ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/18

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਸਰੋਤ</sitename>
    <dbname>pawikisource</dbname>
    <base>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਲੇਖਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ਲਿਖਤ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="114" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ</namespace>
      <namespace key="115" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">ਪੰਨਾ</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4618</id>
    <revision>
      <id>228527</id>
      <parentid>19592</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228527</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5018" sha1="jjxdkpnxh8rh7y5pekigdwf4b9h0cn4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਦ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਆਇਆ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਸ਼ਮ ਕਵੀ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਮਲਦਾਰੀ ਵਿਚ ਸਿਖ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ਰੀਦ ਕੋਟ ਦਰਬਾਰ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲਗ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਬ ਦਾ ਟੀਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਧੂ ਭਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਪਤੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੰਨ ੧੯੧੪ ਦੇ ਕਰੀਬ, ਆਪਣੇ ਹਰੇਕ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿਚ ਉਰਦੁੂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਪਰ ਅਦਾਲਤੀ ਜ਼ਬਾਨ ਆਮ ਕਰਕੇ ਉਰਦੂ ਹੀ ਹੈ । ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਉਸ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਇਹ ਹੈ, ਕਿ ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਭਾ ਦੀ ੧੫ ਵਰਿਹਾਂ ਦੀ ਕਠਿਨ ਮੇਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ੫੦ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਛਪਵਾਂ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇਕ ਵਡਮੁੱਲਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ।

{{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਲੋਂ ਅਫਸੋਸ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਜਿੰਨੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਇੱਨੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਨਿਗਹ ਭੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਉਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਯਤੀਮਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਪੈਂਦੀ। ਭਾਵੇਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਦਰੀ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਲੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਦਾ ਇਸ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਉਤੇ ਬੜਾ ਭੈੜਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਸ਼ਕਰ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪੈਰੀਂ ਉਠਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਸ੍ਵੈ ਸਤਕਾਰ ਦਾ ਜੌਹਰ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।

{{gap}}ਜੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਮਾਣ ਭੀ ਰਜਵਾੜਿਆਂ ਜਾਂ ਹਕੂਮਤ ਵਲੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਕਵੀ ਦੀ ਥਾਂ ਭੱਟ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕਸੀਦੇ ਤੇ ਤਾਰੀਫਾਂ ਦੇ ਪੁਲ ਬਝ ਜਾਂਦੇ। ਸ਼ਾਇਰ ਕਦਰਦਾਨੀ ਤੇ ਇਨਾਮਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਤੋਂ ਪਰੇਡੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ, ਜੈਸਾ ਕਿ ਅੱਜ ਕਲ ਭੀ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਭਿੱਤੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀ ਅਨੁਚਿਤ ਮਜੂਰੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ । ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੇ ਕਵੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਕ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਜੋ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੁਣ, ਲਿਖਣ, ਪਰ ਮਜੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਥਾਂ ਥਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜੌਹਰ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦਾ ਕੁਦਰਤ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ,ਕਿ-ਵਕਤੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਾਹਵਾ ਦੇ ਬਾਦ ਅਛੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ ਉਪਜ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

{{center|&lt;big&gt;'''ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲ'''&lt;/big&gt;}}

{{gap}}ਇਹ ਦਾਵਾ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਜੈਸੀ ਕਿ ਅਜ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੧੦-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jjxdkpnxh8rh7y5pekigdwf4b9h0cn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4619</id>
    <revision>
      <id>228528</id>
      <parentid>19609</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228528</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5239" sha1="1fins8mi9nqq05d054zllmu1f4hd30j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕਲ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਦ ਤੋਂ ਤੁਰੀ ਆ ਰਰੀ ਹੈ। ਅਖਰੀ ਲਿਬਾਸ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਕਿ ਅੱਜ ਤੋਂ ਘਟੋ ਘਟ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਹਾ ਪਿਛੇ ਹਿੰਦੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ । ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਫਾਰਸੀ ਲਿਖਣ ਢੰਗ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਲਗ ਪਗ ਸ਼ਾਰਦਾ-ਲੰਡੇ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਅਰੰਭ ਬਾਵਾ ਫਰੀਦ ਸ਼ਕਰ ਗੰਜ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ੬੬੪ ਹਿਜਰੀ ਜਾਂ ੧੨੬੬ ਈ: ਵਿਚ ਹੋਇਆ। 

{{gap}}ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਗੌਤੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ ਖਾਨਦਾਨ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਿਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਹਮਾਯੂੰ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਕਲਨਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੇ ਫਰਮਾਨ ਨਾਲ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਕਲਮ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਇਹ ਬੀੜ ਖਾਲਸ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਅਹਿਦ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਹੂਬਹੂ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਕਰਤਾਰ ਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਬੀੜ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਬਾਦ ਨਾਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸਲਕ ਆਦਿਕ ਚਾੜ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ। ਬੀੜ ਬਝਣ ਦਾ ਹੀ ਠੀਕ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੀ ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਘਰ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੀੜ ਬਝਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨ ਪਾਸੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਨ; ਅਖਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੂਰਤਾਂ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਫਰਕ ਨਾਲ ਉਹੋ ਹਨ। ਏਹ ਪੋਥੀਆਂ ਭੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਨ ਅਮਾਨ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਬਾਬਰ ਤੋਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤਕ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੂੰ ਸਿਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਖੀ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਇਹ ਗਲ ਯਾਦ ਰਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ਜਮਾਨਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਆਮ ਪਰ-ਚਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਸਗੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵ ਬਾਣੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਪੁਜਿਆ ਤੇ ਸਤਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਫਾਰਸੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਭਾਵੇਂ ਖਾਲਸ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਮ ਜਨਤਾ (ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਿਕ) ਨੂੰ ਇਸ ਕਲਾਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਗਾਓ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਆਦਿਕ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਹਨ । ਉਪਰ ਦੱਸੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕਾਲ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰਖਦੇ ਹਾਂ, ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਸ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਹੀ ਵਰਨਨ ਹੈ ਹੋਰ ਤਮਾਮ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੧੧-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1fins8mi9nqq05d054zllmu1f4hd30j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4620</id>
    <revision>
      <id>228529</id>
      <parentid>19625</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228529</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5214" sha1="pqmu9pzm33713bu79cbbxplpbe2500l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਕੱਚੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦਾ ਕਲਾਮ ਭੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਚੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਨਾਮ-ਰਸ ਨਾਲ ਭਿੰਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦਾ ਕਲਾਮ ਤੇ ਖਾਲਸ ਸੂਫੀਆਨਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਦ ਦਾਮੋਦਰ ਕਵੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਕਬਰੀ ਅਹਿਦ ਵਿਚ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਕਲਚਰ ਦੀ ਹੁਬਹੂ ਤਸਵੀਰ ਖਿਚੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮੀ ਲਿਟਰੇਚਰ, ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਗੋਂ ਇਲਮੀ ਜ਼ਖੀਰਾ ਭੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਦਾਰੁਲਸ਼ਫ਼ਾ, ਪ੍ਰਾਣਸੁਖ, ਖੈਰਮਨੁਖ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਯੂਸਫ-ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ, ਸਸੀ ਪੰਨੂੰ, ਸ਼ੀਰੀਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ, ਆਦਿਕ ਬੇਅੰਤ ਲਿਟਰੇਚਰ ਹੈ।

{{gap}}ਗੁਰੁੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ੧੭੨੫ ਈ: ਵਿਚ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਖਾਂ ਵਿਚ ਆਰਫਾਨਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਨਾ ਰੰਗਤ ਭਰੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਆਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ੫੨ ਕਵੀ ਸਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਦੋ ਕਵੀਆਂ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੇ ਚੰਗਿਆੜੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ੫੦ ਸਾਰੇ ਪੁਰਬੀ ਤੇ ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਗੁੜੀ ਖਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ। ਗੁਰੁੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨਾਲ ਭੀ ਪਿਆਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੈਸਾ ਕਿ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਿਕਟ ਵਰਤੀ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਗੋਯਾ ਦਾ ਕਲਾਮ ਭੀ ਫਾਰਸੀ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ।

{{gap}}ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬਾਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ੧੧੮੦ ਹਿ: ਵਿਚ ਕਿਤਾਬ ਮੁਕਾਈ। ਉਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ, ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਸ਼ੇਖੁਪੁਰਾ ਤੇ ਕਸੂਰ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਅਗੇਤ੍ਰੀ ਲਿਖੀ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਅਹਿਦ ਵਿਚ ਹਾਸ਼ਮ, ਸੁਆਮੀਨਾਥ, ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ, ਕਾਦਰਯਾਰ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਾਸ਼ਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਸੂਫੀ ਯਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਰਸਾਈ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਬਾਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਐਸ਼ ਇਸ਼ਰਤ ਅਤੇ ਲੁਟ ਮਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਖਿਉੜੀਆਂ ਦਾ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਹਿਸੇ ਵਿਚ ਅਗੇ ਆਵੇਗਾ।

{{gap}}ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਹਿਦ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਦਾ ਆਉਣ ਜਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਚਰ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੧੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqmu9pzm33713bu79cbbxplpbe2500l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4621</id>
    <revision>
      <id>228530</id>
      <parentid>89285</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228530</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5101" sha1="sl1a47qzqvyzqy2vj6umzy39dh4qww0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਅਰੰਭਿਆ। ਸਰ ਟੈਂਪਲ ਰਿਚਰਡ ਨੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲੀਜੈਂਟਜ਼ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਲਿਖੀ। ਈਸਾਈਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਿਟਰੇਚਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਾਰਸੀ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਜਾਂ ਰੋਮਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ 1 ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਨ ੧੮੧੦-੧੫ ਈ: ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੇ ਅੰਜੀਲ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਤਣ ਜੋਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਰਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਰੋਮਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ।
ਲੁਦਿਹਾਣੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਦਰੀ ਗਿਲਫਰਡ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਸੀਂ ਅਗੇ ਕਰ ਆਏ ਹਾਂ। ਪਾਦਰੀ ਇਮਾਮਦੀਨ ਸ਼ਹਬਾਜ਼ ਵਗੈਰਾ ਨੇ ਕਈ ਟਰੇਕਟ ਆਦਿਕ ਲਿਖੇ। ਸਿਟਾ ਇਹ ਕਿ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਜਮਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਿਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਮਲਦਾਰੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਵੇਲੇ ਮਿਲਿਆ। ਸੰਨ ੧੮੫੦ ਈ: ਦੇ ਬਾਦ, ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਛਾਪੇਖਾਨੇ ਖੁਲ੍ਹਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਵਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਸਿਖਾਂ ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਲਿਟਰੇਚਰ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਛਾਪਣ ਛਪਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਏਹ ਹਨ:-

{{gap}}ਲਾਹੌਰ-ਮੁਨਸ਼ੀ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮੁਫੀਦ ਆਮ ਪ੍ਰੈਸ, ਮਲਕ ਹੀਰਾ, ਹਾਜੀ ਚਿਰਾਗ਼ ਦੀਨ ਸਿਰਾਜ ਦੀਨ, ਹਾਫਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ ਮੁਸਤਫਾਈ ਪ੍ਰੈਸ, ਲਾਲਾ ਠਾਕਰ ਦਾਸ ਵਿਦਰਯਾ ਪ੍ਰੈਸ, ਲਾਲ ਰਾਮ ਚੰਦ ਮਾਨਕਟਾਹਲਾ ਐਂਗਲੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੈਸ, ਮੀਆ ਚਿਰਾਗ਼ ਦੀਨ ਕੈਕਸਟਨ ਪ੍ਰੈਸ, ਮਲਕ ਲਾਲ ਦੀਨ ਐਲਬੀਅਨ ਪ੍ਰੈਸ ਆਦਿਕ।

{{gap}}ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਭਾਈ ਵਜ਼ੀਰ ਸਿੰਘ ਵਜ਼ੀਰ ਹਿੰਦ ਪ੍ਰੈਸ, ਲਾਲਾ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾਸ ਚਸ਼ਮਾ ਨੂਰ ਪ੍ਰੈਸ, ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਫ, ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸਿਢਾਣਾ, ਭਾਈ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀਵਣ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ।

{{gap}}ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਦੌਰ:-ਭਾਈ ਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੰਤ ਸਿੰਘ, ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਦਿੱਤਾ ਮਲ ਐਂਡ ਸਨਜ਼, ਉਸਤਾਦ ਦਿਤੂ, ਸ਼ੇਖ ਫਜ਼ਲ ਦੀਨ ਚੰਨਣ ਦੀਨ, ਸ਼ੇਖ ਇਲਾਹੀ ਬਖਸ਼ ਜਲਾਲ ਦੀਨ, ਮਲਕ ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ, ਸ਼ੇਖ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ, ਖਾਲਸਾ ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਦਿਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਹਨ,ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਚਰ ਦੀ ਬੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਮਾਮੂਲੀ ਕਿਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਗੋਂ ਲਖ ਲਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਉਪਾਰਕ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਾਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਅਕਸੀਰ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇ ਗਈ।

{{center|&lt;big&gt;&lt;big&gt;ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;}}

{{gap}}ਸੰਨ ੧੮੭੨-੭੩ ਵਿਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮਹਿਕਮਾ ਤਾਲੀਮ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਫਾਰਸੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੧੩-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sl1a47qzqvyzqy2vj6umzy39dh4qww0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4622</id>
    <revision>
      <id>228531</id>
      <parentid>19583</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228531</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5092" sha1="bk8w8i70kb48jm14f4fyrk01bzfxwqz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਭੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਗ ਪਏ ਪਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਦੇ ਬਾਦ ਹੀ ਵਖੋ ਵਖ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬੈਂਤ ਬਾਜ਼ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਸਾਧਾਰਣ ਇਸ਼ਕੀਆ ਬੈਂਤ ਲਿਖਦੇ ਸਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਖਲਕਤ ਦੁਆਲੇ ਪਿੜ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਖਲੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਚਿੰਤਪੁਰਨੀ (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ) : ਕਾਸਤੀਵਾਲ (ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ) ਅਚਲ (ਵਟਾਲਾ) ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ ਪੁਰ) ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ (ਲੁਦਿਹਾਣਾ) ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ, ਚਵਿੰਡਾ ਦੇਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲਾਹੌਰ ਆਦਿਕ ਥਾਈਂ ਵਡੇ ਵਡੇ ਮੇਲਿਆਂ ਉਤੇ ਇਹੋ ਜਹੇ ਬੈਂਤ ਬਾਜ਼ ਸ਼ਾਇਰ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਅਪੜ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਰ ਆਪਣੀ ਰਸੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਚੀ ਉਚੀ ਗਾ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

{{gap}}ਪਰ ਜਦੋਂ ਸ਼ਮਸੁਲ ਉਲਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਆਜ਼ਾਦ ਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮਹਿਕਮਾ ਤਾਲੀਮ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਉਰਦੂ ਫਾਰਸੀ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁਢ ਬੱਧਾ ਅਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਰਫੀਕ, ਆਗ ਅਲੀ ਖਾਂ, ਗਾਮੂੰ ਖਾਂ, ਅਰੂੜਾ ਰਾਇ, ਸਯਦ ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮੀਆਂ ਹਦਾਇਤਉਲਾ ਆਦਿਕ ਸਜਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਗ ਪਏ ਅਰ ਇਸਤੋਂ ਬਾਦ ਵਖਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਭੀ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਏਹ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਆਮ ਤੌਰ  ਪਰ ਨਵਾਬ ਗੁਲਾਬ ਮਹਬੂਬ ਸੁਬਹਾਨੀ ਦੇ ਮਕਾਨ ਭਾਟੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਜਾਂ ਮੱਤੀ ਦੇ ਚੌਕ ਤੇ ਮੋਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਕੋਠੀ ਸੰਤ ਰਾਮ ਸਪੜਾ, ਤਲਾਬ ਦੁਰਗਿਆਣਾ, ਰਾਮ ਤਲਾਈ, ਕਿਲੇ ਦੀ ਪਰੇਡ ਫਤੇਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਰ ਕੋਲ, ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਵਟਾਲੇ ਤੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਆਦਿਕ ਥਾਈਂ ਇਹ ਪਿੜ ਬਝਣ ਲਗ ਪਏ।

{{gap}}ਸੰਨ ੧੮੭੫ ਤੋਂ ੧੯੧੨ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸ਼ਾਇਰਆਂ ਦਾ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲੇ ਬੈਂਤ ਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗਜ਼ਲਾਂ, ਖਮਸੇ ਆਦਿਕ ਭੀ ਲਿਆਉਣ ਲਗੇ। ਇਸ ਸਾਰੀ ਮੁੜਤ ਵਿਚ ਸਿਖ ਕਵੀ ਕਰੀਬਨ ਅਲਗ ਥਲਗ ਰਹੇ; ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਾਂਝੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਕਰਦੇ ਸਨ।

{{gap}}ਸੰਨ ੧੯੨੦ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰਪੁਰਬਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਾਰਮਕ ਇਕੱਠਾਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਪਰ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਪਾਟੀ ਚਲ ਪਈ। ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਸਿਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫ੍ਰੰਸਾਂ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ੧੯੧੭-੧੮ ਵਿਚ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਦ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਭੀ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਹਰੇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਜਲਸਿਆਂ ਉਤੇ ਉਚੇਚੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਰਚਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਉਪਹਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਭਾਵੇਂ ਅਗੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਮੱਠਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਖਿਚ ਨਾਲ ਜਲਸਿਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਬਹੁਤ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ।
{{rh||-੧੪-|}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bk8w8i70kb48jm14f4fyrk01bzfxwqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4623</id>
    <revision>
      <id>228532</id>
      <parentid>19586</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228532</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4886" sha1="3vvqpdklwcfri2uvxp60l1fqd7u3ifb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|&lt;big&gt;&lt;big&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਅਰੂਜ਼ (ਪਿੰਗਲ)&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;}} 

{{gap}}ਸੰਨ ੧੮੭੨-੭੩ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਦ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗਾਮਰਾਂ (ਵਿਆਕਰਣ) ਅਰ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਆਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਗੁਰਮੁਖੀ, ਅੰਗਜ਼ੀ ਜਾਂ ਰੋਮਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਸਨ। ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇਤਾ ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ, ਪਡਤ ਭਾਨੂ ਦੱਤ, ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਮੱਯਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ, ਭਾਈ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ, ਯੋਗੀ ਸ਼ਿਵਨਾਥ, ਪਾਦਰੀ ਜਾਨ ਟੀਊਟਨ, ਅਤੇ ਪੰਡਤ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗਿਆਨੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਦ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਾਲਾ ਅਮਰ ਨਾਥ ਮੁਨਸਫ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਸਜਣਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਭਰਨ ਵਾਸਤੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। 

{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਰੂਜ਼ (ਪਿੰਗਲ) ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਰਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੈ। ਟੈਕਸਟ ਬੁਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਤੋਰਾ ਤੁਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵੇਤਾ ਪੰਡਿਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਭੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਗ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚੋਂ ਲਈ। ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ ਨੇ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਣ ਛਪਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਤ (ਪੱਥਰ ਦੇ ਛਾਪੇ ਦੀ) ਭੀ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਕਲਮ ਤੇ ਸਟਾਈਲ ਉਤੇ ਸੀ। ਇਸੇ ਦੇ ਇਕ ਹਿਸੇ ਵਿਚ ਪਿੰਗਲ ਭੀ ਹੈ ਸੀ ਪਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹਿੰਦੀ ਪਿੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਖਿਚ ਕੇ ਆਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਯੋਗੀ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਵਿਸਾਰਦ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਛੰਦ ਰਤਨਾਵਲੀ” ਲਿਖੀ ਪਰ ਉਸ ਵਿਚ ਭੀ ਲਗ ਪਗ ਇਹੋ ਕੁਝ ਸੀ। ਗੱਲ ਕੀ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਤਾਲੀਮੀ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ, ਹਰ ਗੱਲ ਵਿਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਾਲਬ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਾਨ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਜੋ ਅਜ ਕਲ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕੇ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫਰਕ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਦ ਭੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਦੇਣ ਵਾਲ ਭੀ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿਖ ਲਿਟਰੇਚਰ ਹੀ ਸੀ।

{{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਇਸ ਤੋਂ ਭੀ ਅਜੀਬ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ  ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਦੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀ ਸਨ,ਇਸਲਾਮੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਤੇ ਅਰਬੀ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਪਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਹਿੰਦੂ ਕਵੀ ਭੀ ਆਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਅਧੇ ਸੁਧ ਫਾਰਸੀ ਹੀ ਵਰਤੀ। ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਗੇ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਉਤੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਖਾਲਸ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਦੌਰ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੧੫-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3vvqpdklwcfri2uvxp60l1fqd7u3ifb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4624</id>
    <revision>
      <id>228533</id>
      <parentid>19595</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228533</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3803" sha1="4ib0dq6q8h1y9mldszfygm259cah2xq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt; 
ਅਸਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸੰਨ ੧੯੨੦ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਪਰ ਹਾਲੇ ਤਕ ਭੀ ਮਹਿਕਮਾ ਤਾਲੀਮ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਦਬਦਬਾ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਹੀ ਚਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਸਮਝਿਆ ਇਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਹੁਣ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ।

{{gap}}ਅਰੂਜ਼ ਬਾਬਤ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀਆਂ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਨੁਝ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਉਰਦੂ ਦੇ ਅਰੂਜਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪਿੰਗਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਐਸੇ ਸਾਂਝੇ ਪਿੰਗਲ ਦੀ ਲੋੜ ਅਜੇ ਤਕ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਹਾਂ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੇ ਕਵੀ ਲੋਕ ਅੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕਣ।

{{gap}}ਇਹ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਹਾਜ਼ਮਾ ਇੰਨਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਪਾਕ੍ਰਿਤ, ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼, ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਲੱਭਾ, ਬਿਨਾਂ ਡਕਾਰ ਦੇ ਪਚਾਈ ਗਈ । ਸਗੋਂ ਹੁਣ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ ਹੈ। ਇਹੋ ਸਬੱਬ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਹਰ ਕਦਮ ਅਗੇ ਵਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

{{center|&lt;big&gt;&lt;big&gt;ਗੀਤ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;}} 

ਗੀਤ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਹਿਤ ਹੈ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਗੀਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਭੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਟੀ. ਐਚ. ਰੈਂਟਨ ਚੀਫ਼ ਸੈਕੂਟੀ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇਕਠੇ ਕਰ ਕੋ Hand book of Lahore ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਹੋਰ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਫਰੰਗੀ ਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਭੀ ਹੈ। ਫਰੰਗੀ ਦਾ ਬੰਗਲਾ ਭੀ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਆਇਆ ਹੈ।

&lt;poem&gt;{{gap}}ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਟਿਬੇ ਹੋਏ
{{gap}}ਫਰੰਗੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸੜਕ ਬਣੀ
&lt;/poem&gt;
ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਰੇਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਭੀ ਚੋਖਾ ਹੈ।

{{gap}}ਰੇਲਾਂ ਵਾਲਿਆ ਰੇਲਾਂ ਵਿਚ ਦੇਗਚੇ।

ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਦੁਸਰੀ ਚੋਣ ਪਿਛੇ ਜਿਹੇ ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਸਰਨ ਐਡਵੋਕੇਟ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ &quot;ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੀਤ&quot; ਨਾਮ ਹੇਠ ਛਪ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਚੋਣ ਅਜ ਕਲੂ ਹੀ ਮਿਸਟਰ ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਯਾਰਥੀ ਨੇ “ਗਿੱਧਾ&quot; ਨਾਮ ਰਖ ਕੇ ਛਪਾਈ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੧੬-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ib0dq6q8h1y9mldszfygm259cah2xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4625</id>
    <revision>
      <id>228534</id>
      <parentid>68627</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228534</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="a1pgswvz81hfjwfjk7upa88n5m0m5rm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਹੋਰ ਭੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਗੀਤ ਬਜ਼ਾਰੀ ਕੁਤਬ ਫ਼ਰੋਸ਼ਾਂ ਨੇ ਛਪਵਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।

{{gap}}ਬਾਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹਦ ਤਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੀ ਪਰਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਹਵਾਰੀ ਪਰਚਾ 'ਬਾਲਕ' ਨਾਮ ਦਾ ਕਈ ਸਾਲ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੀ. ਏ. ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਪਰਚਾਵੇ ਦੀਆਂ ਬੇਅੰਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਿਕਲ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਰਦੂ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਭੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ {{SIC|ਨਿਕਲ|ਨਿੱਕਲ}} ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਨਾ ਕੇਵਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੀ ਹਨ ਸਗੋਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਭੀ ਹਨ। {{SIC|ਅਜ|ਅੱਜ}} {{SIC|ਕਲ|ਕਲ੍ਹ}} ਰੇਡੀਓ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਭੀ ਆਮ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਕਵੀ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਫ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਬਹੁਤ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਆਮ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣ ਤੇ ਸੌਣ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਵਕਤ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਖ਼ੂਬੀ ਸੀ ਕਿ ਬੁਝਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਹਾ ਕਿ
{{block center|&lt;poem&gt;ਇਕ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਹਮ ਨੇ ਨਰ,
ਗਿਕੱਲਾ ਹੀ ਉਹ ਸਾਂਭੇ ਘਰ।
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਦ ਨਾਰ ਟਟੋਲੇ,
ਤਦ ਉਹ ਬੰਦਾ ਜੰਦਰਾ ਖੋਲੇ।&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਕਰੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਲਾਹੌਰੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਐਮ. ਡੀ. ਮੋਹੀਆਲ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪਵਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਹੇਠ ਦੇਂਦੇ ਹਾਂ।
:(੧) ਨਿਕੀ ਜਿਹੀ ਕੁੜੀ, ਲੈ ਪਰਾਂਦਾ ਤੁਰੀ{{bar}}ਸੂਈ।
:(੨) ਨੀਲੀ ਟਾਕੀ ਚੌਲ ਬੱਧੇ, ਦਿਨੇ ਗੁਆਚੇ ਰਾਤੀਂ ਲੱਭੇ{{bar}}ਤਾਰੇ।
:(੩) ਇਕ ਜਨੌਰ ਐਸਾ ਉਦ੍ਹੀ ਚੁੰਜ ਉਤੇ ਪੈਸਾ{{bar}}ਪੋਸਤ ਦਾ ਡੋਡਾ।
:ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਭੀ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਰਸਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
{{c|&lt;big&gt;'''ਅਖਾਣ&lt;/big&gt;}}
{{gap}}ਕਹਾਵਤਾਂ ਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਖਾਣ ਤੋਂ ਮੁਹਾਵਰੇ ਭੀ ਘਰ ਘਰ ਵਰਤੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੧੭-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a1pgswvz81hfjwfjk7upa88n5m0m5rm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4626</id>
    <revision>
      <id>228535</id>
      <parentid>39522</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:46:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228535</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4831" sha1="hj87td6aexse7csujhj4f3o97zb4g1h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{justify|&lt;/noinclude&gt;﻿
ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਚਰ ਦਾ ਇਕ ਬੜਾ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ । ਇਹ ਮੁਹਾਵਰੇ ਤੇ ਅਖਾਣ ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਦੇਵੀ ਦਾਸ੍ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ &quot;ਅਖਾਣਾਂ ਦੀ ਖਾਣ&quot; ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦਾ &quot;ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਹਜ ਪੂਕਾਸ਼” ਛਪੇ ਹੋਏ ਹਨ,ਇਨਾਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਭੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ । ਲਾਲਾ ਅਮਰ ਨਾਥ ਮੁਨਸਫ਼ ਨੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਹ ਚੋਖੇ ਅਖਾਣ ਕਠੇ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਪਰ ਜਿਸ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਜਾਓ ਓਥੋਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਅਖਾਣ ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਲਭਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵਧਦੇ ਫੁਲਦੇ ਭੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।

{{c|&lt;big&gt;ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ&lt;/big&gt;}}

{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਅਖ਼ਬਾਰ'ਹਿੰਦੂ ਪੂਕਾਸ਼' ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੀ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਸੰਨ ੧੮੭੩ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ । ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚੋਂ 'ਖ਼ਾਲਸਾ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਗਿਆਨੀ ਦਿਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 'ਖ਼ਾਲਸਾ ਗਜ਼ਟ' ਭਾਈ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਹੇਠ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ। ਫੇਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚੋਂ 'ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗਜ਼ਟ' ਭਾਈ ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਵਿਚ ਤੇ 'ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ। 

{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉਰਦੂ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਖ਼ਬਾਰ'ਅੰਮਿਤ ਪਤ੍ਰਿਕਾ' ੧੮੯੬ ਵਿਚ ਲਾਲਾ ਅਮਰ ਨਾਥ ਮੁਨਸਿਫ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਦਾ ਐਡੀਟਰ ਮਿਸਟਰ ਭੋਲਾ ਨਾਥ ਬੈਰਿਸਟਰ ਸੀ । ਏਸੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਏਸੇ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਬਜ਼ਮੇ ਸ਼ੂਆਰਾ' ਲਾਲਾ ਬਾਂਕੇ ਦਿਆਲ ਨੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਕਲਾਮ ਨਜ਼ਮਾਂ ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਛਪਦਾ ਸੀ । ਕੁਝ ਚਿਰ ਰਹਿ ਕੇ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ੧੯੦੮ ਵਿਚ ਇਸੇ ਲਾਲਾ ਬਾਂਕੇ ਦਿਆਲ &quot;ਦਿਆਲ&quot; ਨੇ 'ਰਘਬੀਰ ਪਤ੍ਰਿਕਾ' ਅਖਬਾਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਵਾਧਾ ਭੀ ਕੀਤ ਕਿ ਛੰਦਾਬੰਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਆਰਟੀਕਲ ਅਤੇ ਖਬਰਾਂ ਭੀ ਛਪਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ।

{{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੇ ਆਏ । ਇਸ ਦੀ ਮੁਕੱਮਲ ਰੀਕਾਰਡ ਸ੍ਰਦਾਰ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ 'ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ' ਝੁਬਾਲੀਏ ਨੇ ਬੜੀ ਮੇਹਨਤ ਨਾਲ ਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪਵਾਈ ਹੈ । ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰਸਾਲਾ 'ਖਾਲਸਾ ਯੰਗ ਮੈਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ' ਸੰਨ ੧੯੫ ਵਿਚ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪੰਜ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਦ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਰ ਪੁਲਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਜਾ ਚੰਗਾ ਰਸਾਲਾ 'ਫੁਲਵਾੜੀ' ਗਿਆਨੀ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ 'ਦਰਦ’ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ । ਤੇ ਫੇਰ &quot;ਪ੍ਰੀਤਮ&quot; ਨਾਰੰਗ

{{c|-੧੮-}}&lt;noinclude&gt;}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hj87td6aexse7csujhj4f3o97zb4g1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4627</id>
    <revision>
      <id>228536</id>
      <parentid>162646</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228536</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4709" sha1="rbbjyjxw9t5o62h1hswcna8xbez0idm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿

ਬ੍ਰਦਰਸ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਏਹ ਦੋਨੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਉਪਜੇ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਰਦੂ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲਾ &quot;ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਬਾਰ`&quot; ਸੰਨ ੧੯੨੮ ਵਿਚ ਮਿਸਟਰ ਜੋਸ਼ੂਆ ਫਜ਼ਲਦੀਨ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਰਸਾਲਾਂ ਸਾਰੰਗ ਕਰਨਲ ਭੋਲਾ ਨਾਥ ਦੀ ਚੀਫ ਐਡੀਟਰੀ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਹੋਯਾ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਰਹਿਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾ ਕੇ ਭੀ ਜਾਰੀ ਰਖਿਆ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਨਗਹਿਲੀ ਨੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ । ਹਿੰਦੀ ਅਖਰਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਭੀ ਇਕ ਰਸਾਲਾ 'ਬਸੰਤ' ਨਾਮੀ ਲਾਲਾ ਲਖਮੀ ਚੰਦ ਨੇ ਲਾਲਾ ਗੁਰਾਂ ਦਿਤਾ ਮਲ ਖੰਨਾ ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਹੇਠ ਕਢਿਆ ਪਰ ਸਮੇਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਚੰਦ ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਬੰਦ ਹੋਣ ਲਈ ਲਾਚਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ | ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਖਾਲਸ ਸਾਹਿਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲਾ &quot;ਕਵੀ&quot; ਨਾਮ ਦਾ ਕਵੀ ਕੁਟੀਆ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਉਦਮ ਨਾਲ ਸਰਦਾਰ ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਜੀ 'ਦੁਖੀ' ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਹੇਠ ਬੜੀ ਆਬੋਤਾਬ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਰ ਪੁਲਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ । ਇਸ ਵੇਲੇ ਭੀ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚੋਂ 'ਦੇਸ਼ ਦਰਪਣ' ਨਾਮ ਦਾ ਅਖਬਾਰ ਉਸੇ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰ: ਨਰਿੰਜਣ ਸਿੰਘ 'ਤਾਲਬ' ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਹੇਠ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚੋਂ ੧੯੨੬ ਵਿਚ ਸ੍ਰ: ਐਸ. ਐਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਅਖਬਾਰ 'ਮੌਜੀ' ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਦ ਇਕ ਚਸਾਲਾ 'ਹੰਸ' ਭੀ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਢਿਆ ਪਰ ਸਤ ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ | ਮੌਜੀ ਹੁਣ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਅਨਗਿਣਤ ਰਸਾਲੇ ਤੇ ਅਖਬਾਰ ਨਿਕਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿਤਿਆਂ ਮਜ਼ਮੂਨ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਏਗਾ ।

{{c|&lt;big&gt;'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ'''&lt;/big&gt;}}

{{gap}}ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਜਾਗਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਇਕੋ ਟਿਕਾਣੇ ਤੇ ਖਲੋ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਆਦਿਕ ਦੇ ਪਚਾਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਭੀ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣੇ। ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਬਾਰਾਂ ਮਿਸਲਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜਦ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਜੁਧਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰੁੱਝਾ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ । ਲੋੜ ਈਜਾਦ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਅਨੋਖੇ ਸ਼ਬਦ ਟਕਸਾਲ ਲਏ ਜੋ ਆਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੋਡ ਵਾਂਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਚੋਖੀ ਸਾਰੀ ਚੋਣ ਸੰਤ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ ਤੇ &quot;ਖ਼ਾਲਸਈ ਬੋਲੇ&quot; ਨਾਮ ਹੇਠ ਛਪੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੋਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਦੇ ਕਦੇ ਅਜ ਕਲ ਭੀ ਵਰਤੀਂਦੇ ਨੇ । ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਹੇਠ ਦੋਦੇ ਹਾਂ

{{c|-੧੯-}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rbbjyjxw9t5o62h1hswcna8xbez0idm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4628</id>
    <revision>
      <id>228537</id>
      <parentid>19745</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228537</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="goxx0a9nz17py9f26lmjsk08y8mk6kr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Multicol|70%|align=center}}
&lt;poem&gt;ਬਦਾਮ-ਛੋਲੇ 
ਸੁਖਨਿਧਾਨ-ਭੰਗ
ਸੁਚਾਲਾ-ਲੰਗੜਾ 
ਲਖਬਾਂਹਾ-ਲੰਜਾ 
ਕਲਗਾ-ਰੰਜਾ 
ਗੁਬਿੰਦੀਆਂ-ਗਾਜਰਾਂ 
ਸਮੁੰਦਰ-ਦੁਧ 
ਸਵਾ ਲਖ-ਇਕ 
ਸੋਫਾਜੰਗ-ਟਕੁਆਂ 
ਪੰਜਵਾਂ-ਘਿਉ&lt;/poem&gt;
{{Multicol-break}}
&lt;poem&gt;ਸਲੋਤਰ-ਸੋਟਾ 
ਜੋੜ ਮੇਲਣੀ-ਸੂਈ 
ਠੀਕਰੀਆਂ-ਰੁਪਏ 
ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ-ਬੁਖਾਰ 
ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ-ਅਧੀ ਰੋਟੀ 
ਫਿਰਨੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ-ਚੱਕੀ ਪੀਹਣਾ 
ਬਾਜ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ-ਘਾਹ ਖੋਦਣਾ
ਮਾਮਲਾ ਲੈਣਾ-ਭੀਖ ਮੰਗਣੀ 
ਸਜ਼ਾਖੀ-ਛਾਨਣੀ 
ਸਿਰ ਖੰਡੀ-ਸ਼ਕਰ, ਖੰਡ&lt;/poem&gt;
{{Multicol-end}}

{{gap}}ਏਹ ਸ਼ਬਦ ਦਲੇਰੀ ਦੇ ਉਪਜਾਉ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ, ਕਿ ਆਪਣੀ ਧਨ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਟੋਟ ਵਿਚ ਭੀ ਹੌਸਲਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ |

{{c|&lt;big&gt;'''ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ'''&lt;/big&gt;}}

{{gap}}ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਜਥੇ-ਬੰਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਸਭ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਦਾ ਖਿਆਲ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਪਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ੧੯੨੬ ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ 'ਦਰਦ' ਐਡੀਟਰ ਫੁਲਵਾੜੀ ਦੇ ਮਕਾਨ ਪਰ ਇਕ ਇਕੱਠ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੇ ਸਿਖ ਸਜਣਾਂ ਨੇ ਇਕ ਮਰਕਜ਼ੀ ਸਭਾ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਪਰਵਾਨ ਕੀਤੀ। ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿਕ ਪਤਵੰਤੇ ਸਜਣ ਭੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ &quot;ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ&quot; ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਹੋਈ । ਪ੍ਰਧਾਨ ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ 'ਚਾਤ੍ਰਿਕ' ਅਤੇ ਸਕੱਤ੍ਰ ਗਿਆਨੀ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ 'ਦਰਦ' ਬਣੇ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ 'ਕੁਸ਼ਤਾ', ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ 'ਖ਼ੁਸ਼ਨੂਦ', ਡਾਕਟਰ ਦੇਵੀ ਦਾਸ 'ਹਿੰਦੀ' ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਜਣਾਂ ਨੇ ਸਭਾ ਦਾ ਵਕਾਰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਢਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ੧੯੨੬ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਅਖਾੜਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਸੁਧਰੀ ਹੋਈ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਇਕ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਇਸ ਸਭਾ ਵਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ।

{{gap}}੧੯੨੭ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਸੇ ਸਭਾ ਦੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਰਚਾਈ ਗਈ । ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ; ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ:

{{gap}}ਪ੍ਰਧਾਨ-ਆਨਰੇਬਲ ਕੇ. ਬੀ. ਸਰ ਸ਼ਹਾਬੁਦੀਨ ਚੌਧਰੀ ।

{{c|-੨੦-}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>goxx0a9nz17py9f26lmjsk08y8mk6kr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4629</id>
    <revision>
      <id>228538</id>
      <parentid>19613</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228538</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4234" sha1="egx9d4x6ld66mytxl5sdnvlz4u9z9su" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{block center|&lt;poem&gt;ਚੇਅਰ ਮੈਨ:-ਮਿਸਟ੍ਰ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਭਾਟੀਆ, ਪ੍ਰਿਨਸੀਪਲ ਹਿੰਦੂ ਸਭਾ ਕਾਲਜ।
ਜਨਰਲ ਸੈਕਰਟ੍ਰੀ-ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ 'ਚਾਤ੍ਰਿਕ'।
ਸੈਕਰਟ੍ਰੀ-ਗਿਆਨੀ ਹੀਰਾ ਸਿਘ 'ਦਰਦ'।&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਇਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਉਤੇ ਕਰੀਬ ਚੌਦਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਰੁਪਯਾ ਖ਼ਰਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਜਲਸਾ ਹੋਇਆ। ਦੋ ਦਿਨ ਉਪਰੋ ਥੱਲੀ ਇਕ ਡਰਾਮਾ ਸੁਭੱਦ੍ਰਾ ਨਾਟਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਈਸ਼ਰ ਚੰਦ੍ਰ ਨੰਦਾ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ। ਬੜੇ ਪਤਵੰਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। ਇਕ ਦਿਨ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਹੋਇਆ।

{{gap}}ਇਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜੀਵਨ ਉਤਸਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿਤਾ। ੧੯੨੮ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਐਸ. ਐਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਿਮਲੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰ ਜੋਗਿੰਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸਰ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਦਿਕ ਸਜਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਬਾਰ ਡੈਵੀਕੋ ਹਾਲ ਬਾਲਰੂਮ ਵਿਚ ਰਚਾ ਦਿਤਾ। ੨੩ ਸਿਤੰਬਰ ੧੯੨੮ ਨੂੰ ਇਹ ਦਰਬਾਰ ਐਸੀ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਜਾਨ ਪੈ ਗਈ। ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਆਈ. ਸੀ. ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਉਚੇਚਾ ਕਸ਼ਮੀਰੋਂ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਵੀ ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਆਏ, ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਰਾਇਲ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਉਤਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਵਾਰ ਭੀ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਖ਼ਰਚ ਉਠਿਆ।

{{gap}}ਸੰਨ ੧੯੨੯ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ 'ਦਰਦ' ਨੂੰ 'ਫੁਲਵਾੜੀ' ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਲਾਹੌਰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਵਲੋਂ ਤਕੜੇ ਤਕੜੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਭੀ ਹੋਏ। ੧੯੩੦ ਵਿਚ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦੀ ਪਰਪਾਟੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਿਹੀ ਜਾਪਣ ਲਗ ਪਈ।

{{gap}}੧੯੩੧ ਵਿਚ ਮੁੜ ਕੇ ਸੈਂਟ੍ਰਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਕਾਇਮ ਹੋਈ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ-

