 224734 2026-07-06T11:19:46Z Harchand Bhinder 2624 224735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|<poem>{{dhr|3em}}{{center|{{xxxxxx-larger|'''ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ'''}}}} {{dhr|14em}} {{x-larger|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ-ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼}} ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> 4j3w7p51kdjy3mkyh61nfdl78li1o1i 224736 224735 2026-07-06T11:20:53Z Harchand Bhinder 2624 224736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|<poem>{{dhr|3em}}{{center|{{xxxxxx-larger|'''ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ'''}}}} {{dhr|14em}} {{x-larger|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ-ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼}} ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> aown1bgleqn1r1e9ytcpz7z9pvstn5z 224737 224736 2026-07-06T11:21:26Z Harchand Bhinder 2624 224737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|<poem>{{dhr|3em}}{{center|{{xxxxxx-larger|'''ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ'''}}}} {{dhr|15em}} {{x-larger|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ-ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼}} ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> bwnv837t3bejvz3ogtrwjnneap7bxna 224738 224737 2026-07-06T11:21:47Z Harchand Bhinder 2624 224738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|<poem>{{dhr|3em}}{{center|{{xxxxxx-larger|'''ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ'''}}}} {{dhr|16em}} {{x-larger|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ-ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼}} ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> 7ls7pt8ddkeoiroen1bhbotn78vfs11 224739 224738 2026-07-06T11:22:18Z Harchand Bhinder 2624 224739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|<poem>{{dhr|3em}}{{center|{{xxxxxx-larger|'''ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ'''}}}} {{dhr|16em}} {{x-larger|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ-ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼}} ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> d8a01tqakvp8uh1wyqgo5shcdoylnz4 250 32791 224732 83957 2026-07-06T11:14:51Z Harchand Bhinder 2624 224732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{center|<poem> ਸਭ ਹੱਕ ਸਦਾ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ। ________________ ਮੁਰਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਸਿਖੀ ਜੋਸ਼ ਭਰਨ ਵਾਲੀ '''ਧਾਰਮਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੁਸਤਕ''' {{center|{{xx-larger|ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ}}}} ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਸਿਦਕੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਤੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਹਾਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ "ਦੇਗ਼ ਚਲਾਈ, ਤੇਗ਼ ਵਾਹੀ, ਚਰਖੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਖੋਪਰੀਆਂ ਉਤਰਵਾਈਆਂ, ਪਰ ਮੂੰਹੋਂ ਸੀ ਨਾ ਉਚਾਰੀ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਕੇਸਾਂ ਸਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਹਿਆ ।" ਕਰਤਾ-ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ {{center|{{xx-larger|ਸ: ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਜੀ 'ਅਨੰਦ'}}}} ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗੁਰਾਲਾ *ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ* {{center|{{xx-larger|ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼}}}} ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮਿਤਸਰ ਜੀ --------------- ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਵਰੀ ੧੯੫੪ </poem>}}<noinclude></noinclude> ewc7a2mji71yv3x1d1ag3gktqzbscy4 224733 224732 2026-07-06T11:15:31Z Harchand Bhinder 2624 224733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{center|<poem> ਸਭ ਹੱਕ ਸਦਾ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ। ________________ ਮੁਰਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਸਿਖੀ ਜੋਸ਼ ਭਰਨ ਵਾਲੀ '''ਧਾਰਮਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੁਸਤਕ''' {{center|{{xx-larger|ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ}}}} ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਸਿਦਕੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਤੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਹਾਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ "ਦੇਗ਼ ਚਲਾਈ, ਤੇਗ਼ ਵਾਹੀ, ਚਰਖੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਖੋਪਰੀਆਂ ਉਤਰਵਾਈਆਂ, ਪਰ ਮੂੰਹੋਂ ਸੀ ਨਾ ਉਚਾਰੀ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਕੇਸਾਂ ਸਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਹਿਆ ।" ਕਰਤਾ-ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ {{center|{{xx-larger|ਸ: ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਜੀ 'ਅਨੰਦ'}}}} ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗੁਰਾਲਾ *ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ* {{center|{{xx-larger|ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼}}}} ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮਿਤਸਰ ਜੀ --------------- ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਵਰੀ ੧੯੫੪ </poem>}}<noinclude></noinclude> 7swelcpu71rhkx4re93kemwqq0164za 250 32793 224731 83959 2026-07-06T11:10:40Z Harchand Bhinder 2624 224731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{center|{{xx-larger|ਮੁਖ-ਬੰਧ}}}} ਸ: ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ 'ਅਨੰਦ' ਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਹੀਦ ਜੋਤਾਂ' ਮੈਂ ਬੜੇ ਗੌਹ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਜਿੰਨਾਂ ਮੈਂ ਮਾਣਿਆਂ ਹੈ; ਆਸ ਹੈ ਪਾਠਕ ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ । 'ਅਨੰਦ' ਦਿਸਣ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸਾਦਾ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ । ਪਰ ਇਸਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਡੂੰਘਾਪਨ, ਸਿੱਖੀ ਜੋਸ਼ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਜਜ਼ਬਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸਦੇ ਵਿਰਸ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕੁਦਰਤੀ ਦਾਤ ਹੈ। ਕੌਮਾਂ ਉਹੋ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇਹੜੀਆਂ ਅਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ । ੧੯੪੭ ਦੀ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ ਪੋਠੋ- ਹਾਰ ਤੇ ਬਾਰ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖਤ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਤੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਤਲੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਗੇ ਵਧਾਂਗੇ । {{Multicol}}੨੬ ਜਨਵਰੀ ੧੯੫੪ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ{{Multicol-break}} ਆਪ ਦਾ- ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਰਾਗੀ{{Multicol-end}}</poem>}}<noinclude></noinclude> c4wy0y4h376rmuvghm1biuhmxrkkq3s 250 32794 224729 83960 2026-07-06T08:07:25Z Harchand Bhinder 2624 224729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|{{xx-larger|ਕਿਹੜੀ ਜੋਤ ਕਿਥੇ ?}}}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ||੫}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ||੧੭}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ||੨੨}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ||੨੯}} {{rh|ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੀਪ ਮਾਲਾ ਮਨਾਣੀ||੩੦}} {{rh|ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ||੩੨}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ||੪੩}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ||੫੮}} {{rh||ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਜੀ|}} {{rhਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ|||੭੯}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ||੯੦}} {{rh|ਇਕ ਸਿੱਖ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ||੧੦੮}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ||੧੦੯}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ || ੧੨੧}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ||੧੪੭}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ||੧੫੯}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਜੀ||੧੬੯}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ||੧੮੨}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਹਕੀਕਤ ਰਾਇ ਜੀ||੧੮੮}} {{rh|ਮੀਰ ਮੰਨੂੰ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਹੱਦ||}} {{rh|{{gap}}ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸਿਦਕ || ੧੯੬}}<noinclude></noinclude> 559x2bcf3762ivvmp2m0r1h0rpdxewg 224730 224729 2026-07-06T08:08:24Z Harchand Bhinder 2624 224730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|{{xx-larger|ਕਿਹੜੀ ਜੋਤ ਕਿਥੇ ?}}}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ||੫}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ||੧੭}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ||੨੨}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ||੨੯}} {{rh|ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੀਪ ਮਾਲਾ ਮਨਾਣੀ||੩੦}} {{rh|ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ||੩੨}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ||੪੩}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ||੫੮}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਜੀ||}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ||੭੯}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ||੯੦}} {{rh|ਇਕ ਸਿੱਖ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ||੧੦੮}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ||੧੦੯}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ || ੧੨੧}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ||੧੪੭}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ||੧੫੯}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਜੀ||੧੬੯}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ||੧੮੨}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦੀ ਹਕੀਕਤ ਰਾਇ ਜੀ||੧੮੮}} {{rh|ਮੀਰ ਮੰਨੂੰ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਹੱਦ||}} {{rh|{{gap}}ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸਿਦਕ || ੧੯੬}}<noinclude></noinclude> 4dtk7yl2xskn8pkdamuoim7q9wqax9c 250 33934 224462 168909 2026-07-05T13:58:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਾਡਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ। ਅੱਜ ૧૫ ਅਗਸਤ ੧੯੪੮ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ, ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੫੧}}</noinclude> 8sc00rmh958s9f74jnn4231w5bqj6ic 250 33959 224463 184053 2026-07-05T13:58:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਅੱਗੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਾਂ ਅੱਜ ੧੫ ਅਗਸਤ ੧੯੪੮ ਨੂੰ ਪਰ ਫਰਕ ਕਿੰਨਾਂ ਕੁ ਪਿਆ ਹੈ ਸਾਡੀ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ-ਦਿੱਸਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਲੋਕ ਕੀ ਆਸ ਰਖਦੇ ਸਨ ਪਰ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਕਿਨਕਾ ਮਾਤਰ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ? ਨਹੀਂ। ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਾਡੇ ਰੋਣਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗੀ ਪਰ ਨਹੀਂ ਸਾਡੇ ਰੋਣੇ ਹੋਰ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਘਟੇ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਅਸੀ ਪਹਿਲੀ ਬਰਸੀ ਨੂੰ ਦਿਲੀ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਇਕ ਮੇਲੇ ਵਾਂਗ-ਅਸੀ ਆਏ ਤੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਈ ਦੁੱਖ ਦਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਪੈਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ। ਅਮੀਰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਹੋਰ ਗ਼ਰੀਬ। ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਏਸ ਫਰਕ ਨੂੰ ਮਿਟਾਣ ਦੇ ਯਤਨ ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਫਰਕ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਗੋਂ। {{gap}}ਅੱਜ ਅਸੀ ਕੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਜਦ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲੀਡਰ ਆਪਣੇ ਨੇ। ਅੱਜ ਜਦ ਕਿ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਆਪਣਾ ਏ, ਅੱਜ ਜਦ ਕਿ ਅਸੀ ਆਪ ਮਾਲਕ ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ। {{center|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|१५२}}</noinclude> nm4fm7voriq474pdlnmba0ymrlbmoqt 250 33973 224464 184973 2026-07-05T13:58:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|ਪੀਆ ਪਿਆਰੇ}}}} {{Block center|{{div col}}<poem>ਦੂਰੀ ਲਾਚਾਰੀ। ਆਸ਼ਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ। ਯਾਦਾਂ ਤੇ ਲੋਚਾਂ। ਦਰਸ਼ਨ ਪਿਆਸਾਂ। ਆਸਾਂ ਤੇ ਜੀਵਨ। ਨਿਰੀਆਂ ਸਿੱਕਾਂ। ਨਿਰੀਆਂ ਉਡੀਕਾਂ। ਨਿਰੀ ਹੀ ਖ਼ੁਆਰੀ। ਮਜਬੂਰੀ ਤੇ ਜ਼ਾਰੀ। ਕਦ ਤਕ ਨਾਂ ਆਸੀ?</poem> <poem>ਮਜਬੂਰੀ ਤੇ ਜ਼ਾਰੀ। ਰੋਣਾ ਤੇ ਹਾੱਸਾ। ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਸੋਚਾਂ। ਚਿਰੋਕੀਆਂ ਆਸਾਂ। ਜੀਵਨ ਕੀ ਜੀਵਨ? ਨਿਰੀਆਂ ਹੀ ਖਿੱਚਾਂ। ਨਿਰੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ। ਦੂਰੀ ਲਾਚਾਰੀ। ਸੂਰਤ ਉਹ ਪਿਆਰੀ। ਕਦ ਦਰਸ ਦਿਖਾਸੀ?</poem>{{div col end}}}} {{center|ਕਦ ਕਤ-ਕਦ ਤਕ?}} {{center|ਪਿਆਰੇ!}} {{Block center|{{div col}}<poem>ਕਦੇ ਆਸਨ ਦਵਾਰੇ? ਉਹ ਨੈਣਆਸਨ ਰਸੀਲੇ! ਉਹ ਮੁੱਖੜਾ ਸੋਹਣਾ! ਉਹ ਜੋਤ ਸਰੂਪ! ਉਹ ਸ਼ਾਂਤਿ ਸਮੁੰਦਰ! ਉਹ ਰਸਨਾਂ ਮਿੱਠੀ!</poem> <poem>ਉਹ ਪੀਆ ਪਿਆਰੇ! ਮਦ-ਭਰੇ ਨਸ਼ੀਲੇ! ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਮੋਹਣਾ! ਇਕ ਅਸਚਰਜ ਰੂਪ! ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਕੇਂਵਰ! ਫੇਰ ਸੁਣੀ ਨ ਡਿੱਠੀ! </poem>{{div col end}}}}<noinclude>{{center|੧੪੩}}</noinclude> bj3odstgote9sjusdmcx3sdd46b0qou 250 34010 224467 170419 2026-07-05T14:00:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਦੁੂਰ ਗਏ ਪੀਆ ਪ੍ਦੇਸੀ ਲਈ ਇਕ ਤਰਲਾ ਆਸ਼ਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਰੋਣਾ ਤੇ ਹਾੱਸਾ ਕਿਸੇ ਇਕੱਲੀ ਜਾਨ ਨਾਲ ਮਨ-ਆਈ ਖੇਡ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਜੀਅ ਕੀਤਾ, ਹਸਾ ਲਿਆ - ਜੀਅ ਕੀਤਾ, ਰੁਆ ਲਿਆ। ਖ਼ਿਆਲ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਆਸ ਬਝ੍ਹ ਗਈ। ਖ਼ਿਆਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੁਤ ਟੁਰ ਗਿਆ, ਆਸ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਇਹ ਆਸਾਂ ਤੇ ਭੁੱਲ ਰਿਹਾ ਜੀਵਨ ਕੀ ਜੀਵਨ ਹੈ? {{gap}}ਅਪਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅਪਨਾਏ ਹੋਏ ‘ਅਪਨੇ' ਸਦਾ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਪਨਾ ਹੈ, ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਮੂੰਹ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸੋਹਣੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਸੁਭਾ ਏਡਾ ਚੰਗਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਡੂੰਘਾ ਸਾਗਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਰਮਾਨਾਂ ਦਾ ਮਰਕਜ਼ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਰਸਨਾਂ ਐਸੀ ਮਿੱਠੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਦੀ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਈ। {{gap}}ਪਰ ਘੁੰਨ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਕਿ ਇਹ ਰੂਪਮਾਨ ਆਵੇਗਾ ਕਦ? ਵਿਛੋੜਾ ਜਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਕ ਛਿਨ ਨਹੀਂ ਕਟੀਂਦਾ ਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ‘ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲਨ? ਦਿਨੇ ਰਾਤੀ, ਸ਼ਾਮੀਂ ਪ੍ਰਭਾਤੀ, ਅਖਾਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ —ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਡੀਕਦੀਆਂ, ਪਰ ਕਦ ਤਕ? {{gap}}ਗੱਲ ਮੁਕਾਇਆਂ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਰੁੱਸ ਕੇ ਟੁਰ ਗਿਐਂ ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾ ਹੁਣ। ਅਪਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰੁੱਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਘਰ ਘਾਟ ਦੁਆਰੇ ਸੂਨੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕੁਛ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਵੇਂਗਾ ਤੇ ਵਸਾਵੇਂਗਾ ਤੇ ਏਸ ਲਈ<noinclude>{{center|੧੫੬}}</noinclude> qgxunmfpw436jh3fa04ht1hjny725ah 4 34296 224717 222831 2026-07-05T21:27:22Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 224717 wikitext text/x-wiki for the list of punjabi authors in public domain, [[d:Wikidata:WikiProject Punjab/Lists/Literature/Punjabi Authors in Public Domain|See Here]] {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource } |columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਂ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! # ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਂ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/1129154381049930292197 1129154381049930292197]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/125158790747738852812 125158790747738852812]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501] | |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911] | |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916] | |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389] | |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560] | |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970] | |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954] | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |} {{Wikidata list end}} 3fhlkos172m54yioqexuuwg16gwlnf4 250 34555 224468 169212 2026-07-05T14:00:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>_{{Block center|<poem> {{xx-larger|ਹੇ ਮੇਰੇ ਉਹ! }}ਹੇ ਮੇਰੇ ਓਹ! ਤੂੰ ਪੂਜਨ ਯੋਗ! ਮਿੱੱਠੇ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਤੇ ਅਨੂਪਮ ਕਵਿਤਾ ਪਿਆਰੇ ਪਿਆਰੇ ਵਾਕ ਸੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਸੋਮੇਂ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇ ਫੇਚ ਅੱਖੀਆਂ ਮੀਟ ਕੇ, ਮਨ ਜੋੜ ਕੇ ਚਰਨੀਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਇਆ ‘ਗੋਬਿੰਦ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਵੋ, ਸਾਧੋ!' ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ ਕੀ ਹੋਇਆ ਦਿਲ ਨੂੰ, ਨੈਣ ਭਰਾ ਭਰ ਰੋਏ; </poem>}}<noinclude>{{center|੧੫੭}}</noinclude> ko3uib2a8qog0jmp6wpazb4j60wiaio 250 34556 224469 169213 2026-07-05T14:01:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਅਸਰ ਇਲਾਹੀ ਮੁੜ ਜਾਗਨ ਲੱਗੇ ਪਿਆਰ ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਭਗਤੀ ਦਰਸ-ਪਿਆਰ ਤੇ ਹੰਝੂ ਬਨ ਬਨ ਨਿਕਲਨ ਲੱਗੇ ਦਿਲੀ ਵਿਯੋਗ। ਹੋ ਮੇਰੋ ਉਹ! ਤੂੰ ਪੂਜਨ ਯੋਗ!</poem>}}<noinclude>{{center|੧੫੮}}</noinclude> irtv58mo3s3w48lsjw7qhu0lka6u3z7 250 34557 224471 169336 2026-07-05T14:01:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{xx-larger|ਰੱਸਾ ਕਸ਼ੀ}}</poem>}} {{Block center|<poem> ਦਿਲ ਖਿੱਚਦਾ ਰਿਹਾ ਏਧਰ। ਫਰਜ਼ ਧ੍ਹਹੂੰਦੇ ਰਹੇ ਓਧਰ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਦਿਲ ਇਕ ਪਾਸੇ ਫਰਜ਼; ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਏਸਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਸਾ-ਕਸ਼ੀ। ਖ਼ਿਆਲ ਕਦੇ ਆਣ, ਪਰ ਫੇਰ ਦੱਬ ਜਾਣ; ਚੁੱਭਦੀ ਰਹੀ ਸੂਲ ਵਾਂਗ ਇਹ ਬੇਵਸੀ। ਹੀਲੇ ਕਈ ਕੀਤੇ ਪੰਛੀ ਇਕ ਪਿੰਜਰੇ ਪਰ ਫੜ-ਫੜਾਏ ਉੱਡਨਾਂ ਵੀ ਚਾਹੇ ਤੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕੁਛ ਨਾਂ ਬਣਿਆ। ਜਜ਼ਬੇ ਨੇ ਝੂਣਿਆਂ ਕੁੱਛ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵੀ ਆਇਆਂ ਹਾਇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਸੁਣਿਆਂ। ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਗਏ ਪੀਤੇ ਦੇ ਪੀਤੇ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੬੦}}</noinclude> hno3wh7b0h7tkqwo4ueumwg9q3i1gsn 250 36197 224659 165345 2026-07-05T14:29:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਅਕਲ ਤ ਅਰ ਏਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੋਹਣੀ। ਨਫਰਤ ਨਹੀਂ ਏਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਪ ਦੀ ਖੱਟੀ ਕੋਲੋਂ; ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਕਮਾਈ ਵੀ ਹਲਾਲ ਹੈ ਲੁਕਵੀਂ ਲੁਕਵੀਂ; ਪਰ ਹੈ ਲਹੂ ਪਸੀਨੇ ਦੀ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਨਫਰਤ। ਤੇਰੀ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਨਫਰਤ।</poem>}}<noinclude> {{center|੨੦੦}}</noinclude> 51xkoytwoqs39029kq5ifw7naowaf8s 250 36212 224658 165383 2026-07-05T14:29:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{xxx-larger|{{center|ਸ਼ਾਇਰ}}}} {{Block center|<poem>ਓ ਕੌਣ ਏਂਂ ਤੂੰ? ਸ਼ਾਇਰ ਏਂ। ਮਰ ਨਾਂ ਗਿਓਂ ਜੰਮਦਾ ਹੀ ਤੂੰ? ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ ਬੇਕਦਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਇਰ ਦੀ? ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਆਇਆ ਸੈਂ ਤਾਂ ਬਨ ਜਾਂਦੋਂ 'ਅੰੰਨਾਂ ਬੋਲਾ'; ਦੇਖ ਕੇ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰਦੋਂ। ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਅਨਸੁਣਿਆ ਕਰਦੋਂ। ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਔਂਦਾ ਕਦੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਅੱਥਰੂ ਬਣ ਕੇ। ਵਲਵਲੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਬੇਮੌਤ ਚਾਹੇ ਪਰ ਤੇਰੀ ਕਲਮ ਦੀ ਨੋਕ ਹਾਇ ਚੁੱਭਦੀ ਤੇ ਨਾਂਹ ਜੇ ਇਕ ਨੁੱਕਰੇ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦੋਂ ਕਿਡੇ ਦੱਬ ਘੁੱਟ ਕੇ।</poem>}}<noinclude> {{dhr|2em}}{{center|੧੯੯}}</noinclude> 6wl4m5cy80nfbh4z838g4n9na0bucq8 250 36237 224657 168906 2026-07-05T14:29:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਜ਼ਖਮ ਤੇ ਜ਼ਖਮ, ਸੱਟ ਤੇ ਸੱਟ ਤੋੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਦਿਲ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਰੋਣ ਤੇ। ਏਸੇ ਲਈ ਆਸਰਾ ਜੋ ਲੱਭਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਦਾ ਗ਼ੁਬਾਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੰਝੂਆਂ ਰਾਹੀਂ। ਕੁਝ ਕੁਝ ਮਨ ਹੌਲਾ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਉਹਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਭੜਾਸ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਦੁਖੀ ਰੂਹ ਪਿਆਸੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਏਨ੍ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਸ ਰੋਈ ਜਾਵਾਂ। ਸਾਰੀ ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਾਰੀ ਜਮਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਥਾਨੀ ਵਹਿ ਟੁਰੇ। ਮੈਂ ਰੋਂਦਾ ਰਹਾਂ, ਉਦੋਂ ਤਕ, ਜਦ ਤਕ 'ਕਿਸੇ' ਦਾ ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਾਫ ਨਾ ਹੋ ਜਾਞੇ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਫੇਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਾ ਵੇਖ ਲਵਾਂ। {{gap}}ਕੁਛ ਗ਼ਲਤ ਫਹਿਮੀਆਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਆਣ ਮੱਲਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਕਿਸੇ' ਦੀਆਂ ਗ਼ਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪੋਂਹਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਦੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਸੋਚ ਫਿਕਰ ਨਾਲ ਬਨੀ ਏਸ ਗ਼ਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤੇ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਹ ਵੱਟ ਸਮਾਂ ਆਪੇ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ ਤੇ ਜਦ ਤਕ ਏਸਤਰਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਓਦੋਂ ਤਕ {{Center|<poem>ਓ ਮੇਰੇ ਹੰਝੂਓ! ਛਲਕਦੇ ਆਓ ਹੋਰ, ਅਜੇ ਹੋਰ— * </poem>}}<noinclude>{{center|੧੬੮}}</noinclude> 1vhqw3wp1mt2koz9qbpfvm2ya71nsst 250 37590 224460 184059 2026-07-05T13:57:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{xx-larger|{{center|੧੫ ਅਗਸਤ ੧੯੪੮}}}} {{Block center|<poem>ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅੱਜ ਕੀ ਏ? {{x-larger|*}}ਬੇਚੈਨੀ +ਨਿਰਾਸਤਾ +ਮਜਬੂਰੀ ਏਸ ਘੁੱਰ ਘੁੱਰ ਦਾ</poem>}} {{rule}} {{gap}}ਸਾਡੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ-ਬੇਚੈਨੀ, ਨਿਰਾਸਤਾ ਤੇ ਮਜਬੂਰੀ:- {{x-larger|*}}ਬੇਚੈਨੀ-ਸਾਡੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕੁਛ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। {{Block center|<poem>ਅਸਾਂ ਸਾਲ ਉਡੀਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਸਬਰ ਮਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਸੀ ਬੇਚੈਨ ਹਾਂ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। </poem>}} +ਨਿਰਾਸਤਾ-ਅਸੀ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੇ ਸਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਅਪਣੀ {{Block center|<poem>ਸਰਕਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਨੂੰ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇਵੇਗੀ ਪਰ ਨਹੀਂ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਅਸੀ ਨਿਰਾਸ ਹਾਂ।</poem>}} +ਮਜਬੂਰੀ-ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀ ਕੁਛ ਕਰੀਏ ਪਰ {{Block center|<poem>ਮਜਬੂਰ ਹਾਂ। ਸਰਕਾਰ ਸਾਡੀ ਅਪਣੀ ਹੈ ਤੇ ਅਸੀ ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਬਣਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੪੯}}</noinclude> el74fb0z4xlhlaijkxjj5xmktwmfzo1 250 37592 224461 167711 2026-07-05T13:57:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਆਖ਼ਰ ਪੱਜ ਕੀ ਏ? ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਿਨ ਅੱਜ ਪਹਿਲੀ ਬਰਸੀ ਤੇ ਅਸਾਂ ਦਿਲੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੇਤਾ ਦੀ ਜੈ ਬਲਾਈ ਨਹੀਂ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਨੇ ਉਹੋ ਹੀ ਟੋਰ ਹੈ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਗਰੀਬ ਦੀ ਹੋਈ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ। ਘਰ ਘਰ ਇੱਕੇ ਰੋਣਾ ਹੈ ਨੱਕ-ਜਾਣ ਆਈ ਹੋਈ। ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਰਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ; ਪੈਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਹਰ ਥਾਂ ਅੰਨੀ ਹੈ ਪਾਈ ਹੋਈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਦਲਦਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਇਕ ਸੁਲ। ਕੀ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਮੂਲ? </poem>}}<noinclude>{{center|੧੫੦}}</noinclude> bo6eoakc6pfle43a2ceit2u4kb4ggr3 250 41241 224323 100286 2026-07-05T13:25:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ |੨੦੫}}</noinclude>ਪਏ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਊਣਤਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀਆਂ ਸਭਾ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸਫਲਤਾ-ਪੂਰਬਕ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਨਿਰਮਾਣ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਉਨਤੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਤਨ, ਮਨ, ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਊੜਾ ਐੜਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਜਦ ਤਕ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ, ਨਿਜ-ਸੁਆਰਥ ਤੋਂ ਸਮਾਜਕ ਸੁਆਰਥ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ, ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਇਕ ਮਮੂਲੀ ਅੰਗ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਕਿਸੇ ਭੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਾਜਕ ਕੰਮ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਤੋੜ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਮਾਣ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{center|{{xx-larger|੪-ਸਮਾਜਕ ਰਿਵਾਜ਼ }}}} {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਮ ਰਸਮੋ ਰਿਵਾਜ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨਕੂਲ ਹਨ, ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਭੀ ਬਦਲਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸੰਮਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ<noinclude></noinclude> gypa7f5h79zq4c1z886yzwiw721gem4 250 41244 224324 100295 2026-07-05T13:25:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੦੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਤੇ ਸ੍ਵਛ ਹਨ। {{gap}}ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖਾਣਾ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਖਾਧਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਦਮੀ, ਭਾਵੇਂ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਭੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ, ਖਾਣੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਦੋਬਾਰਾ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਜਾਂ ਤੇ ਭੁਖਾ ਰਹੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਖਾ ਆਵੇ। ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਘਰ ਆਏ, ਭਾਵੇਂ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਅਧੀ ਰਾਤ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਰੋਟੀ ਬਣਵਾ ਲਈ। {{gap}}ਖਾਣਾ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਮੇਜ਼ਾਂ ਤੇ ਪਰੀਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਖਾਣ ਲਈ ਹਥ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਕਾਂਟਾ, ਛੁਰੀ, ਚਾਕੂ, ਚਮਚਾ, ਆਦਿ ਸਭ ਪਾਸ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ-ਸਵੇਰੇ ਨਾਸ਼ਤਾ ਦੁਪਹਿਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰੋਟੀ। ਸਰਦੇ ਵਰਦੇ ਘਰੀਂ ਦਿਨ ਢਲੇ ਚਾਹ ਨਾਲ ਭੀ ਕੁਝ ਖਾ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਾਸ, ਨਾਚ, ਸਿਨੇਮਾਂ ਜਾਂ ਥੀਏਟਰ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ੁਗਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਇਕ ਬਜੇ ਥੋੜਾ ਘਣਾ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਜੋਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਮ੍ਰੀਕਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਖੁਰਾਕ ਸਾਡੇ<noinclude></noinclude> 0180w2j4iylyn3i52s42erq2jcqx6w2 250 41245 224325 100299 2026-07-05T13:26:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ |੨੦੭}}</noinclude>ਨਾਲੋਂ ਢਾਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਬਹੁਤੀ ਤੇ ਇਸੇ ਨਿਸਬਤ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਰਮਨ ਲੋਕ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਸੱਤ ਅੱਠ ਵਾਰ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ-ਸਵੇਰੇ ਬਿਸਤ੍ਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹ (Bed tea), ਉਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਦਾਤਨ ਕਰਲਾ ਤੇ (ਜੇਕਰ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ) ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਨਾਸ਼ਤਾ ( Breakfast); ਦਸ ਵਜਦੇ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਟਿਫਨ ( Before-noon tiffen), ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਰੋਟੀ ( Lunch); ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਚਾਹ ( Afternoon tea); ਪੰਜ ਵਜੇ ਫੇਰ ਟਿਫਨ ( After-noon ti££en); ਸੱਤ ਵਜੇ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਖਾਣਾ ( Dinner); ਰਾਤ ਦੇ ਨੌਂ ਵਜੇ ਟਿਫਨ ( Evening t:ffen); ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਅਖੀਰਲਾ ਖਾਣਾ ( Supper)। ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੱਤ ਵਜੇ ਤਕ ਇਹ ਸੱਤ ਘੰਟੇ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਾਲੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਹੋਰ ਖਾਇਆ ਕਰਨ! ਇਹ ਦਸਣ ਦੀ ਖਾਸ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਣਿਆਂ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲੰਚ ਤੇ ਡਿਨਰ ਅਮ੍ਰੀਕਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੋਟੀਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਭੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। {{gap}}ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕ ਆਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖਾਣਿਆਂ ਨਾਲ-<noinclude></noinclude> g0rs3ny7h3ju8rmv2a05gsb35z2fbrz 250 41246 224326 100303 2026-07-05T13:27:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੦੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ |}}</noinclude>ਨਾਸ਼ਤਾ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਸਦਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮਾਸ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਣਾ ਬਨਾਉਣ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਫਰਾਂਸ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ੀ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਰਾਂਸ ਵਰਗਾ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਆਦੀ ਖਾਣਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}ਸ੍ਰੀਰ ਕੱਜਣ ਲਈ ਲਿਬਾਸ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਫਬਮਾਂ ਹੀ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਕੀ ਜਨਾਨੀ ਤੇ ਕੀ ਮਰਦ, ਸਭ ਦੇ ਲਿਬਾਸ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਚੁਸਤੀ ਚਲਾਕੀ ਟਪਕਦੀ ਹੈ! ਵਖੋ ਵਖ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਤੇ ਬਣਤਰਾਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਆਮ ਫੈਸ਼ਨ ਸਭ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਲਈ ਪੈਰਸ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਸਮ ਸਦਾ ਹੀ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਪਿਛੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀ ਲੜਕੇ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ੁਮੇ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਖਾਸ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੋੜੀ ਦੀ ਨ ਨਿਭੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਹਕ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ ਅਦਾਲਤ ਰਾਹੀਂ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਵੇ।<noinclude></noinclude> i68ykwib6hct52h2d4ztnq10yb2dyqr 250 41247 224327 124294 2026-07-05T13:27:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੦੯}}</noinclude>ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਕੇ ਹਰ ਇਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਕਈ ਦੂਸਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਲ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਲੋਂ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਖਾਹ ਮਖਾਹ ਢੁਚਰ ਡਾਹ ਕੇ ਰੋੜਾ ਅਟਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਭੀ ਜੇਕਰ ਉਸਦੀ ਸਲਾਹ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ। ਇਕ ਹੋਰ ਗਲ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਦਮੀ ਕੇਵਲ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਤਨਾ ਭੀ ਮਾਲਦਾਰ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ। ਮੁਲਕ ਦੀ ਗ੍ਵਰਨਮੈਂਟ ਵਲੋਂ ਅਜੇਹਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਦਮ ਦੂਸਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜੇਕਰ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਦੰਡ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਸਪਰ ਵਰਤਾਵਾ ਬੜਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਭੈਣਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖੇਡਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਭੀ ਜਦ ਉਹ ਪੂਰੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਸਪਰ ਖੁਲੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਵਰਤਾਵੇ ਦਾ ਅਸਰ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਤੇ ਚੰਗਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਮਲ<noinclude></noinclude> 8mgu60ec4tza2t5d39b9mpv9v91inwg 250 47751 224328 124295 2026-07-05T13:27:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੧੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਜਾਤੀ (Fair sen) ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਲੜਕੇ ਜਾਂ ਆਦਮੀ ਦੁਰਬਚਨ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਲੜਕੀਆਂ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਚਨ ਬੋਲਣ ਦੀ ਉਹ ਖੁਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਬੋਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਿਖ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਵਿਚਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਇਤਨੇ ਮਲੀਨ ਖਿਆਲ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਿਤਨੇ ਸਾਡੇ ਮਲਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਬਾਬਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨਾ ਅਸੀਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਕੋਮਲ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਹਿਸ਼ਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ ਹੀ ਹਨ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦੇ ਕਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਲਈ ਅਤਿ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਯਥਾ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ, ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਪ੍ਰਮੰਨਿਆ ਜੱਜ ਤੇ ਇਕ ਵਕੀਲ, ਸੂਬੇ ਦਾ ਗਵਰਨਰ, ਆਦਿ ਆਪਣੀਆਂ ਅਰਧੰਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਸੋਸ਼ਲ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਬਰਫ ਪੈਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੂਟਾਂ ਉਪਰਦੀ ਸਭ ਨੇ ਬੂਟਾਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰਖਣ ਲਈ ਉਪ-<noinclude></noinclude> d7zci3hd8agv5tme96ufgj11fytdv90 250 47752 224329 124420 2026-07-05T13:27:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੧੧}}</noinclude>ਰਲੇ ਬੂਟ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਾਰਟੀ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਪੁਜਦਿਆਂ ਹੀ ਆਦਮੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਛਤਰੀਆਂ ਫੜਕੇ ਰਖ ਦੇਣਗੇ ਤੇ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਓਵਰ ਕੋਟ ਲੁਹਾ ਕੇ ਟੰਗ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਫੇਰ.............ਫੇਰ ਕੀ? ਬਸ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਬੂਟ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਗੋਡੀਆਂ ਲਾ ਦੇਣਗੇ ਤੇ ਇਹ ਬੂਟ ਲਾਹ, ਪਾਸੇ ਰਖ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗੀਠੀ ਪਾਸ ਲਿਜਾ ਕੇ ਕਾਊਚ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦੇਣਗੇ ਤੇ ਆਪ ਪਿਛੇ ਖੜੇ ਅੱਗ ਸੇਕਣਗੇ। ਇਹ ਹੈ ਪੱਛਮੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਇਕ ਸਾਧਾਰਣ ਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ। ਕੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਹੈ? {{gap}}ਅਮ੍ਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅਜੇਹੇ ਕਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਕਫ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਗਲ ਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਮ੍ਰੀਕਨ ਆਦਮੀ ਔਰਤ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੰਤੁ ਕੀ ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਜੁਤੀ ਲਹਾਵੇ? ਮੈਂ ਜ਼ਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋਵਾਂਗਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜੁਤੀ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਉਸ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਨ ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਜੁਤੀ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਉਤਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਤਕ ਸਾਡਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਅਜੇਹੇ ਸਭ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ<noinclude></noinclude> r4gmw2gexnymyirqypnhhh90zfll7lw 250 47753 224330 124421 2026-07-05T13:27:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੧੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਏਹ ਭੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਹੈ, ਜੱਜ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਹੈ ਸੂਬੇ ਦਾ ਗਵਰਨਰ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਘਰੋਗੀ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਆਪਣੀ ਸੁਪਤਨੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਬਹੁਤਾ ਹੈ। ਸੋ ਇਹ ਹੈ ਅਸਲ ਭੇਦ ਪਤੀ ਦਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਉਤਾਰਨ ਵਿਚ। ਇਸ ਵਿਚ ਪਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਗਿਰਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਰਧੰਗੀ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਉਚੇਰਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਕੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਆਦਮੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੱਛਮੀ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਿਖਿਆ ਲੈਣਗੇ? {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੋਮਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ, ਸ੍ਰੀਰ ਨੂੰ ਬਨਾਉਟੀ ਸੁਹੱਪਣ ਦੇਣ ਦਾ ਭੀ ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਪਹਿਲੋਂ ਪਹਿਲ ਤਾਂ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਸਿਨਮੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਐਕਟ੍ਰੈਸਾਂ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਜੰਗ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਘਰ ਵਿਚ ਕਰੀਮ, ਸੁਰਖੀ, ਲਾਲੀ ਆਦਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਰਦ ਭੀ ਆਪਣਾ ਸੁਹੱਪਣ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਜੇਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ<noinclude></noinclude> 88mjkr1xk5cflnu9ek10mvwvm669u48 250 47754 224331 124422 2026-07-05T13:27:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੧੨}}</noinclude>ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਆਦਮੀ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਲਹਿਰ ਚਲ ਪਵੇ। {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ, ਦਾ ਇਕੱਠੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਨੱਚਣਾ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਆਮ ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ ਇਕ ਹੈਰਾਨੀ-ਭਰਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜੇਹੇ ਨਾਚਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਪਰ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ, ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਵਸੀਲਾ - ਸਮਝ ਛਡਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਭੈੜਾ ਸਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਗਲ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਚਾਈ ਹੈ, ਕਿ ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅਜੇਹੇ ਨਾਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਥੋੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਹਬੀ ਖਿਆਲ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਅਜੇਹੇ ਨਾਚਾਂ ਵਿਚ ਉਕਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇਕਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਦ ਤਕ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਕੇ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਚਲਾਇਆਂ ਹੈ। {{gap}}ਉਪਰ ਅਸੀਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ<noinclude></noinclude> qh06offquqaw9944oevp3bravvaib3v 250 47755 224332 124928 2026-07-05T13:27:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੧੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲਚਕ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣੀ ਕਠਣ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਗ੍ਵਰਨਮੈਂਟ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਸਖਤ ਕਦਮ ਨ ਉਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਤੀ ਦੀ ਰਸਮ ਇਕ ਅਜੇਹੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗ੍ਵਰਨਮੈਂਟ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਜਹਾਦ ਨ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇਸ ਭੈੜੇ ਰਿਵਾਜ ਨੇ ਹੁਣ ਤਕ ਸਾਡਾ ਪਿਛਾ ਨਹੀਂ ਛਡਣਾਂ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਅਸਲੀਅਤ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਕਾ ਹੀ ਮਿਟ ਗਈ ਸੀ ਕੇਵਲ ਰਿਵਾਜ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੀ ਚਿਤਾ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਇਹ ਪਾਪ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮੰਨੇ ਜਾਂ ਨ ਮੰਨੇ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੋਰ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ। ਪਰਦੇ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਲੈ ਲਵੋ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਤਨੀ ਕ ਸਚਾਈ ਹੈ? ਪਰਦਾ ਜੇਕਰ ਕਰਨਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸ ਤੋਂ ਕਰਨਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਨ ਹੋਈਏ ਤੇ ਜੋ ਓਪਰਾ ਜਾਪੇ। ਪਰ ਹੁੰਦਾ ਕਿਸਤੋਂ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ! ਜਦ ਓਪਰੇ ਆਦਮੀ ਆਸ ਪਾਸ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਬੁਰਕੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕੱਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਭੀ ਬੁਰਕੇ ਦਾ ਬੂਹਾ ਚੁਪੱਟ ਖੁਲ੍ਹ<noinclude></noinclude> gqsvobizxyrc686w7dl5arhakbrdoyp 250 47756 224333 124929 2026-07-05T13:28:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੧੧੫}}</noinclude>ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਕੋਈ ਸਿਆਣੂ ਆਦਮੀ ਨਜ਼ਰ ਪਿਆ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਝਟ ਇਹ ਪੱਟੀ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਆਈ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਗਲ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿਖ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਹੋਗੇ ਕਿ ਇਹ ਪਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਖੌਲ? ਸੋ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਰਿਵਾਜ ਵਿਚ ਸਚਾਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਉਸ ਵਕਤ ਤਕ ਸਾਡਾ ਪਿਛਾ ਨਹੀਂ ਛਡੇਗਾ ਜਦ ਤਕ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਕਮਾਲ ਪਾਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸ੍ਰਕਾਰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਕੋਈ ਨਿੱਗਰ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਉਠਾਂਦੀ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਭੇੜੇ ਰਿਵਾਜ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਸ ਤੇ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਇਕ ਸਮਝਦਾਰ ਆਦਮੀ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੁਸਾਇਟੀ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦ ਸ੍ਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਵਲੋਂ ਸਾਰਦਾ ਐਕਟ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਜ਼ਹਬੀ ਕਟੜਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਆੜ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਣ ਵਿਚ ਅਡੀ ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਵਿਦਿਯਾ ਦੀਆਂ ਉਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਇਤਨੀ ਛੇਤੀ ਨ ਕਰਦੇ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਇਹ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਸ੍ਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਖਾਤਰ<noinclude></noinclude> o9fu3anqsju7rhh44rq9x6lu4bkxcnm 250 47757 224334 124930 2026-07-05T13:28:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੧੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਿਤਨਾ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਸੂਮ ਬਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰਦਾ ਐਕਟ ਨੂੰ ਖਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਸ੍ਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਭੀ ਢਿਲੜ ਪਾਲਸੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅਜੇਹੀਆਂ ਹਮਾਕਤਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੰਡ ਨ ਮਿਲਿਆ। ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਫੇਰ ਉਸੇ ਟੋਏ ਵਿਚ ਜਾ ਡਿਗੇ ਹਾਂ ਜਿਥੋਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਕ ਨੀਤੀਵੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਪਿਛੇ ਦਸ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਤਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਿਤਨੀ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਇਸਦਾ ਕਿਤਨਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਧਾਰਮਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਕਿਤਨੀ ਮਹਿਮਾਂ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਜ ਕਲ ਘਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਆਦਮੀ ਨਾਲੋਂ ਨੀਵੀਂ ਹੀ ਹੈ। ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜੋ ਸਤਿਕਾਰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ:- {{Block center|<poem>ਢੋਰ, ਗੰਵਾਰ, ਸ਼ੂਦਰ, ਪਸ਼ੂ, ਨਾਰੀ, ਇਹ ਸਭ ਤਾੜਨ ਕੇ ਅਧਿਕਾਰੀ।</poem>}} {{gap}}ਸੋ ਇਹ ਹੈ ਉਚ ਪਦਵੀ ਜੋ ਅਸੀਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ<noinclude></noinclude> k4z5pu15eazrx483egd8ju456mp9zn3 250 47758 224335 124931 2026-07-05T13:28:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੧੭}}</noinclude>ਫਰਜ਼ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਹੁਕਮ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵਲ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਬਦਲੀਏ ਅਤੇ ਘਰ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਥਾਂ ਦੇਈਏ। ਸਾਡੀ ਸਮਾਜਕ ਉਨਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਰਦ ਦਾ ਵਖੋ ਵਖ ਰਹਿਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਭੀ ਸਾਡੀ ਸਮੁਚੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਵਲ ਭੀ ਖਿਆਲ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਸ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸਤ੍ਰੀ-ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਿ ਸਾਡੀ ਆਮ ਬੋਲੀ, ਸਾਡਾ ਆਮ ਰਵੱਈਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸਪਰ ਵਰਤਾਵਾ ਇਤਨਾ ਕਰਖਤ, ਕੋਝਾ ਤੇ ਸਭਯਤਾ-ਹੀਨ ਨ ਹੋਵੇ ਜਿਤਨਾ ਕਿ ਹੁਣ ਹੈ। {{gap}}ਆਮ ਜਨਤਾ ਦਾ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਤਾਂ ਆਰਥਕ ਦਸ਼ਾ ਦੇ ਸੁਧਰਨ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਸੁਧਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਰਦੇ ਵਰਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਹਵਾ ਲੈਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਿਚ ਲੋੜੀਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕਰਨ। ਲਿਬਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਭ ਧਾਰਮਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛਡਕੇ ਬਾਕੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਦੇਸ<noinclude></noinclude> fj10go3az5xyso6iqym7qi3868n8mkt 250 47759 224336 124932 2026-07-05T13:28:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੧੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਕੌਮੀ ਲਿਬਾਸ ਹੋਵੇ ਜੋ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਦੂਸਰੇ ਸਿਰੇ ਤਕ ਇਕਸਾਰ ਹੋਵੇ। ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਤ ਅਜੇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਖੋ ਵਖ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲਿਬਾਸ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲੋਂ ਇਤਨੇ ਵਖਰੇ ਹਨ ਕਿ ਲਿਬਾਸ ਤੋਂ ਹੀ ਝਟ ਪਛਾਣ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਮਜ਼ਹਬ ਦਾ ਆਦਮੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਮਜ਼ਹਬੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਸ ਬਾਹਰਲੇ ਦਿਖਾਵੇ ਨੂੰ ਜਿਤਨਾ ਘਟਾਇਆ ਜਾਵੇ ਉਤਨਾ ਹੀ ਆਮ ਸਮਾਜਕ ਲਾਭ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਲੜਕੀ ਦਾ ਪੈਸਾ ਲੈਣਾ, ਜਾਂ ਲੜਕੇ, ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦਾਜ ਦੀ ਉਚੇਚੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪੈ ਕਾਠ ਮਾਰਨ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਭੀ ਸਾਡੀ ਆਮ ਸਮਾਜਕ ਉਨਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੋੜਾ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਭੀ ਜਿਤਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਪੜ੍ਹਕੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਆਹਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਜਾਇਜ਼ ਥਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਲੈ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਸ ਦੇ ਐਨ ਉਲਟ ਜੋ ਹਾਲਤ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਹੈ ਇਹ ਭੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਰਦ ਵਿਚ ਵਿਖੇੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚੀ ਬਣ<noinclude></noinclude> jmq9q0ngpsougakema1jalslf3ix2po 250 47760 224337 124975 2026-07-05T13:28:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੧੯}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸੁਲਘਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਨ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਵਖੋ ਵਖਰੇ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਬੀਅਤ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਢੰਡਣ। ਸਮਾਜ ਵਲੋਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਟੁਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਭੀ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸੁਰਗਵਾਸ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੂਸਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਭੀ ਇਹੋ ਹੱਕ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਨ ਹੋਣ ਦੇ ਭੈੜੇ ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਖਤਰਨਾਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਹਰ ਇਕ ਸਮਝਦਾਰ ਆਦਮੀ ਜਾਣੂੰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਹੋ ਸਕੇ ਇਸ ਰਿਵਾਜ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।<noinclude></noinclude> b0roodme6cpjmoqokjbcp1v423ygx83 250 47761 224338 146818 2026-07-05T13:29:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|ਕਾਂਡ ਅੱਠਵਾਂ}}}} {{c|{{x-larger|ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ}}}} {{gap}}ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੇ ਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨ ਕੋਈ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ, ਅਥਵਾ ਕਿੱਤਾ, ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਕਿੱਤੇ ਰਾਹੀਂ ਹੋਈ ਆਦਮਨ ਨੂੰ ਸੰਕੋਚ ਕੇ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਸਭਯਤਾ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਭੀ ਇਸ ਗਲ ਤੋਂ ਹੀ ਲਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਮੁਲਕ ਦੇ ਆਮ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ । ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਜਨਤਾ ਦਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਤਜਾਰਤ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭਯਤਾ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਨਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਖੇਤੀ ਵਾੜੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਪੱਛਮ ਤੇ ਪੁਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਾਂਗੇ । {{c|{{xx-larger|੧-ਉਪਜੀਵਕਾ ਦੇ ਵਸੀਲੇ}}}} {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਦਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਤਜਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰੋਂ ਹੀ ਕਮਾਂ<noinclude></noinclude> a89zb7sq37sw8gmc4l46c4c8xwnhqiy 250 47763 224339 146820 2026-07-05T13:29:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੨੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਨਾਲ ਤਰਤੀਬ ਵਾਰ ਦਸਤਕਾਰੀ, ਤਜਾਰਤ, ਖੇਤੀ ਵਾੜੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਵਾੜੀ, ਦਸਤਕਾਰੀ, ਤਜਾਰਤ ਅਤੇ ਸਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਹਨ। ਗਹੁ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ । ਇਕ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੀ ਵਸੋਂ ਦੇ ਖਾਸੇ ਹਿਮੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਾਲਕ ਵਿਚ ਮੰਗ ਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਣਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਨਾ ਪੇਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਗਰੀਬ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਦਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਤ ਵਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਢੇ ਬਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਘਾਟਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮੰਗਣਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੇਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮੰਗਤਾ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। {{gap}}ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖਾਸੀ ਗਿਣਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਦਰ-ਪੂਰਤਾ ਲਈ ਠਗੀ, ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਡਾਕੇ ਮਾਰਨੇ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹਦ ਤਕ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਮ ਆਰਥਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਇਸਦੀ ਜ਼ਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਪਾਤੁ ਸਮ ਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਸਾਡੇ ਕੌਮੀ ਆਚਰਣ ਤੇ ਧੱਬਾ ਹੈ ।