{{block center|&lt;poem&gt;ਪੈਜ਼ੀਡੈਂਟ-ਸਰਦਾਰ ਐਸ. ਐਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ।
ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ-ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੌਲਾ ਬਖਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰੋ: ਆਈ.ਸੀ.ਨੰਦਾ।
ਚੀਫ਼ ਸੈਕ੍ਰੇਟਰੀ-ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ 'ਚਾਤ੍ਰਿਕ'।
ਸੈਕ੍ਰਟਰੀ-ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਿਦਿਆ ਸਾਗਰ, ਮਿਸਟਰ ਜੋਸ਼ੂਆ ਫਜ਼ਲ ਦੀਨ, ਸਰਦਾਰ ਚੰਨਦ ਸਿੰਘ ਜੇਠੂਵਾਲੀਆ&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਇਸ ਸਭਾ ਨੇ ਅਗੇ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਸਰਗਰਮੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਨ ੧੯੩੨ ਵਿਚ ਅਗਸਤ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹਫਤੇ, ੧੯੨੮ ਵਾਲੇ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਵਧ ਕੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਬਾਰ ਸ਼ਿਮਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਦੂਰ ਦੂਰ ਦੇ ਕਵੀ ਆ। ਇਸ ਉਤੇ ਭੀ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰੀਬ ਖਰਚ ਆਇਆ।&lt;noinclude&gt;{{rh||-੨੧-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>egx9d4x6ld66mytxl5sdnvlz4u9z9su</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4630</id>
    <revision>
      <id>228539</id>
      <parentid>19647</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228539</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3874" sha1="pg61at5e1dpid06aaz35azi228hhy6a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਸਾਰੇ ਉਦਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੰਟਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਚਲਦਾ ਦੌਰ ਨਾਮੀ ਰਪੋਰਟ ਵਿਚ ਬੜੇ ਖੁਲੇ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

{{gap}}ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ੧੯੨੬ ਤੋਂ ੧੯੩੨ ਤਕ ਦੀ ਬੜੀ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਬੜੇ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਗਲ ਹੈ ਕਿ ੨੪ ਅਗਸਤ ਸੰਨ ੧੯੩੫ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਐਸ.ਐਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਚਲਦੀ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਅਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅਜੇ ਤਕ ਭੀ ਉਹ ਚਾਲ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਸੰਨ ੧੯੩੭ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਨਿਵਾਸੀ ਕੁਝ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਲੀਗ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ੧੯੩੮ ਵਿਚ ਫੇਰ ਇਕ ਹੰਭਲੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ 'ਚਾਤ੍ਰਿਕ', ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ, ਤੇ ਪੰਡਤ ਰਾਮ ਸਰਨ ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸੈਕ੍ਰਟਰੀ ਸਰਦਾਰ ਰਘੁਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ 'ਬੀਰ' ਬੀ.ਏ. ਮੁਕੱਰਰ ਹੋਏ।

{{gap}}ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾਵਾਂ ਕਾਇਮ ਹੋਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਲਾਇਲਪੁਰ, ਸਰਗੋਧਾ, ਜਾਲੰਧਰ, ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਆਦਿਕ ਨਾਮ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਤ ਅਨੁਸਾਰ ਡਾਢੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰਾ ਭਰਿਆ। ਧਾਰਮਕ,ਲਿਟ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਤਮੀਜ਼ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇ, ਪੂਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਯਾਦ ਨਾ ਰਖਣੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦੇ ਹਾਂ।

{{block center|&lt;big&gt;'''(੧) ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ ੧੯੨੬ ਤੋਂ'''&lt;/big&gt;}} 
&lt;poem&gt;ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ
ਗਿਆਨੀ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ 'ਦਰਦ'।
ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੌਲਾ ਬਖਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ।
ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਮਾਈਲ ਮੁਸ਼ਤਾਕ (ਕਾਲ ਹੋ ਗਏ)
ਹਾਜੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਖੁਸ਼ਨੂਦ (ਕਾਲ ਹੋ ਗਏ)
ਸਰਦਾਰ ਐਸ. ਐਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ (ਕਾਲ ਹੋ ਗਏ)
ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਗਾਮ (ਕਾਲ ਹੋ ਗਏ)
ਡਾਕਟਰ ਦੇਵੀ ਦਾਸ 'ਹੁੰਦੀ'
ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ 'ਮੁਸਾਫਰ'
ਉਸਤਾਦ ਮੁਹੰਮਦ ਰਮਜ਼ਾਨ 'ਹਮਦਮ'।
ਮੀਆਂ ਰੋਜ਼ ਦੀਨ 'ਸ਼ਰਫ'।&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-੨੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pg61at5e1dpid06aaz35azi228hhy6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4631</id>
    <revision>
      <id>228540</id>
      <parentid>19679</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228540</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2835" sha1="cr9s3w1hkmt72hauwrd77nevkm2o3oj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;ਲਾਲਾ ਕਿਰਪਾ ਸਾਗਰ ਲਾਹੌਰ (ਕਾਲ ਹੋ ਗਏ)
ਸਰਦਾਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਐਮ. ਏ.
ਲਾਲਾ ਵਿਦਯਾ ਸਾਗਰ ਐਮ. ਏ.
ਸਰਦਾਰ ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ
ਲਾਲਾ ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਧਵਨ
ਪੰਡਤ ਮਨੀ ਲਾਲ ਪ੍ਰੇਮ (ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ)
ਪੰਡਤ ਚੱਕ੍ਰਧਾਰੀ ਬੇਜ਼ਰ
ਲਾਲਾ ਸ਼ਾਮ ਦਾਸ ਆਜਿਜ਼
ਗਿਆਨੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਰਸ
ਉਸਤਾਦ ਕਰਮ ਸਾਹਿਬ
ਸਰਦਾਰ ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਦੁਖੀ
ਸਰਦਾ ਸੌਦਾਗਰ ਸਿੰਘ ਭਿਖਾਰੀ&lt;/poem&gt;
{{block center|&lt;big&gt;'''ਦੂਸਰਾ ਦੌਰ'''&lt;/big&gt;}}
&lt;poem&gt;ਲਾਲਾ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਆਸੀ ਲਾਇਲਪੁਰ
ਪੰਡਤ ਜਸਵੰਤ ਰਾਇ, ਰਾਇ, ਮੀਆਂ ਮੀਰ
ਸਰਦਾਰ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ
ਸਰਦਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਰਸ਼ਨ
ਪੰਡਤ ਕੰਸ ਰਾਜ ਗੌਹਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ।
ਗਿਆਨੀ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ &quot;
ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਰੋਜ਼ &quot;
ਗਿਆਨੀ ਬਲਦੇਵ ਚੰਦ ਬੇਕਲ &quot;
ਗਿਆਨੀ ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਰਤਨਜੋਤ &quot;
ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਮਾਈਲ ਈਸਾ &quot;
ਹਕੀਮ ਅਬਦੁਲ ਕਰੀਮ ਸਮਰ ਲਾਹੌਰ&lt;/poem&gt;

{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਲਹਿਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਬੈਂਤ ਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਛੇ ਛਡ ਕੇ ਧਾਰਮਕ ਜਾਂ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਬਣਦੀ ਆਈ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਛੋਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਨ ੧੮੯੩ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਟੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੀ ਨੀਂਹ ਬਧੀ। ਅਜ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੁਰਦੀ ਤੁਰਦੀ ਐਥੋਂ ਤੱਕ ਕੇ ਅਪੜ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਵਾਰਤਕ ਤੇ ਛੰਦਾ ਬੰਦੀ ਦੋਹਾਂ ਤਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਹੈ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਖ਼ਲਾਕ ਅਰ ਫਲਸਫੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਜ਼ਮ ਤੇ ਨਸਰ ਵਿਚ ਉਹ ਖੂਬੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਜ ਅਸੀਂ ਫਖ਼ਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੨੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cr9s3w1hkmt72hauwrd77nevkm2o3oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4632</id>
    <revision>
      <id>228541</id>
      <parentid>19694</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228541</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4608" sha1="eoxynrbfgp7fxwiv3a6fjqxabp2be1f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਾਰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਆਪ ਦੇ ਖਿਆਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਉਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਜੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ, ਗ਼ਫਲਤ ਤੇ ਮਤ ਭੇਦ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾ ਹੋ ਗਈ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਇਸ ਨੇ ਹਿੰਦਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਪ੍ਰਾਂਤਿਕ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਅਗੇ ਅਗੇ ਤੁਰਦੀ ਦਿਸਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਖਮੀਰ ਵਿਚ ਵਧਣ ਮੌਲਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਭੀ ਅਪਣੇ ਚਿਰਾਗਾਂ ਦੇ ਹਥੋਂ ਰੁਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਾ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਤ ਉਤੇ ਕੋਈ ਰਜਵਾੜਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹਿੰਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਜ਼ੋਰ ਕੰਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਸੇ ਇਕ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਨਜਿਠਦਿਆਂ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਖਰ ਕਿਹੜੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ, ਉਰਦੂ ਜਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ। ਇਹ ਸ਼ਿਕਵਾ ਅਸੀਂ ਪਿਛੇ ਭੀ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਾਂ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਦੂਸਰਾ ਅਫਸੋਸ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਉਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਕਾਲਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਤਾਂ ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪਲੇਟ ਫਾਰਮ ਨਾਲ ਛੋਹਣ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਤੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮਾਣ ਲਗ ਪਏ। ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਝਾਕ ਕਾਫੀ ਹਦ ਤਕ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤਾ ਹੈ ਪਰ ਪਲੇਟ ਫਾਰਮ ਉਤੇ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਹਕੀਕੀ ਪਿਆਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਟ ਹੈ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਸਕਾਲਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੇ ਕਲਮ ਦੇ ਧਨੀ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਭੀ ਸਾਡੇ ਕੰਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਮ ਫੁਰਸਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕੁਝ ਭੀ ਕਰਨੋਂ ਲਾਚਾਰ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਲਾਚਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਭੀ ਸਾਨੂੰ ਮਾਯੂਸੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇਹ ਸੰਕਟ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਧਣ ਫੁਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੰਜਾਈ ਦੇ ਭੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਗਲਤੀ ਦਾ ਖਾਸਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਹਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਕਾਲਰਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਾਰੀਖੀ ਉਕਾਈਆਂ ਭੀ ਖਾਧੀਆਂ ਹਨ, ਓਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਤੇ ਨਾ ਮੁਨਾਸਬ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਨਾਂ ਗਲਤ ਫਹਿਮੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ,ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਸਕਾਲਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹਾ ਕਿ-&lt;br&gt;
{{gap}}(੧) ਖਾਨ ਸਾਹਿਬ ਕਾਜ਼ੀ ਫਜ਼ਲ ਹਕ ਸਾਹਿਬ ਹਾਮਦ ਅਬਾਸੀ ਬਾਬਤ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗ ਹਾਮਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹਾਮਦ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਜੰਗ ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹਾਮਦ ੩੫੦ ਸਫੇ ਦੀ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਹੋਰ ਹੈ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਆਪ ਨੇ ਹਾਫਜ਼ ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ੇਅਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਟ ਹੋਣਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ:-&lt;noinclude&gt;{{rh||-੨੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eoxynrbfgp7fxwiv3a6fjqxabp2be1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/33</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4633</id>
    <revision>
      <id>228542</id>
      <parentid>19724</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228542</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4860" sha1="lsf27276zokmlm739lg4yd3chk98sde" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{block  center|&lt;poem&gt;ਜਟ ਵੈਰੀ ਹੋਇਆ ਜਟ ਦਾ, ਪਰ ਹਾਫ਼ਜ਼ ਕਹੇ ਸੌ ਵਾਰ
ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨ ਹੁੰਦੇ ਆਸ਼ਕਾਂ, ਲਾਤ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ।&lt;/poem&gt;}}
ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ੇਅਰ ਤੋਂ ਪੀਲੋ ਦਾ ਜਟ ਹੋਣਾ ਸਾਬਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਦਾ।&lt;br&gt;
{{gap}}(2) ਡਾਕਟਰ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਜੀ ਐਮ. ਏ. ਪੀਐਚ. ਡੀ. (ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ) ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਚਰ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਦੋ ਮਜ਼ਮੂਨ ਲਿਖੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਉਕਾਈਆਂ ਖਾਧੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਲਵੀ ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੱਕੀ ਰੋਟੀ ਕਿਸੇ ਨਾਮਾਲੂਮ ਸ਼ਖਸ ਦੀ ਹੈ, ਮੌਲਵੀ ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਦੀ ਪੱਕੀ ਰੋਟੀ ਕਲਾਂ ਹੈ, ਮਿਠੀ ਰੋਟੀ ਕਾਦਰ ਬਖਸ਼ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦੀ ਦੀ ਅਤੇ ਮਿੱਸੀ ਰੋਟੀ ਬਸ਼ੀਰ ਹੁਸੈਨ ਹਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਹੈ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਆਪ ਈਸਾਈ ਲਿਟਰੇਚਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਸਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਈਸਾਈਆਂ) ਦੇ ਕਹਿਣੇ ਪਰ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨਸਰ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਮੁਦਤ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਲ, ਪੱਕੀ ਰੋਟੀ ਆਦਿਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕਾਫੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।&lt;br&gt;
{{gap}}(੩) ਡਾਕਟਰ ਮੋਹਨ ਸਿਪ ਜੀ ਐਮ. ਏ. ਪੀਐਚ. ਡੀ., ਡੀ. ਲਿਟ. ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਚਰ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਆਪ ਦੀ ਬਹੁਤ ਅਹਿਸਾਨ ਮੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਬਕੌਲ ਫੈਸਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਐਮ. ਏ. ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਆਪ ਦਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਬਿਆਨ ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਜੈਸਾ ਕਿ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਬੀਰ, ਮੀਰਾਂ ਬਾਈ, ਨਾਮ ਦੇਵ, ਚਾਂਦ ਰਾਏ ਆਦਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਕਵੀ ਸਨ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਮਹਾਂ ਭਾਰਤ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਬਤੀਸੀ ਪਰਮਾਨੰਦ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਬਤੀਸੀ ਜਮੀਅਤ ਰਾਇ, ਬੈਤਾਲ ਪਚੀਸੀ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਟਕ ਹਿਰਦੇ ਰਾਮ ਭੱਲਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਸਭ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਹਨ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਆਪ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਨਸੀਹਤਨਾਮਾ, ਗੀਤ, ਬਾਲਨਾਮਾ, ਮਸਨਵੀ, ਆਰਤੀ, ਮੰਤਰ ਵਗੈਰਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਆਪ ਨੇ ਹੀ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹੀਰ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਸਸੀ ਭੀ ਲਿਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਸੀ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਦੋਹੜੇ ਭੀ ਆਪ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਕਢਵਾਏ ਸਨ। ਸਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੋਈ ਸਸੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ। ਗੁਜਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਵੀ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਿਰਫ ਦੋਹੜੇ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਸਸੀ ਉਸ ਨੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਜੋ ਦੋਹੜੇ ਆਪ ਨੇ ਸਸੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਪੇਸ਼&lt;noinclude&gt;{{rh||-੨੫-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lsf27276zokmlm739lg4yd3chk98sde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/34</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4634</id>
    <revision>
      <id>228543</id>
      <parentid>19757</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228543</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4661" sha1="cd8cetcpgejzh8sxxzqny7t79x4oc1z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਦਾ ਨਾਮ ਤਕ ਨਹੀਂ, ਰਾਂਝਣ ਤੇ ਹੀਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਅਰ ਇਹ ਦੋਹੜੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੀਏ ਵਾਰਸ ਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਪਰ ਇਹ ਭੀ ਤਰਕ ਉਠਾਇਆ ਹੈ, ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਆਪ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਿਰਨਾ ਕਿਸ ਅਸੂਲ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਹਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਪੰਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੋਵੇ?&lt;br&gt;
{{gap}}(੪) ਬਾਵਾ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਓਹ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆਂ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ, ਕਿ ਬਾਵਾ ਜੀ ਨੇ ਅਸਲ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹਬ ਹੀ ਲਾਇਆ ਸੀ।&lt;br&gt;
{{gap}}(੫) ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁਤਬ ਫ਼ਰੋਸ਼ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਬੇ-ਇਨਸਾਫ਼ੀ ਕੀਤੀ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਕਈ ਸ਼ਾਇਰ ਦੋਸਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਨਕਲੀ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਕਿੱਸੇ ਬਣਵਾ ਕੇ ਅਰ ਕਈ ਵਾਧੂ ਬੈਂਤ ਮਿਲਵਾ ਕੇ ਅਨਰਥ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਿਸ ਬੇ-ਦਰਦੀ ਨਾਲ ਨਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਵਾਧੂ ਬੈਂਤ ਘੁਸੇੜੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ, ਸੱਸੀ ਪੁਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਲਕ ਨਾਲ ਚਾਲਾਕੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।&lt;br&gt;
{{gap}}(ੳ) ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਹਿਬਲ ਦੀ ਸਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਜੇ ਐਸ. ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਪਰ ਸਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਮੋਟੇ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਛਾਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਹਰ ਸਫੇ ਉਤੇ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਮਜ਼ੇ ਦੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਖੀਰ ਤਕ ਕਿਤੇ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਹਿਬਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਫ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਸਸੀ ਬਹਿਬਲ ਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵਿਕ ਰਹੀ ਹੈ ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ।&lt;br&gt;
{{gap}}(ਅ) ਸਯਦ ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਇੰਨੀ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈ ਕਿ ਲਖਾਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਵਿਚ ਵਿਕਦੀ ਰਹੀ। ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਕੁਤਬ ਫੋਜ਼ ਨੇ ਇਕ ਫਜ਼ਲ ਦੀਨ ਖੋਜੇ ਪਾਸੋਂ ਵਾਹੀਯਾਤ ਜਿਹੇ ਬੈਂਤ ਜੁੜਵਾ ਕੇ ਸੋਹਣੀ ਫਜ਼ਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਛਪਵਾ ਸੁਟਿਆ। ਗਾਹਕ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਸਮਝ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਬਾਦ ਹੀ ਇਹ ਪਾਜ ਉਘੜ ਗਿਆ, ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਕਲ ਪਾਸ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਵਾਕਿਆ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ:-&lt;br&gt;
{{gap}}ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਨੇ ੧੯੦੬-੭ ਵਿਚ ਨਲ ਦਮਯੰਤ ਦਾ ਕਿੱਸਾ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੨੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cd8cetcpgejzh8sxxzqny7t79x4oc1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/35</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4635</id>
    <revision>
      <id>228544</id>
      <parentid>19782</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228544</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4359" sha1="eezjqjsagbt1hq9jln847p6443eyz12" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਚਲ ਨਿਕਲਿਆ, ਪਰ ਇਕ ਚਾਲਾਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਫਰਜ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰ ਪਾਸੋਂ ਊਟ ਪਟਾਂਗ ਕਿੱਸਾ ਜੁੜਵਾ ਕੇ ਨਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦੀ ਥਾਂ ਮਾਤ੍ਰਕ ਛਪਵਾ ਲਿਆ ਤੇ ਸਸਤੇ ਭਾਉ ਤੇ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਲੋਕ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦਾ ਮੰਗਣ ਤਾਂ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਮਾਤ੍ਰਕ ਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਲੋਕ ਇਸ ਚਾਲ ਵਿਚ ਆਏ ਰਹੇ, ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਉਹ ਅਸਲੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਕਣ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਨਕਲ ਨਕਲ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭੀ ਸੈਂਕੜੇ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਜਾਰਤੀ ਜਾਅਲਸਾਜ਼ੀਆਂ ਕਿਤਾਬੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮੇ ਭੀ ਚਲਦੇ ਰਹੇ। ਕਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੀਏ ਨੂੰ ਚਾਲਾਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੜਾ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਸੱਚ ਦੀ ਫਤਹ ਹੋਈ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਝੂਠ ਮੂਠ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਰਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਲਈ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਵਟਾਲੇ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵਡਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।&lt;br&gt;
{{block center|&lt;big&gt;'''ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼'''&lt;/big&gt;}}
{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਬਾਬਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੰਨ ੧੯੧੩ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ &quot;ਚਸ਼ਮਾ ਹਯਾਤ&quot; ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬਾਵਾ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਰੀਟਾਇਰਡ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਇੰਨਜੀਨੀਅਰ ਵਲੋਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ, ਮਰਦਮ ਬੁਧ, ਹੰਸ ਚੋਗ, ਕੋਇਲ ਕੂ ਅਤੇ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਛਪੀਆਂ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇਕ ਆਦਰ ਜੋਗ ਪੈਰ ਵਧਾਇਆ, ਪਰ ਚੂੰਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਜਤਨ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅਧੂਰਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਹਿੱਤਕ ਵਾਕਫੀਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਅਛੀ ਤਰਾਂ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਡਾਕਟਰ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਵਾਨਾ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਚਰ ਛਪਵਾਈ ਜਿਸ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ &quot;ਡੀ.ਲਿਟ&quot; ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਖਾਂ ਸਾਹਬ ਕਾਜ਼ੀ ਫ਼ਜ਼ਲਿ ਹਕ ਐਮ. ਏ. ਨੇ ਕੁਝ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਹਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਕਢਵਾਏ। ਸੰਨ ੧੯੩੮ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ ਐਮ. ਏ. ਨੇ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਇਹ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪੀ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br&gt;
{{block center|&lt;big&gt;'''ਮਰਕਜ਼ (ਕੇਂਦ੍ਰ) ਅਤੇ ਅਖਰਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ'''&lt;/big&gt;}} 
{{gap}}ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਲ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਹੈ ਕਿ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੨੭-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eezjqjsagbt1hq9jln847p6443eyz12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/36</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4636</id>
    <revision>
      <id>228545</id>
      <parentid>19820</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228545</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5404" sha1="3f8z4chh3m4jwtmd54l0ehdv1467cm4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਬੋਲੀ ਕਿਹੜੀ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖ ਜਾਵੇ? ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ-ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ, ਰਾਵੀ, ਝਨਾਂ ਤੇ ਜੇਹਲਮ, ਪੰਜਾਂ ਬਾਰਾਂ-ਅਰਥਾਤ ਸਾਂਦਲ ਬਾਰ (ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ-ਲਾਇਲਪੁਰ), ਨੀਲੀ ਬਾਰ (ਪਾਕਪਟਨ ਆਦਿਕ), ਗੰਜੀਬਾਰ (ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਆਦਿਕ), ਕਰਾਨਾ ਬਾਰ (ਝੰਗ ਆਦਿਕ} ਅਤੇ ਥਲ ਬਾਰ (ਸਿੰਧ ਆਦਿਕ) ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਮਾਝੀ (ਲਾਹੌਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ), ਪੋਠੋਹਾਰੀ (ਗੁਜਰਾਤ ਜੇਹਲਮ ਆਦਿਕ), ਮਲਵਈ (ਪਟਿਆਲਾ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਆਦਿਕ) ਦੁਆਬੀ (ਜਾਲੰਧਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਆਦਿਕ) ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨੀ (ਮੁਲਤਾਨ ਬਹਾਵਲ ਪੁਰ ਮੁਜ਼ਫਰ ਗੜ੍ਹ ਆਦਿਕ) ਦਾ ਮਿਲਗੋਭਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਰਾਵੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਂਦਲ ਬਾਰ ਅਰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਾਝੀ ਬੋਲੀ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਚ ਹੈ। ਅਰ ਇਹ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜਿਹੀ ਵੰਡ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਮਰਕਜ਼ੀਅਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਪਰਵਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਰ ਇਸ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹੀ ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਟਿਕਾਣੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾ ਕੇਵਲ ਕੇਂਦ੍ਰ ਵਿਚ ਹਨ ਸਗੋਂ ਇਕ ਰਾਜਸੀ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਦੂਜਾ ਤਜਾਰਤੀ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਲਾਗੇ ਲਾਗੇ ਹਨ। ਲਾਹੌਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਇਥੇ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਕਾਲਜ ਤੇ ਵਿਦਿਆਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਨਾਜ ਤੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਇਕ ਭਾਰੀ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੂਆਂ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਤੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਰਾ ਵਾਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਬੱਬ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਅਪੀਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਵਡੇ ਵਡੇ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਰਕੇ ਹਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੌਂਸਲ ਕਰਕੇ ਅਸੰਬਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਬਾਹਰੋਂ ਆਈ ਬਾਬੂ ਕਲਾਸ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਆ ਵਸੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਹੀ ਮਰਕਜ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਭੀ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਵਪਾਰੀ ਲੋਕ ਮਾਲ ਖਰੀਦਣ ਵਾਸਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਕੁਝ ਸਮਝਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਸਮਝਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮਾਲ ਵੇਚਣ ਤੇ ਰੁਪਯਾ ਉਗਰਾਹਣ ਵਿਚ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਮਾਲਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆੜ੍ਹਤਾਂ ਜਮਾਉਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਇਕ ਪੱਕਾ ਅੱਡਾ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸ (ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ) ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਗਲ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੨੮-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3f8z4chh3m4jwtmd54l0ehdv1467cm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/37</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4637</id>
    <revision>
      <id>228546</id>
      <parentid>19830</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228546</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5426" sha1="pniidm18x07rwi3d4yzsw8xy9fw9q35" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕ ਸ਼ੁਬਹੇ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਛਡੀ, ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੈਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਤਾਲੀਮੀ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਧਾਰਮਕ ਪਰਚਾਰ ਲਈ ਬੜੇ ਬੜੇ ਛਾਪੇ ਖਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੱਪੇ ਚੱਪੇ ਵਿਚ ਇਕ ਰੂਪ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਗੁਰਦਾਸ ਪੁਰ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਲਾਇਲ ਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ, ਲੁਦਿਹਾਣੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਭਿੰਨ-ਭੇਤ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਜ਼ਰਾ ਹੋਰ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ ਭੀ ਲਾਹੌਰ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਓਪਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਇਹ ਇਕ ਸਾਂਝੀ ਕਨਿਆਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਮੇਲ ਜੋਲ ਕੇ ਢਾਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਲ ਦਾ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਹਾਂ ਅਖਰਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ ਹੈ, ਸੋ ਉਸਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ। ਜੇ ਹਿੰਦੀ ਉਰਦੂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਨਬੇੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਗੁਰਮੁਖੀ ਫਾਰਸੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਨਬੇੜਾ ਭੀ ਹੋ ਜਾਏ ਅਤੇ ਕੀ ਅਜਬ ਹੈ ਜੇ ਅੰਗਜ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤਾਉ ਵਧ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਭੀ ਰੋਮਨ ਅੱਖਰ ਵਰਤਣੇ ਪੈ ਜਾਣ।

{{gap}}ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਫਾਰਸੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਉਰਦ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਖਦੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਈਸਾਈ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਧਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਉਰਦੂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਦੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਹਿਸੇ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਸਮਝੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਿਖਣ ਢੰਗ ਦਾ ਇਕ ਲਾਭ ਇਹ ਭੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਿਟਰੇਚਰ ਤੋਂ ਭੀ ਲਾਭ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ੩੮ ਕਰੋੜ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਰੀਬ ੨੫ ਕਰੋੜ ਆਦਮੀ ਵਿਚ ਉਰਦੂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨੁਕਸ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਢੰਗ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਇਸ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਾਸਤੇ ਬੜਾ ਸੁਖਾਲਾ ਤੇ ਆਮ ਫਹਿਮ ਹੈ ਇਸ ਵਿਚ ਪਦਜੋੜ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਮੁਤਾਬਕ ਨਕਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਦੋ ਨਕਸ ਇਸ ਵਿਚ ਭੀ ਹਨ: ਇਕ ਇਹ ਕਿ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਖੇ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਐਸੇ ਹੀ ਓਪਰੇ ਹਨ, ਜੋਸੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਜਾਂ ਬੰਗਾਲੀ, ਅਥਵਾ ਉਰਦੂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸਿੰਧੀ । ਦੁਸਰੇ ਖੁਦ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਕਸਰੀਅਤ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮੰਨ ਭੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਬੜੀ ਸੁਖਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਬਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਡੇ ਭਾਰੇ ਮਤਭੇਦ ਦੀ ਤਹਿ ਹੇਠ ਮਜ਼ਬਾਂ ਦਾ ਨਖੇੜ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੨੯-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pniidm18x07rwi3d4yzsw8xy9fw9q35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/38</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4638</id>
    <revision>
      <id>228547</id>
      <parentid>19856</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228547</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4842" sha1="mpiaxuxl4dgzskm0crdc9evy9px45uu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਲਿਖਣ ਦਾ ਢੰਗ ਸਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਹਥ ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਖੱਬਿਓਂ ਸਜੇ ਵਲ ਦਾ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੋ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖਦੇ ਪੜਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਭੀ ਵਧੂ ਜਿਹਾ ਭਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਈਸਾਈ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਬੜੇ ਨੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰੋਮਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਰਮੁਖੀ  ਵਰਗੇ ਸੁਖਾਲੇ ਅਖਰ ਭੀ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਬੀ ਮਤ ਭੇਦ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠਣ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਝਗੜੇ ਦਾ ਨਬੇੜਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਕ ਮਤ ਭੇਦ ਹਟ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਚੰਦ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹਟ ਜਾਏਗਾ। ਵੈਸੇ ਇਹ ਕੋਈ ਐਡਾ ਔਖਾ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ। ਵਾਜਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਤ ਭੇਦ ਨੂੰ ਮਿਟਾਣ ਵਾਸਤੇ ਕੁਝ ਬੇ-ਤਅਸਬ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ ਜਾਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਗ੍ਰਾਮਰ ਤੇ ਪਿੰਗਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਖਤਿਆਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਭੀ ਸਾਫ ਕਰੇ।
{{center|
'''&lt;big&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ(ਕਵਿਤਾ)&lt;/big&gt;'''}} 

{{gap}}ਪਿਛੇ ਦਸਿਆਂ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵੇਦਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੋਲੇ ਬਦਲਦੀ ਹੁਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਈ ਹੈ। ਇਕ ਵਕਤ ਐਸਾ ਸੀ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੜ-ਪਛਮ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵੇਦਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜਦੇ ਤੇ ਹਵਨ ਯਗ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਟੈਕਸਲਾ ਵਿਸ੍ਵ ਵਿਦਯਾਲਯ ਦੀ ਨੀਹ ਰਖੀ ਗਈ। ਟੈਕਸਲਾ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿਚ ਜੋ ਨਵੀਆਂ ਗਲਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਬੁਧ ਮਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸੀ। ਬਾਹਮਣੀ ਮਤ ਨੇ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਸੁਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਫੇਰ ਆਪਣਾ ਗਲਬਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਅਗੇ ਨਿਕਲ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੱਟ ਤਕ ਅਪੜ ਗਏ। ਇਹ ਐਸੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਸੀ ਕਿ ਵੇਦਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਇਸੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੰਢੇ ਤੁਰਿਆ ਗਿਆ। ਹਰਿਦ੍ਵਾਰ,ਗੜ੍ਹ ਮੁਕਤੇਸੂਰ, ਕਾਨਪੁਰ,ਪ੍ਰਯਾਗ ਰਾਜ (ਅਲਾਹਾਬਾਦ),ਕਾਂਸ਼ੀ (ਬਨਾਰਸ),ਪਟਨਾ (ਪਾਟਲੀਪੁਤ੍ਰ), ਇਧਰੋਂ ਜਮਨਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦਿੱਲੀ,ਮਥੁਰਾ,ਆਗਰਾ ਆਦਿਕ ਤੇ ਉਧਰੋਂ ਅਯੋਧਯਾ ਆਦਿਕ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਬੜੇ ਧਾਰਮਕ ਤੇ ਵਿਦਯਕ ਕੇਂਦ੍ਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨਾਂ ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਾਸ ਬਿਜ ਮੰਡਲ ੮੪ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਵਾਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ,ਕੁਮਾਰ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਇਥੇ ਹੀ ਜਮਨਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਤੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਇੰਨਾ ਵਧਿਆ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਹਾਉ ਪੰਜਾਬੀ ਵਲੋਂ ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਲ&lt;noinclude&gt;{{rh||੩0}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mpiaxuxl4dgzskm0crdc9evy9px45uu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/39</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4639</id>
    <revision>
      <id>228548</id>
      <parentid>19867</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228548</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4576" sha1="pwt073qik31fm964axvrultwks4rxl5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਉਹ ਉਹ ਫੁੱਲ ਖਿੜਾਏ,ਕਿ, ਉਸ ਦਾ ਅਸਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਭੀ ਅੱਪੜ ਗਿਆ। ਸੂਰਦਾਸ ਤੇ ਮੀਰਾਂ ਬਾਈ ਦੇ ਭਜਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹੱਡਾਂ ਵਿਚ ਰਚ ਗਏ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਮਿਸ੍ਰਤ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਇਹ ਰੰਗ ਗੁੱਝਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਅਗੇ ਆ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਾਹਿੱਤ ਧਾਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵਹਿਣ ਹੋ ਗਏ, ਇਕ ਬ੍ਰਿਜਭਾਸ਼ਾ ਮਿਸ੍ਤ ਤੇ ਦੂਜੀ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਮਿਸ੍ਤ। ਇਹ ਦੁਹਾਂ ਵਹਾਵਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{center|&lt;big&gt;'''ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਸ੍ਰਤ ਕਾਵਿ'''&lt;/big&gt;}}

{{gap}}ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵੇਤਾ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਤੇ ਪਿੰਗਲ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਏ। ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸ,ਅਲੰਕਾਰ, ਨਾਇਕਾ ਭੇਦ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ। ਛੰਦ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਗਣ ਵਰਣ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ। ਇਨਾਂ ਰਸਾਂ,ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਵਰਣਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਅਸੂਲਾਂ ਉਤੇ ਲਿਖਣਾ ਇਕ ਮਖੌਲ ਜਿਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}(੨) ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਬੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਿਟਰੇਚਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ,ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦਾ ਵਹਾਉ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਅਰੂਜ਼ੀ ਇਲਮ ਵਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਤੂੰ ਤੇ ਨੂੰ ਮੁਤਾਲਿਆ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਲਾਈਨ ਬਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਜੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੋਹਾਂ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪੋ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਮਝਣ ਸਮਝਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ,ਤਦ ਨਾ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਪਏਗੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਤ੍ਰੀਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਘ ਵਿਚ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਉਰਦੂ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਪੂਰਬ ਪੱਛਮ ਦਾ ਪਾੜਾ ਹੈ,ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਅੱਖਰਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਗਲ ਵਿਆਕਰਨਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਮੁਦਤ ਤੋਂ ਚਲਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਹਾਂ ਫ਼ਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਦੋਹਾਂ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਸਾਂਝੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਨ ਦੀ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਲੋੜ ਹੈ।
  
{{center|&lt;big&gt;'''ਨਵੀਨ ਸ਼ਾਇਰੀ'''&lt;/big&gt;}}

{{gap}}ਪਿੰਗਲ ਤੇ ਅਰੂਜ ਭਾਵੇਂ ਤੁਰੇ ਰਹਿਣ ਯਾ ਖਲੋ ਜਾਣ,ਆਪੋ ਵਿਚ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਯਾ ਨਾ ਕਰਨ, ਪਰ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਖਲੋਣਾ ਅਸੀਂ ਹਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਹਲ ਕਰਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਾਂ,ਕਿ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੰਗ ਨਾ ਆਪਣੇ ਗਲ ਪਿੰਗਲ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ,ਤੇ ਨਾ ਅਰੂਜ਼ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ
--&lt;noinclude&gt;{{rh|੩੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pwt073qik31fm964axvrultwks4rxl5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/40</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4640</id>
    <revision>
      <id>228549</id>
      <parentid>19869</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228549</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4795" sha1="ayuj1snd4814swca7i51b6z60nqrwp2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨਸਰ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮ ਦੁਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਬੇ ਵਜ਼ਨ ਤੇ ਬੈਕਾਫ਼ੀਆ ਸ਼ਾਇਰੀ ਲਿਖਣੀ ਅਰੰਭ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਬੀਜ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਬਲੈਕ ਵਰਸ ਤੋਂ ਉਧਾਰਾ ਲੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੋਢੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ, ਡਾਕਟਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ,ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ'ਜੈਸੇ ਸਕਾਲਰ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਭੀ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਤਸਵੀਰ ਛੇਤੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਰਦੀਫ਼ਾਂ ਦੀ ਢੂੰਡ ਭਾਲ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਵਕਤ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਂ ਬੁਟੀ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਭੀ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੀ ਖਿਲਰ ਜਾਣ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਆਏ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇ,ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ਗੁਰਮੁਖੀ ਉਰਦੂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰੋਮਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਜੜ ਪਕੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।

{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਜੋ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ,ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਾਰਣ ਹਨ। ਇਕ ਇਹ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵਲੋਂ ਮਰਦ ਵਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਉਰਦੂ ਯਾ ਉਰਦੂ ਫਾਰਸੀ ਨੁਮਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਮਰਦ ਵਲੋਂ ਮਰਦ ਵਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਖਿਚ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਮਗਰਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਮਰਦ ਵਲੋਂ ਔਰਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰੁਚੀ ਦੇ ਐਨ ਮੁਤਾਬਕ ਭੀ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਕਾਰਣ ਹਿੰਦੁ-ਸਤਾਨ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਦਯਾ ਦਾ ਗੜਾਨ ਆਲਮਗੀਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਾਡੇ ਢਿੱਲੜ ਕਵੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕੋ ਟਿਕਾਣੇ ਤੇ ਬੈਠੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਗੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਜਰਮਨ, ਅਮ੍ਰੀਕਾ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਦੇਸੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੇਵਲ ਇਸ਼ਕੀਆ ਜਜ਼ਬਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁਖ ਤੀਵੀਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਪਿਆਰ,ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ,ਦਰਯਾਵਾਂ, ਪਰਬਤਾਂ,ਸੀਨਰੀਆਂ ਆਦਿਕ ਦੇ,ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਤੇ ਉਚਿਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਅੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਸਬਬ ਹੈ,ਕਿ ਕਾਫ਼ੀਏ ਰਦੀਫ ਦੀ ਬੰਦਸ਼ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਨਾਲੋਂ ਖ਼ਿਆਲ ਦੀ ਅਸਲੀ ਜਿੰਦ ਵਲ ਬਹੁਤਾ ਧਿਆਨ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਇਸ ਨਵੀਂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਪਰਵਾਨ ਹੁੰਦੀ ਜਾਣ ਦਾ ਹੈ।

{{center|&lt;big&gt;'''ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਖ ਵਖ ਰੰਗ ਰੂਪ '''&lt;/big&gt;}}

{{gap}}ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਵਿਤਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ,ਤਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh|੩੨}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ayuj1snd4814swca7i51b6z60nqrwp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/41</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4641</id>
    <revision>
      <id>228550</id>
      <parentid>19702</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228550</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4477" sha1="2ee902035lpbanjdz9wdmr8v0amdylt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੁਕਾਂਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੁਕਾਂਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਕਾਇਦਾ ਪਿੰਗਲ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਮੂਜਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਅਨਘੜੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਚਣ ਯਾ ਗਾਉਣ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਰਕਤ ਵਿਚ ਰਾਗ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਕਵਿਤਾ ਸੰਮਿਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਜ਼ਬਾ ਮਰਦ ਨਾਲੋਂ ਤੀਵੀਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਭੀ ਵਿਕਾਸ਼ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਤੀਵੀਂ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਅਗੇ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਜੋ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਤੀਵੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਰਚੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਢੇਰ ਲੰਮੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਨਸੀ ਵੰਡ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਤੀਆਂ ਦੀ ਰਚੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਰੂਪ ਹਨ:-
{{block center|&lt;poem&gt;ਘੋੜੀਆਂ-ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਪਰ ਸ਼ੁਭ ਇਛਾਵਾਂ। 
ਸੁਹਾਗ-ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਪਰ ਸ਼ੁਭ ਇਛਾਵਾਂ
ਕਾਮਨ-ਘਰ ਆਏ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਹਾਸੇ ਤੇ ਮਖ਼ੌਲ। 
ਸਿੱਠਣੀਆਂ-ਲਾੜੇ ਤੇ ਜਾਂਞੀਆਂ ਨਾਲ ਹਾਸ ਰਸ।&lt;/poem&gt;}}
 
{{gap}}ਗਾਉਣ-ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਘੋੜੀਆਂ ਸੁਹਾਗ ਗਾ ਕੇ ਫੇਰ ਤੀਵੀਂ ਮਰਦ ਦੇ ਪਰਚਾਵੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਢੋਲੇ, ਮਾਹੀਏ, ਜਿੰਦੂਏ, ਰੇਲਾਂ ਆਦਿਕ ਟੱਪੇ-ਗਾਉਣਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਹ ਮਨ ਪਰਚਾਵੇ ਦੇ ਗੀਤ ਢੋਲਕੀ ਨਾਲ ਗੀਟਾ ਮਾਰ ਕੇ ਗਾਂਞੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।


{{gap}}ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੀਤ ਭੀ ਗਾਂਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਨਵੇਕਲੀ ਜਹੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਖਲੋ ਕੇ ਗਿਧਾ ਤੇ ਕਿਲਕਲੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਦੇਸ ਗਏ ਪੀਆ, ਸਹੁਰੇ ਬੈਠੀਆਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਦ, ਮਾਂ ਦੇ ਕਰਾਏ ਲਾਡ ਚਾਉ, ਸੱਸਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਦੇ ਗਿਲੇ ਚੇਤੇ ਆ ਕੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਰੁਆਉਂਦੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਹਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਛੁਟੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਥਾਲ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਛੜ ਗਿਆਂ ਦੇ ਵੈਣ ਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਭੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਿਆਪਿਆਂ ਵਿਚ ਬੜੇ ਦਿਲ ਚੀਰਵੇਂ ਟੱਪੇ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਦੇ ਹੀ ਘੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਜਿਨਸ ਵਿਚ ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਵੀਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਢੋਲਕੀ ਦੀ ਥਾਂ ਵਡਾ ਢੋਲ ਮਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਾਘੀ, ਧਮਾਲ, ਧਮਾਕੜਾ, ਭੰਗੜਾ, ਲੁੱਡੀ, ਜੱਲੀ ਆਦਿਕ ਦਿਲ ਪਰਚਾਵੇ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਵੰਝਲੀ, ਅਲਗੋਜ਼ਾ, ਤੂੰਬਾ ਕਾਂਟੋ, ਸੁਰਾਂ, ਸੱਦਾਂ, ਢੋਲੇ, ਝੋਕ, ਦੋਹੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਗੀਤ ਜੋੜ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੩੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ee902035lpbanjdz9wdmr8v0amdylt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/42</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4642</id>
    <revision>
      <id>228551</id>
      <parentid>19836</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228551</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4710" sha1="8r6rb9693mdiene2asccq1776ptp658" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਘਰੋਗੇ ਗੀਤ ਜੋੜਿਆਂ ਹੀ ਮਲੁਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। &lt;br&gt;
{{gap}}ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪਬਲਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ।  ਕਵੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਵੀ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਵਸਾਈ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਕਿੱਸਿਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਛੰਦ ਰਚੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ ਤੇ ਅਗੋਂ ਭੀ ਜੁੜਦੇ ਰਹਿਣਗੇ । ਕੁਝ ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ ਵਿਚ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਵੇਰਵਾ ਇਹ ਹੈ:-


{{gap}}ਸਿੱਠ--ਕਿਸੇ ਰਸਮ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਪੱਖ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਸਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ, ਭੰਗ, |&lt;br&gt;
{{gap}}{{gap}}ਤਮਾਕੂ ਜਾਂ ਭੈੜੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਇਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਕਾਫੀਆ--ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੂਫੀ ਲੋਕ ਸਾਈਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ&lt;br&gt;
{{gap}}{{gap}}ਕੰਮਾਂ ਵਲ ਜੋੜਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੇਰਦੇ ਹਨ ।&lt;br&gt; 
{{gap}}ਬਾਰਾਂ ਮਾਹ--ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਦੇਸੀ ਪੀਆ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਵਿਜੋਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਜੋੜੇ&lt;br&gt; {{gap}}{{gap}}ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਭੀ ਲਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਸੀਹਰਫੀਆਂ--ਪੈਂਤੀ ਅਖਰੀਆਂ, ਸਤਵਾਰੇ, ਅਠਵਾਰੇ, ਸਲੋਕ ਰੇਖਤੇ, ਦੋਹੜੇ,ਚਰਖੇ, ਆਦਿਕ ਕਈ&lt;br&gt;
{{gap}}{{gap}}ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੂਫੀਆਨਾ ਖਿਆਲ ਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਹੋਰ ਹੋਰ ਪਾਸੀਂ ਭੀ ਲਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;br&gt; 
{{gap}}ਵਾਰਾਂ--ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਬਰਾਂ ਭੀ ਵਾਰਾਂ ਦੇ &lt;br&gt;
{{gap}}{{gap}}ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਢਾਡੀ ਲੋਕ ਹੱਕਾਂ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt; 
{{gap}}ਜੰਗ ਨਾਮੇ--ਹਜ਼ਰਤ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ, ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ &lt;br&gt;
{{gap}}{{gap}}ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜੰਗਾਂ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਬੜੇ ਦਰਦਨਾਕ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਸੁਣੇ ਸੁਣਾਏ&lt;br&gt; 
{{gap}}{{gap}}ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt;  
{{gap}}ਕਿੱਸੇ--ਆਸ਼ਕਾਂ ਮਸ਼ੂਕਾਂ (ਜਿਹਾ ਕਿ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ,ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ,ਆਦਿਕ)&lt;br&gt;
{{gap}}{{gap}}ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ(ਜਿਹਾ ਕਿ ਪੂਰਨ ਭਗਤ,ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ ਆਦਿਕ) ਧਾਰਮਕ&lt;br&gt; 
{{gap}}{{gap}}ਜੋਧਿਆਂ (ਜਿਹਾ ਕਿ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ) ਤੇ ਆਮ ਘਟਨਾਵਾਂ (ਜਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਹ &lt;br&gt;  {{gap}}{{gap}}ਬਹਿਰਾਮ,ਕਾਮ ਰੂਪ,ਰੂਪ ਬਸੰਤ, ਆਦਿਕ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt; 
{{gap}}{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਰਤ ਤਵਾਰੀਖ਼ੀ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਿਰ ਪੈਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । &lt;br&gt;
{{gap}}ਚਿੱਠੇ--ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਚਿੱਠਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਲਜ਼ਾਰ-ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਦੇ &lt;br&gt; 
{{gap}}{{gap}}ਹਾਲਾਤ ਜੰਗ ਨਾਮਿਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨ ਉਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੋ ਬਹਿਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਤੇ  ਕਿਤੇ ਕਈ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਛੰਦ ਵਰਤ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਾ ਕਿ ਬੈਂਤ, ਕਬਿਤ, ਡੇਉਢ, ਦੋਹਰਾ, ਚੁਪਾਈ, ਸਵੱਯਾ, ਦਵੱਯਾ, ਕੁੰਡਲੀਆ, ਕੋਰੜਾ, ਪੰਜ ਮੁਖੀਆ,&lt;noinclude&gt;{{rh||-੩੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8r6rb9693mdiene2asccq1776ptp658</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf/43</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4643</id>
    <revision>
      <id>228552</id>
      <parentid>19793</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228552</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4710" sha1="tia247i1xxg0zofdm2vcd6ypvn2hib9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਪੌੜੀ, ਆਦਿਕ ਅਣਗਿਣਤ ਧਾਰਨਾਂ ਦੇ ਛੰਦ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਨਾ ਮੁੱਕੀ ਹੈ, ਨਾ ਮੁੱਕ ਸਕੇਗਾ । ਇਹੋ ਸਬੱਬ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਜੀਉਂਦੀ ਬੋਲੀ ਹੈ, ਮੁਰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਇਕ ਟਿਕਾਣੇ ਤੇ ਖਲੋਤੀ ਰਹਿੰਦੀ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਗੱਲ ਕੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਡੁਲ੍ਹੇ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਸੀਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਲਵਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਪਜੀ, ਖੁਲੇ ਡਲੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਚੀ ਗਈ । ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਫੁਲ ਵਾਂਰ ਉਗੀ ਤੇ ਖਿੜੀ ਅਰ ਕੌੜੀ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਗਈ। ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਲੋਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਵਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਣ ਵਡਿਆਈ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਗ਼ੈਰ ਕੁਦਰਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਜੈਸਾ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀਆਂ ਤੇ ਉਰਦੂ ਦਰਬਾਰੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਰੱਬ ਦੇ ਆਸਰੇ ਇਸ ਦਾ ਭੰਡਾਰਾਂ ਭਰਿਆ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ। ਪਬਲਿਕ ਵਾਹਵਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਸਭ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਭੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹਾਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਹਾਰਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੜਾ ਮਾਨ ਦਿਤਾ, ਪਰ ਖੁਸ਼ਾਮਦੀ ਕਵੀ ਉਹ ਭੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ | ਸਯਦ ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ਹਰਤ ਪਾਈ; ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਬੜੇ ਸਹਣੇ ਇਸਤਆਰੇ ਵਰਤੇ, ਰੰਗੀਨ ਦਿਖਾਈ, ਪਰ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੇਰਾਜ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਉਤਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੰਦੀ ਜਨ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਅਰ ਹੁਣ ਭੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਬਚਿਆਂ ਵਿਚ, ਤੀਵੀਆਂ ਵਿਚ, ਵਾਗੀਆਂ ਤੇ ਹਲਵਾਹਾਂ ਵਿਚ, ਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਬੁਢਆਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਹੀ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਰੰਗ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਸ਼ਕੀਆ, ਸੂਫੀਆਨਾ, ਧਾਰਮਿਕ, ਬੀਰ ਰਸ ਭਰੀ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਾਟਕੀ ਤੇ ਨਾਵਲੀ ਜਿਸ ਰੰਗ ਦੀ ਲਭੀਏ, ਲਭ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਤਫਸੀਲ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਤੇ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਛਪ ਮਾਤ੍ਰ ਤੇੜੇ ਥੋੜੇ ਨਮੂਨੇ ਹਰੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ।

 
{{gap}}ਸੂਰਾਂ-ਕਿਸਾਨ ਲੋਕ ਮਿਰਜ਼ੇ-ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਏਹ ਭੀ ਕਿਤਾਬੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਛਪੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਇਕ ਸੁਰ ਹੈ:-
{{block center|&lt;poem&gt;ਚਦੇ ਮਿਰਜੇ ਖਾਨ ਨੂੰ, ਵੰਝਲ ਦੇਂਦਾ ਮੱਤ  
ਭੱਠ ਰੰਨਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ, ਖੁੜੀ ਜਿਨ ਦੀ ਮੱਤ 
ਹਸ ਕੇ ਲਾਉਣ ਯਾਰੀਆਂ, ਰੋ ਕੇ ਦੇਦੀਆਂ ਦੱਸ 
ਲੱਖੀ ਹਥ ਨ ਆਉਂਦੀ, ਦਾਨਸ਼ਵੰਦਾਂ ਦੀ ਪੁੱਤ
ਮੈਂ ਸਮਝਾਵਾਂ ਤੁਧ ਨੂੰ, ਆ ਜਾ ਇਸ਼ਕੋ ਬੱਸ।&lt;/poem&gt;}}
ਟੱਪੇ-ਨਕੇ ਨਿਕੇ ਫਿਕਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਖਿਚਵੇਂ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਦ ਆ ਜਾਵੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਪਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੱਪਿਆਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ&lt;noinclude&gt;{{rh||-੩੫-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tia247i1xxg0zofdm2vcd6ypvn2hib9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਿਰਮੋਹੀ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>7045</id>
    <revision>
      <id>228523</id>
      <parentid>26669</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228523</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2027" sha1="j48lfyy8onnwzvy0l9hfr6fyu2ic8vs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rh|੧੦|ਨਿਰਮੋਹੀ}}&lt;/noinclude&gt;ਫੁਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਆਪਨਾ ਹੀ ਰੰਗ ਬੰਨ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦਿਵਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਹੀ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਤੇ ਅਜੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਨੀ ਕੁ ਦੂਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ, ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿਠੀ ਤੇ ਸੁਲੀਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿਤਾ।| ਕੋਈ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ--

{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੰਭਲ ਸੰਭਲ ਮਤ ਡੋਲ।
{{gap|5em}}ਐ ਮਨ ਤੂੰ 
ਸੰਭਲ ਸੰਭਲ ਮਤ ਡੋਲ।&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਅਸੀਂ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ ਜਿਧਰੋਂ ਇਹ ਮਿਠੀ ਤੇ ਮਧੁਰ ਅਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਜੇ ਕੁਝ ਕਦਮ ਅਗੇ ਗਏ ਹੋਵਾਂਗੇ ਕਿ 

{{Block center|&lt;poem&gt;ਉਸ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ ਫਿਰ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ-
ਯੇ ਦੁਨੀਆਂ ਬੇਰਹਿਮ ਬੜੀ ਹੈ।
ਦੁਖ ਦੇਣੇ ਕੋ ਤਿਆਰ ਖੜੀ ਹੈ।
ਨਾ ਇਸ ਸੇ ਨਾਤਾ ਜੋੜ।
{{gap|6em}}ਐ ਮਨ ਤੂੰ 
ਸੰਭਲ ਸੰਭਲ ਮਤ ਡੋਲ।&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਏਸੇ ਸੁਰੀਲੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਖਿਚ ਨਾਲ ਜਦ ਅਸੀਂ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਖਲੋਤਾ ਇਕ ਪੰਜਾਹ ਸਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਗੇਰੂ ਰੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਹਥ ਵਿਚ ਤੰਬਾ ਫੜੀ ਮਿਠੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j48lfyy8onnwzvy0l9hfr6fyu2ic8vs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228524</id>
      <parentid>228523</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>228524</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2027" sha1="3josfpxmh48w8akiznc2jqzy4w1yteo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rh|੧੦|ਨਿਰਮੋਹੀ}}&lt;/noinclude&gt;ਫੁਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਆਪਨਾ ਹੀ ਰੰਗ ਬੰਨ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦਿਵਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਹੀ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਤੇ ਅਜੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਨੀ ਕੁ ਦੂਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ, ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿਠੀ ਤੇ ਸੁਲੀਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿਤਾ।| ਕੋਈ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ--

{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੰਭਲ ਸੰਭਲ ਮਤ ਡੋਲ।
{{gap|5em}}ਐ ਮਨ ਤੂੰ 
ਸੰਭਲ ਸੰਭਲ ਮਤ ਡੋਲ।&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਅਸੀਂ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ ਜਿਧਰੋਂ ਇਹ ਮਿਠੀ ਤੇ ਮਧੁਰ ਅਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਜੇ ਕੁਝ ਕਦਮ ਅਗੇ ਗਏ ਹੋਵਾਂਗੇ ਕਿ ਉਸ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ ਫਿਰ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ-

{{Block center|&lt;poem&gt;
ਯੇ ਦੁਨੀਆਂ ਬੇਰਹਿਮ ਬੜੀ ਹੈ।
ਦੁਖ ਦੇਣੇ ਕੋ ਤਿਆਰ ਖੜੀ ਹੈ।
ਨਾ ਇਸ ਸੇ ਨਾਤਾ ਜੋੜ।
{{gap|6em}}ਐ ਮਨ ਤੂੰ 
ਸੰਭਲ ਸੰਭਲ ਮਤ ਡੋਲ।&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਏਸੇ ਸੁਰੀਲੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਖਿਚ ਨਾਲ ਜਦ ਅਸੀਂ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਖਲੋਤਾ ਇਕ ਪੰਜਾਹ ਸਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਗੇਰੂ ਰੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਹਥ ਵਿਚ ਤੰਬਾ ਫੜੀ ਮਿਠੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3josfpxmh48w8akiznc2jqzy4w1yteo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਿਰਮੋਹੀ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>7046</id>
    <revision>
      <id>228525</id>
      <parentid>26673</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228525</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2307" sha1="ovunhky7g1ixqcynuua54e99yfx8agr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rh||ਨਿਰਮੋਹੀ|૧૧}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮਤਲਬ ਕੀ ਯੇ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਰੀ। 
ਸਦਾ ਚੜ੍ਹੀ ਰਹੇ ਪਾਪ ਖੁਮਾਰੀ।
{{gap|2em}}ਨਾ ਜਿੰਦ ਨਮਾਨੀ ਰੋਲ
{{gap|5em}}ਐ ਮੰਨ ਤੂੰ 
{{gap|2em}}ਸੰਭਲ ਸੰਭਲ ਮਤ ਡੋਲ।&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਜਿਉਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਨਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਸਤੀ ਵਧਦੀ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲੌਣਾ ਠੀਕ ਨਾ ਸਮਝ ਅਸੀਂ ਅਪਨੇ ਡੇਰੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਸਾਨੂੰ ਝਟ ਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆ ਗਈ ਤੇ ਰਾਤ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੇਹੜੇ ਵੇਲੇ ਬੀਤ ਗਈ।

{{gap}}ਕੁੰਭ ਦਾ ਮੇਲਾ ਸੀ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਜਿਧਰ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ ਰੌਣਕ ਹੀ ਰੌਣਕ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੱਟ ਉਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬਚੇ ਬੁਢੇ ਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮਰਦ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਸਾਖ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਖੇੜੇ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸੀ। ਆਲੇ ਦੁਵਾਲੇ ਸਭ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਿਤਰ ਨੇ ਸਵੇਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੈਰ ਦੀ ਦਲੀਲ ਕਰ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਤੇ ਕਾਫੀ ਰਾਤ ਗਏ ਤੱਕ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਸੀਨਰੀਆਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਖਾਧੇ ਪੀਤੇ ਹੀ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਭਲਾ ਕਿਨੂੰ ਖਿਚ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਜੇ ਹਰਦੁਵਾਰ ਆਏ ਸਾਂ। ਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਸਾਨੂੰ ਬੇਹਦ । ਫੇਰ ਭਲਾ ਅਸੀਂ ਘਰ ਕਿਉਂ ਰਕਦੇ। ਰਾਤੀ ਸੈਰ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ovunhky7g1ixqcynuua54e99yfx8agr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਿਰਮੋਹੀ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>7047</id>
    <revision>
      <id>228526</id>
      <parentid>26677</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228526</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2431" sha1="bpext1fg6bx8bv9k51k4d20jp2bkrl8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rh|૧ર|ਨਿਰਮੋਹੀ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਜਦ ਅਸੀਂ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਪਾਸ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਮਖਮੂਰ ਦੇਖ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਨ ਦੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਸ ਲੈਂਦੇ ਆਏ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਸਵੇਰੇ ਜਰੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੇ। ਏਸੇ ਆਸ ਨੂੰ ਲੈ ਰਾਤੀ ਉਸਲਵਟੇ ਲੈਂਦਿਆਂ ਰਾਤ ਕਟੀ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜਾਨ ਲਈ ਆਪਨੇ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

{{gap}}ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਅਸੀਂ ਤੁਰਨ ਲਗੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ--

{{gap}}'ਜਸਪਾਲ ! ਯਾਰ ਉਸ ਰਾਤ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਦਾ ਪਤਾ ਵੀ ਏ ਕਿ ਉਹ ਕਿਧਰ ਏ ? ਕਿ ਐਵੇਂ ਈ ਧਕੇ ਧੋੜੇ ਖਾਣ ਤੁਰ ਪਿਆ ਏ ?'

{{gap}}'ਇਹ ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੈਰ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਅਸੀਂ ਕਿਥੋਂ ਤੱਕ ਨਿਕਲ ਗਏ ਸਾਂ। ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਏ ਕਿਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਲਭ ਕੇ ਡੇਰੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਸਾਂ।

{{gap}}'ਹਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਪਤਾ ਈ ਹੈ। ਨਾ ਰਸਤਾ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਕਿਥੇ ਠੇਡੇ ਖਾਨੇ ਪੈਂਦੇ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਹੈ ਕਿਧਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਈ।

{{gap}}..ਅਛਾ, ਇਹ ਤੇ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਏਨਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਉਂ ? ਕਿਧਰੇ ਸੰਤ ਬਨਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਬੇਠਾ ? ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਰਾਰਤ ਭਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

{{gap}}'ਕੀ ਦੱਸਾਂ ! ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰੇਮ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਏ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ। ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਧੁਰ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਮਿਟੀ ਦੇ ਬੁਤ ਬਨ ਕੇ ਪਾਸ ਖਲੋ ਰਹੇ ਸਨ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bpext1fg6bx8bv9k51k4d20jp2bkrl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>7197</id>
    <revision>
      <id>228494</id>
      <parentid>226440</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:33:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228494</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="pnv8h35dpi3k1s6ik2txcw3fxv8k789" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਲੇਖਕ 
{{xxx-larger|ਬੰਕਮ ਚੰਦਰ ਚੈਟਰ ਜੀ}}
{{gap}}-ਦਾ- 
{{gap}}ਅਮਰ ਨਾਵਲ
&lt;/poem&gt;{{dhr|4em}}

{{center|{{xxxx-larger|ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ}}}}
{{rule|height=4px}}{{rule}}
{{center|ਅਨੁਵਾਦਕ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਲਹਿਰੀ}}{{dhr|4em}}
{{center|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ}} 
{{center|{{xx-larger|ਗਿਆਨ ਭੰਡਾਰ}}}}
{{center|ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ।}} 
ਵਾਰ ੧000  {{gap}}ਕੀਮਤ ੨-੦-੦&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pnv8h35dpi3k1s6ik2txcw3fxv8k789</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>7201</id>
    <revision>
      <id>228493</id>
      <parentid>142379</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228493</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169" sha1="tvyzkbudtuccjv1luudc49zznrpg6cy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਵਸੀਅਤ_ਨਾਮਾ.pdf
|Page = 1
|bSize = 440
|cWidth = 437
|cHeight = 600
|oTop = 2
|oLeft = 3
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tvyzkbudtuccjv1luudc49zznrpg6cy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>7205</id>
    <revision>
      <id>228495</id>
      <parentid>24427</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228495</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="511" sha1="s5elerl3mhhbqv6vod3oxw8rgsqprcp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|&lt;poem&gt;ਪ੍ਰਿੰਟਰ-ਭਾਈ ਸੁਖਾ ਸਿੰਘ 'ਮਨੋਹਰ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ'
ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ&lt;/poem&gt;}}
{{dhr|10em}}{{center|ਸਭ ਹਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ।}}{{dhr|10em}}
{{center|&lt;poem&gt;ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ-ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ
ਗਿਆਨ ਭੰਡਾਰ 
ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s5elerl3mhhbqv6vod3oxw8rgsqprcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>7215</id>
    <revision>
      <id>228496</id>
      <parentid>24456</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228496</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="385" sha1="4yf10dk1372qbbebsp493nibrocgnm2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{xxxx-larger|ਪ੍ਰੇਮ}}{{dhr|6em}}
{{center|{{xxxx-larger|ਭੇਟਾ}}}}{{dhr|6em}} 
{{center|&lt;poem&gt;ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ 
ਆਪਣੀ ਵਡੀ ਤੇ ਮਿਠੀ ਭੇਣ ਪਕਾਸ਼ ਨੂੰ 
ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਲਿਖਣ ਵਲ ਪ੍ਰੇਰਿਆ!&lt;/poem&gt;}}
{{Right|'ਲਹਿਰੀ'}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4yf10dk1372qbbebsp493nibrocgnm2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>7227</id>
    <revision>
      <id>228509</id>
      <parentid>24479</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228509</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282" sha1="4s13x89666d5mfdo564xbgnt9nvbdgt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{dhr|3em}}
{{gap}}ਮੇਰਾ ਅਗਲਾ ਨਾਵਲ
{{dhr|10em}}
{{xxxx-larger|'ਬੇ-ਵਫਾ'}}
{{center|&lt;poem&gt;ਜੋ ਸ਼ੀਘਰ ਹੀ ਛਪ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ 
ਹਥਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ&lt;/poem&gt;}}
{{Right|'ਲਹਿਰੀ'}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4s13x89666d5mfdo564xbgnt9nvbdgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>7230</id>
    <revision>
      <id>228510</id>
      <parentid>24486</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228510</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1140" sha1="0n4zatpca5avigkvyvoel83zo7ixlyr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਾਵਲ}}}}
{{center|{{xxxx-larger|ਵਿਲਕੀ ਕੋਲਿਜ਼}}}}
{{center|{{xxx-larger|ਦੀ ਕਲਮ ਦਾ ਕਮਾਲ}}}}

{{gap}}ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸ: ਅਬਨਾਸ਼ੀ ਸਿੰਘ ਬੀ. ਏ. ਨੇ ਕਰਕੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਸੁਹਾਗੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

{{gap}}ਤੁਸਾਂ ਨਾਵਲ ਕਈ ਪੜੇ ਹੋਣਗੇ। ਕਈ ਅਨੁਵਾਦ ਤੇ ਕਈ ਮੋਲਕ| ਪਰ ਏਹ ਨਾਵਲ-

{{center|{{xxxx-larger|ਜਨਤਾ ਜੱਜ ਹੈ।}}}}{{rule|4em}}


{{gap}}ਇਸ ਵਿਚ ਜੋ ਅਪਲ ਖਲਕਤ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਓਹ ਪੜ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਝੂਮਨ ਲਗ ਪਵੋਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਪੜ ਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੇਰੋਗੇ।
{{center|ਮੰਗੋਣ ਦਾ ਪਤ-}}
{{center|{{xxx-larger|ਗਿਆਨ ਭੰਡਾਰ}}}}
{{center|ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0n4zatpca5avigkvyvoel83zo7ixlyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf/94</title>
    <ns>250</ns>
    <id>8952</id>
    <revision>
      <id>228511</id>
      <parentid>131187</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:38:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228511</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2410" sha1="4nndo95xs86540c7wmi0e7k2zgbgxqp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਂਤ ਨੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੇ ਇਕਰਾਰ ਤੇ ਰਜਨੀ ਨੂੰ ਪੇਕੇ ਭੇਜ ਦਿਤਾ।

{{gap}}ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਿਛੋਂ ਗੁਬਿਦ ਲਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਸੁਨਿਆ ਰਜਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਗਈ ਹੈ, ਅਜ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਔਣ ਲਈ ਪਾਲਕੀ ਜਾਏਗੀ। ਗਬਿੰਦ ਲਾਲ ਨੇ ਸਭ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਦਿਲ ਵਿਚ ਬੜੇ ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ-ਇਤਨਾ ਅਵਸ਼ਵਾਸ! ਬਿਨਾ ਕੁਛ ਜਾਣੇ ਬੁਝੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਰਜਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾਂਗਾ। ਕੀ ਮੈਂ ਰਜਨੀ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ?

{{gap}}ਇਹ ਸੋਚ ਗੁਬਿੰਦ ਲਾਲ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਜਨੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਨ ਵਾਸਤੇ ਪਾਲਕੀ ਨ ਜਾਏ। ਕਿਉਂ ਮਨਾ ਕੀਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਸਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਏ ਨਾਲ ਕਿਸ਼ਠ ਕਾਂਤ ਨੇ ਰਜਨੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਨ ਲਈ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਨ ਭੇਜਿਆ।

{{center|{{xx-larger|ਚਵੀਵਾਂ ਕਾਂਡ}}}}

ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਏ। ਰਜਨੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਨ ਲਈ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਰਜਨੀ ਵੀ ਨਾ ਆਈ। ਗੁਬਿੰਦ ਲਾਲ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, ਰਜਨੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਗਰੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਏ, ਜਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਵਾਵਾਂਗਾ। ਪਰ ਕਦੀ ਸੁਞੇ ਘਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਰੋਣ ਲਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਅਥਰੂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਕਰੋਧ ਕਰਦਾ, ਕਰੋਧ ਕਰ ਰਜਨੀ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦੇਨ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦਾ। ਪਰ ਭੁਲਾਨ ਦਾ ਕੀ ਉਪਾ ਹੈ? ਸੁਖ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਘਾ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਆਦਮੀ ਮਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4nndo95xs86540c7wmi0e7k2zgbgxqp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf/109</title>
    <ns>250</ns>
    <id>8983</id>
    <revision>
      <id>228512</id>
      <parentid>36135</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228512</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2374" sha1="lrhx61cgj2du2pdpgj3sq4l90u7t8e5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ?
{{gap}}ਬੁਰਾਈ-ਦਸ, ਕੀ ਏ ?
{{gap}}ਸਚਾਈ--ਅਸਲ ਕਾਰਣ ਰਾਣੀ ਹੈ । ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਵਸ ਗਈ ਏ, ਏਸੇ ਲਈ ਕਾਲੀ ਰਜਨੀ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ ।
{{gap}}ਬੁਰਾਈ-ਫਿਰ ਅਗੇ ਕਿਉਂ ਰਜਨੀ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਸੀ ?
{{gap}}ਸਚਾਈ-ਅਗੇ ਰਾਣੀ ਅਖਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਾਈ ਇਸ ਕਰਕੇ । ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ । ਸਮਾ ਔਣ ਤੇ ਹੀ ਸਭ ਕੁਛ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਅਜ ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਧੁਪ ਪੈ ਰਹੀ ਏ, ਕਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ । ਕੀ ਏਨਾ ਹੀ ਪੁਛਨਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਕੁਛ ਵੀ ?
{{gap}}ਬੁਰਾਈ-ਹੋਰ ਕੀ ?
{{gap}}ਸਚਾਈ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਂਤ ਦਾ ਵਧੀਅਤ ਨਾਮਾਂ । ਬੁਢਾ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰਜਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਲਿਖ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਹ ਤੇਰੀ ਹੋ ਜਾਏਗੀ । ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰਜਨੀ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਪਿਛੋਂ ਹੀ ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਲਿਖ ਦਵੇਗੀ । ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਪਏ ਦੇਖ ਤੇਰਾ ਚਰਿਤ ਬਦਲਨ ਲਈ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹਥਾਂ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ । ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਤੇ ਰਜਨੀ ਤੇ ਗੁਸਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ !
{{gap}}ਬੁਰਾਈ-ਇਹ ਤੇ ਠੀਕ ਏ, ਪਰ ਕੀ ਮੈਂ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਦਿਤੀ ਹੋਈ ਭੀਖ ਖਾਵਾਂਗਾ ?
{{gap}}ਸਚਾਈ-ਤੂੰ ਰਜਨੀ ਕੋਲੋਂ ਸਾਰੀ ਦੋਲਤ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕਿਉ ਨਹੀਂ ਲਿਖਾ ਲੈਂਦਾ ?
{{gap}}ਬੁਰਾਈ-ਤੇ ਕੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਦਿਤੇ ਹੋਏ ਦਾਨ ਨਾਲ ਦਿਨ ਕਟਾਂ ?
{{gap}}ਸਚਾਈ-ਉਹ ! ਬੜਾ ਬਹਾਦਰ ਹੈਂਂ! ਫਿਰ ਰਜਨੀ ਨਾਲ&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh|੧੦੮||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lrhx61cgj2du2pdpgj3sq4l90u7t8e5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗ਼ੁਮਨਾਮ ਕੁੜੀ ਦੇ ਖ਼ਤ.pdf/91</title>
    <ns>250</ns>
    <id>11517</id>
    <revision>
      <id>228371</id>
      <parentid>221961</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228371</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2990" sha1="tpu4jtlzwb96aoi5r0blqe71siepn2o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪਈ। ਸਚ ਦੱਸਣਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਲਗਾ ਸੀ ਮੇਰਾ ਗੀਤ। ਜਦ ਗੀਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੁਸੀ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਏ।

{{gap}}ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਜਿਸਮ ਵਿਚ ਇਕ ਧੂੰਆਂ ਜਿਹਾ ਉਠਿਆ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਗ ਸੁਲਗੀ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੋਈ, ਅਗ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ, ਭਾਂਬੜ ਮਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। 

{{gap}}ਇਸ ਅਨੋਖੇ ਮੇਲ ਦੀ ਖੁਮਾਰੀ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਤਰੀ, ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਘੜੀ ਵਲ ਦੇਖਿਆ, ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਸਨ। &quot;ਮਾਤਾ ਜੀ ਆ ਗਏ ਨੇ -&quot; ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਤੁਸੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਥੇ ਛਡ ਕੇ ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਜਾ ਬੈਠੇ। ਮੈਨੂੰ ਤਰਸ ਵੀ ਆਏ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਹਾਸਾ ਵੀ ਆਏ।
 
{{gap}}ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਿਧੇ ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਗਏ। ਮੈਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ ਤੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਬੂਹਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਰਖਿਆ। &quot;ਦੇਵਿੰਦਰ ਕਦੋਂ ਦੇ ਆਏ ਹੋਏ ਓ? ਅਜੇ ਕਾਕਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੋਣਾ?” ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਮੇਰਾ ਕਲੇਜਾ ਧੜਕਣ ਲਗ ਪਿਆ। “ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਸਗੋਂ ਉਹਨੇ ਸਵਾ ਪੰਜ ਦਾ ਵਕਤ ਦਿਤਾ ਸੀ - ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ 'ਅਜ ਮੈਂ ਕੰਮ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਆ ਜਾਣਾ ਹੈ' ਤੁਸਾਂ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹਾਸਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ - ਪਰ ਚੁੰਨੀ ਦੀ ਕੰਨੀ ਮੰਹ ਵਿਚ ਪਾ ਲਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। ਕਿੰਨੇ ਝੂਠੇ ਹੋ ਤੁਸੀ! ਨਹੀਂ - ਨਹੀਂ ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਹੀ ਹੈ।

{{gap}}ਤੁਸੀ ਜਦੋਂ ਵੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੜੀ ਉਦਾਸ ਜਿਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਬੜੇ ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਖ਼ਿਆਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਆਉਣ। ਬੜੀ ਬੇ-ਚੈਨੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਕਟੀ। ਬੜੇ ਹੀ ਯਾਦ ਆਏ ਤੁਸੀ। ਹੁਣ ਤੇ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲਿਆ ਕਰੋਗੇ ਨਾ?
 
{{right|ਮੈਂ ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੀ.........ਪਿਆਰੀ .........।}}&lt;noinclude&gt;{{rh|||੭੯}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tpu4jtlzwb96aoi5r0blqe71siepn2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗ਼ੁਮਨਾਮ ਕੁੜੀ ਦੇ ਖ਼ਤ.pdf/117</title>
    <ns>250</ns>
    <id>11542</id>
    <revision>
      <id>228170</id>
      <parentid>64975</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228170</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="m1n6l77t3gbi0ng2kyczz1wumgwrilz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{larger|﻿'''ਖ਼ਤ ਨੰ: ੩੪'''}}


ਮੇਰੇ ਬੀਬੇ ਰਾਣੇ ਦੇਵਿੰਦਰ ਜੀ,

{{gap}}ਤੁਹਾਡਾ ਖ਼ਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਭਲਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ ਹੋਵਾਂਗੀ ? ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਲਕੱਤੇ ਪੁਜ ਗਏ ਹੋ, ਚੰਗਾ ਘਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਗੁਆਂਢੀ ਬੜੇ ਚੰਗੇ ਨੇ ... ... ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਹੀਂ ... ... ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬੜੀ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ ਹਾਂ।

{{gap}}ਤੁਸੀ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾਂ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਕਹੋਗੇ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਿਖ ਦਿਆਂ,ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਤ ਦੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲਗ ਗਈ ਸਾਂ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਸੀ, ਕਿ ਕਲਕੱਤੇ ਪੁਜਣ ਵਿਚ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਲਗੇਗਾ।

{{gap}}ਦੇਵਿੰਦਰ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸੀਨ ਅਜੇ ਤਕ ਨਹੀਂ ਭੁਲਦਾ । ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀ ਗੱਡੀ ਚਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਟਹਿਲਦੇ ਸਾਂ। ਕਿੰਨੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰੌਣਕ ਦਾ ਅਸੀ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਕੋਈ ਨਿਰਾਲੀ ਝਲਕ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਨੌਕਰੀ ਲਗਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸੀ ... ... ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੇ ਜੁਦਾਈ ਦੇ ਗ਼ਮ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ - ਕਿ ਕਦੀ ਇਕ ਢਠ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਦੀ ਦੂਜਾ।

{{right|}}&lt;noinclude&gt;{{right|੧੦੩{{gap}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m1n6l77t3gbi0ng2kyczz1wumgwrilz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗ਼ੁਮਨਾਮ ਕੁੜੀ ਦੇ ਖ਼ਤ.pdf/118</title>
    <ns>250</ns>
    <id>11544</id>
    <revision>
      <id>228171</id>
      <parentid>64977</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228171</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3311" sha1="nc7r14gs6r14p0aumu5lgfag9a070x2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਆਖ਼ਿਰ ਗੱਡੀ ਚਲਣ ਦਾ ਵਕਤ ਆ ਗਿਆ ਗਾਰਡ ਨੇ ਸੀਟੀ ਮਾਰੀ ਤੁਸੀ ਵੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਘੁਟ ਕੇ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਤੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਖਲੋ ਗਏ। ਇੰਜਨ ਨੇ ਚੀਕ ਮਾਰੀ - ਤੁਸਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ, ਫਪ ... ... ਫ਼ਪ ... ... ਗੱਡੀ ਤੁਰ ਪਈ। ਤੁਸਾਂ ਰੁਮਾਲ ਹਿਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵੀਰ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਤੇ ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਪਿਛੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ। ਉਦੋਂ ਤਕ ਇਹ ਰੁਮਾਲ ਹਿਲਦੇ ਰਹੇ ਜਦ ਤਕ ਅਸੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉਹਲੇ ਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿੰਨਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।

{{gap}}ਬੜੇ ਭਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੀਰ ਜੀ ਦਾ ਹਥ ਫੜ ਕੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ। ਟਾਂਗਾ ਲਿਆ ਤੇ ਘਰ ਗਏ । ਘਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਏ। ਪਲ ਪਲ ਮਗਰੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਆ ਕੇ ਤੜਪਾ ਜਾਏ। ਤੁਹਾਡੇ ਇਕ ਇਕ ਗੁਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋਈ ਜਾਵਾਂ । ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਦੋ ਫੁਲਕੇ ਖਾਧੇ। ਦੇਵਿੰਦਰ ਜੀ ਯਕੀਨ ਕਰਨਾ, ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਉਕਾ ਦਿਲ ਨਾ ਕਰੇ। ਇਹ ਸੋਚਾਂ &quot;ਹੁਣ ਉਹ ਸਹਾਰਨ ਪੁਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਣਗੇ, ਹੁਣ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਹੋਵੇਗੀ ਨੇ, ਫੇਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨਗੇ - ਕਾਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਖ਼ਤ ਲਿਖ ਦੇਣ । ਉਹੋ ... ...ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ ... ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ ... ... ਹੁਣ ਸੁਤੇ ਹੋਣਗੇ ...... ਨਾਲ ਦੇ ਸਾਥੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸਨ ... ... ਸ਼ਾਇਦ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਗੱਪਾਂ ਹੀ ਮਾਰਦੇ ਹੋਣ ... ... ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਕਿ ਨਹੀਂ......&quot;ਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਡੁਬੀ ਮੈਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਪੜੇ ਬਦਲਾਏ ਲੇਟ ਗਈ।

{{gap}}ਜੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਕੁਝ ਹੋਵੇ | ਬਥੇਰੇ ਪਾਸੇ ਮਾਰਾਂ। ਅੱਖਾਂ ਮੀਟਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵਾਸਤੇ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਾਂ, ਪਰ ਸਭ ਫ਼ਜ਼ੂਲ - ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨੀਂਦ ਆਵੇ ਹੀ ਨਾ।

{{gap}}ਆਖ਼ਿਰ ਬਿਸਤਰੇ ਚੋਂ ਉਠੀ, ਟਰੰਕ ਖੋਲਿਆ, ਤੁਹਾਡੀ ਫੋਟੋ .. . ...