<noinclude></noinclude> gjw9qc4siz784h0c0dpubpi53j0lbau 250 47764 224340 146821 2026-07-05T13:30:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੨੩}} {{c|{{xx-larger|੨-ਵਿਵਹਾਰਕ ਤਰੀਕੇ}}}} {{gap}}ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਅਗੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਨ । ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ, ਹਰ ਇਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਦੇਖੋ ਗੇ । ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਕਈ ਹਿਸੇਦਾਰ ਰਲਕੇ ਵਡੇ ੨ ਕਾਰਖਾਨੇ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਪਰ ਨਾਚਾਕੀ ਦੀ ਕਦੀ ਬੁ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ । ਮੁਲਕ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਧਨਾਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਤੀਬਰ ਇੱਛਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਆਰਥਕ ਉਨਤੀ ਲਈ ਖਤਚ ਹੋਵੇ । ਹੈਨਰੀ ਫੋਰਡ ਅਤੇ ਰਾਕੀਫੈਲਰ ਜਹੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਅਜੇਹੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਮਾਲੀਅਤ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਡੀ ਤੋਂ ਵਡੀ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਭੀ ਬਹੁਤੀ ਹੈ । ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਭੀ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੀਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਲ ਖਿਆਲ ਤਾਂ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਪੰਤੁ ਹਾਲਾਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਉਹ ਮਿਲਵਰਤਣ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਨਹੀਂ ਆਈ ਜੋ ਦਸਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰਮਾਏ ਨੂੰ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਉਣ ਦਾ ਉਹ ਹੌਸਲਾ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਰਖਣ ਲਈ ਲਹੂ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਸਾਡੀ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾ ਮੰਤਲੀ ਹਾਲਾਂ<noinclude></noinclude> 0opzovfz1gaioxvyfljhwc7i7hb6gyk 250 47765 224341 146822 2026-07-05T13:30:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੨੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। {{gap}}ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੁਸਰੇ ਕੰਮ ਭੀ ਜੋ ਇਕਹਿਰੇ ਦੋਹਰੇ ਆਦਮੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬੜੇ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਯੋਗ ਵਸੀਲਾ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਲੈ ਲਵੋ । ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਂਗ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਇਕੱਲਾ ਇਕੱਲਾ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਆਪੋ ਆਪਣਾਂ ਹੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਤੂ ਉਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਇਸ ਤਾਕ ਵਿਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੇ ਤਰੀਕੇ ਉਹ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਵੇ ਜਾਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇ । ਅਜੇਹਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਉਹ ਕਦੀ ਝਿਜਕੇਗਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਅਜੇਹੀ ਨੇਕ ਸਲਾਹ ਜਿਸ ਪਾਸਿਓਂ ਭੀ ਮਿਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ ਸੀਕਾਰ ਕਰੇਗਾ । ਬੀਜ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਬੀਜੇਗਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤਨਾ ਭੀ ਮਹਿੰਗਾ ਮਿਲੇ ਤੇ ਆਮ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਵਾਜਬੀ ਵਿਆਜ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਤੇ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰੇ ਲਵੇਗਾ । ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਇਕੇ ਥਾਂ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚੇ ਹੀ ਉਸਦਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਬਚੇ ਸਮੇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਧਰ ਸਾਡੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੀ ਕੁਝ ਨਿਰਾਲੀ ਜਹੀ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਖੇਤੀ ਵਾੜੀ ਕਰਨ ਦੇ ਉਹੀ ਤ੍ਰੀਕੇ<noinclude></noinclude> 9xzmgg1qer1dqim67ta3bu4cnucv2vh 250 47766 224342 146823 2026-07-05T13:30:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੨੭}} ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿਦਰ fਪਿਤਾਮਾ ਵਰਤਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਖੇਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧ ਭੀ ਇਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ ਤੇ ਉਹੀ ਮੋਟੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ, ਕਣਕ, ਛੋਲੇ, ਮੱਕੀ, ਜਵਾਰ, ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਚਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਬੀਜਦਾ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਪਵੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਤੋਂ ਦੋ ਰੁਪੈ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਵਿਆਜੁ ਰਕਮ ਲੈ ਲੈਣੀ ਕਿਓਕਿ ਇਹ ਪਰਦੇ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਬੈਂਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਰਪੈ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਲੈਣੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੋਂ ਪੈਸੇ ਲਿਆ ਇੱਜ਼ਤ ਵਿਚ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਘਮਾਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਇਸ ਦੇ ਹਿਸੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੁਸੀਂ ਬਾਰੀ ਥਾਵੀਂ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ । ਜੇਕਰ ਕਾਰ ਵਲੋਂ ਮਰੱਬਾ ਬੰਦੀ ਦਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿਚ ਵਚਰ ਡਾਹੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਗਲ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ | ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇਥੋਂ ਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰੱਬਾ-ਬੰਦੀ ਲਈ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਰੀ ਪੱਤੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਅਖੜ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਨਾਂਹ ਕਰਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਕੱਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਰਲਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਭਾਵੇਂ ਦੁਰ ਦੁਰ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਆਪਣੀ ਫਸਲ ਦੀ ਰਾਖੀ ਚੰਗੀ ਨ ਕਰ ਸਕੇ, ਤੇ ਇਕ ਖੇਤੋਂ ਦੁਸਰੇ ਖੇਤ ਜਾਣ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹਰਜ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇ, ਕਿਤਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਟਾਂ<noinclude></noinclude> nplu7407c3h22uxfknzvnk9ejotvshs 250 47767 224343 146824 2026-07-05T13:30:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੨੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ}} ਬੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਰਬਾਦ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ ਤੇ ਵੱਟ ਬਦਲੇ ਮਾਮੂਲੀ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਨ ਕਰਨੇ ਪੈਣ; ਰਸਤੇ ਡੀਆਂ ਤੇ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਉਜਾੜਾ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਕਈ ਘਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਬੇ-ਆਬਾਦ ਕਰੀ ਰਖੇ, ਅਤੇ ਰੇਹ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿਤਨਾ ਘਾਟਾ ਪਵੇ ਜਾਂ ਤਕਲੀਫ ਹੋਵੇ, ਇਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਘਾਟੇ ਵੰਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਭੀ ਇਹ। ਇਸੇ ਗਲ ਤੇ ਅੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਚੰਗੀ ਚੋਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜੀ ਚੋਂ ਮਾੜਾਂ ਲੈਣਾ ਹੈ; ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨ; ਇਸ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਘਾਟਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ! ਜਿਸ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੀ ਅਕਲ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਡੰਡਾ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਵੱਜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰ ਵਲੋਂ ਅਜੇਹਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਧੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਮੁਰੱਬਾ-ਬੰਦੀ ਲਈ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਹੋਣ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਹ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਬੈਂਕਾਂ ਖਾਸ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਦਸਤਕਾਰੀ, ਜਾਰਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ, ਆਦਿ, ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਵੀ ਲੋੜ ਪਵੇ ਤੇ ਜਿਤਨੀ ਭੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਹਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਬੈਂਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਵਾਜਬੀ<noinclude></noinclude> 6323wihtk834jhgu13nnnap6voflhze 250 47768 224344 146825 2026-07-05T13:30:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੨੯}} ਵਿਆਜ ਤੇ ਸਰਮਾਇਆ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਅਮੀਕਾ, ਜਰਮਨ, ਹਾਲੈਂਡ ਤੇ ਡਨਮਾਰਕ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਯੋਗ ਹੈ । ਜਿਸ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਾਸ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੋਰ ਸੰਦ ਸੰਦੇੜਾ ਹੈ, ਖੇਤੀ ਬੀਜਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਪਾਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪੈਸਾ | ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ । ਇਹ ਸਭ ਕੰਮ ਬੈਂਕਾਂ ਹੀ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਬਜਾਈ ਵੇਲੇ ਬੀਜਣ ਲਈ ਬੀਜ ਖਰੀਦਣ ਵਾਸਤੇ, ਖੇਤੀ ਦੇ ਉੱਗਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੁਡਾਈ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਰਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੱਕਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਘਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਖੋ ਵਖਰੇ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਤਨੇ ਰੁਪਏ ਏਕੜ ਪੁਤੀ, ਬੈਂਕਾਂ ਵਲੋਂ ਉਧਾਰੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਵੇਚਕੇ ਕੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬਚਦੇ ਦੁਪੈ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਾਇਕ ਤੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾ ਬੈਂਕ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਭੀ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਇਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਨਾ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ ਜਿਤਨਾ ਸਾਡੇ ਪੱਛਮੀ ਭਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਇਹ ਬੇਕਾਂ ਪੱਛਮੀ ਤੀਕੇ ਤੇ ਕੰਮ ਚਲਾਉਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਪਾਸੋਂ ਹੀ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਕੰਮ ਚਲਾਉਂਦੇ<noinclude></noinclude> jslseyr4ycbnsgc0bth54pxxlzoy9d3 250 47769 224345 146826 2026-07-05T13:30:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੩੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਕਥਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸੌ ਰੁਪੈ ਹੇਠ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਈ ਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਭਾਰ ਉਤਾਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਪਬਲਿਕ ਲਈ। ਹੋਰ ਫਾਇਦੇ ਮੰਦ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ । ਇਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਕਿ ਹਰ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਇਕ ਕੁਆਪਰੇਟਿਵ ਸੁਸਾਇਟੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇ; ਵਿਆਜ ਘਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਕਿ ਗਰੀਬ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ ਬਹੁਤਾ ਨ ਪਵੇ, ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਰਕਮ ਸੌਖੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੁਲਕ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਮੰਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤਕ ਪੁਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦਾ। ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਖਪਤ ਵਲ ਦੇਖੋ ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਲ ਸਭ ਪਾਸੇ ਇਹੀ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਭੀ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ । ਦਸਤਕਾਰਕ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਦਸਾਵਰ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਥੋਕ ਫਰੋਸ਼ਾਂ ਪਾਸ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਗੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ । ਪੰਤੂ ਅਜ ਕਲ ਇਹ<noinclude></noinclude> 1z07v02nl6fw75r3cy0smm072nna2v6 250 47770 224346 146827 2026-07-05T13:30:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗਆ|੨੩੧}} ਰਿਵਾਜ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਫਰੋਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਖੋਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਕਿ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਸਤੀਆਂ ਪੈ ਜਾਣ ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੀ ਕਾਫੀ ਨਫਾ ਬਚ ਸਕੇ । ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤਾਂ ਇਤਨੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਹਰ ਮੁਲਕ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਇਤਨੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਿਗਲੀ ਵਿਗਲੀ ਸਟੋਰ ॥ ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਖਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੇ ਕੀਮਤ ਤੇ ਹੀ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ-ਯਥਾ ਪੈਨੀ ਸਟੋਰ, ਸ਼ਲਿੰਗ ਸਟੋਰ, ਜਾਂ ਦਸ, ਪੰਦਰਾਂ ਸੈਂਟ ਸਟੋਰ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਜਾਓ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਇਕ ਪੈਨੀ, ਇਕ ਸ਼ਲਿੰਗ, ਦਸ ਸੈਂਟ ਜਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸੈਂਟ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ । ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਭੀ ਅਜੇਹੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਕਿ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਿਆ ਕਰਨ। {{gap}}ਖੇਤੀ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਗਲ ਤੇ ਇਹ ਕਿ ਜੋ ਜਿਨਸ ਤੁਸੀਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਏਜੰਟ ਖੇਤੀ ਪਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆਉਣਗੇ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਗਲ ਬਾਤ<noinclude></noinclude> qbpymwmhrv6ylrqglpl1e3g2fgh9ipr 250 47771 224347 146828 2026-07-05T13:31:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੩੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਕਰ ਲਵੋ । ਇਹ ਭੀ ਖੁਲੀ ਖੇਡ ਹੈ ਕਿ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਕੁਝ ਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਜ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਵੋ ਤੇ ਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਨਸ ਨਿਕਲਣ ਤੇ ਮੰਡੀ ਦਾ ਜੋ ਭਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਵੋ । ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਵੇਜਣੀ ਹੀ ਪਵੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਜਾਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਭਾ ਮਿਲੇ ਉਸੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿਨਸ ਸਟ ਆਓ । ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਖਿਆਲ ਵਿਚ ਭਾ ਮੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਚੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਕਿ ਜਿਤਨੀ ਦੇਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਿਨਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰਖੋ | ਕਰਾਇਆ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਪਤੁ ਜਿਨਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪੁਜੇਗਾ । ਜਦ ਵੇਚਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਆਤ ਨਹੀਂ ਮੰਗਣੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਮਾਸ਼ਕੀ, ਭੰਗੀ ਗਉਸ਼ਾਲਾ, ਧਰਮ ਅਰਥ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢਕੌਂਸਲੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਕੋਈ ਕਾਟ ਕੱਟੀ ਜਾਵੇਗੀ । ਤੋਲਣ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਲੇ ਦਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈ ਸਕਦਾ ਭਾਵੇਂ ਜਿਨਸ ਨੂੰ ਟਨਾਂ ਦੇ ਮੇਚੇ ਵਿਚ ਤੋਲੋ । {{gap}}ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਦੀ ਆਮ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਮੰਡੀ ਦਾ ਅਤੀ ਬਰਾ ਹਾਲ ਹੈ । ਫਸਲ ਆਉਣ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਿਨਸ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਭਾ ਭੀ<noinclude></noinclude> 236v3vm3csonyn54l2bbti3tvusz3kl 250 47772 224348 146829 2026-07-05T13:31:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੩੩}} ਮਿਲੇ ਟਕੇ ਆਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਮੰਡੀ ਦੇ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਆਪਣੇ ਸੱਟੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਭਾ ਗਿਰਾ ਦੇਣ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਚੜਾ ਦੇਣ । ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਲਈ ਸਵਾਏ ਜਿਨਸ ਨੂੰ ਛਡਣ ਦੇ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਜਿਨਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੀ ਨਹੀਂ । ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵੇਲੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਹੋਣੀਆਂ | ਅਰੰਭ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ । ਤੋਲ ਭੀ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕੰਡੇ ਭੀ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ । | ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੋਲਾ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਡੀ ਦੇ ਸੌਦਾਗਰ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਗੌ ਹੈ। ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਜ ਆਇਆ ਮੁੜ ਕੇ ਸਾਲ ਨੂੰ, ਉਹ ਭੀ ਦਾਅ ਲਗੇ ਤਾਂ; ਸ਼ਕਲ ਦਿਖਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਧੜੀ ਗਿਆਰਾਂ ਸੇਰ ਦੀ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਵਿਚਾਰਾ ਹੈਰਾਨ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਘਰੋਂ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਤੋਲ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਮਲਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ । ਹੁਣ ਕੁਝ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਖਿਆਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੀ ਗਾੜੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਹੱਕ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲ ਸਕੇਗਾ । {{gap}}ਆਮ ਪ੍ਰੀਦੋ ਫਰੋਖਤ ਵਿਚ ਭੀ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤੂੰਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਹਨ । ਕਿਸੇ ਦੁਕਾਨ ਤੇ<noinclude></noinclude> iwokd6yo7fxz2s6548q6bhav7iljqdd 250 47773 224349 146830 2026-07-05T13:31:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੩੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਜਾਓ, ਇਕ ਗਲ ਕਰਨਗੇ । ਗਲ ਕਰਨ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਲੈਣੀ ਹੈ ਪਸੰਦ ਕਰੋ ਤੇ ਉਸ ਤੇ ਜੋ ਕੀਮਤ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾਓ ਤੇ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਰਸਤੇ ਪਵੋ । ਸੌਦਾ ਖਰੀਦਣ ਵਿਚ ਸਵਾਏ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਮਲ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਇਕ ਮਿੰਟ ਭੀ ਵਾਧੂ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਾਂਗ ਉਨਾਂ | ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਗਣੀ ਕੀਮਤ ਦਸ ਕੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਬਕਾਉਣਾ ਨਹੀਂ । ਬਹੁਤਾ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਥੋੜਾ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ । {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਰਕ ਉਨਤੀ ਦਾ ਖਾਸ ਭੇਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਪਾਰ ਵਿਚ ਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਈਮਾਨਦਾਰ ਹਨ । ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਵੇਚਦੇ ਹਨ । ਮਾਲ ਦੀ ਜੋ ਵੰਨਗੀ ( Saniple ) ਦਿਖਾਉਣਗੇ ਉਹੀ ਦੇਣਗੇ। ਵਧੀਆ ਦਿਖਾ ਕੇ ਘਟੀਆ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ ਜਾਂ ਮਾਲ ਭਰਨ ਲਗੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤੇ ਚੰਗਾ ਪਾ ਕੇ ਵਿਚ ਗੰਦ ਨਹੀਂ ਭਰਨਗੇ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਸਾਡੇ ਮਲਕ ਦੇ ਆਮ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ । ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਹੋਏ ਕਿ ਦੀਆ ਸਲਾਈ ਦੀਆਂ ਡੱਬੀਆਂ ਦੀ ਦਰਜਨ ਬਜ਼ਾਰੋਂ ਮੰਗਵਾਈ; ਦਰਜਨ ਤਾਂ ਸੀ ਬੰਦ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਲਗੇ ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਡੱਬੀ ਵਿਚੋਂ ਦਸ ਪੰਦਰਾਂ ਤੀਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਆਮ ਡੱਬੀ ਵਿਚ ਪੈਂਤੀ ਚਾਲੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਤੀਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਦੀ<noinclude></noinclude> 663ivg6jjv6oyajn3awvxc4ec73tix1 250 47774 224350 146831 2026-07-05T13:31:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੩੫}} ਨਹੀਂ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆਵੇਗੀ । ਵਿਪਾਰ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ; ਪੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਿਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਿ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਵਿਪਾਰ ਵਿਚ ਕਰਨੀ ਹੀ ਨਹੀਂ । ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਖਲੋ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਸੁਦਾਗਰ ਸਾਡੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਉਤਨਾ ਚਾਹਕੇ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦਦੇ ਜਿਤਨਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੀ ਤਜਾਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਜੋਬਨ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀ ਵਿਪਾਰਕ ਮੰਡਲੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ੁਮੇਂਵਾਰੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਢਲਾ ਅਸੂਲ ਕਾਇਮ ਕਰੇ। {{gap}}ਇਕ ਹੋਰ ਖਾਸ ਗਲ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਤੋਂ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਖਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਭੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਅੰਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਕੇਵਲ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ, ਤਜਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਾਰੀ ਦਫੜਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਨੀਯਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨੀਯਤ ਸਮੇਂ ਤਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਹਰ ਇਕ ਕਿਰਤੀ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਭੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਕਤ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਕਰੇ । ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਲੋਕ ਭੀ ਦਿਨ ਵਿਚ ਨੌਂ ਜਾਂ ਦਸ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ; ਸੁਵੇਰੇ ਸੱਤ ਵਜੇ ਕੰਮ ਤੇ ਜਾਕੇ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦੇਣਗੇ ਤੇ ਇਕ ਵਜੇ ਤਕ ਰੋਟੀ ਟੁਕ ਖਾ ਤੇ ਕੁਝ ਆਰਾਮ<noinclude></noinclude> 2laowpooe0fyd52fkwy87endrpw16d1 250 47775 224351 146832 2026-07-05T13:31:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੩੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ}} ਕਰਕੇ ਇਕ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਵਜੇ ਤਕ ਫੇਰ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ । ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਦ ਕੰਮ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਪਿਆ। ( ਤਾਂ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਲਗੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜਦ ਕੰਮ ਕੁਝ ਹਲਕਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬਸ ਇਧਰ ਉਧਰ ਫਿਰ ਕੇ ਹੀ ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤਾ। ਉਨਾਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਹੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਰਖੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂ ਤੇ ਕਦੀ ਬਹੁਤਾ ਭਾਰ ਪਵੇ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੇਹਲੇ ਬੈਠਣਾ ਪਵੇ। ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਭੀ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਖੋਲਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਅਜੇਹੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ ਜੋ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਖੁੱਲੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਹਰ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਮਗਰੋਂ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਹ ਹਨ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤ੍ਰੀਕੇ । ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪੰਤੁ ਸਿਖਿਆ ਭੀ ਤਦ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇ। ਚਾਹੀਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਹੋ ਸਕੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਉਚੇਰਾ ਲੈ ਜਾਈਏ । {{c|{{xx-larger|੩-ਆਮਦਨ ਤੇ ਖਰਚ}}}} {{gap}}ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਆਮਦਨ ਤੇ ਖਰਚ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਖਰਚ ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਨ ਵਧ ਜਾਣ । ਅਸਲ ਸੰਜਮਕ<noinclude></noinclude> 286nuqh8l4s2zqupa4kofg0ri80y0y5 250 47776 224352 146833 2026-07-05T13:31:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੩੭}} ਅਸੂਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨੀ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਬਚਤ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਔਕੜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਖੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਰੀਜ਼ਰਵ ਫੰਡ ਨੂੰ ਵਾਹ ਲਗਦੀ ਆਮ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਕਦੀ ਭੀ ਨ ਛੇੜਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਹੋ ਸਕੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਵਿਚ ਯੋਗ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਵੇ ! {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਅਸੂਲ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ । ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਟੱਬਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਇਸੇ ਅਸੂਲ ਤੇ ਪੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖਰਚਾਂ ਨੂੰ ਕਦੀ ਭੀ ਆਮਦਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੜੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਦਾ ਬਾਕਾਇਦਾ ਬਜਟ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਆਮਦਨ ਵਿਚੋਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਰੀਜ਼ਰਵ ਫੰਡ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿਚ ਭੀ ਖਾਸ ਥਾਂ ਰਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹਥ ਲਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ । {{gap}}ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ ! ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਧੁੰਨ ਹਰ ਸਮੇਂ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਵੇ, ਅਥਵਾ ਖਰਚ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਆਮਦਨ ਬਹੁਤੀ ਹੋਵੇ । ਇਸ ਬੱਚਤ<noinclude></noinclude> pt3h3iiwucjqewhuhahn9ezispkb6by 250 47777 224353 146834 2026-07-05T13:31:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੩੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਵਿਚੋਂ ਨੀਯਤ ਕੀਤਾ ਹਿਸਾ ਰੀਜ਼ਰਵ ਫੰਡ ਵਿਚ ਪਾਕੇ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਪਜਾਊ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਭੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕੇ । ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਜਾਰਤ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਉਨਤੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਹਾਲਾਂ ਖਰਚਾਂ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਵਿਚ ਵਿਚ ਰਖਣ ਦਾ ਸਬਕ ਨਹੀਂ ਪੜਿਆ । ਸਾਡੇ ਘਰੇਲੂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਲ ਦੇਖ ਲਵੋ ਜਾਂ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ॥ ਸਭ ਥਾਂ ਇਹੀ ਦਿਸੇਗਾ ਕਿ ਖਰਚ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ । ਇਹ ਊਣਤਾਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਪੇਂਡੂ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ੮੯ ਫੀ ਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਕਈਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਘਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਸਚ ਮੁਚ ਹੀ ਇਤਨੀ ਥੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖਰਚਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਫਟ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਖਰਚ ਬੇ-ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਰਚਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਕ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕਾਫੀ ਹੱਥ ਹੈ । ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਛਟੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਘਰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਾਣੇ ਨ ਹੋਣ ਤੇ ਬਚਾ ਜਾਂ ਬੁਢੀ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦਿਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਦੇਣੀ ਪਵੇ, ਲੜਕੇ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਖਰਚ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ । ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਸਿਆਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਆਦਮੀ ਭੀ ਅਜੇਹੇ ਮੌਕਿਆ ਤੇ<noinclude></noinclude> 3yri5rfr6t8wbj2sifatgfq1oh3bnxw 250 47778 224354 146835 2026-07-05T13:32:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੩੯}} ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਆਮ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਬਣੀਏ ਦੀ ਕਮਾਈ, ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਮਕਾਨ ਨੇ ਖਾਈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਜਨਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਬੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੇਂਡੂ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਤੇਰਾਂ ਚੌਦਾਂ ਸੌ ਕਰੋੜ ਰੁਪਿਆ ਹੈ | ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਭੇੜੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛਡੀਏ ਤੇ ਆਮਦਨ ਖਰਚ ਦੇ ਸਿਰੇ | ਮੇਲਣ ਸਿਖੀਏ । ਜਿਥੇ ਆਮਦਨ ਥੋੜੀ ਹੈ ਉਥੇ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਰਜ਼ਾ ਸਿਰ ਚੜਾਕੇ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾ ਨ ਕਰੀਏ। {{gap}}ਵਡੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਭੀ ਇਹੀ ਹਾਲ ਹੈ। ਉਪਰੋਂ ਉਪਰੋਂ ਪੋਚਾ ਪਾਚੀ ਬਹੁਤ ਰਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਜਿਸਮ ਪੋਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਸਣ ਵਾਸਤੇ ਹਿਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਬਹੁਤੇ ਵੀਰੈਂਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਜੰਮ ਜਾਵੇ । ਪ੍ਰੰਤੂ ਪਤਾ ਤਦ ਹੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਦਵਾਲਾ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਜੋ ਜਾਇਦਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿੰਗੇ ਟੇਢੇ ਤੂੰਕੇ ਨਾਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ। ਕਿ ਹੁਣ ਸੁਕਾਰ ਹਿੰਦ ਵਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਮ ਜਨਤਾ ਚਲਾਕ ਤੇ ਸਵਾਰਥੀ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਤੋਂ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕੇਗੀ। ਪੰਤੂ ਜਦ ਤਕ ਹਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ<noinclude></noinclude> fcjs4uyvnqjjpdp6qibafzj7x82pmls 250 47779 224355 146836 2026-07-05T13:32:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੪੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ}} ਪੂਰੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰਚਾਂ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਰਖਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤਕ ਸੰਜਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਕੀ ਅਜੇਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤਿਆਰ ਹਾਂ! {{c|{{xx-larger|੪-ਇਸਤੀ ਦੀ ਆਰਥਕ ਸੁਤੰਤ੍ਰਤਾ}}}} {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਖਾਸ ਚਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਿਖਿਆ ਦਾਇਕ ਹੈ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਆਰਥਕ ਸੁਤੰਤਾ ਹੈ । ਹਰ ਇਕ ਪੱਛਮੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਇਸ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਕਰੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਲਈ ਉਹ ਆਪ ਕਮਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਤਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ । ਉਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕ ਨੇ ਕੋਮਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਾਂਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਭਾਰ ਬਣਕੇ ਉਸਦੀ ਦਾਸੀ ਹੋਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਿਖਿਆ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਮੁਢ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਲੜਕੇ ਹੋਣ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿਦਿਯਾ ਦੇ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਦਰਪੂਰਤਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨ ਤਕਣ । ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਆਰਥਕ ਸੁਤੰਤਾ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਉਨਤੀ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ।<noinclude></noinclude> 21woxjpcsxi23rs1432mmxxuqo311t5 250 47780 224356 146837 2026-07-05T13:32:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੪੧}} {{gap}}ਮੁਲਕ ਦੇ ਆਰਥਕ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੇ ( Economic structure ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਯੋਗ : ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਕੰਮ ਵਿਚ ਉਹ ਮਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਦ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਜ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਤੇ ਭਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹ ਕਿਉਂ ਆਤਾਦ ਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਖਾਹ ਮਖਾਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਕਿਓਂ ਫਸੇ ? {{gap}}ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਪੈਸੇ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਖਰਚੇ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਜੁ ਹੋਈ । ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪਛਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਫਲਾਨੀ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਆਰਥਕ ਸੁਤੰਤਾ ਦਾ ਅਸਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸਮੁਚੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਝ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਨਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਰਦ ਦੀ ਤੁਲਤਾ ਰਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਗਲੋਂ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਘਟ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਟੋਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਤਾਂਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਇਸੜੀਆਂ ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਵਿਆਹੁਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਉਹ ਆਦਰਸ਼ਕ ਜ਼ਿੰਦਰ<noinclude></noinclude> o59bsvxfm7o65p1m1dm931iyawmmhug 250 47781 224357 146838 2026-07-05T13:32:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੪੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਬਣਾਕੇ ਬਸਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਆਂ ਹਨ । ਜੋ ਇਸਤੀਆਂ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਦੇ ਝੰਬੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆi ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ; ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਸਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਆਰਥਕ ਸੁਤੰਤਾ ਦਾ ਨਾਉਂ ਭੀ ਨਹੀਂ । ਇਥੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਦਾ ਹੀ ਗਹਿਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਕੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ । ਇਸ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਯੋਗ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਆਰਥਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖਲੋ ਸਕੇ । ਲੜਕੇ ਦੀ ਪੜਾਈ ਐਮ.ਏ. ਜਾਂ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. ਤਕ ਕਰਵਾਕੇ ਬੜੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਆ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਲਾਇਤੋਂ ਜਾਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਚੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆਵੇ, ਪੰਤੂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਦਸ ਜਮਾਤਾਂ ਪੜਾਕੇ ਉਸ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਡਾਢੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜੇਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਛਡੀਏ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਬਾਹੋਂ ਪਕੜ ਸਹਾਰਾ ਦੇਕੇ ਉਠਾਈਏ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਭੈਣ ਵਾਂਗ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇਈਏ । ਖਾਸ ਕਰਕੇ<noinclude></noinclude> p0xmd06gwlui5yrek2ujbbbrxe8lae4 250 47782 224358 146839 2026-07-05T13:32:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੪੩}} ਉਸ ਦੀ ਆਰਥਕ ਸੁਤੰਤਾ ਲਈ ਸਿਰ ਤੋੜ ਯਤਨ ਹੋਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸੇ ਸੁਧਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮੁਚ ਸਧਾਰ ਨਿਰਭਰ ਹੈ । ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਦਿਯਾ ਦੇ ਪਰਭਾਵ ਨੇ ਸਾਡਾ ਰੁਖ਼ ਕੁਝ ਇਸ ਪਾਸੇ ਵਲ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਪੰਤ ਉਹ ਰਫਤਾਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅਤਿ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸੁਸਤ ਹੈ । ਹਰ ਇਕ ਸਮਝਦਾਰ ਮਾਪੇ ਦਾ ਇਹ ਮੁਢਲਾ ਫਰਜ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਯਾ ਨੂੰ ਸਪੁੜਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਯਾ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝੇ । ਇਸੇ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਕਲਿਆਨ ਹੈ । ਆਰਥਕ ਸੁਤੰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਇਸਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇਗੀ । ਇਸ ਮੁਢਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚੜਾਉਣਾ ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ । {{c|{{xx-larger|੫-ਕਿਰਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ}}}} {{c|{{x-larger|( Dignity of Labour )}}}} {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਹੱਥੀਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ । ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਜੇਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਹਿਕੇ ਧਿਰਕਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਯਾ ਆਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਇਕ ਪਾਣੀ ਪੜਿਆ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਕੰਮ ਪੜੇ ਲਿਖੇ<noinclude></noinclude> h0os8h1lt1sbvhi781t9ki8ohjh5hf8 250 47783 224359 146841 2026-07-05T13:32:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੪੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਆਦਮੀ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਕ ਪੜਿਆ ਲਿਖਿਆ ਅਦਮੀ ਬਟ ਸਿਉਂਣ, ਜਾਂ ਬੂਟ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਪੜਿਆ ਹੋਇਆ ਯਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ ਰਿਹਾ ਮੁੰਡਾ ਬੂਟ ਪਾਲਸ਼, ਅਖ਼ਬਾਰ ਵੰਡਣ ਜਾਂ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿਚ ਭਾਂਡੇ ਆਦਿ ਮਾਂਜਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ । ਦਸਾਂ ਨਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਿਤਪਾਲਾ ਕਰਨੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਾਰ ਕਿਹੋ ਜਹੀ ਹੋਵੇ ( ਯਾਦ ਰਹੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਭੰਗੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਉਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਟੱਟੀਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਵਾਸਤੇ ,ਫਲੈਸ ਸਿਸਟਮ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਸਫਾਈ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ)। {{gap}}ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋਗੇ ਕਿ ਸਰਦੇ ਵਰਦੇ ਘਰੀਂ ਭੀ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਨੌਕਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਰਖੀ ਹੋਈ | ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਤੇ ਰਸੋਈ ਆਦਿ ਸਭ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਿਕਾ ਦੇ ਜ਼ਮੇ ਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਚਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਰੁਪਿਆ ਤਨਖਾਹ ਪਿਆ ਪਾਉਂ ਦਾ ਹੋਵੇ । ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸ਼ਨ ਹੀ ਬਣਾ ਛਡਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਚਾਲੀ ਪੰਜਾਹ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਚਾਰ ਰੁਪੈ ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਡਾ ਝਟ ਰਖ ਲਿਆ । ਇਹ ਚਾਰ ਪੰਜ ਰੁਪੈ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਦਸ ਰੁਪੈ ਮਾਹਵਾਰ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ<noinclude></noinclude> k8smpo774iyqu2145hjsldklc1s1tse 250 47784 224360 146842 2026-07-05T13:32:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਵਿਵਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੪੫}} ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਵੇ । ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ - ਘਰ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸੇਹਤ ਚੰਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਬਾਹਰੋਂ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਭਾਜੀ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਲੋੜੀਦੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਿਚ ਫਰਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ । {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਲਜੀਏਟ ਮੁੰਡੇ ਹਥੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਉਲਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗੇੜ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਕਦੀ ਕਦੀ ਕੰਨੀਂ ਸੋ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੌਕਰੀ ਨ ਮਿਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਕ ਐਮ. ਏ. ਪਾਸ ਲੜਕੇ ਨੇ ਲਾਂਡਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ; ਇਕ ਗੈਜੂਏਟ ਬੂਟ ਪਾਲਸ਼ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈ; ਜਾਂ ਚਾਰ ਕਾਲਜੀਏਟ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੰਨੇ ਵੇਚਣ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕੱਢ ਲਈ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਇਹ ਦਾਹਵੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਜੋ ਨੌਕਰੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਅਜੇਹੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਬਹੁਤੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਦਿਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨੌਕਰੀ ਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਗੱਡੀ ਹੇਠ ਆਕੇ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ । {{gap}}ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੱਥੀਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰੀਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕੌਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਥਾਂ ਦੇਈਏ । ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਲ ਹਕਾਰਤ<noinclude></noinclude> k5icdeg7h3468glcrxwabr4d9tre12x 250 47785 224361 146843 2026-07-05T13:32:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੪੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਤਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਰਤ ਦੀ ਹੀ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਬਰਕਤ ਹੈ, ਸਗਵਾਂ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਹੋ ਸਕੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਆਸਾਮੀਆਂ ਤੇ ਲਗੇ ਹੋਏ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਹੱਥੀ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਤ ਨੇਮ ਬਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ! ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਦੇ ਘਰ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ। ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਥੇ ਪੁਜਾ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਚੁਫੇਰਿਓ ਰਾਤ ਦੀ ਪਈ ਹੋਈ ਬਰਫ ਨੂੰ ਹਟਾਕੇ ਰਸਤੇ ਸਾਫ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਖਕੇ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਸ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੇਹਲਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਨ ਲਈ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਆਮ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ! ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਲਕ ਇਤਨੀ ਉਨਤੀ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ । ਸਾਡੀ ਸਮੁਚੀ ਉਨਤੀ ਲਈ ਭੀ ਇਹੀ ਦਰਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਦਰਕਾਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਸਿਖੀਏ !<noinclude></noinclude> ev3ryiknbuo1ugdyltdsf66imojxm3g 250 47786 224362 146844 2026-07-05T13:33:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|ਕਾਂਡ ਨੋਵਾਂ}}}} {{c|{{x-larger|ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ}}}} {{gap}}ਮਾਨਸਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਪਹਿਲੁ ਭੀ ਬੜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਹਿਲੂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਜਾਂ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਉਨਤੀ ਉਸਦੇ ਰਾਜਸੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ । ਜਿਸ ਕੌਮ ਜਾਂ ਮਲਕ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਾਗ ਤੌਰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੁਸਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਸਮਾਜਕ, ਆਰਥਕ ਧਾਰਮਕ ਆਦਿ ਵਿਚ ਉਨਤੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਮੁਲਕ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਵਾਗ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਹਕੁਮਤ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਹੈ ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਅਵਨਤੀ ਵਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਡੇ ਇਸ ਵਾਕ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ ਤੋਂ ਭਲੀ ਪੁਕਾਰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਸਚਾਈ ਪੜਚੋਲਣ ਲਈ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ ਹੀ ਇਸਦੀ ਸਾਖੀ ਹੈ । ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਰਾਜਸੀ ਸਤੰਤਾ ਮਾਣਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭਯਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਪੰਤੂ ਜਦ ਤੋਂ ਇਸ ਤੇ ਦੇਸੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਦੌਰਾ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਨ ਕੇਵਲ ਇਹ ਅਗੇ ਉਨਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਬਲਕਿ ਪਿਛਲੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਭੀ ਹੱਥੋਂ ਗੰਵਾ ਬੈਠਾ ਹੈ । ਸਮੇਂ<noinclude></noinclude> jkywpsga8khvp7r98ywulw1gs2c3vfp 250 47787 224363 146845 2026-07-05T13:33:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੪੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਦੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਹੀ ਅਵਨਤੀ ਵਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ । ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਯੂਰਪੀਨ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਲ ਦੇਖੋ ਕਿ ਜਦ ਤੋਂ ਉਨਾਂ ਰੋਮਨ ਇੰਮਪਾਇਰ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਪੜਿਆ ਹੈ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦਿਨ ਦੂਣੀ ਤੇ ਰਾਤ ਚੌਗਣੀ ਉਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਅੰਗਜ਼ ਲੋਕ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹਕੂਮਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਭੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਮਨਾਂ ਦੇ ਰਲਾਮ ਸਨ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਆਰਥਕ, ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋਈ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿੱਕੇ ਜਹੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਸਾਰਿਆਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਇਤਨੀ ਵੱਡੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਵਾਰੀਖ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਮਿਸਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਅਜੇਹੇ ਸਭ ਉਤਰਾ ਚੜਾ ਕੇਵਲ ਮੁਲਕ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪਲਟਾ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਵਾਪਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਹੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਪੁਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਪੰਤੁ ਇਹ ਯਤਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਇਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇਕ ਸਰਸਰੀ ਤਸਵੀਰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਭੇਟਾ ਕਰ ਸਕੀਏ {{c|{{xx-larger|੨-ਰਾਜਬੀ ਬਣਤਰ}}}} {{gap}}ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਸੀ<noinclude></noinclude> 4b157rldcm5byqlgjjlbe4vw68akj1i 250 47788 224364 146846 2026-07-05T13:33:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੪੯}} ਬਣਤਰ ਇਕੋ ਜੇਹੀ ਨਹੀਂ । ਵਖੋ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਖਰੇ ਵਖਰੇ ਰਾਜਸੀ ਸਿਸਟਮ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵੈਸੇ ਨਾਮ ਧੀਕ ਤਾਂ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਬਣਤਰਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੰਤ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ( Democracy ਅਤੇ ਡਿਕਟੇਟਰਸ਼ਿਪ ( Dictatorship ) ਅਥਵਾ ਇਕ ਆਦਮੀ ਦਾ ਰਾਜ | ਬਰਤਾਨੀਆਂ, ਫਰਾਂਸ, ਇਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਅਮੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮੀਕਾ ਦੇ ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਵਸਤੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਪਰਧਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਇਟਲੀ, ਸਪੇਨ ਤੇ ਟਰਕੀ ਵਿਚ ਡਿਕਟੇਟਰਸ਼ਿਪ । {{gap}}ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਵਖੋ ਵਖ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿਚ ਕਾਗਜ਼ੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇਤਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਵਾਏ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ । ਮਲਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਕੰਮ ਕਾਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਸਮਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਟਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਉਹ ਲੀਡਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਜਿਸਦੇ ਪਿਛੇ ਲਗਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਮੈਂਬਰ<noinclude></noinclude> kz13u1glhuy7q8mfcomcruegpg7hpfx 250 47789 224365 146847 2026-07-05T13:33:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੫੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਹੋਣ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਲੋਂ ਮਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰੀ ਟਿੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਜ਼ੀਰ-ਮੰਡਲੀ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਜ਼ੀਰ ਮੰਡਲੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਅਥਵਾ ਅੰਤ੍ਰਿਗ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਰਥ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਥਵਾਨ ਇਸ ਵਜ਼ੀਰ-ਮੰਡਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਹਨ । ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਭੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਪਤੁ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਥਾਂ ਉਥੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਣ ਹਰ ਸੱਤਵੇਂ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਅਮੀਕਾ ਵਿਚ ਭੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਣ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੰਤ ਅਮੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਹਥ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਾਂ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੀ ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਭੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਂਗਸ ਅਥਵਾ ਅਮਰੀਕਨ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸੁਇਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜੋਬਨ ਵਿਚ ਹੈ। ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਧੀਕ ਜਾਂ ਅਸਲੀ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਵਜ਼ੀਰ ਮੰਡਲੀ। ਦੇ ਸਤ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇਕ ਜਹੀ ਹੀ ਹੈ । {{gap}}ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਡਿਕਟੇਟਰਸ਼ਿਪ ਭੀ ਵਖੋ ਵਖ ਰੂਪਾਂ<noinclude></noinclude> juyxl6pzrlxq4yv5i1rnge6pvuz6rfw 250 47790 224366 146848 2026-07-05T13:33:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਸਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੫੧}} ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਡਿਕਟੇਟਰ, ਹਿਟਲਰ, a ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਨੂੰ ਭੰਨ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ । ਭਾਵੇਂ ਵਿਖਾਵੇ ਲਈ ਮਲਕ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਭੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪੰਤੁ ਅਸਲੀ ਹੁਕਮ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਮਲਕ ਨੂੰ ਲਾਈ ਫਿਰੇ । ਮਸੋਲੀਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਕੇ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਤਰਕੀ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ । ਰਸ ਵਿਚ ਭੀ ਸਾਮਵਾਦੀ ਡਿਕਟੇਟਰ-ਸ਼ਿਪ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਬਣੀ ਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿਚ ਜਨਰਲ ਫਰੈਂਕੋ ਨੇ ਮਲਕ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਪੜਿਆ । ਇਨਾਂ ਡਿਕਟੇਟਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਮ-ਖਿਆਲੀਆਂ ਤੇ ਨਿਕਟ-ਵਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਡੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਰ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਹ ਆਪੋ ਆਪਣੇ - ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਸੰਘਟਨਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਈ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਵਿਰਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਝਟ ਪਟ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਚੰਚਲ ਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਬਿਰਤੀ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸੋ ਇਹ ਡਿਕਟੇਟਰ ਰਹਿਣ ਭਾਵੇਂ ਢਾਈ ਦਿਨ ਤੂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਾਣੀਏ ਵਾਲੀਆਂ । {{gap}}ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ? ਚੀਨ ਨੂੰ ਛਡਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਬਾਬਤ ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਾਂ ਦੇਸਾ ਵਿਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹਨਸ਼ਾਹੀਅਡ ਦੇ ਸਿਸਟਮ<noinclude></noinclude> 56eybetpiht3b0qmecrhh1qihmfqjv5 250 47791 224367 146849 2026-07-05T13:33:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੫੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਹੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਡਿਕਟੇਟਰ ਸ਼ਿਪ ਵਲ ਝੁਕਾਓ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ । {{gap}}ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੂਰਬੀ ਮੁਲਕ ਪ੍ਰਦੇਸੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਬਰਮਾ, ਲੰਕਾ, ਹਿੰਦ ਚੀਨੀ, ਮਲਾਇਆ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਜਾਵਾ, ਸਮਾਟਰਾ ਆਦਿ ਸਭ ਮੁਲਕ ਦੇਸੀਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਹੇਠ ਹੀ ਹਨ। ਚੀਨ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਆਪ ਖਲੋਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪੰਤੁ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਛੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਜਾਪਾਨ ਇਸਦੇ ਮਗਰ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਇਸ ਦੇ ਸਤੰਤ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਜਾਪਾਨ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਸਾਰੀ ਚੀਨ ਨੂੰ ਹੜੱਪ ਕਰ ਜਾਵੇ । {{gap}}ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਬਣਤਰ ਬੜੀ ਅਜੀਬ ਹੈ । ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰਾ ਮੁਲਕ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਸੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਤੰਤੂ ਨਹੀਂ । ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈ। ਪੰਤੂ ਮੁਲਕ ਦੇ ਲਗਭਗ ਤੀਸਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇਸੀ ਰਾਜੇ ਹਨ । ਇਹ ਰਾਜੇ ਭੀ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਪੰਤੁ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤਕ ਸੁਤੰਤਾ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵਜ਼ੀਰ ਮੰਡਲੀ ਵਲੋਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ<noinclude></noinclude> 9tmrf3l2wxpgpzukoo6dcwofrhdm7v1 250 47792 224368 146850 2026-07-05T13:33:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੫੩}} ਦੇ ਨਾਉਂ ਹੇਠ ਟਿੱਕ ਕੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਬਣਾਕੇ ਇਥੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਸਿਆਹੀ ਸਫੈਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਉਹ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਜਵਾਬ - ਦੇਹ ਹੈ । {{gap}}ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਥੋੜੇ ਥੋੜੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਾਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ੧੯੩੫ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਬਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁਤੰਤਤਾ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕੇਂਦ ਹਾਲਾਂ ਗਵਰਨਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਅੱਧ ਪਚੱਧ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਬਣਤਰ ਕੇਂਦਰੀ ਹਕੂਮਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਿਚ ਕਾਰ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਉਨਾਂ ਦੇ ਹਥੋਂ ਨ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਲਈ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਫੌਜ, ਦੇਸੀ ਮਹਿਕਮਾਂ, ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰਖੇ ਹਨ । ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀਆਂ ਕੌਂਸਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੁ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ । ਪੰਤੁ ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਰਚ ਬਹੁਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ<noinclude></noinclude> jd4szgfbf63m6fprla5ntwx1ep72giw 250 47793 224369 146851 2026-07-05T13:33:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੫੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਟੈਕਸ ਲਾ ਕੇ ਉਗਰਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਸਰ ਵਾਂ ਆਏ ਦਿਨ ਦੇ ਮੰਦਵਾੜਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਮਦਨ ਘਟ ਗਈ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਆਰਥਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਹੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੇ ਪਏ ਹਨ । {{gap}}ਸੰਖੇਪ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੀ ਰਾਜਸੀ ਬਣਤਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਮੁਲਕ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ-ਇਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਹੈ । ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਵਾਇਸਰਾਇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਆਦਿ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀਆਂ ਕੌਂਸਲਾ-ਅਸੈਂਬਲੀ ਤੇ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਸਟੇਟ-ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦਸਤਾਨ ਗਿਆਰਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਹੈ । ਹਰ ਇਕ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਜ਼ੀਰ ਮੰਡਲੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ । ਇੰਤਜ਼ਾਮੀਆਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਸੂਬਾ ਕਈ ਕਈ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੈਡ ਕੁਆਰਾਂ ਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਆਦਮੀ ( ਡਿਪਟੀ<noinclude></noinclude> bb8ykt1yord0e43rzry88kty3dc21r5 250 47794 224370 146853 2026-07-05T13:34:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜਿੰਦਗੀ|੨੫੫}} ਕਮਿਸ਼ਨਰ ) ਕੰਮ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਹਰ ਇਕ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਡਿਸਟਿਕਟ ਬੋਰਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਕੰਮ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । {{c|{{xx-larger|੨-ਰਾਜ ਨੀਤੀ}}}} {{gap}}ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲਾਂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਾਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਅਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਵਕਾਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ । ਹਰ ਇਕ ਮੁਲਕ ਦੀ ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ॥ ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਸੂਲ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹੈ-ਮੁਲਕ ਦੀ ਭਲਾਈ। ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁਖ-ਮੰਤਵ, ਜਾਂ ਅਸੂਲ ਕਹਿ ਲਵੋ, ਦੇਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਭੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਦੋਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਖਾ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਕੋਈ ਬਰੀ ਗਲ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਨਿਜਦੇਸ਼-ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਜ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਕਿਸੇ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜੇਹਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ।<noinclude></noinclude> jnscpzwa43uq0wmq5bq08vrnfrm9ffw 250 47795 224371 146854 2026-07-05T13:34:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੫੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਵਲ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਤੁਛ ਬੁਧੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਜ਼ਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਭਲੇ ਮਾਨਸ, ਸਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਈਮਾਨਦਾਰ ਹਨ, ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪੈ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਭੀ ਕਦੀ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਪੰਤੂ ਮੁਲਕ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣਗੇ, ਝੂਠ ਭੀ ਬੋਲ ਜਾਣਗੇ, ਦਗਾ, ਫਰੇਬ, ਜਾਂ ਬੇਈਮਾਨੀ ਭੀ ਬੜੇ ਖੁਲੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣਗੇ, ਅਤੇ ਲਾਲਚੀ ਭੀ ਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੇ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬੜੀ ਬੇ-ਅਸੂਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਅਸੂਲ ਏ-ਅਸੂਲੀ ਹੀ ਹੈ । {{gap}}ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਪਿਛੇ ਦਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹਰ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਬਤਣਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਬਣਤਰ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹੀਅਤ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਬਲ, ਓਨਤੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਿਛੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਿਹਥੇ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇਗੀ । ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ ਵਿਚ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਅਜੇਹੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ-ਰੋਮਨਾਂ ਦੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹੀਅਤ, ਸਪਾਨੀਆਂ ਦੀ ਉੜੀ<noinclude></noinclude> dhm8h803j37n5j866ymz3h6jipu0scv 250 47796 224372 146855 2026-07-05T13:34:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੫੭}} ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਅਫਰੀਕਾ ਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਹਨਸ਼ਾਹੀਅਤ ਇਸ ਪੁਕਾਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ । ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੁਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਲ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨਿਰਬਲ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੱਥ ਪੈਰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਲਗਦੀ ਵਾਹ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ | ਅਮਰੀਕਾ ਇਕ | ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ-ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਪਾਇਨ ਦੇ | ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਸਪਾਨੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਮੁਲ ਖਰੀਦਿਆ ਤੇ ਪੈਂਤੀ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਹੇ ਅਰਸੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਯਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਲਕ ਆਪ ਸੰਭਾਲਣ ਤੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਆਪ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਕੇ ਸੁਤੰਤ੍ਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਚੀਨ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਹੋ। ਸਕਿਆ ਮਦਦ ਕੀਤੀ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਜਦ ਅਮਰੀਕਾ ਅੰਗੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲਨ ਲਈ ਹਥ ਪੈਰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਹਾਲਾਂ ਸ਼ਾਹਨਸ਼ਾਨੀਅਤ ( linperilism ) ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਦਦ ਦਿਲ ਖੋਲਕੇ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਬਣਾਇਆ । ਰੂਸੀ | ਸਾਮਵਾਦੀਆਂ ( Communists ), ਦੀ ਹੋਣ ਸਦਾ ਇਹੀ ਤਾਕ ਲਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਕਿਰਤੀ ਕੁਝ ਫੈਲਾ ਰੱਪਾ ਪਾਉਣ ਤਾਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਕੇ<noinclude></noinclude> n89wdasgm9h29ckqwswdklj18t5b0m7 250 47797 224373 146856 2026-07-05T13:34:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੫੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਉਥੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਜਹੀ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ।ਹਿਟਲਰ ਅਤੇ ਮਸੋਲੀਨੀ ਜੇਹੇ ਡਿਕਟੇਟਰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਡਿਕਟੇਟਰੀਆਂ ਦੇ ਲਿਆ ਕੇ ਲਤਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ । {{gap}}ਹਰ ਇਕ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ-ਅੰਦਰੁਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਬੈਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ । ਬੈਤੁਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਅਸੀਂ ਉਪਰ ਕਰ ਆਏ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਸੂਲਾਂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਾਵਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਉਹ ਚਾਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਚਤ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਭੀ ਮੁਲਕ ਦੀ ਰਾਜ-ਬਣਤਰ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ । ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਰਾਜਸੀ ਜਥਾ ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਖਿਚੀ ਜਾਵੇ । ਡਿਕਟੇਟਰ-ਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਠੰਡਾ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਜਦ ਕਦੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਟਨ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਕਢੇ ਤਾਂ ਇਕ ਦਮ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਲਾਵਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਤੇ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਭੀ ਉੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਅਜੇ ਭੁਲਟ<noinclude></noinclude> qnzw5b16zi0ejfhenarhuwewpv3nton 250 47799 224374 146857 2026-07-05T13:34:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੬੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} {{gap}}ਮਹਾਤਮਾਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਹਥੋਂ ਰਾਜਸੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਨੂੰ ਕਢਕੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਹਥ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਦਾ ੜੀਕਾ ਕਢਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤਕ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਨੇ ਇਸ ਅਲੌਕਿਕ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਾਜਸੀ ਸੁਤੰਤ॥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ । ਜੇਕਰ ਮਹਾਤਮਾਂ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਸੁਤੰਤਾ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤ੍ਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਅਤੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗੀ । {{c|{{xx-larger|੩-ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ}}}} {{gap}}ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਾਜ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਰਾਜਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ । ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਕੁਝ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਮੱਦਦ ਦਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੂੰ ਬਨਾਉਣਾ ਜਾਂ ਹਟਾਉਣਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਖਤਿਆਰ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਨਾਂ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਕੇਵਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਨੇਕ ਸਲਾਹ ਦੇਣਾ ਸੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਜਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਖਤਿਆਰ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਸਦਾ<noinclude></noinclude> 6vj8ypnp0fwiq7ylay61z9wey7048oz 250 47800 224375 146858 2026-07-05T13:34:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੬੧}} ਅਸਲੀ ਜ਼ਮੇਵਾਰ ਰਾਜਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਸੰਖੇਪ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਗੁਰਨਐਂਟ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਰਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਉਨਤੀ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪੁਸਪਰ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਅੰਦਰੁਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ । {{gap}}ਪੰਤੁ ਹੁਣ ਜ਼ਮਾਨਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ । ਹਰ ਇਕ ਉੱਨਤ ਦੇਸ ਦੀ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ । ਹਰ ਇਕ ਦੇਸ ਵਿਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਭੀ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੰਤਵ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਸਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੀ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਦੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰਹੇ । ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਤਦ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਆਉਣ ਜਾਂ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਬਨਣ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਸੁਖ ਤੇ ਆਰਾਮ ਥੋੜੇ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਖਰਚ ਵਿਚ ਦੇ ਸਕੇ । ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਸੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਉਹੀ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਨਿੱਗਰ ਕੰਮ<noinclude></noinclude> 2pef41gns2wbfvatjsfosqmpikyqyc0 250 47801 224376 146859 2026-07-05T13:34:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੬੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਕਰਕੇ ਦਿਖਾ ਸਕੇ । {{gap}}ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਈ ਉਹ ਤੇ ਦੇਸ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਭਾਰ ਸਿਰ ਤੇ ਚਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਇਸ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਉਨਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਪੰਤੁ ਜਿਤਨੀ ਦੇਰ ਦੂਸਰੀ ਪਾਰਟੀ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਹੈ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਹਰ ਯੋਗ ਨਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ | ਆਪਣੇ ਨਕਤਾ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਖ਼ਲਕ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾਕੇ ਪਬਲਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਪਬਲਕ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸੁਰਗ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਬਣਾਕੇ ਦਿਖਾਵਾਂਗੇ। ਤਾਂਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੇਵਲ ਰਨਮੈਂਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਹੈ; ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ, ਜਾਂ ਦੇਸ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਬੜਾ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਖੈਰ ਖਾਹ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ( His Majesty's Loyal Opposition {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਵਿਚ ਵਖੋ ਵਖ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਬਰਤਾਨੀਆਂ<noinclude></noinclude> j6okstk7bmuo1ng8u7d0bfbxws7xra2 250 47802 224377 146860 2026-07-05T13:34:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੬੩}} ਵਿਚ ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ-ਪਿਛਾਂਹ ਖਿਚ Conservative ) , ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਲ ( Liberal ) ਅਤੇ ਕਿਰਤੀ ( Labo111' ) ਪਾਰਟੀ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ, ਸਾਮਵਾਦੀ ( Com n1nist : , ਆਦਿ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਭੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਹੀਂ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਪਲੇਟ ਫਾਰਮ, ਅਥਵਾ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਨਤੀ ਵਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਵਖੋ ਵਖ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਡਟਕੇ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੰਤੂ ਜਦ ਕਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਸ਼ੜ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਅਜੇਹੀ ਗਲ ਵਿਚ ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁਜਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਰਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਭੀ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਤਕਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰਖਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਸਾਰੇ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮੋਢਾ ਡਾਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ ਹੀ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਕਾਫੀ ਸਬਤ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਭੀ ਕੋਈ ਖਤਰੇ ਦਾ ਮੌਕਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੋਗੀ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰਖਕੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਤਾਣ ਲਾਇਆ । ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਭ ਨੇ ਇਕੋ ਰਾਏ ਰਖੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਰਲਕੇ ਹਿਸਾ ਲਿਆ, ੧੯੩੨ ਵਿਚ ਜਦ ਸੰਜਮਕ<noinclude></noinclude> owaxh1gdb1up8v0p2ehfircsumpt8wm 250 47803 224378 146861 2026-07-05T13:35:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੬੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਦੁਨੀਆਂ , Financial world ) ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਾਜ਼ਕ ਦੇਖੀ ਤਾਂ ਮਿਸਟਰ ਰਾਮਜ਼ੇ ਮੈਕਡਾਨਲਡ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕਿਰਤੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮਹਾਂਮੰੜੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਝਟ ਪਟ ਕੌਮੀ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਬਣਾ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ । ਵਰਤਮਾਨ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਭੀ ਕੌਮੀ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ( National (ovt ) ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਇਨਾਂ ਕਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਵਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ । ਕਿਰਤੀ ਪਾਰਟੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਾਨੀ ਜਮਾਂ ਖਰਚ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਬੜੇ ਦਰਦ ਭਰੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਤੁ ਪਿਛਲੇ ਥੋੜੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਇਹ ਦੋ ਵਾਰ ਰਾਜ ਭਾਗ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣੀ ਹੈ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਮੇਂ ਭੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜਾ। {{gap}}ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ, ਪਿਛੇ-ਖਿਚ ( Reactionary ), ਢਿਲੜ ( Modrate ), ਤੇਜ਼ ( Radical ), ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ (Socialist ), ਸਾਮਵਾਦੀ ( Communist ), nis that afGHT Syndicalist ), ਆਦਿ । ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਮੁਲਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਤੇ ਅਮੀਕਾ ਵਿਚ ਤਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਸਦਾ ਹੀ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਰਾਂਸ<noinclude></noinclude> geuk9n8swg6z6k1n92bb0bor15bjmic 250 47804 224379 146862 2026-07-05T13:35:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੬੫}} ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ । ਇਸੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਮੰਤਵ ਸਦਾ ਇਕੋ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤਵਾਂ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਇਕ ਪਲੈਟ ਫਾਰਮ ਤੇ ਇਕਠੇ ਹੋਏ ਆਦਮੀ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਕਿਸੇ ਹਸਾਉ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਸਾਮਵਾਦੀ ਹੋਵੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲਿਟ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪਿਛਾਂਹ ਖਿੱਚੁ ॥ {{gap}}ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕੇਵਲ ਦੋ ਹੀ ਹਨ- ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਅਤੇ ਰੀਪਬਲੀਕਨ | ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਹਥਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ । ਕਿਰਤੀ, ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਅਤੇ ਸਾਮਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਭੀ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬੜੀ ਥੋੜੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੋਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭੀ ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਹਾਲ ਹੈ । ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਦੋ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ, ਕੇਵਲ ਨਾਉਂ ਵਖੋ ਵਖਰੇ ਹਨ । ਡਿਕਟੇਟਰ ਸ਼ਿਪ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਸਲੀ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀ ਕੇਵਲ ਇਕੋ ਇਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦੇ। {{gap}}ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਭੀ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਨਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹੀ ਕੇ ਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਪਿਛੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੱਛਮ<noinclude></noinclude> 8ecno5ercytoprdfq3om4td0iscy24m 250 47805 224380 146863 2026-07-05T13:35:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੬੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੁਖ-ਮੰਤਵ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਨਤੀ ਵਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ । ਸਾਡੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਸਵਾਏ ਕਾਂਗੜ ਦੇ, ਕੇਵਲ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਧੜੇ ਦੀ ਬੇਹਿਤਰੀ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਪਵੇ ਢਠੇ ਖੂਹ ਵਿਚ, ਪੱਤ ਸਾਡੇ ਧੜੇ ਨੂੰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤੇ ਹੱਕ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਇਹ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ । ਇਕ ਹੋਰ ਖਾਸ ਨਕਸ਼ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਕੌਮੀ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਬਲਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਉਂ ਮਜ਼ਹਬੀ ਜਜ਼ਬਾਤ ਤੇ ਰਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮਜ਼ਹਬੀ ਅਗ ਬਹੁਤੀ ਭੜਕ ਉਠੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ । {{gap}}ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ । ਪੰਤੁ ਮੋਟੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਨਵਾਈ ਹੈ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਹੀ ਹਨ-ਕਾਂਗਰਸ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਂ ਸਭਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮ ਲੀਗ । ਵਖੋ ਵਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਪੁਸਪਰ ਹਮਦਰਦੀ ਤੇ ਦੇਸ ਦੀ ਉਨਤੀ ਘਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਤੇ ਸਭ ਕਾਂਗਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਹਮਦਰਦੀ ਰਖਦੇ ਹਨ, ਪੰਤੂ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਜੋ<noinclude></noinclude> rof7w30u6awra1ypzuh4i7r1etk4w98 250 47806 224381 146864 2026-07-05T13:35:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੬੭}} ਮਜ਼ਹਬੀ ਨਕਤਾਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਤੰਗ ਖਿਆਲੀਏ ਹਨ ਜਾਂ ਜਾਣਦੇ ਬਝਦੇ ਹੋਏ ਅਨਪੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਾਤੀ ਉਲੂ ਸਿਧਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮਜ਼ਹਬੀ ਸਭਾਵਾਂ ਅਥਵਾ ਨਾਮ ਧੀਕ ਰਾਜਸੀ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ । ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੋ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਮ ਤਾਂ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆ ਸੀ, ਪੰਤੁ ਹੁਣ ਰਾਜਸੀ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਮਾਡਰੇਟ ਖਿਆਲ ਦੇ ਆਦਮੀ ਹਨ । {{gap}}ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: {{xx-larger|'''(੧) ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਲਿਖਾਉਣ-'''}}ਜਦ ਚੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਸਟਾਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਣ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਰ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਵੋਟਰਾਂ ਤੇ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਪਾਉਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਰਿੰਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਆਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਫਿਰ ਟੁਰ ਕੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਲਾਂ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੋਟ ਸਾਡੇ ਵਲ ਹੀ ਪਾਉਣੀ। {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ<noinclude></noinclude> oe2c28f6hic60mbjc500dzqn7sy1pus 250 47807 224382 146865 2026-07-05T13:35:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੬੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਤੋਂ ਚਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹਰ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੱਕੇ ਵੋਟਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡ ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿਚ ਖਾਸ ਔਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ । ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਜੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਹਾਲਾਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ। ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀ ਪਟਵਾਰੀ ਤੇ ਹੀ ਛਡੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧੇ ਪੁੱਠੇ ਕੇ ਨਾਲ ਵੋਟਰ ਬਣਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਛੱਡੇ । ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਪੰਡਿਤ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਜੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬੜੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਸੋ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਹਾਲਾਂ ਕਾਫੀ ਅਨਗਹਿਲੀ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਬ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ । {{xx-larger|(੨) ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਿੰਦਗੀ-}}ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਕੰਮ ਹੈ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਖੜੇ ਕਰਨਾ । ਇਹ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀ ਦਾ<noinclude></noinclude> dym6m7sjm1ho8mk5gziy3p3loczv989 250 47808 224383 146866 2026-07-05T13:35:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੬੯}} ਕੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ - ਮਲਕ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਵਖੋ ਵਖ ਸੂਬਿਆਂ ਜਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰ, ਵਡੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਦੇ ਜੱਜ, ਕੇਂਦਰੀ ਤੇ ਸੁਬਕ ਕਾਨੂੰਨ-ਘੜਨੀਆਂ ਕੌਂਸਲਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਆਦਿ, | ਸਭ ਵੋਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਤਾਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕੇਵਲ ਕਾਨੂੰਨ-ਘੜਨੀਆਂ ਕੌਂਸਲਾਂ, ਡਿਸਟਿਕਟ ਬੋਰਡਾਂ ਜਾਂ ਮਿਉਸਪੈਲਟੀਆਂ ਤਕ ਹੀ ਮਹਿਦੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਥੇ ਇਹ ਕੰਮ ਇਤਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਜਿਤਨਾ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੈ। ਫਿਰ ਭੀ ਹਰ ਥਾਂ ਇਹ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਹ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਆਸ ਹੋਵੇ । ਇਸ ਲਈ ਉਸਦਾ ਜ਼ਾਤੀ ਰਸੂਖ, ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਦਿਕਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ, ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲੀ ਮੱਦਦ ਮਿਲਣ ਦੇ ਹੋਰ ਵਸੀਲੇ, ਆਦਿ, ਸਭ ਗਲਾਂ ਤੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । {{x-larger|(੩) ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਾਲਸੀ ਨੂੰ ਨਖੇਰਨਾ:-}}ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੀ ਪਾਲਸੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਨਖੇਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਪਾਰਟੀ-ਪਲੇਟ ਫਾਰਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੀ ਮਫਲਤਾ ਹੋਣ ਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ<noinclude></noinclude> 24y7fghgsowhqcjfsveanauxvrw43a0 250 47809 224384 146867 2026-07-05T13:36:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੭੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਲਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਅਜੇਹੇ ਪਾਰਟੀ ਪਲੈਟ ਫਾਰਮ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬੜੇ ਲੰਮੇ ਲੰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਹਾਲਾਂ ਇਹ ਗਲਾਂ ਬਹੁਤ ਨਵੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਰਟੀ ਪਲੇਟ ਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸ਼ਕਲ ਅਖਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। {{x-larger|(੪) ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ:-}} ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜੇ ਕਰ ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਪਲੈਟ-ਫਾਰਮ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਪਾਰਟੀ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ । ਹਰ ਇਕ ਵੋਟਰ ਤਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਦੇਸਾ ਪਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੋਮ ਤੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕੱਜ ਕੇ ਅਵਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਬਣਾਕੇ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਆਮ ਜਨਤਾ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੋਟਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਕੇਵਲ ਇਸੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ । ਅਜੇਹੇ ਵੋਟਰਾਂ, ਸਭਾਵਾਂ ਜਾਂ ਲੀਡਰਾਂ ਤਕ ਰਸਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਵਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ। ਕਲੱਬਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਅਖਬਾਰ ਤੇ ਰਸਾਲੇ ਆਦਿ ਚੋਣ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਕਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁਣ ਪਤੁ ਭਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸੇ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦੇਣਗੇ । ਅਤੇ ਚੋਣ ਵਿਚ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ<noinclude></noinclude> tsivq88i6nmxgtmxrs9xuw8cijdkaqe 250 47810 224385 146868 2026-07-05T13:36:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੭੧}} ਆਇਆ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਸੰਭਵ ੜੀਕਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:ਪਬਲਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਾਨਫੰਸਾਂ ਬਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਰਕਲਰ ਕਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਜ ਕਲ ਤਾਂ ਸਿਨੇਮਾ ਤੇ ਰੋਡੀਓ ਤੋਂ ਭੀ ਅਜੇਹੇ ਮੌਕਿਆ ਤੇ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਭੀ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪੂਰੇ ੜੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਾਲਾਂ ਪਾਰਟੀ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਉਹ ਪਕਿਆਈ ਨਹੀਂ ਫੜੀ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੈ । ਇ · ਲਈ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਖੁਲਾ ਲਾ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ । ਇਥੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਆਦਿ ਦਾ ਬੋਝ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਤੇ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । {{larger|(੫) ਚੇਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੋਟਾਂ ਪੁਆਉਣੀਆਂ:-}} ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੋਣ ਹੋਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਭੂਤਨੀ ਭਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਸਲ ਹਾਰ ਜਾਂ ਜਿਤ ਉਸੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਕਾਰਾਂ, ਲਾਰੀਆਂ, ਤਾਂਗੇ, ਸਾਈਕਲ, ਆਦਿ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਵੋਟਰ ਇਕਠੇ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।<noinclude></noinclude> iywy3kmeyq7qj0k09d9rfh595wxfwjr 250 47811 224386 146869 2026-07-05T13:36:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੨੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>{{larger|(੬) ਚੋਣ ਦੇ ਖਰਚ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ:-}} ਚੋਣ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਜੋ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਹਾਲਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਖਰਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਅਜੇ ਉਨੜੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਕਲ ਅਖਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਖਰਚ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵੇਲੇ ਇਹ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕਿਤਨਾ ਕੁ ਖਰਚ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਿਤ੍ਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਤਨੀ ਕੁ ਮਦਦ ਦੇ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਹੋਰ ਭੀ ਕਈ ਵਸੀਲੇ ਹਨ:- ਉਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਰਸੂਖ ਨਾਲ ਨੌਕਰ ਕਰਵਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਖਾਸ ਹਿੱਸਾ ਚੋਣ ਦੇ ਆਮ ਖਰਚਾਂ ਲਈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਠੇਕੇਦਾਰ ਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਜਾਂ ਅਫਸਰਾਂ ਤੋਂ ਭਵਿਖਤ ਵਿਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪੈ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਜਮਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ ਵਿਚ ਆਪਣਾ<noinclude></noinclude> trapsveg0qofcci0y1hwmpal0vbg0ru 250 47812 224387 146870 2026-07-05T13:36:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੭੩}} ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। {{larger|(੨) ਕਮਾਈ ਦੀ ਵੰਡ-( Division of spoils)}} ਜਦ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੇ ਮੰਤਵ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖਰਚ ਆਮਦਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਚੁਕਾਕੇ ਆਪਣੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਮਾਈ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਸੂਖ ਨਾਲ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਜਾਂ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਮਜਾਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਭੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਜੇਹਾ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਭਵਿਖਤ ਸਦਾ ਲਈ ਗੰਵਾ ਬੈਠੇਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਲਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਦ ਭੀ ਨਵੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਤੇ ਆਦਮੀ ਲਾਉਣੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਅਰੰਭ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂਤੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਬੰਧੀ ਜੋ ਕੁਝ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਡੇ ਵਡੇ ਅਫਸਰ ਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਨਾਂ ਦੇ ਏਜੰਟ ਹਨ। {{gap}}ਜਿਹੜੀ ਪਾਰਟੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਹਾਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਭੀ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਬਹਿੰਦੀ। ਚੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਨ ਤੇ ਉਹ ਝਟ ਪਟ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਕਰਾਂ ਜਾਂ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ ਚੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਨਗਹਿਲੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਟ ਪਟ<noinclude></noinclude> iot915mb9jmoydd6k93cu0aqz5tsi50 250 47813 224388 146871 2026-07-05T13:37:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੭੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਬਦਲ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪੜਚੋਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਉਣਤਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰ ਭਰਤੀ ਕਰਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਮਦਰਦੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿੱਤੀ ਹੋਈ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਨਕਤਾਚੀਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਢ ਬੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਭਵਿਖਤ ਲਈ ਬੜੇ ਸਬਜ਼ ਬਾਗ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਣਗੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। {{c|{{x-larger|੪-ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰ}}}} {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਮੁਲਕ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਚੰਦ ਲੀਡਰਾਂ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹਰ, ਇਕ ਮਲਕ ਦੀ ਗੁਰਨਮੈਂਟ, ਭਾਵੇਂ ਉਥੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਹੈ ਜਾਂ ਜਮਹੂਰੀਅਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਸੀ ਲਡਤਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਹੀ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਅਜੇਹੇ ਰਾਜਸੀ ਲਡਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪ ਕਿਸੇ ਚੋਣ ਆਦਿ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਖਲੋਂਦੇ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਅਹੁਦਾ ਲੂੰਡਦੇ ਹਨ, ਇਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੇਵਲ ਅਜੇਹੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀਆਂ ਕੌਂਸਲਾਂ ਜਾਂ ਅਜੋਂ<noinclude></noinclude> nbl6uslj5qa6bg1i01qgqch4xg7m4g3 250 47814 224389 146872 2026-07-05T13:37:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੭੫}} ਬਲੀਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਕਾਮਯਾਬ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਚਲਣ । ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ · ਬਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ( King makers ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇਹੇ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰ ਬੜੇ = ਤਜਰਬਾਕਾਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰ, ਦੂਰ-ਅੰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਚਾਲ ਬਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਪੰਤੁ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਦੇਸ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਇਨਾਂ ਦਾ ਇਖਲਾਕ ਬੜਾ ਉਚਾ ਅਤੇ ਸਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਚਲੇ ਜਾਣ, ਮੌਕਾ ਪੈਣ ਤੇ ਝੂਠ ਵੀ ਬੋਲਣ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਗੇ ਫਰੇਬ ਭੀ ਕਰਨ, ਪੰਤੂ ਮੁਲਕ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਦੇ । ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਗਿਣਨ ਜੋਗੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਹੀ ਅਜੇਹੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਜ਼ਾਤੀ ਲਾਭ ਲਈ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕੌਮੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ । ਥੋੜੇ ਜੇਹੇ ਲਾਲਚ ਪਿਛੇ ਮਲਕ ਦੀ ਅਵਨਤੀ ਦੀ ਬਾਬਤ ਜੋ ਕੁਝ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਰਵਾ ਲਵੋ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਸਚੀ ਤੇ ਸਚੀ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰ ਸ਼ਿਪ ਹਾਲਾਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ । ਟਾਵੇਂ ਟਾਵੇਂ ਲੀਡਰਅਜੇਹੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਬਹੁਤੀ ਗਿਣਤੀ ਅਜੇਹੇ ਹੀ ਲੀਡਰਾਂ<noinclude></noinclude> 4uzsff4ycto69ji231waupxqfjb60uz 250 47815 224390 146873 2026-07-05T13:37:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੭੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੌਮੀ ਅਣਖ ਤੇ ਮਲਕੀ ਬੇਹਤਰੀ ਨਿਜ ਸਵਾਰਥਾਂ ਲਈ,ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਵਡੀ ਗਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਹਿੰਦਸਤਾਨ ਜਹੇ ਅਨਪੜ ਤੇ ਗਰੀਬ ਮੁਲਕ ਲਈ ਲੋੜ ਹੈ ਉਚੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਜੋ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਕਰਕੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਉਨਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ। {{c|{{xx-larger|੫-ਆਮ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ}}}} {{gap}}ਵਰਤਵਾਨ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ( Democracy) ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਅਸਲ ਤੇ ਸਮਰੀ ਜ਼ਮੇਵਾਰੀ ਉਸਦੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਸਿਰ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰ ਜਾਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਸਮਝਿਆਂ ਇਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਰਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਕਦੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਆਈ ਹੋਈ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਚੰਗੀ ਨ ਲਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਵੋਟ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਅਸਲ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਭੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਸਭਯ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਦੇ ਭਾਗੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰਨਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਰਤਾਨੀਆਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਫਰਾਂਸ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਤਵਾਂ<noinclude></noinclude> jwvakx55j4i3h2q2w3j0zji46ifv5ve 250 47816 224391 146874 2026-07-05T13:37:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੭੭}} ਕੀ ਇਸ ਗਲ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀ ਹਨ ਕਿ ਕਦੇ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਕਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਦੁਸਰੀ। ਜਦ ਗਰਨਮੈਂਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ, ਇਛਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਝਟ ਪਟ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਹ ਦੀ ਖਾਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲਕੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਦੁਸਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੱਥ ਸੌਂਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਵਾਹ ਭਲੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਚੋਣ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਤੇ ਜੇਕਰ ਡੂੰਘੀ ਨਿਗਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਮਲਕ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਨਕੇਲ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ, ਇਹ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੋਰੀ ਫਿਰਨ। {{gap}}ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਕਥਨ ਤੋਂ ਇਹ ਭਲੀ ਪੁਕਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਲੋਕ ਰਾਜ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ ਮਲਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਸਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੇਵਾਰੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ? ਹਰ ਬਾਲਗ ਮਰਦ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਚੋਣ ਵਿਚ ਉਹ ਵੋਟਾਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੋਟ ਦੇ ਹੱਕ ਅਤੇ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਵਸਨੀਕ ਲਈ ਵਿਦਿਯਾ ਸ਼ੁਕਾਰ ਵਲੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ<noinclude></noinclude> kn4ysoyxbcwynyq92ngxbalwkkhsoyx 250 47817 224392 146875 2026-07-05T13:37:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੭੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਵਸਨੀਕ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਦਿਯਾ ਭੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੱਕਾਂ ਤੇ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਆਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਇਹ ਅਜੇਹੀਆਂ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਭੀ ਕਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਿੜ੍ਹ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਾਇਕ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਦੇ ਦੇਣਗੇ। ਬਲਕਿ ਚੋਣ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋਏ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਕੇ ਜੇਹੜਾ ਹਰ ਇਕ ਵੋਟਰ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵੋਟ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉਹ ਲੋਕ ਇਕ ਅਤਿ ਪਵਿਤ ਉੱਚਾ, ਤੇ ਜ਼ਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੋਟ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਵੋਟ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੈ ਭੀ ਇਹ ਗਲ ਸਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਅਮਲੀ ਸਬੂਤ ਸਾਡੀ ਵੋਟ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸੁਤੰਤ੍ਰ ਮੁਲਕ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਸੁਤੰਤਾ ਦਾ ਮੁਢ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੋਟ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਆਕੇ ਆਪਣੀ ਜਮੀਰ ਤੋਂ ਉਲਟ ਵਰਤਣਾ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਹੀ ਧੋਹ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਕ ਬੜੀ<noinclude></noinclude> gnd4wyljecbwzo3kpc92ktjpc6uvtn5 250 47818 224393 146876 2026-07-05T13:37:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੭੯}} ਭਾਰੀ ਕੌਮੀ ਗੱਦਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਾਲਾਂ ਵੇਟ ਦੇ ਹੱਕ ਦੀ ਪਵਿੱਤਾ 3 ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ: ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਅਜੇ ਇਤਨੀ ਸਮਝ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਕਾਂ ਤੇ ਜ਼ਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ ਵੋਟ ਦੀ ਠੀਕ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਅਸਰਾਂ ਹੇਠ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਾਇਕ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆਕੇ ਹੀ ਵੋਟ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਬੇਜਾਨ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਲਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਵੋਟ ਦੀ ਪਵਿੱਤਾ ਤੇ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਕੇ ਇਸਦੀ ਯੋਗ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਉਸ ਵਿਚ ਲੋਕ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿਣੋ ਨਹੀਂ ਰੁਕ ਸਕਦੇ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੋਟ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਥੇ ਭੀ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਖਰਕਾਰ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਭੀ ਤਾਂ ਚੋਣ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋਏ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲ ਬਨਾਉਣੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਜੇਹੇ ਖਿਆਲ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਵਾਕਫੀਅਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬਸ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਅਰਥਾਤ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਾਕਫੀਅਤ ਦੇਣ ਵਿਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ<noinclude></noinclude> 1v82473tfjtwmj3qvq89y7ap1afc52y 250 47819 224394 146877 2026-07-05T13:37:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੮੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਦੀਆਂ ਕਟਤਾਈਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਝੂਠਾ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਵਾਕੇ ਕਾਮਯਾਬ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ ਉਸ ਸੰਬੰਧੀ | ਅਯੋਗ ਸਭ ਗਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਮਾਂ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਦੂਣਤਾਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਘਰ ਘਰ ਪਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਡੱਡੀਆਂ ਪਿਟਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਿਨੇਮਾ, ਰੇਡੀਓ ਆਦਿ ਸਭ ਵਸੀਲੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕੰਮ ਦੁਸਰੀ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੋਟਰਾਂ ਤਕ ਅਸਲੀਅਤ ਪੁਜਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਸਚੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਪੁਰੀ ਤੇ ਅਸਲੀ ਵਾਕਫੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਇਸ ਕੇ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਭੀ ਇਹ ਨਿਸਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਥੇ ਲੋਕ ਰਾਏ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਚ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੁਲ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਢੰਗ ਕਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੀਮਤ ਸਿਧੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ,<noinclude></noinclude> 0cv2u1k320kzj8io5geyj0msreinlxy 250 47820 224395 146878 2026-07-05T13:37:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੮੧}} ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੈਸ ਅਤੇ ਪਲੈਟ ਫਾਰਮ ਲੋਕ ਰਾਏ ਵਿਚ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਵੋਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਕੇਵਲ ਸਮਝਦਾਰ | ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਇਕ ਸੰਭਵ ਵਸੀਲੇ ਤੋਂ ਵਾਕਫੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪੁਜ ਸਕਣ । ਨਹੀਂ ਤੇ | ਆਮ ਵੋਟਰ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡੇ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਹੀ ਵੋਟ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । {{c|{{xx-larger|੬-ਊਣਤਾਈਆਂ।