{{left|੧੦੪}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nc7r14gs6r14p0aumu5lgfag9a070x2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13909</id>
    <revision>
      <id>228218</id>
      <parentid>55233</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228218</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3026" sha1="bjierzby8vz7bi07lr38dug1bphkjun" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ-ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸਾਂ। ਕਈ ਅਮ੍ਰੀਕਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੰਜੀਲ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।&lt;br/&gt;
{{gap}}ਦਸ ਵਰ੍ਹੇ ਪਿਛੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਭਾਗ ਪ੍ਰੀਤ-ਲੜੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰੀਤ-ਲੜੀ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਅਪੂਰਨ ਜਿਹਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਕਿਸੇ ਪਰਚੇ ਵਿਚ &quot;ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚਾਨਣ&quot; ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛਪਦਾ, ਪਾਠਕ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਮੰਗਾਂ ਆਈਆਂ।&lt;br/&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸਰ ਆਰਨਲਡ ਦੀ ਡੂੰਘੀ 'ਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਓਡੀ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਅਯੋਗਤਾ ਤੇ ਦੂਜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਅਜੇ ਬਾਲਪਨ ਤੋਂ ਵੀ ਅਗ੍ਹਾਂ ਨਾ ਟਪਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ।&lt;br/&gt;
{{gap}}ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਐਡੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਚੰਗਿਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਏਨੀ ਵਿਹਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ ਕਿ ਪਰੂਫਾਂ ਵਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਮਾਰ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੀਤ-ਲੜੀ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਛਪਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਫੇਰ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਆਪਣੇ ਸਿਆਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਾਭ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਜਾਚ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਕ ਦੋ ਗਲਾਂ ਆਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਹ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਖ਼ਾਨਾ-ਬੰਦੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਅਸੀ ਕਈ ਬੜੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਲਾਭ ਸਿਰਫ਼ ਏਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਤ ਦਾ&lt;noinclude&gt;{{rh||ੲ|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjierzby8vz7bi07lr38dug1bphkjun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13910</id>
    <revision>
      <id>228219</id>
      <parentid>54552</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228219</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3065" sha1="faxh1uentdlr63bo6cwdmr8c80bjews" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਰਨਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੀ ਅਸ਼ਾਲਾਘਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕ ਦੂਜੇ ਮੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵੀ ਹਨ ਤਾਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ। ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਦੇ ਕੋਈ ਮੁਤਾਲਿਆ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪੁਚਾ ਸਕਦਾ। ਸ਼ਲਾਘਾ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਉਹ ਸਦਾ- ਸਫ਼ਲ ਬੈਟਰੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਲੁਕੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਦਾ ਸੋਨਾ
ਵੀ ਲਿਸ਼ਕਾ ਦਰਸਾਂਦੀ ਹੈ।
&lt;/br&gt;{{gap}}ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਰਖੋ, ਕਿ ਹਰੇਕ ਲੇਖਕ ਸਾਰਾ ਪੂਰਾ ਸਾਡੇ ਇਤਕਾਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਲਿਖੇ। ਏਸ ਸ਼ਰਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿੰਨੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕੋਗੇ। ਮੇਰੇ ਇਕ ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ-ਲੜੀ ਦਾ ਚੰਦਾ ਭੇਜ ਕੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਪਰਚਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੈਡ ਕਲਰਕ ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਸਿਵਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਹੱਦ ਜ਼ਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਚੌੜੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਜੇ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕ ਗਲ ਸਾਡੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੀ ਲਿਖੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੁਸਤਕ ਪਰ੍ਹਾਂ ਸੁਟ ਪਾਂਦੇ ਹਾਂ। 

{{gap}}ਪਰ ਇਹ ਜਾਚਕ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਆਵਾਗਵਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ, ਨਾ ਅਗਲੀ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੁਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਗਲਾਂ ਉਤੇ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫੇਰ ਵੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚੋਂ ਬੜਾ ਕੁਝ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਈ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਬੁਧ ਦੇ ਆਵਾਗਵਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਪਰ ਬੁਧ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||ਸ|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>faxh1uentdlr63bo6cwdmr8c80bjews</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13911</id>
    <revision>
      <id>228220</id>
      <parentid>54551</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228220</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2901" sha1="e4l9i7hizkbwfxmxjc8imv90ho79loo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦਾ ਜੀਵਨ ਪਲਟ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਯਸੂ ਮਸੀਹ ਦੇ ਕਈ ਸੁਘੜ ਤੇ ਸੁਹਣੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਪੈਰੋਆਂ ਨੇ ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਾਰੇ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਦੇ ਜਾਚਕ ਬੜੇ ਲਾਭ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਈਸਾਈਅਤ ਦੇ ਕਈ ਸਿਧਾਂਤ ਮੈਨੂੰ ਹਾਸੋ ਹੀਣੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਈਸਾਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਚਾਨਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੇਖਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ
ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਵਲ ਏਨਾਂ ਝੁਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤਅੱਸਬ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਅਕਲ ਦੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਮਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
&lt;/br&gt;{{gap}}ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਯੋਗ ਸਪਿਰਿਟ ਜਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿਨ ਦੂਣਾ ਤੇ ਰਾਤ ਚੌਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਸ੍ਰਾਪ ਇਹ ਮਜ਼ਹਬੀ ਖ਼ਾਨਾ-ਬੰਦੀ ਹੈ ਜਿਦ੍ਹੇ ਕਰ ਕੇ ਨਾ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾਆਂ ਤੇ ਨਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਸਭ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਛੁਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਨਾ ਪੈਣ ਦੇਣਾ ਆਪਣੀ ਵਡ-ਮੁੱਲੀ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਵਾਂਜਿਆਂ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਹੜੇ ਪਾਠਕ ‘ਏਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਚਾਨਣ' ਨੂੰ ਉਪਰਲੀ ਸਪਿਰਿਟ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਤ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਚਾਨਣੀਆਂ ਕ੍ਰਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਹਨੇਰੇ ਸਵਾਲ ਹਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਭਣਗੀਆਂ। ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸਤਰ ਸਤਰ ਵਿਚ ਅਨੋਖਾ ਪ੍ਰੇਮ, ਅਨੋਖਾ ਦਰਦ ਤੇ ਅਨੋਖੀ ਸਾਂਝ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਤਰ ਸਤਰ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੁਤੰਤ੍ਰਤਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ। ਬੁਧ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਗਠਿਤ&lt;noinclude&gt;{{rh||ਹ|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e4l9i7hizkbwfxmxjc8imv90ho79loo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13912</id>
    <revision>
      <id>228221</id>
      <parentid>54549</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228221</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2980" sha1="4h08ga03079gjixpb2gyota3nh5uubj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਜ਼੍ਹਬ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਸੰਗ੍ਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬੁਧ ਮਤ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਜ਼੍ਹਬ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇਕ ਸੰਗ (Brother-hood) ਹੈ। ਪ੍ਰੋਹਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮਜ਼੍ਹਬ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਬਧ ਮਤ ਏਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਢਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਦੂਸ਼ਨ ਕਿ ਬੜੀ, ਬੇ-ਸਮਝੀ ਨਾਲ ਇਸ ਉਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜਾ ਈਸ਼ਵਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬੁਧ ਮਤ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੇਕ ਆਸਤਕ ਮਤ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਏਸ ਲਈ ਬਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਸਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਪੱਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਗ ਸਕੀਆਂ, ਕਿ ਇਹ ਮਤ ਸਰਬ-ਸਾਧਾਰਨ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਪਹਿਲਾ ਨੇਮ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਹਿਮਣ ਮਤ ਵਿਚ ਊਚ-ਨੀਚਤਾ, ਵਰਨ ਆਸ਼ਰਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸਮਝੇ ਗਏ ਹਨ। ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬ੍ਰਹਿਮਣਾ ਵਿਚ ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਬੁਧ ਮਤ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਵਾਨ, ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਹਿਮਣ ਮਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੰਡੀਆਂ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/br&gt;{{gap}}ਬੁਧ ਮਤ ਦੇ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਬੂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਵੀ ਬੋਧੀ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਿੱਛੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਗੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਵੰਡੀਆਂ-ਪਾਣੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਬੂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਗੁਲਾਮ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੀ ਅਮੀਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਦਾਸ ਹਾਂ। ਜੋ ਇਸ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ ਬੁਧ ਮਤ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆ ਅਜ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਤਰਦੀ ਹੁੰਦੀ।

{{gap}}ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਾਰੀ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਸ਼ਖ਼ਸੀ ਸੁਤੰਤ੍ਰਤਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਤ&lt;noinclude&gt;{{rh||ਕ|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4h08ga03079gjixpb2gyota3nh5uubj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13913</id>
    <revision>
      <id>228222</id>
      <parentid>54214</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228222</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2506" sha1="272wivxb67qu949vsopq7kghaqqehsg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਆਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਖੋਹਲ ਕੇ ਵੇਖਣ ਵਿਚਾਰਨ ਤੇ ਤਜਰਬਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਹੋਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੁਚਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਰਨ ਆਸ਼ਰਮ, ਆਰਤੀਆਂ, ਪੂਜਾ, ਨਰਕ ਸੁਰਗ, ਦੀਵੇ, ਅਨਹਦ-ਸ਼ਬਦ, ਜਪਾਂ, ਤਪਾਂ, ਆਦਿ ਦੇ ਕਿਆਸੀ ਡੇਰੇ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਖੰਭਾਂ ਵਿਚ ਗੁੰਦਨ ਵਾਲਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਾਸ ਰਖੇਗਾ ।
&lt;/br&gt;{{gap}}ਆਤਮਕ ਸਹਿ ਸ੍ਰੀਰਕ ਨਿਰਬਲਤਾ ਵਿਚ ਵਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ! ਮਹਾਤਮਾ ਬੁਧ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋ ਕੇ ਰਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਕਸ਼ਟ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ : 

{{gap}}“ਮੰਗੋ ਕੁਝ ਨਾ ! ਹਨੇਰਾ ਲਿਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ! 
ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ! ਆਪਣੇ ਸੋਗੀ ਮਨਾ ਨੂੰ ਧਾਰਮਕ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਨਾ ਕਰੋ ! ਆਹ ਭਰਾਵੋ ਤੇ ਭੈਣੋ ! ਸਹਾਇਤਾ-ਹੀਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਭਜਨਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਮੰਗੋ ਨਾ ! ਨਾ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦਿਓ, ਨਾ ਫੇਲਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾਂ ਨਾਲ ਰਜਾਓ; ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲੱਭਣੀ ਹੋਵੇਗੀ;

{{gap}}ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਬੰਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਵਸਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਏਸ ਆਸ ਨਾਲ ਕਿ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਚਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਕਈ ਚਾਨਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਰਸਾ ਸਕੇਗੀ, ਮੈਂ ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਸਹਿਤ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਭੇਟਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। 
{{Left|ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ}}   {{right|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ}}
{{Left|੧-੧੨-੩੭}}&lt;noinclude&gt;{{rh||ਖ|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>272wivxb67qu949vsopq7kghaqqehsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13914</id>
    <revision>
      <id>228223</id>
      <parentid>54215</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228223</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2403" sha1="bof5oqll137gopxg91xd9r3j91ltheb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{xxx-larger|{{center|ਕਰਤੇ ਵਲੋਂ}}}}
{{gap}}ਏਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ, ਇਕ ਕਿਆਸੀ ਬੋਧੀ ਭਗਤ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ; ਮੈਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਗੋਤਮ ਬੁਧ ਮਤ ਦੇ ਬਾਨੀ, ਤੇ ਇਕ ਕੋਮਲ ਆਤਮਾ ਪਰ ਬੀਰ ਸੁਧਾਰਕ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਆਚਰਨ ਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

{{gap}}ਪੰਝੀ ਤੀਹ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਗਲ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਮਤ ਬਾਬਤ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੈ ਸੀ ਤਾਂ ਨਾਂ ਗਿਨਾਉਣਾ ਜਿਹਾ ! ਪਰ ਇਹ ਮਤ ਚਵ੍ਹੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਅਜ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਹੋਰ ਮਤ ਨੂੰ ਮਾਤ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸੰਤਾਲੀ ਕਰੋੜ ਮਨੁਖ ਗੌਤਮ ਦੇ ਮਤ ਵਿਚ ਜੰਮਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਏਸ ਪੁਰਾਤਨ ਗੁਰੂ ਦਾ ਆਤਮਕ ਮੰਡਲ ਨੀਪਾਲ ਤੇ ਮੀਲਾਨ, ਸਾਰਾ ਪੂਰਬੀ ਪੈਨਨਸ਼ੂਲਾ, ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਤਿੱਬਤ, ਮਧ-ਏਸ਼ੀਆ, ਸਾਇਬੇਰੀਆ, ਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਲੈਪਲੈਂਡ ਤਕ ਹੈ । ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਵੀ ਏਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਤਕਾਦ-ਸਲਤਨਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਬੁਧ ਮਤ ਦੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਪੈਰਵੀ ਇਸ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਗੌਤਮ ਦੀ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਰਤਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਮਤ ਉਤੇ ਅਬੁੱਝ ਮੁਹਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਬੜੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਭਰੋਸੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਉਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ&lt;noinclude&gt;{{rh||ਗ|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bof5oqll137gopxg91xd9r3j91ltheb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13915</id>
    <revision>
      <id>228224</id>
      <parentid>54230</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228224</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2824" sha1="h509ao5klm15hv4isviayufb62l2jvi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਬੁਧ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਭਰਿਆ ਅਸਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਤੇ ਧਾਰਮਕ ਖ਼ਿਆਲ ਇਸ ਉਜਾਗਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਭਾਵੇਂ ਇਤਲਾਹ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਸੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਅਧੂਰੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਿਆਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ (ਇਕ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ) ਅਤਿ ਕੋਮਲ, ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਅਤਿ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ। (ਇਸ ਇਕ ਹਸਤੀ ਤੋਂ ਕਰਤੇ ਦਾ ਭਾਵ ਯਸੂ ਮਸੀਹ ਹੈ-ਅਨਵਾਦਕ)। ਬੋਧੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕਈਆਂ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਪਰ ਅਜੋੜਤਾ ਰਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਇਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਮਨਘੜਤ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਬਣੇ ਗਲਤ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਤੇ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਇਕ ਗਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀ ਹੈ, ਕਿ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਇਕ ਕਰਮ ਵੀ ਬੁਧ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਉਤੇ ਦਾਗ਼ ਲਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਘਟਨਾ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਬੁਧ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਆਪਾ-ਵਾਰਨੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਜੋੜ ਮੇਲ ਸੀ।

{{gap}}ਏਸ ਲਈ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਫ਼ਤਹ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦੇਣਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਬੇ-ਅਰਥ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਨਿਰਵਾਨ ਦੀ ਸਿਖਰ ਉਤੇ ਪੁਜ ਕੇ ਵੀ ਇਹੀ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਹੀ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਦ ਵੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤਗਿਅਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਦਿਆਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||ਘ|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h509ao5klm15hv4isviayufb62l2jvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13916</id>
    <revision>
      <id>228225</id>
      <parentid>54232</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228225</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3011" sha1="8npihtawhd4ef6r8h271hjzjbpihldy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੋਇਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲੀ ਪ੍ਰਸਤਸ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਮੰਦਰਾਂ ਤੇ ਸਮਾਧਾਂ ਉੱਤੇ ਬਾਗਾਂ ਮੂੰਹੀ ਫੁਲ ਧਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਨਗਿਣਤ ਬੁਲ੍ਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ: “ਮੈਂ ਬੁਧ ਦੀ ਓਟ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।&quot;
&lt;/br&gt;{{gap}}ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਬੁਧ ਯਸੂ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ੬੨੦ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨੀਪਾਲ ਦੀ ਹੱਦ ਉਤੇ ਜੰਮਿਆ ਸੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਘਟ ਅੱਸੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਉਮਰ ਪਾ ਕੇ ਅਵਧ ਦੇਸ ਵਿਚ ਕੁਸਿੰਗਤ ਅਸਥਾਨ ਉਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਮਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਈ ਮਤ ਏਸ ਪੂਜਨੀਕ ਮਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਆਸ ਦੀ ਸਦੀਵਤਾ ਹੈ, ਅਨੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਚਿਰੰਜੀਵਤਾ ਹੈ, ਅੰਤਮ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਅਤੁਟ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਅੰਸਰ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੁਤੰਤ੍ਰਤਾ ਦਾ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅਗੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਜਿਹੜੇ ਨਾਕਾਰੇ ਵਿਖਾਵੇ ਤੇ ਫ਼ਜ਼ਲ ਰਸਮਾਂ ਬੁਧ ਮਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਕਲੰਕਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਵਸ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ ਜਿਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਤੇ ਪ੍ਰੋਹਤ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹਥ ਆਏ ਵਡੇ ਮਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਸੁਟ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਅਸਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉੱਚਤਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਲਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਿਕਾਂ ਤੋਂ, ਨਾ ਉਸ ਮਸੂਮ ਜਿਹੇ ਪਰ ਸੁਸਤ ਤੇ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਬੱਧੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਤੋਂ ਹੀ ਜਿਹੜਾ ਬੋਧੀ ਭਾਈਚਾਰੇ (Brotherhood) ਜਾਂ ਸੰਗ੍ਹ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਉਤੇ ਉੱਸਰ ਪਿਆ ਹੈ।

{{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇਕ ਬੋਧੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਖਵਾਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਨੁਕਤਾ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਹੀ  ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8npihtawhd4ef6r8h271hjzjbpihldy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13917</id>
    <revision>
      <id>228226</id>
      <parentid>54233</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228226</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3054" sha1="mch2ngba30v53zuqpqgrwnbwr7dcsxw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਨਾ ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਤੇ ਨਾ ਇਹ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਵਾਗਵਨ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨਵੀਨ ਖ਼ਿਆਲ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਅਨੋਖਾ ਹੈ - ਪਰ ਬੁਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂਂ ਪਰਵਾਨ ਸੀ। ਐਡੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਜਿਹੜੀ ਮੈਂ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹਾਂ, ਜ਼ਰੂਰ ਬੜੀ ਅਧੂਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨੇਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਕਈ ਬੜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਤਮਕ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਨਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਨਾ ਬੁਧ ਦੇ ਲੰਮੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੰਮ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਇਗਾ ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬੀਬੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੇ ਉਚੇ ਆਚਾਰ ਦਾ ਯੋਗ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਅੰਸ਼ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

{{gap}}ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਰੀ ਬਹਿਸ ਤੁਰ ਪਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਾਰਤਾ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਉਹਨਾਂ ਅਪੂਰਨ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸਪੈਂਸ ਹਾਰਡੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਕਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਟਾਇਆ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਖ਼ਿਆਲ &quot;ਨਿਰਵਾਨ&quot;, &quot;ਧਰਮ&quot; ਤੇ 'ਕਰਮ' ਤੇ ਬੁਧ ਮਤ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਅਸੂਲਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਤਾਲਿਆ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹਨ। ਨਾਲੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਯਕੀਨ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਕਿ ਜੇ “ਨਿਰਵਾਨ&quot; ਤੋਂ ਬੁਧ ਦਾ ਭਾਵ “ਨੇਸਤੀ&quot; ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਇਸ ਦਾ ਕਾਇਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ।

{{gap}}ਅੰਤ ਵਿਚ, &quot;ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚਾਨਣ&quot; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||ਚ|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mch2ngba30v53zuqpqgrwnbwr7dcsxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13918</id>
    <revision>
      <id>228227</id>
      <parentid>54538</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1302" sha1="pofdakbmyqiuqix8kj5lc8jl2g7leyp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੋਇਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੁਧ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸ਼ੁਭ ਜਤਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਤਨਾਂ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਲਿਆਕਤ ਤੇ ਨਾ ਸਥਿਰਤਾ ਸਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਾਹਲੇ ਮੁਤਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤ੍ਰਟੀਆਂ ਲਈ ਸਨਿਮ੍ਰ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਮੈਂ ਵਿਹਲ-ਰੋਹਿਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਮਾਂ ਖੋਹ ਖਿੰਝ ਕੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮੇਰੀ ਇਸ ਦਾਇਮੀ ਲੋਚਨਾ ਵਿਚੋਂ ਉਠੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਪਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿ ਉਹ ਸਮਾ ਆ ਜਾਏਗਾ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਮੇਰੇ &quot;ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਗੀਤ &quot;(Indian Song of Songe) ਤੇ (Indian Idylls) ਲੇਖਕ ਦੀ ਯਾਦ ਪੱਕੀ ਕਰਨਗੀਆਂ ਜਿਹੜਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
{{right|ਐਡਵਿਨ ਆਰਨਲਡ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pofdakbmyqiuqix8kj5lc8jl2g7leyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13919</id>
    <revision>
      <id>228228</id>
      <parentid>54546</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2141" sha1="c5ugipv3lxwgl0nemwsepuu8zrvmbkj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{xxx-larger|{{center|ਤੀਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ}}}}
&lt;/br&gt;{{gap}}ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਥੋੜ ਕਰਕੇ ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਬੜੇ ਸੰਕੋਚ ਨਾਲ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
&lt;/br&gt;{{gap}}ਕਾਗਜ਼ ਬਾਰੇ ਦਿੱਕਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਅਜੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਹ ਤੀਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹੀ, ਛਾਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
&lt;/br&gt;{{gap}}ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿਚ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਮੇਰੀ ਡੂੰਘੀ ਤਸੱਲੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕਿਸੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖਿਚ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਦਾਚਾਰਕ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
&lt;/br&gt;{{gap}}ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਹਨਾਂ ਧਾਰਮਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੋਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਣਾ ਹੀ ‘‘ਮਹਾਤਮ” ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਆਰ, ਦਯਾ, ਇਨਸਾਫ਼ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ-ਦਿਮਾਗੀ ਦੀ ਅਮਲੀ ਸੰਬਾ ਹੈ। 

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁਧ ਨੂੰ ਬੁਤ-ਪੂਜ ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬੁਤ ਹੀ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬੁਧ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤਕ ਸਾਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਬੁਤ-ਸ਼ਿਕਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵ, ਰਬ, ਸ਼ੈਤਾਨ, ਨਰਕ, ਸੁਰਗ ਸਭ ਬੁਤਾਂ ਬਾਰੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਤੇ।&lt;noinclude&gt;{{rh||ਜ|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c5ugipv3lxwgl0nemwsepuu8zrvmbkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13920</id>
    <revision>
      <id>228229</id>
      <parentid>54703</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="808" sha1="gtgavqt8uwlvty3mnltlkliu90dbkur" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਇਹ ਪੁਸਤਕ, ਧਾਤਮਕ ਰੁਚੀਆਂ ਰਖਣ ਵਾਲੇ ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ਼ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਸਮਝੀ ਜਾਏਗੀ --ਓਦੋਂ ਵੀ ਜਦ ਮਜ਼੍ਹਬ ਨੂੰ ਉਚੇਚਾ ਧਾਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਮੰਨਣਾ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਹਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।

{{gap}}ਜਦ ਤਕ ਸ਼ੁਭ ਇਛਾ ਨੂੰ ਅਮਨ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਮਨੁਖ-ਸਨੇਹੀਆਂ ਦੀ &quot;ਗੀਤਾਂਜਲ’’ ਰਹੇਗੀ।
{{left|ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ}} 
{{left|੭. ਜੂਨ ੧੯੪੬}} {{x-larger|{{right|ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gtgavqt8uwlvty3mnltlkliu90dbkur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14032</id>
    <revision>
      <id>228243</id>
      <parentid>57238</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228243</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2563" sha1="6ngxx7yb5fwu5ujqfjpg9f1sf5t6ltb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮੋਤੀਆਂ-ਜੜੇ ਕਮਰ-ਬੰਦ, ਤੇ ਸੰਦਲ ਦੀ ਲਕੜੀ।&lt;/br&gt;
ਤੇ ਉਨਾਂ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਸਰਵਾਰਥ-ਸਿਧ “All-Prospering”&lt;/br&gt;
ਸੰਖਿਪਤ, ਸਿਧਾਰਥ ਦਾ ਲਕਬ ਦਿੱਤਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬ੍ਰਿਧ ਸੰਤ ਅਸੀਤਾ ਸੀ,&lt;/br&gt;
ਜਿਸਦੇ ਕੰਨ ਚਿਰ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਲਈ ਮੀਟੇ ਗਏ ਸਨ,&lt;/br&gt;
ਪਰ ਓਸ ਅਕਾਸ਼ੀ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਪਲ ਹੇਠਾਂ&lt;/br&gt;
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੁਧ ਦੇ ਜਨਮ ਉਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣੀ।&lt;/br&gt;
ਉਮਰ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬੜਾ ਪੂਜਯ ਜਾਪਦਾ ਸੀ,&lt;/br&gt;
ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਣੀ ਮਾਇਆ ਨੇ&lt;/br&gt;
ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਪੁਰ ਆਪਣਾ ਬਾਲਕ ਰਖਣਾ ਚਾਹਿਆ;&lt;/br&gt;
ਪਰ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਿਧ ਬੋਲ ਉਠਿਆ:&lt;/br&gt;
“ਨਾ ਰਾਣੀ,ਇਹ ਨਾ ਕਰਨਾ!” ਤੇ ਉਸਨੇ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਧਰਤੀ ਚੁੰਮੀ,&lt;/br&gt;
ਤੇ ਉਸ ਉਪਰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਧਰਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਓ ਬਾਲਕ,&lt;/br&gt;
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ! ਤੂੰ ਭਗਵਾਨ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਗੁਲਾਬੀ&lt;/br&gt;
{{gap}}ਚਾਨਣ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ,&lt;/br&gt;
ਤੇ ਵਡੇ ਬੱਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਛੋਟੇ ਅੱਸੀ ਚਿੰਨ, ਸਭ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ।&lt;/br&gt;
ਤੂੰ ਬੁਧ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਨੇਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰੇਂਗਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਏਂਗਾ,&lt;/br&gt;
ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ। ਅਗੇ ਮੌਤ ਮੰਗਦਾ ਸਾਂ, ਹੁਣ&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜੀਉਣਾ&lt;/br&gt;
ਲੋੜਦਾ ਹਾਂ - ਪਰ ਉਹ ਜਾਣੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ।&lt;/br&gt;
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੂੰ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮਨੁਖ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਉੱਤੇ&lt;/br&gt;
ਇਹ ਉਹ ਗ਼ੁੰਚਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਲੱਖਾਂ ਵਰਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰੀ&lt;/br&gt;
ਖਿੜਦਾ ਹੈ,&lt;/br&gt;
ਪਲ ਖਿੜਿਆਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬੁਧੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||੬|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ngxx7yb5fwu5ujqfjpg9f1sf5t6ltb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/33</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14033</id>
    <revision>
      <id>228244</id>
      <parentid>57348</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228244</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2346" sha1="rpn8wx3fev5msljr3pai4b34ylefy7m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਤ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਹੀ ਜੜਾਂ&lt;/br&gt;
ਵਿਚੋਂ ਰੱਬੀ ਕੰਵਲ ਖਿੜਦਾ ਹੈ : ਓ ਸੁਭਾਗ ਘਰਾਣੇ!&lt;/br&gt;
ਪਰ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਾਲਕ ਲਈ&lt;/br&gt;
ਤੇਰੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਖੰਜਰ ਖੁਭੇਗਾ - ਤੇ ਤੂੰ ਮਿੱਠੀ ਰਾਣੀ!&lt;/br&gt;
ਜਿਹੜੀ ਇਸਦੀ ਜਨਮ-ਦਾਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁਖ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੋਹਾਂ&lt;/br&gt;
{{gap}}ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈਂ।&lt;/br&gt;
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉਦੇਰੀ ਤੇ ਪੂਜਯ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।&lt;/br&gt;
ਤੇ ਜੀਵਨ ਇਕ ਦੁਖ ਹੈ, ਏਸ ਲਈ ਸਤਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ&lt;/br&gt;
ਬੇ-ਪੀੜ ਤੂੰ ਏਸ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਏਂਗੀ!”&lt;/br&gt;
{{gap}}ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਹੋਇਆ : ਸਤਵੀਂ ਸੰਝ ਸਮੇਂ&lt;/br&gt;
ਰਾਣੀ ਮਾਇਆ ਹਸਦੀ ਸੁਤੀ, ਪਰ ਮੁੜ ਨਾ ਉਠੀ,&lt;/br&gt;
ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੁਰਗ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ,&lt;/br&gt;
ਜਿੱਥੇ ਅਣਗਿਣਤ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,&lt;/br&gt;
ਤੇ ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਮਾਤ-ਮੁਖ ਦਾ ਬੋਲ ਉਡੀਕਦੇ ਹਨ।&lt;/br&gt;
ਬਾਲਕ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਦਾਈ ਲੱਭ ਲਈ,&lt;/br&gt;
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਮਹਾ-ਪੂਜਾ-ਪਤੀ - ਜਿਸਦੇ ਥਣਾਂ ਦੇ&lt;/br&gt;
ਚੰਗੇ ਦੁਧ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਪਾਲੇ&lt;/br&gt;
ਜਿਸਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪਾਈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜਦੋਂ ਅੱਠ ਵਰੇ ਬੀਤ ਗਏ,&lt;/br&gt;
ਸਿਆਣੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿਖਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ,&lt;/br&gt;
ਉਨਾਂ ਸਭ ਗਲਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਇਕ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਸਿਖਣੀਆਂ&lt;/br&gt;
{{gap}}ਲੋੜੀਦੀਆਂ ਹਨ,&lt;/br&gt;
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੁਧ ਦੀਂ ਤੇ ਬਰਕਤਾਂ ਭਰੀ ਹੋਣੀ ਤੋਂ&lt;/br&gt;
ਘਬਰਾਂਦਾ ਸੀ,&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||੭|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rpn8wx3fev5msljr3pai4b34ylefy7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/34</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14034</id>
    <revision>
      <id>228245</id>
      <parentid>57603</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228245</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2356" sha1="2tjlpn72spx1w3pn5jb6subxdr1wnk3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{Block center|&lt;poem&gt;ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਪੁਛਿਆ : 
“ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਕੰਵਰ ਨੂੰ 
ਉਹ ਕੁਝ ਸਿਖਾਏ ਜੋ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ !&quot; 
ਹਰੇਕ ਨੇ ਇਕ-ਬੋਲ ਆਖਿਆ : 
“ਰਾਜਨ ! ਵਿਸ਼ਾਮਿੱਤ੍ਰ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, 
ਸਭ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਪਾਠੀ, ਸਭ ਇਲਮਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ,
ਤੇ ਸਭ ਹੁਨਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ।’’ 
ਵਿਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰ ਆਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣੀ; 
ਤੇ ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਹਾੜੇ, ਕੰਵਰ ਨੇ ਸੰਦਲ ਪਟੀ ਫੜੀ, 
ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਰ ਉਤੇ ਮੋਤੀ ਜੜੇ ਸਨ 
ਤੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਧੂੜੇ ਨਾਲ ਕੁਲੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। 
ਪੱਟੀ ਤੇ ਕਾਨੀ ਫੜੀ, ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਪਾਈ 
ਕੰਵਰ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੋਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ : 
&quot;ਬਾਲਕ ਜੀ, ਇਹ ਮੰਤਰ' ਲਿਖੋ !'' ਤੇ ਉਸ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 
ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। 
“ਅਚਾਰਯ ਜੀ, ਮੈਂ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ।’’ ਕੰਵਰ ਨੇ ਸਨਿਮ੍ਰ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਝਟ ਉਤੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾਂ 
ਇਕੋ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਕਈਆਂ ਵਿਚ - 
ਨਾਗਰੀ, ਦਖ਼ਸ਼ਿਨ, ਮੰਗਲਾ, 
ਪਰੂਸ਼ਾਂ, ਯਵਾ, ਤਿਰਥੀ, ਉਕ 
ਦਰਦ, ਸਿਖਯਾਨੀ, ਮਨ, ਮਧਿਆਚਾਰ, 
ਮੂਰਤਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਤੇ ਸੈਨੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ 
ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਚਿਤ੍ਰ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ, 
ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, 
ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਹਨ,
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||੮|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2tjlpn72spx1w3pn5jb6subxdr1wnk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/35</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14035</id>
    <revision>
      <id>228246</id>
      <parentid>57674</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228246</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2293" sha1="oo8wi3ejnlvtc20joxlmznq4z7bq9kv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਅੱਖਰ ਉਸ ਲਿਖੇ, 
ਤੇ ਹਰੇਕ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਉਚਾਰੀ ਤੁਕ ਪੜ੍ਹੀ; 
ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਖਿਆ, “ਏਨਾਂ ਬਹੁਤ ਹੈ, 
ਆਉ ਹੁਣ ਗਿਣਤੀ ਕਰੀਏ।&lt;/poem&gt;

{{gap}}ਮੇਰੇ ਪਿਛੇ ਗਿਣਦੇ ਗਾਉ ਲੱਖ ਤੀਕਰ, 
ਇਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ, ਚਾਰ ਤੋਂ ਦਸ ਤੇ ਫੇਰ ਦਸ ਤੋਂ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ।&quot; 
ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਕੰਵਰ ਨੇ ਇਕਾਈ, ਦਹਾਈ, ਸੈਂਕੜੇ ਗਿਣੇ; 
ਲੱਖ ਉਤੇ ਵੀ ਨਾ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ : 
“ਕੋਟੀ, ਨਾਹੁਤ, ਨਿਨਾਹੁਤ, ਖੰਬ, ਵਿਸਖੰਬ, ਅਬਾਬ, ਅਤਾਤ, 
ਕੁਮੁਦ ਗੁੰਧੀਖ ਤੇ ਉਤਪਲਾ, 
ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪਦਮ। 
ਪਦਮ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ 
ਕਾਬਯ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, 
ਕੋਟੀ ਕਾਬਯ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਤਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, 
ਸਰਵਿਨੀਕਚੇਪਾ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦੀ ਰੇਤ ਦੇ ਕਿਣਕਿਆਂ ਨੂੰ
{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਗਿਣੀਦਾ ਹੈ, 
ਜੇ ਏਦੂੰ ਵੀ ਵਡੇਰੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸੰਖਾਂ 
ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਤਰੇ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, 
ਜਿਹੜੇ ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਪੈਣ, ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਮਹਾਂ-ਕਲਪ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ 
ਭੂਤ ਤੋਂ ਭਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਗਿਣਦੇ ਹਨ।&quot;&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}&quot;ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ।&quot; ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਤ੍ਰ ਦਿਤਾ, ਅਤਿ ਬੀਬੇ ਕੰਵਰ, ਜੇ ਇਹ ਤੁਸੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੀ ਲਕੀਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਮੈਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||੯|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oo8wi3ejnlvtc20joxlmznq4z7bq9kv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/36</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14062</id>
    <revision>
      <id>228247</id>
      <parentid>57681</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228247</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="8lsza220nsbo7iszjifelytlyq3n112" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਵਾਂ ?'
ਬਾਲਕ ਨੇ ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ: &quot;ਅਚਾਰਯ ਜੀ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਪੂਰਬਕ ਮੈਨੂੰ ਸਰਵਨ ਕਰਨਾ। ਦਸ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸੂਖਮ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਦਸਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਤਸਰੀਨ, ਤੇ ਸਤਾਂ ਤ੍ਰਸਰੀਨਾ ਦਾ ਇਕ ਕਿਣਕਾ ਜਿਹੜਾ ਕਿਰਣ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਡਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਸਤ ਕਿਣਕਿਆਂ ਦਾ ਚੂਹੇ ਦੀ ਮੁਛ ਦਾ ਨੁਕਤਾ, ਤੇ ਦਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਲੀਖ, ਦੇਸਾਂ ਲੀਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਯੁਕ, ਦਸਾਂ ਯੁਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜੌਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦਾ ਮਗਜ਼ ਤੇ ਸਤ ਮਗਜ਼ ਧਮੂੜੀ ਦੇ ਲਕ ਦੁਆਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੰਗੀ ਦਾ ਦਾਣਾ 
ਰਾਈ ਤੇ ਜੌਆਂ ਦਾ - ਤੇ ਦਸਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪੋਟਾ, 
ਦਸ ਪੋਟਿਆਂ ਦੀ ਗਿਠ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 
ਕਮਾਨ, ਡਾਂਗ, ਨੇਜ਼ੇ, ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀਦਾ ਹੈ। 
ਵੀਹ ਨੇਜ਼ੇ ਦੀ ਲਮਿੱਤਣ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ 
ਉਹ ਵਿਥ ਜਿਹੜੀ ਇਕ ਆਦਮੀ ਇਕ ਸਾਹ ਵਿਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। 
ਇਕ ਸੌ ਸਠ ਸਾਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਯੋਜਨ, ਤੇ ਹੇ ਸਵਾਮੀ ਜੀ, ਜੇ 
ਆਪ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਯੋਜਨ ਲੰਮੀ ਸੂਰਜ-ਕਿਰਣ ਵਿਚ 
ਕਿਣਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।&quot;{{dhr|1em}}
{{gap}}ਤਾਂ ਕਮਾਲ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਕੰਵਰ ਨੇ 
ਸਾਰੇ ਕਿਣਕਿਆਂ ਦੀ ਠੀਕ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਦਿਤੀ। 
ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਬਾਲਕ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉਤੇ ਢੈ ਪਿਆ, ਤੇ ਬੋਲਿਆ : “ਤੁਸੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀ ਗੁਰੂ ਹੋ। 
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹਾਂ, ਮਿਠੇ ਕੰਵਰ ! 
ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਇਹ ਦਸਣ ਲਈ ਆਏ ਹੋ,
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||੧੦|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8lsza220nsbo7iszjifelytlyq3n112</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/37</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14064</id>
    <revision>
      <id>228248</id>
      <parentid>79062</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228248</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2242" sha1="1wc1y4xp7uscxagwv5l579gfuvamu7z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਿ ਗੂਥਾਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਤੁਸੀ ਸਭ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋ,
ਤੇ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਤਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
  ਇਹ ਮਤਾ ਭਗਵਾਨ ਬੁਧ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ ਰਹੇ । | 
ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤਾ ਜਾਣਦੇ; ਬੋਲ ਵਿਚ ਅਤਿ ਕੋਮਲ,
ਪਰ ਬੜੇ ਸਿਆਣੇ; ਮੁਖ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੜਾ ਰਾਜਸੀ, |
ਪਰ ਵਤੀਰਾ ਬੜਾ ਸਨਿ; ਸਹਿਨ ਸ਼ੀਲ, ਅਦਬ ਭਰਪੂਰ,
ਨਰਮ ਦਿਲ, ਪਰ ਡਰ ਭਉ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲੀ 
ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵਧੇਰੇ ਦਲੇਰ ਸਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਜਿਸ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦਾ ਕੰਵਰ ਵਾਂਗ ਪਿਛਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ
ਸ਼ਾਹੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਕੰਵਰ ਨਾਲੋਂ ਤਿਖੇਰਾ ਰਬ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਸੀ | ਚਲਾਇਆ:
 ਪਰ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰੀ ਕੰਵਰ ਖੜੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,
 ਤੇ ਹਰਨ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦੇਂਦਾ ਸੀ:
 ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਿਤੀ ਦੌੜ ਹਾਰ ਦੇਂਦਾ ਸੀ,
 ਜਦੋਂ ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹ ਔਖਾ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਦਾ ਸੀ;
 ਜਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਉਤੇ ਹਾਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੇਖਦਾ ਸੀ
 । ਤੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਵਰੇ ਲੰਘਦੇ ਗਏ, .
 ਸਾਡੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਤਰਸ ਵਧਦਾ ਗਿਆ,
 ਜੀਕਰ ਦੇ ਕੋਮਲ ਪਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਡਾ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਿਛ ਠੰਢੇ ਪਰਛਾਵੇਂ | ਖਲਾਰਦਾ ਹੈ । 
ਪਰ ਅਜੇ ਤਕ ਬਾਲਕ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਦੁਖ, ਦਰਦ, ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ;
 ਸਿਵਾਇ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਓਪਰੇ ਨਾਮ ਹ
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;{{center|੧੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1wc1y4xp7uscxagwv5l579gfuvamu7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/38</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14066</id>
    <revision>
      <id>228249</id>
      <parentid>142496</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228249</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2490" sha1="h1nuhi72f5i9bs5h73lvw3nr4zbfr5u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤਦੇ ਏਉਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਗ਼ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਹਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਜੰਗਲੀ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਡਾਰ ਹਿਮਾਲੀਆ ਦੀ ਹਿਕ ਉਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਲ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਚਿਟੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚੋਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਦੇ, ਚਿਟੇ ਪੰਛੀ ਉਡੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਉਨਾਂ ਦੀ ਰਾਹਬਰ ਸੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਕੰਵਰ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਵੀਰ ਦੇਵਦਤ ਨੇ ਕਮਾਨ ਤਾਣੀ, ਇਕ ਤਿਖਾ ਬਾਣ ਉਡਿਆ ਤੇ ਮੋਹਰਲੇ ਹੰਸ ਦੇ ਚੌੜੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਜਾ ਖੁਭਿਆ, ਖਾਲੀ ਨੀਲੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਖਿਲਰੇ ਖੰਭੀ ਪੰਛੀ ਆ ਢੱਠਾ, ਚੰਦਰਾ ਤੀਰ ਵਿਚ ਖੁਭਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਖੰਭਾਂ ਦੀ ਚਿਟੀ ਚਾਂਦੀ ਉਤੋਂ ਕਿਰਮਚੀ ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੰਵਰ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਚੁਕ ਲਿਆ, ਮਲਕੜੇ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਰਖ ਲਿਆ, ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰ ਲਈ, ਸਹਿਮੇ ਜਾਂਗਲੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਥਾਪੜ ਕੇ ਉਹਦੀ ਧੜਕਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤੀ, ਖਿਲਰੇ ਖੰਭਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹੌਲੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਦੀ ਦਯਾ-ਛੁਹ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਅਮਨ ਦੀ ਠੰਢ ਵਸਾਈ। ਕੰਵਰ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕੇਲੇ ਦਾ ਨਵ-ਟੁਟਾ ਪਤਰ ਵਧ ਕੂਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਖਬੇ ਹਥ ਵਿਚ ਫੜੀ, ਸਜੇ ਨਾਲ ਫਟ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਾਲਮ ਲੋਹਾ ਕੰਵਰ ਨੇ ਪੁਟਿਆ, ਤੇ ਚੀਰ ਉਤੇ ਠੰਡੇ ਪਤੇ ਰਖ ਕੇ ਸੁਖਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਤ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ। ਪਰ ਕੰਵਰ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਏਨਾ ਘਟ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਕਿ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵੀਣੀ ਵਿਚ ਤੀਰ ਦੀ ਨੋਕ&lt;noinclude&gt;{{rh||੧੨|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h1nuhi72f5i9bs5h73lvw3nr4zbfr5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/39</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14068</id>
    <revision>
      <id>228250</id>
      <parentid>61086</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228250</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2346" sha1="oi1igk73x6b8wltk3ovvb17uduos7u6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

| ਉਸ ਨੇ ਦੋਭੀ, ਤੇ ਚੋਭ ਨਾਲ ਕੰਬਿਆ, ' | ਤੇ ਭਰੇ ਅਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਗਲਕੜੀ ਪਾਈ ।
| ਤਦ ਕਿਸੇ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ | ਇਕ ਹੰਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਏਥੇ ਗੁਲਾਬ ਵਿਚ ..., ਢਠਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਉਹ ਭੇਜ ਦਿਓ । .. ਕੀ ਆਪ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋਗੇ ?”
. ਨਹੀਂ' ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਪੰਛੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜਣਾ ਭਲਾ ਯੋਗ ਹੀ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਹੰਸ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਦੀ ਰਬੀ ਰਫਤਾਰ ਮਾਰ ਸੁਟੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਚਿਟੇ ਖੰਭਾਂ ਵਿਚ ਧੜਕਦੀ ਸੀ ।’’ .. ਤਾਂ ਦੇਵਦਤ ਨੇ ਉ ਘਲਿਆ:ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀ, ਮੋਇਆਜਾਂ ਜਿਉਂਦਾ, | ਉਸੇ ਦਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਉਨੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ
ਸਮਾਨੇ ਉਡਦਾ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਡਿਗਾ ਉਹ ਮੇਰਾਹੈ। ਮੇਰਾ ਚੰਗਾ ਵੀਰ ਮੇਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੇ ! ਤਦ ਸਾਡੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਹੰਸ ਦੀ ਧੌਣ ਆਪਣੀ ਕੂਲੀ ਗਲ ਨਾਲ | ਲਾ ਲਈ
ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਆਖ ਦਿਓ, ਨਹੀਂ, ਪੰਛੀ ਮੇਰਾ ਹੈ, | ਲਖਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਆਪਣੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ,
ਜਿਦੇ ਉਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤਰਸ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਧੜਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਂ ਮਨੁਖਾਂ ਨੂੰ ਤਰਸ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਤੇ ਗੁੰਗੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਸ਼ਾਪੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਪ੍&lt;noinclude&gt;੧੩&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oi1igk73x6b8wltk3ovvb17uduos7u6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/40</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14070</id>
    <revision>
      <id>228251</id>
      <parentid>79063</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228251</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2146" sha1="p55c55ol0sgyalz4jyoovxrzcxh6of6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨਿਰਾ ਮਨਖੀ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ
ਪਿੰਦਾਂ ਚਿੰਦਾਂ ਦਾ ਵੀ :
 ਪਰ ਜੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੇਵਦਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਹੈ,
 ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖੇ,
 ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਨਿਰਨਾ ਕਰਾ ਲਈਏ 
। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ : ਭਰੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕਈਆਂ ਏਧਰ ਦੀ ਗਲ ਕੀਤੀ, ਕ
ਈਆਂ ਓਧਰ ਦੀ: ਓੜਕ ਇਕ ਨਾਵਾਕਫ਼ ਪ੍ਰੋਹਤ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਆਖਿਆ “ਜੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਰਖਿਅਕ ਜੀਉਂਦੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਖਦਾ ਸੀਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਜਾੜਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰਨ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਦਾ ਹੈ; ਪੰਛੀ ਇਸ ਨੂੰ
ਦੇ ਦਿਓ ! ਇਹ ਨਿਰਨਾ ਸਭ ਨੇ ਸਲਾਹਿਆ: ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਹਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ, ਉਹ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਕ ਫਨੀਅਰ ਸੱਪ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖਿਆਦੇਵਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਏਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ !
ਏਸ ਤਰਾਂ ਸਾਡੇ ਭਗਵਾਨ ਬੁਧ ਨੇ ਤਰਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ।
ਪਰ ਅਜੇ ਉਸ ਇਕ ਪੰਛੀ ਦੇ ਦੁਖੜੇ ਤੋਂ ਛੁਟ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਮਜਿਨਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਰਲਿਆ।
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p55c55ol0sgyalz4jyoovxrzcxh6of6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/41</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14072</id>
    <revision>
      <id>228252</id>
      <parentid>142468</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:49:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228252</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2462" sha1="fro0xz2mdtu6aphlaos7pod1925ctq1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪਰ ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਹਾੜੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: &quot;ਆਉ, ਬੀਬੇ ਪੁਤ੍ਰ ਜੀ, ਤੇ ਬਹਾਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖੋ; ਤੇ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕੇ ਕਾਮੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਇਕੱਤ੍ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕੀਕਰ ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ-ਜਿਹੜੀ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਾਟਾਂ ਬਲਣਗੀਆਂ-ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਰੁਤ ਸੁਹਣੀ ਹੈ, ਲਿਸ਼ਕਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ, ਹਰੀ ਘਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਗੌਂਦੇ ਬੋਲ। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਖੂਹਾਂ ਤੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਫਿਰੇ, ਸਭ ਪਾਸੀਂ ਅਮੀਰ ਰੱਤੀ ਧਰਤੀ ਉਤੇ, ਬਦਲਾਂ ਦੇ ਤਕੜਿਆਂ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਪੰਜਾਲੀਆਂ ਚਿਰਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਹਲ ਫਿਰਦੇ, ਮੋਟੀ ਮਿੱਟੀ ਉਠਦੀ ਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਨਰਮ ਲੀਹਾਂ ਵਿਚ ਡਿਗਦੀ ਸੀ, ਉਛਲਦੇ ਫਾਲਿਆਂ ਉਤੇ ਹਾਲੀ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਰਖਦੇ ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਿਆੜ ਲੀਕਦੇ ਸਨ; ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚ ਨਦੀ ਛਣਕਦੀ ਸੀ, ਜਿਦ੍ਹੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੰਢਿਆਂ ਉਤੇ ਹਰੀ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਬੀਜਣ ਵਾਲੇ ਛੱਟੇ ਖਿਲਾਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੇ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਆਲ੍ਹਣੀ ਮੁੜੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਬੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਨਿੱਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਰ-ਸਰ ਸੀ, ਕਿਰਲੀ, ਮੱਖੀ, ਟਿੱਡੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੀੜੇ ਜਿਹੜੇ ਬਹਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅੰਬਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਹਰੀ ਭੱਠੀ ਉਤੇ ਇਕੱਲਾ ਠਠਿਆਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰ
ਰਿਹਾ ਸੀ,