}}}} {{gap}}ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਸੀ ਜੀਵਨ ਭਾਵੇਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਲਵੋ ਜਾਂ ਪੁਰਬੀ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਊਣਤਾਈਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਮਲਕ ਵਿਚ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਉਥੇ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਸੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਡਿਕਟੇਟਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਕੇਵਲ ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਧੜੱਲੇਦਾਰ ਕੰਮ ਦੇ ਯੋਗ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਇਕ ਪੜੀ ਲਿਖੀ ਤੇ<noinclude></noinclude> pocw6tfrgeleaek82i16tzg8sux8u38 250 47821 224396 146879 2026-07-05T13:37:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੮੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਚਲਾਕ ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਹਤ ਵਿਚ ਹੈ ਜੋ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇ ਦੀ ਅਤੇ ਵਿੰਗੇ ਟੇਢੇ ਤ੍ਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਗਰ ਲਾਈ ਰਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਸਰਮਾਏ ਦਾਤ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਚਕਰੀ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਭਵਾਈ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਪੈਸੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਲਕ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਲਕ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਨੂੰ ਮੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਜਨਤਾ ਭਾਵੇਂ ਪੜੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਅਸਲੀ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਖਬਰਾਂ ਪੁਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਵਸੀਲਿਆਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਖਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪੁਚਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਅਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦਿਯਾ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਨੀ ਸੁਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਚਲਾਕ ਸਵਾਰਥੀ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਹੀ ਸਕਣ। ਹਾਲਾਂ ਰਾਜਸੀ ਅਹਿਸਾਸ ਭੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ<noinclude></noinclude> ng2hbo57aut65x6gi6wj6nf0jmc3vqt 250 47822 224397 146880 2026-07-05T13:38:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੮੩}} ਦੀ ਰਾਖੀ ਜਾਂ ਵੋਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਇਹ ਅਜੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਅਜੇ ਜਨਮ ਹੀ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਨਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਅਸੂਲ ਨਹੀਂ ਬਣੇ ਜੋ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਕਿਆਈ ਤੇ ਯਕੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਜਿਸਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਸਫਲਤਾ-ਪੂਰਬਕ ਲੋਕ ਰਾਜ ਲਈ ਡਾਢੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਸਾਡੀ ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ਾ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। {{gap}}ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪਲਟਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਵਿਦਿਯਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੇ ਮਲਕ ਦਾ ਕੋਈ ਵਸਨੀਕ ਅਨ-ਪੜ ਨਜ਼ਰ ਨ ਆਵੇ। ਵਿਦਿਯਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੇਵਲ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਅਰੰਭ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਬਾਲਕਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਯਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਬਲਕਿ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਭੀ ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਰੰਭ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਬਾਲਗ ਸਕੁਲ ਖੁਲ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਤੇ ਇਸੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾਂ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਤੋਂ ਵੇਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਿਯਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਯਤਨ ਭੀ<noinclude></noinclude> qv3c9rus8y00xnyxhu598jimaikexp9 250 47823 224398 146881 2026-07-05T13:38:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੮੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੇ ਮੁਢਲੇ ਮੰਤਵਾਂ ਦੀ ਦੀਰਘ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਕੌਮੀ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੇ ਹੋਛੇ ਤੇ ਕਮੀਨੇ ਰਵੱਈਏ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦ ਕਰੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਲਟਰ ਵਲੋਂ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਤੰਗ-ਖਿਆਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੀ, ਫਿਰਕੇਦਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਧੜੇ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਯਤਨ ਕਰਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਮ ਧਰਮ ਸਮਝਣ। ਮੁਲਕ ਦਾ ਦਰਦ, ਕੌਮੀਅਤ, ਕੌਮੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ, ਆਦਿ ਗੁਣ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਖਾਸ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪਾਸੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਸਿੱਖ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਵੇਚਣਾ ਆਦਮੀ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।<noinclude></noinclude> hboxv7xyiuu75i7ensr7kb140tna3ik 250 47824 224399 146898 2026-07-05T13:38:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|ਕਾਂਡ ਦਸਵਾਂ}}}} {{c|{{larger|ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ}}}} {{gap}}ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਥਵਾ ਮਜ਼ਹਬੀ ਪਾਸੇ ਵਲ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਮਾਨਸਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਧਾਰਮਕ ਪਹਿਲੂ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਅਥਵਾ ਮਜ਼ਹਬ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਸੱਚ ਮੁਚ ਹੀ ਇਤਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਿ ਆਦਮੀ ਦੀ ਹਰ ਇਕ ਹਰਕਤ ਮਜ਼ਹਬੀ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਮਾਣ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪਾਦਰੀ ਜਮਾਤ,ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੋਮ ਦੇ ਪੋਪ, ਦੀ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਇੱਜ਼ਤ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਿਸਾਲ ਆਪ ਹੀ ਸੀ ( ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਡਲੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਹੀ ਮੁਲਕ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ, ਆਰਥਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ; ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ ਭੀ ਮਲਕ ਦੇ ਵਡੇ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਹਥੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਭੀ ਬਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤਕ ਜ਼ੋਰ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮੁਲਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਾਜ ਚਲਦੇ ਰਹੇ।<noinclude></noinclude> fjaeoznb0io7ul0c6r5lwvja82fjg1w 250 47825 224400 146899 2026-07-05T13:38:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੮੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਇਹੀ ਹਾਲ ਰਿਹਾ | ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹਥ ਸਾਹੀ ਰਾਜਸੀ, ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਆਰਥਕ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਾਜ਼ੀ ਹੀ ਕਚੈਹਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਪਏ ਝਗੜਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੁਕਦੀ ਗਲ ਇਹ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿਚ ਮਜ਼ਹਬ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤਕ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਲਈ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਜ਼ਹਬੀ ਅਸੂਲਾਂ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਬੜੇ ਬੜੇ ਧਰਮ ਭੀ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੜੇ ਸੱਤ, ਅਧਰਮ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਭੀ। ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਨਾਉਂ ਤੇ ਗਵਾਂਢੀ ਕੌਮਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਕਰਕੇ ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੱਬ ਦੇ ਬੰਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਹਬੀ ਫੌਜਾਂ ( Crusales) ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਤ ਦੇ ਜਹਾਦ ਆਦਿ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤਕ ਤਵਾਰੀਖ ਦੇ ਪੱਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਕਰਦੇ ਰਿਹਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਥਪੜ ਮਾਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। {{gap}}ਪੰਤੂ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਨ। ਜਦ ਤੋਂ ਸਾਂਇੰਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਡ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਕਲ ਮਜ਼ਹਬ ਜਾਂ ਮਜ਼ਹਬੀ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਉਹ ਹੈਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਜੋ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਮਾਣਦੇ ਸਨ।<noinclude></noinclude> 5qpbhe3wn3uib2ttmhu458gx0a9ltvn 250 47826 224401 146905 2026-07-05T13:38:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗਰੀ|੨੮੭}} {{c|{{larger|੨-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮਜ਼ਹਬ}}}} {{gap}]ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕ ਮਾਦਾ ਪ੍ਰਸਤ ( Materialists) ਹਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਅੰਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਉਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਯਾ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੇ ਵਿਦਯਾ ਦੁਆਰਾ ਕਢੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਜਾਂ ਮਲੂਮ ਕੀਤੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਗਲਾਂ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਘਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਲੋਕ ਕਟੜ ਮਜ਼ਹਬੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ | ਅਤੇ ਨਾਂਹੀ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਥਿਉਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ, ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਵਿਦਿਯਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ | ਅਗੇ ਠਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ, ਉਹ ਅੰਧਾ ਧੁੰਦ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਪੰਤੂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ | ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਮਜ਼ਹਬ ਤੋਂ ਉਕਾ ਹੀ ਮੁਨਕਰ ਹਨ ਯਾ ਉਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮਜ਼ਹਬ ਦਾ ਕੋਈ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਯਾ ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਮਜ਼ਹਬੀ ਅੰਸ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਲੋਕ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਮਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਮੁਨਕਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਸਾਂਇੰਸਦਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆਂ ਹੈ, ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਡਾਰਵਿਨ ਜਹੇ ਆਦਮੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੇਖਣੀਆਂ<noinclude></noinclude> lj6cxxvg3m3e2yd0165xrdojyg0zovy 250 47827 224402 146906 2026-07-05T13:38:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੮੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਕਟੜ ਮਜ਼ਹਬੀ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸਨ, ਨੇ ਭੀ ਇਹ ਗਲ ਮੰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੰਡ ਨੂੰ ਰਚਣ ਤੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ {{gap}}ਪੱਛਮੀਂ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜਹਬ ਨੂੰ ਆਦਮੀ ਦਾ ਜ਼ਾਤੀ ਸਵਾਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦੇਣਾ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਅਜੇਹਾ ਆਮ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਇਕ ਗਿਰਜੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੁਸਰੇ, ਗਿਰਜੇ ਵਿਚ, ਪੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰੋਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਨਾਚਾਕੀ ਜਾਂ ਬੇਰਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਭੀ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਪਾਟੇਸਟੈਂਟ ਹੈ ਤੇ ਇਸਤੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਗਿਆਸੁ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੜ ਅਮਨ ਅਮਾਨ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਜ਼ਹਬੀ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਇਟ ਤੇ ਵਾਲਾ ਵੈਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਨ ਹਾਲਾਤ ਉਨਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਅਕੀਦਿਆਂ ਦੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਪਿਆ ਮੰਨੇ ਤੇ ਜਿਸ ਗਿਰਜੇ ਵਿਚ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਇਬਾਦਤ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਦੂਸਰੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਓਸ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਈ ਗੁਸਾ ਜਾ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਸਾਡੇ<noinclude></noinclude> no1pb58tvuzkpx90a6dwey924i040g3 250 47828 224403 146910 2026-07-05T13:38:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੮੯}} ਦੇਸ਼ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਹਬੀ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਅਨਪੜ ਜਾਂ ਮਾਮੂਲੀ ਪਰਾਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਿਯਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਤੇ ਪਰਾਤਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਖੀਆਂ ਸੁਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਨਹੀਂ ਰਖੇ ਹੋਏ, ਬਲਕਿ | ਹਰ ਇਕ ਗਿਰਜੇ ਦਾ ਪਾਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਿਯਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਸਬੰਧੀ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਹਾਲ ਤਾਂ ਹੈ ਪੇਂਡੂ ਗਿਰਜਿਆਂ ਦਾ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਗਿਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਾਦਰੀ ਉਚ ਵਿਦਿਯਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਐਮ. ਏ., ਪੀ-ਐਚ. ਡੀ., ਜਾਂ ਡੀ. ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਦੀ ਇਨਾਂ ਵਿਦਿਯਾ ਦੇ ਧਨੀਆਂ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਜਾ ਕੇ ਸਣੋਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਕਵਾੜ ਖੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਵਿਰਧ ਜੋ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਈ ਥੋੜੇ ਪੜ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਨਜਾਣ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਥੋਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਹਬ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਵਿਚ ਫਰਕ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮਜ਼ਹਬ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਵਿਰਧ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਪਲੈਟ ਫਾਰਮ ਤੇ ਲੈ ਆਉਣਾ ਤੇ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਭੇਦ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਦਿਯਾ ਦੇ ਧਨੀਆਂ ਤੇ ਫਿਲਾਸਫਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਮਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ<noinclude></noinclude> oc2jjakel14acvubvg5kzup3zsvdi3d 250 47829 224404 146912 2026-07-05T13:38:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੯੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ? ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਉਚਿਤ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਸਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅਮਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮੋਢੀ ਦੇ ਦਸੇ ਹੋਏ ਅਸੂਲਾਂ ਤੇ ਚਲ ਕੇ ਵਤੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਘਸਵਟੀ ਤੇ ਪਰਖ ਕੇ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਅਮਲੀ ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਜਗ ਮਹਿ ਉਤਮ ਕਾਢੀਐ ਵਿਰਲੇ ਕੇਈ ਕੇਇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪੰਤੁ ਇਹ ਵਾਕ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਇੰਨ ਬਿੰਨ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਨੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਮਾਨਸਕ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਜੋ ਜੋ ਮੁਢਲੇ ਅਸੂਲ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿੜਾਏ ਸਨ, ਵਰਤਮਾਨ ਈਸਾਈ ਕੌਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਅਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਅਸੂਲ ਬੜੇ ਪਵਿੱਤੂ ਹਨ, ਪੰਤੁ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜਾਮਾ ਕਿਸ ਹਦ ਤਕ ਪੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਆਕੇ ਸਾਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਭੀ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੀ ਰੂਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਕਰ ਅਜੇਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤਾ, ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> mhyfixct0mpui39ff65w6k7067kwpu4 250 47830 224405 146913 2026-07-05T13:39:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੬੧}} ਹੀ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਆਪਣੀ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਦੁਸਰੇ ਪਾਸੇ ਮਣੀ ਭਰ ਸ਼ਾਹੂਕਰ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨ ਲਗੇ ਕਿ ਓਹ ਆਪਣੀ ਅਨਗਿਣਤ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿਰਬਲ ਗਵਾਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਆਰਥਕ ਤਵਾਰੀਖ ਵਿਚਾਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਧਨਾਡ ਮਲਕ ਹੈ, ਕਰੋੜ ਪਤੀ ਜੋ ਕਿ ਮਲਕ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਸੋਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਫੀ ਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਦੇਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਤਿੰਨ ਚਥਾਈ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਕੇਵਲ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਸਬਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕਰ ੨੨ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਟੈਕਸ ਰਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ੯੫ ਕਰੋੜ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵਧ ਹੈ ਤਾਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ੪੩ ਲੱਖ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਕੇਵਲ ੩੬.੪ ਕਰੋੜ ਪੌਂਡ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਕਰ ਇਸ ਤੋਂ ਭੀ ਹੇਠਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਬਾਬਤ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਉਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਭੀ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ; ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਬੰਦੇ ਭੁਖ ਦੇ ਦੁਖੋਂ ਤਸੀਹੇ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ<noinclude></noinclude> 4fkn3es07ps89yc8jw6hspvmvlvqrzy 250 47831 224406 146914 2026-07-05T13:39:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੮੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਨੂੰ ਕਾਰਖਾਨੇ ਆਦਿ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਕਮਾਈ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਨਹੀਂ ਲਭਦਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾਹੁਕਾਰ ਵਿਪਾਰੀ ਲੋਕ ਕਣਕ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁਬਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਕਿ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਇਨਾਂ ਜਿਨਸਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤੀ ਨ ਗਿਰ ਜਾਵੇ: ਹਿਟਲਰ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਲੜਾਈ ਆਪਣੀ ਮਿਸਾਲ ਆਪ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਵਾਂਢੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੁਲਕਾਂ ਆਸਟੀਆ, ਪੋਲੈਂਡ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਹਾਲੈਂਡ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਨਾਰਵੇ, ਤੇ ਫਰਾਂਸ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਪੜਕੇ ਉਨਾਂ ਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਕਸੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਭਿਯਾਨਕ ਦਿਸ਼ਰ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। {{gap}}ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਨਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿਖਿਆ ਹੀ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਗਵਾਂਢੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰੋ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਸਮਝੋ, ਕਿਸੇ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨ ਕਰੋ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਈ ਇਕ ਚਪੇੜ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੁਸਰੀ ਖਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀਵਾਲ ਸਮਝਕੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿਓ, ਆਦਿ। ਤਾਂ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਾਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ ਆਦਰਸ਼ਕ ਧਾਰਿਮਕ<noinclude></noinclude> cj3ac0jp5vs6fryvwwe3p0es095fxff 250 47832 224407 146915 2026-07-05T13:39:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੯੩}} ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਹਨ | ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਉੱਨਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੋਕ ਮਾਨਸਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹੋਛੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਇਤਨੇ ਗਲਤਾਨ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸੂਲਾਂ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਇਹ ਗਲ ਕਹਿਣੋ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੇ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਖਲਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਾਫੀ ਉਚੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅੰਸ ਭੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚ ਵਿਚ ਅਜੇਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਭੀ ਹਨ ਜੋ ਨਿਰੋਲ ਧਾਰਮਿਕ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ ਤੇ ਇਨਾਂ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਪੰਤੂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਹੈ। {{gap}}ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਉਪੋਕਤ ਕਥਨ ਤੇ ਪੂਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਜਾਵੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦਾ ਇਖਲਾਕੀ ਜੀਵਨ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਉਚੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਸ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਥੜ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੰਬੰਧੀ ਇਤਨੀ ਹੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਆਰਥਕ ਬਣਤਰ ਅੰਦਰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁਜ਼ਾਦੇ ਗਲਾਂ ਸੰਭਵ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਇਖਲਾਕੀ ਜੀਵਨ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੋਵ, ਆਮ ਪੁਚਲਤ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਈਮਾਨਦਾਰ ਭੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ<noinclude></noinclude> jqrnyg1h1cbcyw7tln51l9e5jwv6fu2 250 47833 224408 146916 2026-07-05T13:39:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੮੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਨੂੰ ਕਾਰਖਾਨੇ ਆਦਿ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਕਮਾਈ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਨਹੀਂ ਲਭਦਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾਹੁਕਾਰ ਵਿਪਾਰੀ ਲੋਕ ਕਣਕ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁਬਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਕਿ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨਸਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤੀ ਨ ਗਿਰ ਜਾਵੇ! ਹਿਟਲਰ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਲੜਾਈ ਆਪਣੀ ਮਿਸਾਲ ਆਪ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਵਾਂਢੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੁਲਕਾਂ ਆਸਟੀਆ, ਪੋਲੈਂਡ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਹਾਲੈਂਡ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਨਾਰਵੇ, ਤੇ ਫਰਾਂਸ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਪੜਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਕਸੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਭਿਯਾਨਕ ਦਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। {{gap}}ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿਖਿਆ ਹੀ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਗਵਾਂਢੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰੋ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਸਮਝੋ, ਕਿਸੇ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨ ਕਰੋ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਈ ਇਕ ਚਪੇੜ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੁਸਰੀ ਖਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀਵਾਲ ਸਮਝਕੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿਓ, ਆਦਿ। ਤਾਂ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਾਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ ਆਦਰਸ਼ਕ ਧਾਰਿਮਕ<noinclude></noinclude> 70cdp6m44o8ejpzlnmkous1hun3i0vi 250 47834 224409 146917 2026-07-05T13:39:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੯੩}} ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਹਨ| ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਉੱਨਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੋਕ ਮਾਨਸਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹੋਛੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਇਤਨੇ ਗਲਤਾਨ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸੂਲਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਇਹ ਗਲ ਕਹਿਣੋ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੇ ਕਿ ਪੱਛਮੀ | ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਖਲਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਾਫੀ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅੰਸ ਭੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚ ਵਿਚ ਅਜੇਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਭੀ ਹਨ ਜੋ ਨਿਰੋਲ ਧਾਰਮਿਕ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਹੈ। {{gap}}ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਕਰਨ ਤੇ ਪੂਜ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦਾ ਇਖਲਾਕੀ ਜੀਵਨ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਉਚੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਸ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਥੜ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੰਬੰਧੀ ਇਤਨੀ ਹੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਆਰਥਕ ਬਣਤਰ ਅੰਦਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁਜ਼ਾਦ ਗਲਾਂ ਸੰਭਵ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਇਖਲਾਕੀ ਜੀਵਨ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੋਚ ਬੋਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਈਮਾਨਦਾਰ ਭੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ<noinclude></noinclude> hi4regkpis5r5x5jh14iu0i0kirqx5f 250 47835 224410 146918 2026-07-05T13:39:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੯੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਹੋਰਨਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਪੰਤੁ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਬੜੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋਵੇ। ਯਥਾ, ਇਕ ਕਾਰਖਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਨੀ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲੇਗੀ ਤੇ ਇਤਨੇ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜੇਹਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਰਖਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਓਸੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਕਿਰਤੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਕਰੇ ਉਥੇ ਕੰਮ ਕਰੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ। ਤੂ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇਸ ਪਾਲਸੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਦੇ ਕਾਬੂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜਾ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਇਖਲਾਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਿਲਸਲੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਊਣਤਾਈ ਨਹੀਂ ਪੰਤ ਧਾਰਮਿਕ ਨੁਕਤਾ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਇਹ ਗਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸੂਲ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਲਕ ਤੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡੀਆਂ ਯੋਗ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਇਹ ਗਲ ਭੀ ਕਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੁਫਲਤਾ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਮਾਦਾ ਫਾਵੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ<noinclude></noinclude> 2la56dr7kd74wezw1j3l7qbiz87u0en 250 47836 224411 146919 2026-07-05T13:39:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੯੫}} ਹਰ ਸਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਲਈ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ॥ | ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਹ ਗਲ ਭੀ ਯਾਦ ਰਖਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡੇ ਲਈ ਪੈਸਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਅਜੇਹੇ ਸਜਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਖਿਆਲ ਇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਜਿਤਨਾ ਆਰਥਕ ਖਿਆਲ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਨਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪੁਕਾਰ ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਮਾਇਆ ਕਮਾ ਸਕਣਗੇ। ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਭੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪੱਤੁ ਬਹੁਤੀ ਗਿਣਤੀ ਉਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਚੇ ਦਿਲੋਂ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਹੈ: ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੀ ਪੁਫਲਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਖਲਕਤ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਤਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕਰਾਰਾਂ-ਯਥਾ, "ਮੇਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁਤੁ ਹਾਂ; ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਵੇਗਾ ਨਜਾਤ ਪਾਵੇਗਾਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਣ। {{gap}}ਤਾਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਮਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸਦਾ ਬੀਜ ਨਾਸ ਤਾਂ ਨਹੀਂ<noinclude></noinclude> 98fihk833vz4416obfuh157jq2ifs8s 250 47837 224412 146920 2026-07-05T13:39:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੯੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਰਲੇ ਵੰਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਆਦਮੀ ਭੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਚ ਮੁਚ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੇ ਪੁਰਨਿਆਂ ਤੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਮਾਦਾ ਪ੍ਰਸਤੀ ਵਲ ਬਹੁਤ ਰੁਖ ਹੈ; ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਤਾ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਇਤਨੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ। ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਭੀ ਧਰਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਦਾ ਹਾਲਾਂ ਵੀ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਆਦਮੀ ਇਸ ਵਿਚ ਭੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਆਰਥਕ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਇਹ ਗਲ ਹੈਰਾਨੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਹਾਲਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਿਆਂ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਉਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਦੀਰਘ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੀਤੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤਕ ਗਿਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਂ ਪੈਣ ਲਗ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਜ਼ਮਾਨਾਂ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਤੀਕੇ ਬਦਲ ਲਏ ਹਨ। ਜਦ ਸਿਧ ਪਧਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਖੀਆਂ ਸੁਨਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਤਾਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਸੁਣਾਈ ਗਏ ਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੀਆਂ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੱਸ ਦੱਸ ਕੇ ਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੇ<noinclude></noinclude> g8mjbas0twodo1mipkvo2e016ee1qti 250 47838 224413 146921 2026-07-05T13:39:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੨੯੭}} ਅਸਰ ਪਾਈ ਗਏ; ਜਦ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਉਨਤੀ ਨੇ ਆਮ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੰਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੇ ਭੀ ਆਪਣੀ ਬਧੀ ਤੇ ਵਿਦਿਯਾ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਜ਼ਹਬ ਤੇ ਸਾਇੰਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਜਦ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਟੁਚੀ ਬਹੁਤੀ ਹਾਸਿਆਂ, ਖੇਡਿਆਂ ਤੇ ਦਿਲ ਪ੍ਰਚਾਵਿਆਂ ਵਲ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਗਿਰਜਾ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਕੇਵਲ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਥੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਦਿਲਲਗੀ ਲਈ ਸਾਮਾਨ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਬਿਰਧ ਅਵਸਤਾ ਦੇ ਮਰਦ ਇਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ, ਆਰਤਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਵਸਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਲੈਕਚਰ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਮੁਬਾਹਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਹ ਹਰ ਕਾਰ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਦਿਲ ਪ੍ਰਚਾਵੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਗਿਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬਾਲਕਾਂ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਉਣੇ ਤੇ ਖੇਲਾਂ ਖੇਲਣ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਹਨ। ਸੋ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਆਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ,<noinclude></noinclude> s2aim5u2y725shc6xpjmn4swgsg4dza 250 47839 224414 146922 2026-07-05T13:39:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੯੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਐਤਵਾਰ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਗਿਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਭੀ ਬਹੁਤ ਇਕੱਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{c|{{xx-larger|੨- ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ}}}} {{gap}}ਪੂਰਬ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾਤਾ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਨਵੀਨ ਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਧਰਮਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਬਾਹਮਣ ਧਰਮ, ਬੁਧ ਧਰਮ, ਜੈਨ ਧਰਮ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਧਰਮ, ਜੋਰਾਸਟਰ ਧਰਮ, ਆਦਿ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫੇਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਖੋ ਵਖਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਏ। ਇਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਹੈ। {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਧਰਮ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਹੋਏ, ਪੰਤੁ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹਾਲਤ ਬੜੀ ਡਾਵਾਂ ਡੋਲ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਪਿਛੇ ਦੌੜੇ ਫਿਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਛਾਂ ਤੋਂ ਭੀ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਰਹੇ। ਹਰ ਇਕ ਧਰਮ ਦਾ<noinclude></noinclude> hfaur199vx9fwdxnh534o5w2kj1au87 250 47840 224415 146927 2026-07-05T13:40:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੧੯੯}} ਮੁੱਢਲਾ ਅਸੂਲ ਹੈ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਅਥਵਾ ਰੀਝਾਉਣ ਦਾ ਸਿਧਾ ਰਸਤਾ ਉਸ ਦੀ ਸਾਜੀ ਹੋਈ ਖਲਕਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਤੇ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕਰਤਾ ਇਸੇ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, "ਖ਼ਾਲਕ ਖ਼ਲਕ, ਖਲਕ ਮਹਿ ਖਾਲਕ, ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸਰਬ ਥਾਈਂ। ਪੰਤੂ ਸਾਡੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹਾਲਤ ਕੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ, ਇਹ ਸਮਝਕੇ ਕਿ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਇਹ ਸਿਖ ਹੈ ਇਹ ਈਸਾਈ, ਆਦਿ, ਦੁਰਕਾਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸਰਿਆਂ ਤੋਂ ਨਫਰਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਤਿਕਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਇਥੋਂ ਤਕ ਪੁੱਜ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਉ ਐੜਾ ਭੀ ਭੁਲ ਗਏ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਸਾਡੀ ਸਮੁਚੀ ਕੌਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਭੀ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਢਾਹ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਮਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਇਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੜੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਕਈਆਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਬੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਚੀ ਕੌਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦੇ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਾਸ<noinclude></noinclude> snkyze6s646sevmbqh1l2rpxh8ynbkp 250 47841 224416 146928 2026-07-05T13:40:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩00|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਕਰਕੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੌਮਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਨ- ਅੰਜ਼ੀ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨ, ਡਚ, ਸਪਾਨੀ, ਇਟਾਲੀਅਨ, ਆਦਿ ਸਭ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅੰਗਜ਼ ਤੇ ਫਰੈਂਚ ਲੋਕ ਬੜੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਸਇਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਵਸਤੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਕਈਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਤੂ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਤੇ ਵਾਂਗ ਕਦੀ ਮਜ਼ਹਬੀ ਜਾਂ ਕੌਮੀ ਝਗੜ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਏ ਦਿਨ ਇਹੀ ਖਬਰਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਫਲਾਨੇ ਥਾਂ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਫਸਾਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਤਨੇ ਮਰੇ ਤੇ ਇਤਨੇ ਘਾਇਲ ਹੋਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਏ ਹਨ। ਮਜ਼ਹਬੀ ਨਫਰਤ ਇਥੋਂ ਤਕ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮਿਲਵਰਤਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਕੋਈ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਗੋਹਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ ਭਰਿਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਿਖ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਖ ਝਟਕਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਲਾਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ; ਸਿਖ ਭਾਵੇਂ ਉਪਰੋਂ ਉਪਰੋਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਨੀਆਂ ਡੀਗਾਂ ਪਏ ਮਾਰਨ ਪੰਤ ਅਮਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਨਾਂ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮਤ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਇਥੋਂ ਤਕ ਪੁਜ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਮਸੀਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਜਾ ਵਜਣ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> qwynntnuwvresd7fekd7yr08dg3mdq2 250 47842 224417 146929 2026-07-05T13:40:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੩੦੧}}</noinclude>ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਵੇਲੇ ਜੇਕਰ ਮਸੀਤ ਵਿਚੋਂ ਬਾਂਗ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਹਿੰਦ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਇਬਾਦਤ ਬਰਬਾਦ ਹੋਕੇ ਬੇਅਰਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਮਜ਼ਹਬ ਹੈ ਕਿ ਮਖੌਲ? {{gap}}ਸਾਡੀ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਢਲਾ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਵਿਦਿਯਾ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਤੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਬਾਬਤ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ। ਵਿਦ ਹੀਣ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਵਹਿਮੀ ਤੇ ਭਰਮੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਲਾਕ ਤੇ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸਜ਼ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਝਟ ਪਟ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਦਰ ਪੂਰਤੀ ਹੀ ਇਸੇ ਗਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਕੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ। {{gap}}ਪੜ ਲਿਖੇ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਕੋਈ ਅੰਸ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ। ਨਿਕਟ ਵਰਤੀ ਹੋਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤਿਆਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਹਬ ਤੋਂ ਨਫਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਇਥੋਂ ਤਕ ਭੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਜ਼ਹਬ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਖਦੇ। ਪੜਿਆਂ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਰੁਚੀ ਦੇ ਵਿਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪੋਲਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝ ਗਏ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅੰਧਾ ਧੁੰਦ ਆਮ ਅਨਪੜ੍ਹ<noinclude></noinclude> flh63elormbbrjh4p741vryj97bg1ax 250 47843 224418 146930 2026-07-05T13:40:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੦੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਉਨਾਂ ਗਲਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ = ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਨ ਮੰਨੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੋਝੀ ਜਿਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ ਤਲਾਂਜਲੀ ਦੇ ਕੇ ਇਖਲਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਸਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਲੋਂ ਇਤਨੀ ਅਨਗਹਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨਪੜ ਤੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਤਬਕਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈ ਰਹੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤੂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗੀ ਰੰਗ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਦਿਮਾਗਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਕੋਈ ਖਰਾਕ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਇਹ ਕੋਈ ਅਨਹੋਣੀ ਗਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਪੜ ਲਿਖੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਆਦਮੀ ਕਟੜ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ( Institution } ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਛੱਪੜ ਦੇ ਖੜੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਇਕੇ ਥਾਂ ਤੇ ਖੜੀ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦਾ: ਮੁੰਹ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਾਂਗ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਨਾਲ ਆਪ ਵਹਿੰਦੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਰ ਸਮੇਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਈ ਰਖਿਆ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਸਦਾ ਹੀ ਉਨਤੀ ਕੀਤੀ<noinclude></noinclude> o0uyd8a01xnwg3loxcmkavpup3veurb 250 47844 224419 146931 2026-07-05T13:40:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੩੦੩}} ਹੈ। ਤਾਂ ਤੇ ਵੇਲਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਭੀ ਇਸ ਅਨਗਹਿਲੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਤੋਂ ਉਠੀਏ ਤੇ ਪਿਛਲੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ। ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦੀ ਉਨਤੀ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਇਕ ਯੋਗ ਉਪਾ ਕਰੀਏ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪਾਖੰਡ ਜਾਂ ਡਿੰਭ ਸਾਡੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਮੁੜ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੰਗ ਦੇ ਕੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਢੰਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ। ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਣਤਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਮੁਢਲੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੇ ਅਮਲੀ ਸਿਖਿਆ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸਮਝਕੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਈਏ {{gap}}ਇਸ ਧਾਰਮਕ ਸੁਧਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬੜੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਅਨਪੜ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕਹਾਉਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਮਾਮੂਲੀ ਤੋਂ ਮਾਮੂਲੀ ਗਲ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਵਿਚ ਰਾਈ ਦਾ ਪਹਾੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਗਦਾਰੀ ਦੇ ਤਮਗੇ ਦਿਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਸਿਖ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਹੀ ਇਕ ਸਰਸਰੀ ਗਲ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਹੂਲੀਅਤ ਲਈ ਸਿਖ ਧਰਮ ਦੀ<noinclude></noinclude> 6gjp616swg1cy5bmt9f5rhqr70w15p8 250 47845 224421 146932 2026-07-05T13:40:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੦੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਣੀ ਅਥਵਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭੀ ਇਸੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਚੂੰਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਲਿਖਤ ਦਾ ਕੇਵਲ ਮੁੱਢ ਹੀ ਬੱਝਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਉਣਤਾਈ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਪਦ-ਵੰਡ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਇਕ ਵਾਕ ਨੂੰ ਵਖੋ ਵਖ ਪਦਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਲਿਖਤ ਦਾ ਭਾਵ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਗਲ ਹਰ ਇਕ ਸਾਧਾਰਣ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਭੀ ਸਮਝ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸ੍ਰੀ ਰਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਪਦ-ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੁਧ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸੌਖ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਪੰਤੁ ਇਹੀ ਗਲ ਕਿਸੇ ਕਟੜ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜਾਂ ਧਾਰਮਕਿ ਜੱਥੇ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ ਓਹ ਨ ਕੇਵਲ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ ਬਲਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਸਖਤ ਘਿਰਣ ਪਰਗਟ ਕਟੇ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਫਰੀ ਦਾ ਫਤਵਾ ਭੀ ਲਾ ਦੇਵੇ ਕਿਓਕਿ ( ਉਸ ਦੇ ਖਿਆਲ ਅਟ ਸਾਰ) ਤੁਸੀਂ ਸਿਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਹੱਤਕ ਕੀਤੀ ਹੈ! ਸੋ ਇਹ ਵਹਿਮ ਦੀ ਇੰਤਹਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ? {{gap}}ਕਈਆਂ ਵਲੋਂ ਚਰ ਡਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਦ-ਵੰਡ ਕਰਨੀ ਇਸ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨ ਪੈ<noinclude></noinclude> oy28tf95loovuqe082kxa5d18uujtko 250 47846 224422 146933 2026-07-05T13:40:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਧਾਰਮਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੩੦੫}} ਜਾਵੇ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਸਲੀ ਅਰਥ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਦ-ਵੰਡ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਇਹੋ ਸਿਧੀ ਲਿਖਾਈ ਠੀਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਇਕ ਮਿੰਟ ਲਈ ਮੰਨ ਭੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਬਾਣੀ ਦੇ ਅਸਲੀ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਗਲ ਸਚ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਣੀ ਰਚਨ ਦਾ ਲਾਭ ਹੀ ਕੀ ਸੀ? ਬਾਣੀ ਤੇ ਰਚੀ | ਆਮ ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ, ਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਇਆ ਕੇਵਲ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਇਸ ਤੋਂ ਕੀ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? {{gap}}ਅਸਲ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ | ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਸਾਫ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੜਨ ਵਿਚ ਸੌਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਪਦ-ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਬਹੁਤੀ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੰਥ ਵਿਚੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਸੁਝੇ ਇਕਠੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਦ-ਵੰਡੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਾਠ ਇਲਟ ਲ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੇ ਇਕੋ ਇਕ ਰਾਹ, ਪਦ-ਵੰਡ, ਵਿਚ ਰੋੜਾ ਅਟਕਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਂ ਤੇ ਧਰਮ<noinclude></noinclude> 59pgskifg66ahnd241g7gs04yh3s39a 250 47847 224423 146934 2026-07-05T13:40:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੦੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਸ਼ਾਸਤਾਂ ਦੀ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ, ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਊਣਤਾਈਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੀਏ। ਅਜੇਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਪਏ ਹੋਏ ਵਿਤਕਰੇ ਮਿਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਦੁਸਰੀ ਲੋੜ ਹੈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪੜੋ ਲਿਖੇ ਆਦਮੀ ਬਿਠਾਉਣ ਦੀ ਜੋ ਆਪ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਵਿਚਾਰ ਸਕਣ ਤੇ ਵਿਚਾਰਕੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਸਮਝਾ ਸਕਣ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਸਚੀ, ਸਚੀ ਤੇ ਪਵਿਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਰਸਮੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਾਂ ਬਨਿਸਬਤ ਅਮਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ। ਇਹ ਇਕ ਬੱਜਰ ਉਣਤਾਈ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਇਕ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਪੋਲੀਆਂ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੇਵਲ ਮਥੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਿਲਕ ਲਾ ਕੇ ਬਾਹਮਣ ਹੋ ਸਕੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਔਖ ਹੀ ਕੀ ਹੋਈ? ਸਭ ਕੋਈ ਹੀ ਬਾਹਮਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਤੂ ਬਾਹਮਣ ਬਣੀਦਾ ਹੈ ਅਸਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ? ਸ੍ਰੀ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜੋ ਬਰਹਮ ਵੀਚਾਰੈ ਸੋ ਬਰਾਹਮਣ ਕਹੀਅਤ ਹੈ ਹਮਾਰੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੋੜ ਹੈ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਢਾਲਣ ਦੀ। ਨਾਮ ਧਰੀਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਣੇ ਫਿਰਏ ਕੋਈ ਖਾਸ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਿਤਨੀ ਦੇਰ ਤਾਈਂ<noinclude></noinclude> njwemu7o7ldtk9fy633as77dxonm1ta 250 47848 224424 124340 2026-07-05T13:40:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|੩੦੭}}</noinclude>ਉਸ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ, ਜਿਸਦੇ ਅਸੀਂ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਾਂ, ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ। ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ; ਅਸਲੀਅਤ ਭੀ ਉਹ ਜਿਸਦੀ ਨੀਂਹ ਕੇਵਲ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਵਿਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਹੈ। {{gap}}ਸਾਡੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਹ ਪਲਟਾ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਕੌਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪਲਟਾ ਆ ਸਕੇਗਾ; ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਮਜ਼ਹਬ ਸਾਡੀ ਸਮੁਚੀ ਉਨਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੋੜਾ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣੇਗਾ।<noinclude></noinclude> clpe90ug5pzrth8kx80rmex68n4nyh1 250 47849 224425 146935 2026-07-05T13:40:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|ਕਾਂਡ ਗਿਆਰਵਾਂ}}}} {{c|{{larger|ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ}}}} {{gap}}ਇਹ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ ਕਿ ਖਾਨਸ ਜਨਮ ਇਕ ਦੁਰਲਭ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਦੀ ਸਾਜੀ ਹੋਈ ਖਲਕਤ ਵਿਚੋਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਥਿਰਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਲ ਮਜ਼ਹਬ ਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦੋਹਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਜੇ ਹੋਏ ਬਹੁਮੰਡ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰੇਸ਼ਟ, ਉਤਮ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਰਖਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਲੱਖ ਚਉਰਾਸੀ ਜੋਨਿ ਸਵਾਈ ਮਾਨਸ ਕਉ ਪ੍ਰਭ ਦੀਈ ਵਡਿਆਈ`। ਸੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਭੀ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦੁਲੰਭ ਹੈ। ਹੋਤ ਨ ਬਾਰੰਬਾਰ, ਜਿਉ ਬਨ ਫਲ ਪਾਕੇ ਭੁਇ ਗਿਰਹਿ ਬਹੁਰ ਨ ਲਾਗੈ ਡਾਰ, ਇਹ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਅਜੇਹੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੜ ਮੜ ਆਉਂਦੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਪਾਸੇ ਲਾਕੇ ਹੀ ਸਫਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਣ ਦੇ ਪਕੇ ਹੋਏ ਫਲਾਂ ਦੇ ਗਿਰ ਜਾਣ ਵਾਂਗ ਇਸ ਜਨਮ ਨੂੰ ਬੇਅਰਥ ਗੰਵਾਕੇ ਮੁੜ ਅਸੀਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਭਗਤ ਕਮਾਈ, ਤਬ ਇਹ ਮਾਨਸ ਦੇਹੀ ਪਾਈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਇਤਨੀ ਹੈ।<noinclude></noinclude> b6yg7p93rvdx4z3shk2i3nnvcom6mpp 250 47850 224426 146936 2026-07-05T13:41:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੦੯}} ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਵ) ਭੀ ਦਿਨ ਰਾਤ, ਬੇਨਤੀਆਂ ਪਏ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੇਹੀ ਕਉ ਸਿਮਰਹਿ ਦੇਵ`, ਤਾਕਿ ਉਹ ਇਸ ਜਾਮੇ ਵਿਚ ਆਕੇ ਆਪਣੀ ਕਲਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਣ। {{gap}}ਉਨਾਂ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ਼ ( Evolution of the Univer: e zini fazaini zi ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਭੀ ਇਹੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੋਰ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ( ਮਾਨੁਖ ਦੇਹ) ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਔਖੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿਚ ਦੀ ਲੰਘਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਨੀ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਵਾਯੂ ਇਕ ਮਿਕ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਘਮਾਰ ਦੇ ਚਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ; ਕਈ ਯੁਗ ਬਤੀਤ ਹੋਣ ਤੇ ਇਸ ਅਗਨੀ ਦੇ ਵਾ ਵਰੋਲੇ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਖੰਡਾਂ ਤੇ ਹਿਮੰਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ, ਜ਼ਮੀਨ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਹਵਾ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਵਖੋ ਵਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਸੂਖਮ ਜੜ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚੇਤਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਤੇ ਇ ਤੋਂ ਇਸ ਸਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਜੀਵ ਅਥਵਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਸਨੇ ਸੁਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੇ ਵਧਦੇ ਵਧ<noinclude></noinclude> l56lmjd790z1p5yjfyewl3rfufge7yn 250 47851 224427 146937 2026-07-05T13:41:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੧੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਦਿਆਂ ਦੇ, ਦਰਖਤਾਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਭੀ ਵੱਡੀ ਵਿਚਦੀ ਲੰਘ ਕੇ-ਪਹਿਲੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਮੱਛੀਆਂ, ਆਦਿ; ਫੇਰ ਹੱਡ ਪੱਸਲੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪੇਟ ਧਰ ਕੇ ਟਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਫੇਰ ਉਡਾਰੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ, ਚਾਮਚੜਿੱਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਂ, ਚਿੜੀਆਂ, ਆਦਿ; ਇਕ ਖੁਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ, ਫਟੇ ਹੋਏ ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ, ਬਾਂਦਰ, ਲੰਗੂਰ, ਆਦਿ-ਕਈ ਜੀਵ ਸ਼ੈਣੀਆਂ ਦੀ ਅਨਗਿਣਤ ਯੁਗਾਂ, ਯੁਗਾੜਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਇਹ ਸਾਇੰਸਦਾਨ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਾਨਸ ਦੇਹ ਧਾਰਿਆਂ ਕੋਈ 10,00 ਬਰਸ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਬਘਿਆੜਾਂ ਤੇ ਰਿੱਛਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਭੀ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਮਾਂ ਪੈਣ ਤੇ ਇਹ ਆਪ ਤਾਂ ਉਨਤੀ ਦੀ ਸੜਕ ਤੇ ਵਾਹੋ ਦਾਹ ਦੌੜਦਾ ਸੂਟ ਬੂਟ ਤੇ ਹੈਟ ਪਹਿਨਕੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੰਗਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਆਇਆ ਜੋ ਹੁਣ ਤਕ ਵਿਚਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵਾਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ!* {{rule}} *ਜੀਵ ਦੇ ਵਕਾਸ਼ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ<noinclude></noinclude> cje1ul4lfyxjpcnhaz3f0gn7j9lty7d 250 47852 224429 146938 2026-07-05T13:41:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੧੧}} ਮੁਕਦੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਮਜ਼ਹਬੀ ਪਹਿਲੂ ਤੋਂ ਦੇਖੋ ਜਾਂ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਤਾਕੀ ਵਿਚਦੀ ਝਾਤੀ ਮਾਰੋ, ਸਿਧ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮਾਨਸ ਅਵਸਥਾ ਜੀਵ ਦੀ ਉਨਤੀ ਦਾ ਅਖੀਰੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਉਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਗਲ ਵਲ ਕੁਝ ਧਿਆਨ ਦੇਈਏ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਕੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{c|{{x-larger|੨-ਪੱਛਮੀ ਨਕਤਾ ਨਿਗਾਹ}}}} {{gap}}ਇਹ ਗਲ ਮੰਨਣੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਨਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਡੂੰਘੇ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ। ਸਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ ਦਾ ੯੦ ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਹਿਸਾ ਤਾਂ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਨਿਆਵ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਇਤਨੇ ਖਚਤ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਸਖਮ ਮਸਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਖੋਜ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਪਸਤ ( Materialist) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਲ ਪੱਛਮੀ {{rule}} ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦੇਖੋ ਐਚ. ਜ. ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਰਚਤ "ਦ ਆਉਟ ਲਾਇਨ ਔਫ fਹਸਟਰ ਦੇ ਪਹਲੇ ਨੌਂ ਕਾਂਡ।<noinclude></noinclude> s16k3lexfkyp5s7arla1zn8s9ir8x9g 250 47853 224428 146939 2026-07-05T13:41:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੧੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਵਿੱਦਵਾਨ ਭੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦਾ ਪੁਸਤੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗੇ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}ਸਾਡਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਿਚ ਸਚਾਈ, ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕ ਮਨਖਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਹ ਜਗ ਮਿਠਾ ਤੇ ਅਰਾਲਾ ਕਿਨ ਡਿਠਾ' ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਪੁਰਸ਼ ਇਹੀ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਲਾਇਕ ਬਣਾਵੇ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਆਰਾਮ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਣ,--ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਿਲ ਸਕੇ; ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਮਕਾਨ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ, ਟੈਲੀ ਫੋਨ ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਆਦਿ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹੋਣ; ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਵੰਨ ਸਵੰਨੀ ਦੇ ਕਪੜੇ ਹੋਣ; ਸਫਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰ ਜਾਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੋਵੇ, ਸਵੇਰੇ ਉਠਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਅਖਬਾਰ ਮਿਲੇ; ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦਿਲ ਪ੍ਰਚਾਵੇ ਲਈ ਥੀਏਟਰ, ਸਿਨੇਮਾ, ਨਾਚ ਆਦਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਣ; ਇਤਿ ਆਦਿ। ਮੁਕਦੀ ਗਲ ਇਹ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਐਸ਼ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗੁਜਾਰਨਾ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦਾ ਮੁਖ-ਮੰਤਵ ਸਮਝ ਛਡਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਕਮਲਾ ਅਕਾਲੀ ਜੀ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਸਬੰਧੀ ਇਉਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:-ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਬਿਜਲੀ।<noinclude></noinclude> ruqt0ia4vjtpoe7aazzl5e40x5gvhu9 250 47854 224430 146940 2026-07-05T13:41:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੧੩}} ਚੰਦਰਮਾਂ ਚਾਹ ਖਾਨੇ ਦੀ ਫੁਰਤੀਲੀ ਫਰੰਰਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ-ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਮ ਨਿਯਮ-ਸ਼ਕਲ ਸਵਾਰਕੇ ਰਖਣੀ, ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ, ਰਾਹ ਜਾਂਦਿਆਂ ਪੱਲਾ ਛੋਹ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਖਿਮਾਂ ਮੰਗਣੀ ( I am sorry। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਸਿਨੇਮਾ, ਥੀਏਟਰ, ਚਿਸ਼ਾਲਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਤਨੇਮ-ਅਖਬਾਰ। {{gap}}"ਕਮਲਾ ਅਕਾਲ ਜੀ ਦੇ ਕਥਨ ਤੋਂ ਭੀ ਇਹੀ ਸਿਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਨੁਖਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੰਤਵ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੁਖ ਤੇ ਆਰਾਮ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਇਕ | ਆਦਮੀ ਦੀ ਇਹ ਦਿਲੀ ਤਾਂਘ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਮਾਇਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰੇ। ਮਾਇਆ ਦਾ ਖਿਆਲ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਤਨਾ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਇਕ ਨੁਕਤਾ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਭੀ ਮਾਇਕ ਮੇਚੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਯਕ ਆਸ਼ਰਮਾਂ, ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਦਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਭੀ ਰੁਪੈ ਪੈਸਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁਖਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਰ ਇਕ ਹਰਕਤ ਨੂੰ ਮਾਇਕ ਰੰਗ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ<noinclude></noinclude> ixxboe5gyjpdyuhwpmr0hgr6az20iyv 250 47855 224431 146941 2026-07-05T13:41:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੧੪|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਵਿਚ ਮਾਇਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇਸਦਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਥੇ ਇਹ ਦਸ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭਾਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਇਹ ਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁਖਮ ਦਸ਼ਾ ਵਲ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਨਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿੱਦਵਾਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਲੋਕ ਇਸ ਮਸਲੇ ਤੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਅਗੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਸਕਰਾਤ ( Socrates) ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਅਭੇਦਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਉਹ ਰੂਹ ਜੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਪਵਿਤ ਹੋਕੇ) ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਫਲਾਤੂਨ, ( Plato) ਆਦਰਸ਼ਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: "ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਚੇ ਚਾਹਵਾਨ ਦੀ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਖਾਹਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲੀਅਤ ( ਸੱਚ) ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਦ ਤਕ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਨ ਪੁਜ ਜਾਵੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ॥ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਪੁਜਕੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਫਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਾਂਤੇ ਅਫਲਾਤਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚ ਦੀ ਡ) ਮਾਨਸਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ<noinclude></noinclude> 3lraphqm65mndcy8cthz4auqiucb8ap 250 47856 224432 146942 2026-07-05T13:42:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੧੫}} ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੀ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਖਸ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਮਾਰ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ ਖ਼ਲਕਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ, ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ, ਪ ਤਾ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਹੀ ਦਸਿਆ ਹੈ। ਥਾਮਸ ਫਲਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਦਮੀ ਜੋ ਪਵਿਤੁ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਦੀਵ ਕਾਲ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਲੀਅਮ ਪੈਨ ਇਸੇ - ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਚਾ ਮੰਤਵ ਉਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਥਵਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਇਸ ਪੁਕਾਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿੱਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮਾਨਸਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਸੰਬੰਧੀ ਬੜੇ ਮਨੋਹਰ ਖਿਆਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪੰਤੁ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਮਾਦਾ ਪੁਸਤੀ ਦਾ ਹੀ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਗਿਣਨ ਜੋਗੇ ਹੀ ਅਜੇਹੇ ਪਰਸ਼ ਨਿਕਲਣ ਜੋ ਮਨੁਖਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰਦੇ ਹੋਣ। {{c|{{x-larger|੨-ਪੂਰਬੀ ਖਿਆਲ}}}} {{gap}}ਪੂਰਬੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮਾਦਾ ਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਹਾਲਾਂ<noinclude></noinclude> ejhuyzu15e3oj346t2onotq5bnyruem 250 47857 224433 146944 2026-07-05T13:42:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੧੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਉਤਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਜਿਤਨਾ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੈ.. ਇਥੇ ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨੇ ਇਤਨਾ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾੜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਧੋ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ, ਸਾਤੇ ਧੰਨ-ਭਾਗ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਇਸੇ ਗਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰਖਦੀ ਕਿ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦਾ ਮੁਖ-ਮੰਤਵ ਹੀ ਮਾਇਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੁਖ ਭੋਗਣੇ ਹਨ। ਟੱਚ ਤੇ ਦਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਸਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਇਆ ਦੀ ਲੋੜ ਜ਼ਰੂਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਤੁ, ਮਾਇਆ ਇਕੱੜ ਕਰਨੀ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਮੰਤਵ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਆਰ ਤਕ ਗੀਬੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਭੀ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਸਾਡੀ ਧਾਰਮਕ ਸਿਖਸ਼ਾ ਦੀ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। {{gap}}ਇਤਹਾਸ ਵਿਚਾਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਲਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੁਮਾਰਥਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਹੀ ਤੁਜੀਹ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾਂ ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਗਾਂਧੀ ਤਕ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲੇਖਣੀਆਂ ਇਸ ਗਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਰਥਕ. ਪਹਿਲੂ ਹੋਰਨਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ<noinclude></noinclude> skdobzcuyt83ynqvk5o0odlbvy4hvms 250 47858 224434 146945 2026-07-05T13:42:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੧੭}} ਨਾਲੋਂ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਬਨੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਲਗਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਹੀਰਾ ਜਨਮ ਬੇਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗੰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। {{gap}}ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਮਨੁਖਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸਬੰਧੀ ਫ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਇਆ ਸਫਲ ਤਾਹ ਕਾ ਗੁਣੀਐ, ਜਾਸ ਰਸਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਸ ਭਣੀਐ? ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਤਦ ਹੀ ਸਫਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਫਤ ਸਲਾਹ ਵਿਚ ਵਤੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਕ ਹੋਰ ਥਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਫਰਮਾ-1 ਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਧ ਸੰਗ ਮਿਲ ਹਰਿ ਰਸ ਪਾਇਆ, ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਫਲ ਉਹ ਕੱਇਆ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਭੀ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਹੈ ਨਾਨਕ ਇਹ ਸੀਰ ਵਾਣ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਉਂ ਚਿਤ ਲਾਇਆ। ਤਾਂ ਤੇ ਮਨੁਖਾ ਜਨਮ ਸਫਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖੱਲਾ ਕਾ ਉਸ ਦੀ ਸਾਜੀ ਹੋਈ ਖਲਕਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਣੀ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਅਨਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਹ ਇਸ ਅਮੋਲਕ ਜਨਮ ਨੂੰ ਕੌਡੀਆਂ ਦੇ ਭਾ ਜੁਏ ਹਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:-"ਵਿਚ ਸੰਗਤ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਵਰਤਦਾ ਦੇਖੋ ਸ਼ਬਦ ਵੀਚਾਰ; ਜਿਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਿਓ, ਤਿਨ ਜੂਐ ਜਨਮ ਸਭ ਹਾਰ; ਅਤੇ ਜੋ ਆਦਮੀ ਸਿਧੇ ਰਸਤੇ<noinclude></noinclude> mi9teoyt7zxedeqddlj36o1uxbnkt4v 250 47859 224435 146946 2026-07-05T13:42:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੧੮|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਪੈਕੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਇਸ ਅਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਤਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ:ਸਚੀ ਭਗਤੀ ਸਚ ਰੜੇ, ਹਰ ਸਚੇ ਸਚਿਆਰ, ਆਏ ਸੇ ਪੂਛਾਣ ਹੈਂ ਸਭ ਕੁਲ ਕਾਂ ਕਹ ਉਧਾਰ ` ਸੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਲਾਭ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ: ਭਜਹੁ ਗੋਬਿੰਦ ਭੂਲ ਮਤ ਜਾਓ, ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਕਾ ਇਹੀ ਲਾਹ ਕੇਵਲ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਹੀ ਇਕ ਅਤੇ ਹੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ:- "ਭਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਨਖ ਦੇਹੁਰੀਆ, ਗੋਬਿੰਦ ਮਿਲਣ ਕੀ ਇਹ ਤੇਰੀ ਬਰੀਆ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਭੀ ਸੱਖਣੀ ਗੰਵਾ ਲਈ ਤਾਂ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਫੇਰ ਚੁਰਾਸੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਕਿ ਦੁਬਾਰਾ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਕਲਿਆਣ ਕਰ ਸਕੇ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਪੂਜਨੀਯ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਿਖਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਘਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀ ਸਮੁਚੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਾਦਾ ਪੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਜੇਹੀਆਂ ਪਵਿਤੁ ਸਿਖਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਦਕੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀ ਦੁਖ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਆਰਥਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਕਥਨ ਤੋਂ ਇਹੀ ਸਿਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਬ<noinclude></noinclude> psbpp754t20w9r2vipz8q0idrux82af 250 47860 224436 146947 2026-07-05T13:42:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੧੯}} ਵਿਚ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ( ਆਰਥਕ ਪਹਿਲੂ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਜਨਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਥਵਾ ਇਸ ਦਾ ਮੁਖ-ਮੰਤਵ ਸਾਧ ਸੰਗਤ(ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਸਾਜੀ ਹੋਈ ਖਲਕਤ) ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਅਭੇਦਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। {{c|{{xx-larger|੩-ਸਿੱਟਾ}}}} {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਪਰਬੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥਕ ਪਹਿਲੂ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਖੋ ਵਖ ਰਸਤਿਆਂ ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਾਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਭੀ ਇਹੀ ਅਸੂਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਹਰ ਇਕ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਤੀ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਲਈ ਹਰ ਯੋਗ ਉੱਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਰ ਇਕ ਮੁਲਕ ਦੀ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਲਈ ਹਰ ਯੋਗ ਉਪਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਰਥਕ ਨੀਤੀਵੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੇਖਣੀਆਂ ਪੜਚੋਲਣ ਤੋਂ ਇਹੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ<noinclude></noinclude> 6xdyo9oaxmz6ecm7dfuuypqktdumlvq 250 47861 224437 146948 2026-07-05T13:42:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੨੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਖਿਆਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਵਾਂਢੀ ਦੇਸਾਂ ਲਈ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਣ। ਗੇਟ ਇਟਨ ਵਿਚ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਪਾਰਕ ਖਿਆਲੀਆਂ ( Mercat tilists) ਦੀਆਂ ਲੇਖਣੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਮਲਕ ਦੀ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਲਈ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਘਰੋਗੀ ਤੇ ਕੌਮੀ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਮਸੁਲ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਰੋੜਾ ਨ ਅਟਕਾਉਣ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮੁਲਕ ਦੀਆਂ ਕੌਮੀ ਮਤਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਇਨਾਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤੂ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਤੇ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਦੀ ਪਾਲਸੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਭੀ ਬਦਲਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਵਿਚ ਪਰਾਣੀ ਦਸਤਕਾਰੀ-ਰਖਿਯਕ ( Protectionist) ਪਾਲਸੀ ਦੇ ਥਾਂ ਖੁਲੀ ਤਜਾਰਤ ( Free trade) ਦੀ ਪਾਲਸੀ ਵਲ ਝੁਕਾ ਹੈ, ਡੇਵਿਡ ਰਿਕਾਰਡੋ ਸਮਿਥ ਤੋਂ ਇਕ ਕਦਮ ਹੋਰ ਅਗੇ ਚਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋਹਨ ਸਟਆਰਟ ਮਿਲ ਸਾਫ ਤੌਰ ਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ-ਰਖਿਯਕ ਪਾਲਸੀ ਦੀ ਨਖੇਧੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁਲਕ ਦੀ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਨੂੰ ਖਲੀ ਤਜਾਰਤ ਦੀ ਪਾਲਸੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਲਾਭ ਦਸਕੇ ਇਸਤੇ ਚਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਕਿ<noinclude></noinclude> bh2xtao8krek9efktq3fmj37ycvotk6 250 47862 224438 146949 2026-07-05T13:42:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੨੧}} ਬਰਤਾਨਵੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਕਾਫੀ ਪੁਵਲਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਖੁਲੀ ਤਜਾਰਤੀ ਪਾਲਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਸਤੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਦਸਤਕਾਰਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਆਰਥਕ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੇਖਣੀਆਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਉਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਨੂੰ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਰਥਕ ਪੁਫਲਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਸਲਾਹਾਂ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨੀ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਨੀਤੀਵੇਤਾਵਾਂ ( Physicrates) ਨੇ ਖੁਲੀ ਤਜਾਰਤੀ ਪਾਲਸੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਲਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਾੜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਇਸੇ ਪਾਲਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਤ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਰਖਯਕ ਪਾਲਸੀ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤਾਕਿ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਸਕਣ। {{gap}}ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਗੇਟ ਬਿਟਿਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਰਧ ਪਾਲਸੀ ਤੇ ਚਲ ਯੋਗ ਸਮਝਿਆ। ਜਦ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੇ. ਐਸ. ਮਿਲ ਖੁਲੀ ਤਜਾਰਤੀ ਪਾਲਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਦਾ<noinclude></noinclude> sbxtpabe961f3wqfp5na7yltj9vqarm 250 47863 224439 146950 2026-07-05T13:42:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੨੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਸੀ ਤਾਂ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਫਰੈਡਰਿਕ ਲਿਸਟ ਦਸਤਕਾਰੀ ਰਖਿਯਕ ਪਾਲਸੀ ਦਾ ਢੰਡੋਰਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸਦਾ ਸੀ ਕਿ ਖੁਲੀ ਤਜਾਰਤੀ ਪਾਲਸੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਦੀ ਜੜ ਤੇ ਕਹਾੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਮਗਰੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਰ ਤਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾ ਰਸਤਾ ਦਸਤਕਾਰੀ ਰਖਿਯਕ ਪਾਲਸੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਲਸੀ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕਨ ਗੁਰਨਮੈਂਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸਤ ਕਾਰੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀ ਰਖਿਯਕ ਪਾਲਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਈਆਂ। {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦਸਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਦਸਤ ਕਾਰੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਦੇਸੀ ਮੰਡੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਲਕਾਂ ਨੇ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਖੋ ਵਖ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਪਾਰਕ ਅੰਦੋਲਨ (:Commercial Revolution! ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਭਵਿਖਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਰਖਣ ਦੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਫਰੀਕਾ ਏਸ਼ੀਆ ਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤੇ ਜਰਮਨੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁਰਨਮੈਂਟਾਂ<noinclude></noinclude> fydnuya3qkr18zrwc3qrwxbamqrrwkj 250 47864 224440 146951 2026-07-05T13:42:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੨੩|ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|}} ਦੇ ਸ਼ਕੰਜੇ ਅਗੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੇ ਕੱਸੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਗਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਇਸ ਗਲ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਭੀ ਬਸਤੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਾਜਸੀ ਜਾਂ ਆਰਥਕ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਤਨੀ ਭੀ ਸਰਸਰੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ( ਮਾਲਕਾਂ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨ ਹੋਵੇ।ਇਹ ਹੈ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਆਰਥਕ ਸੁਤੰਤਾ ਨੂੰ ਇਤਨੇ ਕਰੜੇ ਜੰਦਰੇ ਲਗਣ ਦਾ ਜੋ ਖੁਲਣੇ ਬਹੁਤ ਕਠਣ ਹਨ। {{gap}}ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਰਥਕ ਫ਼ਲਤਾ ਵਧਦੀ ਗਈ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਭੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਇਸ ਰੱਸਾਕਸ਼ੀ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਰੁਧ ਸੈਂਕੜੇ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜਨੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਾਂ ਨਵੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਤਾਕਿ ਉਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਕਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇ, ਲੜਨੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਡਾਕਟਰ ਤਾਰਕ ਨਾਥ ਦਾਸ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ "ਇੰਡੀਆ ਇਨ ਵਰਲਡ ਪਾਲੇਟਿਕਸ) ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਬੂ ਰਖਣ ਲਈ ਅੰਗੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋਤਰ ਸੌ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜਨੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ।<noinclude></noinclude> 2rviiy1tnmtb6ry2px6i9flbhy72z2f 250 47865 224441 146952 2026-07-05T13:42:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੧੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>{{gap}}੧੯੧੪ ਤੋਂ ੧੯੧੮ ਵਾਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਆਰਥਕ ਭਖ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਲੜਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਭੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਆਰਥਕ ਭੁਖ ਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੇ ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਲੜਾਈ ਅਰੰਭ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੰਕੇ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯੂਣਾ ਦਿਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਰਮਨ ਕੌਮ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਜਿਉਂਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਜੋ ਸਿੱਟਾ ਮਹਾਂ ਜੰਗ ਦਾ ਨਿਕਲਿਆ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਭਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ:-ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਲੱਖ ਚੋਣਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਲੈਕੇ ਕਈ ਲੱਖ ਮਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਯਤੀਮ ਕੀਤਾ, ਕਈ ਲੱਖ ਜਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੰਡੇਪੇ ਦਿਖਾਏ ਤੇ ਕਈ ਲੱਖ ਮਾਵਾਂ, ਭੈਣਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਬਾਪਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੇਕਿਆ; ਕਈਆਂ ਕੰਗਾਲਾਂ ਨੂੰ ਧਨੀ ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਧਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਗਾਲ ਕਰ ਦਿਤਾ; ਮਾਨੋਂ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਜੰਗ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ ਦਿਖਾਵੇਗਾ ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਅਖਾਂ ਅਗੇ ਹੀ ਆ ਜਾਣੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਗਲੋਂ ਪਿਛਲੇ ਜੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘਟ ਖਤਰਨਾਕ ਤੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੱਛਮ ਦੀ ਮਾਦਾ ਪੁਸ਼ਤੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਭੀ,ਬਖਸ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਇੰਸ ਦੀਆਂ ਅਨਗਿਣਤ ਨਵੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਨੇ ਕੁਦਰਤ<noinclude></noinclude> 8qxl9x9g64lq4nr8oxvwkr6bhl9bgf4 250 47866 224442 146953 2026-07-05T13:43:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੨੫}} ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਨਕੇਲਾਂ ਪਾ ਇਸ ਨੂੰ ਆਦਮੀ ਦੀ ਦਾਸੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ-ਰੇਲਾਂ, ਮੋਟਰਾਂ, | ਬਸਾਂ, ਕਾਰਾਂ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਫਰ ਕਰਨਾ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਟੈਲੀਫੂਨ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰਨੀ, ਤਾਰ ਜਾਂ ਬੇਤਾਰ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਸਜਣਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਛੇਤੀ ਸੁਨੇਹਾ ਪੰਚਾਉਣਾ, ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਰੰਗ ਰਾਗ ਗਾਉਣੇ, ਹਾਸੇ ਤੇ ਤਮਾਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗਣਾ, ਆਦਿ-ਇਹ ਸਭ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਹੈ। ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਅਜੇਹੀ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਉੱਨਤੀ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਈ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਤਵਾਰੀਖ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤਕ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਸੀ। ਖਾਣ, ਪੀਣ, ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਵਰਤਣ ਦੀਆਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਫਾਈ ਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ, ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਦੁਸਰੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਮੇਲ, ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਸਤੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤਜਾਰਤੀ ਉਨਤੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਹੀ ਮੰਡੀ ਬਣਾ ਛਡਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੋ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਤਖਤੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਪੈਸੇ ਹਨ।<noinclude></noinclude> g8fwjo6sou8ahv4vwiyvu6wmcn3ffbk 250 47867 224443 146954 2026-07-05T13:43:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੨੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਇਸ ਕੌਮਾਂਤ੍ਰੀ ਤਜਰਤ ਰਾਹੀਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੋ ਇਕ ਦੇਸ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦੁਸਰਿਆਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਹ ਸਭ ਚਮਤਕਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਦਾ ਪ੍ਰਸਤੀ ਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਮਾਗੀ ਅਤੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਸ ਪਾਸੇ ਵਲ ਹੀ ਲਾ ਛਡਿਆ ਹੈ। ਪੰਤੂ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਕੀ ਹੈ? ਭਾਵੇਂ ਉਨਾਂ ਪੂਰਬੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਭੀ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਕ ਭੁਖ ਹਾਲਾਂ ਤਕ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਮੁਲਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੋ ਸ਼ੈਣੀਆਂ ( ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀ) ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਪਰ ਵਿਤਕਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਭਾਵੇਂ ਉਪਰੋਂ ਉਪਰੋਂ ਹਸਦਾ, ਖੇਡਦਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਵਿਚਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਪੰਤੂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ; ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਇਕ ਅਜੀਬ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਜਹੀ ਲਗੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮਤਲਾਸ਼ੀ ਹਰ ਇਕ ਹੈ, ਪੰਤੁ ਮਿਲਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਕੌਮਾਂੜੀ ਨਕਤਾ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਭੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਭੈੜੀ ਹੈ। ਹਰ ਇਕ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੜੋਸੀ ਦੁਸ਼ਮਨ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਜਾਪਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਚ ਮੁਚ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਮੁਲਕ<noinclude></noinclude> hcdkulghb7v6asrwovo1yes74wi8c84 250 47868 224444 146955 2026-07-05T13:43:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੨੭}} ਇਸੇ ਤਾੜ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ ਉਹ ਦੁਸਰੇ ਤੇ ਕਾਬ ਪਾਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁਤੰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤਲੇ ਰੌਂਦੇ। ਸਤੰਬਰ, ੧੯੩੯ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਹਿਟਲਰ ਨੇ | ਯੂਰਪੀਨ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਹਿਟਲਰਸ਼ਾਹੀ ਮਚਾਈ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਹਿਰਦੇ ਵੇਧਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪਤਲੀਆਂ ਦੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਛੋਟੇ ਵਡੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀ, ਆਰਥਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੁਤੰਤਾ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਪੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੱਥਾ ਲਗਾ ਹੈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਤਾਕਤ ਨਾਲ। ਦੇਖੋ ਭਵਿਖਤ ਕੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਕ ਗਲ ਸ਼ਰਤੀਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਦਾ ਪ੍ਰਸਤੀ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਭੁਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਲੜਾਈ ਪੱਛਮੀ ਸਭਯਤਾ ਨੂੰ ਖਾਸ ਧੱਕਾ ਮਾਰੇਗੀ ਅਤੇ ਵਖੋ ਵਖ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਪੂਸਪਰ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਦੁਰੇਡਾ ਜਾ ਸੁਟੇਗੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਦਸ਼ਾ ਵਲ ਤਕੋ ਜਾਂ ਕੋਮਾਂੜੀ ਦਸ਼ਾ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ ਮਾਨੋ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਅਤਿ ਨੂੰ ਪੁਜਕੇ ਭੰਬਲ ਭੂਸੇ ਖਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੜ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਜਹੇ ਰਹਿਬਰ ਦੀ ਲੋੜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੜਿੱਕੀ ਵਿਚੋਂ ਕਢਕੇ ਸੁਖ, ਚੈਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਪਰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਦੁਤੀ ਦਾਨ ਬਖਸ਼ੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਟਕਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮਤ<noinclude></noinclude> tmu75rjtswpui3zsmmpl27sezvmquc3 250 47869 224445 146956 2026-07-05T13:43:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੧੬|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੇ। {{gap}}ਪੁਰਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਪੁਮਾਰਥਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਾਸੇ ਇਤਨੇ ਪਏ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਲ ਖਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ। ਦੇਸ਼ ਬੜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬੜੀ ਉਪਜਾਊ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਖਾਸ ਤਕਲੀਫ ਨ ਕਰਨੀ ਪਈ। | ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਭੀ ਸਾਡੀ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ, ਸਾਨੂੰ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਬਖਸ਼ਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵਡ ਵਡੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਦਰ ਪੁਰਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਔਕੜ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ | ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ, ਜਦ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਬੜੀ ਥੋੜੀ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਜਾਉ ਸੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਨਕੁਲ ਸੀ, ਮਲਕ ਦੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਬੜੇ ਆਰਾਮ ਤੇ ਪੁਸਪਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਤੇ ਨਾਂਹੀ ਡਾਕ ਮਾਰਨ ਦੀ, ਹਰ ਇਕ ਧਰਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਵਿਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਮੁਲਕ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਵਿਕਾਸ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਈ ਰਾਜੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚੀ<noinclude></noinclude> s8ahhvmigbrr4ry5dkz2yfku0qa6wtj 250 47870 224446 146957 2026-07-05T13:43:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|੩੨੯}}</noinclude>ਕਦੀ ਕਦੀ ਖੜਕਾ ਦੜਕਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਨਿਤਾਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਅਜੇਹੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘਟ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਖ, ਆਰਾਮ ਤੇ ਚੈਨ ਨਾਲ ਵਤੀਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੰਤੂ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਬੱਜਰ ਉਣਤਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੇ ਸ਼ਤੂਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦ ਤਕ ਕੋਈ ਦੇਸੀ ਨ ਆਇਆ ਤਦ ਤਕ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਗੁਜ਼ਰੀ, ਪੰਤੁ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਜਦ ਪੱਛਮ ਵਲੋਂ ਮੁਲਸਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਹੋਣੇ ਅਰੰਭ ਹੋਏ ਤਾਂ ਵਸਨੀਕ ਓਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਮਥ ਸਨ | ਬਸ, ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ; ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਲਈ | ਪੱਛਮ ਵਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਗੋਹਾਂ ਦੇ ਗੋਹ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਥੇ ਆਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਮਾਲਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ, ਅਕਬਰ ਵਰਗੀਆਂ ਖਾਸ ਖਾਸ ਹਸਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰੁਲਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਹ ਵਤੀਰਾ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਤੰਤਾ ਦੀ ਸਿਟ ਚਲਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਗੋਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਧਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਤੰਤਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਾਫੀ ਧੱਕਾ ਵੱਜਾ ਪੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਆਰਥਕ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ<noinclude></noinclude> dy5zn5wwqsp3f7zyx4fisyxb16b0lel 250 47871 224447 146958 2026-07-05T13:43:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੩੦|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}} ਲਈ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਰ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਉਪਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਆਰਥਕ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਸੀ। ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਈਆਂ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਪੁਫਲਤ ਸਾਡੀ ਆਰਥਕ ਤਵਾਰੀਖ ਵਿਚ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਰਖਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੁਣ ਤਕ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇਕਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਦਾ ਇਸਦੇ ਗਵਾਂਢੀ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਰਥਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਪ੍ਰੰਤੂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਵਕਾਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਆਰਥਕ ਫਲਤਾ ਨੂੰ ਖਾਸ ਧੱਕਾ ਵੱਜਾ। ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਤਜਾਰਤੀ ਪਾਲਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਲਕ ਦੀਆਂ ਘਰੋਗੀ ਤੇ ਕੌਮੀ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਬਰਬਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਦੁਸਤਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਆਕੇ ਵਿਕਣ ਲਗੀਆਂ। ਮੁਲਕ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਚਲਾਕੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅੰਗੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ, ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੋਈ ਉਪਾ ਨ ਹੋਇਆ | ਜਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ<noinclude></noinclude> q6p5hkpfu645c35somzmpy4nfwl3wvn 250 47872 224448 146959 2026-07-05T13:43:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੩੩੧|ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੰਤਵ|}} ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲੀ, ਤਦ ਤੋਂ ਭੀ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਵਤੀਰਾ ਅਖਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ | ਮੁਲਕ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਬਦੇਸ਼ੀ ਹਕੁਮਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਰਚ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਪੰਤੁ - ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਕ ' ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਦੇਸ ਆਰਥਕ ਨਕਤਾ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਫਾਡੀ ਹੈ।* {{gap}}ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੌਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਰਥਕ ਪਹਿਲੂ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦਾ ਅਖੀਰੀ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਰਾਜਸੀ, ਆਰਥਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਧਾਤਮਿਕ ਸੁਤੰਤਾ ਖੋ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਗੁਲਾਮ ਰਹਿਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੁਤੰਤਾ ਦਾ ਮਾਦਾ ਹੀ ਸਾਡੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਪ੍ਰਮਾਰਥਿਕ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ ਭੀ ਪਖੰਡ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੇ ਹੋਈਏ ਤੇ ਇਸ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬੇਸ਼ਕ ਅਸੀਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਨਾਈ ਜਾਈਏ ਤੁ ਲੋੜੀ ਦੀ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਫੁਲਤਾ ਤੋਂ ਬਨਾਂ ਉਹ ਦੁਖ ਦੁਖ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ {{rule}} *ਹੁੰਦਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਕ ਹਾਲਤ ਸਬੰਧ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦ ਵਾਕਫੀਅਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਖੋ fਸੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਰਚਤ ਪੁਸਤਕ "ਗਰਬ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ।<noinclude></noinclude> mc9spxdjrqj5jutvbk0fhdkhrr43tcn 250 47873 224449 124366 2026-07-05T13:43:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੩੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜ ਭਾਸਦੀ ਹੈ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਨੀਤੀ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰ ਅਥਵਾ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਧਰਮੱਗ ਵਰਿਆਮ ਯੋਧੇ ਦੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਵਤੰਤ੍ਰਤਾ ਦਾ ਸਾਹ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਪੁੰਨ ਖੱਟੇ ਤੇ ਦੇਸ ਅਰਥ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਦੋਹਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ ਤਾਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਪ੍ਰਮਾਰਥਕ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਆਰਥਕ ਮੌਜਾਂ ਭੀ ਮਾਣ ਸਕਣ। {{center|ਸੰਪੂਰਣ}}<noinclude></noinclude> 5jom0jstp7tf7w8ydmt7h21aasfkw19 250 47874 224450 147483 2026-07-05T13:44:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਬਿਓਰਾ'''}}}} ਉਤਪਤੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ, ੧੭-੮; ਊਣਤਾਈਆਂ, ਦਰਸ਼ਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ੨੮੧-੪ ਅਫਰੀਕਾ, ੩੬ ਅਫਲਾਤੂਨ, ੨੯, ੩੧੪ ਅਮ੍ਰੀਕਾ, ੩੬, ੩੨੨ ਅਵਸਥਾ, ਜੁਵਾ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਵਿਆਹ, ੧੪੫-੭ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ੩੪, ੩੨੨ ਆਚਰਣ, ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਵਿਆਹ, ੧੫੨-੩ ਆਮਦਨ ਤੇ ਖਰਚ, ੨੩੬-੪੦ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ੬੧ -, ਪੱਛਮੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ, ੧੦੭-੮ ਅੰਦੋਲਨ, ਤਜਾਰਤੀ, ੩੩, ੩੨੨; -, ਦਸਤਕਾਰਕ, ੩੫ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਆਰਥਕ ਸ੍ਵਤੰਤ੍ਰਤਾ, ੨੪0-੩ -, ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ੨੧੦-੨; -, ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ, ੮੬-੧੧੮; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ, ੮੯-੯੫; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ, ੯੫-੮; ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ੧੦੦-੪, -, ਸ਼ਹਿਰੀ, ੧੦੩-੪ -, ਪੱਛਮੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ੧੧੦-੨, - - ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦੋਸ਼ਾ, ੧੦੭-੧੪ - - ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਯਤਨਾ ੧੧੩-੪ -, ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨਾ, ੬<noinclude></noinclude> 4ebygclkg9b8bgihyhm2tvo1qclmitm 250 47875 224451 124368 2026-07-05T13:44:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੩੨|ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ|}}</noinclude>ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜ ਭਾਸਦੀ ਹੈ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਨੀਤੀ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਜਸੀ ਲੀਡਰ ਅਥਵਾ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਧਰਮੱਗ ਵਰਿਆਮ ਯੋਧੇ ਦੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਵਤੰਤ੍ਰਤਾ ਦਾ ਸਾਹ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਪੁੰਨ ਖੱਟੇ ਤੇ ਦੇਸ ਅਰਥ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਦੋਹਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ ਤਾਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਪ੍ਰਮਾਰਥਕ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਆਰਥਕ ਮੌਜਾਂ ਭੀ ਮਾਣ ਸਕਣ। {{center|ਸੰਪੂਰਣ}}<noinclude></noinclude> 5jom0jstp7tf7w8ydmt7h21aasfkw19 250 47876 224452 147484 2026-07-05T13:44:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਬਿਓਰਾ'''}}}} ਉਤਪਤੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ, ੧੭-੮; ਊਣਤਾਈਆਂ, ਦਰਸ਼ਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ੨੮੧-੪ ਅਫਰੀਕਾ, ੩੬ ਅਫਲਾਤੂਨ, ੨੯, ੩੧੪ ਅਮ੍ਰੀਕਾ, ੩੬, ੩੨੨ ਅਵਸਥਾ, ਜੁਵਾ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਵਿਆਹ, ੧੪੫-੭ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ੩੪, ੩੨੨ ਆਚਰਣ, ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ, ਵਿਆਹ, ੨੫੨-੩ ਆਮਦਨ ਤੇ ਖਰਚ, ੨੩੬-੪੦ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ੬੧ -, ਪੱਛਮੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ, ੧੦੭-੮ ਅੰਦੋਲਨ, ਤਜਾਰਤੀ, ੩੩, ੩੨੨; -, ਦਸਤਕਾਰਕ, ੩੫ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਆਰਥਕ ਸ੍ਵਤੰਤ੍ਰਤਾ, ੨੪੦-੩ -, ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ੨੧-੨; -, ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ, ੮੬-੧੧੮; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ, ੮੯-੯੫; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ, ੯੫-੮; ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ੧੦੦-੪, -, ਸ਼ਹਿਰੀ, ੧੦੩-੪ -, ਪੱਛਮੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ੧੧੦-੨, - - ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦਸ਼ਾ, ੧੦੭-੧੪ -- ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਯਤਨਾ ੧੧੩-੪ - -, ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨਾ, ੧੧੫-੬<noinclude></noinclude> alofswo07ehmidjb9lj5r4fi067om1o 250 47877 224453 147485 2026-07-05T13:44:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>੩੩੨ ਦਾ ਵਰਤਾਵਾ, ੨੦੯-੧੦ ਦੀ ਕਲਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੨੯੩ ਨੀਤੀ, ੫੦-੧ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਅਤੇ ਵਿਪਾਰ, ੨੩੪-੫ ਈਰਾਨ, ੧੯ ਏਸ਼ੀਆ, ੩੬, ੩੨੨ ਸਭਯ, ਕੌਮਾਂ, ੩-੭ ਸਭਯਤਾ, ਕੀ ਹੈ? ੨, -, ਦਾ ਮਿਆਰ, ੩ -, ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਅਸੂਲ, ੭ -, ਦੀ ਪਛਾਣ ੭ -, ਦਾ ਵਿਕਾਸ਼, ੧੭-੪੨ -, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ੧੮-੨੨, -- ਦੇ ਕੇਂਦਰ, ੧੯ - - ਦੇ ਲੱਛਣ, ੨੨-੭ -, ਪੱਛਮੀ ਦਾ ਝੁਕਾਉ, ੪੧ -, ਪੂਰਬੀ ਦਾ ਰੁਖ, 80 ਸਰਮਾਇਆ ਦੀ ਯੋਗ ਵਰਤੋਂ, ੨੨੩-੪ ਸਦਾਚਾਰ, ੪੩-੮੫ ਸੁਕਰਾਤ, ੨੯, ੩੧੪ ਸਫਾਈ ਘਰ ਦੀ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੧੮੦-੩ - -, ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ੧੮੩-੫ ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ੧੮੬-੨੧੯ ਸ੍ਵਤੰਤ੍ਰਤਾ, ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਵਿਆਹ, ੧੫੬-੭ ਸਲਾਹ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ, ੧੫੮-੯ ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਨ-ਸ਼ਿਪ, ੬੪-੫<noinclude></noinclude> 18f5pncg3ndo5ccu9h898xegfusk95c 250 47878 224454 147486 2026-07-05T13:44:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ, ੨੪੯ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਮਾਸਟਰ, ੧੮੦ ਸੁਭਾਵ, ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ, ੪੩-ਪ,-ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ {{gap}}ਵਿਆਹ, ੧੫੬-੭ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਡਾਕਟਰ, ੧੨੭ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ, ਸਮਾਜਕ ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੨੦੧-੨, - - ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ੨੦੩-੪ -, ਪੱਛਮੀ ਦੇ ਗੁਣ, ੨੦੩ ਸੰਬੰਧ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ, ੬੫-੭, ੧੬੧ ਹੱਕ, ਵੋਟ ਦਾ, ੨੭੯-੧ ਹਿਟਲਰ, ੨੫੧, ੩੨੪, ੩੨੭ ਹੈਕਰ, ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ, ੯੫-੬ ਕਨਫਿਊਸ਼ਸ਼, ੨੯ ਕਲਬ (i) ਸੋਸ਼ਲ ੪੯ ਕਿਰਤ, ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ, ੨੪੩-੬ ਕੁੜਮਾਈ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੧੨੫ -, ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ੧੩੪ ਕੋਰਟਸ਼ਿਪ, ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ੧੩ ੩-੪, -, ਅਤੇ ਵਿਭਚਾਰ, ੧੨੬-੭, ਕੰਪਨੀ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ, ੩੫ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਵਿਪਾਰਕ, ੨੩੭-੯ ਖਰਚ, ਵਾਧੂ ੨੩੮-੯ ਖ੍ਰੀਦੋ ਫਰੋਖਤ, ੨੩੩-੪ ਖਿਆਲ (i) ਨਵੀਨ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਾਂ, ੬੨-੪ ਗਾਂਧੀ, ੩੧੬<noinclude></noinclude> t2gbti5l54fcg742hbnmzo086c1gpyk 250 47879 224455 147487 2026-07-05T13:44:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਘਰਾਣਾ, ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ-ਵਿਆਹ, ੧੩੪, ਘਰੋਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ੧੬੩ -੮੫, - -, ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ੧੬੩-੪ - -, ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਅਸਰ, ੧੬੪ - -, ਦੀ ਬੇਰਸੀ ਦਾ ਕਾਰਨ, ੧੬੯,੧੭੧ ਚਾਲ ਚਲਨ, ੫੭-੬੭ ਚੀਨ, ੧੯, ੩੦,੩੪ ਚੁਗਲੀ, ੫੦-੧ ਚੋਰ (ਆਂ), ੨੨੨ -, ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ੫੮-੯ -, ਪੱਛਮੀ " ", ੫੬ ਜਨਮ, ਮਾਨਸ ਦੀ ਮੱਹਤਤਾ, ੩੦੮-੧੧ -, - ਸਬੰਧੀ ਪੱਛਮੀ ਖਿਆਲ, ੩੧੧-੫ -, - - ਪੂਰਬੀ "), ੩੧੬-੯ -, - -, ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਸਿੱਟਾ, ੩੧੯-੩੨ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵਿਆਹ ਦੀ, ੧੬੦-੧ ਜਾਤ ਪਾਤ, ੩੧ ਜਾਗਣਾ, ਸਵੇਰੇ, ੬-੭੦ ਜਾਪਾਨ, ੩੪ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ, ੨੨੬-੮ ਟੱਬਰ, ਇਕਹਿਰੇ, ੧੯੭, -, ਇਕਠੇ, ੧੯੬, --, ਦੇ ਗੁਣ, ੧੯੮ ਟੱਬਰਦਾਰੀ, ੧੬੫-੭੫; -, ਆਦਰਸ਼ਕ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੧੬੬-੮;<noinclude></noinclude> nvfxs7mprualp0qkfcp9kjw79by92tc 250 47880 224456 147488 2026-07-05T13:44:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>-, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਆਮ, ੧੯੮; -, ਆਦਰਸ਼ਕ ਲਈ ਯਤਨ, ੧੬੯ , ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ੧੭੦) _, ਆਦਰਸ਼ਕ, ੧੭੩-੪. ਟੋਕੀਓ, ੯ ਠਗੀ, ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ੬੦, ੨੨੨, ਡਿਕਟੇਟ੍ਰ ਸ਼ਿਪ, ੨੪੯-੫੧ ਤਲਾਕ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ੫੫,੨੦-੯ ਤ੍ਰੀਕੇ, ਵਿਵਹਾਰਕ, ੨੨੩ -੩੬ ਦਾਜ, ੧੩੪-੫ ਦਿਲ ਪ੍ਰਚਾਵਾ, ੭੭-੮੫; -, ਦੇ ਸਾਮਾਨ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੭੮-੮੦; -,-, ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ੮੧-੨ ਦੋਸਤੀ, ਸੱਚੀ ਦੇ ਅੰਗ, ੫੬ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ, ੨੯੫ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ, ੩੦੩-੭ -, ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੨੮੯-੯੮) - ਗਿਰਾਵਟ, ਸਾਡੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ੩੦੧-੨ ਧਾਰਮਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ੨੮੫-੩੦੭ --, ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੨੮੬-੯੮, - -, ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ੨੯੮-੩੦੭ ਨਫਰਤ, ਮਜ਼ਹਬੀ, 300 ਪ੍ਰੇਮ, ਪ੍ਰਸਪਰ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਵਿਆਹ, ੧੫੩-੫ ਪਾਬੰਦੀ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਤੇ ਉਨਤੀ, ੨੩੫-੬ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਰਾਜਸੀ, ੪੬-੫੦, ੨੬੦-੭੪<noinclude></noinclude> 8p92j53a4enctw53q42mfngv6edtmd5 250 47881 224457 147489 2026-07-05T13:45:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>- - ਦੇ ਕੰਮ, ੨੬੭-੭੪ ਫੈਸ਼ਨ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੭੧-੨ - - -, ਦਾ ਕਰਨ, ੭੨-੫ -, ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ੭੬ ਬਣਤਰ, ਰਾਜਸੀ, ੨੪੬-੫੫ ਬੱਚਾ, ਪਾਲਣਾ, ੧੭੫, - -, ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ੧੭੬-੮੦ ਬਖੀਲੀ, ੫੦ ਬੋਲ ਚਾਲ, ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ੪੪-੫ ਬੁਧ, ੨੯, ੩੧੬ ਫਰੈਂਕੋ, ੨੫੧ ਮਜ਼ਹਬ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ, ੨੫-੬ - ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ, ੨੮੯ ਮਹਾਂਬੀਰ, ੨੬ ਮਨੂੰ, ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ, ੯੨-੩ ਮਾਦਾ ਪ੍ਰਸਤੀ, ੩੯--80 ਮਿਸਰ, ੧੯ ਮਿਤ੍ਰਤਾਈ, ੫੦, ੫੩-੭, -, ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ੫੪-੫ - ਪੂਰਬੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ, ੫੬ ਮੁਸਾਫਰ, (i) ਦੀ ਹਾਲਤ ਰੇਲਾਂ, ਬਸਾਂ ਤੇ ਜਹਜ਼ਾ ਵਿਚ, ੨੨੪-੫ -, ਜਪਾਨੀਆਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ, ੧੨-੩ ਮੁਸੋਲੀਨੀ, ੨੫੧ ਮੇਹਣਾ, ੫0; ਪੂਰਬੀ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ, ੫੬<noinclude></noinclude> mgahsoaiknxpuibv9257ilo5pr4xrrr 250 51999 224660 160078 2026-07-05T14:30:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੧੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਏ ਓਦਨ ਦਾ ਹਾਲ ਇਹਦਾ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਸੀ ਜਿੱਦਨ ਰਲਾਕ ਆਯਾ? ਲੱਥੇ ਹੋਏ ਲੰਗਾਰ ਸਨ ਲੀੜਿਆਂ ਦੇ, ਝੱਗਾ ਪਾਟ ਕੇ ਸੀ ਉੱਤੇ ਢਾਕ ਆਯਾ! ਜਾਇਦਾਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਲੈ ਵੱਡੀ, ਸੀ ਇਹ ਵੰਝਲੀ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਮਸਵਾਕ ਆਯਾ! ਫਸੀ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਨ ਕੋਈ ਤੀਵੀਂ, ਬੜਾ ਵਾਂਗ ਬੁਲਾਰੇ ਪਟਾਕ ਆਯਾ! ਸੁਣੀ ਰਾਮ ਕਹਾਣੀ ਨ ਕਿਸੇ ਏਹਦੀ, ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰਦਾ ਹਾਕ ਆਯਾ! ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਸੱਕੇ ਨਾ ਮੂਲ ਜਾਤੇ, ਤੇਰਾ ਕਿੱਧਰੋਂ ਵਡਾ ਇਹ ਸਾਕ ਆਯਾ? ਨਾ ਭੁੱਲ ਚਾਕ ਦੇ ਚੋਪੜੇ ਬੋਦਿਆਂ ਤੇ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਦਾ ਵੈਰੀ ਜ਼ੋਹਾਕ ਆਯਾ! ਖੇਹ ਤੇਰੀ ਭੀ ਹੁਣ ਇਹ ਉਡਾਣ ਲੱਗਾ, ਪਾ ਪਿਛਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਖ਼ਾਕ ਆਯਾ? ਦਾਹੜੀ ਬੱਬ ਦੀ ਮੇਰਾ ਸੁਫ਼ੈਦ ਝਾਟਾ, ਤੇਰੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰਤਾ ਬੇਬਾਕ ਆਯਾ? ਨਾ ਤੂੰ ਵੀਰ ਦੀ ਪੱਗ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੀ, ਓਹ ਵੀ ਸੱਥ ਚੋਂ ਹੋ ਗ਼ਮਨਾਕ ਆਯਾ! ਮਾਪੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੋਸ਼ ਭੀ ਲਾਹ ਸੁੱਟਣ, ਅੱਗੋਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਵਾਕ ਆਯਾ! </poem>}}<noinclude></noinclude> qe11w4br1m75f2axxlljyumq0dcd04q 250 52001 224661 160079 2026-07-05T14:30:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੧੨ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਨੀ ਤੂੰ ਓਹਨੂੰ ਭੀ ਪਿਛੇ ਨਾ ਪਾਉਨੀ ਏਂ, ਮੱਤ ਦੇਣ ਜੇ ਤੀਜਾ ਧਿਆਕ ਆਯਾ! ਜਿਦ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਡੀਕ ਦੇ ਰੋ ਰੋ ਕੇ, ਸਾਸ ਨੱਕ ਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਪਾਕ ਆਯਾ! ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਸੁਲਤਾਨ ਝਲਾਂਗ ਵੇਲੇ, ਮੱਝਾਂ ਚਾਰਨੋਂ ਓਸ ਨੂੰ ਠਾਕ ਆਯਾ! ਤੈਨੂੰ ਓਦੋਂ ਦੀ ਲੱਗੀ ਪਝੱਤਰੀ ਏ, ਵਾਜੇ ਵੱਜਣ ਦਾ ਜਦੋਂ ਖੜਾਕ ਆਯਾ! ਕਮਲੀ ਹੋ ਨਾਂ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਕੰਬਲੀ ਤੇ, ਅੰਗ ਲਾ ਨੀ ਜੋੜਾ ਪੁਸ਼ਾਕ ਆਯਾ! ਨੀ ਤੂੰ ਅਕਲ ਨੂੰ ਹੱਥ ਕੁਝ ਮਾਰ ਮੋਈਏ, ਚੂੜਾ ਪਾ ਬਾਹੀਂ ਅਰਕਾਂ ਤਾਕ ਆਯਾ! ਨਾਂ ਕਰ ਨੱਕ ਚੜ੍ਹਾ ਚੜ੍ਹਾ ਗੱਲਾਂ, ਹੀਰੇ ਵਾਲੜਾ ਵੇਖ ਬਲਾਕ ਆਯਾ ! ਬਹਿ ਜਾ ਚੱਉ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇ ਵੇਖ ਪੀੜ੍ਹਾ, ਜੜਿਆ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਾਲ ਸੁਲਾਕ ਆਯਾ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਕੰਡਿਆਂ ਦਾ ਢੀਂਗਰ ਲਾਹ ਮਗਰੋਂ, ਸੈਦਾ ਵੇਖ ਨੀ ਨੀਂਗਰ ਉਸ਼ਨਾਕ ਆਯਾ! ਉੱਤਰ:- ਹੀਰ ਆਖਦੀ ਮਾਏ ਨੀ ਪਵੇ ਲੋੜ੍ਹਾ, ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਤੀਕ ਆਯਾ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 192va01sbnpltoqa4xtxmlbmpzlg2p4 250 52003 224662 160080 2026-07-05T14:30:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੧੧੩ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮੈਂ ਕਦ ਰਾਜ਼ੀ ਸਾਂ ਏਸ ਝੁਲ੍ਹਾ ਉੱਤੇ, ਤੁਸਾਂ ਸੱਦਿਆ ਸੈਦਾ ਰੁਲਾਕ ਆਯਾ! ਬਦੋ ਬਦੀ ਨਹੀਂ ਕਦੀ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦੇ, ਐਵੇਂ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਾਉਂਦਾ ਧਾਕ ਆਯਾ! ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹੇਗਾ ਮੇਲ ਚਿੱਠੀ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਖੇੜਾ ਲੈਕੇ ਡਾਕ ਆਯਾ! ਛੁਰੀ ਸਗਨ ਦੀ ਪਕੜਕੇ ਹੱਥ ਜ਼ਾਲਮ, ਨੀ ਏਹ ਮੁੱਝ ਨੂੰ ਕਰਨ ਹਲਾਕ ਆਯਾ! ਸ਼ਾਨ ਰੱਬ ਦੀ ਖੇੜਿਆਂ ਝੇੜਿਆਂ ਲਈ, ਰੰਗ ਰੰਗ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖ਼ੁਰਾਕ ਆਯਾ। ਨਾਂ ਕੋਈ ਰਾਂਝੇ ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਏ, ਜੇੜ੍ਹਾ ਲੰਮੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਝਾਕ ਆਯਾ! ਅੱਗੇ ਜੱਨਤ ਹਜ਼ਾਰਿਓਂ ਵਾਂਗ ਆਦਮ, ਹੋਕੇ ਹੱਥੋਂ ਭਰਾਵਾਂ ਗ਼ਮਨਾਕ ਆਯਾ! ਚੱਕੀ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤੁਸਾਂ ਭੀ ਪੀਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੈਸੀ ਕਣਕ ਵਾਂਗੂੰ ਸੀਨਾ ਕਾਕ ਆਯਾ! ਵੇਖ ਵੇਖ ਮਾਏ ਓਹਦੇ ਹਾਲ ਉੱਤੇ, ਝੜੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਕੇ 'ਹੁਫਤ ਅਫਲਾਕ' ਆਯਾ! ਅੱਧੜ ਵੰਜਾ ਕਬੂਲ ਰੰਝੇਟੜੇ ਦਾ, ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾ ਜੋ ਜੋੜਾ ਪੁਸ਼ਾਕ ਆਯਾ ! ਨੀ ਮੈਂ ਓਸ ਰੰਝੇਟੇ ਦੀ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਬਾਂਦੀ, ਜਿਦ੍ਹੇ ਵਾਸਤੇ ਤਾਜ ਲੌਲਾਕ ਆਯਾ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 82dx5zf9phm4o48ya8pkyg0p7g3g4tn 250 52004 224663 160081 2026-07-05T14:30:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224663 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੧੪ )}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਲੁਟਕੀਆਂ}}}} {{Block center|<poem> ਸ਼ਮ੍ਹਾ ਹੁਸਨ ਦੀ ਪਰਦਾ ਫਾਨੂਸ ਅੰਦਰ, ਤੁਸਾਂ ਕਦੋਂ ਤਕ ਪਿਆਰਿਆ ਬਾਲਨੀ ਏਂ! ਸੁੱਟ ਸ਼ੋਹਲਾ ਕੋਹਤੂਰ ਦਾ ਸਾੜ ਛੇਤੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਜਾਨ ਜਾਲਨੀ ਏਂ! ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਚਲ ਛੱਡ ਹੁਨ ਜਾਨ ਭੀ ਦੇਹ, ਕੀ ਪ੍ਰਦੇਸੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਟਾਲਨੀ ਏਂ! ਜੇਕਰ ਹੋਵੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਤੇ ਦਿਲ ਲੈ ਲਓ, 'ਸ਼ਰਫ਼' ਕੋਲ ਏਹੋ ਮੂੰਹ ਵਖਾਲਨੀ ਏਂ! ਲੈ ਲਓ ਦਿਲ ਪਰ ਸਾਂਭਕੇ ਕੋਲ ਰੱਖੋ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਘਝੋਣਾ ਮਰੋੜਨਾ ਨਹੀਂ! ਬੜਾ ਸੁਹਲ ਮਿਜ਼ਾਜ ਤੇ ਅੱਥਰਾ ਜੇ, ਏਹਨੂੰ ਤੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੋੜਨਾ ਨਹੀਂ! ਬੜਾ ਨਾਜ਼ਕ ਜੇ ਮੋਤੀ ਦੇ ਕੱਚ ਕੋਲੋਂ, ਇਹ ਜੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਜੋੜਨਾ ਨਹੀਂ! ਨਾਲੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਪਰਖ ਲਓ ਖਰਾ ਖੋਟਾ, ਪਿਛੋਂ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਨੇ ਏਸਨੂੰ ਮੋੜਨਾ ਨਹੀਂ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 1l6zbyipmdehrs683fo6vjrt3o19je8 250 52005 224664 160082 2026-07-05T14:30:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224664 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੧੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਬਦਲੇ ਦਿਲ ਦੇ ਪਵੇਗਾ ਦਿਲ ਦੇਣਾ, ਏਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਜੇ! ਇੱਕ ਹੱਥ ਦੇਵੋ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਲੈ ਲਓ, ਜਾਨੀ ਵਣਜ ਇਹ ਬੜਾ ਸੁਲੱਖਣਾ ਜੇ! ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਜਾਮ ਭਰ ਭਰ ਅਸਾਂ ਰੋਹਬ ਨਾ ਝੱਲਣਾ ਸੱਖਣਾ ਜੇ! ਹੁਣੇ ਫੈਸਲਾ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਦੇ ਨਾਲ ਕਰ ਲਓ, ਪਿੱਛੋਂ ਕੰਗ ਮਚਾਉਣੀਏਂ ਮੱਖਣਾ ਜੇ? ਦੇਕੇ ਥਾਪਣਾ ਲਾਰਿਆਂ ਝੂਠਿਆਂ ਦੀ, ਮੈਨੂੰ ਵਿੱਚ ਉਡੀਕ ਨਾਂ ਗੱਡ ਜਾਂਦੋਂ! ਜੇ ਤੂੰ ਚਲਿਆ ਹੀ ਜਾਣਾ ਸੀ ਦਗ਼ੇ ਬਾਜ਼ਾ, ਮੇਰੀ ਦੀਦ ਹਸਰਤ ਤੇ ਕੱਢ ਜਾਂਦੋਂ? ਨਹੀਂ ਤੇ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਤਲਾ ਪਾ ਫਾਂਸੀ, ਮੇਰਾ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਫਾਹ ਇਹ ਵੱਢ ਜਾਂਦੋਂ! ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪੀਂਦਾ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਧੋ ਧੋ, ਜੇ ਨਾਂ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਨੂੰ ਰੋਂਦਿਆਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦੋਂ! ਪੱਕੀ ਤਰਾਂ ਨਾਂ ਪਾਈ ਸੀ ਪ੍ਰੀਤ ਅਜੇ, ਬੁੱਝ ਲਈ ਸੀ ਲੋਕਾਂ ਤੜੱਕ ਕਰਕੇ! ਦੂਜੇ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਅੱਜ ਆਵਾਜ਼ ਪਹੁੰਚੀ, ਟੁੱਟ ਪਈ ਏ ਜਦੋਂ ਕੜੱਕ ਕਰਕੇ! </poem>}}<noinclude></noinclude> rhnal24ddf4w63dn1ko4ffhpjcjsg17 250 52011 224665 160083 2026-07-05T14:31:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੧੧੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਗੁੱਸੇ ਗਿਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਰਹਿਣ ਸੁੱਕੇ, ਲੋਕੀ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਏ, ਏਹੋ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ! 'ਸ਼ਰਫ' ਡੱਕਦਾ ਡੱਕਦਾ ਥੱਕਿਆ ਮੈਂ, ਗਿਆ ਯਾਰ ਗੱਲ ਦੋ ਡੱਕ-ਕਰਕੇ! ਬਹੁਤੇ ਅੱਥਰੇ ਨਾਲ ਨਾਂ ਪਿਆਰ ਪਾਈਏ, ਆਖੇ ਕੌਲ ਸਿਆਣਿਆਂ ਸੱਚ ਦੇ ਸਨ! ਘਾਟੇ ਵਾਧੇ ਇਹ ਦਗ਼ੇ ਫਰੇਬ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਜੱਚਦੇ ਸਨ! ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ ਦਿਲ ਠੰਢਾ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਆਰੇ ਵਾਲੇ ਭਾਂਬੜ ਮਚਦੇ ਸਨ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਵਾਹ ਕਿਸਮਤ! ਮੋਤੀ ਕੱਚ ਦੇ ਸਨ! ਮੈਥੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਅਜ ਪੁੱਛ ਜਾਨੀ, ਨਵੇਂ ਯਾਰ ਤੂੰ ਜੇਹੜੇ ਹੁਣ ਟੋਲੜੇ ਨੇ! ਯੂਸਫ਼ ਜਹੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਧੋਖੇ, ਜ਼ਾਹਰਾ ਦਿੱਸਦੇ ਭੋਲੋੜੇ ਭੋਲੜੇ ਨੇ! ਮਤਾਂ ਹੋਵੇ ਦਲਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ, ਲਾਲ ! ਕੱਚ ਨਾਹੀਂ ਸਮਝੀਂ ਕੋਲੜੇ ਨੇ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਸਮਝ ਸੁਰਖ਼ਾਬ ਦਾ ਖੰਭ ਤੈਨੂੰ, ਏਹ ਉਡੌਣ ਲੱਗੇ ਵਾ ਵਰੋਲੜੇ ਨੇ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 8twrsakp1z4qpfnesk78n0pmqb9nlli 250 52013 224666 160084 2026-07-05T14:31:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੧੭ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਬੜੇ ਸ਼ੌਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਪਿਆਰ ਪਾਯਾ, ਨਹੀਂ ਸੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰਨੇ ਸਨ! ਓਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਦਿਨ ਨ ਯਾਦ ਆਏ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਜੇਹੜੇ ਗੁਜ਼ਾਰਨੇ ਸਨ! ਲਾ ਲਾ ਸੋਖਤਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਪਿਆਰਿਆ ਓ, ਤਾਹਨੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨੇ ਸਨ! ਤੁਸਾਂ ਕਦੀ ਨ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਸੀ, ਹਰਦਮ ਬੈਠਕੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰਨੇ ਸਨ! ਮੇਰੇ ਪਿਆਰਿਆ ਤੇਰੇ ਈ ਦਮ ਬਦਲੇ, ਝਿੜਕਾਂ ਝੱਲੀਆਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਧਿਰ ਦੀਆਂ ਨੇ! ਏਹਨਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਣ ਜੋਗਾ, ਤੇਰੀ ਕੰਘੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਘਿਰਦੀਆਂ ਨੇ ! ਚਲੇ ਕੰਘੀ ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ ਆਰੀ, ਨਿਕਲੇ ਚੀਰਨੇ ਤੇ ਘਟਾਂ ਚਿਰਦੀਆਂ ਨੇ ! ਰੋਵਾਂ ਮੈਂ ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਬਰਖਾ, ਹੱਸੇਂ ਤੂੰ ਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਗਿਰਦੀਆਂ ਨੇ ! ਠੇਡੇ ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਤੇਰੀ ਗਲੀ ਅੰਦਰ, ਦੇਖ ਚਿਪਰਾਂ ਉਡੀਆਂ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਨੇ ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਕੀਕਰ ਇੱਕ ਝਲਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲਣ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੱਧਰਾਂ ਜੋ ਚੋਖੇ ਚਿਰ ਦੀਆਂ ਨੇ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> fxiipknie2vbrgckx88k5jcxv1t8yoy 250 52014 224667 160085 2026-07-05T14:31:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224667 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੧੧੮)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕ}}}} {{Block center|<poem> ਨੀਲੇ ਜਹੇ ਦੁਪੱਟੜੇ ਦਾ ਘੁੰਡ ਲਾਹਕੇ ਮੁਖੜੇ ਤੋਂ, ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਵੇਖਦੀ ਕੋਈ ਅੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਨਾਰੀ ਏ! ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲੈਂਦਿਆਂ ਜਾਂ ਹੀਰਾ-ਕਣੀ ਕੱਪੜੇ ਦੀ, ਝਿਲ ਮਲ ਕਰਦੀ ਪਈ ਗੋਟਾ ਤੇ ਕਨਾਰੀ ਏ! ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚੂੜੇ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਉਤਾਂਹ ਕਰ, ਨੂਰੀ ਜੇਹੀ ਚੀਰਨੀ ਤੇ ਦਾਉਣੀ ਸ਼ੰਗਾਰੀ ਏ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਹਾਰ ਜਾਂ ਪਹਿਨਾਉਂਦੀ ਪਈ ਰਾਧਾਂ ਜੀ ਪਿਆਰੀ ਏ! ਕਾੜ ਕਾੜ ਸ਼ਾੜ ਸ਼ਾੜ ਚਾਬਕਾਂ ਦੀ ਵਾਜ ਆਵੇ, ਕੀਤੀ ਰਾਣੀ ਕੋਕਲਾਂ ਨੇ ਭੋਜ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਏ! ਕੜਕ ਏਹਦੀ ਸੁਣਕੇ ਕੜੱਕ ਦੌੜੀ ਸਹਿਮ ਨਾਲ, ਕੌਂਤ ਗਲੇ ਜਾ ਲੱਗੀ ਕੋਈ ਮੁਟਿਆਰੀ ਏ! ਜੱਗ ਕੀਤਾ ਚੁੰਨ੍ਹਾਂ ਮਿੰਨ੍ਹਾ ਜਲਵਾ ਦਿਖਾਲ ਕੇ ਤੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਗਈ ਕੋਈ ਤਿਖੀ ਜਹੀ ਕਟਾਰੀਏ! ਚੰਦ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ ਤੇ ਅੰਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ, ਨੂਰੀ ਜਹੀ ਕਮੰਦ ਐਸੀ ਓਹਲੇ ਹੋਕੇ ਮਾਰੀ ਏ ! ਤਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰੇ ਸਾਰੇ ਡਰ ਮਾਰੇ ਲੁਕ ਗਏ ਨੇ, ਟੋਹਰ ਵਿੰਨ੍ਹੀ ਆਈ ਕਿੱਥੋਂ ਏਹ ਚੰਚਲਹਾਰੀ ਏ? </poem>}}<noinclude></noinclude> hx85n1gpeaji1729apwkyu19f3dch98 250 52016 224668 160086 2026-07-05T14:31:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224668 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੧੯)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਲਹਿੰਦੇ ਵੱਲੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋਕੇ ਨਿਕਲੀ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾ, ਦੇਖੋ ਕਿਥੋਂ ਟੁਬੀ ਮਾਰੀ ਕਿਥੇ ਲਾਈ ਤਾਰੀ ਏ! ਚਮਕ ਏਹਦੀ ਆਂਹਦੀ ਏ ਕੀ ਛੱਜੀਂ ਖਾਰੀਂ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ, ਰੋਂਦਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੱਸੇ ਕੇਡੀ ਹੈਂਸਿਆਰੀ ਏ! ਕਾਲੀ ਕਾਲੀ ਘਟ ਨਹੀਂ ਏਹ ਮਹਮਲ ਹੈ ਕਚਾਵੇ ਉੱਤੇ, ਮਜਨੂੰ ਦੇ ਵੱਲ ਕੀਤੀ ਲੇਲਾਂ ਨੇ ਤਿਆਰੀ ਏ! ਡੋਰੀ ਬੌਰੀ ਹੋਈ ਹੋਈ ਝਾਤੀਆਂ ਪਈ ਮਾਰਦੀ ਏ, ਪੱਛਮੀ ਚੁਬਾਰੇ ਵਾਲੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਹੋਈ ਬਾਰੀ ਏ! ਬਾਲ ਬਾਲ ਤੀਲੀਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਨਿੱਕੀ ਜੇਹੀ ਭੈਣ ਵੱਲ ਵੇਂਹਦੀ ਦੁਖਿਆਰੀ ਏ! ਵਿੱਚੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਸੜੇ ਵੱਸ ਓਹਦਾ ਚੱਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਓਹ ਵਿਚਾਰੀ ਏ! ਸਾੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆ ਏਹਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ, ਅੱਗ ਏਹਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੱਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ ਏ! ਕਾਲਾ ਜਿਹਾ ਬੱਦਲ ਇੰਜ ਜਾਪਦਾਏ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ, ਮਲ ਕੇ ਸਵਾਹ ਬੈਠਾ ਹੁਸਨ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਏ! ਭੁੱਬਾਂ ਮਾਰ ਰੋਂਵਦਾ ਏ ਸੋਗ ਤੇ ਵਜੋਗ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖੜਾ ਵਿਖਾਲ ਪਰੀ ਮਾਰ ਗਈ ਉਡਾਰੀ ਏ! ਕਾਲੇ ਇਲਮ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕਰਦਾ ਏ ਜਾਪ ਪਿਆ, ਵਰ ਓਹਨੂੰ ਦੇਂਦੀ ਪਈ ਲੂਣਾਂ ਚਮਿਆਰੀ ਏ! ਸਾਵਣ ਪਿਆ ਕੱਢਦਾਏ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਕੁਤਕਤਾਰੀਆਂ ਜਾਂ, ਖਿੜ ਖਿੜ ਹਸਦੀ ਪਈ ਬਰਖਾ ਕੁਮਾਰੀ ਏ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> ajp97yj20wegg3515hqoem79ek9t49z 250 52018 224669 160087 2026-07-05T14:31:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224669 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੨੦)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਹੁਸਨ}}}} {{Block center|<poem> ਮੱਖਣ ਮੈਦੇ, ਸੰਧੂਰ ਨੂੰ ਗੋ ਗੋ ਕੇ, ਪੁਤਲਾ ਢਾਲਿਆ ਓਹਦੇ ਖ਼ਮੀਰ ਦਾ ਏ ! ਲੁਸ ਲੁਸ ਕਰੇ ਪਿੰਡਾ ਹੱਡ ਕਾਠ ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਮਾਸ ਗੁੱਤਿਆ ਹੋਯਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਏ ! ਤਿੱਖੇ ਨੈਨ ਕਟਾਰੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗੂੰ, ਨੱਕ ਰੱਖਿਆ ਨੁੱਕਾ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਦਾ ਏ ! ਗੁੱਤਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਮਗਰ ਪਿਛੇ, ਜੂੜਾ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਯਾ ਜ਼ੰਜੀਰ ਦਾ ਏ ! ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤੇ ਵੱਟਿਆ ਗਿਆ ਰੱਸਾ, ਏਥੇ ਆਣ ਅਮੀਰ ਨੂੰ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਏ ! ਕਰੇ ਪ੍ਯਾਰ ਉਹ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨੂੰ, ਫੇਰ ਪੈ ਗਿਆ ਜਿਨੂੰ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਏ! ਸਿੱਧੇ ਚੀਰ ਦਾ ਵੱਜਦਾ ਤੀਰ ਜਿਸਨੂੰ, ਪਰਬਤ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਓਹ ਚੀਰ ਦਾ ਏ ! ਚੌੜੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸਤਰ ਨਿੰਮ੍ਹੀਂ, ਰੋਜ਼ਨਾਮਚਾ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਏ ! ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਪਾ ਰੱਬ ਨੇ ਮੁੱਖੜੇ ਤੇ, ਖ਼ੱਤਾ ਬੀਜਿਆ ਹੁਸਨ ਜਾਗੀਰ ਦਾ ਏ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> cqauwxil977js6b48w5hufm2zlljqtk 250 52019 224670 160088 2026-07-05T14:31:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੨੧ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਬਾਰਕਾਂ ਭਵਾਂ ਦੋਵੇਂ, ਲਾਮ ਲਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਨੇਜ਼ੇ ਤੇ ਤੀਰ ਦਾ ਏ! ਨਿਰਮਲ ਅੱਖੀਆਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੋ ਕੈਮਰੇ ਦੇ, ਜੋੜਾ ਜਾਪਦਾ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਏ! ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਗ਼ਰੀਬੀ 'ਚ ਸੁੱਖ ਏਦਾਂ, ਕੌਲ ਫੁੱਲ ਜਿਉਂ ਡਲ ਦੇ ਨੀਰ ਦਾ ਏ ! ਸੁਰਖੀ, ਪਾਨ, ਦੰਦਾਸੜੇ ਬਿਨਾ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਰੰਗ ਕੁਦਰਤੀ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸੀਰ ਦਾ ਏ ! ਗੁਲੀ ਬਿਜਲੀ ਈ ਕੱਢ ਕੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਸਨ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਅੱਤ ਅਖ਼ੀਰ ਦਾ ਏ, ਕੰਵਲ ਪੱਤੀ ਦੀ ਬਣੀ ਏ ਜੀਭ ਪੀਪੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ ਮਿਜ਼ਾਜ ਗੁੰਭੀਰ ਦਾ ਏ, ਡੂੰਘ ਠੋਡੀ ਦੇ, ਗਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੋਏ ਅੰਦਰ, ਡਿਗਦਾ ਢੱਠਦਾ ਦਿਲ ਦਿਲਗੀਰ ਦਾ ਏ ! ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਏ ਬੜਾ ਕਰੜਾ, ਗਾਟਾ, ਗਲਾ ਗਲਾਸ ਪਨੀਰ ਦਾ ਏ ! ਥਾਂ ਬਾਹਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਸੁੰਦਰ, ਲਿਖਿਆ ਹੋਯਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਏ :- 'ਇੱਕ ਹੱਥ ਦੇ ਦੇ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਲੈ ਲੈ, ਖਰਾ ਵਣਜ ਵਿਹਾਰ ਏਹ ਧੀਰ ਦਾ ਏ ! ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਲੇਕਾਂ 'ਚ ਇੰਜ ਰਹਿਣਾ, ਕੇਲੇ ਮੁੱਢ ਜਿਉਂ ਰੁੱਖ ਕਰੀਰ ਦਾ ਏ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> sek4t6i41r9jaxh9kauyg81komgpcqq 250 52020 224671 160089 2026-07-05T14:31:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੨੨ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> *ਸ਼ਾਲੀ ਛੜਦਿਆਂ ਟਿਕੇ ਨਾ ਪੱਬ ਅੱਡੀ, ਭਾਵੇਂ ਕੰਮ ਏਹ ਬੜੀ ਖਲ੍ਹੀਰ ਦਾ ਏ! ਦੱਸਾਂ ਗੱਲਾਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, ਮੂੰਹੋਂ ਕਲਮਾ ਏਹ +'ਤੌਬ ਤਕਸੀਰ' ਦਾ ਏ! ਸਿਰ ਤੇ ਟੋਪੀ ਪਟਾਰੀ ਸਪੋਲੀਆਂ ਦੀ, ਗਿਰਦ ਘੇਰਾ ਇਕ ਲੰਮੀ ਜਹੀ ਲੀਰ ਦਾ ਏ! ਪਿੰਨਾਂ ਓਹਦੇ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਲਾ ਲਾ ਕੇ, ਰੰਗ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਨਕਸੀਰ ਦਾ ਏ! ਬੁਕ ਬੁਕ ਡੰਡੀਆਂ ਪਾਈ ਏ ਡੰਡ ਐਸੀ, ਪੈਂਦਾ ਸ਼ੋਰ ਜਿਉਂ ਕਿਸੇ ਵਹੀਰ ਦਾ ਏ! ਸਾਦਾ ਲੌਹੀ ਤੇ ਹੁਸਨ ਨੇ ਰਲ ਮਿਲਕੇ, ਮਜ਼ਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਖੰਡ ਤੇ ਖੀਰ ਦਾ ਏ! ਸੰਦਰ ਪਿੰਨ ਰੁਮਾਲ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਏਡਾ, ਹੁੰਦਾ ਭੈਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਜਿਉਂ ਵੀਰ ਦਾ ਏ! ਚਾਹ ਰੋਟੀ ਦੀ ਭੱਤ ਨੇ ਅੰਜ ਤੋੜੀ, ਤੀਲਾ ਟੁੱਟਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਸੀਰ ਦਾ ਏ! ਜ਼ਿੰਦਾ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਜੱਗ ਉੱਤੇ, ਬੇਸ਼ਕ ਦੇਸ਼ ਏ ਜੱਨਤ ਨਜ਼ੀਰ ਦਾ ਏ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਸ਼ਹਿਰ ਗਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਾਹ ਗਾਹ ਕੇ, ਪਰਖ ਲਿਆ ਮੈਂ ਹੁਸਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਏ। {{smaller|*ਝੋਨਾ +ਓਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ‘ਮੂੰਹ ਚੜਿਆ ਬੋਲ}} </poem>}}<noinclude></noinclude> htn5d4di2lo7d89hisd2rfie42qbccu 250 52021 224672 160090 2026-07-05T14:31:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੨੩ )}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਮਿਲਾਪ}}}} {{Block center|<poem> ਹੁੰਦੇ ਮੱਖਣਾ ਅਸੀ ਜੇ ਸੂਝ ਵਾਲੇ, ਐਵੇਂ ਰੇੜਕੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰਿੜਕਦੇ ਨਾਂ! ਦੂਤੀ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਪੱਗ ਭਾਵੇਂ, ਅਸੀ ਪੈਂਤੜੇ ਤੋਂ ਕਦੀ ਥਿੜਕਦੇ ਨਾਂ! ਪਾਣੀ ਓਭੜਾਂ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਕਿਓਂ ਪੈਂਦਾ, ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਜੇ ਪਾਟਦੇ ਤਿੜਕਦੇ ਨਾਂ! ਜੇ ਨਾਂ ਭੁੱਲਦੇ ਅਸੀ ਗਵਾਂਢ ਮੱਥਾ, ਤਾਂ ਅਜ ਓਪਰੇ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਝਿੜਕਦੇ ਨਾਂ! ਹੁਣ ਭੀ ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾ, ਕੀ ਲੈਣਾ ਈਂ ਭੋਲਿਆ ਦੋ ਬਣਕੇ! ਆ ਜਾ ਹਿੰਦ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅੰਦਰ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਸੀਏ ਰੰਗ-ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ ਬਣਕੇ! ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਹਾਂ ਦੋਏ ਭਰਾ ਓਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧੁੰਮ ਜਹਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ! ਡਿੱਠਾ ਅੱਖ ਸੁਰਮੀਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿੱਧਰ, ਓਧਰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਤੇਗ ਲਿਸ਼ਕਾ ਦਿੱਤੀ! </poem>}}<noinclude></noinclude> lv47077jei7y86e01sg5d9l22bx1qie 250 52022 224673 160091 2026-07-05T14:32:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੨੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮਾਰੀ ਫੂਕ ਸਲੂਕ ਦੀ ਜਹੀ ਜਾ ਕੇ, ਜਰਮਨ ਜੇਹਾਂ ਦੀ ਹੋਸ਼ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀ! ਅਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮੁਹਾਣਿਆਂ ਜੁੱਟ ਹੋਕੇ, ਬੇੜੀ ਬੰਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ! ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੱਖੀਓਂ ਵਗੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਹੰਝੂ ਹਾਂ ਓਹ ਇਤਹਾਸ ਅੰਦਰ! ਜ਼ਮਜ਼ਮ ਰੰਗ ਦੇ ਸੋਮੇ ਵਗਾ ਦਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੱਚ ਦੇ ਇੱਕੋ ਗਲਾਸ ਅੰਦਰ! ਕਿਨ੍ਹੂੰ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਕਰੇਂਗਾ ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ, ਛੁਰੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਏਹ ਕੀਹਦੇ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਨੇ? ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਏਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਿੰਦੂ, ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖੀਆਂ ਨੇ? ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਪੈਲੀ ਦਾ ਪੰਧ ਕਰੀਏ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਓਸਨੂੰ ਵੇਂਹਦੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਨੇ! ਮਾਂ ਪਿਉ ਜਾਏ ਹਮਸਾਏ ਤੂੰ ਵੇਖ ਤੇ ਸਹੀ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਨੀਹਾਂ ਈ ਸਾਂਝੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਨੇ! ਵੈਰੀ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪਾਉਣ ਨਿਸ਼ੰਗ ਤੈਨੂੰ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਂਝ ਬੱਨਾਂ ਕਦੀ ਛੁੱਟਣਾ ਨਹੀਂ ! ਬਾਂਹਾਂ ਭੱਜੀਆਂ ਗਲੇ ਨੂੰ ਆਉਣੀਆਂ ਨੇ, ਮਾਸ ਨਵ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਦੀ ਟੁੱਟਣਾ ਨਹੀਂ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 8jt12pztfbtc32l3gc9c2nr3e4ghyrd 250 52023 224674 160092 2026-07-05T14:32:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੨੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਪਿਆ ਖੈਬੜੇਂ ਗੱਲਾਂ ਨਿਗੂਣੀਆਂ ਤੋਂ, ਤੈਥੋਂ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਦਾ ਵੀ ਅੱਕਿਆ ਏ ! ਪਾਕੇ ਮੂੰਹ ਗਲਮੀਣੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਭੀ, ਜਲਵਾ ਦੱਸ ਖਾਂ ਏਕੇ ਦਾ ਤੱਕਿਆ ਏ! ਇਕ ਇਕ ਤੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਇਤਫ਼ਾਕ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਏ! ਕਰਕੇ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤੇ, ਹੁਕਮ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧੱਕਿਆ ਏ ! ਵੇਖ ਨਾਨਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਨੇ ਚਾਰ ਏਧਰ, ਓਧਰ ਚਾਰੇ ਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਪਦੇ ਨੇ! ਹਰਫ਼ ਚਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਹੈਨ ਏਧਰ, ਓਧਰ ਚਮਕਦੇ ਚਾਰ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਨੇ ! ਪੰਜ ਸੌ ਸੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹੈਨ ਅੰਛਰ, ਵੱਖ ਬਾਨਵੇਂ ਹਜ਼ਰਤ ਦੇ ਪਾ ਦੇਈਏ! ਇਕ ਸੌ ਇੱਕੀ ਵੀ ਨਾਨਕ ਦੇ ਲਿਖ ਲਈਏ, ਜ਼ਰਬ ਅੱਠਾਂ ਦੀ ਅੱਡ ਅੱਡ ਲਾ ਦਈਏ! ਸੱਤ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਦਸ ਦੀ ਜ਼ਰਬ ਦੇਈਏ, ਅਦਦ ਹੋਰ ਭੀ ਤਿੰਨ ਵਧਾ ਦੇਈਏ! ਫੇਰ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਸੀ ਦੀ ਰਕਮ ਉੱਤੇ, ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਤਕਸੀਮ ਕਰਾ ਦੇਈਏ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 3dj557n5c8d5j26uim3ff9bti0njrg5 250 52024 224675 160093 2026-07-05T14:32:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੨੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਸੱਤਰ ਤਿੰਨ ਤਿਹੱਤਰ ਦਾ ਅਦਦ ਬਾਕੀ, ਵਿੱਚੋਂ ਪਿਆਰ ਦਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪ ਨਿਕਲੇ! ਹੁੰਦੇ ਅਦਦ ਤਿਹੱਤਰ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਨੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਾਪ ਮਿਲਾਪ ਨਿਕਲੇ! ਅਜੇ ਤੀਕ ਨਹੀਂ ਵਿਗਆ ਕੁਝ ਤੇਰਾ, ਹੁਣ ਭੀ ਸੈਂਤ ਲੈ ਮੋਤੀਆਂ ਡੌਲਿਆਂ ਨੂੰ! ਰਲਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨਬੇੜ ਲਈਏ, ਤਰਲੇ ਘੱਤੀਏ ਕਾਹਨੂੰ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ! ਦੁਭਦਾ ਵਿੱਚ ਲੁਟਾਵੀਏ ਪਏ ਮੋਹਰਾਂ, ਮੋਹਰਾਂ ਲਾਵੀਏ ਪਏ ਅਸੀ ਕੋਲਿਆਂ ਨੂੰ! ਖੁੰਝ ਗਿਆ ਜੇ ਸਮਾਂ ਏਹ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਪਏ ਤਰਸਾਂਗੇ ਕੱਚਿਆਂ ਛੋਲਿਆਂ ਨੂੰ! ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨੂੰ ਛੇਕ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਢੁੱਕਣਾ ਨਹੀਂ! ਡੁੱਬਣ ਲਈ ਭੀ ਗਿਓਂ ਜੇ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਪਿੱਛੋਂ, ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਥੁੱਕਣਾ ਨਹੀ! </poem>}}<noinclude></noinclude> sgsykig76l8deiq38fy7ige4a1dfpxx 250 52025 224676 160094 2026-07-05T14:32:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੨੭)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ-ਸਿੱਖ}}}} {{Block center|<poem> ਮੁਸਲਿਮ:-ਤੁਸੀ ਬੜੇ ਕਦੀਰ ਕਰੀਮ ਮੌਲਾ, ਰੰਗਾ ਰੰਗ ਦੇ ਰੰਗ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਏਸ ਜ਼ਿਮੀਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸਾਜਕੇ ਤੇ, ਬਿਨਾਂ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਸੀ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਆਫ਼ਤਾਬ ਮਹਿਤਾਬ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਨੇ, ਜ਼ੱਰੇ ਜ਼ੱਰੇ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਚਮਕਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਕਤਰੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ, ਮੋਤੀ ਸਿੱਪ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਤੁਸੀ ਬੜੇ ਰਹੀਮ ਕਰੀਮ ਮੌਲਾ, ਆਦਮ ਹਵਾ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਵੱਡੇ ਬਹਿਰ ਹੋ ਰਹਿਮਤਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਦੇ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂਰ ਦੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਤੁਸੀ ਰੋਹੜ ਫਰਊਨ ਨੂੰ ਨੀਲ ਅੰਦਰ, ਹਜ਼ਰਤ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਚਿਖ਼ਾ ਬਲਦੀ, ਤੁਸੀ ਬਾਗ਼ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਇਸਮਾਈਲ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਦਾ ਛੁਰੀ ਕੋਲੋਂ, ਇਕ ਇਕ ਲੂੰ ਹੋ ਤੁਸੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ! </poem>}}<noinclude></noinclude> sb6x20wkrbx7pqn62xwl28c1wxwzl7d 250 52026 224677 160095 2026-07-05T14:32:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੨੮ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੁਸੀਂ ਯੂਨਸ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ, ਬਾਹਰ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਕਢਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਸੁਲੇਮਾਨ ਪੈਗੰਬਰ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜਕੇ, ਓਦੋ ਤਖ਼ਤ ਹਵਾਈ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਕੱਢ ਖੂਹ ਚੋਂ ਵੇਚ ਬਜ਼ਾਰ ਅੰਦਰ, ਤੁਸੀ ਯੂਸਫ ਨੂੰ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ! ਕਿਰਮ ਖਾਧੇ ਆਯੂਬ ਦੇ ਬਦਨ ਉੱਤੇ, ਤੁਸੀ ਫੇਰ ਹੋ ਕਰਮ ਫ਼ਰਮਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਚੋਂ, ਤੁਸੀ ਚੌਥੇ ਅਸਮਾਨ ਪੁਚਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਸੱਦ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਅਰਸ਼ ਉੱਤੇ, ਰੁਤਬਾ ਖ਼ਾਕ ਦਾ ਤੁਸੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਹਿੰਦੂ:-ਲੱਜ ਪਾਲ ਹੋ ਤੁਸੀ ਨਾਰਾਇਣ ਐਸੇ, ਇੰਦਰ ਕੋਲੋਂ ਗਵਾਲੇ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਭੀ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਸਚੇ, ਤੁਸੀ ਥੰਮ੍ਹ ਚੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਨਰਸੀ ਭਗਤ ਦੀ ਭੀ ਸਾਵਲ ਸ਼ਾਹ ਬਣਕੇ, ਰਾਮ ਨਾਮ ਦੀ ਹੁੰਡੀ ਤਰਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਨਾਰੀ ਗੋਤਮ ਦੀ ਪੱਥਰ ਹੋ ਗਈ ਹੋਈ ਨੂੰ, ਆਦਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ! ਕਰਕੇ ਦਿਆਲਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੇਦ ਸਾਰੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ! ਤੁਸੀ ਲਭਾਉਣ ਵਾਲੇ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 1kjggrz5gw0sarj55iakozocxytnwvj 250 52027 224678 160096 2026-07-05T14:32:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੨੯)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਧੰਨੇ ਜੱਟ ਦੀ ਨਿਸਚਾ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਜੀ ਭਰੇ ਦਰਬਾਰ ਅੰਦਰ, ਤੁਸੀ ਦ੍ਰੋਪਤੀ ਤੇ ਪਰਦੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਟਟਹੁਲੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਖ਼ੂਨੀ ਜੁੱਧ ਚੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਖਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਬੜੇ ਰਖਸ਼ਕ ਹੋ ਤੁਸੀ ਨਿਹੱਥਿਆਂ ਦੇ, ਫਾਹੀ ਸਾੜ ਕੇ ਹਰਨੀ ਛਡਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਵਲ ਛਲ ਦੇ ਤੁਸੀ ਨਰਾਇਣ ਜਾਣੂੰ, ਕੁਬਜਾਂ ਜੇਹੀਆਂ ਦੇ ਕੁੱਬ ਗਵਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਸਿੱਖ:-ਠੰਡੇ ਯਖ਼ ਮਰਦਾਨੇ ਲਈ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਤੁਸਾਂ ਤਪੇ ਕੜਾਹੇ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਸੁਕੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਰਭਉ ਸੱਚੇ, ਤੁਸੀ ਪਾਣੀ ਤਿਹਾਇਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਉਣ ਵਾਲੇ! ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਦਾਨੇ ਪਿਸ ਪਿਸ ਆਖ ਗਏ ਨੇ, ਤੁਸੀ ਕੁਦਰਤੋਂ ਚੱਕੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰਤਾਰ ਐਸੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਲੋਹਾਂ ਤਪਦੀਆਂ ਤੇ ਦੇਗ਼ਾਂ ਰਿਝਦੀਆਂ ਚੋਂ, ਤੁਸੀ ਲੂੰ ਨਹੀਂ ਤੱਤਾ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਰੀਤਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਲਈ ਰੇਤਾਂ ਤੱਤੀਆਂ ਦੇ, ਜ਼ੱਰੇ ਨੂਰ ਬਨਾ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੇ! </poem>}}<noinclude></noinclude> h5if0yubvyppppwacvum9yxnq1fwj4q 250 52028 224679 160097 2026-07-05T14:32:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੩੦)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੁਸੀ ਪਿਰਤਪਾਲੂ ਮੁੱਢੋਂ ਆਜਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਵੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜੋ ਦੁਸ਼ਮਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ! ਨਾਮ ਦੇਵ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੋਈ ਗਊ ਨੂੰ ਤੁਸੀ ਜੁਆਉਣ ਵਾਲੇ! ਸਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬੰਦੀ-ਛੋੜ ਦਾ ਦਿਲ, ਕਲੀ ਕਲੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਖਿੜਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢੋ ਦਿਨ ਚਿੱਟਾ, ਤੁਸੀ ਕਾਵਾਂ ਦੇ ਹੰਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਤੁਸੀ ਕਰੋ ਸਾਬਤ ਲੂਹਲੇ ਪਿੰਗਲੇ ਨੂੰ, ਬੇੜੇ ਸਿਦਕ ਦੇ ਨਹੀਂ ਅਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਕੇਹੜੇ ਗਾਵੀਏ ਕੇਹੜੇ ਨਾ ਗਾਵੀਏ ਜੀ, ਗੁਣ ਜੱਸ ਸਭ ਆਪਦੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭੀ ਰਹਿਮ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਅਸੀ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਸ਼ਰਮਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀ ਰਹਿਮ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਘਬਰਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਆਲੀ ਬਾਰਗਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਸਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ, ਤੁਸੀ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਖਾਲੀ ਫਿਰਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਸਦਕਾ ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ, ਤੁਸੀ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਦੀ ਆਸ ਪੁਚਾਉਣ ਵਾਲੇ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 67c938aug7ug98k4zntumzer25wqnnu 250 52029 224680 160098 2026-07-05T14:32:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੩੧)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਜਾਨੀ}}}} {{Block center|<poem> ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਲੇਲੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਦਿਆਂ ਲਿੱਲਾਂ, ਐਸੀ ਲਾਈ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਲਿੱਲ ਜਾਨੀ। ਛਾਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ, ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਲ ਹਿੱਲ ਜਾਨੀ। ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਬਹਾਰ ਜਿਹੀ ਛਾਲਿਆਂ ਨੇ, ਬਣਿਆਂ ਗੁੱਛਾ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦਾ ਦਿੱਲ ਜਾਨੀ। ਪੱਕ ਪੱਕ ਕੇ ਐਸਾ ਹੁਣ ਰੱਸਿਆ ਏ, ਪਿਆ ਕਰੇ ਹਰ ਦਮ ਪਿੱਲ ਪਿੱਲ ਜਾਨੀ। ਪਾ ਸਬਜ਼ਾ ਜ਼ਮੁੱਰਦ ਦਾ ਨੱਥਲੀ ਨੂੰ, ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਊ ਸਰੂ ਨੂੰ ਲਿੱਲ੍ਹ ਜਾਨੀ। ਕਾਹਨੂੰ ਨਹੁੰ ਲੁਹਾਉਂਨਾ ਏ ਗ਼ੈਰ ਕੋਲੋਂ? ਮੇਰੇ ਅੱਲੇ ਖਰੀਂਢ ਨਾ ਛਿੱਲ ਜਾਨੀ। ਜੋਬਨ ਲੁੱਟਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਬੜੇ ਡਾਕੂ, ਸਾਂਭ ਰੱਖ ਰਸਾਇਣ ਨੂੰ ਬਿੱਲ ਜਾਨੀ । ਲਾਈ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਚੋਟ ਐਸੀ, ਚੂਰ ਹੋ ਗਈ ਏ ਸਬਰ ਦੀ ਸਿੱਲ੍ਹ ਜਾਨੀ। ਪਿਆ ਧੱਪ ਕਿਆਮਤ ਦੀ ਢੂੰਢਦਾ ਹਾਂ, ਰੋ ਰੋ ਅੱਖੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸਿੱਲ ਜਾਨੀ। </poem>}}<noinclude></noinclude> dzwc5v309jv9723kyemychgslich80v 250 52030 224681 160099 2026-07-05T14:32:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੧੩੨ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਐਸਾ ਤੇਰੀ ਜੁਦਾਈ ਨੇ ਭੰਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਦਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸੁਹਾਗੇ ਦੀ ਖਿੱਲ ਜਾਨੀ। ਮੈਂ ਅਣਤਾਰੂ ਤੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਨੈਂ ਡੋਬੂ, ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਪਿਆ ਸਾਂ ਠਿਲ੍ਹ ਜਾਨੀ। ਸਗੋਂ ਤੂੰ ਭੀ ਰੁਆ ਰੁਆ ਕੇ ਤੇ, ਮੇਰੀ ਅਗਲੀ ਸੁਕਾਈ ਊ ਗਿੱਲ ਜਾਨੀ? ਵੇਖੀਂ ਕੰਨ ਚਰੌਣੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੱਲਣਾ, ਟਿੱਲੇ ਤੀਕ ਮੈਂ ਲਾਵਾਂਗਾ ਟਿੱਲ ਜਾਨੀ। ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਹਵਾਲ ਜੇ ਪੁਛਣਾ ਈਂ, ਕਿਧਰੇ ਵੱਖਰਾ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਨੂੰ ਮਿੱਲ ਜਾਨੀ {{c|{{xx-larger|ਆਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ}}}} ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਰਹੇ ਨਾ ਜਾਨ ਜੋਗੇ, ਕਾਫ਼ਰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇਰੇ ਅਕੀਦਿਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਇਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕੌਣ ਦੇਂਵਦਾ ਏ, ਭਲਾ ਦੱਸ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਖ਼ਰੀਦਿਆਂ ਨੂੰ । ਅਗੇ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਸੀ ਦੀਦ ਹੁੰਦੀ, ਅਸਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਬੇ ਉਮੀਦਿਆਂ ਨੂੰ । ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਦੇ "ਸ਼ਰਫ਼" ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਈ ਸਾਡਿਆਂ ਦੀਦਿਆਂ ਨੂੰ । </poem>}}<noinclude></noinclude> dxz74nuc2viekfn30vus43ttrf1q2by 250 52031 224682 160100 2026-07-05T14:33:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੩੩ )}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਚੋਣਵੇਂ ਫੁੱਲ}}}} {{Block center|<poem> ਜਿਤਨਾਂ ਜੀ ਚਾਹੇ ਕਰਲੈ ਜੁਲਮ ਜ਼ਾਲਮ, ਖ਼ਾਕਸਾਰ ਮੁਝ ਆਸ਼ਕੇ ਰਾਜ਼ ਉੱਤੇ । ਜੀਉਂਦੀ ਜਾਨ ਨਾਂ ਛਡਾਂਗਾ ਗਲੀ ਤੇਰੀ, ਰਹਿਸਾਂ ਮਰਕੇ ਭੀ ਕਾਇਮ ਇਕਰਾਰ ਉੱਤੇ । ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਕਲੀ ਪਿਆਰੇ, ਖੁੱਲ ਜਾਏਗੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ। ਮੋਇਆਂ ਬਾਦ ਭੀ 'ਸ਼ਰਫ' ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ, ਚੂਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇਰੀ ਦੀਵਾਰ ਉੱਤੇ। ਨਾੜ ਨਾੜ ਮੇਰੀ ਸਾੜੀ ਨਾੜ ਵਾਂਗੂੰ, ਤੇਰੇ ਚਾਏ ਚਾ ਲਾਈਆਂ ਚੁਵਾਤੀਆਂ ਨੇ । ਪਲਕਾਂ ਤੀਰ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਗਈਆਂ, ਭਵਾਂ ਫੇਰੀਆਂ ਜ਼ਿਗਰ ਤੇ ਕਾਤੀਆਂ ਨੇ। ਕੁਝ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਤੇਰਿਆਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ, ਬਹੁਤਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇਰੀਆਂ ਝਾਤੀਆਂ ਨੇ । ਮਰ ਮਰ ਗਏ ਹਾਂ ਅਸੀ ਹਰ ਗਲ ਉੱਤੇ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਾਡੀਆਂ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਹਯਾਤੀਆਂ ਨੇ । </poem>}}<noinclude></noinclude> b4kdwl4gc4slgg517t30lois1b61j82 250 52032 224683 160101 2026-07-05T14:33:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੩੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਇਡੇ ਇਡੇ ਭੀ ਅੰਤਰੇ ਲੈਕੇ ਤੇ, ਅਜੇ ਰਹਿਮ ਨਹੀਂ ਬੁੱਤ ਸੰਗੀਂਨ ਆਇਆ । ਐਸੀ ਲਾਈ ਊ ਚੋਟ ਚਕੋਰ ਦਿੱਲ ਨੂੰ, ਚੈਨ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਮਾਹੇ ਜ਼ਬੀਨ ਆਇਆ ਓਥੇ ਰੋ ਪਿਆ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਜਿਥੇ ਨਜ਼ਰ ਕੋਈ ਮੈਂਨੂੰ ਹੁਸੀਨ ਆਇਆ । ਮੇਰੀ ਖ਼ਾਕ ਭੀ 'ਸ਼ਰਫ' ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਈ, ਤੈਨੂੰ ਮਰਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਯਕੀਨ ਆਇਆ । ਦਿੱਲ ਨੂੰ ਮੋਹਨਿਆਂ ਖੋਹਨਿਆਂ ਕੋਹਨਿਆਂ ਨੇ, ਤੇਰੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਯਾਰ ਅੱਖੀਆਂ । ਦੱਸਾਂ ਕੀ ਮੈਂ ਕੀ ਦਿੱਲ ਨੂੰ ਹੋਗਿਆ ਏ, ਜ਼ਖਮੀ ਕੀਤਾ ਈ, ਜਾਨੀਆਂ ਮਾਰ ਅੱਖੀਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਐਸੀਆਂ ਪਿਯਾਰੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਨੇ, ਨੀਮਖ੍ਵਾਬ ਇਹ ਤੇਰੀਆਂ ਦਿੱਲਦਾਰ ਅੱਖੀਆਂ! ਤੈਨੂੰ ਕੋਲ ਬਹਾਕੇ 'ਸ਼ਰਫ' ਹਰ ਦਮ, ਰਹਵਾਂ ਚੁਮਦਾ ਮੈਂ ਸੌ ਸੌ ਵਾਰ ਅੱਖੀਆਂ। ਪਾਕੇ ਕੱਜਲਾ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰਦਮ, ਨਾਂ ਤੂੰ ਜਾਇਆ ਕਰ ਸਰੇ ਬਜ਼ਾਰ ਸੋਹਣੇ । ਸ਼ੋਖ ਦੀਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਤਾਂ ਨਜ਼ਰ ਲਗੇ, ਤਕਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਹਣੇ । </poem>}}<noinclude></noinclude> 18d2croz4n0btrwxns4gkvmm8rn3y4q 250 52033 224684 160102 2026-07-05T14:33:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੩੫ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਘਰ ਜਾਏਂ ਤੇ ਨਰਗਸੀ ਫੁੱਲ ਲੈਕੇ, ਸੁਟੇਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਵਾਰ ਸੋਹਣੇ। ਤੈਂਨੂੰ ਫਿਰਦਿਆਂ ਤੁਰਦਿਆਂ 'ਸ਼ਰਫ' ਵੇਖਾਂ, ਹੋਵੇ ਕਦੀ ਨਾਂ ਕੋਈ ਅਜ਼ਾਰ ਸੋਹਣੇ। ਮੈਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂ ਹਸ਼ਰ ਦੀ ਚਾਲ ਉੱਤੋਂ, ਜ਼ਰਾ ਤਕ ਕੇ ਜਾਈਂ ਉਹ ਜਾਨ ਵਾਲੇ । ਤੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਾਂ ਮੁੱਦਤਾਂ ਦੇ, ਅਸੀ ਜਾਨੀਆਂ ਨਾਜ਼ ਉਠਾਨ ਵਾਲੇ। ਹਸ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੀਤ ਸਾਡੀ, ਮਥੇ ਵੱਟ ਨਹੀਂ ਹੀਰਿਆ ਪਾਨ ਵਾਲੇ। ਗੁੱਸਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੇਸੀਆਂ 'ਸ਼ਰਫ' ਕੀ ਏ, ਤੁਸੀ ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੋ ਦੇਸ ਮਕਾਨ ਵਾਲੇ। </poem>}}<noinclude></noinclude> armeaajqbnak1tx2a6kgch8k1t5d7uu 250 53372 224685 171570 2026-07-05T14:33:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੦੩}} {{rule}}</noinclude>ਪਾਪਨੀ ਦੁਸਟੇ! ਚੁਪ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤੂੰ ਬੜੀ ਢੀਠ ਹੈਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹਾਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਦੋਹਰਾ॥ ਅਲਪ ਮੁਖੀ ਵਿਭਚਾਰਨੀ ਰੰਡੇ ਪੰਡਿਤ ਵੈਰ॥</br> {{gap|2.9em}}ਬੋਲਤ ਨਹਿ ਸੰਕਾ ਕਰੇਂ ਕਿਉਂ ਨ ਹਨੋ ਤੁਹਿ ਗੈਰ॥੪੩੯॥ {{gap}}ਇਹ ਬਾਤ ਕਹਿਕੇ ਬਾਂਦਰ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮੂਢੇ! ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਕੀ ਚਿੰਤਾ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਬੁਧਿਮਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:– ਦੋਹਰਾ॥ ਸ਼੍ਰਧਾ ਯੁਤ ਜੋ ਪੂਛ ਹੈ ਤਾਂਹ ਕਹੋ ਤੂੰ ਬੈਨ॥</br> {{gap|2.9em}}ਬਿਨ ਸਰਧਾਲੂ ਬਚਨ ਇਮ ਦੀਪਕ ਸੂਨੇ ਐਨ॥੪੪੦॥ {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਕੇ ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਘੋਸਲੇ ਵਿਖੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਚਿੜੀ ਦਾ ਘੋਸਲਾ ਦਰਖਤ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਕੇ ਸੌ ਟੋਟਾ ਕਰ ਸਿਟਿਆ,ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ:– ਦੋਹਰਾ।। ਯੋਗ ਅਯੋਗ ਬਿਚਾਰ ਬਿਨ ਮਤ ਕਰ ਤੂੰ ਉਪਦੇਸ॥</br> {{gap|2.9em}}ਮੂਰਖ ਬਾਨਰ ਚਟਕ ਗ੍ਰਹ ਹਨ ਕਰ ਦੀਆ ਕਲੇਸ॥੪੪੧॥ {{gap}}ਸੋ ਹੇ ਮੂਰਖ! ਤੈਨੂੰ ਸਿਖਿਆ ਦਿਤੀ ਹੋਈ ਬੀ ਨਾ ਪੋਹੀ, ਅਥਵਾ ਏਹ ਤੇਰਾ ਦੋਸ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸ੍ਰੇਸਟ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਸਿਖ੍ਯਾ ਦਿਤੀ ਗੁਨਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਦੁਸਟ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਉਤੇ ਐਉਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:– ਦੋਹਰਾ॥ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਿਨ ਕਿਆ ਕਰੇ ਪੰਡਿਤਾਈ ਕੀ ਬਾਤ॥</br> {{gap|2.9em}}ਯਥਾ ਅਧੇਰੇ ਸਦਨ ਮੇਂ ਘਟ ਮੇਂ ਦੀਪਕ ਭ੍ਰਾਤ॥੪੪੨॥ {{gap}}ਸੋ ਤੂੰ ਬੀ ਝੂਠੀ ਪੰਡਿਤਾਈ ਦੇ ਘਮੰਡ ਵਿਖੇ ਆਕੇ ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਅਰ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਸਾਂਤਿ ਆਈ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਅਪ ਜਾਤ ਹੈਂ॥ ਕਿਹਾ ਹੈ:– <poem>ਦੋਹਰਾ ॥ ਜਾਤ ਔਰ ਅਨੁਜਾਤ ਪੁਨ ਅਤੀਜਾਤ ਅਪਜਾਤ। {{gap|3.2em}}ਚਾਰ ਭਾਂਤਿ ਕੇ ਪੁਤ੍ਰ ਹੈਂ ਗੁਨਿਜਨ ਕਹਿ ਬਖ੍ਯਾਤ॥੪੪੩॥ {{gap|3.2em}}ਮਾਤ ਸਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੁਨ ਜਾਤ ਮੇਂ ਪਿਤਾ ਤੁਲ ਅਨੁਜਾਤ। {{gap|3.2em}}ਅਧਿਕ ਗੁਣੀ ਅਤਿਜਾਤ ਹੈ ਹੀਨ ਹੋਤ ਅਪਜਾਤ॥੪੪੪॥ ਤਥਾ—ਨਿਜ ਬਿਨਾਸ ਨਹਿ ਲਖਤ ਖਲ ਪਰ ਦੁਖ ਮੈਂ ਹਰਖਾਤ॥ {{gap|3.2em}}ਸੀਸ ਕਟੇ ਧੜ ਨਾਚ ਹੈ ਸਮਰ ਬਿਖੇ ਪਿਖ ਤਾਤ॥੪੪੫॥</poem> {{gap|2.9em}}ਵਾਹ ਵਾ ਕਿਆ ਹੱਛਾ ਕਿਹਾ ਹੈ:–<noinclude></noinclude> k4yf15wtg7z15rhgyr7n0ave6kseutz 250 53373 224686 210656 2026-07-05T14:34:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੦੪|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>ਦੋਹਰਾ॥ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਦੁਰਬੁਧੀ ਦੋ ਰਹਿਤ ਹੁਤੇ ਇਕ ਜਾਇ।</br> {{gap|2.7em}}ਦੁਰਬੁਧੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਿਜ ਧੂਮ ਬੀਚ ਦੀਆ ਘਾਇ॥੪੪੬ {{gap}}ਦਮਨਕ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।।</br> ਕਰਟਕ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨ:-</br> ੧੯ ਕਥਾ॥ ਕਿਸੇ ਜਗਾ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਅਰ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਨਾਮੀ ਦੋ ਮਿਤ੍ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸੇ, ਇਕ ਦਿਨ ਪਾਪਬੁਧਿ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਜੋ ਮੈਂ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਧਨ ਹੀਨ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਾਂ ਜੋ ਇਸ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਪਰਦੇਸ ਜਾਕੇ, ਇਸਦੇ ਆਸਰੇ ਧਨ ਕਮਾਕੇ, ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਭੀ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ, ਸੁਖ ਭੋਗਾਂ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਨੇ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੇ ਭਾਈ ਤੂੰ ਬ੍ਰਿਧ ਹੋਕੇ ਆਪਨੇ ਕੇਹੜਿਆਂ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਂਗਾ ਅਰ ਪਰਦੇਸ ਦੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਬਚੇ ਨੂੰ ਕੀ ਬਾਤ ਸੁਨਾਯਾ ਕਰੇਂਗਾ॥ ਮਹਾਤਮਾਂ ਨੇ ਐਉਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:-</br> <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਮੇਂ ਜਾਇ ਜਿਸ ਗੁਨ ਨਹਿ ਲੀਨਾ ਕੋਇ। {{gap}}ਬ੍ਰਿਥਾ ਭ੍ਰਮਨ ਕਰ ਤਾਸ ਨੇ ਦਈ ਆਰਬਲ ਖੋਇ॥੪੪੭॥ ਤਥਾ-ਵਿਦ੍ਯਾ ਧਨ ਅਰ ਸਿਲਪ ਕੋ ਤਬ ਲਗ ਲਹੇ ਨ ਕੋਇ॥ {{gap}}ਜਬ ਲਗ ਤਜ ਨਿਜ ਦੇਸ ਕੋ ਅਟਤ ਨ ਧਰਤੀ ਲੋਇ॥੪੪੮॥</poem> {{gap}}ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਉਸਦੀ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਨੇ ਬਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਛਕੇ ਚੰਗੇ ਮਹੂਰਤ ਉਸ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਦੇਸ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਪਰਦੇਸ ਬਿਖੇ ਧਰਮਬੁਧਿ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਫੇਰ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਏ ਹੋਏ ਆਪਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ॥ ਕਿਆ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ:-</br> ਦੋਹਰਾ॥ ਵਿਦ੍ਯਾ ਧਨ ਅਰ ਸਿਲਪ ਇਹ ਜਾਕੋ ਮਿਲ ਹੈਂ ਤੀਨ।</br> {{gap|2.5em}}ਸੌ ਯੋਜਨ ਵਤ ਕੋਸ ਕੇ ਤੇ ਮਾਨਤ ਪਰਬੀਨ॥੪੪੯॥ {{gap}}ਤਦ ਆਪਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਕੇ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਨੇ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੇ ਭਾਈ! ਇਹ ਸਾਰਾ ਧਨ ਘਰ ਬਿਖੇ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਨਬੰਧੀ ਮੰਗਨਗੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਧਨ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਘਨੇ ਬਨ ਬਿਖ ਦੱਬ ਕੇ ਥੋੜਾ<noinclude></noinclude> ri8966qrq2uigkymy9ixp3h7u7hebcm 250 53374 224687 210657 2026-07-05T14:34:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੦੪}}</noinclude>ਜਿਹਾ ਲੈ ਚਲੀਏ ਜਦ ਫੇਰ ਕਦੇ ਲੋੜ ਪਏਗੀ ਤਾਂ ਆਕੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ॥ ਦੇਖ ਮਹਾਤਮਾਂ ਨੇ ਐਉਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:- <poem> ਦੋਹਰਾ ਬੁਧਿਮਾਨ ਨਿਜ ਸੁਲਪ ਭੀ ਨਾਂਹ ਦਿਖਾਵੇ ਦ੍ਰਬਯ। {{gap}}ਧਨ ਦੇਖਤ ਮੁਨਿ ਮਨ ਡਿਗੇ ਐਸੀ ਹੈ ਭਵਤਬਯ ।।੪੫੦। ਦੋਹਰਾ॥ ਜਲ ਮੇਂ ਖਾਵਤ ਮੀਨ ਪਲ ਥਲ ਮੇਂ ਖਾਵਨ ਸ੍ਵਾਨ॥ {{gap}}ਵਿਹਗ ਖਾਤ ਆਕਾਸ ਮੇਂ ਤਥਾ ਲਖੋ ਧਨਵਾਨ ।।੪੫੧।।</poem> {{gap}}ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਬੋਲਿਆ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕਰੋ, ਤਦ ਓਹ ਦੋਵੇਂ ਧਨ ਨੂੰ ਦਬ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਫੇਰ ਦੁਜੇ ਦਿਨ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਨੇ ਅਧੀ ਰਾਤੀ ਬਨ ਵਿਖੇ ਜਾ ਧਨ ਨੂੰ ਪੁਟਕੇ ਉਸ ਟੋਏ ਨੂੰ ਮਿਟੀ ਨਾਲ ਭਰਕੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਅਰ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਨੂੰ ਆਕੇ ਬੋਲਿਆਂ ਹੈ ਮਿਤ੍ਰ! ਮੇਰਾ ਕੁਟੰਬ ਬਹੁਤ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਖਰਚੋਂ ਤੰਗ ਹਾਂ ਚਲ ਹੋਰ ਧਨ ਲੈ ਆਵੀਏ। ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਐਵੇਂ ਕਰੋ, ਜਦ ਉਨਾਂ ਨੇ ਜਾਕੇ ਓਹ ਜਗਾਂ ਪੁਟਕੇ ਦੇਖੀ ਤਾਂ ਸਖਨਾ ਭਾਂਡਾਂ ਦੇਖਿਆ ਤਦ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਆਪਨੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਮਾਰਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਇਹ ਧਨ ਤੂੰ ਹੀ ਚੁਰਾਯਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਜੇ ਕਦੇ ਓਪਰਾ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਟੋਏ ਪੂਰਨ ਦੀ ਕੀ ਜਰੂਰਤ ਸੀ॥ ਸੋ ਮੈਨੂੰ ਅਧਾ ਧਨ ਦੇਹ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਦਾਲਤੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪਾਪੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਨਾ ਕਹੁ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:-</br> ਦੋਹਰਾ॥ ਪਰ ਦਾਰਾ ਕੋ ਮਾਤ ਸਮ ਪਰ ਧਨ ਲੋਹ ਸਮਾਨ॥</br> ਅਪਨੇ ਸਮ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਪਹਿਚਾਨ॥੪੫੨॥ {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਓਹ ਦੋਵੇਂ ਅਦਾਲਤੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਲਗਾਉਨ ਲਗੇ ਜਦ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਪਥ (ਸੁਗੰਦ) ਦੇਨ ਦਾ ਬਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਤਦ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਬੋਲਿਆ ਕਸਮ ਦੇਨੀ ਹੱਛੀ ਨਹੀਂ॥ ਮਹਾਤਮਾ ਮਨੂ ਜੀ ਨੇ ਐਉਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:-</br> ਦੋਹਰਾ॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਲਿਖਤ ਪਿਖ ਰਾਰ ਮੇਂ ਲਿਖਤ ਬਿਨਾ ਹੈ ਸਾਖ॥</br> {{gap}}ਹੈ ਅਭਾਵ ਇਨ ਕੋ ਜਹਾਂ ਤਹਾਂ ਸਪਥ ਕੋ ਰਾਖ॥੪੫੩॥ {{gap}}ਸੋ ਇਸ ਬਾਤ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਲਈ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇਵਤਾ ਸਾਖੀ ਹੈ<noinclude></noinclude> 1xdgp21vwfiuuki8pgvmc4osvcwedau 250 53375 224688 210666 2026-07-05T14:34:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੦੬|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>ਇਸ ਲਈ ਓਹ ਦੇਵਤਾ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਚੋਰ ਯਾ ਸਾਧ ਬਨਾ ਦੇਵੇਗਾ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਅਦਾਲਤੀ ਬੋਲੇ ਵਾਹਵਾ ਕਿਆ ਠੀਕ ਇਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਪਰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਨੇ ਬੀ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਝਗੜੇ ਮੇਂ ਚੰਡਾਲ ਭੀ ਜੋ ਸਾਖੀ ਮਿਲ ਜਾਇ॥ </br> {{gap|2.9em}}ਕਬੀ ਨ ਦੀਜੇ ਸਪਥ ਕੋ ਯਹ ਨੀਤੀ ਠਹਿਰਾਇ॥੪੫੪॥ {{gap}}ਸੋ ਇਸ ਬਾਤ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਅਚੰਭਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਛ ਸਾਖੀ ਦੇਵੇ॥ ਕਲ ਸਵੇਰੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲੋ ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਖੇ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪਿਤਾ! ਮੈਂ ਇਸ ਧਰਮਬੁਧਿ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਚੁਰਾਯਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪਦੇ ਕਹੇ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਚ ਜਾਏਗਾ॥ ਓਹ ਬੋਲਿਆਂ ਜਲਦੀ ਦਸ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਓਹ ਧਨ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਟਿਕ ਜਾਏ,ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪਿਤਾ! ਉਸ ਜਗਾਂ ਤੇ ਇਕ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਜੰਡ ਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਹੈ ਸੋ ਤੂੰ ਉਸਦੀ ਖੋਲ ਵਿਖੇ ਜਾ ਲੁਕ, ਜਦ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਜਾਕੇ ਪੁਛਾਂ ਤਦ ਤੂੰ ਅਵਾਜ ਦੇਵੀਂ ਜੋ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਚੋਰ ਹੈ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਜਦ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਤੇ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਉਥੇ ਗਏ ਤਦ ਸਪਥ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਯਾਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਬੋਲਿਆ॥ {{gap}}ਛੰਦ॥ ਚੰਦ ਸੂਰ ਵਾਯੂ ਅਰ ਅਗਨੀ ਭੂਮਿ ਅਕਾਬ ਹ੍ਰਿਦਯ ਯਮਰਾਜ॥ ਦਿਵਸ ਰਾਤ ਅਰ ਸੰਧ੍ਯਾ ਦੋਵੇ ਧਰਮ ਅਵਰ ਦੇਵਨ ਸਿਰ ਤਾਜ॥ ਨਰ ਕਰਤਬ ਕੇ ਇਹ ਸਬ ਚੀਨਤ ਜਦਪ ਪੁਰਖ ਕਰਤ ਹੈ ਗੋਪ॥ ਤਾਂਤੇ ਮੈਂ ਸਰਨਾਗਤ ਇਨਕੀ ਮਮ ਲਜਾ ਰਾਖੇਂ ਤਜ ਕੋਪ॥੪੫੫॥ {{gap}}ਹੇ ਬਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੇਹੜਾ ਚੋਰ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਤੂੰ ਦਸ। ਦਰਖਤ ਦੀ ਖੋੜ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਪਾਪੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨੋ ਇਹ ਧਨ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਨੇ ਚੁਰਾਯਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਨੇ ਅਸਚਰਜ ਹੋਕੇ ਜਿਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਖੇ ਧਰਮਬੁਧਿ ਦੇ ਦੰਡ ਦੇ ਲਈ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਖਨ ਲਗੇ ਉਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਖੇ ਧਰਮਬੁਧਿ ਨੇ ਉਸ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਕੱਖਾਂ ਕਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ<noinclude></noinclude> nedswjiq47yosoduvrna3jwpbc6951q 250 53376 224689 210669 2026-07-05T14:34:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|੧੦੭}} {{rule}}</noinclude>ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ,ਜਦ ਜੰਡ ਦੇ ਦਰਖਤ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗੀ ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਸੇਕ ਨਾਲ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੜਦਾ ਹੋਯ ਰੋਂਦਾ ਰੋਂਦਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਯਾ,ਤਦ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਏਹ ਕੀ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸਨੇ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਆਪਨੇ ਪੁਤ੍ਰ ਦਾ ਸੁਨਾਯਾ। ਫੇਰ ਅਦਾਲਤ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਨੂੰ ਉਸੇ ਜੰਡ ਦੇ ਰੁਖ ਨਾਲ ਲਟਕਾ ਕੇ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਕੇ ਐਉਂ ਬੋਲੇ॥ ਵਾਹ ਕਿਆ ਸੁੰਦਰ ਬਚਨ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾਂ ਹੈ :- ਦੋਹਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ ਉਪਾਇ ਕੋ ਤਥਾ ਨਾਲ ਭੀ ਸੋਚ॥</br> {{gap}}ਨਕੁਲੇ ਨੇ ਸਬ ਬਕ ਹਨੇ ਨਿਰਖਤ ਹੀ ਬਕ ਪੋਚ॥੪੫੬॥ {{gap}}ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਬੋਲਿਆ ਇਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਓਹ ਬੋਲੇ ਸੁਨ:- {{gap}}੨੦ ਕਥਾ ਕਿਸੇ ਬਨ ਬਿਖੇ ਇਕ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਉਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਗਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸੇ। ਉਸਦੀ ਖੋਲ ਵਿਖੇ ਇਕ ਕਾਲਾ ਸਰਪ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਓਹ ਸਰਪ ਬਗਲੇ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪਰਾਂ ਦੇ ਜੰਮਿਆਂ ਹੀ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਇਕ ਦਿਨ ਇਕ ਬਗਲਾ ਜਿਸ ਦੇ ਬਚੇ ਕਾਲੇ ਸਰਪ ਨੇ ਖਾਧੇ ਸੋ ਓਹ ਬੜਾ ਬੈਰਾਗਵਾਨ ਹੋਯਾ ਰੋਂਦਾ ਰੋਂਦਾ ਕਿਸੇ ਤਲਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਜਾਕੇ ਨੀਵਾਂ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਤਦ ਓਸਨੂੰ ਓਹਾ ਜੇਹਾ ਦੇਖਕੇ ਇਕ ਕੁਲੀਰਕ ਨਾਮੀ ਜਲ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਾਮੇ! ਤੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਬਗਲਾ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਕਿਆ ਕਰਾਂ ਮੇਰੇ ਮੰਦ ਭਾਗੀ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ ਬਿਖੇ ਰਹਿਨ ਵਾਲੇ ਸਰਪ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਕਰਕੇ ਰੋਂਦਾ ਹਾਂ। ਸੋ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਪਾਉ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਜਾਨਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਦਸ,ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਕੁਲੀਰਕ ਸੋਚਨ ਲੱਗਾ ਇਹ ਸੁਭਾਵਕ ਵੈਰੀ ਸਾਡੀ ਜਾਤ ਦਾ ਹੈ ਸੋ ਇਸਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਝੂਠਾ ਉਪਦੇਸ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੋਰ ਬਗਲੇ ਬੀ ਮਰ ਜਾਨ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਬਾਣੀ ਕੋ ਨਵਨੀਤ ਕਰ ਉਰ ਕੋ ਵਜ੍ਰ ਸਮਾਨ॥</br> {{gap}}ਰਿਪੁ ਕੋ ਦੇ ਉਪਦੇਸ ਅਸ ਵੰਸ ਸਹਿਤ ਹੁਇ ਹਾਨ।੪੫੭॥<noinclude></noinclude> 3jk2q3m0p945rbve1hvsb534qq0ngec 250 53377 224690 210673 2026-07-05T14:34:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੦੮|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕੇ ਕੁਲੀਰਕ ਬੋਲਿਆ ਹੈ ਮਾਤੁਲ,ਮੱਛੀ ਦੇ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੇਉਲੇ ਦੀ ਖੁਡ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਸਰਪ ਦੀ ਖੋਲ ਤੀਕੂੰ ਸਿਟਦੇ॥ ਉਸ ਮਾਰਗ ਨੇਉਲਾ ਜਾਕੇ ਉਸ ਦੁਸਟ ਸਰਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ । ਬਗਲੇ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੀਤਾ ਤਦ ਨੇਉਲੇ ਨੇ ਉਸ ਮਾਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਸਰਪ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਰਹਿਨ ਵਾਲੇ ਬਗਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਅਸਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇਂ ਉਪਾਇ ਕੋ ਭਥਾ ਨਾਸ ਭੀ ਸੋਚ॥</br> {{gap}}ਨਕੁਲੇ ਨੇ ਸਬ ਬਕ ਹਨੇ ਨਿਰਖਤ ਹੀਂ ਬਚ ਪੋਚ॥੪੫੮॥ {{gap}}ਸੋ ਹੇ ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਇਸ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਨੇ ਉਪਾਉ ਤੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਵਿਨਾਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਦਮਨਕ ਇਸੇ ਉਪਰ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ:- ਦੋਹਰਾ॥ਧਰਮ ਬੁਧਿ ਦੁਰਬੁਧਿ ਦੋ ਰਹਿਤ ਹੁਤੇ ਇਕ ਜਾਇ॥</br> {{gap}}ਦੁਰਬੁਧੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਿਜ ਧੂਮ ਬੀਚ ਦੀਆ ਘਾਇ॥ ੪੫੯।। {{gap}}ਸੋ ਹੇ ਮੂਰਖ ਤੂੰ ਬੀ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਦੀ ਨ੍ਯਾਈਂ ਉਪਾ ਨੂੰ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਪਰ ਬਿਨਾਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸੱਜਨ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪਾਪ ਬੁਧਿ ਹੈਂ ਸੋ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਜਾਨ ਗਿਆ ਹਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਸ੍ਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸੰਦੇਹ ਬਿਖੇ ਜੋੜਿਆ ਹੈ ਅਰ ਆਪਣੇ ਕੁਟਲਪਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਆ ਸਚ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਕੌਨ ਪਿਖੇ ਨਰ ਮੋਰ ਕਾ ਵਿਟ ਨਿਸਰਣ ਕੋ ਦ੍ਵਾਰ॥</br> {{gap}}ਜੋ ਨਕਰੇ ਵਹ ਨ੍ਰਿਤਯ ਨਿਜ ਘਨ ਧੁਨਿ ਸੁਨਤ ਗਵਾਰ॥੪੬੦।। {{gap}}ਹੇ ਭਾਈ ਜਦ ਤੂੰ ਅਪਨੇ ਸ੍ਵਾਮਿ ਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਸੁਟਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਜੇਹਾਂ ਦੇ ਕੇ ਗਿਨਤੀ ਹੈ॥ ਬਸ ਹੁਨ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਰਹੁ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਐਉਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ, ਲੋਹ ਘਟਿਤ ਜਿੰਹ ਤੁਲਾ ਕੋ ਖਾਵਤ ਮੂਸ ਨਰੇਸ਼॥</br> {{gap}}ਚੀਲ ਹਰਤ ਬਾਲਕ ਤਰਾਂ ਯਾਮੇਂ ਕਵਨ ਕਲੇਸ਼॥੪੬੧॥ {{gap}}ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਇਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਓਹ ਬਲਿਆਂ ਸੁਨ:- ੨੧ ਕਥਾ।। ਕਿਸ ਨਗਰ ਬਿਖੇ ਜੀਰਣ ਧਨ ਨਾਮੀ ਬਾਣੀਆਂ<noinclude></noinclude> 3m84dv5bdrvp6znc8oqpwqh1kvnymca 250 53378 224691 210677 2026-07-05T14:34:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੦੯}} {{rule}}</noinclude>ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਓਹ ਧਨ ਦੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਨ ਕਰਕੇ ਸੋਚਨ ਲਗਾ।। ਯਥਾ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਨਾਥ ਜਿਸੀ ਅਸਥਾਨ ਮੇਂ ਧਨ ਸੇਂ ਭੋਗੇ ਭੋਗ॥ {{gap}}ਤਹ ਨਿਰਧਨ ਹੋ ਜੋ ਬਸੇ ਵਹੀ ਅਧਮ ਹੇਂ ਲੋਗ॥੪੬੨॥ ਤਥਾ।। ਅਹੰਕਾਰ ਕੇ ਸਹਿਤ ਜਹਿ ਆਗ੍ਯਾ ਕੀਨੀ ਹੋਇ॥ {{gap}}ਤਹਾਂ ਦੀਨਤਾ ਨਾ ਕਰੇਂ ਬੁਧਿਮਾਨ ਜੋ ਲੋਇ॥ ੪੬੩॥</poem> {{gap}}ਉਸਦੇ ਘਰ ਬਿਖੇ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੱਕੜ ਸਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੇਠ ਦੇ ਘਰ ਅਮਾਨਤ ਰਖਕੇ ਪਰਦੇਸ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਰਦੇਸ ਦੀ ਸੈਲ ਕਰਕੇ ਆਪਨੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਆਯਾ ਅਰ ਉਸ ਸੇਠ ਨੂੰ ਜਾਕੇ ਬੋਲਿਆ ਮੇਰਾ ਤੱਕੜ ਦੇਹ, ਸੇਠ ਬੋਲਿਆ ਭਾਈ ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਚੂਹੇ ਖਾ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਜੀਰਨਧਨ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਸੇਠ! ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਚੂਹੇ ਖਾ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਕੋਈ ਚੀਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਪਰ ਹੱਛਾ ਮੈਂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਸੋ ਤੂੰ ਆਪਨੇ ਪੁਤ੍ਰ ਧਨਦੇਵ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭੇਜ ਦੇ ਮਤ ਕਿਧਰੇ ਮੈਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਗਾਂ ਅਰ ਮੇਰੇ ਕਪੜੇ ਕੋਈ ਚਕ ਲੈ ਜਾਵੇ ਸੇਠ ਨੇ ਭੀ ਇਹ ਬਿਚਾਰਿਆ ਕਿ ਇਹ ਠੀਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਜਾਨੀ ਏ ਕਿਧਰੇ ਆਪਨੇ ਕਪੜੇ ਗਹਿਨੇ ਗੁਵਾ ਆਵੇ ਇਸ ਲਈ ਸੇਠ ਨੇ ਅਪਨੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਹੇ ਪੁਤ੍ਰ ਇਹ ਤੇਰਾ ਚਾਚਾ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਨਦੀ ਤੇ ਜਾਹ॥ ਕਿਆ ਹਛਾ ਕਿਹਾ ਹੈ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਨਹਿ ਭਗਤੀ ਸੇਂ ਕਰਤ ਕੋਊ ਕਾਹੂੰ ਪੈ ਉਪਕਾਰ। {{gap}}ਕਰਤ ਲੋਭ ਭਯ ਹੇਤ ਹਿਤ ਕਛੁਕ ਨਿਮਿਤ ਬਿਚਾਰ॥੪੬੪॥ ਤਥਾ{{bar|1}}ਬਿਨ ਕਾਰਨ ਜਿਸ ਠੌਰ ਮੇਂ ਅਤਿ ਆਦਰ ਹੋ ਜਾਇ। {{gap}}ਅੰਤ ਬਿਖੇ ਦੁਖਦਾਯਨੀ ਬਿਪਦਾ ਤਹਾਂ ਲਖਾਇ॥੪੬੫॥</poem> {{gap}}ਬਾਨੀਏ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਬੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਸਾਮਿਗ੍ਰੀ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਸਹਿਤ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ ਜਦ ਓਹ ਬਾਨੀਆਂ ਨਦੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਨਦੀ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਖੇ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਅਗੇ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਸਿਲਾ ਦੇਕੇ ਮੁੜ ਆਯਾ॥ ਤਦ ਉਸਨੂੰ ਅਕੱਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸੇਠ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਮੇਰਾ ਪੁਤ੍ਰ ਕਿਥੇ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗਿਆ ਸੀ? ਬਾਣੀਆਂ ਬੋਲਿਆ<noinclude></noinclude> 822flgp3w6yzsf04i72dcmb0t82ut1j 250 53379 224692 210834 2026-07-05T14:34:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੧੦|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਕ ਬਾਜ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ ਸੇਠ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਿਥ੍ਯਵਾਦੀ! ਭਲਾ ਕਦੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਬੀ ਬਾਜ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ? ਸੋ ਮੇਰਾ ਪੁਤ੍ਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਚੈਹਰੀ ਲੈ ਚਲਦਾ ਹਾਂ। ਤਦ ਬਾਣੀਆਂ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਸਚ ਬੋਲਨ ਵਾਲੇ! ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਬਾਜ ਨਹੀਂ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਚੂਹੇ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ॥ ਸੋ ਜੇ ਤੇਨੂੰ ਆਪਨੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਤੱਕੜ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੋਵੇਂ ਝਗੜਦੇ ਝਗੜਦੇ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ ਤਦ ਸੇਠ ਨੇ ਉਚੇ ਦੁਹਾਈ ਦੁਹਾਈ ਪੁਕਾਰਕੇ ਕਿਹਾ ਮੇਰੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇਸ ਚੋਰ ਨੇ ਚੁਰਾਯਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਅਦਾਲਤੀ ਬੋਲੇ ਇਸ ਸੇਠ ਦਾ ਲੜਕਾ ਦੇ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਕਿਆ ਕਰਾਂ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਤਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਜ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਅਦਾਲਤੀ ਬੋਲੇ ਇਹ ਬਾਤ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਭਲਾ ਕਦੇ ਬਾਜ ਬੀ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਣੀਆਂ ਬੋਲਿਆ ਆਪ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨੋ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਲੋਹ ਘੜਤ ਜਿਹ ਤੁਲਾ ਕੋ ਖਾਵਤ ਮੂਸ ਨਰੇਸ।</br> {{gap}}ਬਾਜ ਹਰਤ ਬਾਲਕ ਤਰਾਂ ਯਾਮੇਂ ਕਵਨ ਕਲੇਸ॥੪੬੬॥ {{gap}}ਅਦਾਲਤੀ ਬੋਲੇ ਇਹ ਕਿਆ ਬਾਤ ਹੈ ਤਦ ਸੇਠ ਨੇ ਆਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰਾ ਬਿਤ੍ਰਾਂਤ ਸੁਨਾਯਾ ਤਦ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਮਝਾਕੇ ਲੜਕਾ ਅਤੇ ਤੱਕੜੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿਵਾਕੇ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਜੋ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਲੋਹ ਘੜਤ ਜਿਹ ਭੁਲਾ ਕੋ ਖਾਵਤ ਮੂਸ ਨਰੇਸ਼।</br> {{gap}}ਬਾਜ ਹਰਤ ਬਾਲਕ ਤਰਾਂ ਯਾਮੇ ਕਵਨ ਕਲੇਸ਼॥੪੬੭॥ {{gap}}ਹੇ ਮੂਰਖ! ਤੂੰ ਸੰਜੀਵਕ ਉਤੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨ ਦੇਖ ਸਕਿਓਂ ਜਿਸ ਲਈ ਤੈਂ ਇਹ ਬਾਤ ਕੀਤੀ ।।ਸਚ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਕੁੰਡਲੀਆ ਛੰਦ॥ ਨਿਰਧਨ ਨਿੰਦਤ ਸਧਨਕੋ ਕੁਲਵੰਤਨ ਕੁਲਹੀਨ || ਨਿੰਦੇ ਕ੍ਰਿਪਨ ਉਦਾਰ ਕੋ ਯਾਮੇਂ ਸੰਕ ਰਤੀਨ।। ਯਾਮੇਂ ਸੰਕ ਰਤੀਨ ਪਤਿਬ੍ਰਤ ਕੁਲਟਹਿ ਨਿੰਦਤ॥ ਸੁੰਦਰ ਨਰ ਕੋ ਦੇਖ ਕੁਰੂਪੀ ਤਾਂ ਕੋ ਨਿੰਦਤ॥ ਕਹਿ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਵਿਚਾਰ ਅਧਰਮੀ ਨਿੰਦਤ ਧਰਮਨ॥ ਵਿਦ੍ਯਾ ਹੀਨ ਗਵਾਰ ਪਰਾਭਵ ਪਾਵਤ ਨਿਰਧਨ॥੪੬੮॥ਤਥਾ{{bar|1}}<noinclude></noinclude> 7qmbihjyfhjb35gavnzp4jyf3iewluh 250 53380 224693 210837 2026-07-05T14:34:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੧੧}} {{rule}}</noinclude>ਦੋਹਰਾ॥ ਮੂਰਖ ਪੰਡਿਤ ਵੈਰ ਲਖ ਧਨਵੰਤਾ ਧਨ ਹੀਨ।</br> {{gap}}ਪਾਪੀ ਧਰਮੀ ਕਾ ਪੁਨਾ ਕੁਲਟਾ ਔਰ ਕੁਲੀਨ॥ ੪੬੯॥ {{gap}}ਇਸੇ ਲਈ ਹੇ ਮੂਰਖ ਤੈਂ ਆਪਨੇ ਭਲੇ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਪੰਡਿਤ ਤੇ ਸਤ੍ਰ ਭਲਾ ਨਹਿ ਮੂਰਖ ਹਿਤਕਾਰ।</br> {{gap}}ਬਾਨਰ ਸੇਂ ਰਾਜਾ ਮੂਆ ਵਿਪ੍ਰਨ ਚੋਰ ਉਭਾਰ ॥੪੭੦॥ {{gap}}ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਇਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਕਰਟਕ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨ:- ੨੨ ਕਥਾ॥ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਇਕ ਬਾਂਦਰ ਬੜਾ ਪਿਆਰਾ ਅਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਰਾਖਾ ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਅੰਤਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਬੀ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾ ਬੜਾ ਵਿਸ੍ਵਾਸੀ ਸਾ ਇਕ ਦਿਨ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰ ਪੱਖਾ ਝਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਕ ਮੱਖੀ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੱਖੀ ਤੇ ਆ ਬੈਠੀ ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਡਾਯਾ ਪਰ ਓਹ ਫੇਰ ਬੀ ਉਡ ਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਆ ਬੈਠੇ, ਤਦ ਸੁਭਾਵਕ ਚੰਚਲ ਮੂਰਖ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਖੇ ਆਕੇ ਤਲਵਾਰ ਖਿਚ ਕੇ, ਜਿਉਂ ਓਸ ਮੱਖੀ ਉਪਰ ਮਾਰੀ ਓਹ ਤਾਂ ਉਡ ਗਈ ਅਰ ਓਹ ਤਲਵਾਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਖੀ ਵਿਖੇ ਲਗੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਨੀ ਸੁਖ ਚਾਹੇ ਓਹ ਕਦੇ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਨਾ ਰਖੇ ਦੂਸਰੀ ਬਾਤ ਏਹ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਬੜਾ ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਸਾ ਪਰ ਪੂਰਬ ਜਨਮ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਚੋਰੀ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈ ਗਈ ਸੀ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਆਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਜਵਾਹਰਾਤ ਖਰੀਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਉਸ ਚੋਰ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਭਈ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਹਥ ਆਵੇ ਇਹ ਸੋਚਕੇ ਉਹ ਪੰਡਿਤ ਚੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਬੜੀ ਮਿਠੀ ਜੁਬਾਨ ਕਰਕੇ ਸੁਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਨੇ ਉਪਰ ਵਿਸ੍ਵਾਸ ਧਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ॥ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸਚ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਕੁਲਟਾ ਲੱਜਾ ਕੋ ਗਹੇ ਖਾਰੀ ਜਲ ਹੈ ਸੀਤ॥</br> {{gap}}ਧੂਰਤ ਪ੍ਰਿਯ ਬਾਤਾਂ ਕਹੇ ਦੰਭੀ ਗ੍ਯਾਨ ਪੁਨੀਤ ॥ ੪੭੧॥<noinclude></noinclude> 7v3jcerm5hn0jisca00oix2tjagcif3 250 53381 224694 210841 2026-07-05T14:34:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੧੨|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਰੂਬਰੂ ਬਹੁਤ ਚੀਜਾਂ ਵੇਚਕੇ ਹੀਰੇ ਮੋਤੀ ਖਰੀਦ ਲੀਤੇ ਅਰ ਉਸਦੇ ਸਾਮਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਹਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣਿਆਂ ਪਟਾਂ ਵਿਖੇ ਸੀਉਂ ਲੀਤਾ ਅਰ ਆਪਨੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਦੇਖਕੇ ਉਸ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਜੋ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਬੀ ਨਾ ਚੁਰਾਯਾ ਹੁਨ ਏਹ ਬਾਤ ਕਰਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਕੇ ਰਸਤੇ ਬਿਖੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਹਿਰ ਦੇਕੇ ਸਬ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਆਵਾਂ॥ ਏਹ ਬਾਤ ਸੋਚ ਉਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਿਤ੍ਰੋ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਅਕੱਲਾ ਛੱਡਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ ਹੋ ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਆਪ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਅਜੇਹਾ ਬਝ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਪਦੇ ਵਿਯੋਗ ਨੂੰ ਦੇਖ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਕੜਦਾ ਸੋ ਆਪ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੀ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੋ ਮੈਂ ਆਪਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ॥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਨਕੇ ਕਿਹਾ ਹੱਛਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲ। ਜਦ ਉਹ ਤੁਰ ਪਏ ਤਾਂ ਪਲੀਪੁਰ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇਕ ਕਾਗ ਨੇ ਇਹ ਅਵਾਜ ਦਿਤੀ "ਹੇ ਭੀਲੋ ਦੌੜੋ ਇਹ ਸਵਾ ਲਖ ਰੁਪੈਯਾ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ" ਤਦ ਉਸ ਕਾਗ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝਕੇ ਭੀਲ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਸੋਟਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਟਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਖੋਹ ਲਏ ਪਰ ਧਨ ਕੁਝ ਨਾ ਲੱਭਾ ਭੀਲ ਬੋਲੇ ਭਾਈ ਕਦੇ ਕਾਂਗ ਦੀ ਬਾਣੀ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਇਸਲਈ ਆਪਦੇ ਪਾਸ ਧਨ ਹੈ ਸੋ ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਾੜਕੇ ਦੇਖ ਲਵਾਂਗੇ ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੀਲਾਂ ਦੀ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸ ਚੋਰ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਜੇਕਰ ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਧਨ ਲੈਨਗੇ ਤਾਂ ਉਸ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੀ ਮਾਰਨਗੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਤਾਂ ਧਨ ਨਾ ਨਿਕਲੇਗਾ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਛੁਟਕਾਰ ਪਾ ਜਾਨਗੇ॥ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਐਉਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}}ਕਾਹੇ ਡਰ ਹੈਂ ਕਾਲ ਤੇ ਡਰੇ ਨ ਛਾਡਤ ਤੋਹਿ॥ ਅਧੁਨਾ ਕਿੰਵਾ ਬਰਸ ਸਭ ਕਾਲ ਗਹੇਗਾ ਤੋਹਿ॥੪੭੨॥</poem>}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਤਥਾ—|depth=3em}}ਗੋ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਕੇ ਹੇਤ ਜੋ ਤ੍ਯਾਗ ਦੇਤ ਨਰ ਪ੍ਰਾਣ।</poem>}}<noinclude></noinclude> ld8rs60f7gtaogypvpfwwu1jkowdnul 250 53382 224695 210850 2026-07-05T14:34:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੧੩}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਭੇਦ ਕੇ ਪਾਵਤ ਪਦ ਨਿਰਬਾਣ॥੪੭੩॥ {{gap}}ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੋਚਕੇ ਚੋਰ ਪੰਡਿਤ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭੀਲੋ! ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਹ ਭਰਮ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਦੇਖ ਲੌ ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਧਨ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਣਾ। ਤਦ ਭੀਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਬੀ ਨ ਲਭਾ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਹ ਬੀ ਚਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਛੱਡ ਦਿਤੇ॥ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਪੰਡਿਤ ਤੋਂ ਸਤ੍ਰ ਭਲਾ ਨਹਿ ਮੂਰਖ ਹਿਤਕਾਰ।</br> {{gap}}ਬਾਨਰ ਮੇਂ ਰਾਜਾ ਮੂਆ ਵਿਪ੍ਰਨ ਚੋਰ ਉਭਾਰ॥ ੪੭੪।। {{gap}}ਹੁਨ ਬਹੁਤ ਕੀ ਕਹਿਨਾ ਹੈ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਝਗੜਦੇ ਸੇ ਤੇ ਸੰਜੀਵਕ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਪਿੰਗਲਕ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਸ਼ੇਰ ਦਿਆਂ ਤਿਖਿਆਂ ਨਵਾਂ ਕਰਕੇ ਫਟਿਆ ਹੋਯਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਉਪਰ ਡਿਗ ਪਿਆ ਅਰ ਮਰ ਗਿਆ ਸੰਜੀਵਕ ਨੂੰ ਮੋਯਾ ਦੇਖਕੇ ਪਿੰਗਲਕ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਆਂਸੂ ਭਰਕੇ ਬੋਲਿਆ ਓਹ ਹੋ! ਮੈਂ ਬੜੀ ਅਜੋਗ ਬਾਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਜੀਵਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਓਹ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਵਿਸਵਾਸ ਕਰ ਬੈਠਾ ਸਾ ਅਰ ਵਿਸ੍ਵਾਸਘਾਤ ਦਾ ਪਾਪ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਹੈ॥ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਐਂਉਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:- <poem> ਦੋਹਰਾ॥ ਮਿਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਹ ਅਰ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਪੁਨ ਵਿਸ੍ਵਾਸੀ ਘਾਤ। {{gap}}ਇਨ ਸੇਂ ਨਰ ਨਰਕੇ ਪਰੇ ਸੂਰ ਚੰਦ ਲਗ ਤਾਤ॥੪੭੫॥ {{gap}}ਰਾਜ ਭੁਮਿ ਮਿਲ ਜਾਤ ਹੈ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇ ਕਰ ਮੀਤ {{gap}}ਉਤਮ ਸੇਵਕ ਨਾ ਮਿਲੇ ਇਹ ਸਮ ਹੈਂ ਕਿਹ ਰੀਤ॥੪੭੬॥</poem> {{gap}}ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸਤਤ ਸਭਾ ਵਿਖੇ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ਹੁਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਕੀ ਆਖਾਂਗਾ।। ਇਸ ਬਾਤ ਉਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਸਭਾ ਮਾਂਹਿ ਜਿਹ ਪੁਰਖ ਕੀ ਉਸਤਤਿ ਕੀਨੀ ਹੋਇ।</br> {{gap}}ਮਤ ਔਗੁਨ ਕਹੁ ਤਾਸ ਕੇ ਤਵਪ੍ਰਨ ਸਿਖ੍ਯਾ ਜੋਇ॥੪੭੭ {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਕੇ ਦਮਨਕ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਸ੍ਵਾਮਿ! ਏਹ ਆਪਦਾ ਕਾਇਰਪਨ ਹੈ ਜੋ ਧ੍ਰੋਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਘਾਸ ਖੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਇਹ ਬਾਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ॥<noinclude></noinclude> 04ajmd2grh03y00dxma7bm82w0yj1le 250 53383 224696 172975 2026-07-05T14:35:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੧੪|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>ਮਹਾਤਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਭ੍ਰਾਤ ਪੁਤ੍ਰ ਨਾਰੀ ਸੁਹ੍ਰਿਦ ਪਿਤਾ ਆਦਿ ਜੋ ਲੋਇ।</br> {{gap}}ਸਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰ ਬਨ ਜਾਂਹਿ ਜਬ ਹਨੇ ਦੋਸ ਨਹਿ ਹੋਇ॥੪੭੮॥ ਤਥਾ ਕੁੰਡਲੀਆ ਛੰਦ॥ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ ਦਯਾ ਯੁਤ ਲਾਜ ਰਹਿਤ ਜੋ ਨਾਰ॥ ਹੈ ਬਸੀਠ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਜੋ ਇਨ ਸੇ ਤਜ ਦੇ ਪਿਆਰ॥ ਇਨ ਸੇ ਤਜ ਦੇ ਪ੍ਯਾਰ ਸਰਬਾਂਭਖ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਤ੍ਯਾਗੋ॥ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੰਕਾਰ ਯੁਕਤ ਤਾਂਤੇ ਤੁਮ ਭਾਗੋ॥ ਕਹਿ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਵਿਚਾਰ ਨ ਇਨ ਤੇ ਸਰ ਹੈ ਕਾਜਾ। ਨਹਿ ਜਾਨੇ ਉਪਕਾਰ ਕਿਸੇ ਤਜ ਨਿਰਦਯ ਰਾਜਾ॥ ੪੭੯॥ ਪੁਨਾ ਕਬਿੱਤ॥ ਸਾਚੀ ਕਹੀਂ ਝੂਠੀ ਕਹੀਂ ਪਰੁਖ ਬਚਨ ਕਹੀਂ ਕਹੀਂ ਪ੍ਰਿਯ ਵਾਦਨੀ ਜੋ ਹਮਨੇ ਨਿਹਾਰੀ ਹੈ॥ ਕਹੀਂ ਕੋਟ ਹਿੰਸਾ ਕਰੇ ਕਹੀਂ ਦਯਾ ਮਨ ਧਰੇ ਕਹੀਂ ਧਨ ਹਰੇ ਕਹੀਂ ਦੇਤ ਦਾਨ ਭਾਰੀ ਹੈ॥ ਧਨ ਕੋ ਇਕਤ੍ਰ ਕਹੀਂ ਕਰੇ ਬੜੇ ਖੇਦ ਸਾਥ ਕਹੀਂ ਧਨ ਖਰਚ ਮੇਂ ਸੋਚ ਨਾ ਬਿਚਾਰੀ ਹੈ॥ ਐਸੀ ਨ੍ਰਿਪ ਨੀਤਿ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਏਕ ਰੀਤਿ ਵਾਰ ਯੋਖਿਤ ਜਿਉਂ ਵਿਪਰੀਤ ਬਹੁ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਹੈ॥੪੮੦। ਪੁਨਾ ਦੋਹਰਾ॥ ਬਿਨ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕੇ ਕੀਏ ਬਡਾ ਨ ਪੂਜਾ ਪਾਇ।</br> {{gap}}ਨਹੀਂ ਗਰੁੜ ਕੋਊ ਪੂਜਤਾ ਨਾਗ ਪੂਜਤੇ ਧਾਇ॥੪੮੧॥</br> ਤਥਾ{{bar|1}}ਬਿਨ ਸੋਚੇ ਕੋ ਸੋਚ ਹੈਂ ਕਹਿ ਪੰਡਿਤ ਕੀ ਬਾਤ।</br> {{gap}}ਜੀਵਤ ਅਰ ਮ੍ਰਿਯਮਾਨ ਕੋ ਬੁਧਿਜਨ ਨਹਿ ਸੋਚਾਤ॥੪੮੨॥ {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਮਝਾਯਾ ਹੋਯਾ ਪਿੰਗਲਕ ਸੰਜੀਵਕ ਦੇ ਸੋਗ ਨੂੰ ਛਡਕੇ ਦਮਨਕ ਦੀ ਵਜੀਰੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ॥ {{gap}}ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਪੰਡਿਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸ਼ਰਮਣਾ ਨਿਰਮਿਤਸ੍ਯ ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਖਾ ਅਨੁਵਾਦੇ ਪੰਡਿਤ, ਯੋਗੀ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਵਿਸਾਰਦ ਵਿਰਚਿਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਭੇਦ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮ ਤੰਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤੰ॥੧॥ {{center|'''{{bar|2}}○{{bar|2}}'''}}<noinclude></noinclude> g2yt67jb118yfbpm24dwzomq53kbxg9 250 53384 224697 210852 2026-07-05T14:35:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਦੂਜਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੧੫}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਅਥ ਮਿਤ੍ਰ ਸੰਪ੍ਰਾਪਤਿ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਤੰਤ੍ਰਰੰਭਾ:'''</br> '''॥ਕ੍ਰਿਯਤੇ॥'''}}}} ਦੋਹਰਾ-ਸੰਕਰ ਕੇ ਪਦ ਕਮਲ ਕੋ ਉਰ ਮੇਂ ਧਰ ਸ਼ਿਵਨਾਥ॥</br> {{gap}}ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ ਭਾਖਾ ਕਰਤ ਰਾਜਨੀਤਿ ਕੀ ਗਾਥ॥੧॥ ਬਿਸ਼ਨਸਰਮਾ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰੋ! ਹੁਨ ਮਿਤ੍ਰ ਸੰਪ੍ਰਾਪਤਿ ਨਾਮ ਦੂਜੇ ਤੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁਨੋ ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਲੋਕ ਏਹ ਹੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬਿਨ ਸਾਧਨ ਬੁਧਿਮਾਨ ਜਨ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਸੁਨਤ ਹੈਂ ਜੋਇ।</br> {{gap}}ਕਾਕ ਮੂਸ ਮ੍ਰਿਗ ਕੱਛ ਵਤ ਕਾਜ ਸਵਾਰੇਂ ਸੋਇ॥ ੧॥ {{gap}}ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੁਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਨ ਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਇਕ ਬਡਾ ਭਾਰੀ ਨਗਰ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਸਮੀਪ ਬੜੀ ਛਾਯਾ ਵਾਲਾ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਪੰਛੀ ਖਾਂਦੇ ਅਰ ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਲ ਵਿਖੇ ਅਨੇਕ ਕੀੜੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਯਾ ਦੇ ਹੇਠ ਅਨੇਕ ਰਾਹੀ ਆਕੇ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਐਸਾ ਇਕ ਬੋਹੜ ਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਸਾ॥ ਮਹਾਤਮਾਂ ਨੇ ਐਉਂ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ:- ਕਬਿੱਤ॥ ਜਾਕੀ ਛਾਯਾ ਮ੍ਰਿਗ ਧਾਇ ਪਾਵਤ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ਜਾਇ ਪੰਛੀ ਸਮੁਦਾਇ ਆਇ ਖਾਵੇਂ ਤੁਚਾ ਜਾਸ ਹੈ। ਕੋਟਰਮੇਂ ਕੀਟ ਜਾਸ ਕਰ ਹੈਂ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਪਿਨ ਕੇ ਝੁੰਡ ਤਾਸ ਸਾਖਾ ਪੈ ਨਿਵਾਸ ਹੈ॥ ਫੂਲ ਜਾਂਹਿ ਭ੍ਰਿੰਗ ਖਾਤ ਪਥਿਕ ਅਰਾਮ ਪਾਤ ਜਗ ਮੇਂ ਬਿਖ੍ਯਾਤ ਸੋਈ ਦ੍ਰਮ ਦੁਖ ਨਾਸ ਹੈ॥ ਵਾਸੇਂ ਭਿੰਨ ਔਰ ਜੇਤੇ ਧਰਾ ਮਾਹਿ ਰੁਖ ਕੇਤੇ ਭੂਮਿ ਭਾਰ ਲਖੋ ਤੇਤੇ ਸੁਖ ਕੀ ਨ ਆਸ ਹੈ॥੨॥ {{gap}}ਉਸ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਉਪਰ ਲਘੁਪਤਨਕ ਨਾਮੀ ਇਕ ਕਊਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਇਕ ਦਿਨ ਓਹ ਕਊਆ ਚੋਗੇ ਲਈ ਜੋ ਚਲਿਆ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਝੀਵਰ ਪਾਟੇ ਹੋਏ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ, ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਸਾਲਾ, ਲੰਮਿਆਂ ਪਟਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੁਕੇ ਸੜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਥ ਵਿਖੇ ਜਾਲ ਲਈ ਅੱਗੋਂ ਤੁਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਕਊਆ ਸੋਚਨ ਲਗਾ ਕਿ ਇਹ ਪਾਪੀ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਲਗਾ ਹੈ ਦੇਖੀਏ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ<noinclude></noinclude> 91vb2sj5pp28ds7zktizk3w1a7185j5 250 53385 224698 210853 2026-07-05T14:35:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੧੬|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਪਾਪੀ ਸਾਡੇ ਬੋਹੜ ਵਲ ਤੁਰੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜੋ ਬੋਹੜ ਦੇ ਰਹਿਨ ਵਾਲਿਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਯਾ ਨਹੀਂ॥ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਸੋਚ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਊਆ ਮੁੜ ਪਿਆ, ਅਰ ਉਸ ਬੋਹੜ ਤੇ ਆਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭਾਈਓ! ਇਹ ਪਾਪੀ ਝੀਵਰ ਜਾਲ ਅਤੇ ਚਾਉਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੁਸਾਂ ਇਸਦੇ ਉਪਰ ਵਿਸਾਵਾਸ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਏਹ ਜਾਲ ਵਿਛਾਕੇ ਚਾਉਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਟੇਗਾ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਚਾਉਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖ ਦੀ ਨ੍ਯਾਈਂ ਜਾਨਣਾ॥ ਕਊਏ ਦੇ ਇਤਨੀ ਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਫੰਧਕ ਬੋਹੜ ਦੇ ਹੇਠ ਜਾਲ ਵਿਛਾਕੇ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਦੇ ਜਲ ਵਰਗੇ ਚਿਟੇ ਚਾਉਲ ਖਲੇਰ ਕੇ ਲੁਕ ਬੈਠਾ॥ ਜੇਹੜੇ ਪੰਛੀ ਉਸ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਉਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸੇ ਓਹ ਤਾਂ ਲਘੁਪਤਨਕ ਦੇ ਬਚਨ ਰੂਪੀ *<ref>*ਬੂਹੇ ਦੇ ਤਾਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਨ ਲਈ ਜੋ ਲਕੜੀ ਕੰਧ ਵਿਖੇ ਦਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ</ref> ਅਰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਉਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖ ਦੇ ਨ੍ਯਾਈਂ ਜਾਨਕੇ ਨੇੜੇ ਨ ਆਏ। ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਖੇ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਨਾਮੀ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਜਾਰਾਂ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਨ ਯਾਤ੍ਰਾ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਉਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਲਘੁਪਤਨਕ ਦਾ ਹਟਾਯਾ ਹੋਯਾ ਬੀ ਜਿਹਬਾ ਦੇ ਸ੍ਵਾਦ ਲਈ ਖਾਨ ਵਾਸਤੇ ਉਤਰਿਆ ਅਰ ਸਾਰਿਆਂ ਕਬੂਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬਧਾ ਗਿਆ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਮੀਨ ਸਦਾ ਜਲ ਮੇਂ ਰਹੇਂ ਤਜ ਕਰ ਸਕਲੇ ਤ੍ਰਾਸ॥</br> {{gap}}ਰਸਨਾ ਕੇ ਹਿਤ ਮੂਢ ਜਨ ਕਰੇ ਆਪਨਾ ਨਾਸ॥੩॥ {{gap}}ਅਥਵਾ ਦੈਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲ ਹੋਯਾਂ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੇ ਕੁਛ ਮੀਨ ਦਾ ਦੋਸ ਨਹੀਂ॥ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:-</br> ਦੁਵੈਯਾ ਛੰਦ॥ ਪਰ ਤ੍ਰਿਆ ਕੇ ਹਰਨ ਪਾਪ ਕੋ ਕਿਧੋਂ ਨ ਰਾਵਨ ਜਾਨਤ ਆਪ। ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਹੇਮਕਰਣ ਕੋ ਕਿਥੋਂ ਅਸੰਭਵ ਲਖਯੋ ਨ ਸ੍ਵਾਪ। ਧਰਮ ਪੁਤ੍ਰ ਕ੍ਯਾ ਜੂਪ ਅਨਰਥਨ ਲਖਤ ਨ ਥੇ ਸੁਨ ਲੇ ਮਮ ਭ੍ਰਾਤ। ਹੋਨਹਾਰ ਤੇਂ ਬੁਧਿ ਸਬਨ ਕੀ ਨਾਸ ਹੋਤ ਯਹਿ ਨਿਸਚੇ ਬਾਤ॥੪॥ ਤਥਾ ਦੋਹਰਾ॥ ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ ਪਾਸ ਕਰ ਬੱਧ ਜੋ ਵੈਦ ਹਨਤ ਜਬ ਬੁਧਿ॥<noinclude>{{rule}}</noinclude> spy5wd0sm5zat84h72jzc5ennni2yh9 250 53386 224699 210935 2026-07-05T14:35:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਦੂਜਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੧੭}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਤਬ ਉਤਮ ਪੁਰਖਾਨ ਕੀ ਹੋਤ ਨਾਲ ਸਬ ਸੁਧ॥੫॥ {{gap}}ਫੰਦਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਧਾ ਹੋਯਾ ਦੇਖ, ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸੋਟਾ ਲੈਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਤਦ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਸਮੇਤ ਬੱਧਾ ਹੋਯਾ ਜਾਨ, ਅਰ ਫੰਦਕ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਪਛਾਨ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭਾਈਓ! ਡਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।। ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਐਉਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਅਨਿਕ ਭਾਂਤ ਸੰਕਟ ਪੜੇ ਜਾਂਕੀ ਮਤਿ ਨ ਨਸਾਤ॥ {{gap}}ਧੀਰਜ ਕੇ ਪਰਤਾਪ ਸੇ ਤਿਨਕਾ ਪਾਰ ਸੁਪਾਤ॥੬॥ {{gap}}ਤਥਾ॥ ਬਡੇ ਪੁਰਖ ਸੁਖ ਦੁਖ ਥਿਖੇ ਰਹੇਂ ਏਕ ਸੇ ਮੀਤ॥ {{gap}}ਉਦੇ ਅਸਤ ਮੇਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਸਵਿਤਾ ਹੋਤ ਪੁਨੀਤ॥੭॥</poem> {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭਾਈਓ! ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕ ਚਿਤ ਹੋਕੇ ਜਾਲ ਸਮੇਤ ਉਡਕੇ ਇਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਅਰ ਜੇਕਰ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਹੌਂਸਲਾ ਛਡਕੇ ਨਾ ਉਡੇ ਤਾਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ | ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਹੈ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਤੰਤੂ ਬਹੁਤ ਮਿਲ ਸਹਿਤੇ ਬਡੇ ਆਯਾਸ਼। {{gap}}ਤਿਮਿਹੀਂ ਬਹੁ ਜਨ ਸਿਮਿਟ ਕਰ ਕਾਰਜ ਕਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।। ਪੁਨਾ।। ਯਥਾ ਬਹੁਤ ਤੰਤੁ ਮਿਲੇ ਗਜ ਕੋ ਲੇਵਤ ਬਾਂਧ। {{gap}}ਤਥਾ ਸਿਮਿਟ ਕਰ ਪੁਰਖ ਬਹੁ ਨਿਜ ਕਰਜ ਲੇ ਸਾਧ॥੯॥</poem> {{gap}}ਜਦ ਪੰਛੀ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਜਾਲ ਸਮੇਤ ਅਕਾਸ ਵਲ ਉਡ ਤੁਰੇ ਤਦ ਫੰਦਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਦੌੜਿਆ ਅਰ ਉਚੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਹੋ ਇਕਤ੍ਰ ਪੰਛੀ ਸਬੇ ਧਾਇ ਚਲੇ ਗਹਿ ਜਾਲ॥ {{gap}}ਰਾਰ ਕਰੇ ਜਬ ਪਰਸਪਰ ਗਿਰੇਂ ਧਰਨ ਪਰ ਲਾਲ॥੧੦॥ ਲਘੁਪਤਨਕ ਕਊਆ ਭੀ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖਨ ਲਈ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਜਦ ਓਹ ਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਏ ਤਦ ਫੰਦਕ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਆਖਕੇ ਪਿਛੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਿਆ॥ ਯਥਾ ਦੋਹਰਾ॥ ਜੋ ਭਾਵੀ ਸੋ ਹੋਤ ਹੈ ਬਿਨ ਭਾਵੀ ਨਹਿ ਹੋਇ॥</br> {{gap}}ਕਰਤਲ ਗਤ ਤਬ ਨਾਸ ਹ੍ਵੈ ਜਬ ਭਵਤਵ੍ਯ ਨ ਜੋਇ॥੧੧</br> ਤਥਾ-ਬਿਧਿ ਜਬ ਹ੍ਵੈ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲ ਤਬ ਸੰਪਤ ਮਿਲੇ ਜੁ ਆਇ॥<noinclude></noinclude> ple9ionv4z7hfnoxd03sv5ew9ypzq9m 250 53387 224700 210943 2026-07-05T14:35:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੧੮|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}{{rule}}</noinclude>ਸੰਖ ਨਿਧਿ ਵਡ ਅਪਰ ਭੀ ਲੇਕਰ ਤੁਰਤ ਥਿਲਾਇ॥੧੨॥ {{gap}}ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਬਿਖੇ ਮੇਰੇ ਕੁਟੰਬਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਲ ਬੀ ਗਿਆ॥ ਫੰਦਕ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਭਈ ਓਹ ਸ਼ਕਾਰੀ ਤਾਂ ਗਿਆ ਹੁਨ ਤੁਸੀਂ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਇਸ ਨਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਉਤਰ ਦਿਸਾ ਵਲ ਚਲੋ ਉਥੇ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਮਿਤ੍ਰ ਹਿਰਨਯਕ ਨਾਮੀ ਚੂਹਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਓਹ ਸਾਡੇ ਸਬਨਾਂ ਦੀ ਫਾਹੀ ਨੂੰ ਕੱਟੇਗਾ॥ ਕਿਆ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਦੇਵ ਯੋਗ ਕਰਮਨੁਜ ਕੇ ਜਬ ਸੰਕਟ ਹੁਇ ਜਾਇ॥</br> {{gap}}ਮਿਤ੍ਰ ਬਿਨਾ ਤਬ ਬਚਨ ਕਰ ਕੋਊ ਨ ਹੋਤ ਸਹਾਇ॥੧੩॥ {{gap}}ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਮਝਾਏ ਹੋਏ ਓਹ ਕਬੂਤਰ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਚੂਹੇ ਦੀ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ॥ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਬੀ ਆਪਣੀ ਬਿੱਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਬਨਾ ਕੇ ਨਿਹਸੰਕ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ॥ ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਹੈ:- <poem>ਦੋਹਰਾ।। ਭਾਵੀ ਭੈ ਉਰ ਧਾਰ ਕਰ ਸੌ ਮੁਖ ਬਿਲਹ ਸਵਾਰ॥ {{gap}}ਨੀਤਿ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਮੇਂ ਨਿਪੁਨਤਹ ਮੂਖਕ ਕਰਤ ਵਿਹਾਰ॥੧੪॥ ਤਥਾ-ਜਿਮ ਮਦ ਬਿਨ ਹਸਤੀ ਅਹੇ, ਅਵਰ ਦਾਂਤ ਬਿਨ ਸਾਪ॥ {{gap}}ਸਬਕੇ ਹੇਤ ਅਧੀਨ ਵਹ,ਤਿਮ ਗੜ੍ਹ ਬਿਨ ਨ੍ਰਿਪ ਥਾਪ॥੧੫॥ {{gap}}ਗਜ ਸਹਸ੍ਰ ਹਯ ਲਾਖ ਤੇਂ ਜੋ ਕਾਰਜ ਨਹਿ ਹੋਇ॥ {{gap}}ਸੋ ਕਾਰਜ ਭੂਪਾਨ ਕਾ ਦੁਰਗ ਏਕ ਮੇਂ ਜੋਇ॥੧੬॥ {{gap}}ਏਕਾਕੀ ਸੌ ਸੇ ਲੜੇ ਕਿਲੇ ਬੀਚ ਜੋ ਭੂਪ॥ {{gap}}ਨੀਤਿ ਨਿਪੁਨ ਯਾ ਹੇਤ ਤੇਂ ਕਰੇ ਕੋਟ ਕੀ ਊ੫॥੧੭॥</poem> {{gap}}ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਦੀ ਖੁੱਡ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਬੜੀ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ ਹਿਰਨ੍ਯਕ! ਜਲਦੀ ਆ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਸੰਕਟ ਬਨਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਆਪਨੀ ਬਿੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਤੂੰ ਕੌਨ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਅਰ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ ਅਰ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਸੰਕਟ ਬਨਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਚ੍ਰਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਨਾਮੀ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇਰਾ ਮਿਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਆ ਮੈਨੂੰ<noinclude></noinclude> 03cy2n3pb6s9uqeos5rffti61pxpf6e 250 53388 224701 210946 2026-07-05T14:35:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਦੂਜਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੧੯}} {{rule}}</noinclude>ਬੜਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਇਸ ਥਿਰ ਚਿਤ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲ ਆਯਾ॥ ਕਿਆ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ-: <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਸੀਤਲ ਕਰਤਾ ਨੈਨ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਯੁਕਤ ਜੇ ਮੀਤ॥ {{gap}}ਨਿਤਪ੍ਰਤਿ ਮਿਲਤ ਨ ਸੁਲਭ ਵਹ ਘਰ ਮੇਂ ਆਇ ਪੁਨੀਤ॥੧੮ ਪੁਨਾ{{bar|1}}-ਸੂਰ ਉਦਯ ਤਾਂਬੂਲ ਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਕੀ ਗਾਥ॥ {{gap}}ਪ੍ਰਿਯ ਨਾਰੀ ਵਰ ਮਿਤ੍ਰ ਏਹ ਹੈਂ ਨਵੀਨ ਨਿਤ ਨਾਥ॥੧੯॥ ਪੁਨਾ{{bar|1}} ਜਾ ਨਰ ਕੇ ਘਰ ਮੇਂ ਸਦਾ ਸੁਹ੍ਰਿਦ ਆਵਤੇ ਜਾਂਹਿ।। {{gap}}ਤਾਂ ਨਰ ਕੇ ਉਰ ਸੂਖ ਕੀ ਮਿਲੇ ਨ ਕਬਹੂੰ ਥਾਂਹਿ॥ ੨੦।।</poem> {{gap}}ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਕੁਟੰਬ ਸਹਿਤ ਬੱਧਾ ਹੋਯਾ ਦੇਖਕੇ ਪੁਛਿਆ ਹੈ ਮਿਤ੍ਰ ! ਇਹ ਕੀ ਹੋਯਾ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਕੀ ਪੁਛਦਾ ਹੈਂ।। ਇਸੇ ਉਪਰ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਜੈਸੇ ਜਾਕਰ ਜੌਨ ਬਿਧਿ ਜਿਤਨਾ ਨਿਜ ਕ੍ਰਿਤ ਹੋਗ॥</br> {{gap}}ਤੈਸੇ ਤਾਕਰ ਤੌਨ ਬਿਧਿ ਤਿਤਨਾ ਬਿਧਿ ਬਸ ਭੋਗ॥੨੧॥ {{gap}}ਸੋ ਮੈਂ ਇਹ ਬੰਧਨ ਆਪਨੀ ਜੀਭ ਦੇ ਸੁਆਦ ਕਰਕੇ ਪਾਯਾ ਹੈ ਸੋ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਸ ਫਾਹੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਟਦੇ॥ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਬੋਲਿਆ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਕਈ ਕੋਸ ਤੇਂ ਜਾਨਵਰ ਨਿਰਖ ਲੇਤ ਹੈਂ ਮਾਸ॥</br> {{gap}}ਹੋਨਹਾਰ ਵਸ ਹੋਇ ਕਰ ਬੰਧਨ ਲਖੇਂ ਨ ਪਾਸ॥ ੨੨॥ {{gap}}ਤਥਾ-ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ॥ ਗ੍ਰਸੇ ਚੰਦ ਸੂਰੰ, ਸਦਾ ਰਾਹੁ ਪੇਖੋ॥ ਭੁਜੰਗਾ ਵਿਹੰਗਾ ਗਜਾ ਬੰਧ ਦੇਖੋ॥ ਦਰਿਦ੍ਰੀ ਲਖੋ ਪੰਡਿਤੋਂ ਕੋ ਹਮੇਸਾ॥ ਬਿਧਾਤਾ ਬਲੀਜਾਨ ਛਾਡੋ ਕਲੇਸਾ।।੨੩॥ {{gap}}ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਛੰਦ॥ਏਕਾਂਤ ਬਿਹਾਰੀ ਗਗਨ ਮਝਾਰੀ ਵਿਹਗਨ ਝਾਰੀ ਦੂਖ ਸਹੇ॥ ਜਲਨਿਧਿ ਮੇਂ ਮੀਨਾ ਰਹ ਲਿਵਲੀਨਾ ਤਿਨੇ ਪ੍ਰਬੀਨਾ ਜਾਇ ਗਹੇ॥ ਕਿਆ ਕੀਆ ਕੁਕਰਮਾ ਵਾ ਸੁਭ ਕਰਮਾ ਲਹੀ ਨ ਸਰਮਾ ਥਾਨ ਮਿਲੇ॥ ਯਹ ਕਾਲ ਕਸਾਈ ਭੁਜਾ ਫਲਾਈ ਜਨ ਸਮੁਦਾਈ ਖੈਂਚ ਗਿਲੇ॥ ੨੪॥ {{gap}}ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਕੇ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਫਾਹੀ ਨੂੰ ਕੱਟਨ ਲਗਾ ਤਦ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ! ਇਹ ਬਾਤ ਨ<noinclude></noinclude> jg96ghp9g1lb6vaxqko0p985o14rij0 250 53389 224702 210948 2026-07-05T14:35:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੨੦|ਪੰਚ ਤੰਤ੍|}}{{rule}}</noinclude>{{rule}}ਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਫਾਹੀ ਨੂੰ ਕਟ, ਫੇਰ ਮੇਰੀ ਕੱਟੀਂ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਬੋਲਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸ੍ਵਾਮੀ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਸੇਵਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਹੁ ਏਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਹਨ ਹੋਰ ਦੇਖ ਅਪਨੇ ਕੁਟੰਬ ਨੂੰ ਛਡਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ॥ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇਤਨਾ ਆਦਰ ਬੀ ਨਾ ਕਰਾਂ?ਇਸ ਉਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਜੋ ਭੂਪਤਿ ਦਾਸਾਨ ਕਾ ਸਦਾ ਕਰਤ ਸਨਮਾਨ। {{gap}}ਵਿਤ ਨਾਸ ਲਖ ਭੂਪ ਕੋ ਤਜਤ ਨ ਤੇ ਜਿਯਜਾਨ॥੨੫॥ ਸੋਰਠਾ॥ ਯਥਾ-ਸੰਪਤ ਮੂਲ ਵਿਸ੍ਵਾਸ,ਯਾਂਤੇ ਗਜ ਯੂਥਪ ਬਨਾ॥ {{gap}}ਮ੍ਰਿਗ ਨ ਰਹਿਤ ਹੈਂ ਪਾਸ,ਯੱਦਪ ਨਾਹਰ ਮ੍ਰਿਗਪਤੀ॥੨੬॥ {{gap}}ਇਕ ਹੋਰ ਬਾਤ ਬੀ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਫਾਹੀ ਕਟਦਿਆਂ ਤੇਰੇ ਦੰਦ ਤੁਟ ਜਾਣ ਅਥਵਾ ਕਿਧਰੇ ਫੰਦਕ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਨਰਕ ਬਿਖੇ ਬਾਸ ਹੋਵੇਗਾ | ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਦਾਸਨ ਕੋ ਦੁਖ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਹਿਪਾਲ॥ {{gap}}ਲੋਕ ਬਿਖੇ ਦੁਖਮਿਲੇ ਤਿਸ ਮਰ ਕਰ ਨਰਕ ਸੰਭਾਲ॥੨੭॥ {{gap}}ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਣ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ! ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਨਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਇਹ ਤੇਰੀ ਪਰੀਛਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਬਨਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟਾਂਗਾ ਅਰ ਪਿਛੋਂ ਤੇਰੇ,ਆਪ ਭੀ ਇਸ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਬਨੋਗੇ। ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ।। ਯਥਾ ਯੋਗ ਅਧਿਕਾਰ ਲਖ ਜੇ ਬਾਂਟਤ ਧਨ ਭੂਪ॥ {{gap}}ਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਤੀਨੋ ਭਵਨ ਕਾ ਰਾਜ ਲੇਤ ਹੈਂ ਗੂਪ॥੨੮॥ {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਕੇ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਨੇ ਸਬਨਾਂ ਦੀ ਫਾਹੀ ਕੱਟਕੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਹੁਨ ਤੁਸੀਂ ਆਪੋ ਆਪਨੇ ਘੋਸਲੇ ਨੂੰ ਜਾਓ ਫੇਰ ਜਦ ਕਦੇ ਸੰਕਟ ਬਨੇ ਤਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਓ ਇਹ ਬਾਤ ਕਹਿਕੇ ਆਪਨੀ ਬਿੱਲ ਰੂਪੀ ਕਿਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ | ਇਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਕਹੀ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਮ੍ਰਿਤਵਾਨ ਦੁਹਸਾਧ੍ਯ ਭੀ ਸਾਧ ਲੇਤ ਸਬ ਅਰਥ॥ {{gap}}ਯਾਤੇ ਅਪਨੇ ਭੁੱਲ ਹੀ ਮਿਤ੍ਰ ਕਰੋ ਸਮਰਥ॥੨੯॥<noinclude></noinclude> 2ylkznd7h7l7b9hd0oi3p0qiwvnbldp 250 53390 224703 210951 2026-07-05T14:35:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਦੂਜਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੨੧}}{{rule}}</noinclude>{{rule}} {{gap}}ਲਘੁਪਤਨਕ ਨਾਮੀ ਕਊਆ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬੰਧਨ ਟੁਟਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੇਖ ਅਸਚਰਜ ਹੋ ਸੋਚਨ ਲਗਾ ਅਹਾ ਹਾਂ ! ਕਿਆ ਬੁਧਿ ਇਸ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਲੇ ਦੀ ਸਮਿਗ੍ਰੀ ਹੈ॥ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਛੁਟਕਾਰੇ ਲਈ ਇਹ ਚੰਗਾ ਉਪਾਉ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਉਪਰ ਵਿਸ੍ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਰ ਚੰਚਲ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ ਹਾਂ ਪਰ ਤਾਂ ਬੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਬਨਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਉਤੇ ਐਉਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ | ਯਦਪਿ ਅਹੇਂ ਸਮਰਥ ਤੂੰ ਕਰ ਮਿਤ੍ਰਨ ਕੀ ਚਾਹ॥ {{gap}}ਜਿਮ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਸਸਿ ਮੇ ਧਰਤ ਉਮਾਹਿ॥੩੦॥ {{gap}}ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ ਲਘੁਪਤਨਕ ਨੇ ਬ੍ਰਿਛ ਤੋਂ ਉਭਰਕੇ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਦੀ ਬਿਲ ਦੇ ਪਾਸ ਆਕੇ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਅਵਾਜ ਦੀ ਨ੍ਯਾਈਂ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਨੂੰ ਬੋਲਾਯਾ ਹੇ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਆ! ਆ!! ਇਸ ਸਬਦ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਸੋਚਨ ਲਗਾ ਕਿਆ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਬੂਤਰ ਬੰਧਨ ਬਿਖੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਬੋਲਿਆ ਤੂੰ ਕੌਨ ਹੈਂ? ਕਊਆ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਲੁਘੁਪਤਨਕ ਨਾਮੀ ਕਊਆ ਹਾਂ।। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਹੋਰ ਅੰਦਰ ਹੋ ਕੇ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਬੋਲਿਆਂ ਭਈ ਇਸ ਮਕਾਨ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਜਾ॥ ਕਊਆ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਬੜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਯਾ ਹਾਂ ਤੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ॥ ਚੂਹਾ ਬੋਲਿਆ ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਊਆ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟੇ ਦੇਖੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਸੋ ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਬੀ ਬੰਧਨ ਦੇ ਪਿਆਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਕਰ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭਾਈ ਤੂੰ ਖਾਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖੁਰਾਕ ਸੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਕੀ? ਇਸ ਲਈ ਚਲਿਆ ਜਾ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਬਨਦੀ।। ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾਂਕਾ ਧਨ ਅਰ ਕੁਲ ਸਦਾ ਲਖੋ ਜੇ ਆਪ ਸਮਾਨ॥ {{gap}}ਤਾਸੋਂ ਬ੍ਯਾਹ ਅਰ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਹੀਨਾਧਿਕ ਦੁਖ ਖਾਨ॥੩੧॥ ਤਥਾ॥ ਜੋ ਮੂਰਖ ਮੈਤ੍ਰੀ ਕਰਤ ਹੀਨ ਅਧਿਕ ਕੇ ਸਾਥ॥<noinclude></noinclude> dzl20hv1d820htt33nqf81q7xnremu2 250 53391 224704 210954 2026-07-05T14:35:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੨੨|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>{{gap}}ਤਾਂਕੀ ਹਾਸੀ ਹੋਤ ਜਗ ਭਾਖਤ ਹੈ ਸ਼ਿਵਨਾਥ॥੩੨॥ {{gap}}ਹੇ ਕਊਏ ਤੂੰ ਚਲਿਆ ਜਾ ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਬਨਦੀ ਕਊਆ ਬੋਲਿਆ ਏਹ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦ੍ਵਾਰ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾ ਕਰੇਂਗਾ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਨ ਛਡ ਦਿਹਾਂਗਾ ਅਥਵਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਨੇ ਭੁਖਾ ਬੈਠ ਰਹਾਂਗਾ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਿਤ੍ਰਤਾਂ ਕਰਾਂ।। ਸਿਆਨਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ।। ਆਛੀ ਸੰਧੀ ਕੇ ਕੀਏ ਮਤ ਕਰ ਰਿਪੁ ਸੇ ਮੇਲ।। {{gap}}ਦੇਖ ਤਪਤ ਜਲ ਅਗਨਿ ਕੋ ਦੇ ਬੁਝਾਇ ਯਹਿ ਖੇਲ॥੩੩॥ {{gap}}ਕਊਆ ਬੋਲਿਆ ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਦਰਸਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਯਾ ਫੇਰ ਵੈਰ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੋਯਾ ਇਹ ਅਨੁਚਿਤ ਬਾਤ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਬੋਲਿਆ ਵੈਰ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਕ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਵੈਰ, ਦੂਜਾ ਸਹਿਜ ਵੈਰ ਸੋ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਸਹਿਜ ਵੈਰੀ ਹੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਵੈਰ ਬਿਨਾਸ ਹ੍ਵੈ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਗੁਨ ਕੇ ਸਾਥ॥ {{gap}}ਪ੍ਰਾਨ ਦੀਏ ਬਿਨ ਜਾਤ ਨਹਿ ਸਹਿਜ ਵੈਰ ਸਿਵਨਾਥ॥੩੪॥ {{gap}}ਕਊਆ ਬੋਲਿਆ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵੈਰ ਦਾ ਲੱਛਨ ਸੁਨਿਆ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਸੋ ਆਪ ਕਹ॥ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਬੋਲਿਆ ਜੋ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਿ੍ਮ ਆਖਦੇ ਹਨ ਸੋ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਵੈਰ ਉਸਦੇ ਯੋਗ ਉਪਾਉ ਦੇ ਕੀਤਿਆਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਹਿਜ ਵੈਰ ਕਦੇ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ॥ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨੇਉਲੇ ਤੇ ਸੱਪ ਦਾ ਵੈਰ, ਘਾਸ ਖੋਰ ਤੇ ਮਾਸ ਖੋਰ ਦਾ, ਜਲ ਅਗਨਿ ਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ,ਕੁਤੇ ਅਰ ਬਿੱਲੇ ਦਾ, ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਧਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ, ਅਰ ਸੌਂਕਨਾਂ ਦਾ, ਹਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਧਰਮੀ ਅਰ ਪਾਪੀ ਦਾ,ਮੂਰਖ ਅਰ ਪੰਡਿਤ ਦਾ, ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਭਚਾਰਣੀ ਦਾ, ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸਟਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜ ਵੈਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥ ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵਕ ਵੈਰ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ॥ ਕਊਆ ਬੋਲਿਆ : ਦੋਹਰਾ॥ ਕਾਰਨ ਸੇਂ ਮੇਤ੍ਰੀ ਬਨੇ ਕਾਰਨ ਸੇੇਂ ਹੁਇ ਵੈਰ॥ {{gap}}ਤਾਂਤੇ ਬੁਧਿਜਨ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਜੋੜਤ ਹੈਂ ਨਿਰਵੈਰ॥੩੫॥ {{gap}}ਸੋ ਤੂੰ ਬੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਮੇਲ ਕਰ ਹਿਰਨ੍ਯਕ<noinclude></noinclude> bvb6z03pw4pz4c2v3soa9fxlfqss7be 250 53392 224705 210957 2026-07-05T14:36:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਦੂਜਾ ਤੰਤ੍ਰ|੧੨੩}}</noinclude>ਬੋਲਿਆ ਤੂੰ ਰਾਜਨੀਤ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸੁਨ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਮਿਤ੍ਰ ਪੁਨ ਸਤ੍ਰ ਹ੍ਵੈ ਤਾਂ ਸੋ ਚਹੇ ਜੋ ਹੇਤ॥ {{gap}}ਵਾਮੀ ਕੇ ਸਮ ਗਰਭ ਕੋ ਧਾਰ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਗਹਿ ਲੇਤ॥੩੬॥ {{gap}}ਅਥਵਾ ਮੈਂ ਗੁਨਵਾਨ ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੈਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਹ ਖਿਆਲ ਭੀ ਝੂਠਾ ਹੈ ਕਿਹਾ ਹੈ:- {{gap}}ਕਬਿੱਤ॥ ਕਰਤਾ ਬ੍ਯਾਕਰਨ ਹੂੰਕੇ ਹੁਤੇ ਮੁਨੀ ਪਾਣਿਨੀ ਜੋ ਤਾਂਕੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰਾਨਨ ਕੋ ਨਾਹਰ ਨੇ ਹਰ੍ਯੋ ਹੈ॥ ਹਸਤੀ ਨੇ ਜੈਮਨਿ ਕੋ ਮਾਰ ਦੀਨਾ ਬਨ ਮਾਂਝ ਦਰਸਨ ਮੀਮਾਂਸ ਕੋ ਜਾ ਨੇ ਰਚ ਧਰ੍ਯੋ ਹੈ॥ ਛੰਦ ਕੇ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਮੁਨਿ ਪਿੰਗਲ ਕੋ ਸਿੰਧ ਤੀਰ ਮਕਰ ਅਗ੍ਯਾਨੀ ਨੇ ਭੱਖ੍ਯੋ ਨਹੀਂ ਡਰ੍ਯੋ ਹੈ॥ ਮਤਸਰ ਸੇ ਅੰਧ ਨਹਿ ਜਾਨੇ ਗੁਨ ਕਾਹੂੰਕੇਰ ਦੇਖੋ ਗੁਨ ਵਾਨਨ ਕੋ ਪਸੂਓਂ ਨੇ ਚਰ੍ਯੋ ਹੈ॥੩੭॥ ਦੋਹਰਾ॥ਸੱਜਨ ਮੈਤ੍ਰੀ ਦਰਸ ਤੇਂ ਲੋਗਨ ਕੀ ਉਪਕਾਰ॥ {{gap}}ਮ੍ਰਿਗ ਪੰਛੀ ਕੀ ਹੇਤ ਕਰ ਭਯ ਅਰ ਲੋਭ ਗਵਾਰ॥੩੮॥ ਪੁਨਾ-ਮ੍ਰਿਦ ਘਟ ਇਮ ਦੁਰਜਨ ਟੂਟੇ ਜੁੜੇ ਨ ਕਬਹੂੰ ਮੀਤ॥ {{gap}}ਕੰਚਨ ਘਟ ਇਮ ਨਹਿ ਟੁਟੇ ਜੁੜਤੇ ਸ੍ਰੇਸਟ ਪੁਨੀਤ॥੩੯॥ ਪੁਨਾ-ਕ੍ਰਮ ਕ੍ਰਮ ਕਰ ਜਿਮ ਈਖ ਕਾ ਅਧਿਕ ਸ੍ਵਾਦ ਹੈ ਮੀਤ॥ {{gap}}ਤੈਸੇ ਸੱਜਨ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦੁਰਜਨ ਕੀ ਵਿਪਰੀਤ॥ ੪੦॥ ਚੌਪਈ: ਪ੍ਰਿਥਮੇਂ ਅਧਿਕ ਘਟਤ ਫਿਰ ਜਾਤ।। ਪਹਿਲੇ ਅਲਪ ਪੁਨਾ ਅਧਿਕਾਤ॥ ਖਲ ਅਰ ਸੱਜਨ ਮੈਤ੍ਰੀ ਐਸੇ। ਉਦਯ ਅਸਤ ਰਵਿ ਛਾਯਾ ਜੈਸੇ॥੪੧॥ {{gap}}ਏਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕੇ ਕਊਆਂ ਬੋਲਿਆ ਨੇ ਹਿਰਨ੍ਯਕ ਇਕ ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਛਲ ਰਹਿਤ ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੌਂਹ ਖਾਕੇ ਨਿਰਭੈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ॥ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ॥ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ-: ਦੋਹਰਾ॥ ਸਪਥ ਖਾਇ ਸਤ੍ਰੂ ਮਿਲੇ ਮਤ ਕਰ ਤਿਹ ਵਿਸ੍ਵਾਸ।। {{gap}}ਸੁਨ੍ਯੋ ਸਪਥ ਕਰ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਤਾਸੁਰ ਕੀਓ ਨਾਸ॥੪੨॥ {{gap}}ਦੇਵ ਨੇ ਜੀਤੇਂ ਸਤ੍ਰ ਕੋ ਬਿਨ ਬਿਸ੍ਵਾਸ ਕਰਾਇ॥ {{gap}}ਵਿਸ੍ਵਾਸ ਦੇਇ ਕਰ ਇੰਦ੍ਰਨੇ ਦਿਤਿਕਾ ਗਰਭ ਗਿਰਾਇ॥੪੩ ਪੁਨਾ-ਦੇਵ ਗੁਰੂ ਪੈ ਨਾਥ ਸਿਵ ਮਤ ਕਰ ਤੂੰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ।<noinclude></noinclude> mwlwho5w5wghnom8i0uu3175ldnia81 252 55117 224706 219939 2026-07-05T16:13:06Z Satdeep Gill 13 224706 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਨੀਤੀ ਸ਼ਤਕ |Language=pa |Volume= |Author=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=1916 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3to4="ਤਤਕਰਾ" 5to6="ਭੂਮਿਕਾ" 7="7" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} pt7ncc4hdvcfsbf0cdn2r00quezn19n 250 62321 224465 184970 2026-07-05T13:58:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{div col}}<poem>ਉਹ ਚਰਨ ਸਨਮਾਨੇ! ਉਹ ਹਸਤ ਕਮਲ! ਫੇਰ ਕਦ ਵਲਨਗੇ? ਉਹ ਕਦ ਆਉਣਗੇ</poem> <poem>ਸੇਵਕ ਮਨ-ਭਾਣੇ! ਕੋਈ ਲਾਉ ਰਮਲ। ਹਾਇ! ਕਦ ਫਲਨਗੇ? ਤੇ ਅਪਨਾਉਣਗੇ?</poem>{{div col end}}}} {{center|<poem>ਕਦ ਤਕ—ਕਦ ਤਕ? ਪਿਆਰੇ!</poem>}} {{Block center|{{div col}}<poem>ਕੀ ਕਰੀਏ? ਪ੍ਰੀਤਮ! ਕਹਿਣਾਂ ਏ ਸੌਖਾ। ਛਿਨ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਛਿਨ। ਖ਼ਬਰੇ, ਸੱਚਾ ਏਂ ਤੂੰ। ਕੀ ਜਾਣੇ ਸਾਰ ਵੇ? ਗਿਐਂ ਲੱਗੀਆਂ ਤੋੜ। ਜਾ ਬੈਠੈਂ ਇਕਲਾ। ਵਸਨਾ ਏਂ ਦੁਰਾਡੇ। ਆ ਸੁਣਾਵਾਂ ਬੈਣ! ਦਿਨ ਦੀਂਵੀਂ ਰਾਤੀਂ। ਰਾਹ ਤੇਰਾ ਤੱਕਨ। ਪਰ ਤੂੰ ਏਂ ਪਾਰ। ਆਵੇਂ ਨਾਂ ਜਾਵੇਂ। ਨਾਂ ਮੋੜੋਂ ਮੁਹਾਰਾਂ। ਨਾਂ ਦੀਦ ਦਿਖਾਵੇਂ।</poem> <poem>ਕਿਵੇਂ ਜਰੀਏ? ਪ੍ਰੀਤਮ! ਜਰਨਾ ਏ ਔਖਾ। ਕਿਵੇਂ ਕੱਟੀਏ ਦਿਨ? ਓ ਨਹੀਂ, ਕੱਚਾ ਏਂ ਤੂੰ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਆਰ ਵੇ! ਤੇ ਸੱਟ ਗਿਐਂ ਵਿਛੋੜ। ਲਾ ਰੋਗ ਅਵੱਲਾ। ਤੱਕ ਹਾਲ ਅਸਾਡੇ। ਜ਼ਰਾ ਤੱਕੇ ਨਾਂ ਨੈਣ। ਸ਼ਾਮੀਂ ਪ੍ਰਭਾਤੀਂ। ਇਹ ਮਲ ਨਾਂ ਥੱਕਨ। ਛੱਡ ਸਾਨੂੰ ਉਰਾਰ। ਨਾਂ ਪਾਸ ਬੁਲਾਵੇਂ। ਨਾਂ ਫੇਰੇਂ ਬਹਾਰਾਂ। ਨਾਂ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾਵੇਂ।</poem>{{div col end}}}} {{center|<poem>ਕਦ ਤਕ-ਕਦ ਤਕ? ਪਿਆਰੇ! </poem>}}<noinclude>{{center|੧੫੪}}</noinclude> csnfphc3ps0g7nuye9dqtkmfwuu63qn 250 62322 224466 184967 2026-07-05T14:00:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{div col}}<poem>ਚੰਨਾਂ! ਕਿਉਂ ਖੁੱਸੈਂ? ਕੀ ਹੋਈ ਖ਼ੁਨਾਮੀਂ? ਅੜਿਆ! ਚੰਗੀ ਮੰਦੀ। ਸੱਚੀਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ। ਚੱਲ ਭੁੱਲੀ ਚੁੱਕੀ। ਫੇਰ ਮੁੱਢੋਂ ਪਿਆਰ। ਜੀਵੇਂ! ਮਨ ਨਾ ਮਾਰ। ਆ ਫੇਰ ਵਸਾ ਦੇ। ਕਦੀ ਆ ਪੁੱਛ ਵੀ। ਵੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਮਰਦੀ। ਇਹ ਵੱਸਦੇ ਚੁਬਾਰੇ। ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਪਿਆਰੇ। ਤੂੰ ਆਵੇਂ, ਵਸਾਵੇਂ। ਹੋਣ ਮਸਤ ਹਵਾਵਾਂ। 'ਚਰਨ' ਹੰਝੂ ਸੁਕੱਨ।</poem> <poem>ਕਿਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਰੁੱਸੈਂ? ਸਾਡੀ ਕੀ ਖ਼ਾਮੀ? ਤੇਰੀ ਹਾਂ ਬੰਦੀ। ਕੋਈ ਨਹੀਉਂ ਅਪਨਾ। ਅਗਲੀ ਗੱਲ ਮੁੱਕੀ। ਫੇਰ ਉਹੋ ਬਹਾਰ। ਇਹ ਉੱਜੜਾ ਦਿਆਰ। ਮੇਰੀ ਰੀਝ ਲਾਹ ਦੇ। ਸਾਡਾ ਏ ਹਾਲ ਕੀ? ਖਾਵਾਂ ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ। ਤੇ ਘਰ ਘਾਟ ਦੁਆਰੇ। ਸੂਨੇ ਨੇ ਸਾਰੇ। ਆਵੇਂ, ਭਾਗ ਲਾਵੇਂ। ਤੇ ਠੰਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ। ਤੇ ਹਟਕੋਰੇ ਮੁੱਕਨ। </poem>{{div col end}}}} {{center|<poem>ਆ ਪੀਆ ਪਿਆਰੇ! ਆ ਮੇਰੇ ਦਵਾਰੇ!</poem>}}<noinclude>{{center|੧੫੫}}</noinclude> ky4flikojmntt2spwpkw3xcll26eded 250 62323 224470 183135 2026-07-05T14:01:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਇਕ ਵੇਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਕੀਰਤਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ ਪਿਆਰੇ ਵਾਕ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਤੀ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਕਿੰਨੇ ਮਿੱਠੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਹਨ, ਕਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਅਨੂਪਮ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਤੇ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ‘ਸਾਧੋ ਗੋਬਿੰਦ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਵੋ' ਏਸਤਰਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਸਰੂਰ ਵਿਚ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਮੁੰਦ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿ ਮਨ ਤੇ ਅਜੀਬ ਪਰਭਾਵ ਪਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਭਿੱਜ ਗਈਆਂ ਤੇ ਮੁੜ ਜਾਗ ਪਏ ਕੁਝ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਅਸਰ। ਇਕ ਇਕ ਹੰਝੂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਰੱਬ-ਪਿਆਰ ਨੇ ਦੀਵਾਨਾ ਬਨਾਇਆ ਸੀ। ਕਦੇ ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਨੇ ਦਸ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਬਾਰਾਂ ਘੰਟੇ ਜੀਵਨ ਸੇਵਾ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਗਵਾਇਆ ਸੀ। ਕਦੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਉੱਚੇ ਲੈ ਚਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਐਓਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ‘ਸੱਭੇ ਵਸਤੂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਪਰ ਰੱਬ ਨਾਂ ਪੂਜਨ ਤੁਧ'। ਕਦੇ ਦਰਸ-ਪਿਆਸ ਮਨ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਚਾਹ ਬਨ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਦੱਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਰੂਰ ਵਿਚ ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਰੁੜ੍ਹਦੇ, ਇਹਅੱਖਰ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ: {{center|<poem>ਹੇ ਮੇਰੇ ਉਹ! ਤੂੰ ਪੂਜਨ ਯੋਗ! </poem>}} {{center|*}}<noinclude>{{center|੧੫੮}}</noinclude> jtqeaqn0bmjbnd4rjv1qhujfqyjxnew 250 62324 224472 182118 2026-07-05T14:01:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|6em}} {{gap}}ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਫਰ ਚੰਗਾ ਲੰਮਾਂ ਹੈ ਤੇ ਟੁਰਦੇ ਟੁਰਦੇ ਕਈ ਵੇਰ ਅਸੀ ਐਸੇ ਦੁਰਾਹੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਦ ਸੋਚਨਾਂ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਸ਼ੱਸ਼-ਪੰਜ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਇਕ ਪਾਸੇ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਫਰਜ਼ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਧ੍ਰਹੂੰਦੇ ਹਨ। ਦਿਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਛ ਨਹੀਂ, ਸੋਚ ਨਾਂ ਤੇ ਏਧਰ ਚੱਲ। ਫਰਜ਼ ਆਖਦੇ ਹਨ ਓਏ ਫਲਾਨੀ ਥਾਂ ਨਾਂ ਜਾਇਆਂ ਤੇਰੀ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਔਣੀ, ਪਿਆਰ ਵੇਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਮਸ਼ਕੂਲਾ ਹੈ, ਏਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਤੇ ਸਿਆਨੇ ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਉੱਧਰ ਚੱਲ। ਏਸ ਖਿੱਚ ਧੂਹ ਦੀ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਮੇਰੀ ਇਹ ਨਜ਼ਮ—ਰੱਸਾ-ਕਸ਼ੀ। {{gap}}ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੇ ਸਮਝਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਹ ਏਸ ਨਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਕੱਢੀ ਗਈ ਦਿਲੀ ਹਵਾੜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਅਸੀ ਵੀ ਫਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਡੱਕੇ ਪਏ ਸਾਂ। ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਾਕਾਮ ਰਹੇ ਤੇ ਚੁਪ ਸਾਧ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ਪਰ ਖ਼ਿਆਲ ਬੇਕਾਰ ਨਹੀਂ ਗਏ ਤੇ ਇਕ ਕੈਦੀ ਦੀ ਉੱਡਨ-ਕੋਸ਼ਸ਼ ਅੱਖਰਾਂ ਨੇ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। {{center|{{x-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੬੧}}</noinclude> 38104ggnichnl2w4ob2qglc78n7peil 250 62325 224630 182113 2026-07-05T14:26:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224630 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਝੂਲੇ ਚੜ੍ਹੇ ਨੇ ਉੱਚੇ ਉੱਚੇ ਉੱਡਦੇ ਨੇ ਦਿਲ ਜਾ ਰਹੇ। ਕਿਕਲੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਅੰਦਰ ਮਸਤੀ ਵੇ ਭੌਂ ਆ ਰਹੇ। ਹਾਸਿਆਂ ਨੇ ਭਰੇ ਅੰਗ। ਸੁੱਤੀਆਂ ਕਲਾ ਫੇਰ ਜਾਗ ਗਈਆਂ, ਛੇੜੀ ਸਮੇਂ ਨੇ ਕੀ ਤ੍ਰੰਗ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਬਿਨ ਬੁਲਾਇਆਂ ਆ ਗਿਆ ਨੀਂ ਆ ਗਿਆ। ਆ ਗਿਆ ਮੀਂਹ ਆ ਗਿਆ। ਸੋਚਨਾਂ! ਇਹ ਮੀਂਹ ਕਿਹੈ? ਕਿਉਂ ਵੱਸ ਰਿਹੈ? ਬੇਮੁਹਾਰੋ ਪਿਆਰ ਵਾਂਗ, ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੁਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਵੱਸੀ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੬੯}}</noinclude> niuwpflozz373yupbr0lzxy4rtsos9s 250 62326 224631 182039 2026-07-05T14:26:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Block center|<poem>ਕਣੀਆਂ ਦੀ ਲੈ ਬੂੰਦਾਂ ਦਾ ਨਾਚ ਕਿੰਨਾ ਹੈ ਪਿਆਰਾ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ। ਬੁੱਝੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਖੇੜਾ ਫੇਰ ਕਿਧਰੋਂ ਆ ਗਿਆ ਨੀਂ ਆ ਗਿਆ। ਆ ਗਿਆ ਮੀਂਹ ਆ ਗਿਆ। </poem>}}<noinclude>{{center|੧੬੯}}</noinclude> fz32th38wkygb3bnzjgr8elgh4kdgsq 250 62327 224632 182109 2026-07-05T14:26:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਸਾਵਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਛੱਟਾ। ਗਰਮੀਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਭੁਜ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਤਰਸਦੇ ਹਾਂ ਬਰਸਾਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਨੂੰ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਠੰਡ ਸਾਡੇ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਆਚਾ ਹੋਇਆ ਖੇੜਾ ਫੇਰ ਕਿਧਰੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਅਵੇਸਲਾ ਪਿਆਰ ਬਿਨ ਬੁਲਾਇਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਸੁਖ-ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਤਾਰੀਆਂ ਲਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਏਸ ਸਮੇਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ ਤੋਤੜੇ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੇੜ ਛਾੜ ਸੁਭਾਵਕ ਗੱਲਾਂ ਹਨ। ਕਿਕਲੀਆਂ ਦੀ ਘੁੰਮਦੀ ਫਿਰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਐਓਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਰੂਰ ਦੇ ਘੁੱਟ। {{gap}}ਹਰ ਕੋਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਾਵਨ ਦੋ ਅਸਰ ਨੂੰ। ਕੋਈ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਜਿਹਾ ਏਸ ਅਸਰ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬੇ ਹੇਤ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਲੈ ਔਂਦਾ ਹੈ ਤੇ {{center|{{x-larger|*}}}}<noinclude>{{dhr|3em}}{{center|੧੭੦}}</noinclude> 1lqwp2jn9qfi73x45vvldgt87ctxmwy 250 62328 224633 182037 2026-07-05T14:26:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਓ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਅਰੂਪ!'''