{{rh||૧૫|}}&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fro0xz2mdtu6aphlaos7pod1925ctq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/42</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14074</id>
    <revision>
      <id>228253</id>
      <parentid>142469</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228253</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2264" sha1="ou4k2f7gvogdj3d2qqvk9bdo9o6jz9y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਧਾਰੀਦਾਰ ਗਲਹਿਰੀਆਂ ਨੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਮੈਨਾਂ ਬੋਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਘੁੱਗੀਆਂ ਘੂੰ ਘੂੰ ਕਰਦੀਆਂ, ਤੇ ਸ਼ਰੋਵਰ ਉਤੇ ਬਗਲਾ ਧੌਣ ਚੁੱਕੀ ਖੜਾ ਸੀ, ਇੱਲਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੌਣ ਵਿਚ ਗੇੜੇ ਕਢ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸੰਧੂਰੇ ਮੰਦਰ ਦੁਆਲੇ ਮੋਰ ਉਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰੇਕ ਜੂਹ ਵਿਚ ਕਬੁਤਰ &quot;ਗੁਟਰੂੰ ਗੁਟਰੂੰ&quot; ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਦੂਰ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਡੱਫੜੇ ਵਜੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਮਨ ਤੇ ਬਹੁਲਤਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਸੀ। ਕੰਵਰ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਜੀਵਨ ਏਸ ਗੁਲਾਬੀ ਫੁਲ ਉਤੇ ਉਹਦੀ ਡੂੰਘੀ ਨਜ਼ਰ ਕੰਡੇ ਵੀ ਵੇਖਦੀ ਸੀ, ਕੀਕਰ ਧੁਪੇ ਭੁਜਦਾ ਜੱਟ ਰੋਟੀ ਲਈ ਮਸ਼ੱਕਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਊਣ ਲਈ ਪਸੀਨਾ ਵਗਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕੀਕਰ ਉਹ ਮੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਤਪਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਲੀਆਂ ਵੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਡੰਡਾ ਖੋਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਰਲੀ ਕੀੜੀ ਨੂੰ, ਸੱਪ ਕਿਰਲੀ ਨੂੰ, ਇੱਲ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਕੀਕਰ ਵੱਡਾ ਬਗਲਾ ਛੋਟੇ ਬਗਲੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੋਹ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਬੁਲਬੁਲ ਤੀਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬੁਲਬੁਲ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਦਾ ਸੀ; ਸਭ ਥਾਂਈਂ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਤਲ ਕਰਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪ ਕਤਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ,

{{rh||੧੬|}}&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ou4k2f7gvogdj3d2qqvk9bdo9o6jz9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/43</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14075</id>
    <revision>
      <id>228254</id>
      <parentid>142470</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:49:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228254</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2130" sha1="5s4b6pf9hamz1b7xg53uhev2lhpt28q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਉਤੇ ਜੀਉਂ ਰਹੀ ਸੀ ਏਉਂ ਉਹ ਸੁਹਣੀ ਝਾਤੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਜਾਂਗਲੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਕਤਲ-ਮਨਸੂਬੇ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਕੀੜੇ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ,- ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੇਖ-ਭੁੱਖਾ ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸ਼ੁਹਦੇ ਡੰਗਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੌਣਾਂ ਪੰਜਾਲੀ ਨਾਲ ਪੱਛੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਰਬਲ ਇੱਛਾ ਜਿਹੜੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਕ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਬਣਾਂਦੀ ਹੈ- ਕੰਵਰ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਹਉਕਾ ਭਰਿਆ: &quot;ਕੀ ਇਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਧਰਤੀ ਹੈ’’ ਉਸ ਆਖਿਆ,&quot;ਜਿਹੜੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾਣ ਆਏ ਹਨ? ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਰੋਟੀ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਕੀਕਣ ਲੂਣੀ ਹੈ, ਬੈਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੇਡੀ ਕਠਿਨ ਹੈ! ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਤਕੜੇ ਦਾ ਸੰਗ ਕੇਡਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ! ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਮਨਸੂਬੇ! ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ। ਜ਼ਰਾ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਉ ਤੇ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦਸਿਆ ਜੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਲੈਣ ਦਿਓ!&quot;

{{gap}}ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਚੰਗੇ ਭਗਵਾਨ ਬੁਧ ਇਕ ਜਾਮਣੂੰ-ਬ੍ਰਿਛ ਹੇਠਾਂ ਬਹਿ ਗਏ, ਚੌਕੜੀ ਮਾਰ ਲਈ-ਜੀਕਰ ਪੂਜਯ ਬੁਧ ਬਹਿੰਦੇ ਹਨ-ਤੇ ਪਹਿਲੋਂ, ਏਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਰੋਗ ਉਤੇ ਵਿਚਾਰਨ ਲੱਗੇ, ਇਸ ਦੇ ਸੋਮੇ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਪਾਅ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ।&quot;

{{rh||੧੭|}}&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5s4b6pf9hamz1b7xg53uhev2lhpt28q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/44</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14077</id>
    <revision>
      <id>228255</id>
      <parentid>142471</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228255</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2428" sha1="1b2y0djqh8bd7blo6vgq88y8t0lh89e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਅਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਰਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰੀਤ; ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਅਜਿਹੀ ਇਛਾ ਪੀੜਾ ਹਰਨ ਲਈ ਉਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਚ ਗਈ, ਕਿ ਕੰਵਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਤੇ ਸੁਰਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਬਾਲਕ-ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਮਾਰਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੌੜੀ ਹੈ।

{{gap}}ਉਸ ਘੜੀ ਸਿਰ ਉਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪੰਜ ਪੂਜਯ ਉਡਦੇ ਲੰਘੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਖੰਭ ਫੜਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਲੋਂ ਉੱਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰੇ। &quot;ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਉਡਾਰੀ ਤੋਂ ਹਟਕ ਰਹੀ ਹੈ?&quot; ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, -ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਹਾਂ ਰਬੀ ਬਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਨੀਯ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਦ, ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬੁਧ ਉਤੇ ਪਈ, ਗੁਲਾਬੀ ਚੱਕਰ ਸਿਰ ਦੁਆਲੇ ਸੀ, ਤੇ ਲੋਕ-ਭਲੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮਗਨ ਸੀ; ਤਦੇ ਇਕ ਝੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ: &quot;ਰਿਸ਼ੀਓ! ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਉਤਰੋ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।&quot; ਤਦ ਉਹ ਉਜਲੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਈਆਂ, ਤੇ ਉਸਤਤ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਂਵਿਆਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਪਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋ ਸੁਣਾਨ ਲਈ।


{{gap}}ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੰਵਰ ਦੇ ਢੂੰਡਣ ਲਈ ਘਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਡਿੱਠਾ, ਭਾਵੇਂ ਦੁਪਹਿਰਾ ਹੁਣ ਦਲਣ ਲਗਾ ਸੀ,

{{rh||੧੮|}}&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1b2y0djqh8bd7blo6vgq88y8t0lh89e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/45</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14079</id>
    <revision>
      <id>228256</id>
      <parentid>142472</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228256</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="849" sha1="ameaiemuoefm1axult05bbpfpn9ivo2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੇ ਸੂਰਜ ਪਛਮੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਲ ਧਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਾਮਣੂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜੋਤਾ ਰਿਹਾ, ਮਤੇ ਡਿੰਗੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਮੁਤਬੱਰਕ ਮਥੇ ਉੱਤੇ ਪੈਣ; ਤੇ ਜਿਸ ਇਹ ਝਾਤੀ ਵੇਖੀ ‘ਉਸ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ਾ ਵੀ ਸੁਣਿਆ &quot;ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ, ਸੁਖੀ ਬੈਠੋ! ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਪਰਛਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ, ਮੇਰਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਏਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ।&quot;

{{rh||੧੯|}}&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ameaiemuoefm1axult05bbpfpn9ivo2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/46</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14080</id>
    <revision>
      <id>228257</id>
      <parentid>142479</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228257</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1546" sha1="4lhmft414t1h32vkmkr7nbvr7gwpmeq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rh||﻿ਦੂਜੀ ਪੁਸਤਕ|}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਭਗਵਾਨ ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਬਰਸ ਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤਿੰਨ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰੇ ਜਾਣ, ਇਕ ਚੌਰਸ ਚੀਰੇ ਸ਼ਹਿਤੀਰ ਤੇ ਦਿਉਦਾਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਸਿਆਲ ਵਿਚ ਨਿਘਾ ਹੋਵੇ, ਇਕ ਰੰਗਦਾਰ ਸੰਗਿ-ਮਰਮਰ ਦਾ, ਜੋ ਹੁਨਾਲੇ ਵਿਚ ਠੰਢਾ ਹੋਵੇ; ਤੇ ਇਕ ਪਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦਾ, ਜਿਸ 'ਚ ਨੀਲੀਆਂ ਟੈਲਾਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਣ।

{{gap}}ਬਿਜਾਈਆਂ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਚੰਬਾ ਖਿੜਦਾ ਸੀ ਤਿੰਨੇ ਮਹਿਲ ਅਤਿ ਪਿਆਰੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਸੋਭਾ, ਸੁਰਾਮਾ, ਰਾਮਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ। ਮੋਹਨ-ਬਗੀਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਲੇ ਮਹਿਕਦੇ ਸਨ, ਨਦੀਆਂ ਆਪ ਮੁਹਾਰੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ, ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਘਾ ਕਿਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਧਾਰਥ ਜਿਧਰ ਚਾਹੇ ਉਧਰ ਵਿਚਰਦਾ ਸੀ; ਹਰੇਕ ਨਵੀਂ ਘੜ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ; ਜੀਵਨ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਤੇ ਜਵਾਨ ਲਹੂ ਤਿਖਾ ਤੁਰਦਾ ਸੀ;&lt;noinclude&gt;{{rh||੨੦|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4lhmft414t1h32vkmkr7nbvr7gwpmeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/47</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14082</id>
    <revision>
      <id>228258</id>
      <parentid>142481</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2235" sha1="rkza65jqh67qdm66n1imedd1tk05i0s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਕਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਐਉਂ ਆ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਜੀਕਰ ਉਡਦੇ ਬਦਲ ਝੀਲ ਦੀ ਚਿਟੀ ਹਿਕ ਨੂੰ ਘਸਮੈਲਾ ਦਰਸਾਂਦੇ ਹਨ।


{{gap}}ਇਹ ਵੇਖ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਸੱਦੇ &quot;ਤੁਸੀ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਜੀ, ਬੁਢੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਮੰਡਾ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਲੜ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰਾ, ਸੰਸਾਰ ਸਾਰੇ ਦਾ ਹਾਕਿਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਭ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੌਣਾਂ ਭੰਨੇਗਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ, ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਰੀਝ ਹੈ,- ਜਾਂ ਇਹ ਸੋਗੀ ਇਕੱਲੇ ਮਾਰਗ, ਤੇ ਤੁਰੇਗਾ, ਤਿਆਗ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਸ ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਕੀ ਕੁਝ ਲੱਭੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਰਖਣ-ਜੋਗ ਸਭ ਗੁਆਚ ਜਾਏਗਾ; ਤੇ ਏਸੇ ਮਾਰਗ ਵਲ ਇਹਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੇਰੇ ਇਹਨਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਲਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਤੁਸੀ ਸਿਆਣੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿਓ; ਕੀਕਰ ਇਹਦੇ ਪੈਰ ਓਸ ਸ਼ਾਹ-ਰਾਹ ਵਲ ਮੋੜੇ ਜਾਣ, ਜਿਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਭੋ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਹਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਮ ਲਈ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ।&quot; ਇਕ ਅਤਿ ਬ੍ਰਿਧ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ: &quot;ਮਹਾ-ਰਾਜਾ! ਪੀਤ ਇਹਨਾਂ ਪਤਲੇ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਦਾ ਦਾਰੂ ਹੈ; ਇਸਦੇ ਅਨ-ਮੱਲੇ ਦਿਲ ਦੁਆਲੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||ર૧|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rkza65jqh67qdm66n1imedd1tk05i0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/48</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14084</id>
    <revision>
      <id>228259</id>
      <parentid>142484</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2409" sha1="tbkb3jo04r82rmvj2mz7ko7a8h9f4t5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਇਸਤ੍ਰੀ-ਨਖ਼ਰਿਆਂ ਦਾ ਜਾਦੂ ਧੂੜ ਦਿਉ। ਇਸ ਬੀਬੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਸੁਹੱਪਣ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਸਵਰਗ-ਭੁਲਾਣੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਨੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ? ਕੋਮਲ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਇਹਨੂੰ ਲੱਭ ਦਿਓ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਕੜ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਸੌਖੇ ਹੀ ਬੰਨੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।&quot;

{{gap}}ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਠੀਕ ਜਾਤਾ। ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:&quot;ਜੇ ਅਸਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਢੂੰਡੀਆਂ, ਕਈ ਵੇਰ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅੱਖ ਨਾਲ ਚੁਣਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੇ ਅਸੀ ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੁਸਨ ਦਾ ਬਾਗ ਲਿਆ ਖਲ੍ਹਾਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਕਿ ਉਹ ਮਨ-ਆਏ ਗ਼ੁੰਚੇ ਤੋੜ ਲਵੇ, ਉਹ ਮੁਸਕ੍ਰਾ ਛਡੇਗਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਸਵਰਗ ਦਾ ਉਹ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਖ ਭੁਆ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਇਗਾ।&quot; ਤਦ ਦੂਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ; &quot;ਬਾਰਾਂ ਸਿੰਙਾ ਤੁਰਿਆ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਓੜਕ ਹੋਣੀ ਦਾ ਤੀਰ ਆ ਕਾਲਜੇ ਟਿਕਦਾ ਹੈ; ਇਹਨੂੰ ਵੀ ਜੀਕਰ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੋਹ ਖੜੇਗਾ, ਕੋਈ ਮੁਖੜਾ ਸਵਰਗ ਜਾਪੇਗਾ, ਕੋਈ ਮੂਰਤ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਗਾਣ ਵਾਲੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪ੍ਰਭਾਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸੁਹਣੀ ਦਿੱਸੇਗੀ। ਏਉਂ ਕਰੋ, ਮੇਰੇ ਰਾਜਨ! ਇਕ ਮੇਲਾ ਜੋੜੋ ਜਿਥੇ ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸੁਹਜ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਲੱਭਣ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸੁਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੇਵੇ।&lt;noinclude&gt;{{rh||੨੨|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tbkb3jo04r82rmvj2mz7ko7a8h9f4t5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/49</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14086</id>
    <revision>
      <id>228260</id>
      <parentid>142494</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228260</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2350" sha1="3e5fda8op1x5vx4h6pxlkdzehta1fu5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁਹਣੀਆਂ ਉਹਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਣ, ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਕਿਹੜੀਆਂ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਉਹਦੇ ਕੋਮਲ ਰੁਖ਼ਸਾਰ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਏਉਂ ਅਸੀ ਪੇਮ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ, ਤੇ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਝੁਠਿਆਰ ਖੜਾਂਗੇ।&quot; ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਲੱਗੀ; ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਦਿਨ, ਢੰਡੋਰਚੀ ਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ: &quot;ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਆਓ; ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਲੱਗੇਗਾ, ਤੇ ਕੰਵਰ ਇਨਾਮ ਵੰਡੇਗਾ, ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਬਹੁ-ਮੁਲੀ ਸੁਗਾਤ ਸਭ ਨੂੰ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਸੁਗਾਤ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਨੂੰ।&quot;

{{gap}}ਕਪਲ ਵਸਤ ਦੀਆਂ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਹੁਮ-ਹੁਮਾ ਆਈਆਂ ਹਰੇਕ ਦੇ ਕਾਲੇ ਕੇਸ ਨਵੇਂ ਵਾਹੇ ਤੇ ਗੰਦੇ, ਝਿੰਮਣੀਆਂ ਸੁਰਮੇ ਨਾਲ ਲਿਸ਼ਕਦੀਆਂ ਬਣ-ਫਬੀਆਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਖਲਾਰਦੀਆਂ, ਵਸਤਰ ਬਾਂਕੇ, ਚੁੰਨੀਆਂ ਰਾਂਗਲੀਆਂ, ਮਹੀਨ ਹਥਾਂ ਪੈਰਾਂ ਉਤੇ ਨਵੀਂ ਲਗੀ ਮਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਮਥੇ ਉਤੇ ਤਿਲਕ-ਬੰਦੀ ਤਾਜ਼ੀ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਯੁਵਤੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸੁਹਣਾ ਮੌਲਾ ਸੀ; ਚੌੜੇ ਕਾਲੇ ਨੈਣ ਧਰਤੀ ਵਲ ਝੁਕੇ ਉਹ ਤਖ਼ਤ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀਆਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ, ਸ਼ਾਹੀ ਜਲਾਲ ਤੇ ਰੁਅਬ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਧੜਕਾਂਦੀ ਸੀ;&lt;noinclude&gt;{{rh||੨੩|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3e5fda8op1x5vx4h6pxlkdzehta1fu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/50</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14087</id>
    <revision>
      <id>228261</id>
      <parentid>142829</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2184" sha1="tp8jbzgfcrute82v6gefu3m34fnb38x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਉਹ ਐਉਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਪਹੁੰਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਹਰੇਕ ਕੁੜੀ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਆਪਣੀ ਸੁਗਾਤ ਫੜਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਤਾਂਹ ਤੱਕਣੋ ਝਕਦੀ ਸੀ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਦਰਸ਼ਕ ਕਿਸੇ ਵਧ ਸੁਹਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਸਕਣੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗ ਜਾਣ ਕੇ ਚੰਗੇਰੀ ਸੁਗਾਤ ਦੇਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਹਿਰਨ ਦੀ ਤਰਾਂ ਖੜੋ ਕੇ ਸ਼ਾਹੀ ਹਸਤ-ਕੰਵਲ ਨੂੰ ਛੁੰਹਦੀ ਤੇ ਸਾਥਣਾਂ ਵਿਚ ਭਜ ਕੇ ਜਾ ਮਿਲਦੀ ਸਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਕੰਬਦੀ; ਉਹ ਐਡਾ ਦੈਵੀ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਮਾਨ, ਕੁੜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉਚੇਰਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਪਿੱਛੇ ਦੂਜੀ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ, ਨਗਰੀ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪ ਕੰਵਰ ਅਗੋਂ ਮਾਰਚ ਕਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਸੁਗਾਤਾਂ ਮੁਕਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਅਖੀਰੀ ਯੁਵਤੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਆਈ, ਤੇ ਨੇੜੇ ਖੜੋਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੌਂਕਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਖੁਸ਼-ਮਸਤਕ ਕੁੜੀ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੀ। ਕੋਈ ਅਕਾਸ਼ੀ ਸੱਚੇ ਵਿਚ ਢਲੀ ਸੁਰਤ ਸੀ; ਚਾਲ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ, ਨੈਣ ਪ੍ਰੇਮ-ਵੇਗੇ ਹਿਰਨ ਦੇ ਮੁਖੜਾ ਏਡਾ ਸੁੰਦਰ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਉਹਦਾ ਜਾਦੂ ਕਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਤੇ ਇਕੋ ਓਸੇ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਕੇ ਤਕਿਆ-ਦੇਵੇਂ ਤਲੀਆਂ ਹਿਕ ਉਤੇ ਜੜੀਆਂ- ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਡੌਲ ਗਰਦਨ ਸਿੱਧੀ ਖੜੀ ਸੀ।&lt;noinclude&gt;{{rh||२४|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tp8jbzgfcrute82v6gefu3m34fnb38x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/51</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14089</id>
    <revision>
      <id>228262</id>
      <parentid>142836</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2551" sha1="iucaf33yg2lo2im5z0k6narazvitx1p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿&quot;ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਸੁਗਾਤ ਹੈ?&quot; ਉਸ ਪੁਛਿਆ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਈ। &quot;ਸੁਗਾਤਾਂ ਮੁਕ ਗਈਆਂ ਹਨ।&quot; ਕੰਵਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, &quot;ਤਾਂ ਵੀ, ਪਿਆਰੀ ਭੈਣੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਲੈ ਲੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ।&quot; ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕੰਵਰ ਨੇ ਗਲੋਂ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਲਾਹੀ ਤੇ ਹਰੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਕੂਲੀ ਕਮਰ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਤੇ ਮਿਲਣੀ ਚੋਂ ਪ੍ਰੀਤ ਉਗਮੀ।

{{gap}}ਚੋਖੇ ਚਿਰ ਮਗਰੋਂ ਜਦੋਂ, ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ ਭਗਵਾਨ ਕੋਲੋਂ ਕਿਸੇ ਪੁਛਿਆ: &quot;ਸਾਕਯ ਕੁੜੀ ਦੀ ਤਕਨੀ ਨੇ ਕਿਉਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਏਉਂ ਧੜਕਾਇਆ ਸੀ?&quot; ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ &quot;ਅਸੀਂ ਓਪਰੇ ਨਹੀਂ ਸਾਂ, ਜੀਕਰ ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਓਦੋਂ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਉਮਰਾਂ ਗੁਜ਼ਰੀਆਂ, ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯਮਨ ਦੇ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਖੜੋਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਪਾਇਰ (ਮੁਨਸਫ) ਬਣਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਚੀੜਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਸ਼ਾਮੀ ਸਹਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੁੜੀਆਂ ਨਨਦੀਆਂ ਸਨ ਇਕ ਨੂੰ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਤਾਜ ਪਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਨੂੰ ਮੋਰ-ਖੰਭਾਂ ਦੀ ਕਲਗੀ ਨਾਲ ਸਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਇਕ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ’ਚ ਸਰੂ ਦੀ ਬਰੀਕ ਹਰਿਆਵਲ ਟੁੰਗਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਦੌੜੀ ਉਹ ਪਹਿਲੋਂ ਅੱਪੜੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਬੱਚੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਰਨੀ-ਬੱਚਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਦਿਲ ਦਾ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਹ ਕਈ ਖ਼ੁਸ਼ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਵੇ ਸਨ,&lt;noinclude&gt;{{rh||ર૫|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iucaf33yg2lo2im5z0k6narazvitx1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/52</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14091</id>
    <revision>
      <id>228263</id>
      <parentid>143038</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228263</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="3sda02lveka2djcdfo0pn1wifqnqzdt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{Block center/s}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੀ ਅਨ-ਵਿਛੜੇ ਉਹ ਮਰ ਗਏ ਸਨ। ਜੀਕਰ ਲੁਕਿਆ ਬੀਜ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪੁੰਗਰਦਾ ਹੈ, ਓਕਰ ਨੇਕੀ ਤੇ ਬਦੀ, ਪੀੜ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਘ੍ਰਿਣਾ, ਤੇ ਸਭ ਮੋਏ ਕਰਮ, ਮੁੜ ਫੁੱਟ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ, ਤੇ ਫਲ ਖੱਟੇ ਜਾਂ ਮਿੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੈਂ ਤੇ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਸਾਂ, ਤੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਜੀਵਨ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੇਂਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸਿਆਣੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਕੀਕਰ ਸਿਧਾਰਥ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਸੁਪ੍ਰਬੁਧ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ; ਤੇ ਕੀਕਰ-ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ-ਉਹ ਬਦਲਿਆ; ਤੇ ਕੀਕਰ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਨੇ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਤੇ ਕੰਵਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਤੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੁਗਾਤ ਬਾਰੇ ਤੇ ਹੋਰ ਉਹ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਅਕਹਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਸੀ।

{{gap}}ਪਿਆਰਾਂ ਭਰਿਆ ਰਾਜਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ; &quot;ਵੇਖੋ! ਅਸਾਂ ਜਾਦੂ ਲੱਭ ਲਿਆ; ਹੁਣ ਸਲਾਹ ਕਰੋ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਰੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਓ। ਹਰਕਾਰੇ ਭੇਜੋ, ਤੇ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਮੰਗੋ!&quot;

{{gap}}ਪਰ ਸਾਕਿਯਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਰਵਾਜ ਸੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||੨੬|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3sda02lveka2djcdfo0pn1wifqnqzdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/53</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14093</id>
    <revision>
      <id>228264</id>
      <parentid>143039</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2297" sha1="b0w72j98sq7exi6emyspehcqlp1hlyv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਚ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸੁਹਣੀ ਮੋਹਿਨੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਮੰਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਚਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੀਰਤਾ ਦਾ ਕਮਾਲ ਸਾਬਤ ਕਰੇ। ਇਹ ਰਸਮ ਰਾਜੇ ਲਈ ਵੀ ਤੋੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਇਸ ਲਈ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: &quot;ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਿਨੇ ਕਰੋ, ਮੇਰੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਆਪ ਦਾ ਅਤਿ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਰਨਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੇਰੀ ਕਮਾਨ ਮਰੋੜ ਸਕਦਾ, ਤਲਵਾਰ ਫੇਰ ਸਕਦਾ ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਦਾ ਤਾਜ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਪਰ ਉਹਦੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁਨਰ ਕੀਕਰ ਢੱਕਣਗੇ?

{{gap}}ਤਦ ਰਾਜੇ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਧਾਰਥ ਮਿਠੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ, ਦੇਵਦੱਤ ਵਰਗੀ ਕਮਾਨ ਕਿਸ ਚੁਕਣੀ ਹੈ, ਅਰਜਨ ਵਾਂਗ ਘੋੜੇ ਤੇ ਫੜਾਕੀ ਕਿਸ ਮਾਰਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਨੰਦਾ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਧਨੀ ਹੈ; ਪਰ ਕੰਵਰ ਨੀਵਾਂ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹਸਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ &quot;ਇਹ ਹੁਨਰ ਵੀ ਮੈਂ ਸਿੱਖੇ ਹਨ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਓ ਕਿ ਆਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰੇਕ ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਖੇਡ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਗੇ ਨਹੀਂ ਹਾਰਾਂਗ।&quot; ਤਦ ਇਹ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਤਵੇਂ ਦਿਨ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸਿਧਾਰਥ ਹਰ ਚਾਹਵਾਨ ਨੂੰ ਮਰਦਾਨਗੀ ਦੇ ਮੈਚ ਲਈ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ,&lt;noinclude&gt;{{rh||२੭|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b0w72j98sq7exi6emyspehcqlp1hlyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/54</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14095</id>
    <revision>
      <id>228265</id>
      <parentid>143076</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228265</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2334" sha1="qs64fwltg4cq92jciwutgbdp7qvaq72" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਜੇਤੁ ਦਾ ਤਾਜ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਹੋਵੇਗੀ।

{{gap}}ਇਸ ਲਈ, ਸਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਦੂਰੋਂ ਨੇੜਿਓਂ ਸਾਕਯ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਤੇ ਕਮਾਰੀ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਦੁਲ੍ਹਣ ਬਣ ਕੇ ਗਈ, ਵਾਜੇ ਤੇ ਡੋਲੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਿੰਙਾਂ ਵਾਲੇ ਬੈਲ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਰੱਥ; ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ ਚੋਂ ਦੇਵਦੱਤ ਉਮੈਦਵਾਰ ਸੀ, ਤੇ ਨੰਦਾ ਤੇ ਅਰਜਨ ਉੱਚ-ਜਨਮੇ ਸਨ; ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਸਨ, ਤਦੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਆਪਣੇ ਚਿੱਟੇ ਕੰਟਕ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਆਇਆ, ਕੰਟਕ ਇਸ ਅਨੋਖੀ ਲੁਕਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹਿਣਕਿਆ, ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਵੀ ਚਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਉਨਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਨਾਂ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਸੁਖ ਦੁਖ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੰਵਰ ਨੇ ਮਿਠੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ ਲਿਸ਼ਕੀ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਾਗਾਂ ਤਣੀਆਂ, ਕੰਟਕ ਦੀ ਚੌੜੀ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: &quot;ਉਹ ਇਸ ਮੋਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਯੋਗਤਾ ਵਿਚ ਸਰਬ-ਸਿਰੋਮਣੀ ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ ਰਕੀਬ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦੇਣ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲੋਂ ਵਾਧੂ ਦਲੇਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।&quot; ਤਦ ਨੰਦੇ ਨੇ ਤੀਰ-ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ,&lt;noinclude&gt;{{rh||੨੮|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qs64fwltg4cq92jciwutgbdp7qvaq72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/55</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14096</id>
    <revision>
      <id>228266</id>
      <parentid>143077</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2442" sha1="o9dqa6buzxy6erl4xfy1d2lryea8l6p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੇ ਇਕ ਢੋਲ ਛੇ ਗੋ ਦੁਰਾਡਾ ਰਖਿਆ ਅਰਜਨ ਨੇ ਵੀ ਛੇ ਪਰ ਦੇਵਦੱਤ ਨੇ ਅਠ ਗੇ ਪਰੇਡਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਦਸਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਢੋਲ ਮਸਾਂ ਕੌਡੀ ਜੇਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਤਦ ਤੀਰ ਛੁੱਟੇ, ਨੰਦੇ ਤੇ ਅਰਜਨ ਦੇ ਢੋਲ ਵਿੱਧੇ ਗਏ, ਪਰ ਦੇਵਦੱਤ ਦਾ ਤੀਰ ਢੋਲ ਦੇ ਆਰੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਖ਼ਲਕਤ ਨੇ ਨਾਅਰੇ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਤ੍ਰ ਅੱਖਾਂ ਉਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਖਿੱਚੀ, ਮਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਵਰ ਦਾ ਉੱਕਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪਵੇ। ਪਰ ਕੰਵਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬੈਂਤ ਦੇ ਕਮਾਨ ਚੁੱਕੇ ਜਿਹੜੇ ਤੰਦੀ ਨਾਲ ਬੱਧੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ-ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਬਲੀ ਬਾਹਾਂ ਹੀ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਹਸਦੇ ਨੇ ਟੁਣਕਾਏ ਤੇ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਮਰੋੜਿਆ, ਸਿਰ ਜੁੜ ਗਏ, ਤੇ ਮੋਟਾ ਬੈਂਤ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਤਿੜਕਿਆ; &quot;ਇਹ ਖੇਡ ਲਈ ਹੈ, ਪੇਮ ਲਈ ਨਹੀਂ&quot; ਉਸ ਆਖਿਆ,&quot;ਕੀ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਣੁਖ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜਾ ਸਾਕਯ-ਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ?&quot; ਤੇ ਇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: &quot;ਸਿੰਹਾਨੂੰ ਦਾ ਧਣੁਖ ਕੀ ਜਾਣੀਏ ਕਦੋਂ ਦਾ ਮੰਦਰ ਚ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਰੱਸੀ ਪਾ ਸਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਰੱਸੀ ਤਣੀ ਹੋਵੇ! ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਧਣੁਖ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਕਾਲੇ ਫ਼ੌਲਾਦ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕੰਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||੨੯|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o9dqa6buzxy6erl4xfy1d2lryea8l6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/56</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14098</id>
    <revision>
      <id>228267</id>
      <parentid>143078</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228267</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2514" sha1="9h3t0u5c8cpqufxem335h5jv5sjpzd3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਿਰਨ ਦੇ ਸਿੰਙ ਦਾ ਨਮੂਨਾ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਗੋਡੇ ਉਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜਾਚਿਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ-&quot;ਹੁਣ ਚਲਾਓ, ਮੇਰੇ ਭਰਾਓ।&quot; ਪਰ ਉਹ ਕਮਾਨ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਹੱਥ ਵੀ ਨਾ ਖਿੱਚ ਸਕੇ। ਤਦ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਕੇ ਕਮਾਨ ਦੱਬੀ, ਮਿਆਨੇ ਖਤ ਉਤੇ ਅੱਖ ਜੋੜੀ, ਤੇ ਰੱਸੀ ਛਣਕਾਈ, ਤੇ ਜੀਕਰ ਉਕਾਬ ਦਾ ਖੰਭ ਪੌਣ ਬਰਕਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਕਰ ਏਡੀ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਉੱਚੀ &quot;ਸਰ-ਰ&quot; ਹੋਈ ਕਿ ਥੋੜ-ਦਿਲਿਆਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਘਰੀਂ ਪੁਛਿਆ &quot;ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਕੀ ਏ?&quot; ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ ਇਹ ਸਿੰਹਾਨੂੰ ਦੇ ਧਣੁਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਹੈ।&quot; ਤਦ ਇਕ ਚੰਗਾ ਤੀਰ ਟੁੰਗ ਕੇ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਚਲਇਆ, ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਤੀਰ ਅਸਮਾਨ ਚੀਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪਰੇ ਢੋਲ ਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਰੁਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਦੇਵਦੱਤ ਨੇ ਤਲਵਾਰ-ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਛੇ ਉਂਗਲਾਂ ਮੋਟੇ ਤਾਲਸ ਬ੍ਰਿਛ ਨੂੰ ਚੀਰ ਸੁਟਿਆ, ਅਰਜਨ ਨੇ ਸਤ ਤੇ ਨੰਦੇ ਨੇ ਨੌਂ ਉਂਗਲਾਂ ਚੀਰ ਪਾ ਦਿਤੇ, ਪਰ ਦੋ ਏਡੇ ਤਣੇ ਇਕੱਠੇ ਉਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਧਾਰਥ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਚ ਕਟ ਧਰਿਆ ਪਰ ਇਸ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਕਿ ਤਣੇ ਥਾਂ ਸਿਰ ਸਿਧੇ ਖੜੋਤੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਨੰਦੇ ਨੇ ਸ਼ੋਰ ਪਾਇਆ: &quot;ਧਾਰ ਮੜ ਗਈ।&quot; ਤੇ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਕੰਬੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਬ੍ਰਿਛ ਸਿਧੇ ਖੜੇ ਵੇਖੇ, ਪਰ ਦੇਵ-ਨੇਤ ਪੌਣ ਦੱਖਣੋਂ ਝੁੱਲੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||३०|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9h3t0u5c8cpqufxem335h5jv5sjpzd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/57</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14100</id>
    <revision>
      <id>228268</id>
      <parentid>143223</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2262" sha1="gm9iwnqracva7mi0psxe4qfkti67daq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹਰੇ ਬ੍ਰਿਛ, ਇਕ-ਧਾਰ ਕਟੇ ਹੋਏ, ਧੜ੍ਹਮ ਰੇਤ ਵਿਚ ਆ ਪਏ।

{{gap}}ਤਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜੇ ਆਂਦੇ, ਬੜੇ ਅਣਖੀਲੇ, ਉੱਚ-ਨਸਲੇ, ਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਮੈਦਾਨ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮੇ ਪਰ ਚਿਟੇ ਕੰਟਕ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਛੇ ਛਡਿਆ-ਐਡਾ ਤਿੱਖਾ ਕਿ ਜਿੰਨੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਝੱਗ ਮੂੰਹੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿਗਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀਹ ਨੇਜ਼ੇ ਦੀ ਵਿਥ ਉਡ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਨੰਦੇ ਆਖਿਆ, &quot;ਕੰਟਕ ਵਰਗੇ ਉਪਰ ਤਾਂ ਅਸੀ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਅਨਸਿਖਿਆ ਲਿਆਵੋ ਤੇ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਕੌਣ ਚੰਗਾ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਤਾਂ ਸਹੀਸਾਂ ਨੇ ਇਕ ਰਾਤ-ਕਾਲਾ, ਘੋੜਾ ਆਂਦਾ, ਤਿੰਨ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੱਧਾ ਹੋਇਆ, ਤੁੰਦ ਅੱਖੀਆਂ ਚੌੜੇ ਨਥਨੇ ਤੇ ਖਿਲਰੀ ਅਯਾਲ, ਬਿਨ ਕਾਠੀ, ਬਿਨ ਖੁਰੀਓਂ, ਸਵਾਰੋਂ ਅਛੁਹ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਹਰੇਕ ਯੁਵਕ ਸਾਕਯ ਨੇ ਉਹਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਿੱਠ ਤੇ ਫੜਾਕੀ ਮਾਰੀ, ਪਰ ਗਰਮ ਘੋੜੇ ਨੇ ਲੱਤਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਤੇ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਲਿਟਾ ਦਿਤਾ; ਸਿਰਫ ਅਰਜਨ ਨੇ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਬੈਠਕ ਸੰਭਾਲੀ; ਜ਼ੰਜੀਰ ਖੁਲ੍ਹਾਏ, ਕਾਲੀ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਚਿਟਕਿਆ; ਲਗਾਮ ਖਿੱਚੀ ਤੇ ਬਲੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਣਖੀਲੇ ਜਬੜੇ ਤਾਣ ਕੇ ਵੇਖੇ, ਜੰਗਲੀ ਘੋੜੇ ਨੇ ਡਰ ਗ਼ਜ਼ਬ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਚੱਕਰ ਕੱਢਿਆ; ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਭੰਵਿਆ ਤੇ ਨੰਗੇ ਦੰਦਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||੩੧|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gm9iwnqracva7mi0psxe4qfkti67daq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/59</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14105</id>
    <revision>
      <id>228269</id>
      <parentid>152593</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2272" sha1="7p3efyjylacqenx1yojlmab866y942c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਲਾਬੀ ਚਮਨਾ ਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿਚ ਲੜਾਈ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੀ ਮਨੁਖ-ਤ੍ਹ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿਤੀ? ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਸੀ ਸੁਹਣੇ ਕੰਵਰ, ਉਹ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਜਿਹੜਾ ਤੁਸਾਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀ ਥਾਓਂ ਭੀੜ ਚੋਂ ਉੱਠੀ, ਤੇ ਮੋਂਗਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਹਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਮਲਕੜੇ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਕਾਲਾ ਘੁੰਡ ਲਾਹਿਆ, ਤੇ ਬੜੇ ਮਾਨ ਨਾਲ ਯੁਵਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਰਦੀ ਉਥੇ ਆਈ ਜਿੱਥੇ ਕਾਲੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਸਿਧਾਰਥ ਰੱਬੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਿਚ ਖੜੋਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤਕੜੀ ਧੌਣ ਉਹਦੀ ਬਾਂਹ ਹੇਠਾਂ ਸਨਿਮ੍ਰ ਝੁਕੀ ਸੀ। ਕੰਵਰ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਉਸ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਟਹਿਕਦਾ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮੁਖ ਨੰਗਾ ਕੀਤਾ, ਫੇਰ ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਸਿਹਰਾ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਿਕ ਉਤੇ ਆਪਣਾ ਸੰਪੂਰਣ ਸਿਰ ਰਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨ-ਮੱਤੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਅੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਛੁਹਣ ਲਈ ਝੁਕੀ, ਮੁਖੋਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ: &quot;ਪ੍ਰਿਯ ਕੰਵਰ, ਵੇਖੋ ਮੈਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ।&quot; ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੱਥ ਵੇਖ ਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਦਿਲ ਧੜਕਦੇ ਸੁਣ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ; ਸੋਨੇ ਜੜਿਆ ਕਾਲਾ ਘੁੰਡ ਹੁਣ ਫੇਰ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;noinclude&gt;{{rh||੩੩|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7p3efyjylacqenx1yojlmab866y942c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/60</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14107</id>
    <revision>
      <id>228270</id>
      <parentid>143339</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228270</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2693" sha1="6m98523pe36eifx890p87njju0smp8w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}﻿ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਬਾਅਦ - ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ- ਕਈਆਂ ਭਗਵਾਨ ਬੁਧ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿ ਕਿਉਂ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਜੜਿਆ ਕਾਲਾ ਘੁੰਡ ਪਹਿਰਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਲੋਕ-ਮਾਨਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: &quot;ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਕੁਝ ਸੋਝੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ਮੌਤ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲ ਤੇ ਦੱਬੀਆਂ ਉਮਰਾਂ ਮੋੜ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਯਾਦ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਬਰਸ ਗੁਜ਼ਰੇ ਮੈਂ ਇਕ ਸ਼ੇਰ, ਆਪਣੇ ਭੁੱਖੇ ਧਾਰੀਦਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲੀਆ ਦਿਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸਾਂ; ਮੈਂ, ਜਿਹੜਾ ਹੁਣ ਬੁਧ ਹਾਂ, ਓਦੋਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾ ਵਿਚ ਲੇਟਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਹਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇੱਜੜਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਸਾਂ। ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੀ ਗ਼ਾਰ ਦੇ ਨੜੇ ਚਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਜਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਸਾਂ, ਜਾਂਗਲੀ, ਅਨ-ਰੱਜਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਹਿਰਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸੰਘਦਾ ਸਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੈਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਸਨ ਤੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਘਣੀ ਝੀਲ ਉਤੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਇਕ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਚੋਂ ਸੁਹਣੀ ਸ਼ੇਰਨੀ ਸੀ, ਤੇ ਯਸ਼ੋਦਰਾਂ ਦੇ ਘੁੰਡ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ ਕੱਢੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੰਦਾਂ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜੰਗ ਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਹਰੀ ਖਿਲਰੀ ਨਿਮ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਹੇਠਾਂ ਖਲੋਤੀ ਉਹ ਸੁਹਣੀ ਸ਼ੇਰਨੀ ਸਾਨੂੰ ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਖਦੀ ਸੀ। ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਓੜਕ ਉਹ ਮੂੰਹ ਮਰੋੜਦੀ ਆਉਂਦੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||੩੪|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6m98523pe36eifx890p87njju0smp8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/61</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14109</id>
    <revision>
      <id>228271</id>
      <parentid>143340</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228271</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2419" sha1="70h8k336p8m8ocxnfaybxa4mmqidikm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੱਟੜ ਸ਼ਾਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਵਰਾਛਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਹੌਂਕਦੀਆਂ ਵੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਚੱਟਦੀ ਸੀ, ਤੇ
ਮਾਨ-ਮੱਤੀ ਤੋਰੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਚੱਕਰ ਉੱਚਾ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸ ਲਈ ਕੁਮਾਰੀ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲਗਨ ਚੰਗੇ ਸਨ, ਸਾਕਯ ਰਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਰਚਿਆ ਰਿਆ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਗੱਦੀ ਉਤੇ ਕਾਲੀਨ ਵਿਛਾਏ ਗਏ, ਸਿਹਰੇ ਲਟਕਾਏ ਤੇ ਗਾਨੇ ਬੱਧੇ ਗਏ, ਮੱਠੀਆਂ ਭੰਨੀਆਂ ਤੇ ਅਤਰ ਚੌਲ ਵਾਰੇ ਗਏ, ਦੋ ਤੀਲੇ ਕੇਸਰੀ ਦੁੱਧ ਉਤੇ ਤਾਰੇ ਗਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰ ਕੇ ਜੁੜਨਾ &quot;ਸਦੀਵੀ ਸੁਹਾਗ’’ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ; ਅਗਨੀ ਦੁਆਲੇ ਸਤ-ਕਦਮੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਰਮਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪੂਜਯ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਾਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਦਾਨ ਵੰਡਿਆ ਤੇ ਮੰਦਰੀਂ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਚਾੜ੍ਹੇ ਗਏ, ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ, ਦੂਲ੍ਹੇ ਦੁਲਹਨ ਦਾ ਗੰਢ ਚਿਤਰਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਦ ਬ੍ਰਿਧ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: &quot;ਓ ਪੂਜਯ ਸਹਿਜ਼ਾਦੇ, ਜਿਹੜੀ ਅਜ ਤੱਕ ਸਾਡੀ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਈ; ਇਹਦੇ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹੋਣਾ ਇਹਦਾ ਜੀਵਨ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਹੈ।&quot; ਤਾਂ ਮਿੱਠੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਨੂੰ ਗੌਂਦੇ ਵਜਾਂਦੇ ਉਹ ਘਰ ਲਿਆਏ।

{{gap}}ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ,&lt;noinclude&gt;{{rh||੩੫|}}

{{rh||Digitized by Panjab Digital Library/ www.panjabdigilib.org
|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>70h8k336p8m8ocxnfaybxa4mmqidikm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/62</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14111</id>
    <revision>
      <id>228272</id>
      <parentid>83948</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2589" sha1="dot3fz2a8b5qf6r6mhyfyq8gidzt1mr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt; ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਬੰਦੀ ਖਾਨਾ ਸੁਹਣਾ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਣੇ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਵਿਸ਼ਰਮ ਵਨ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਅਜੂਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਰਮ ਵਨ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦਾ ਅਨੰਦ-ਭਵਨ ਸੀ ।
ਹ''ਟੇਢੀ ਲਿਖਤ''ਿਲਾਂ ਦੀ ਚੌੜੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ 
ਇਕ ਹਰੀ ਪਹਾੜੀ ਉਠਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਬੱਲਾ 
 ਹਿਮਾਲੀਆ ਦੇ ਚੌੜੇ ਪੈਰਾਂ ਚੋਂ ਦੀ ਆਉਂਦੀ
ਹਿਨੀ ਵਗਦੀ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ । ਦੱਖਨ ਵਲ ਇਮਲੀ ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਝੰਡ ਖੜੇ ਸਨ, ਪੀਲੀਆਂ ਸ਼ਮਾਨੀ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਐਉਂ ਗਾੜੇ ਤਣੇ ਸਨ ਕਿ ਆਨੰਦ-ਭਵਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਵਖਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਪੌਣ ਲਿਆਉਂਦੀ ਵੀ . ਤਾਂ ਮਧ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਝਣ ਝਣ ਤੋਂ ਵਧ ਚੁਭਵਾਂ ਨਾ ਹੁੰਦਾ । ਉਤਰ ਵਲ ਹਿਮਾਲੀਆ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਲਾਮੀ ਸ਼ਮਾਨੀ ਪਿੱਛੇ ਅੱਗੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵਿਚ ਚੜਦੀ ਸੀ: ਅਨ ਚੜੀਆਂ, ਅਣ ਰਿਣੀਆਂ ਤੇ ਅੰਦਭੁਤ ਪੌੜੀਆਂ - ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੁੜੱਤਣ, ਚੋਟੀਆਂ ਸਿਖਰਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆਂ ਟੋਏ ਟਿੱਬੇ ਤੇ ਪੱਧਰ ਮੈਦਾਨ, ਹਰੀਆਂ ਸਲਾਮੀਆਂ ਤੇ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਨੁੱਕਰਾਂ, ਰੁੜੇ ਗਾਲੇ ਤੇ ਚੀਰੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ, ... ਉਤਾਂਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਚੇਰਾ ਚਾੜ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਹੱਤਾ ਕਿ ਖ਼ਿਆਲ ਸੂਰਗੀ ਅਪੜਿਆਂ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਗਲਾਂ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ । ਬਰਫਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਕਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਛੇ ਸਨ, ਨੱਚਦੀਆਂ ਝਲਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਏ . ਤੇ ਬਦਲਾਂ ਦੇ ਪੰਡ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ : ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਹਿਕ ਤੇ ਵਡੇ ਚੀੜ ਦੇ ਝੂਡ ਖਲੋਤੇ ਸਨ
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dot3fz2a8b5qf6r6mhyfyq8gidzt1mr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/63</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14113</id>
    <revision>
      <id>228273</id>
      <parentid>153225</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228273</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2415" sha1="izb2clu6av1mgmjk0rwak0u3ft104x8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

ਜਿਨ੍ਹਾ ਵਿਚ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਤੇ ਚਿਤਰੇ ਦੀਆਂ ਦਹਾੜਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕੜ ਕੜ ਤੇ ਗੇੜੇ ਲਾਂਦੇ ਉਕਾਬ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਰਲਦੀਆਂ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਉਹ ਪੱਧਰ ਐਉਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਜੀਕਰ ਰੱਬੀ ਮਹਿਰਾਬ ਦੇ ਅਗੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਆਸਣ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਐਂਜੀਨਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਬਰਾਂਦਰੀ ਬਣਾਈ, ਥੜਿ੍ਆ ਵਿਚ ਕੱਟੀ ਪਹਾੜੀ ਉਤੇ ਖਲੋਤੀ ਸੀ: ਦੁਪਾਸੀਂ ਬੁਰਜ ਤੇ ਥੰਮ੍ਹ-ਦਾਰ ਵਰਾਂਡੇ ਸਨ। ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਉਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਾਰਤਾਂ ਉਖਣੀਆਂ ਸਨ - ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਤਾਂ - ਸੀਤਾ, ਹਨੂਮਾਨ ਤੇ ਦਰੋਪਤੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਤਾਂ - ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਡਿਓਢੀ ਉਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੇਵਤਾ - ਚੱਕਰ ਤ੍ਰਸੂਲ ਸਮੇਤ - ਧਨ ਤੇ ਬੁਧ ਲਿਆਉਣ ਲਈ - ਪ੍ਰਸੰਨ ਬੈਠੇ ਸੁੰਡ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਕਿਤਿਆਂ ਚੋਂ ਘੁੰਮਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀਦਾ ਸੀ, ਸੰਗ ਮਰਮਰ ਦਾ ਦਰ, ਚਿੱਟਾ, ਵਿਚ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗਾ, ਦਲੀਜ਼ ਚਿੱਟੀ, ਸਰਦਲ ਨੀਲੀ ਤੇ ਬੂਹੇ ਸੰਦਲ ਦੇ, ਵਿਚ ਮੂਰਤਾਂ ਦੇ ਪੱਲੇ ਜੜੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਦਰ ਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਉੱਚੀਆਂ ਡਿਓਢੀਆਂ ਤੇ ਠੰਢੇ ਬਾਗਾਂ ਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜ਼ੀਨਿਆਂ ਤੋਂ, ਝਿਲਮਿਲੀ ਗੈਲਰੀਆਂ ਥਾਈਂ, ਨਕਾਸ਼ੇ ਛੱਤਾਂ ਹੇਠੋ, ਤੇ ਸਤੂਨਾਂ ਦੇ ਜਮਘਟੇ ਵਿਚੋਂ
ਸੰਨ ਪੈਰ ਹੋਰ ਅਗੇਰੇ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਠੰਢੇ ਫ਼ੱਵਾਰੇ ਕੰਵਲਾਂ ਚੋਂ ਝਰਦੇ;&lt;noinclude&gt;{{center|੩੨
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>izb2clu6av1mgmjk0rwak0u3ft104x8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/64</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14140</id>
    <revision>
      <id>228274</id>
      <parentid>153221</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228274</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2167" sha1="t9qyg40jvs031nt9zznkn3rbjx692dw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲਾਲ, ਸੁਨਹਿਰੀ, ਨੀਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਲਿਸ਼ਕਦੀਆਂ। ਸੂਰਜੀ ਉਹਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਡ-ਨੈਣੇ ਹਿਰਨ ਲਾਲ ਗੁਲਾਬ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਚਰਦੇ; ਸਤ ਰੰਗੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ . ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਵਿਚ ਫੁਦਕਦੇ; ਹਰੀਆਂ ਖ਼ਾਕੀ ਘੁੱਗੀਆਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਾਰਨਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਂਦੀਆਂ; ਚਮਕਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ਾਂ ਉਤੇ ਮੋਰ ਪੈਲਾਂ ਪਾਂਦੇ, ਤੇ ਦੁਧ-ਚਿਟੇ ਬਗਲੇ ਤੇ ਨਿਕੇ ਰਾਖਵੇਂ ਉੱਲੂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸ਼ਕ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਗਾਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤੋਤੇ ਫਲੋਂ ਫਲ ਝੂਲਦੇ, ਤੇ ਪੀਲੀ ਸੂਰਜ-ਚਿੜੀ ਗ਼ੱਚਿਓ ਗੁੱਚੇ ਚਹਿਕਦੀ, ਡਰਾਕਲ ਕਿਰਲੀ ਝਿਲਮਿਲੀ ਉਤੇ ਧੁੱਪ ਸੇਕਦੀ; ਨਿਡਰ ਗਾਲੜ ਹਥਾਂ ਚੋਂ ਚੋਗੇ ਲਈ ਦੌੜੇ ਆਉਂਦੇ; ਚੁਪਾਸੀਂ ਅਮਨ ਸੀ: ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਕਾਲਾ ਨਾਗ ਘਰ ਵਿਚ ਬਰਕਤ ਦਾ ਰਾਖਾ, ਚੰਨ-ਫੁਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ
ਤੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਘਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਮੁਸ਼ਕਿਆ ਹਿਰਨ ਚੌਕੜੀਆਂ ਭਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਭੂਰੀਆਂ ਅਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰ ਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਿੜ ਚਿੜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰੇਮ-ਮੰਦਰ ਮਿਠੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਨਾਲ ਆਬਾਦ ਸੀ, ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਵਿਚ ਕੋਮਲ ਸੁਹਣੇ ਮੁਖ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਕੋਮਲ ਬਚਨ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਸੇਵਾ; ---....... ਹਕ ਕੋਈ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਸੀ,
੩੮&lt;noinclude&gt;੩੮{{center|&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t9qyg40jvs031nt9zznkn3rbjx692dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/65</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14142</id>
    <revision>
      <id>228275</id>
      <parentid>153232</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228275</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2187" sha1="ig21m0e2bwunmajky2amwbeefvyyx6w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਉਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਆਗਿਆ ਪਾਲਨ ਦਾ ਮਾਨ; ਸਦੀਵੀ ਖਿੜੇ ਫੁਲਾਂ ਭਰੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁਖ-ਵਰਗੀ ਨਦੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਸ ਮੋਹਨ-ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੁਖ-ਲੀਨ ਤੁਰਿਆ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
|     ਪਰ ਹੋਰ ਅੰਦਰ; 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੌ ਡਿਓਢੀਆਂ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰੇ, · ਇਕ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਕਮਰਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਮਨ ਭੁਲਾਣ ਲਈ ਹੁਨਰ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਝਾਂ ਲਾਹ ਦਿਤੀਆਂ ਸਨ ਇਹਦਾ ਬੂਹਾ ਇਕ ਚੌਰਸ ਵਲਗਣ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਜਿਦ੍ਹੀ ਛਤ ਅਕਾਸ਼, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਤਲਾ ਸੀ - ਚਿਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਤੇ ਦੁਆਲੇ ਨੀਲਮ ਜੁੜੇ। ਹੁਨਾਲੇ ਵਿਚ ਤੁਰਿਆਂ ਵੀ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗ ਠੰਢਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿਰਨਾਂ ਆਪਣਾ ਸੋਨਾ ਸੁਟਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਡਿਓਢੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ  ਚਿਟੇ ਪੀਲੇ ਸੂਖਮ ਪਰਛਾਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਮਾਨੋ ਉਸ ਪਿਆਰ-ਬਾਗ ਵਿਚ ਵੜਦਿਆਂ ਦਿਨ ਪਿਆਰ ਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਵਿਚ ਰੁਕ ਕੇ 
ਸ਼ਾਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ;
 ਵੇਹੜਾ ਲੰਘ ਕੇ ਉਹ ਅਨੰਦ ਕਮਰਾ ਸੀ, 
ਸੁੰਦਰ, ਮਿਠਾ; ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅਜੂਬਾ! ਸੁਗੰਧਤ ਜੋਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਰੀਆਂ ਥਾਈਂ ਕੋਮਲ ਕਿ੍ਨਾਂ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਿਛੌਣਿਆਂ ਤੇ ਪਰਦੇ ਦੀ
 ਭਾਰੀ ਸਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰੀ ਝਾਲਰ ਉਤੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਪਰਦਾ ਸਦਾ ਅਤਿਪ੍ਰਿਯ ਲਈ ਚੁਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।&lt;noinclude&gt;{{center|੩੯
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ig21m0e2bwunmajky2amwbeefvyyx6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/66</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14144</id>
    <revision>
      <id>228276</id>
      <parentid>83947</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228276</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2236" sha1="0onay0nxpae5j37toq5c0jcxa2nr7iv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਏਥੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਸਦਾ ਉਸੇ ਕੋਮਲ ਚਾਨਣ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ 
ਜਿਹੜਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤਾ,
ਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਸੂਰਜ ਜਿਹਾ ਸੂਖਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, 
ਸਦਾ ਮਿਠਆਂ ਹਵਾਆਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ,
ਸੁਬਹ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਆਨੰਦ-ਮਈ,
ਪਰ ਅਧ-ਰਾਤ ਜੇਡੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ:
ਦਿਨ ਰਾਤ ਸਿਤਾਰੇ ‘ਸੁਖ-ਸੁਖ’’ ਟੁਣਕਦੀਆਂ ਸਨ,
ਤੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸਵਾਦੀ ਭੋਜਨ ਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ,
ਤੇਲ-ਸਿੰਨੇ ਫਲ, ਹਿਮਾਲੀਆ ਦੀ ਬਰਫ ਨਾਲ ਨੰਢੇ ਕੀਤੇ ਸ਼ਰਬਤ
ਤੇ ਅਨੋਖੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ
ਤੇ ਨਰੇਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚਿੱਟੇ ਪਿਆਲਿਆਂ ਵਿਚ
ਉਹਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ । 
ਤੇ ਰਾਤੀਂ ਦਿਨੇ ਚੋਣਵੀਆਂ ਨਾਚ-ਕੁੜੀਆਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ: ਸਾਗਰ ਭਰਦੀਆਂ, ਛੈਣੇ ਵਜਾਂਦੀਆਂ 
ਪਤਲੀਆਂ, ਪਿਆਰ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਕਾਲੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਖੀਆਂ । ਇਸ ਸਭਾਗ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀਆਂ ,
ਸੱਤੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਸੀ ਉਹਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ-ਜ਼ਗਾਉ ਨਾਚਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਜਾਦੁ ਭਰੀ ਰਾਗਨੀ ਨਾਲ ਅਨੰਦ-ਲੀਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ । ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਛਣਕਾਰ, ਵੀਣਾਂ ਦੀਆਂ '
ਚਾਂਦੀ ਤਾਰਾਂ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਮਟਕ ਹੁਲਾਰ; ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਚੰਬੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ

,
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0onay0nxpae5j37toq5c0jcxa2nr7iv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/67</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14146</id>
    <revision>
      <id>228277</id>
      <parentid>153242</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228277</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2145" sha1="o4xaaorf32ip3w8fauyk4mdzqx0ehcr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਧੁਖਦੇ ਕਟੋਰਿਆਂ ਚੋਂ ਨੀਲੀ ਧੁੰਦ
 ਉਹਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿੱਠੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ 
ਦੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਸੌਣ ਲਈ ਸਖਾਂਦੇ ਸਨ।
 ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਰਥ ਭੁਲਿਆ ਜੀਵੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ, 
ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਧਾਂ ਅੰਦਰ
 ਮੌਤ ਜਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਕੋਈ ਕਥਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ
 ਨਾ ਗ਼ਮ,ਨਾ ਪੀੜ ਨਾ ਰੋਗ ਦਾ।
 ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਪਿਆਰ-ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਮੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਕਨੀ ਮੱਧਮ, ਜਾਂ ਨਾਚ ਵਿਚ ਪੈਰ ਢਿੱਲਾ ਪੈਂਦਾ - ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੋਸ਼ੀ, ਉਸ ਸ੍ਵਰਗ ਚੋਂ ਜਲਾ ਵਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਮਤੇ ਕੰਵਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦਾ ਦੁਖ ਹੋਵੇ। ਖ਼ੁਬਾਹਰਲੀਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਉਹਦੇ ਨਿਰਨੇ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਬਾਹਰਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਰੜਕ ਸੁਣਾਂਦਾ; ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਪਲੇਗਾਂ, ਹੰਝੂ ਤੇ ਸਹਿਮ, ਤੇ ਸੋਗੀਆਂ ਦੇ ਵੈਣ; ਤੇ ਚਿੰਤਾਆਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਲਾਟਾਂ। ਅੰਦਰ ਇਹ ਜੁਰਮ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨਾਚ-ਕੁੜੀ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਚੋਂ ਦਾਉਣੀ ਦੀ ਇਕ ਤੰਦ ਵੀ ਢਿੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਹਰ ਸੁਬਹ ਕੁਮਲਾਏ ਗੁਲਾਬ ਤੋੜ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ:&quot;ਜੇ ਕੰਵਰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਚਿੰਤਾ-ਉਪਜਾਊ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਅਛੁਹ ਗੁਜ਼ਾਰ ਸਕੇਗਾ;
૪૧&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o4xaaorf32ip3w8fauyk4mdzqx0ehcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/68</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14148</id>
    <revision>
      <id>228278</id>
      <parentid>153234</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2083" sha1="osd2w8zi4tcshaakol8wt7hr7lfe226" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੇ ਖਿ਼ਆਲ ਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਆਂਡੇ ਭੋਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ;
ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ,
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਢਲ ਜਾਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸੁਹਣੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ
ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪੁਜਿਆ ਵੇਖਾਂਗਾ,
ਜਿਥੋਂ ਉਹ ਸਭ ਧਰਤੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ _
ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣੇਗਾ।

ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਮੋਹਣੇ ਬੰਦੀਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ 
ਜਿਥੇ ਪੇਮ ਜੇਲ੍ਹਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਸੀਖਾਂ ਬਣੇ ਸਨ_
ਨਜ਼ਰੋਂ ਪਰੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਕ ਮੋਟੀ ਦੀਵਾਰ ਬਣਵਾਈ, 
ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਫਾਟਕ ਲੁਆਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਦਰ ਪਿਤਲ ਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੂਥੀਆਂ ਉਤੇ ਫੇਰਨ ਲਈ 
ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਦਰਕਾਰ ਸਨ;
 ਤੇ ਨਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਫਾਟਕ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹਣ ਦਾ ਸ਼ੋਰ 
ਅਧੇ ਯੋਜਨ ਤਕ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
 ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਹੋਰ ਫਾਟਕ ਸੀ,
 ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੀਜਾ- .
 ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਕੋਈ ਆਨੰਦ-ਭਵਨ ਨੂੰ ਛਡ ਸਕਦਾ ਸੀ। 
ਤਿੰਨੇ ਦਿਓ-ਦਾਨੂੰ ਫ਼ਾਟਕ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ,
 ਤੇ ਹਰੇਕ ਉਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਦਸਤੇ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ; 
ਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ: &quot;ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਨਾ ਲੰਘੇ,
 ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੰਵਰ ਆਪ ਵੀ ਹੋਵੇ: ਇਹ ਆਗਿਆ ਜਾਨ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਜਾਵੇਗੀ_ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪ ਹੀ ਹੋਵੇ।&quot;
੪੨&lt;noinclude&gt;{{right|੪੨}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>osd2w8zi4tcshaakol8wt7hr7lfe226</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/69</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14150</id>
    <revision>
      <id>228279</id>
      <parentid>153272</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228279</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="iyr479nmvtgpjmhwued0vbytiu7zysk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt; ﻿ਤੀਜੀ ਪੁਸਤਕ
 ਏਸ ਪਿਆਰ ਤੇ ਚਾਨਣ ਭਰੇ ਸੁਖ ਵਸਦੇ ਘਰ ਵਿਚ '
 ਸਾਡੇ ਭਗਵਾਨ ਬੁਧ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਚੇਤ,਼ ਥੁੜ ਪੀੜ, ਪਲੇਗ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਨਜਾਣ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਿਚ ਹਨੇਰੇ ਸਾਗਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਤਰ ਕੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਥਕਿਆਂ ਜਾਗ ਕੇ, ਕਈ ਕਾਲੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੇਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਦੀ ਹਿੱਕ ਉਤੇ ਸਿਰ ਧਰ ਕੇ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਚਾਹ ਭਰੇ ਹਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਖਾ
ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਓਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਤ੍ਰਭਕ ਕੇ ਬੋਲ ਉਠਦੇ, &quot;ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ।
ਉਹ ਦੁਨੀਆ!
ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ! ਮੈਂ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ &quot;ਤੇ
   ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ, 
   &quot;ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀਹ ਕਸ਼ਟ ਹੈ,ਮੇਰੇ ਸਵਾਮੀ! &quot;ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ
ਗਮ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ।&lt;noinclude&gt;{{center|੪੩}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iyr479nmvtgpjmhwued0vbytiu7zysk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/70</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14152</id>
    <revision>
      <id>228280</id>
      <parentid>153275</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228280</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2701" sha1="g8solk8f008f7nrwo2rlakizr0yccxp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿਚ ਅਨੋਖਾ ਤਰਸ, ' ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਹ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹਸ ਪੈਂਦੇ। ਤੇ ਵੀਣਾ ਵਜਾਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਕਰਦੇ। ਪਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਬਾਰੀ ਦੀ ਦਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਿਤਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਵਜਾਈ ਤੇ ਚਾਂਦੀ-ਤਾਰਾਂ ਉਤੇ ਪੌਣ ਨੇ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਮੋਹਿਨ ਰਾਗਨੀ ਛੇੜੀ। ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਰਾਗ ਸੁਣਿਆਂ, ਪਰ ਕੰਵਰ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗੌਂਦੇ ਸੁਣਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਏ:
&quot;ਅਸੀ ਫਿਰੰਤੂ ਪੌਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਰਾਮ ਲਈ ਤਾਂਘਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਰਾਮ ਕਿਤੋਂ
ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ; ਲਓ! ਜਿਵੇਂ ਪੌਣ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਚਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਇਕ ਹਟਕੋਰਾ, ਇਕ ਹਹੁਕਾ, ਇਕ ਆਹ, ਇਕ ਹਨੇਰੀ, ਇਕ
ਘਾਲਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂ, ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਸਾਡੇ ਆਉਣ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਜਿੱਥੋਂ ਜੀਵਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਜਿੱਥੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਹੈਂ - ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ, ਸਾਨੂੰ ਏਸ ਨਿਤ ਨਵੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪੀੜ ਦੀ ਕੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਏਸ ਨਖੁੱਟ ਐਸ਼ ਦੀ ਕੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਹਚਲ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਹੈ ਸੀ, ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰਾਹ ਪੌਣ ਦੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਸਾਜ਼ ਸਾਮਾਨ ਸਿਤਾਰ ਦੀਆਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਉਤੇ ਸੰਖਿਪਤ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਨ! ਉਹ ਮਾਇਆ ਜਾਏ! ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਭੌਂਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਰਾਂ ਉਤੇਹਉਕੇ ਭਰਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂਲੱਭੀ,&lt;noinclude&gt;{{center|੪੪}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g8solk8f008f7nrwo2rlakizr0yccxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/71</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14154</id>
    <revision>
      <id>228281</id>
      <parentid>79061</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228281</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2265" sha1="rlwraabwr6s72nkr4nnta63xqobzuta" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਝ ਹੋਰ
ਅਨਿ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗ਼ਮ ਦੇਖੇ ਹਨ, 
ਅਨੇਕਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮਲੀਦੇ ਹਥ ਵੇਖੇ ਹਨ ।

ਫੇਰ ਅਸੀ ਰੋਂਦੀਆਂ ਵੀ ਹਸਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਤਾਕਿ ਲੋਕ ਜਾਨਣ,
 ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਘਟ ਘਟ ਫੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਲੀ ਇਕ | ਤਮਾਸ਼ਾ ਹੈ, 
ਜਿਹਾ ਕਿਸੇ ਬਦਲ ਨੂੰ ਖੜੋਣ ਲਈ ਆਖਣਾ,
ਜਾਂ ਹਬ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਹਿੰਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ।

ਪਰ ਤੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਬਚਾਣਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਹੈ । 
ਦੁਖੀ ਜਗ ਆਪਣੀ ਪੀੜ ਵਿਚੋਂ ਤੈਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ । 
ਅੰਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸੋਗ ਪੌੜੀ ਦੇ ਡੰਡੇ ਉਤੇ ਬਿੜਕ ਰਹੀ ਹੈ,
ਉਠ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪੁਤ, ਜਾਗ, ਨਾ ਸੌ ਮੁੜ ਕੇ ।
ਅਸੀ ਫਿਰੰਤੂ ਪੌਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਾਂ,
 ਤ  ਵੀ ਫਿਰ, ਓ ਕੰਵਰ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੂੰਡ, 
ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਛਡ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ, ਤੇ ਦੁਖੀਆਂ
 ਦੇ ਦਰਦ ਖ਼ਾਤਰ ਛਡ ਰਾਜ ਭਾਗ ਨੂੰ, ਮੁਕਤੀ ਲਿਆ ਦੇਹ !

ਏਉਂ ਆਹਾਂ ਭਰਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਚਾਂਦੀ-ਤਾਰਾਂ ਉਤੇ ਤੁਰਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਜਿਸਨੂੰ, ਅਜੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਅਸੀ ਰਾਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਸਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਖੇਡਦਾ ਹੈਂ,ਉਨਾਂ ਉਤੇ ਹਸਦੀਆਂ ਹਾਂ।”
| ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਸਹਣੀ ਮਹਿਫ਼ਲ ਵਿਚ, ਮਿਠੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ
੪੫{{rh|Left|Center|Right}}
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rlwraabwr6s72nkr4nnta63xqobzuta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/72</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14155</id>
    <revision>
      <id>228282</id>
      <parentid>153277</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2294" sha1="ol6oapy2vxtokxfpx0gz0onlazuxu4n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿- ਦਾ ਹਥ ਫੜ ਕੇ, ਤੇ ਇਕ ਬਾਂਦੀ,
ਆਬਨ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਕੋਈ ਪ੍ਰੀਤ-ਕਹਾਣੀ, ਜਾਦੂ-ਘੋੜੇ ਦੀ, ਅਚੰਭੇ ਦੇਸ ਦਰਾਡੇ ਦੀ, ਜਿਥੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਵਸੋਂ ਏ. ਤੇ ਜਿਥੇ ਰਾਤੀਂ ਸੂਰਜ, ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਡੁਬਦਾ ਏ। ਤਦ ਆਹ ਭਰ ਕੇ ਕੰਵਰ ਬੋਲਿਆ: &quot;ਚਿਤਰਾ! ਏਸ | ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹ ਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਥਰਕਣ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਤੂੰ ਮੋੜ ਲਿਆਈ ਏ, ਯਸ਼ੋਧਰਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਦੇਹ, . ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮੋਤੀ! ਦਸ, ਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਏਡੀ ਚੌੜੀ ਏ,_ਕੀ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸੂਰਜ ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਛਲਾਂ ਵਿਚ ਵੜਦਾ ਦਿਸਦਾ ਏ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਦਿਲ ਵਸਦੇ ਨੇ, ਅਨਗਿਣਤ, ਅਨਜਾਣੇ, ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਅਪ੍ਰਸੰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ ਤੇ ਕੁਝ ਮਦਦ ਦੇ ਸਕੀਏ? ਕਈ ਵੇਰ ਅਚੰਭਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੂਰਬ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰਾਹ ਉਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਅਖ ਪਹਿਲੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵੇਂਹਦੀ ਏ? ਬੜੀ ਵੇਰ, ਹੇ ਚਮਕਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਚੋਂ, ਤੇਰੀ ਹਿਕ  ਉਤੋਂ ਵੀ, ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਏਸ ਤਾਂਘ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਡੁਬ ਜਾਵਾਂ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ! ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਲੋੜਵੰਦ ਹੋਣਗੇ _ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਿਉਂ ਏਸ ਘੜੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪੀੜ ਹੈ,&lt;noinclude&gt;{{center|੪੬}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ol6oapy2vxtokxfpx0gz0onlazuxu4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf/73</title>
    <ns>250</ns>
    <id>14158</id>
    <revision>
      <id>228283</id>
      <parentid>153328</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228283</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2306" sha1="daxgy99wq78x2zgw40fjiv9cx8n0tge" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਜਿਸਨੂੰ ਸਜਣੀ, ਤੇਰੇ ਕੋਮਲ ਬੁਲ੍ਹ ਵੀ ਚੁੰਮ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਓ ਚਿਤ੍ਰਾ! ਤੈਨੂੰ ਪਰੀ-ਦੇਸਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਦਸ ਤੂੰ, ਕਿਥੇ ਉਹ ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਤਿਖੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਨੇ? ਇਕ ਦਿਨ ਜੇ ਮੇਰਾ ਮਹਿਲ ਧਰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉਤੇ, ਭਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਨੱਠਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾਵੇ! ਕਦੇ ਔਸ ਨੰਗੀ ਧੌਣ ਵਾਲੀ ਗਿੱਧ ਦੇ ਖੰਭ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹੋਣ - ਇਹ ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲੋਂ ਚੌਰੇੜੀ ਦੀ ਵਾਰਸ ਏ - ਕੀਕਰ ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਾਂ ਵਲ ਧਾਵਾਂ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬਿ੍ਛਾ ਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਭਾਹ ਝਿਮ ਝਿਮ ਕਰਦੀ ਏ ਓਥੇ ਉਤਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦਵਾਲੇ ਨੂੰ ਘੋਖ ਕੇ ਵੇਖਾਂ! ਕਿਉਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਦੱਸ ਓਸ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਫਾਟਕੋਂ ਪਰੇਰੇ ਕੀ ਵੱਸਦਾ ਏ?&quot;
ਤਦ ਕਿਸੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; &quot;ਪਹਿਲੋਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੁਹਣੇ ਕੰਵਰ! . ਮੰਦਰ ਤੇ ਬਾਗ਼ ਤੇ ਬਨ, . ਫੇਰ ਖੁਲ੍ਹੇ ਖੇਤ ਦੇ ਅਗੇ ਸਾਵੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ; ਫੇਰ ਕੋਹਾਂ ਦੇ ਕੋਹ ਜੰਗਲ, ਮਦਾਨ ਤੇ ਨਾਲੇ, ਪਰੇ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਤੇ ਪਰੇਰੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੌੜੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਰੋੜਾਂ ਬੰਦੇ!&quot; &quot;ਚੰਗਾ&quot;, ਸਿਧਾਰਥ ਆਖਿਆ, &quot;ਆਖ ਘਲੋ, ਕਿ ਚੰਨਾ ਮੇਰਾ ਰਥ ਪੀੜੇ ਕਲ੍ਹ ਦੁਪਹਿਰੀ ਮੈਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਰ ਪਾਸ ਵੇਖਾਂਗਾ!&quot;
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ: &quot;ਭਗਵਾਨ, ਤੇਰਾ ਪੁਤ੍ਰ ੍ਚਾਂਹਦਾ ਹੈ ਦੁਪਹਿਰੀਂ ਰਥ ਜੋੜਿਆ ਜਾਏ,
੪2&lt;noinclude&gt;{{center|੪੨}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>daxgy99wq78x2zgw40fjiv9cx8n0tge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੈਂਡੇ - ਯੂਜੀਨ ਆਇਨੈਸਕੋ - ਬਲਰਾਮ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>16753</id>
    <revision>
      <id>228352</id>
      <parentid>226181</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <origin>228352</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3968" sha1="2xw7mbm63rznur985qj4k3wnvjyvizr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
'''{{center|{{xxx-larger|ਐਕਟ ਪਹਿਲਾ}}'''

'''{{xx-larger|ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ}}}}'''

{{gap}}ਦਰਮਿਆਨੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਚੌਂਕ। ਅੱਪ-ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਘਰ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਗਰਾਉਂਡ ਫਲੋਰ ’ਤੇ ਕਿਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ। ਦੁਕਾਨ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪੌੜੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਫੇਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ। ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਸ਼ਟਰ ਉਪਰ ‘ਐਪੀਕੇਰੀ’ ਸ਼ਬਦ ਗੁੜ੍ਹੇ ਅੱਖਰਾਂ 'ਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉਸਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖਿੜਕੀਆਂ ਮੰਚ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਕਾਨ ਅਪ-ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੈ, ਵਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਿਹੇ। ਦੂਰ ਘਰ ਦੀ ਉੱਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕਿਸੇ ਚਰਚ ਦੀ ਮੀਨਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਮੰਚ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਲੀ ਜਾਂਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਤਿਰਛਾ ਕੈਫ਼ੇ ਦਾ ਫਰੰਟ ਹੈ। ਕੈਫ਼ੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਕ ਹੋਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਖਿੜਕੀ ਮੰਚ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਕੈਫ਼ੇ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਸੈਂਟਰ ਸਟੇਜ ਤਾਈਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਮੇਜ਼ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਦਰਖ਼ਤ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਧੂੜ ਚੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਹੈ ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ, ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲਾ ਹੈ ਤੋਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਲਿਸ਼ਕਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਨ ਤੇ ਬੇਰੰਜਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠਣਗੇ।

{{Left|(ਦੂਰੋਂ ਚਰਚ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਪਰਦਾ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਛਿਣ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਦਾ ਉੱਠਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਇੱਕ ਹੱਥ ’ਚ ਸਮਾਨ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਤੇ ਬਗਲ ’ਚ ਬਿੱਲੀ ਲਈ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸੱਜਿਓਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਿਰਿਆਨੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤੀਵੀਂ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੰਘਦਿਆਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ)|3em}}

{{playscript|ਮਾਲਕਣ:| ਓਹ! ਏਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਈ ਖ਼ੂਨ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਮੇਰਾ। (ਦੁਕਾਨ 'ਚ ਬੈਠੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ) ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਪੈਰ ਪਾਉਣਾ ਛੱਡ ਈ ਦਿੱਤਾ ਇਹਨੇ ... ਘਮੰਡਣ। (ਉਹ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ}}&lt;noinclude&gt;{{rh|||8}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2xw7mbm63rznur985qj4k3wnvjyvizr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228355</id>
      <parentid>228352</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <origin>228355</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3971" sha1="kzazfco0qste8mhovj5w5s7a043bxze" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
'''{{center|{{xxx-larger|ਐਕਟ ਪਹਿਲਾ}}'''

'''{{xx-larger|ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ}}}}'''

{{gap}}ਦਰਮਿਆਨੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਚੌਂਕ। ਅੱਪ-ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਘਰ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਗਰਾਉਂਡ ਫਲੋਰ ’ਤੇ ਕਿਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ। ਦੁਕਾਨ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪੌੜੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਫੇਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ। ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਸ਼ਟਰ ਉਪਰ ‘ਐਪੀਕੇਰੀ’ ਸ਼ਬਦ ਗੁੜ੍ਹੇ ਅੱਖਰਾਂ 'ਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉਸਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖਿੜਕੀਆਂ ਮੰਚ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਕਾਨ ਅਪ-ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੈ, ਵਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਿਹੇ। ਦੂਰ ਘਰ ਦੀ ਉੱਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕਿਸੇ ਚਰਚ ਦੀ ਮੀਨਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਮੰਚ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਲੀ ਜਾਂਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਤਿਰਛਾ ਕੈਫ਼ੇ ਦਾ ਫਰੰਟ ਹੈ। ਕੈਫ਼ੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਕ ਹੋਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਖਿੜਕੀ ਮੰਚ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਕੈਫ਼ੇ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਸੈਂਟਰ ਸਟੇਜ ਤਾਈਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਮੇਜ਼ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਦਰਖ਼ਤ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਧੂੜ ਚੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਹੈ ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ, ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲਾ ਹੈ ਤੋਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਲਿਸ਼ਕਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਨ ਤੇ ਬੇਰੰਜਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠਣਗੇ।

{{playscript||(ਦੂਰੋਂ ਚਰਚ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਪਰਦਾ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਛਿਣ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਦਾ ਉੱਠਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਇੱਕ ਹੱਥ ’ਚ ਸਮਾਨ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਤੇ ਬਗਲ ’ਚ ਬਿੱਲੀ ਲਈ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸੱਜਿਓਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਿਰਿਆਨੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤੀਵੀਂ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੰਘਦਿਆਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ)}}

{{playscript|ਮਾਲਕਣ:| ਓਹ! ਏਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਈ ਖ਼ੂਨ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਮੇਰਾ। (ਦੁਕਾਨ 'ਚ ਬੈਠੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ) ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਪੈਰ ਪਾਉਣਾ ਛੱਡ ਈ ਦਿੱਤਾ ਇਹਨੇ ... ਘਮੰਡਣ। (ਉਹ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ}}&lt;noinclude&gt;{{rh|||8}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kzazfco0qste8mhovj5w5s7a043bxze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੈਂਡੇ - ਯੂਜੀਨ ਆਇਨੈਸਕੋ - ਬਲਰਾਮ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>16758</id>
    <revision>
      <id>227860</id>
      <parentid>226177</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T10:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227860</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3523" sha1="nubgmtv4qbchym4zkihz4iiapeq20uo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ
ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-
ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ
ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ
ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ
ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ
ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ
ਹੈ। ਉਹ ਥੱਕਿਆ ਜਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧ ਸੁੱਤਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ-
ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)

ਜੇਨ : (ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।

ਬੇਰੰਜਰ : (ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!

ਜੇਨ : ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?

ਜੇਨ : ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)

ਬੇਰੰਜਰ : ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..

ਜੇਨ : ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...
 
ਜੇਨ : ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।

ਬੇਰੰਜਨ : ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)

ਜੇਨ : ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!

ਬੇਰੰਜਨ : ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?

ਜੇਨ : ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?

ਬੇਰੰਜਰ : ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nubgmtv4qbchym4zkihz4iiapeq20uo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227861</id>
      <parentid>227860</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <origin>227861</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="589egtjjdvq45gi9xkf1ezkrz5ugu2f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Left|ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ
ਹੈ। ਉਹ ਥੱਕਿਆ ਜਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧ ਸੁੱਤਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)|3em}}

{{overfloat left|ਜੇਨ :|depth=1em}}{{left| (ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।|3em}}

ਬੇਰੰਜਰ : (ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!

ਜੇਨ : ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?

ਜੇਨ : ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)

ਬੇਰੰਜਰ : ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..

ਜੇਨ : ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...
 
ਜੇਨ : ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।

ਬੇਰੰਜਨ : ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)

ਜੇਨ : ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!

ਬੇਰੰਜਨ : ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?

ਜੇਨ : ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?

ਬੇਰੰਜਰ : ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>589egtjjdvq45gi9xkf1ezkrz5ugu2f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227862</id>
      <parentid>227861</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <origin>227862</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3563" sha1="d85kc8jn30d8wx9ow7ffiqhkqdmj0np" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Left|ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ
ਹੈ। ਉਹ ਥੱਕਿਆ ਜਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧ ਸੁੱਤਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)|3em}}

{{overfloat left|ਜੇਨ :|depth=1em}} (ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।

ਬੇਰੰਜਰ : (ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!

ਜੇਨ : ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?

ਜੇਨ : ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)

ਬੇਰੰਜਰ : ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..

ਜੇਨ : ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...
 
ਜੇਨ : ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।

ਬੇਰੰਜਨ : ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)

ਜੇਨ : ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!

ਬੇਰੰਜਨ : ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?

ਜੇਨ : ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?

ਬੇਰੰਜਰ : ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d85kc8jn30d8wx9ow7ffiqhkqdmj0np</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227863</id>
      <parentid>227862</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <origin>227863</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3577" sha1="mnrj2m4n97o3zx1aunxwniwfun8bsso" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Left|ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ
ਹੈ। ਉਹ ਥੱਕਿਆ ਜਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧ ਸੁੱਤਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)|3em}}

{{overfloat left|ਜੇਨ :|depth=1em}} {{Left|(ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।|3em}}


ਬੇਰੰਜਰ : (ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!

ਜੇਨ : ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?

ਜੇਨ : ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)

ਬੇਰੰਜਰ : ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..

ਜੇਨ : ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...
 
ਜੇਨ : ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।

ਬੇਰੰਜਨ : ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)

ਜੇਨ : ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!

ਬੇਰੰਜਨ : ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?

ਜੇਨ : ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?

ਬੇਰੰਜਰ : ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mnrj2m4n97o3zx1aunxwniwfun8bsso</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227864</id>
      <parentid>227863</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <origin>227864</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="4325ub3fr5dndgip73wnq76alualno8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Left|ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ
ਹੈ। ਉਹ ਥੱਕਿਆ ਜਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧ ਸੁੱਤਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)|3em}}

{{left|ਜੇਨ :|depth=1em}} {{Left|(ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।|3em}}


ਬੇਰੰਜਰ : (ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!

ਜੇਨ : ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?