}}}} {{Block center|<poem>ਓ ਮੇਰੇ ਰੂਪ-ਅਰੂਪ! ਲੁਕਾ ਕੇ ਰਖ ਤੂੰ ਅਪਨਾ ਤਨ। ਦਿਲ ਹੀ ਤੇ ਹੈ ਭੱਰਮ ਨਾਂ ਜਾਏ ਕਿਤੇ। ਹੱਥ ਨੇ ਅਨਜਾ ਐਂਵੇਂ ਹੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਬਾਹਵਾਂ ਤੇ ਬਾਹਵਾਂ ਵੀ ਉੱਲਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪ ਤੋਂ ਆਪ। ਪੈਰ, ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਟੁਰ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਬੇਸੋਚੇ ਸਮਝੇ। ਅੱਖਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਬੇਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੇ </poem>}}<noinclude>{{center|੧੨੧}}</noinclude> 6aog4zgqlzjjc522nhvj1lbwbrvo5g2 250 62329 224634 182034 2026-07-05T14:26:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224634 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਿਆਰ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਏ? ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਅੱਗ ਹੈ ਜਿਵੇਂ। ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕਿਉਂ ਮੋਮ ਬਨ ਕੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਏ? ਇੰਦਰੇ ਬੇਵਸ ਨੇ ਕੋਈ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਮੱਨਾਂ-ਕਿਵੇਂ? ਇਹ ਕਾਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸੋਚੇ ਤੇ ਸਹੀ ਇਹ ਪਿਆਰ ਦਾ ਜੱਗ ਹੈ ਕਿਵੇਂ? ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ, ਕਿੱਥੇ ਟੁਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਅਕਲ ਤੇ ਹੋਸ਼? ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ, ਕਿੱਥੋਂ ਔਂਦਾ ਏ ਉਬਲ ਉਬਲ ਕੇ ਜੋਸ਼। ਆਦਮੀ ਕੀ ਏ? ਉਸ ਦੇ ਕਾਰੋ ਆਦਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਉਂ ਨੇ? ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਰਧਾਨ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ? ਉਹ ਦਿਲ ਹੀ ਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋੜ੍ਹ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਏ </poem>}}<noinclude>{{center|੧੭੨}}</noinclude> re851lkoven2l6a5yshlfpwdmyz0w5h 250 62330 224635 183789 2026-07-05T14:27:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Block center|<poem>ਮੌਜ ਭਰਮਾਂ ਦੀ। ਏਸੇ ਲਈ ਤੇ ਆਖਨਾਂ ਹਾਂ ਚੇਤੰਨ ਹੋ ਕੇ- ਓ ਜਦ ਤਕ ਕੋਈ ਠੋਕਰ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ, ਰੁਆ ਦੇਂਦੀ ਨਹੀਂ ਜ਼ਾਰ ਜ਼ਾਰ। ਤੋੜ ਦੇਂਦੀ ਨਹੀਂ ਤਾਰ ਤਾਰ, ਇਕ ਇਕ ਤਾਰ ਮਨ। ਓਦੋਂ ਤਕ ਓ ਮੇਰੇ ਰੂਪ-ਅਰੂਪ! ਲੁਕਾ ਕੇ ਰਖ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰਖ ਅਪਣਾ ਤਨ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੭੩}}</noinclude> gk3c00wd6talpdz2aac4k9yln5xlvax 250 62331 224636 184074 2026-07-05T14:27:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਇਕ ਚੀਜ਼ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ–ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਕ ਚੀਜ਼ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਨਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਅਸੀ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ-ਉਹ ਅਰੂਪ ਹੈ। ਇਕ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੇ ਸਾਮਣੇ ਵੀ ਹੈ ਤੋ ਤਸਅੱਵੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਏਸਤਰਾਂ ਆਖਿਆ ਹੈ {{center|ਓ ਮੇਰੇ ਰੂਪ-ਅਰੂਪ!}} {{gap}}ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਕਾਰਾ। ਇੰਦਰਿਆਂ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਵਸੀ। ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਇਕ ਅਜੀਬ ਸੋਚ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾਂ ਕੁ ਕਾਂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਏਸੇਤਰਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਂਮ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾਂ ਕੁ ਪਿਆਰ। {{gap}}ਆਦਮੀ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਸਮਝ ਸੋਚ ਦੇ ਆਸਰੇ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ? ਉਹ ਕਿਉਂ ਭਰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗੇ ਬੁਰੇ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਪਰਾਪਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਲਦਲ ‘ਕਾਂਮ' ਹੈ ਤੇ ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਤੇ ਹੰਕਾਰ। ਕਿਸੇ ਚੇਤੰਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਮਨ ਏਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਅਖ਼ੀਰਲੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਦੁਹਰਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ {{Block center|<poem>ਲੁਕਾ ਕੇ ਰਖ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰਖ ਤੂੰ ਅਪਨਾ ਤਨ। </poem>}} {{gap}}ਇਹ ਇਕ ਐਸਾ ਤਰਲਾ ਹੈ ਸਾਧਕ ਦਾ ਅਪਨੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੂਝ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਾਂਮ ਦੀ ਪਕੜ ਦਾ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ। ਮਿੰਨਤ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਕਿੰਨੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਏਥੇ ਕਿਸੇ ਅਪਨੇ ਨੂੰ, ਏਸ ਸੱਧਰ ਵਿਚ ਕਿ ਕੋਈ ਠੋਕਰ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਨ। ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪਾਏ ਤੇ ‘ਉਸ’ ਨਾਲ ਜੋੜੇ, ‘ਉਸ’ ਨਾਲ। {{center|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੭੪}}</noinclude> f47252ptw1kdyk8kif5v0ld7icfu83l 250 62332 224637 183790 2026-07-05T14:27:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{larger|'''ਹਾਏ ਗ਼ਰੀਬੀ!'''}} ਮੁਸਕਨੀਆਂ ਇਕ ਪਾਸੇ। ਨੀਰ ਛੰਮਾ ਛੰਮ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੋ ਤਸਵੀਰਾਂ। ਇਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਡੁਲ੍ਹ ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦੀ, ਦੂਜੀ ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਲੀਰਾਂ ਲੀਰਾਂ। ਇਕ ਅਮੀਰ- ਇਕ ਗ਼ਰੀਬ− ਸਿਰ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਗ਼ਰੀਬੀ ਪਿੱਛੇ ਬਾਕੀ ਲਾਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ......... ਖਿੱਚੀ ਆਵੇ ਧਾਗੇ ਬੱਧੀ ਆਪ ਤੋਂ ਆਪ, ਇਹ ਗ਼ਰੀਬੀ ਪਾਪ; ਅਨਗਿਨਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲਸ਼ਕਰ, ਮੂਲ ਵਿਆਜ ਬਦਨਸੀਬੀ। ਹਾਏ ਗ਼ਰੀਬੀ!</poem>}}<noinclude>{{center|੧੭੫}}</noinclude> i0j0cc9w21xi66o6xiif7ez4lo69gxm 250 62333 224638 184348 2026-07-05T14:27:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੇ ਰੋਣੇ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ ਥੋੜੀਆਂ ਜਹੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ। ੧੯੪੬ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦ ਮਹਾਤਮਾਂ ਗਾਂਧੀ ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਭੰਗੀ ਕਾਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਬਿਰਲੇ ਦੀ ਕੋਠੀ ਨਾਲੋਂ ਆਪ ਭੰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਭੱਜੀਆਂ ਤੇ ਗੰਦੀਆਂ ਕੋਠਰੀਆਂ ਪਾਸ ਰਹਿ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ। ਇਕ ਵੇਰ ਮੈਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਦਾ ਭਾਸ਼ਨ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣਨ ਗਿਆ। ਪੰਚਕੂਈਂ ਸੜਕ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਪੈਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੋਠੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੋਂ ਗ਼ਰੀਬ ਭੰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਠਰੀਆਂ। ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ ਅਮੀਰ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ। ਚੰਗੀ ਹਵਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੇ ਸਾਡਾ ਜਿਸਮ ਬਨਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ। ਤੰਗ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵੀ ਤੰਗ ਤੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਏਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ? {{gap}}ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ ਉੱਠਿਆ। ਮੇਰੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਦੋ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਨ। ਸੜਕ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹਾਸੇ ਸਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੋਣ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਗੁੰਮ ਸਨ। ਇਕ ਅਮੀਰ ਸਨ ਤੇ ਇਕ ਗ਼ਰੀਬ ਸਨ। ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਤੇ ਭੈਣ ਭਰਾ ਵੀ ਕੋਲ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਹੈ ਓੱਥੇ ਬੀਮਾਰੀ ਵੀ ਅਵੱਸ਼ ਹੈ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਉੱਥੇ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਠੁੱਡੇ ਤੇ ਟੋਕਰਾਂ। {{center|{{x-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੭੬}}</noinclude> 9t9gmgem4d6bj52io96nfidi0gm0xke 250 62335 224639 184815 2026-07-05T14:27:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224639 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|3em}} {{gap}}ਦੋ ਪਿਆਰੇ, ਪਿਆਰ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦੇ, ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਬਨ ਗਏ ਪਰ ਕਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬੰਧਨ ਹਾਲੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਹਥਕੜੀਆਂ ਤੇ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਿਲਦੇ ਸਨ-ਲੁਕ ਲੁਕ ਕੇ-'ਕੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਵਿਚ'। ਮਨ ਦੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਸਨ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਫੇਰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ-ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਜਿਹੜੀ ਹਾਲੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੂਰ ਰਖਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਬੀਤਦਿਆਂ ਬੀਤਦਿਆਂ ਇਹ ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਏ। ਪ੍ਰੇਮੀ ਕਿਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੇਮਕਾ ਕਿਤੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮਕਾ ਨੂੰ ਕਿ ਉਹ ਰੋਵੇ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰੇ ਉਹ ਸੁਹਾਣੀਆਂ ਘੜੀਆਂ {{center|'ਜਦ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿਲਦੇ ਸਨ'।}} {{center|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੭੮}}</noinclude> ssqu1ls0uigi51qs67dj9hgwbtnk271 250 62336 224640 183794 2026-07-05T14:27:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{larger|'''ਬੇਜ਼ਾਰ'''}} ਮਨਾਂ! ਅਰੋਬਿੰਦੋ ਦਾ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਖਹਿੜਾ ਛੱਡ- ਸਵਾਰ, ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਵਾਰ। ਖੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ। ਕੋਈ ਨੁਕਤਾ ਚੀਨੀ ਨਾ ਕਰ ਤੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇ ਗੁਸੇ ਨੂੰ ਜਰ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਨਾ ਦੁਖਾ ਤੇ ਚੋਭਾਂ ਸਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਆਪ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾ। ਏਸਤਰਾਂ ਜੀਅ ਸੱਕਨੈ ਤਾਂ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਤੇ ਹੋ ਜਾ ਏਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਪਾਰ। ਕੀ ਕਰਾਂ? ਅੱਜ ਹੋ ਗਿਆਂ ਬੇਜ਼ਾਰ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੭੯}}</noinclude> d1ytin7w7q7mw742ofq23mvbb7sgetg 250 62338 224641 184814 2026-07-05T14:27:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|3em}} {{gap}}ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਏਸ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰਬ ਨੂੰ ਟੱਪਲਾ ਕਿਉਂ ਲੱਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੁੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਨਾਂ ਏਸ ਜੱਗ ਤੋਂ ‘ਉਨਕਾ’ ਹੈ ਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪਰਚਾਰ, ਠੀਕ ਗੱਲ ਦਾ ਕਥਨ ਤੇ ਨੇਕ ਦਿਲੀ ਵਜੋਂ ਨੇਕ ਦਿਲੀ ਦੀ ਉਮੈਦ ਅਕਸਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਭੈੜਿਆਂ ਬਣਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਤਬੀਅਤ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਪਿਆਰ ਵਜੋਂ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਪਚੱਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਪਿਆਰ ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਚਾਹੁੰਦਾ ਵੀ ਹਾਂ—ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੰਗ ਜਾਂ ਏਸ ਦੀ ਆਸ ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰ ਬੁਰਿਆਂ ਬਣਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ One way traffic ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੋ ਪਰ ਉਹਨਾ ਵਲੋਂ All Quiet ਹੋਵੇ-ਕੋਈ ਵਾਪਸੀ ਰਸੀਦ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਏਹੋ ਜਹੇ ਸੁਭਾ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਹ ਨਜ਼ਮ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਸਚ ਮੁਚ ਬੇਜ਼ਾਰ ਸਾਂ। {{center|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੮੦}}</noinclude> bxzyya8k6zd2ijoa17sjxz4zho1u2gb 250 62339 224642 184714 2026-07-05T14:27:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਇਹ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ'''}}}} {{center|(ਸਮੱਸਿਆ-ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਤੇ ਡੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਹੋਵੇ)}} {{Block center|<poem>ਕਦੀ ਬੈਠਿਆਂ ਬੈਠਿਆਂ ਸੋਚਨਾਂ ਹਾਂ {{gap}}ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ। ਇਕ ਮੈਂ ਹੋਵਾਂ ਤੇ ਇਕ ਉਹ ਹੋਵਨ {{gap}}ਤੀਜਾ ਹੋਰ ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਕਦੀ ਮੇਲ ਰੱਬਾ! ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਜਾਗਨ {{gap}}ਦੀਦੇ ਤਾਰ ਲਾਂ, ਜੀਅੜਾ ਠਾਰ ਲਾਂ ਮੈਂ। ਕੋਈ ਘੜੀ ਤੇ ਆਵੇ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜਹੀ {{gap}}ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਯਾਰ ਹੋਵੇ। ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਤੱਕਾਂ, ਮਨ ਦੀ ਰੀਝ ਲਾਹਵਾਂ {{gap}}ਪਿਆਰ-ਤੱਕਣੀ ਲਈ ਮੈਂ ਵਾਰਾਂ ਆਪਾ। ਨੀਰ ਡੋਲ੍ਹ ਡੋਲ੍ਹ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕਰਾਂ ਸਦਕੇ {{gap}}ਝੋਲੀ ਕਿਤੇ ਜੇ ਖ਼ੈਰ ਦੀਦਾਰ ਹੋਵੇ। ਏਸ ਖ਼ੈਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਨਾ ਰੋਕ ਰੱਖੀਂ {{gap}}ਮੇਰੀ ਦੀਦ ਦਾ ਨਾ ਓ ਬੁਝਾਈਂ ਦੀਵਾ। ਲੱਗੀ ਆਸ ਤੇ ਸ਼ਾਲਾ ਨਾ ਫੇਰੀਂ ਪਾਣੀ {{gap}}ਪਿਆਰ-ਸਿੱਕਦੀ ਜਿੰਦ ਬੀਮਾਰ ਹੋਵੇ। ਹਾਂ ਜੇ ਕਰ ਨੰਨੇ ਦੀ ਪੱਟੀ ਊ ਸੋਚ ਰੱਖੀ {{gap}}ਫੇਰ ਲੋੜ ਕੀ ਏ ਘੁੱਟ ਕੇ ਜੀਉਣ ਦੀ ਹੁਣ। ਹੈ ਦਿਨ-ਕਟੀ ਦਾ ਕੀ ਏ ਲਾਭ ਸਾਨੂੰ {{gap}}ਨਾ ਕੋਈ ਯਾਰ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਗ਼ਮਖ਼ਾਰ ਹੋਵੇ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੧}}</noinclude> 13qvvhndtdtorjajxjrjh6jk2vkkukx 250 62341 224643 184593 2026-07-05T14:28:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Block center|<poem>ਫੜ ਖਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਗ਼, ਮੁਕਾ ਟੰਟਾ {{gap}}ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਤ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਲਵਾਂ ਛੁੱਟੀ {{gap}}ਮੇਰਾ ਬੇੜਾ ਵੀ ਆਰ ਯਾ ਪਾਰ ਹੋਵੇ। ਕਹਿਸੇਂ! ਲੇਖ ਨਹੀਂ, ਪਿਆ ਕਿਓਂ ਦੰਮ ਦੋਨੈਂ? {{gap}}ਕਾਰੀਗਰਾ! ਇਹ ਲੇਖ ਬਨਾਏ ਨੇ ਕਿਸ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਛਿਨ ਭਰ ਕਦੀ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ {{gap}}ਭਈ ਕਿਓਂ ਐਂਵੇਂ ਕੋਈ ਖ਼ੁਆਰ ਹੋਵੇ। ਤੇ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਸਮਝ ਕਾਲਾ {{gap}}ਇਹ ਓਹ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਜਾਏਗਾ ਟੁੱਟ ਜ਼ੋਰੀ; 'ਚਰਨ' ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੌ ਵੇਰ ਆਖਨੇ ਆਂ {{gap}}ਲਾ ਲੈ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਤੇਰਾ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੨}}</noinclude> 7sxlmzrvos64vkfgzaj753l3j9vu4rk 250 62342 224644 184563 2026-07-05T14:28:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਬਠਿਆਂ ਬਠਿਆਂ ਸੋਚ ਆਈ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਕਰੇ ‘ਯਕਤਰਫਾ ਡਿਗਰੀ' ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਨਾਂ ਹੋਵੇ। ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ‘ਦੋਨੋ ਤਰਫ ਹੋ ਆਗ ਬਰਾਬਰ ਲਗੀ ਹੂਈ'। ਏਸਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਜੇ ਕਦੀ ਇਤਫਾਕ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਲੈ ਆਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਿੱਨਾਂ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਨਵੇਕਲਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਐਸਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੀਸਰੇ ਨੂੰ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ। ਸੋਚਦਿਆਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਰੱਬ–ਕਿਸੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਤਰਲੇ ਪਾਏ। ਹਾਲਾਤ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਨੇੜ ਲਿਆਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਗਏ ਤੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਏ। ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਏਸ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅੰਤ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਹੋਵੇ ਜੋ ‘ਦੇਵਦਾਸ’ ਦਾ ਹੋਇਆ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ ਯਾਰਾਂ ਨੇ ਰੱਬ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਸਿਆ-ਆਪ ਰੱਬ ਦੀ ਜ਼ਾਤ ਤੇ ਰਹੁ ਆਇਆ ਤੇ ਏਸ ਸਿਰ-ਫਿਰੇ ਵੇਗ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਓਹ ਏਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਤੇ ਕੁਝ ਕੁਝ ਉਰਦੂ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈ। ਖਿਆਲ ਵੀ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ-ਜ਼ੋਰ ਹਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਕਲਪਤ ਦੁਖਾਂਤ ਅੰਤ ਸਿਰ ਤੇ ਭੂਤ ਵਾਂਗ ਸਵਾਰ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਅੱਥਰਾ-ਪਨ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਸਮਝ ਸੋਚ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਟਪ ਗਿਆ ਹੈ—'ਇਹ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ' ਵਿਚ ਤੇ ਮੈਂ ਲਜਿੱਤ ਹਾ ਕਿ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ? {{center|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੮੩}}</noinclude> i0f6agxf0xgdj5mo10dtvwg4w9338ue 250 62343 224645 183795 2026-07-05T14:28:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਖਾਨਾ ਬਦੇਸ਼'''}}}} {{Block center|<poem>ਸੋ ਪੰਜਾਹ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬੇਘਰ ਹੋਏ; ਅੱਗੇ ਗਊਆਂ ਪਿੱਛੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਖੋਤੇ ਚੁੱਕੀ ਜਾਣ ਸਾਮਾਨ। ਲੱਕੜਾਂ, ਗੋਏ, ਪਾਵੇ ਚੀੜੇ ਮੈਲ ਨਾਲ ਮਰਯਾਲੇ ਹੋਏ ਸਭ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਲਾਲ ਜਵਾਹਰ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਖਾਣ। ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ? ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਅਰਮਾਨ। ਇਹ ਹੈ ਜੀਵਨ ਸ਼ੌਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ, 'ਦੁੱਖ ਸੁਖ ਇਓਂ ਘੁਲੇ ਹੋਏ ਕਿਧਰੇ, ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਨਿਸ਼ਾਨ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੪}}</noinclude> 3b00ldijm94b40shjdwdtmvans92qzy 250 62344 224646 183797 2026-07-05T14:28:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦੇਸ ਬਦੇਸ ਭੌਂਦੇ ਫਿਰਦੇ। ਲੱਖ ਸੌ ਮੀਲ ਪੈਦਲ ਟੁਰਦੇ। ਧੁੱਪ ਕਕਰ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹ, ਬੱਚੇ, ਬੁੱਢੇ, ਜਵਾਨ। ਕਾਲੇ ਪਿੰਡੇ, ਹੱਡੀਆਂ ਦਿਸੱਨ ਇਓਂ ਜਾਪੇ ਜਿਓਂ ਮੁਰਦੇ ਨਿਕਲੇ, ਫਿਰਨ ਓਹ ਸਾਡੇ ਦੇਸ। ਸਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਤਨ ਲੁਕਾਈ ਕਈ ਓਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਂਗੇ ਸਾਧੂ, ਅਜਬ ਗਰੀਬੜੇ ਵੇਸ। ਪੈਂਡੇ ਤੋਂ ਬੇਫਿਕਰ ਇਹ ਟੋਲਾ ਮੰਜ਼ਲ ਦੀ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਘਰ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚਾਈ ਵਿਚਾਰੇ ਟੁਰਦੇ ਜਾਣ, ਟੁਰਦੇ ਜਾਣ। ਰਾਤ ਪਈ ਤੇ ਲਾ ਲਏ ਡੇਰੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ ਅੱਗੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਕਦਮ ਵਧਾਣ, ਵਧਦੇ ਜਾਣ। ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ—ਪੀਰੋਸ਼ੀਦ-ਹਰਦਵਾਰ ਤੇ ਅੱਗੋਂ ਕਿੱਧਰ? ਕੌਣ ਜਾਣੇ ਇਹ ਕਿੱਧਰ ਜਾਣ? ਕਿਹੜੀ ਓਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਸਮਾਣ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੫}}</noinclude> 3ays1j6iqa4f0zz8jsv97sx0j2awvha 250 62345 224647 184562 2026-07-05T14:28:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪੀਰੋਸ਼ੀਦ ਇਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਗੁਜਰਾਂ-ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕੁ ਮੀਲ ਤੇ, ਰਾਹਵਾਲੀ ਖੰਡ ਦੀ ਮਿੱਲ ਦੇ ਕੋਲ। ਏਸ ਥਾਂ ਇਕ ਖੂਹ ਹੈ ਤੇ ਖੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਬਾਗ਼। ਬਾਗ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਕੋਠਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਪੀਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਏਥੋਂ ਦੇ ਖੂਹ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਮਲ ਕੇ ਖੂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾਤਿਆਂ ਖ਼ਾਰਸ਼ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਰਾਹਵਾਲੀ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ ਤੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸੈਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਖ਼ਾਨਾ ਬਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਪੀਰੋਸ਼ੀਦ ਪਾਸ ਮਿਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਏਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਪਿੰਡੇ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵੇਖਕੇ ਧੋਖਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਉਹ ਮੁਰਦੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਕੀ ਹਨ, ਕੋਈ ਐਹਸਾਸ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਲ ਕੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾਂ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾਂ, ਕੋਈ ਅਰਮਾਨ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਖਲੋਣਾ ਨਹੀਂ, ਟੁਰੀ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਭਰ। ਪੰਜੇ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੀਰੋਸ਼ੀਦ ਆਏ। ਏਥੋਂ ਹਰਦਵਾਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਅੱਗੋਂ ਕਿੱਧਰ? -ਇਹ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਖ਼ਾਨਾ ਬਦੋਸ਼ਾਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ। {{center|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੮੬}}</noinclude> h291jk5boz02hc0jpyo7pngalbonpw3 250 62346 224648 183799 2026-07-05T14:28:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}{{center|{{larger|'''ਇਕ ਮੰਜ਼ਲ ਮੌਤ'''}}}} {{center|{{larger|'''ਇਕ ਮੰਜ਼ਲ ਪਿਆਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ। ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਝੋਲੀ 'ਪਿਆਰ’ ਗੀਤ ਗਾਵੇਂ! ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਥਾਂ ਥਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕਿਤੇ ਮੌਤ ਸ੍ਹਾਵੇਂ। ਕਿਤੇ ਪਿਆਰ ਸ੍ਹਾਵੇਂ।</poem>}} {{Block center|<poem>ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖੇਡ। ਬੰਦੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੜਬਾਨੇ ਦੀ ਖੇਡ। ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਪੱਟੀ, ਦਿੱਸੇ ਨਾ ਭਾਲੇ, ਹਨੇਰੇ ਹਨੇਰੇ। ਹੋਣੀ ਅਨਹੋਣੀ ਵਰਤ ਜਾਏ ਆਪੇ; ਆਪੇ ਆਪ ਖਿੱਚ ਲਏ ਅੱਗੇ ਅਗੇਰੇ।</poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੭}}</noinclude> 6jkqphf71qqleb3y53aqu5585o1z0a4 250 62347 224649 184561 2026-07-05T14:28:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜੀਵਨ ਤੇ ਮੌਤ ਵੇਖਨ ਵਿੱਚ। ਕਿੰਨੇ ਦੂਰ; ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਨੇ ਨੇੜੇ। ਇਕ ਸ੍ਵਾਸ-ਜੀਵਨ ਇਕ ਸ੍ਵਾਸ-ਮੌਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਏ? ਸ੍ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਗੇੜੇ। ਚਾਕੂ ਦੀਆਂ ਚੋਭਾਂ ਬੰਦੂਕ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ। ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਬਹਾਨੇ। ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਵਾਲੇ। ਰਾਤ, ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਸਫਰ ਵਿਚ ਬੀਤ ਗਈ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ, ਫਿਕਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ। ਏਸਤਰਾਂ ਸੋਚਦੇ। ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਮੂੰਹ-ਹਨੇਰੇ</poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੮}}</noinclude> qlaryjjelrzzwz5s2km0hbqym7fye6j 250 62348 224650 184560 2026-07-05T14:28:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ, ਚਲੇ ਆਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ; ਪਿਆਰ ਪਿਆਰ ਕੂਕਦੇ, ਦਰਸ ਦਰਸ ਲੋਚਦੇ। ਇਕ ਮੰਜ਼ਲ ਮੌਤ ਸੀ, ਕੋਲ ਕੋਲ ਆ ਰਹੀ। ਇਕ ਮੰਜ਼ਲ ‘ਪਿਆਰ’ ਸੀ, ਦੂਰ ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੀ। </poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੯}}</noinclude> 56ggzbhzv2o09f4zu7sm3lqiviz669n 250 62349 224651 184559 2026-07-05T14:28:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਕੱਟ ਵੱਢ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਦਾ ਸਫਰ ਕਿਵੇਂ ਮੌਤ ਜਾਂ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਹੈ। ਕਈ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਕੋਈ ਵਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਕੋਈ। ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਆਦਮੀ ਫਿਕਰਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਧਰੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਛੱਡ ਕੇ ਲੋਕੀ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਰਸਤੇ ਦਾ ਸਫਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ ੧੯੪੭ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸਫਰ ਕਰਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਏਨ੍ਹਾਂ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਹੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਅਪਣੀ ਮੰਜ਼ਲ ਸੀ ਪਰ ਸੁਝਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੰਜ਼ਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ?-ਮੌਤ ਜਾਂ ਪਿਆਰ। ਦਿੱਸਨ ਵਿੱਚ ਤੇ ਇਉਂ ਹੀ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੌਤ ਕਿਧਰੇ ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਲਵੇਗੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਆਦਮੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਏਸਤਰਾਂ ਹੈ ਜਿਸਤਰਾਂ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਖੜਬਾਨਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਫਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਅਪਨੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਤੇ। ਸਾਰੇ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅੱਜ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸੇ ਗੱਡੀ ਤੇ ਇਕ ਥਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਮਲਾ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ ਤੇ ਅਨੁਮਾਣ ਸੀ ਕਿ ਫੇਰ ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਹਮਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। {{center|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੯੦}}</noinclude> 9ntedv5x0j5dp0m8p7zhveg7oxi2hgv 250 62350 224652 184558 2026-07-05T14:28:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਜੀਵਨ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸ੍ਵਾਸ ਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਵੇਖਨ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਸਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਸ੍ਵਾਸ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਿੰਦਗੀ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਇਕ ਸ੍ਵਾਸ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਮੌਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਰਾਤ, ਓਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤਾਰਾਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਤੀ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਬੰਦ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਹਨ। {{center|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੯੧}}</noinclude> h9s86t5kltnlk04183ttlj0anr6c1ea 250 62353 224653 183587 2026-07-05T14:29:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Block center|<poem>ਇਹ ਪੈਸੇ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ! ਅੱਜ ਭੇਜ ਰਹੇ ਨੇ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ। ਕਪੜਾ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਕ ਸੁਕ- ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਸੀਮਾਂ ਪਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ। ਸਾਡੇ ਦੋਖੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅੱਜ ਜਦ ਕਿ ਸਾਡੇ ਅਪਨੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਗ਼ਰੀਬ- ਤਰਸਦੇ ਨੇ ਰੋਟੀ ਲਈ । ਠਿਠਰਦੇ ਨੇ ਕਪੜੇ ਲਈ। </poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੩}}</noinclude> fkucep55bkmekzt6dr0xdgk4bj2jumb 250 62354 224654 184051 2026-07-05T14:29:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਾਰਕਸ ਇਕ ਥਾਂ ਲਿਦਖਾ ਹੈ- {{Block center|<poem>ਓ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਓ! (ਮਜ਼ਦੂਰੋ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬੋਂ) ਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਓ! ਤੁਹਾਡਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਗੁਆਚਨਾਂ ਸਿਵਾਏ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਨਜੀਰਾਂ ਦੇ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਕੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।</poem>}} {{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਇਕ ਜਮਾਇਤ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਿਸਾਨ ਜਾਂ ਕੁਛ ਹੋਰ। ਇਸੇਤਰਾਂ ਅਮੀਰ ਵੀ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਪੰਚਾਇਤ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਪੈਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਨ ਔਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਜ਼੍ਹਬ ਨਹੀਂ, ਮਜ਼੍ਹਬ ਹੈ ਤਾਂ ਪੈਸਾ। ਉਹ ਪੈਸੇ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਹਨ ਤੇ ਪੈਸੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ। {{gap}}ਮੇਰੀਆਂ ਇਹ ਸਤਰਾਂ, ‘ਸੀਮਾਂ ਪਾਰ’ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਤੇ ਚੋਟ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਅਪਨੀ ਤੇ ਅਪਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਦੁਰਗਤੀ ਏਨ੍ਹੀ ਛੇਤੀ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ, ਬੱਚੇ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ ਕਰਵਾਏ, ਗੋਲੀਆਂ ਖਾਦੀਆਂ, ਛੁਰੇ ਮਰਵਾਏ, ਅੱਗਾਂ ਲਗਵਾਈਆਂ ਤੇ ਨੀਚ ਤੋਂ ਨੀਚ ਕਰਤੂਤਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਅੱਜ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਕਪੜਾ ਆਦਿ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਖ਼ਬਰ ਨਿਕਲੀ ਸੀ ਕਿ ਕੱਲਾ ਕਪੜਾ ਹੀ ਯਾਰਾਂ ਕਰੋੜ (ਰੂਪਿਆਂ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਪੁਚਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਉਸ ਪਾਸੇ ‘ਸੀਮਾਂ ਪਾਰ’ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ। {{gap}}ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਦੁੱਖਦਾ ਹੈ ਪੈਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਮੈਂ ਸੋਚਨਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਇਤਹਾਸਕ ਸਬਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਛੱਡਨ ਲਈ। {{center|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|੧੮੪}}</noinclude> 730grs6449x4fuklzqk6b5j3jn52keg 250 62355 224655 182033 2026-07-05T14:29:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger| '''ਮੇਰੇ ਹੰਝੂਓ!'''}}}} {{Block center|<poem>ਮੇਰੇ ਹੰਝੂਓ! ਇਕੋ ਇਕ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਏਸ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਦਿਲ ਦਾ; ਨਵਾਂ ਸੱਜਰਾ ਲਗਾ ਹੈ ਘਾਓ ਤੇ ਘਾਓ। ਇਹ ਰੂਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਸੀ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ, ਓ ਗੰਗਾ ਤੇ ਜਮਨਾ! ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਓ। ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਓ। ਜਦ ਤਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਿਓੜੀ ਮੁਸਕਾਣ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਜਦ ਤਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹਸਤੀ ਇਕ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਜਦ ਤਕ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬੁਲ੍ਹ ਘੁੱਟੇ ਨੇ, ਸੀਤੇ ਸੀਤੇ। </poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੫}}</noinclude> 4y225136om22v7vpjc9c56wpidry5ls 250 62356 224656 182032 2026-07-05T14:29:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 224656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Block center|<poem>ਰਸਨਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਔਂਦੇ ਦੁੱਖ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਪੀਤੇ। ਉਦੋਂ ਤਕ ਓ ਮੇਰੇ ਹੰਝੂਓ! ਦੁੱਖ ਹੀ ਦੁੱਖ ਖਾਓ। ਹੋਰ, ਅਜੇ ਹੋਰ ਛਲਕਦੇ ਆਓ। ਹੋਰ, ਅਜੇ ਹੋਰ- ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸ਼ਕ; ਹਾਇ ਰੱਬ! ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਬਦਲੇ ਹੋਏ; ਇਹ ਕਿਵੇਂ? ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪੱਥਰ; ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਏ? ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਫਹਿਮੀਆਂ ਕਿਉਂ? ਕਿਸੇ ਦਾ ਰੋਣਾਂ ਤੇ ਉਪ੍ਰੰਤ ਗਸ਼ੀ ਤੇ ਗਸ਼ੀ। ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੰਸੀ? ਕੌਣ ਕਹਿੰਦੈ? ਇਕ ਬੀਮਾਰੀ ਜਾਂ ਕਸਰ ਮੇਰੇ ਲਈ। </poem>}}<noinclude>{{center|੧੮੬}}</noinclude> 867u8fug447bybl8k0qcmctum3og6b3 250 69761 224726 209178 2026-07-06T07:17:28Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸਮੱਸਿਆਤਮਕ */ 224726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੦੦)}}</noinclude> ਜੋ ਕਿਸੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਐਸ ਵੇਲੇ ਦਿਲ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਗਾਉਂਦੀ ਪਈ ਸਾਂ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਮੈਂ ਹਾਜਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੁਹਾਡੀ ਅਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੈ ਅਰ ਗਉਂਦੀ ਤਾਂ ਹਛਾ ਹੈ ਹੁਣ ਕੁਝ ਗਾਕੇ ਸ਼ਨ ਓ ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਨਿਆਂ ਜਾਵੇ। ਚਪਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਨਾ ਉਤੇ ਬੜੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਸ ਸਦਕੇ ਬੈਠਯਾ ਅਰ ਲੌਂਡੀ ਨੂ ਇਜਤ ਦਿਤੀ ਹੈ ਪਰ ਕੇ ਆਪ ਮੇਰਾ ਗਾਨਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਮਰਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਵਾ ਓ ਓਹ ਕੁਝ ਵਜਾਉਣ ਤਾਂ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਵਾਦ ਆਵ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਾਜਰ ਹੀ ਹਾਂ ਏਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਸਫਰ ਦਾ ਮਸਰਾੀ ਹਾਜ਼ਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਪਿਆਦੇ ਦੋੜ ਮਰਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਸੁਨਾਯਾ ਓਹ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋਗਏ ਲੋਕ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲਾ ਰਾਤ ਗੁਜਰੇ, ਏਹ ਕੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂ ਸੁਝੀ ਹੈ ਫਕੜ ਲਚਾਰ ਹੋਰ ਆਉਣਾ ਹੀ ਪਿਆ, ਆਕੇ ਇਕ ਚੰਦ ਦੇ ਟੋਟ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣ ਦੇਖਿਆ, ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਗਿਆ, ਆਏ ਤਾਂ ਕੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਖਿੜ ਗਏ, ਝਟ ਸਾਜ ਵਾਜ ਮਿਲਾਕੇ ਤਾਂ ਸਿਰ ਜਾ ਬੈਠੇ ਚਪਲਾ ਨੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਕੀ ਸਾਜ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ ਮਹਾਰਾਜ ਤੇ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਦਾ ਵੇਲਾ ਮਹਾਰਾਜ ਬੁਤ ਬਨਾ ਦਿਤਾ ਮਰਾਸੀ ਭੀ ਦੰਗ ਹੋ ਗਏ, ਕਰਨੀ ਪਈ ਅਵਲ ਸੀ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਇਕ ਭੈਰਵੀ ਗਾਉਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਚਪਲਾ ਨ ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਅਰ<noinclude></noinclude> rh84t1hnjkggs7qmgzml0q3gzfb1gsb 250 69824 224719 209935 2026-07-06T06:58:07Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 224719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੮੯)}}</noinclude> ਜੜਾਊ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਨ, ਨਕ ਵਿਚ ਸਰਜੇ ਦੀ ਨਥ,ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੰਜੀਰੀ ਗਲ ਵਿਚ ਹਥਾਂ ਵਿਚ ਕੜੇ ਤੇ ਉਪਰ ਕਲੀਆਂ ੨ ਚੂੜੀਆਂ, ਲਕ ਨਾਲ ਲਛੇਦਾਰ ਕਰਘਨੀ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ, ਸਾਂਕੜਾ ਪਾਣੀ ਬੜੇ ਹਾਵ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਖਲੋਤੀ ਗੈਹਣਾ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਤੇ ਸੁਡੌਲੀ ਗਜਬ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਬ੍ਰੀਕ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਦਖਨ ਨਾਲ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤਿਲ ਠੋਡ ਦੇ ਪਾਸ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਹੋਰ ਭੀ ਰੌਣਕ ਦ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਹੋਸ਼ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਨੂ ਭਲ ਗਏ ਜਿਸਦੇ ਉਤੇ ਲੰਬੇ ਹੋਣ ਜਨ, ਝਟ ਮੂਹੋ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਕਿ ਵਾਹ ਕੀ ਕਹਿਨਾ ਟਿਕਟਕੀ ਬਝ ਗਈ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਓ ਐਥੇ ਬੈਠੇ ਬੀਬੀ ਚੱਪਲਾ ਲਕ ਨੂ ਵਲ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਬੜੀ ਅਦਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੇੜੇ ਜਾਕੇ ਸਲਮ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਮਹਾਰਾਜ ਓਸਦੇ ਹਸਨ ਦਰੋਅਬ ਵਿਚ ਆਗਏ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕੇ ਇਕਟਿਕ ਮੂੰਹ ਵਲ ਦੇਖਣ ਲਗ ਕਿੰਨੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮਕਾਨ ਕਿਥੇ ਹੈ ਕੌਣ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਡ ਜੇਹੀ ਔਰਤ ਦਾ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਲੇ ਫਿਨਾ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿਚ ਸੁਟਦਾ ਹੈ ਓਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ “ਮਾਂ ਗਵਾਲੀਅਰ ਮੇ ਰਹਿਨ ਵਾਲੀ ਪਟਲਾਪਾ ਕਥਕ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ ਅਰ ਰੰਭਾ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਪਿਓ ਬੜਾ ਹੀ ਨਾਮੀ ਸੀ, ਇਕ ਆਦਮੀ ਉਤੇ ਮੇ ਜੀ ਆਗਿਆ, ਅਰ ਓਹ ਗਲਾਂ ੨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੈਥੋਂ ਰਮ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਓਸ ਦੀ ਢੁਡ ਵਿਚ ਮਾਰੀ ਮਾਰੀ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਬਹੁਤਾ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਓਹ ਭੀ ਬੜਾ ਗਵਯਾ ਸੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ<noinclude></noinclude> 1rzumztsqqdckcdirx1kkhxbg7bpfg0 250 69905 224727 209554 2026-07-06T07:34:17Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 224727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੬੩)}}</noinclude> {{gap}}ਦੇ ਘਰ ਮਿਲਿਆ ਕਰਨ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਘਰ ਓਸੇ ਵਾਂਗ ਰਹਾਂਗਾ,ਸਏਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਭੀ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝ ਦੀਆਂ {{gap}}ਏਸਦੇ ਪਿਛੋ ਥੋੜਾ ਚਿਰ (ਚੋਹਲ)ਹਸ ਬਿਲਾਸ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ,ਫੇਰ ਚਪਲਾ ਉਠਕੇ ਆਪਣਾ ਮਹਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਈ, ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਕੀ ਰਾਤ ਓਸੇ ਜੰਗਲੇ ਵਿਚ ਕਟੀ, ਸਵੇਰਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੂਰਤ ਇਕ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਬਨਾਈ ਕਈ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਅਤਰ ਦੀਆਂ ਲੱਕ ਨਾਲ ਤੇ ਇਕ ਦੋ ਲੈਕੇ ਬਿਜੈ ਗੜ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਨ ਲਗ ਪਏ, ਦਿਨ ਭਰ ਐਧਰ ਓਧਰ ਫਿਟਦੇ ਰਹੇ ਸੰਧਯਾਂ ਵਲੋਂ ਮੌਕਾ ਵੇਖਕੇ ਹਰਦਯਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਗਏ, ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦੀਵਨ ਸਾਹਿਬ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਰ ਦੋ ਚਾਰ ਯਾਰਾ ਮਿਤ੍ਰ ਬੈਠ ਗੁੱਪਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਚੁਪ ਚਾਂ ਹੈ। {{gap}}ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਅਤਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤੇ ਅਰ ਸਲਾਮ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਅਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਲਖਨਊ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਗਾਂਧੀ ਹਾਂ ਆਪਦਾ ਨਾਂਮ ਸੁਣਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਾਇਕ ਅਤਰ ਲਿਆਇਆਂ ਹਾਂ ਕਹਿਕ ਸ਼ਸ਼ੀ ਖੋਲਕੇ ਰੂੰ ਦੇ ਤੂੰਬੇ ਬਨਾ ੨ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਹਰਦਯਾਲ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਤਰਸ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ ਅਤਰ ਸ਼ੁਂਘਨ ਲਗ ਪਏ ਅਰ ਸੁੰਘ ੨ ਕੇ ਯਾਰਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਦੇਣ ਲਗ ਪਏ। ਵਿਚ ਹੀ ਹਰਦਯਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੇਣ ਲਗ ਪਏ ਥੋੜ ਤਾਂ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਯਾਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਭੌਂ ਉਤੇ ਲੇਟ ਗਏ, ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਓਸ ਤਰਾਂ ਛਡ ਹਰਦਯਲ ਵੀ ਗੰਢ ਬੰਨ ਪਿਠ ਉਤੇ ਲਈ ਅਰ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਕਪੜਾ ਲੇ ਨੌ ਗੁੜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਫੜਿਆ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਜੇ ਕੋਈ ਮਿਲਿਆ ਭੀ ਤਾਂ ਧੋਬੀ ਸਮਝਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾ<noinclude></noinclude> 1xlg92ub2vmpvmw69l4qa29t36qwzc3 250 69909 224728 209558 2026-07-06T07:38:46Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 224728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(8)}}</noinclude> ਰੋਕਿਆ। {{gap}}ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਕੇ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ੨ ਤੁਰਕੇ ਓਸ ਖੋਹ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿਥੇ ਐਹਮਦ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਬੁਹਾ ਖੋਹਲ ਅੰਦਰ ਗਏ ਅਰ ਓਸ਼ੋ ਤਰਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਓਥੇ ਛਡ ਮੇਹਰ ਦੀ ਮੁੰਦਰ ਤੇ ਕਪੜੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਲਾਹ ਲਏ, ਬੇੜਾ ਪਉਨ ਜਾਂ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਾਂ ਦੇਖੀ ਅਰ ਛੇਤੀ ੨ ਬਾਹਰ ਆਏ ਬੂਹਾ ਮਾਰਕੇ ਦੀਵਾਨ ਹਰਦਯਾਲ ਦੀ ਸੂਰਤ ਬਨ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਏਧਰ ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਲਾ ਆ ਪਹੁੰਚਾ ਦਾ ਸੀ ਸੱਦਨ ਆਈ, ਦੇਖੋ ਕੀ ਕਿ ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਹਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਏਯਾਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਪੲ ਹਨ, ਓਹ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਰਹੀ ਅਰ ਘਬਰਾਕੇ ਚੀਕ ਮਾਰੀ- ਓਸੁ, ਓਸਦੀ ਚੀਕ ਸੁਣਕੇ ਨੋਕਰ ਪਿਆਦੇ ਦੌੜ ਆਏ, ਏਹ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਥੇਰਾ ਐਧਰ ਓਧਰ ਢੂੰਡਿਆ ਪਰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਾ। {{gap}}ਤਿੰਨ ਖਹਰ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਿਤ੍ ਜੋ ਬੇਹੋਸ਼ ਪੲ ਸਨ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਅਰ ਆਪੋ ਅਪਣਾ ਹਾਲ ਦੇਖਕ ਹਰਾਨ ਹੋਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸਤਰਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਰ ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਕਿਥੇ ਹਨਓਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਕ ਗਾਂਧੀ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅੰਤਰ ਸੁੰਘਦੇ ਸੁੰਘਦੇ ਅਸੀਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਗਏ ਹਾਂ ਰਹੀ ਲੋਕ ਸਚ ਵੀ . ਨਾ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸੁਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਨ ਕਿ ਦਾ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਈ ਹੁਣ ਕੰਨ ਫੜਦੇ ਹਾਂ ਫੇਰ ਕਦੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦ<noinclude></noinclude> k1vg2y0en21tahhlmtx7kju3ethyu7l 250 73248 224459 223481 2026-07-05T13:57:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 224459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>5. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 27 6. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 54 7. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 63 8. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 44 9. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 51 10.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 71 11.{{gap}}N.K. Sharma, Existential Concerns of Robert Frost, {{gap}}Ess Ess Publishers, Chandigarh, 1995, P. 97 12.{{gap}}ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 67 13.{{gap}}Friedrich Nietzsche, Thus Spake Zarthustra Ch. 34 14.{{gap}}ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ, ਉਹੀ, ਪੰ 67 15.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 49 16.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 41 17.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 68 18.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 58 19.{{gap}}John Macquarrie, An Existential Theology, P. 112 20.{{gap}}ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 50 21.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 47 22.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 90 23.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 79 24.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 93 25.{{gap}}J.N. Mundra, A History of English literature, {{gap}}Prakash Book Depot, Bareilly, Ed-III, vol-II, P.75 26.{{gap}}ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 79 27.{{gap}}N.K. Sharma, Ibid, P.82 28.{{gap}}H.J. Blackham, Six Existentialism Thinkers, P. 135 29.{{gap}}ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 13 30.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 14 31.{{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 18 32.{{gap}}ਉਹੀ 33.{{gap}}ਉਹੀ </poem>}}<noinclude>{{center|ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ) / 276}}</noinclude> 9ro70pn3r6zyowx8lul2opu45v6ns5t 250 73330 224707 2026-07-05T16:42:00Z Aman Arora PTL 1841 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਆਜ਼ਮ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਾਕਮ ਸੀ। ਅਬਦੁਲ ਸਮੱ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 224707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਆਜ਼ਮ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਾਕਮ ਸੀ। ਅਬਦੁਲ ਸਮੱਦ ਖਾਂ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਸੀ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਂ ਦਿਲ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ*, ਪਰ ਅਯਾਈ ਅਪਣੇ ਪਿਉ ਕੋਲੋਂ ਵਧਕੇ ਸੀ। ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਪਿਛਲੇ ਦੁਹੁੰ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਬੇਵਕੂਫ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ, ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਇਕ ਕਠਪੁਤਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ। ਦੀਵਾਨ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦੀ ਮੌਤ। ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਦੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਦੀਵਾਨ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਜ ਵਿਚ ਸਖ਼ਤੀ ਦਾ ਅੰਗ ਯਾਦਾ ਵਧ ਗਿਆ। ਕਈ ਵੇਰ ਅਕਾਰਣ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਖਾਨੀ ਕਰ ਬੈਠਦਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਨੂੰ ਖੁਖਰਾਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜਥਾ ਬੱਦੋਕੀ (ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ) ਦੇ ਝਾੜਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਹ ਖਬਰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਅਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਜਾ ਪੁੱਜਾ।ਸਿਖ ਕੁਛ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਸਨ, ਰੋਟੀਆਂ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਆਹਰ ਵਿਚ ਸਨ, ਸਿਰ ਤੇ ਆਈ ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਆਟੇ ਗੁੱਧੇ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਡਟ ਗਏ। ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂ ਵਾਲੀਆ, ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਮਾੜੀ ਕੰਬੋ ਵਾਲੇ ਮੁਖੀ ਸਨ।ਇਕ ਛੋਟੀ ਜੇਹੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਪਹਿਲੇ ਹੱਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਖੜ ਗਏ ਤੇ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਣੇ ਨੱਸ ਗਿਆ।ਨਿਬਾਹੂ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ੂਰਬੀਰ ਨੇ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਨੱਠੇ, ਕੁਛ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਖਾਏ। ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਨੇ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ ਹਾਥੀਬਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਏ | ਨਿਬਾਹੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਅੱਡੀ ਲਾਕੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜਾ ਘੇਰਿਆ। ਨਿਬਾਹੂ ਸਿੰਘ ਇਕ ਲੰਬਾ, ਪਤਲਾ, ਤਕੜਾ ਜਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਇਕ ਅੰਗ ਨਾਗ ਵਾਕੁਨ ਲਚਕਦਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ। ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਹਾਥੀ ਤੇ ਜਾ ਚੜਿਆ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਜੁਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਸਿਰ ਲੈਕੇ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਆਇਆ ਤੇ ਅਪਣੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਅੱਡੀ ਲਗਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਵਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਸਿੱਖਾਂ ਪਰ ਕੋਪ। ਜਦ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦੇ ਕਤਲ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣੀ ਤਦ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਲਹੂ ਉੱਤਰ ਆਇਆ। ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇਕ ਤਕੜੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦਸਤੇ ਦੇ ਮਗਰ ਹੋ ਤੁਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਇਕ ਸੂਰਮੇ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਜਥੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਬਥੇਰੀ ਦੌੜ ਭੱਜ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸੂੰਹ ਮਿਲੀ ਉਧਰ ਹੀ ਭੱਜ ਤੁਰਿਆ, ਪਰ ਜਥਾ ਬਿਖੜੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਸੀ। ਸਿਵਾਏ ਥਕੇਵੇਂ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥ ਕੁਛ ਨਾ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੜ ਗਿਆ।ਫੇਰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਚੁਣ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਢੰਡੋਰੇ ਫਿਰਵਾ ਦਿਤੇ *He (Zukorea Khan) was unlike his father and the Government of the country under his care became extremely lax- [Mc. Gregor, I, P. 114, -99-<noinclude></noinclude> n87kjktzxjfh8sqttaeupxwq6xjyzfa 224708 224707 2026-07-05T16:43:49Z Aman Arora PTL 1841 224708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਆਜ਼ਮ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਾਕਮ ਸੀ। ਅਬਦੁਲ ਸਮੱਦ ਖਾਂ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਸੀ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਂ ਦਿਲ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ*, ਪਰ ਅਯਾਈ ਅਪਣੇ ਪਿਉ ਕੋਲੋਂ ਵਧਕੇ ਸੀ। ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਪਿਛਲੇ ਦੁਹੁੰ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਬੇਵਕੂਫ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ, ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਇਕ ਕਠਪੁਤਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ। {{center|'''{{larger|ਦੀਵਾਨ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦੀ ਮੌਤ।}}'''}} ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਦੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਦੀਵਾਨ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਜ ਵਿਚ ਸਖ਼ਤੀ ਦਾ ਅੰਗ ਯਾਦਾ ਵਧ ਗਿਆ। ਕਈ ਵੇਰ ਅਕਾਰਣ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਖਾਨੀ ਕਰ ਬੈਠਦਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਨੂੰ ਖੁਖਰਾਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜਥਾ ਬੱਦੋਕੀ (ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ) ਦੇ ਝਾੜਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਹ ਖਬਰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਅਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਜਾ ਪੁੱਜਾ।ਸਿਖ ਕੁਛ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਸਨ, ਰੋਟੀਆਂ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਆਹਰ ਵਿਚ ਸਨ, ਸਿਰ ਤੇ ਆਈ ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਆਟੇ ਗੁੱਧੇ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਡਟ ਗਏ। ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂ ਵਾਲੀਆ, ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਮਾੜੀ ਕੰਬੋ ਵਾਲੇ ਮੁਖੀ ਸਨ।ਇਕ ਛੋਟੀ ਜੇਹੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਪਹਿਲੇ ਹੱਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਖੜ ਗਏ ਤੇ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਣੇ ਨੱਸ ਗਿਆ।ਨਿਬਾਹੂ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ੂਰਬੀਰ ਨੇ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਨੱਠੇ, ਕੁਛ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਖਾਏ। ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਨੇ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ ਹਾਥੀਬਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਏ | ਨਿਬਾਹੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਅੱਡੀ ਲਾਕੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜਾ ਘੇਰਿਆ। ਨਿਬਾਹੂ ਸਿੰਘ ਇਕ ਲੰਬਾ, ਪਤਲਾ, ਤਕੜਾ ਜਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਇਕ ਅੰਗ ਨਾਗ ਵਾਕੁਨ ਲਚਕਦਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ। ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਹਾਥੀ ਤੇ ਜਾ ਚੜਿਆ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਜੁਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਸਿਰ ਲੈਕੇ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਆਇਆ ਤੇ ਅਪਣੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਅੱਡੀ ਲਗਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਵਾ ਹੋ ਗਿਆ। {{center|'''{{larger|ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਸਿੱਖਾਂ ਪਰ ਕੋਪ।}}'''}} ਜਦ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦੇ ਕਤਲ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣੀ ਤਦ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਲਹੂ ਉੱਤਰ ਆਇਆ। ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇਕ ਤਕੜੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦਸਤੇ ਦੇ ਮਗਰ ਹੋ ਤੁਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਇਕ ਸੂਰਮੇ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਜਥੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਬਥੇਰੀ ਦੌੜ ਭੱਜ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸੂੰਹ ਮਿਲੀ ਉਧਰ ਹੀ ਭੱਜ ਤੁਰਿਆ, ਪਰ ਜਥਾ ਬਿਖੜੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਸੀ। ਸਿਵਾਏ ਥਕੇਵੇਂ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥ ਕੁਛ ਨਾ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੜ ਗਿਆ।ਫੇਰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਚੁਣ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਢੰਡੋਰੇ ਫਿਰਵਾ ਦਿਤੇ *He (Zukorea Khan) was unlike his father and the Government of the country under his care became extremely lax- [Mc. Gregor, I, P. 114, -99-<noinclude></noinclude> 9tie1qo3ib7dkkonnak1y35fk9ft2u5