ਜੇਨ : ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)

ਬੇਰੰਜਰ : ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..

ਜੇਨ : ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...
 
ਜੇਨ : ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।

ਬੇਰੰਜਨ : ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)

ਜੇਨ : ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!

ਬੇਰੰਜਨ : ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?

ਜੇਨ : ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?

ਬੇਰੰਜਰ : ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4325ub3fr5dndgip73wnq76alualno8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227865</id>
      <parentid>227864</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <origin>227865</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3570" sha1="qlvh6vquyt1yqgnw5j727arf2i0wszy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Left|ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ
ਹੈ। ਉਹ ਥੱਕਿਆ ਜਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧ ਸੁੱਤਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)|3em}}

{{overflot left|ਜੇਨ :|1em}} {{Left|(ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।|3em}}


ਬੇਰੰਜਰ : (ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!

ਜੇਨ : ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?

ਜੇਨ : ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)

ਬੇਰੰਜਰ : ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..

ਜੇਨ : ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...
 
ਜੇਨ : ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।

ਬੇਰੰਜਨ : ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)

ਜੇਨ : ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!

ਬੇਰੰਜਨ : ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?

ਜੇਨ : ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?

ਬੇਰੰਜਰ : ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qlvh6vquyt1yqgnw5j727arf2i0wszy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227866</id>
      <parentid>227865</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <origin>227866</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="eh2bt3qcfwt3vh5vjqh7qq5zf0xacrp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Left|ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ
ਹੈ। ਉਹ ਥੱਕਿਆ ਜਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧ ਸੁੱਤਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)|3em}}

{{overflot left|ਜੇਨ :|depth=1em}} {{Left|(ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।|3em}}


ਬੇਰੰਜਰ : (ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!

ਜੇਨ : ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?

ਜੇਨ : ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)

ਬੇਰੰਜਰ : ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..

ਜੇਨ : ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...
 
ਜੇਨ : ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।

ਬੇਰੰਜਨ : ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)

ਜੇਨ : ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!

ਬੇਰੰਜਨ : ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?

ਜੇਨ : ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?

ਬੇਰੰਜਰ : ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eh2bt3qcfwt3vh5vjqh7qq5zf0xacrp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227867</id>
      <parentid>227866</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <origin>227867</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3577" sha1="mnrj2m4n97o3zx1aunxwniwfun8bsso" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Left|ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ
ਹੈ। ਉਹ ਥੱਕਿਆ ਜਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧ ਸੁੱਤਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)|3em}}

{{overfloat left|ਜੇਨ :|depth=1em}} {{Left|(ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।|3em}}


ਬੇਰੰਜਰ : (ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!

ਜੇਨ : ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?

ਜੇਨ : ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)

ਬੇਰੰਜਰ : ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..

ਜੇਨ : ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।

ਬੇਰੰਜਰ : ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...
 
ਜੇਨ : ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।

ਬੇਰੰਜਨ : ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)

ਜੇਨ : ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!

ਬੇਰੰਜਨ : ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?

ਜੇਨ : ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?

ਬੇਰੰਜਰ : ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mnrj2m4n97o3zx1aunxwniwfun8bsso</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227963</id>
      <parentid>227867</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227963</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3633" sha1="4jn8rkdfe2cz9dspxno7s6mtk58uowm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Kuldeepburjbhalaike&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{playscript||{{gap}}ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ}}

{{playscript|ਜੇਨ|:{{gap}}(ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।}}


{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ|:{{gap}}(ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!}}

{{playscript|ਜੇਨ|:{{gap}}ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ|:{{gap}}ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?}}

{{playscript|ਜੇਨ|:{{gap}}ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ|:{{gap}}ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..}}

{{playscript|ਜੇਨ|:{{gap}}ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ|:{{gap}}ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...}}
 
{{playscript|ਜੇਨ|:{{gap}}ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਨ|:{{gap}}ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।}}
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)

{{playscript|ਜੇਨ|:{{gap}}ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਨ|:{{gap}}ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?}}

{{playscript|ਜੇਨ|:{{gap}}ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ|:{{gap}}ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4jn8rkdfe2cz9dspxno7s6mtk58uowm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227964</id>
      <parentid>227963</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:59:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>227964</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3528" sha1="8yhahlyq0wf0bdtd0d7rdk2thwv1pa3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Kuldeepburjbhalaike&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{playscript||ਹੈ। ਮੰਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
(ਜੇਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੇਰੰਜਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਪ-ਟਾਪ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ, ਲਾਲ ਟਾਈ, ਐਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਲਰ, ਭੂਰਾ ਹੈਟ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕਦਮ ਲਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਜਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੋਂ ਹੈਟ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ, ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੱਟੋ-ਵੱਟ; ਹਰ ਸ਼ੈਅ 'ਚ ਉਸਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਝਲਕਦੀ}}

{{playscript|ਜੇਨ:|(ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਓਫ ਹੋ! ਬੇਰੰਜਰ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਤੁੰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਿਆ।}}


{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਜੇਨ!}}

{{playscript|ਜੇਨ:|ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਲੇਟ, ਇਹਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। (ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਬੱਝੀ ਘੜੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ।}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਸੌਰੀ... ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੈਨੂੰ?}}

{{playscript|ਜੇਨ:|ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਇਆਂ, ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਈ।
(ਦੋਹੇਂ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਪਈਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ)}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ ਈ ਆਇਐਂ..}}

{{playscript|ਜੇਨ:|ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ। ਉਡੀਕਣਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਟਾਈਮ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਐਨਾ ਲੇਟ ਆਇਆਂ।}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਠੀਕ ਐਂ, ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਐਂ .., ਪਰ ਗੱਲ...}}
 
{{playscript|ਜੇਨ:|ਹੁਣ ਇਸ ਬਹਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੈਂ।}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਨ:|ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ।
(ਦੋਹੇਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)}}

{{playscript|ਜੇਨ:|ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਐ ਆਪਣੀ!}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਨ:|ਪੀਏਂਗਾ ਕੀ?}}

{{playscript|ਜੇਨ:|ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਏ ਤੈਨੂੰ ਤੜਕੇ ਈ?}}

{{playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਗਰਮੀ ਕਿੰਨੀ ਐ... ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ...}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh|||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8yhahlyq0wf0bdtd0d7rdk2thwv1pa3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/963</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22291</id>
    <revision>
      <id>227604</id>
      <parentid>53400</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227604</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3993" sha1="hj7k739fsu0dc04zcfu9de7l10i9xoz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੯੬੩}}&lt;/noinclude&gt;ਗੁਣਵੰਤੁ ਜਿਸ ਨੋ ਪ੍ਰਭ ਪਿਆਰੁ॥੧੧॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਅਮਿਉ ਰਸੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਉ॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਹਿਰਦੈ ਸਿਮਰਿ ਹਰਿ ਆਠ ਪਹਰ ਗੁਣ ਗਾਉ॥ ਉਪਦੇਸੁ ਸੁਣਹੁ ਤੁਮ ਗੁਰਸਿਖਹੁ ਸਚਾ ਇਹੈ ਸੁਆਉ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਸਫਲੁ ਹੋਇ ਮਨ ਮਹਿ ਲਾਇਹੁ ਭਾਉ॥ ਸੂਖ ਸਹਜ ਆਨਦੁ ਘਣਾ ਪ੍ਰਭ ਜਪਤਿਆ ਦੁਖੁ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਸੁਖੁ ਊਪਜੈ ਦਰਗਹ ਪਾਈਐ ਥਾਉ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਮਤਿ ਦੇਇ॥ ਭਾਣੈ ਜਪ ਤਪ ਸੰਜਮੋ ਭਾਣੈ ਹੀ ਕਢਿ ਲੇਇ॥ ਭਾਣੈ ਜੋਨਿ ਭਵਾਈਐ ਭਾਣੈ ਬਖਸ ਕਰੇਇ॥ ਭਾਣੈ
ਦੁਖੁ ਸੁਖੁ ਭੋਗੀਐ ਭਾਣੈ ਕਰਮ ਕਰੇਇ॥ ਭਾਣੈ ਮਿਟੀ ਸਾਜਿ ਕੈ ਭਾਣੈ ਜੋਤਿ ਧਰੇਇ॥ ਭਾਣੈ ਭੋਗ ਭੋਗਾਇਦਾ ਭਾਣੈ ਮਨਹਿ ਕਰੇਇ॥ ਭਾਣੈ ਨਰਕਿ ਸੁਰਗਿ ਅਉਤਾਰੇ ਭਾਣੈ ਧਰਣਿ ਪਰੇਇ॥ ਭਾਣੈ ਹੀ ਜਿਸੁ ਭਗਤੀ ਲਾਏ ਨਾਨਕ ਵਿਰਲੇ ਹੇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਵਡਿਆਈ ਸਚੇ ਨਾਮ ਕੀ ਹਉ ਜੀਵਾ ਸੁਣਿ ਸੁਣੇ॥ ਪਸੂ ਪਰੇਤ ਅਗਿਆਨ ਉਧਾਰੇ ਇਕ ਖਣੇ॥ ਦਿਨਸੁ ਰੈਣਿ ਤੇਰਾ ਨਾਉ ਸਦਾ ਸਦ ਜਾਪੀਐ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭੁਖ ਵਿਕਰਾਲ ਨਾਇ ਤੇਰੈ ਧ੍ਰਾਪੀਐ॥ ਰੋਗੁ ਸੋਗੁ ਦੁਖੁ ਵੰਵੈ ਜਿਸੁ ਨਾਉ ਮਨਿ ਵਸੈ॥ ਤਿਸਹਿ ਪਰਾਪਤਿ ਲਾਲ ਜੋ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਰਸੈ॥ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਬੇਅੰਤ ਉਧਾਰਣਹਾਰਿਆ॥ ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਤੁਧੁ ਸਚੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰਿਆ॥੧੨॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਮਿਤ੍ਰੁ ਪਿਆਰਾ ਨਾਨਕ ਜੀ 
ਮੈ ਛਡਿ ਗਵਾਇਆ ਰੰਗਿ ਕਸੁੰਭੈ ਭੁਲੀ॥ ਤਉ ਸਜਣ ਕੀ ਮੈ ਕੀਮ ਨ ਪਉਦੀ ਹਉ ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਅਢੁ ਨ ਲਹਦੀ 
॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਸਸੁ ਵਿਰਾਇਣਿ ਨਾਨਕ ਜੀਉ ਸਸੁਰਾ ਵਾਦੀ ਜੇਠੋ ਪਉ ਪਉ ਲੂਹੈ॥ ਹਭੇ ਭਸੁ ਪੁਣੇਦੇ ਵਤਨੁ ਜਾ ਮੈ ਸਜਣੁ ਤੂਹੈ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਵੁਠਾ ਚਿਤਿ ਤਿਸੁ ਦਰਦੁ ਨਿਵਾਰਣੋ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਵੁਠਾ ਚਿਤਿ ਤਿਸੁ ਕਦੇ
ਨ ਹਾਰਣੋ॥ ਜਿਸੁ ਮਿਲਿਆ ਪੂਰਾ ਗੁਰੂ ਸੁ ਸਰਪਰ ਤਾਰਣੋ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਲਾਏ ਸਚਿ ਤਿਸੁ ਸਚੁ ਸਮ੍ਹਾਲਣੋ॥ ਜਿਸੁ
ਆਇਆ ਹਥਿ ਨਿਧਾਨੁ ਸੁ ਰਹਿਆ ਭਾਲਣੋ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਇਕੋ ਰੰਗੁ ਭਗਤੁ ਸੋ ਜਾਨਣੋ॥ ਓਹੁ ਸਭਨਾ ਕੀ ਰੇਣੁ ਬਿਰਹੀ ਚਾਰਣੋ॥ ਸਭਿ ਤੇਰੇ ਚੋਜ ਵਿਡਾਣ ਸਭੁ ਤੇਰਾ ਕਾਰਣੋ॥੧੩॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਮੈ ਹਭ ਵਞਾਈ ਛੋੜਿਆ ਹਭੁ ਕਿਝੁ ਤਿਆਗੀ॥ ਹਭੇ ਸਾਕ ਕੂੜਾਵੇ ਡਿਠੇ ਤਉ ਪਲੈ ਤੈਡੈ ਲਾਗੀ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਫਿਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਨਾਨਕ ਜੀਉ ਹਉ ਫਾਵੀ ਥੀਈ ਬਹੁਤੁ ਦਿਸਾਵਰ ਪੰਧਾ॥ ਤਾ ਹਉ ਸੁਖਿ ਸੁਖਾਲੀ ਸੁਤੀ ਜਾ ਗੁਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hj7k739fsu0dc04zcfu9de7l10i9xoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/964</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22295</id>
    <revision>
      <id>227605</id>
      <parentid>53404</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <origin>227605</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4095" sha1="qapongotz5x5wtsgrlg0vg890dnmup7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|੯੬੪}}&lt;/noinclude&gt;ਮਿਲਿ ਸਜਣੁ ਮੈ ਲਧਾ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸਭੇ ਦੁਖ ਸੰਤਾਪ ਜਾਂ ਤੁਧਹੁ ਭੁਲੀਐ॥ ਜੇ ਕੀਚਨਿ ਲਖ ਉਪਾਵ ਤਾਂ ਕਹੀ ਨ ਘੁਲੀਐ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਵਿਸਰੈ ਨਾਉ ਸੁ ਨਿਰਧਨੁ ਕਾਂਢੀਐ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਵਿਸਰੈ ਨਾਉ ਸੁ ਜੋਨੀ ਹਾਂਢੀਐ॥ ਜਿਸੁ ਖਸਮੁ ਨ ਆਵੈ ਚਿਤਿ ਤਿਸੁ ਜਮੁ ਡੰਡੁ ਦੇ॥ ਜਿਸੁ ਖਸਮੁ ਨ ਆਵੀ ਚਿਤਿ ਰੋਗੀ ਸੇ ਗਣੇ॥ ਜਿਸੁ ਖਸਮੁ ਨ ਆਵੀ ਚਿਤਿ ਸੁ ਖਰੋ ਅਹੰਕਾਰੀਆ॥ ਸੋਈ ਦੁਹੇਲਾ ਜਗਿ ਜਿਨਿ ਨਾਉ ਵਿਸਾਰੀਆ॥੧੪॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਤੈਡੀ ਬੰਦਸਿ
ਮੈ ਕੋਇ ਨ ਡਿਠਾ ਤੂ ਨਾਨਕ ਮਨਿ ਭਾਣਾ॥ ਘੋਲਿ ਘੁਮਾਈ ਤਿਸੁ ਮਿਤ੍ਰ ਵਿਚੋਲੇ ਜੈ ਮਿਲਿ ਕੰਤੁ ਪਛਾਣਾ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਪਾਵ ਸੁਹਾਵੇ ਜਾਂ ਤਉ ਧਿਰਿ ਜੁਲਦੇ ਸੀਸੁ ਸੁਹਾਵਾ ਚਰਣੀ॥ ਮੁਖੁ ਸੁਹਾਵਾ ਜਾਂ ਤਉ ਜਸੁ ਗਾਵੈ ਜੀਉ@@@
ਪਇਆ ਤਉ ਸਰਣੀ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਮਿਲਿ ਨਾਰੀ ਸਤਸੰਗਿ ਮੰਗਲੁ ਗਾਵੀਆ॥ ਘਰ ਕਾ ਹੋਆ ਬੰਧਾਨੁ ਬਹੁੜਿ ਨ . ਦੇ ਧਾਵੀਆ॥ ਬਿਨਠੀ ਦੁਰਮਤਿ ਦੁਰਤੁ ਸੋਇ ਕੂੜਾਵੀਆ॥ ਸੀਲਵੰਤ ਪਰਧਾਨਿ ਰਿਦੈ ਸਚਾਵੀਆ॥ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਕਿ ਇਕੁ ਇਕ ਰੀਤਾਵੀਆ॥ ਮਨਿ ਦਰਸਨ ਕੀ ਪਿਆਸ ਚਰਣ ਦਾਸਾਵੀਆ॥ ਸੋਭਾ ਬਣੀ ਸੀਗਾਰੁ ਖਸਮਿ ਜਾਂ ਕਿ
ਰਾਵੀਆ॥ ਮਿਲੀਆ ਆਇ ਸੰਜੋਗਿ ਜਾਂ ਤਿਸੁ ਭਾਵੀਆ॥੧੫॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਹਭਿ ਗੁਣ ਤੈਡੇ ਨਾਨਕ ਜੀਉ ਕੇ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁ ਥੀਏ ਮੈ ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਕਿਆ ਹੋਵੈ॥ ਤਉ ਜੇਵਡੁ ਦਾਤਾਰੁ ਨ ਕੋਈ ਜਾਚਕੂ ਸਦਾ ਜਾਚੋਵੈ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ਦੇਹ ਤੇ॥ ਛਿਜੰਦੜੀ ਊਣ ਮਝਾਣਾ ਗੁਰਿ ਸਜਣ ਜੀਉ ਧਰਾਇਆ॥ ਹਭੇ ਸੁਖ ਸੁਹੇਲੜਾ ਸੁਤਾ ਜਿਤਾ ਜਗੁ ਸਬਾਇਆ॥੨॥
ਪਉੜੀ॥ ਵਡਾ ਤੇਰਾ ਦਰਬਾਰੁ ਸਚਾ ਤੁਧੁ ਤਖਤੁ॥ ਸਿਰਿ ਸਾਹਾ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਨਿਹਚਲੁ ਚਉਰੁ ਛਤੁ॥ਜੋ ਭਾਵੈ॥ ਨੂੰ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸੋਈ ਸਚੁ ਨਿਆਉ॥ਜੇ ਭਾਵੈ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਨਿਥਾਵੇ ਮਿਲੈ ਥਾਉ॥ਜੋ ਕੀਨੀ ਕਰਤਾਰਿ ਸਾਈ ਭਲੀ ਗਲ॥
ਜਿਨੀ ਪਛਾਤਾ ਖਸਮੁ ਸੇ ਦਰਗਾਹ ਮਲ॥ਸਹੀ ਤੇਰਾ ਫੁਰਮਾਨੁ ਕਿਨੈ ਨ ਫੇਰੀਐ॥ਕਾਰਣ ਕਰਣ ਕਰੀਮ ਕੁਦਰਤਿ ਤੇਰੀਐ॥੧੬॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਸੋਇ ਸੁਤੰਦੜੀ ਮੇਰਾ ਤਨੁ ਮਨੁ ਮਉਲਾ ਨਾਮੁ ਜਪੰਦੜੀ ਲਾਲੀ॥ ਪੰਧਿ ਜੁਲੰਦੜੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਅੰਦਰੁ ਠੰਢਾ ਗੁਰ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਿ ਨਿਹਾਲੀ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਹਠ ਮੰਝਾਹੂ ਮੈ ਮਾਣਕੁ ਲਧਾ॥ ਮੁਲਿ ਨ ਘਿਧਾ ਦੀ ਕਿ ਮੈ ਕੂ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦਿਤਾ॥ ਚੂੰਢ ਵਵਾਈ ਥੀਆ ਥਿਤਾ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਨਾਨਕ ਜਿਤਾ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਿਸ ਕੈ ਐਨੇ ਕਿ ਮਸਤਕਿ ਕਰਮੁ ਹੋਇ ਸੋ ਸੇਵਾ ਲਾਗਾ॥ ਜਿਸੁ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਕਮਲੁ ਪ੍ਰਗਾਸਿਆ ਸੋ ਅਨਦਿਨੁ ਜਾਗਾ॥ ਲਗਾ ਰੰਗੁ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qapongotz5x5wtsgrlg0vg890dnmup7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227606</id>
      <parentid>227605</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227606</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4013" sha1="na2az5zuwak2c3v9c87h4ao0slsod5r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੯੬੪}}&lt;/noinclude&gt;ਮਿਲਿ ਸਜਣੁ ਮੈ ਲਧਾ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸਭੇ ਦੁਖ ਸੰਤਾਪ ਜਾਂ ਤੁਧਹੁ ਭੁਲੀਐ॥ ਜੇ ਕੀਚਨਿ ਲਖ ਉਪਾਵ ਤਾਂ ਕਹੀ ਨ ਘੁਲੀਐ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਵਿਸਰੈ ਨਾਉ ਸੁ ਨਿਰਧਨੁ ਕਾਂਢੀਐ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਵਿਸਰੈ ਨਾਉ ਸੁ ਜੋਨੀ ਹਾਂਢੀਐ॥ ਜਿਸੁ ਖਸਮੁ ਨ ਆਵੈ ਚਿਤਿ ਤਿਸੁ ਜਮੁ ਡੰਡੁ ਦੇ॥ ਜਿਸੁ ਖਸਮੁ ਨ ਆਵੀ ਚਿਤਿ ਰੋਗੀ ਸੇ ਗਣੇ॥ ਜਿਸੁ ਖਸਮੁ ਨ ਆਵੀ ਚਿਤਿ ਸੁ ਖਰੋ ਅਹੰਕਾਰੀਆ॥ ਸੋਈ ਦੁਹੇਲਾ ਜਗਿ ਜਿਨਿ ਨਾਉ ਵਿਸਾਰੀਆ॥੧੪॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਤੈਡੀ ਬੰਦਸਿ
ਮੈ ਕੋਇ ਨ ਡਿਠਾ ਤੂ ਨਾਨਕ ਮਨਿ ਭਾਣਾ॥ ਘੋਲਿ ਘੁਮਾਈ ਤਿਸੁ ਮਿਤ੍ਰ ਵਿਚੋਲੇ ਜੈ ਮਿਲਿ ਕੰਤੁ ਪਛਾਣਾ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਪਾਵ ਸੁਹਾਵੇ ਜਾਂ ਤਉ ਧਿਰਿ ਜੁਲਦੇ ਸੀਸੁ ਸੁਹਾਵਾ ਚਰਣੀ॥ ਮੁਖੁ ਸੁਹਾਵਾ ਜਾਂ ਤਉ ਜਸੁ ਗਾਵੈ ਜੀਉ
ਪਇਆ ਤਉ ਸਰਣੀ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਮਿਲਿ ਨਾਰੀ ਸਤਸੰਗਿ ਮੰਗਲੁ ਗਾਵੀਆ॥ ਘਰ ਕਾ ਹੋਆ ਬੰਧਾਨੁ ਬਹੁੜਿ ਨ ਧਾਵੀਆ॥ ਬਿਨਠੀ ਦੁਰਮਤਿ ਦੁਰਤੁ ਸੋਇ ਕੂੜਾਵੀਆ॥ ਸੀਲਵੰਤ ਪਰਧਾਨਿ ਰਿਦੈ ਸਚਾਵੀਆ॥ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਇਕੁ ਇਕ ਰੀਤਾਵੀਆ॥ ਮਨਿ ਦਰਸਨ ਕੀ ਪਿਆਸ ਚਰਣ ਦਾਸਾਵੀਆ॥ ਸੋਭਾ ਬਣੀ ਸੀਗਾਰੁ ਖਸਮਿ ਜਾਂ 
ਰਾਵੀਆ॥ ਮਿਲੀਆ ਆਇ ਸੰਜੋਗਿ ਜਾਂ ਤਿਸੁ ਭਾਵੀਆ॥੧੫॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਹਭਿ ਗੁਣ ਤੈਡੇ ਨਾਨਕ ਜੀਉ ਮੈਂ ਕੂ ਥੀਏ ਮੈ ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਕਿਆ ਹੋਵੈ॥ ਤਉ ਜੇਵਡੁ ਦਾਤਾਰੁ ਨ ਕੋਈ ਜਾਚਕੁ ਸਦਾ ਜਾਚੋਵੈ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਦੇਹ ਛਿਜੰਦੜੀ ਊਣ ਮਝੂਣਾ ਗੁਰਿ ਸਜਣ ਜੀਉ ਧਰਾਇਆ॥ ਹਭੇ ਸੁਖ ਸੁਹੇਲੜਾ ਸੁਤਾ ਜਿਤਾ ਜਗੁ ਸਬਾਇਆ॥੨॥
ਪਉੜੀ॥ ਵਡਾ ਤੇਰਾ ਦਰਬਾਰੁ ਸਚਾ ਤੁਧੁ ਤਖਤੁ॥ ਸਿਰਿ ਸਾਹਾ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਨਿਹਚਲੁ ਚਉਰੁ ਛਤੁ॥ ਜੋ ਭਾਵੈ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸੋਈ ਸਚੁ ਨਿਆਉ॥ ਜੇ ਭਾਵੈ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਨਿਥਾਵੇ ਮਿਲੈ ਥਾਉ॥ ਜੋ ਕੀਨ੍ਹੀ ਕਰਤਾਰਿ ਸਾਈ ਭਲੀ ਗਲ॥
ਜਿਨ੍ਹੀ ਪਛਾਤਾ ਖਸਮੁ ਸੇ ਦਰਗਾਹ ਮਲ॥ ਸਹੀ ਤੇਰਾ ਫੁਰਮਾਨੁ ਕਿਨੈ ਨ ਫੇਰੀਐ॥ ਕਾਰਣ ਕਰਣ ਕਰੀਮ ਕੁਦਰਤਿ ਤੇਰੀਐ॥੧੬॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਸੋਇ ਸੁਣੰਦੜੀ ਮੇਰਾ ਤਨੁ ਮਨੁ ਮਉਲਾ ਨਾਮੁ ਜਪੰਦੜੀ ਲਾਲੀ॥ ਪੰਧਿ ਜੁਲੰਦੜੀ ਮੇਰਾ ਅੰਦਰੁ ਠੰਢਾ ਗੁਰ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਿ ਨਿਹਾਲੀ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਹਠ ਮੰਝਾਹੂ ਮੈ ਮਾਣਕੁ ਲਧਾ॥ ਮੁਲਿ ਨ ਘਿਧਾ ਮੈ ਕੂ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦਿਤਾ॥ ਢੂੰਢ ਵਵਾਈ ਥੀਆ ਥਿਤਾ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਨਾਨਕ ਜਿਤਾ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਿਸ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਕਰਮੁ ਹੋਇ ਸੋ ਸੇਵਾ ਲਾਗਾ॥ ਜਿਸੁ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਕਮਲੁ ਪ੍ਰਗਾਸਿਆ ਸੋ ਅਨਦਿਨੁ ਜਾਗਾ॥ ਲਗਾ ਰੰਗੁ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>na2az5zuwak2c3v9c87h4ao0slsod5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/965</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22300</id>
    <revision>
      <id>227965</id>
      <parentid>53409</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T11:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227965</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3831" sha1="dupik81etfu7nzh1dam7uoqxy3r1yee" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੯੬੫}}&lt;/noinclude&gt;ਚਰਣਾਰਬਿੰਦ ਸਭੁ ਭ੍ਰਮੁ ਭਉ ਭਾਗਾ॥ ਆਤਮੁ ਜਿਤਾ ਗੁਰਮਤੀ ਆਗੰਜਤ ਪਾਗਾ॥ ਜਿਸਹਿ ਧਿਆਇਆ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਸੋ ਕਲਿ ਮਹਿ ਤਾਗਾ॥ ਸਾਧੂ ਸੰਗਤਿ ਨਿਰਮਲਾ ਅਠਸਠਿ ਮਜਨਾਗਾ॥ ਜਿਸੁ ਪ੍ਰਭੁ ਮਿਲਿਆ ਆਪਣਾ ਸੋ ਪੁਰਖੁ ਸਭਾਗਾ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਸੁ ਬਲਿਹਾਰਣੈ ਜਿਸੁ ਏਵਡ ਭਾਗਾ॥੧੭॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਜਾਂ ਪਿਰੁ ਅੰਦਰਿ
ਤਾਂ ਧਨ ਬਾਹਰਿ॥ ਜਾਂ ਪਿਰੁ ਬਾਹਰਿ ਤਾਂ ਧਨ ਮਾਹਰਿ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਬਹੁ ਫੇਰ ਫਿਰਾਹਰਿ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸੰਗਿ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਹਰਿ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸਚੇ ਸਚਿ ਸਮਾਹਰਿ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਆਹਰ ਸਭਿ ਕਰਦਾ ਫਿਰੈ ਆਹਰੁ ਇਕੁ
ਨ ਹੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਤੁ ਆਹਰਿ ਜਗੁ ਉਧਰੈ ਵਿਰਲਾ ਬੂਝੈ ਕੋਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਵਡੀ ਹੂ ਵਡਾ ਅਪਾਰੁ ਤੇਰਾ
ਮਰਤਬਾ॥ ਰੰਗ ਪਰੰਗ ਅਨੇਕ ਨ ਜਾਪਨ੍ਹਿ ਕਰਤਬਾ॥ ਜੀਆ ਅੰਦਰਿ ਜੀਉ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਜਾਣਲਾ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੇਰੈ ਵਸਿ ਤੇਰਾ ਘਰੁ ਭਲਾ॥ ਤੇਰੈ ਘਰਿ ਆਨੰਦੁ ਵਧਾਈ ਤੁਧੁ ਘਰਿ॥ ਮਾਣੁ ਮਹਤਾ ਤੇਜੁ ਆਪਣਾ ਆਪਿ ਜਰਿ॥ ਸਰਬ ਕਲਾ ਭਰਪੂਰੁ ਦਿਸੈ ਜਤ ਕਤਾ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸੁ ਤੁਧੁ ਆਗੈ ਬਿਨਵਤਾ॥੧੮॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਛਤੜੇ ਬਾਜਾਰ ਸੋਹਨਿ ਵਿਚਿ ਵਪਾਰੀਏ॥ ਵਖਰੁ ਹਿਕੁ ਅਪਾਰੁ ਨਾਨਕ ਖਟੇ ਸੋ ਧਣੀ॥੧॥ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਬੀਰਾ ਹਮਰਾ ਕੋ ਨਹੀ ਹਮ ਕਿਸ ਹੂ ਕੇ ਨਾਹਿ॥ ਜਿਨਿ ਇਹੁ ਰਚਨੁ ਰਚਾਇਆ ਤਿਸ ਹੀ ਮਾਹਿ ਸਮਾਹਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸਫਲਿਉ ਬਿਰਖੁ ਸੁਹਾਵੜਾ ਹਰਿ ਸਫਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ॥ ਮਨੁ ਲੋਚੈ ਉਨ੍ਹ ਮਿਲਣ ਕਉ ਕਿਉ ਵੰਵੈ ਘਿਤਾ॥ ਵਰਨਾ
ਚਿਹਨਾ ਬਾਹਰਾ ਓਹੁ ਅਗਮੁ ਅਜਿਤਾ॥ ਓਹੁ ਪਿਆਰਾ ਜੀਅ ਕਾ ਜੋ ਖੋਲ੍ਹੈ ਭਿਤਾ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੀ ਤੁਸਾੜੀਆ ਮੈ ਦਸਿਹੁ ਮਿਤਾ॥ ਕੁਰਬਾਣੀ ਵੰਵਾ ਵਾਰਣੈ ਬਲੇ ਬਲਿ ਕਿਤਾ॥ ਦਸਨਿ ਸੰਤ ਪਿਆਰਿਆ ਸੁਣਹੁ ਲਾਇ ਚਿਤਾ॥
ਜਿਸੁ ਲਿਖਿਆ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਤਿਸੁ ਨਾਉ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦਿਤਾ॥੧੯॥ ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਬੀਰ ਧਰਤੀ ਸਾਧ ਕੀ ਤਸਕਰ ਬੈਸਹਿ ਗਾਹਿ॥ ਧਰਤੀ ਭਾਰਿ ਨ ਬਿਆਪਈ ਉਨ ਕਉ ਲਾਹੂ ਲਾਹਿ॥੧॥ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਬੀਰ ਚਾਵਲ ਕਾਰਣੇ ਤੁਖ ਕਉ ਮੁਹਲੀ ਲਾਇ॥ ਸੰਗਿ ਕੁਸੰਗੀ ਬੈਸਤੇ ਤਬ ਪੂਛੇ ਧਰਮ ਰਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ 
ਆਪੇ ਹੀ ਵਡ ਪਰਵਾਰੁ ਆਪਿ ਇਕਾਤੀਆ॥ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤਿ ਆਪਿ ਆਪੇ ਹੀ ਜਾਤੀਆ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਆਪੇ ਆਪਿ ਆਪਿ ਉਪੰਨਿਆ॥ ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਆਪਿ ਆਪਿ ਵਰੰਨਿਆ॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਤੇਰਾ ਥਾਨੁ ਜਿਥੈ ਤੂ ਵੁਠਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dupik81etfu7nzh1dam7uoqxy3r1yee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/966</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22305</id>
    <revision>
      <id>227966</id>
      <parentid>53414</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T11:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227966</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3840" sha1="pfeuuec4hvgv7zjmvnw8u49utby6ec6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੯੬੬}}&lt;/noinclude&gt;ਧੰਨੁ ਸੁ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਜਿਨ੍ਹੀ ਸਚੁ ਤੂੰ ਡਿਠਾ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਸਲਾਹੇ ਸੋਇ ਤੁਧੁ॥ ਜਿਸੁ ਗੁਰ ਭੇਟੇ ਨਾਨਕ 
ਨਿਰਮਲ ਸੋਈ ਸੁਧੁ॥੨੦॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਫਰੀਦਾ ਭੂਮਿ ਰੰਗਾਵਲੀ ਮੰਝਿ ਵਿਸੂਲਾ ਬਾਗੁ॥ ਜੋ ਨਰ ਪੀਰਿ ਨਿਵਾਜਿਆ ਤਿਨ੍ਹਾ ਅੰਚ ਨ ਲਾਗ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਫਰੀਦਾ ਉਮਰ ਸੁਹਾਵੜੀ ਸੰਗਿ ਸੁਵੰਨੜੀ ਦੇਹ॥ ਵਿਰਲੇ ਕੇਈ ਪਾਈਅਨ੍ਹਿ ਜਿਨ੍ਹਾ ਪਿਆਰੇ ਨੇਹ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਦਇਆ ਧਰਮੁ ਜਿਸੁ ਦੇਹਿ ਸੁ ਪਾਏ॥ ਜਿਸੁ ਬੁਝਾਇਹਿ ਅਗਨਿ ਆਪਿ ਸੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ॥ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਅਗਮ ਪੁਰਖੁ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਦਿਖਾਏ॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕੈ ਆਸਰੈ ਪ੍ਰਭ ਸਿਉ ਰੰਗੁ ਲਾਏ॥ ਅਉਗਣ ਕਟਿ ਮੁਖੁ ਉਜਲਾ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਤਰਾਏ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਭਉ ਕਟਿਓਨੁ ਫਿਰਿ ਜੋਨਿ ਨ ਪਾਏ॥ ਅੰਧ ਕੂਪ ਤੇ ਕਾਢਿਅਨੁ ਲੜੁ ਆਪਿ ਫੜਾਏ॥ ਨਾਨਕ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਇਅਨੁ ਰਖੇ ਗਲਿ 
ਲਾਏ॥੨੧॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਮੁਹਬਤਿ ਜਿਸੁ ਖੁਦਾਇ ਦੀ ਰਤਾ ਰੰਗਿ ਚਲੂਲਿ॥ ਨਾਨਕ ਵਿਰਲੇ ਪਾਈਅਹਿ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੀਮ ਨ ਮੂਲਿ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਅੰਦਰੁ ਵਿਧਾ ਸਚਿ ਨਾਇ ਬਾਹਰਿ ਭੀ ਸਚੁ ਡਿਠੋਮਿ॥ ਨਾਨਕ ਰਵਿਆ ਹਭ ਥਾਇ ਵਣਿ ਤ੍ਰਿਣਿ ਤ੍ਰਿਭਵਣਿ ਰੋਮਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਆਪੇ ਕੀਤੋ ਰਚਨੁ ਆਪੇ ਹੀ ਰਤਿਆ॥ ਆਪੇ ਹੋਇਓ 
ਇਕੁ ਆਪੇ ਬਹੁ ਭਤਿਆ॥ ਆਪੇ ਸਭਨਾ ਮੰਝਿ ਆਪੇ ਬਾਹਰਾ॥ ਆਪੇ ਜਾਣਹਿ ਦੂਰਿ ਆਪੇ ਹੀ ਜਾਹਰਾ॥ ਆਪੇ ਹੋਵਹਿ ਗੁਪਤੁ ਆਪੇ ਪਰਗਟੀਐ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਿਸੈ ਨ ਪਾਇ ਤੇਰੀ ਥਟੀਐ॥ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰੁ ਅਥਾਹੁ ਅਪਾਰੁ ਅਗਣਤੁ ਤੂੰ॥ ਨਾਨਕ ਵਰਤੈ ਇਕੁ ਇਕੋ ਇਕੁ ਤੂੰ॥੨੨॥੧॥੨॥ ਸੁਧੁ॥ 

{{center|ਰਾਮਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ ਰਾਇ ਬਲਵੰਡਿ ਤਥਾ ਸਤੈ ਡੂਮਿ ਆਖੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} 
ਨਾਉ ਕਰਤਾ ਕਾਦਰੁ ਕਰੇ ਕਿਉ ਬੋਲੁ ਹੋਵੈ ਜੋਖੀਵਦੈ॥ ਦੇ ਗੁਨਾ ਸਤਿ ਭੈਣ ਭਰਾਵ ਹੈ ਪਾਰੰਗਤਿ ਦਾਨੁ ਪੜੀਵਦੈ॥
ਨਾਨਕਿ ਰਾਜੁ ਚਲਾਇਆ ਸਚੁ ਕੋਟੁ ਸਤਾਣੀ ਨੀਵ ਦੈ॥ ਲਹਣੇ ਧਰਿਓਨੁ ਛਤੁ ਸਿਰਿ ਕਰਿ ਸਿਫਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਦੈ॥ ਮਤਿ ਗੁਰ ਆਤਮ ਦੇਵ ਦੀ ਖੜਗਿ ਜੋਰਿ ਪਰਾਕੁਇ ਜੀਅ ਦੈ॥ ਗੁਰਿ ਚੇਲੇ ਰਹਰਾਸਿ ਕੀਈ ਨਾਨਕਿ ਸਲਾਮਤਿ ਥੀਵਦੈ॥ ਸਹਿ ਟਿਕਾ ਦਿਤੋਸੁ ਜੀਵਦੈ॥੧॥ ਲਹਣੇ ਦੀ ਫੇਰਾਈਐ ਨਾਨਕਾ ਦੋਹੀ ਖਟੀਐ॥ ਜੋਤਿ ਓਹਾ ਜੁਗਤਿ ਸਾਇ ਸਹਿ ਕਾਇਆ ਫੇਰਿ ਪਲਟੀਐ॥ ਝੁਲੈ ਸੁ ਛਤੁ ਨਿਰੰਜਨੀ ਮਲਿ ਤਖਤੁ ਬੈਠਾ ਗੁਰ ਹਟੀਐ॥ ਕਰਹਿ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pfeuuec4hvgv7zjmvnw8u49utby6ec6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/967</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22310</id>
    <revision>
      <id>227967</id>
      <parentid>53420</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T11:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227967</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4024" sha1="4z75ln97pea1ht138swiwkt43el3n0z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੯੬੭}}&lt;/noinclude&gt;ਜਿ ਗੁਰ ਫੁਰਮਾਇਆ ਸਿਲ ਜੋਗੁ ਅਲੂਣੀ ਚਟੀਐ॥ ਲੰਗਰੁ ਚਲੈ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਹਰਿ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੀ ਖਟੀਐ॥ ਖਰਚੇ ਦਿਤਿ ਖਸੰਮ ਦੀ ਆਪ ਖਹਦੀ ਖੈਰਿ ਦਬਟੀਐ॥ ਹੋਵੈ ਸਿਫਤਿ ਖਸੰਮ ਦੀ ਨੂਰੁ ਅਰਸਹੁ ਕੁਰਸਹੁ ਝਟੀਐ॥
ਤੁਧੁ ਡਿਠੇ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਮਲੁ ਜਨਮ ਜਨਮ ਦੀ ਕਟੀਐ॥ ਸਚੁ ਜਿ ਗੁਰਿ ਫੁਰਮਾਇਆ ਕਿਉ ਏਦੂ ਬੋਲਹੁ ਹਟੀਐ॥ ਪੁਤ੍ਰੀ ਕਉਲੁ ਨ ਪਾਲਿਓ ਕਰਿ ਪੀਰਹੁ ਕੰਨ੍ਹ ਮੁਰਟੀਐ॥ ਦਿਲਿ ਖੋਟੈ ਆਕੀ ਫਿਰਨ੍ਹਿ ਬੰਨ੍ਹਿ ਭਾਰੁ ਉਚਾਇਨ੍ਹਿ ਛਟੀਐ॥ ਜਿਨਿ ਆਖੀ ਸੋਈ ਕਰੇ ਜਿਨਿ ਕੀਤੀ ਤਿਨੈ ਥਟੀਐ॥ਕਉਣੁ ਹਾਰੇ ਕਿਨਿ ਉਵਟੀਐ॥੨॥ ਜਿਨਿ ਕੀਤੀ 
ਸੋ ਮੰਨਣਾ ਕੋ ਸਾਲੁ ਜਿਵਾਹੇ ਸਾਲੀ॥ ਧਰਮ ਰਾਇ ਹੈ ਦੇਵਤਾ ਲੈ ਗਲਾ ਕਰੇ ਦਲਾਲੀ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਆਖੈ ਸਚਾ ਕਰੇ ਸਾ ਬਾਤ ਹੋਵੈ ਦਰਹਾਲੀ॥ ਗੁਰ ਅੰਗਦ ਦੀ ਦੋਹੀ ਫਿਰੀ ਸਚੁ ਕਰਤੈ ਬੰਧਿ ਬਹਾਲੀ॥ ਨਾਨਕੁ ਕਾਇਆ ਪਲਟੁ ਕਰਿ ਮਲਿ ਤਖਤੁ ਬੈਠਾ ਸੈ ਡਾਲੀ॥ ਦਰੁ ਸੇਵੇ ਉਮਤਿ ਖੜੀ ਮਸਕਲੈ ਹੋਇ ਜੰਗਾਲੀ॥ ਦਰਿ ਦਰਵੇਸੁ ਖਸੰਮ ਦੈ ਨਾਇ ਸਚੈ ਬਾਣੀ ਲਾਲੀ॥ ਬਲਵੰਡ ਖੀਵੀ ਨੇਕ ਜਨ ਜਿਸੁ ਬਹੁਤੀ ਛਾਉ ਪਤ੍ਰਾਲੀ॥ ਲੰਗਰਿ ਦਉਲਤਿ ਵੰਡੀਐ ਰਸੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਖੀਰਿ ਘਿਆਲੀ॥ ਗੁਰਸਿਖਾ ਕੇ ਮੁਖ ਉਜਲੇ ਮਨਮੁਖ ਥੀਏ ਪਰਾਲੀ॥ ਪਏ ਕਬੂਲੁ ਖਸੰਮ ਨਾਲਿ ਜਾਂ ਘਾਲ ਮਰਦੀ ਘਾਲੀ॥ ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ ਸਹੁ ਸੋਇ ਜਿਨਿ ਗੋਇ ਉਠਾਲੀ॥੩॥ ਹੋਰਿਓ ਗੰਗ ਵਹਾਈਐ
ਦੁਨਿਆਈ ਆਖੈ ਕਿ ਕਿਓਨੁ॥ ਨਾਨਕ ਈਸਰਿ ਜਗਨਾਥਿ ਉਚਹਦੀ ਵੈਣੁ ਵਿਰਿਕਿਓਨੁ॥ ਮਾਧਾਣਾ ਪਰਬਤ ਕਰਿ ਨੇਤ੍ਰਿ ਬਾਸਕੁ ਸਬਦਿ ਰਿੜਕਿਓਨੁ॥ ਚਉਦਹ ਰਤਨ ਨਿਕਾਲਿਅਨੁ ਕਰਿ ਆਵਾ ਗਉਣੁ ਚਿਲਕਿਓਨੁ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਅਹਿ ਵੇਖਾਲੀਅਨੁ ਜਿਣਿ ਐਵਡ ਪਿਡ ਠਿਣਕਿਓਨੁ॥ ਲਹਣੇ ਧਰਿਓਨੁ ਛਤ੍ਰੁ ਸਿਰਿ ਅਸਮਾਨਿ ਕਿਆੜਾ ਛਿਕਿਓਨੁ॥ ਜੋਤਿ ਸਮਾਣੀ ਜੋਤਿ ਮਾਹਿ ਆਪੁ ਆਪੈ ਸੇਤੀ ਮਿਕਿਓਨੁ॥ ਸਿਖਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਘੋਖਿ ਕੈ ਸਭ
ਉਮਤਿ ਵੇਖਹੁ ਜਿ ਕਿਓਨੁ॥ ਜਾਂ ਸੁਧੋਸੁ ਤਾਂ ਲਹਣਾ ਟਿਕਿਓਨੁ॥੪॥ ਫੇਰਿ ਵਸਾਇਆ ਫੇਰੁਆਣਿ ਸਤਿਗੁਰਿ ਖਾਡੂਰੁ॥ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਨਾਲਿ ਤੁਧੁ ਹੋਰੁ ਮੁਚੁ ਗਰੂਰੁ॥ ਲਬੁ ਵਿਣਾਹੇ ਮਾਣਸਾ ਜਿਉ ਪਾਣੀ ਬੂਰੁ॥ ਵਰ੍ਹਿਐ ਦਰਗਹ ਗੁਰੂ ਕੀ ਕੁਦਰਤੀ ਨੂਰੁ॥ ਜਿਤੁ ਸੁ ਹਾਥ ਨ ਲਭਈ ਤੂੰ ਓਹੁ ਠਰੂਰੁ॥ ਨਉ ਨਿਧਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਤੁਧੁ ਵਿਚਿ ਭਰਪੂਰੁ॥ ਨਿੰਦਾ ਤੇਰੀ ਜੋ ਕਰੇ ਸੋ ਵੰਵੈ ਚੂਰੁ॥ ਨੇੜੈ ਦਿਸੈ ਮਾਤ ਲੋਕ ਤੁਧੁ ਸੁਝੈ ਦੂਰੁ॥ ਫੇਰਿ ਵਸਾਇਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4z75ln97pea1ht138swiwkt43el3n0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/968</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22315</id>
    <revision>
      <id>227968</id>
      <parentid>53425</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T11:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227968</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3892" sha1="r696b32lgyu9b3tkxi91i02k6adzgl7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੯੬੮}}&lt;/noinclude&gt;ਫੇਰੁਆਣਿ ਸਤਿਗੁਰਿ ਖਾਡੂਰੁ॥੫॥ ਸੋ ਟਿਕਾ ਸੋ ਬੈਹਣਾ ਸੋਈ ਦੀਬਾਣੁ॥ ਪਿਯੂ ਦਾਦੇ ਜੇਵਿਹਾ ਪੋਤਾ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਜਿਨਿ ਬਾਸਕੁ ਨੇਤ੍ਰੈ ਘਤਿਆ ਕਰਿ ਨੇਹੀ ਤਾਣੁ॥ ਜਿਨਿ ਸਮੁੰਦੁ ਵਿਰੋਲਿਆ ਕਰਿ ਮੇਰੁ ਮਧਾਣੁ॥ ਚਉਦਹ ਰਤਨ ਨਿਕਾਲਿਅਨੁ ਕੀਤੋਨੁ ਚਾਨਾਣੁ॥ ਘੋੜਾ ਕੀਤੋ ਸਹਜ ਦਾ ਜਤੁ ਕੀਓ ਪਲਾਣੁ॥ ਧਣਖੁ ਚੜਾਇਓ ਸਤ ਦਾ ਜਸ ਹੁੰਦਾ ਬਾਣੁ॥ ਕਲਿ ਵਿਚਿ ਧੂ ਅੰਧਾਰੁ ਸਾ ਚੜਿਆ ਰੈ ਭਾਣੁ॥ ਸਤਹੁ ਖੇਤੁ ਜਮਾਇਓ ਸਤਹੁ ਛਾਵਾਣੁ॥ ਨਿਤ ਰਸੋਈ ਤੇਰੀਐ ਘਿਉ ਮੈਦਾ ਖਾਣੁ॥ ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾਂ ਸੁਝੀਓਸੁ ਮਨ ਮਹਿ ਸਬਦੁ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਆਵਾ ਗਉਣੁ ਨਿਵਾਰਿਓ ਕਰਿ 
ਨਦਰਿ ਨੀਸਾਣੁ॥ ਅਉਤਰਿਆ ਅਉਤਾਰੁ ਲੈ ਸੋ ਪੁਰਖੁ ਸੁਜਾਣੁ॥ ਝਖੜਿ ਵਾਉ ਨ ਡੋਲਈ ਪਰਬਤੁ ਮੇਰਾਣੁ॥ ਜਾਣੈ ਬਿਰਥਾ ਜੀਅ ਕੀ ਜਾਣੀ ਹੂ ਜਾਣੁ॥ ਕਿਆ ਸਾਲਾਹੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਜਾਂ ਤੂ ਸੁਘੜੁ ਸੁਜਾਣੁ॥ ਦਾਨੁ ਜਿ
ਸਤਿਗੁਰ ਭਾਵਸੀ ਸੋ ਸਤੇ ਦਾਣੁ॥ ਨਾਨਕ ਹੰਦਾ ਛਤ੍ਰੁ ਸਿਰਿ ਉਮਤਿ ਹੈਰਾਣੁ॥ ਸੋ ਟਿਕਾ ਸੋ ਬੈਹਣਾ ਸੋਈ ਦੀਬਾਣੁ॥
ਪਿਯੂ ਦਾਦੇ ਜੇਵਿਹਾ ਪੋਤ੍ਰਾ ਪਰਵਾਣੁ॥੬॥ ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਰਾਮਦਾਸ ਗੁਰੁ ਜਿਨਿ ਸਿਰਿਆ ਤਿਨੈ ਸਵਾਰਿਆ॥ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਕਰਾਮਾਤਿ ਆਪਿ ਸਿਰਜਣਹਾਰੈ ਧਾਰਿਆ॥ ਸਿਖੀ ਅਤੈ ਸੰਗਤੀ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਕਰਿ ਨਮਸਕਾਰਿਆ॥ ਅਟਲੁ ਅਥਾਹੁ ਅਤੋਲੁ ਤੂ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰਿਆ॥ ਜਿਨ੍ਹੀ ਤੂੰ ਸੇਵਿਆ ਭਾਉ ਕਰਿ ਸੇ ਤੁਧੁ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਿਆ॥ ਲਬੁ
ਲੋਭੁ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਮੋਹੁ ਮਾਰਿ ਕਢੇ ਤੁਧੁ ਸਪਰਵਾਰਿਆ॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਤੇਰਾ ਥਾਨੁ ਹੈ ਸਚੁ ਤੇਰਾ ਪੈਸਕਾਰਿਆ॥ ਨਾਨਕੁ ਤੂ ਲਹਣਾ ਤੂਹੈ ਗੁਰੁ ਅਮਰੁ ਤੂ ਵੀਚਾਰਿਆ॥ ਗੁਰੁ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਮਨੁ ਸਾਧਾਰਿਆ॥੭॥ ਚਾਰੇ ਜਾਗੇ ਚਹੁ ਜੁਗੀ ਪੰਚਾਇਣੁ ਆਪੇ ਹੋਆ॥ ਆਪੀਨ੍ਹੈ ਆਪੁ ਸਾਜਿਓਨੁ ਆਪੇ ਹੀ ਥੰਮ੍ਹਿ ਖਲੋਆ॥ ਆਪੇ ਪਟੀ ਕਲਮ ਆਪਿ ਆਪਿ
ਲਿਖਣਹਾਰਾ ਹੋਆ॥ ਸਭ ਉਮਤਿ ਆਵਣ ਜਾਵਣੀ ਆਪੇ ਹੀ ਨਵਾ ਨਿਰੋਆ॥ ਤਖਤਿ ਬੈਠਾ ਅਰਜਨ ਗੁਰੂ ਸਤਿਗੁਰ ਕਾ ਖਿਵੈ ਚੰਦੋਆ॥ ਉਗਵਣਹੁ ਤੈ ਆਥਵਣਹੁ ਚਹੁ ਚਕੀ ਕੀਅਨੁ ਲੋਆ॥ ਜਿਨ੍ਹੀ ਗੁਰੂ ਨ ਸੇਵਿਓ ਮਨਮੁਖਾ ਪਇਆ ਮੋਆ॥ ਦੂਣੀ ਚਉਣੀ ਕਰਾਮਾਤਿ ਸਚੇ ਕਾ ਸਚਾ ਢੋਆ॥ ਚਾਰੇ ਜਾਗੇ ਚਹੁ ਜੁਗੀ ਪੰਚਾਇਣੁ ਆਪੇ ਹੋਆ॥੮॥੧॥
{{gap|5em}}ਰਾਮਕਲੀ ਬਾਣੀ ਭਗਤਾ ਕੀ॥ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਕਾਇਆ ਕਲਾਲਨਿ ਲਾਹਨਿ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r696b32lgyu9b3tkxi91i02k6adzgl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227969</id>
      <parentid>227968</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T11:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>227969</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3893" sha1="0ixftljtxos9c1fjjv5062zof9u3eqn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੯੬੮}}&lt;/noinclude&gt;ਫੇਰੁਆਣਿ ਸਤਿਗੁਰਿ ਖਾਡੂਰੁ॥੫॥ ਸੋ ਟਿਕਾ ਸੋ ਬੈਹਣਾ ਸੋਈ ਦੀਬਾਣੁ॥ ਪਿਯੂ ਦਾਦੇ ਜੇਵਿਹਾ ਪੋਤਾ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਜਿਨਿ ਬਾਸਕੁ ਨੇਤ੍ਰੈ ਘਤਿਆ ਕਰਿ ਨੇਹੀ ਤਾਣੁ॥ ਜਿਨਿ ਸਮੁੰਦੁ ਵਿਰੋਲਿਆ ਕਰਿ ਮੇਰੁ ਮਧਾਣੁ॥ ਚਉਦਹ ਰਤਨ ਨਿਕਾਲਿਅਨੁ ਕੀਤੋਨੁ ਚਾਨਾਣੁ॥ ਘੋੜਾ ਕੀਤੋ ਸਹਜ ਦਾ ਜਤੁ ਕੀਓ ਪਲਾਣੁ॥ ਧਣਖੁ ਚੜਾਇਓ ਸਤ ਦਾ ਜਸ ਹੁੰਦਾ ਬਾਣੁ॥ ਕਲਿ ਵਿਚਿ ਧੂ ਅੰਧਾਰੁ ਸਾ ਚੜਿਆ ਰੈ ਭਾਣੁ॥ ਸਤਹੁ ਖੇਤੁ ਜਮਾਇਓ ਸਤਹੁ ਛਾਵਾਣੁ॥ ਨਿਤ ਰਸੋਈ ਤੇਰੀਐ ਘਿਉ ਮੈਦਾ ਖਾਣੁ॥ ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾਂ ਸੁਝੀਓਸੁ ਮਨ ਮਹਿ ਸਬਦੁ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਆਵਾ ਗਉਣੁ ਨਿਵਾਰਿਓ ਕਰਿ 
ਨਦਰਿ ਨੀਸਾਣੁ॥ ਅਉਤਰਿਆ ਅਉਤਾਰੁ ਲੈ ਸੋ ਪੁਰਖੁ ਸੁਜਾਣੁ॥ ਝਖੜਿ ਵਾਉ ਨ ਡੋਲਈ ਪਰਬਤੁ ਮੇਰਾਣੁ॥ ਜਾਣੈ ਬਿਰਥਾ ਜੀਅ ਕੀ ਜਾਣੀ ਹੂ ਜਾਣੁ॥ ਕਿਆ ਸਾਲਾਹੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਜਾਂ ਤੂ ਸੁਘੜੁ ਸੁਜਾਣੁ॥ ਦਾਨੁ ਜਿ
ਸਤਿਗੁਰ ਭਾਵਸੀ ਸੋ ਸਤੇ ਦਾਣੁ॥ ਨਾਨਕ ਹੰਦਾ ਛਤ੍ਰੁ ਸਿਰਿ ਉਮਤਿ ਹੈਰਾਣੁ॥ ਸੋ ਟਿਕਾ ਸੋ ਬੈਹਣਾ ਸੋਈ ਦੀਬਾਣੁ॥
ਪਿਯੂ ਦਾਦੇ ਜੇਵਿਹਾ ਪੋਤ੍ਰਾ ਪਰਵਾਣੁ॥੬॥ ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਰਾਮਦਾਸ ਗੁਰੁ ਜਿਨਿ ਸਿਰਿਆ ਤਿਨੈ ਸਵਾਰਿਆ॥ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਕਰਾਮਾਤਿ ਆਪਿ ਸਿਰਜਣਹਾਰੈ ਧਾਰਿਆ॥ ਸਿਖੀ ਅਤੈ ਸੰਗਤੀ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਕਰਿ ਨਮਸਕਾਰਿਆ॥ ਅਟਲੁ ਅਥਾਹੁ ਅਤੋਲੁ ਤੂ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰਿਆ॥ ਜਿਨ੍ਹੀ ਤੂੰ ਸੇਵਿਆ ਭਾਉ ਕਰਿ ਸੇ ਤੁਧੁ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਿਆ॥ ਲਬੁ
ਲੋਭੁ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਮੋਹੁ ਮਾਰਿ ਕਢੇ ਤੁਧੁ ਸਪਰਵਾਰਿਆ॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਤੇਰਾ ਥਾਨੁ ਹੈ ਸਚੁ ਤੇਰਾ ਪੈਸਕਾਰਿਆ॥ ਨਾਨਕੁ ਤੂ ਲਹਣਾ ਤੂਹੈ ਗੁਰੁ ਅਮਰੁ ਤੂ ਵੀਚਾਰਿਆ॥ ਗੁਰੁ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਮਨੁ ਸਾਧਾਰਿਆ॥੭॥ ਚਾਰੇ ਜਾਗੇ ਚਹੁ ਜੁਗੀ ਪੰਚਾਇਣੁ ਆਪੇ ਹੋਆ॥ ਆਪੀਨ੍ਹੈ ਆਪੁ ਸਾਜਿਓਨੁ ਆਪੇ ਹੀ ਥੰਮ੍ਹਿ ਖਲੋਆ॥ ਆਪੇ ਪਟੀ ਕਲਮ ਆਪਿ ਆਪਿ
ਲਿਖਣਹਾਰਾ ਹੋਆ॥ ਸਭ ਉਮਤਿ ਆਵਣ ਜਾਵਣੀ ਆਪੇ ਹੀ ਨਵਾ ਨਿਰੋਆ॥ ਤਖਤਿ ਬੈਠਾ ਅਰਜਨ ਗੁਰੂ ਸਤਿਗੁਰ ਕਾ ਖਿਵੈ ਚੰਦੋਆ॥ ਉਗਵਣਹੁ ਤੈ ਆਥਵਣਹੁ ਚਹੁ ਚਕੀ ਕੀਅਨੁ ਲੋਆ॥ ਜਿਨ੍ਹੀ ਗੁਰੂ ਨ ਸੇਵਿਓ ਮਨਮੁਖਾ ਪਇਆ ਮੋਆ॥ ਦੂਣੀ ਚਉਣੀ ਕਰਾਮਾਤਿ ਸਚੇ ਕਾ ਸਚਾ ਢੋਆ॥ ਚਾਰੇ ਜਾਗੇ ਚਹੁ ਜੁਗੀ ਪੰਚਾਇਣੁ ਆਪੇ ਹੋਆ॥੮॥੧॥

{{gap|5em}}ਰਾਮਕਲੀ ਬਾਣੀ ਭਗਤਾ ਕੀ॥ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਕਾਇਆ ਕਲਾਲਨਿ ਲਾਹਨਿ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ixftljtxos9c1fjjv5062zof9u3eqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23235</id>
    <revision>
      <id>228284</id>
      <parentid>202892</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228284</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1810" sha1="o4chq64ns7231l96cimjnidtoj89b0d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}}
{{center|{{xxxxx-larger|'''ਭੂਮਿਕਾ'''}}}}
{{center|॥ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਪੁਸਤਕ ਰਚਨੇ ਕਾ॥}}
{{Css image crop
|Image = ਇਸਤਰੀ_ਸੁਧਾਰ.pdf
|Page = 2
|bSize = 464
|cWidth = 101
|cHeight = 18
|oTop = 174
|oLeft = 180
|Location = center
|Description =
}}
{{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਅੱਠ ਬਜੇ ਦੇ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਹਮੇਸ਼ ਵਾਂਙਨ ਨਦੀ ਦੇ ਕਨਾਰੇ ਹਵਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਕੀਹ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕੇ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਕੋਈ ਪੰਜੀਆਂ ਵਰਿਆਂ ਦਾ, ਇਕ ਬੁਡੀ ਪੰਜਾਹ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਤੇ ਇਕ ਕੁੜੀ ੧੮ ਅਠਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪੈ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਖਰਾਬ ਮੈਲੇ ਪਾਟੇ ਹੋਏ ਤੇ ਰੰਗ ਰੂਪ ਅੱਛਾ ਦੇਖ ਕਰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਭੀ ਕਰ ਆਇਆ ਜੋ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਹਾਲ ਹਵਾਲ ਲਵਾਂ, ਅਪਨੋ ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਅਗਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਫ ਗਿਆ। ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੁਛਿਆ “ਕਿਉਂ ਜੀ ਕਿਥੋਂ ਆਏ ਹੋ&quot; ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਸੁਨਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਵਲ ਦੇਖਨ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਲੜਕੀ ਨੇ ਪਿਠ ਫਿਰਾ ਲਈ ਔਰ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਤਰਫ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਕਹਿਆ ਮੱਲਾ ਕੀ ਪੁੱਛਨਾ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o4chq64ns7231l96cimjnidtoj89b0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23239</id>
    <revision>
      <id>228285</id>
      <parentid>188404</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228285</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2493" sha1="q428ubvta5dc4s5pazl908rajnkmdns" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੨)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਆਏ ਹਾਂ ਉਜੜੇ ਪਿੰਡੋਂ ਤੇ ਜਾਂਗੇ ਔਤਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ । ਤੈਨੂੰ ਕੀਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪੁਛਨ ਦੀ ਗਰਜ਼ ਹੈ । ਜਿਨਾਂ ਔਤਰਿਆਂ ਜੰਮਿਆਂ ਪਾਲਿਆ ਸਹੇੜਿਆ ਓਹ ਨਾ ਪੁੱਛਨ ਜੋਗੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀਹ ਦੱਸਨਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਸੁਣਦਾ ਭੀ ਕੌਨ ਹਈ। ਏਹ ਗਲ ਸੁਨਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਜੋ ਇਨਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਭੀ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨਗੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੇ ਸੁਨਨਾ ਭੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕੇ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਨਾਓ ਖਾਨਾ ਹੈ ਕੇ ਖਾ ਬੈਠੇ ਹੋ, ਜਿਸਦੇ ਜੁਆਬ ਵਿਚ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕਹਿਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਪਰਸੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਕੱਲ ਨਿਰੇ ਤੂਤ ਹੀ ਰਾਹ ਵਿਚੋਂ ਖਾਦੇ ਹੈਨ, ਹੁਨ ਏਥੋਂ ਕੁਛ ਪੁੱਟ ਸੁਟ ਕੇ ਪੇਟ ਭਰਾਂਗੇ, ਏਹ ਗਲ ਸੁਨਦਿਆਂ ਹੀ ਈਸ਼ਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪਰੇਰਿਆ, ਕੇ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਨੇ ਵਾਸਤੇ ਕੁਛ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕੇ ਹੱਛਾ ਚਲੋ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਤਾਂ ਖਾ ਲੌ ਫੇਰ ਜੇਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਸੋ ਗੱਲਾਂ ! ਏਹ ਅਰਜ਼ ਮੇਰੀ ਮਨਜੂਰ ਹੋ ਗਈ । ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਓਹ ਬੁੱਢੀ ਓਹ ਮੁੰਡਾ ਤੇ ਓਹ ਕੁੜੀ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਚਲ ਪਏ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੁਰ ਆਕੇ ਰੋਟੀ ਖੁਲਾਈ, ਰੋਟੀ ਖਾਕੇ ਓਹ ਤਿੰਨੋਂ ਹੀ ਸੌਂ ਗਏ, ਜਦ ਉੱਠੇ ਤਾਂ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕਹਿਆ ਮੱਲਾ ਹੁਨ ਸਾਨੂੰ ਜਾਨੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਨ ਦੀ ਮਰਜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ, ਬੁੱਢੀ ਆਖਿਆ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਦਾਨਾ ਖਾਨਾ ਮਿਲੇਗਾ ਜਾਵਾਂਗੇ,ਇਸ ਗੱਲਦੇ ਸੁਨਦਿਆਂ ਮੈਂ ਕਹਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q428ubvta5dc4s5pazl908rajnkmdns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23243</id>
    <revision>
      <id>228286</id>
      <parentid>188465</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228286</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2418" sha1="6l4i7ie4mnzikxut4h4te7stq2x4lrf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੩)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦੋ ਦਿਨ ਠਹਿਰੋ ਫੇਰ ਚਲੇ ਜਾਵਨਾ,ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬੁੱਢੀ ਕਹਿਆ ਫੇਰ ਭੀ ਜਾਨਾਂ ਹੀ ਹੈਨਾ ਫੇਰ ਪਿਛੋਂ ਰਾਜੀ ਹੋਕੇ ਕੈਹਨ ਲਗੀ ਹੱਛਾ ਬੱਚਾ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਜਦ ਰਾਤ ਹੋਈ ਫੇਰ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਖਾ ਕੇ ਜਦ ਸੌਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਗੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ ਕੇ ਮਾਈ ਅਪਨਾ ਹਾਲ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕੇ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਏਹ ਮੁਸੀਬਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਈ, ਇਤਨੀ ਸੁਨਕੇ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਗਸ਼ ਆਗਿਆ, ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਜ਼ਿਮੀਨ ਤੇ ਗਿਰ ਪਈ, ਕੋਈ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਉਸਦੀ ਏਹੀ ਹਾਲਤ ਰਹੀ,ਫੇਰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੈਹਨ ਲਗੀ ਮੱਲਾ ਮੇਰੀ ਕਹਾਨੀ ਸੁਨਕੇ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ ਐਵੇਂ ਦਿਲ ਤੰਗ ਹੋਵੇਂਗਾ,ਇਸ ਗਲਨੂੰ ਢਕਿਆ ਹੀ ਰੈਹਿਨ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਮਾਈ ਕੋਈ ਹਾਲ ਸੁਨਾਨਾ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਖਬਰੇ ਕੁਛ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,ਯਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਸੀਹਤ ਆਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕਹਿਆ ਅੱਛਾ ਮੈਂ ਕਲ ਤੈਨੂੰ ਹਾਲ ਸੁਨਾਵਾਂਗੀ, ਜਦ ਉਸਨੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸੁਨਾਇਆ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਮਾਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕੇ ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਦੇਹੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਸੰਸਾਰੀ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਤੁੱਛ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਸੀ,ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹੀ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕੇ ਅਪਨੇ ਭਾਈਆਂ ਤੇ ਭੈਨਾਂ ਨੂੰ ਏਹ ਕਹਾਨੀ ਜਰੂਰ ਛਪਵਾਕੇ ਵੰਡਨੀ ਚਾਹੀਏ, ਖਬਰੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਕਛ ਭਲਾ ਕਰੇ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਅਪਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡੋਚੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਛਪਵਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6l4i7ie4mnzikxut4h4te7stq2x4lrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23247</id>
    <revision>
      <id>228287</id>
      <parentid>188467</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:58:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228287</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1336" sha1="dhd7t95r8mnzrwdsnvjnjvt4wtrospx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੪)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਇਆ ਹੈ ਤੇ ਭਾਈ ਦੈਆਸਿੰਘ ਕੁਤਬ ਫਰੋਸ਼ ਨੂੰ ਹੱਕ ਕਾਪ ਦੇ ਕਰ ਉਮੇਦ ਕਰਨਾਂ ਹਾਂ ਜੇ ਸਭ ਭਾਈ ਤੇ ਭੈਨਾਂ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਨ ਇਸ ਨੂੰ ਜਰੂਰੀ ਪੜ੍ਹਨਾ। ਤੇ ਜਿਸ ਮਤਲਬ ਵਾਸਤੇ ਏਹ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਉਪਾਉ ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂ ਜੇ  ਇਸ ਦੁਖ ਦੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਉਪਾਓ ਕਰਨਾ ਹਿੰਦੂ, ਆਰਿਆ, ਸਿੱਖ, ਸਿੰਘ ਜਾਤੀ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।
{{dhr|2em}}
{{center|ਬੂਟਾਮੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰ,}}
{{center|{{smaller|{{gap|4em}}ਨਾਰਥ ਵੇਸਟਰਨ ਰੇਲਵੇ।}}}}
 {{center|{{gap|3em}}ਸਭ ਭਾਈ ਭੈਨਾਂ ਭੁਲਚੁਕ ਬਖਸ਼ਨਾ।}}
{{center|{{rule|5em}}}}
{{dhr|3em}}
{{center|{{smaller|ਜਰੂਰੀ ਅਰਜ}}}}
{{gap}}ਸਭ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਜੋਗ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ ਕੇ ਇਸ  ਬੁਢੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਪਰ ਨਾਮ ਜਾਤ ਅਥਵਾ ਕੁਲ ਬਦਲ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹੈਨ, ਕਿਉਂਕੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dhd7t95r8mnzrwdsnvjnjvt4wtrospx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23251</id>
    <revision>
      <id>228288</id>
      <parentid>188468</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228288</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1895" sha1="5aslsyko5xnw4oxvczc4tz5ugs2m7n5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ।}}
{{center|{{xx-larger|ਇਸਤਰੀਸੁਧਾਰ}}}}
{{Css image crop
|Image = ਇਸਤਰੀ_ਸੁਧਾਰ.pdf
|Page = 2
|bSize = 464
|cWidth = 101
|cHeight = 18
|oTop = 174
|oLeft = 180
|Location = center
|Description =
}}
{{center|&lt;small&gt;ਬਿਆਨ ਬੁੱਢੀ ਦਾ&lt;/small&gt;}}
{{gap}}ਸੁਨ ਬੱਚਾ ਮੋਰਾ ਹਾਲ ਮੈਂ ਤੱਤੀ ਸੰਮਤ ੧੯੦੧ਵਿo ਵਿਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਜਿਲੇ ਦੇ ੧ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਸਾਂ, ਮੇਰੇ ਮਾਂ ਪਿਓ ਜਾਤ ਦੇ ਖੱਤਰੀ ਸਨ ਤੇ ਅਛੇ ਰਿਜਕ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਸਨ, ਜਦ ਮੈਂ ੮ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਹੱਥ ਕੁਛ ਤੰਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਨਾਂ ਨੇ ਏਹ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹੁਨ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਿੰਡੋਂ ਟੁਰ ਜਾਈਏ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੱਗਰ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੀਏ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਏਥੇ ਸਾਡੀ ਇਜ਼ਤ ਅਬਰੂ ਬਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਨ ਜਦ ਮੁੱਠ ਖੁੱਲ ਗਈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਾਡਾ ਕਦਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਤੇ ਨਾਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਮੇਹਨਤ ਮਜੂਰੀ ਏਥੇ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਤਾ ਪਕਾ ਕੇ ਤਾਂ ਓਹ ਅਪਨੀ ਉਗਰਾਹੀ ਉਗਰਾਹਨ ਲਗੇ, ੧੯੧੦ ਹਾੜ ਦੀ ਸਗਰਾਂਦ ਵਾਲੇ ਦਿਣ ਤੀਰਥ ਦਾ ਬਹਾਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡੋਂ ਨਿਕਲ ਪਏ ਤੇ ਰਾਹੂੰ ਸੈਹਰ ਡੇਰਾ ਜਾ ਕੀਤਾ, ਓਥੇ ੬ ਮਹੀਨੇ ਮੇਹਨਤ ਮਜੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5aslsyko5xnw4oxvczc4tz5ugs2m7n5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23254</id>
    <revision>
      <id>228289</id>
      <parentid>188470</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228289</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2438" sha1="69q6k0xfokuhig32op0gwv6elw0m4li" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੬)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕੁਛ ਦਿਨ ਨਾਂ ਭਵੇਂ। ਓਥੋਂ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨ ਕੂਚ ਕੀਤੇ ਨੇ ਤੇ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ੈਹਿਰ ਆ ਬੈਠੇ॥

{{gap}}ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਅਲਾਕੇ ਦੇ ਆਦਮੀ ਜੇਹੜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾਨਦੇ ਪਛਾਨਦੇ ਸਨ, ਰੋਜ ਰੋਜ ਜੋ ਮਿਲਨ ਲਗੇ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਧਾਨੀ ਪੁਛਨ ਵਿਚ ਭੀ ਆਨਾ ਦੋ ਆਨੇ ਖਰਚ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖ ਕਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਿਲ ਓਥੋਂ ਭੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੁੱਦਾ ਗੱਲ ਦਾ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੋ ਚਾਰ ਜਗਾ ਹੋਰ ਫਿਰ ਕੇ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਪੱਕੇ ਪੈਰ ਨਾ ਲੱਗਦੇ ਦੇਖਕੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰ ਗਏ, ਜਦ ਦਿਨ ਚੜਿਆ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਚਾਰਨ ਲਗੀ ਕੇ ਅੱਗੇ ਕਦੀ ਐਡੀ ਸਵੇਰੇ ਝਾੜੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਅੱਜ ਕਿੱਦਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਫੇਰ ਆਪੇ ਹੀ ਕੈਹਨ ਲਗੀ ਕਿਧਰੇ ਸਾਡੇ ਖਾਨੇ ਦਾਨੇ ਵਾਸਤੇ ਗਏ ਹੋਨਗੇ ਜਦ ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਤਕ ਨਾ ਆਏ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੁਛ ਖਾਧਾ ਪੱਕਾ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਆ (ਰੁੱਕੋ) ਬੀਬੀ ਲਾਲਾ ਤੇਰਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੁਇਆਂ ਤੇ ਮੁਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਭੁਖਿਆਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਚੱਲ ਬੱਚੀ ਕਿਧਰੋਂ ਢਿਢ ਭਰੀਏ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਅੰਞਾਨੀ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਵਨ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਕੇ ਮੈਂ ਰੋਵਨ ਲਗੀ, ਮਾਤਾ ਜੀ ਭੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਰੋਈ, ਆਖਰ ਭੁੱਖ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਲ ਉਠਕੇ ਟੁਰ ਪਈਆਂ, ਮੰਗਨ ਦੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>69q6k0xfokuhig32op0gwv6elw0m4li</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23258</id>
    <revision>
      <id>228290</id>
      <parentid>198617</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228290</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2415" sha1="8sg7se1o46tacv7r2xgkl2kd3e200f4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੭)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਅਟਕਲ ਨਾਸੀ ਤੇ ਗਲ ਖੁਲੇ ਮੂੰਹ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ
ਨਹੀਂ ਸੀ, ਚਲਦਿਆਂ ਚਲਦਿਆਂ ਇਕ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀਆਂ,
ਓਥੋਂ ਓਥੇ ਕੋਈ ਜਨਾਨੀ ਮੰਨ ਪਕਾ ਕੇ ਤੇ ਵੰਡਦੀ ਪਈ
ਸੀ, ਉਸਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਮੰਨਦੇ ਦਿੱਤੇ, ਜੇਹੜੇ ਅਸਾਂ ਓਥੇ
ਖੜੇ ਖੜੇ ਹੀ ਖਾ ਲੀਤੇ, ਤੇ ਇਕ ਜੁਆਨ ਲੜਕੀ ਨਵੀਂ
ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਪਾਸ ਦੇ ਘਰ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਗੱਲਾਂ ਕਰ
ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਬੀਬੀ ਸੁਹਾਗਨੇ
ਕੋਈ ਪਾਨੀ ਘੁੱਟ ਪਿਲਾਵੇਂ ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੈਂਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬਦਲੇ 
ਸੋਹਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਏਹ ਸੁਨਦਿਆਂ ਉਸ ਦਇਆਵਾਨ 
ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹਾਲ ਉਪਰ ਤਰਸ
ਆਇਆ,ਤੇ ਕੈਹੋਸੂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਆਉ ਬੈਠ ਜਾਓ, ਤੁਹਾਂਨੂੰ ਪਾਨੀ
ਕਾਨੂੰ ਸਰਬਤ ਪਿਲਾਨੀ ਹਾਂ। ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ ਬੱਚੀ
ਪਾਨੀ ਦੀ ਹੀ ਆਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋਈ ਹੈਂ ਤਾਂ
ਮੇਰੀ ਇਸ ਨਿਆਨੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਇਕ ਰੋਟੀ ਦੇਦੇ ਸਵੇਰ ਦੀ
ਭੁੱਖੀ ਹੈ, ਏਹ ਗਲ ਸੁਨਕੇ ਉਸ ਬੀਬੀ ਦੀਆਂ ਅੱਥਰੂ ਭਰ
ਆਈਆਂ ਤੇ ਕੈਹਨ ਲਗੀ ਬੇਬੇ ਜੀ ਸਦਕੇ ਕੀਤੀ ਮੈਂ ਇਸ
ਤੇਰੀ ਧੀ ਥੋਂ ਰੋਟੀ ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ
ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਮੇਰੀ ਫਫੇਸ ਦੇ ਘਰ
ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਆਓ, ਆਟਾ ਗੁਨ ਕੇ
ਰੋਟੀ ਪਕਾ ਲਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਪਕਾ ਦੇਂਦੀ ਪਰ ਮੈਂ
ਅੱਜ ਅੰਨ ਪਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾਂ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8sg7se1o46tacv7r2xgkl2kd3e200f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23262</id>
    <revision>
      <id>228291</id>
      <parentid>199230</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228291</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2280" sha1="ct95kgq8rod96bykxfthe27llsbjjpf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੮)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕਰਲੌ। ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਮਨਜੂਰ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ
ਨੂੰ ਕਦਮ ਰਖਿਆ, ਉਸ ਬੀਬੀ ਨੇ ਆਟਾ ਆਲੂ ਘਿਓ ਲੂਨ
ਹਲਦੀ ਸਭ ਕੁਛ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਕੇ ਆਖਿਆ ਬੇਬੇ ਜੀ ਤੁਸੀਂ
ਕਿਸੇ ਗਲ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾ ਕਰਨੀ। ਖੁਲੇ ਦਿਲ
ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਛ ਅਪਨੀ ਮਰਜੀ ਦਾ ਬਣਾ ਲਵੋ, ਮੇਰੇ ਘਰ
ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਭ ਕੁਛ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਾਤਾ ਜੀ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਬਨਾਨੇ ਲਗੀ, ਤੇ ਓਹ ਬੀਬੀ ਇਕ ਮੂਹੜੇ
ਤੇ ਬੈਠਕੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਨ ਲਗੀ। ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰਾ
ਹਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਉਸ ਬੀਬੀ ਦੀਆਂ ਫੇਰ ਅੱਥਰੂ ਵਗਨ
ਲਗ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਕੈਹਨ ਲਗੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਧਰੇ ਨਾ ਜਾਵੋ।
ਮੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਰਾਤ ਜਿਸ ਵਕਤ ਆਵੇਗਾ ਮੈਂ ਉਸ ਅੱਗੇ
ਤੁਹਾਡਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਾਂਗੀ, ਤੇ ਉਮੇਦ ਹੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੈਹਨ
ਉਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਥੇ ਹੀ ਰਖ ਲੈਨਗੇ, ਤੁਸਾਂ ਰਸੋਈ ਕਰ ਦੇਨੀ
ਕਰਨੀ। ਤੇ ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਮੇਰੇ ਘਰ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਏਹ ਸੁਨਕੋ
ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਜਦ ਜਬ ਤਕ ਤੇਰਾ ਲਾਲਾ
ਨਹੀ ਆਂਵਦਾ ਏਥੇ ਤੇਰੀ ਭੈਨ ਪਾਸ ਹੀ ਰਹੀਏ, ਮੈਂ ਕੀ
ਜਾਂਨਦੀ ਸਾਂ ਕੇ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਅੱਗੋਂ ਆਖਿਆ ਅੱਛਾ ਅਮਾਂ॥

{{gap}}ਰਾਤ ਜਿਸ ਵਕਤ ੧੦ ਵਜੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸੁਆਮੀ
ਘਰ ਆਇਆ ਉਸ ਬੀਬੀ ਨੇ ਰੋਜ ਦਿਹਾੜੀ ਵਾਂੜਨ ਉਠਕੇ
ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲਿਆ ਤੇ ਅਪਨੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ct95kgq8rod96bykxfthe27llsbjjpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23266</id>
    <revision>
      <id>228292</id>
      <parentid>188575</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228292</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2067" sha1="8l9gxmh0eg3rk80zusgg224wy9fi63x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੯)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਪਰਨਾਮ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਓਹ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਉਸੀ ਬੀਬੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋਨ ਲਗੀਆਂ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਅੱਜ ਡੋਰ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ, ਕੋਈ ਕਮ ਜਰੂਰੀ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਮੈਂ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸਤ ਬਜੇ ਹੀ ਆ ਗਿਆ ਸਾਂ, ਪਰ ਫੁਫੱੜ ਦੇ ਘਰ ਖਾਨੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸਾ। ਉੱਥੇ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਦਿਆਂ ੨ ਡੇਰ ਹੋ ਗਈ, ਫੁੱਫੀ ਜੀ ਆਖਨ ਲੱਗੀ ਇਥੇ ਹੀ ਸੌਂ ਰਹੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਹਿਆ ਕੇ ਘਰ ਭੀ ਇਕੱਲਾ ਹੋਇਆ ਹੁਨ ਜਾਨਾਂ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਅੱਜ ਦਿਨ ਤਾਂ ਹੱਛਾ ਗੁਜਰ ਗਿਆ ਜੇ ਨਾ। (ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਦਿਨ ਹੱਛਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੰਘਦਾ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦਿਨ ਅਵਸ਼੍ਯ ਤੰਗੀ ਰੈਹਿੰਦੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਸਆਮੀ ਜੀ ਏਹ ਸਭ ਆਪ ਕੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਮੇਰਾ ਬਰਤ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰੇਮ ਦਾ ਤੋਲ ਪੂਰਾ ਰਖੇਗਾ ਤਦ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਕੋਈ ਦੁਖ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਏਹ ਜੋ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨਿਤ ਦਿਹਾੜੀ ਦੁਖ ਪਾਂਦੀਆਂ ਰੈਹਿੰਦੀਆਂ ਹੈਨ ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਓਹ ਆਪ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅਪਨਿਆਂ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੋਡਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8l9gxmh0eg3rk80zusgg224wy9fi63x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23270</id>
    <revision>
      <id>228293</id>
      <parentid>188578</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228293</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2444" sha1="2ozdrox55fpqxqmyi8fno72wb5iqzzl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੦)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਦੁਸਰਿਆਂ ਸਾਦੂਆਂ ਪੁਜਾਰਿਆਂ ਤੇ ਠਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸੁੱਖਨਾ ਦੇਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ॥

{{gap}}{{gap}}ਅਜ ਸਾਡੀ ਇਸੇ ਗਲੀ ਵਿਚ ਬੇਬੇ ਬਸੰਤੀ ਨੇ ਅਪਨੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਫੋੜੇ ਅੱਛੇ ਹੋਵਨ ਵਾਸਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਨ ਬਨਾ ਕੇ ਵੰਡਿਆ ਸੂ। ਮੈਂਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਂਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਗਲ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਲੀਤਾ ਕੇ ਕੱਲ ਨੂੰ ਏਹ ਈਨ ਮੇਰੇ ਘਰ ਭੀ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਬੜਾ ਅੱਛਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਭੀ ਆਪ ਤੈਨੂੰ ਅਜੇਏਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਂ, ਫੇਰ ਅੱਛਾ ਹੋਇਆ ਕੇ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸਮਝ ਗਈ ਹੈ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਜਦ ਮੈਂ ਅਜੇ ੧੩ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਂਵਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਮਾਈ ਸਦਾ ਨਿਰਾਹਾਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ, ਸੰਕਟ ਚੌਥ ਮੰਗਲਵਾਰ ਐਤਵਾਰ ਨਿਰਾਤੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਕੱਤੇ ਦੀਆਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਰੱਖਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਭੀ ਰੱਖਨ ਵਾਸਤੇ ਆਖਦੀ ਹੀ ਰੈਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਕੈਹਨ ਕਰਕੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਬਹਾਨੇ ਕਰਕੇ ਟਾਲ ਦੇਂਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਜੀ ਭੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਰਖ ਛੱਡਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹਮੇਸਾਂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਘਰੇ ਆਂਵਦੇ ਸਨ। ਏਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਰੈਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕੇ ਤੇਰੇ ਵਰਤਾਂ ਨੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਛੱਡਨਾ, ਮੈਂ ਭੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀ ਸਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਚੋਰੀ ਛਪੀ ਕੁਛ ਨਾ ਕੁਛ ਖਾ ਹੀ ਲੈਂਦੀ ਸਾਂ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ozdrox55fpqxqmyi8fno72wb5iqzzl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23274</id>
    <revision>
      <id>228294</id>
      <parentid>188596</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228294</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2165" sha1="rfvhzr62c51ikzq3z0e3jl5x77o258h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੧)}} {{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਬਾਲਮੁਕੰਦ ਸਦਾ ਹੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਝਗੜਦਾ ਰੈਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕੇ ਮਾਂ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰਤ ਸਿਵਾ ਅਪਨੇ ਘਰਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ॥ 

{{gap}}ਸੁਹਾਗਨਾ ਵਾਸਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਏਹ ਸਭ ਵਰਤ ਰੰਡੀਆਂ ਮੁਸਟੰਡੀਆਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈਨ। ਮਾਤਾ ਹੋਰੀ ਸਦਾ ਹੀ ਮੈਂਨੂੰ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤੇ ਪਿਤਾਜੀ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਐਸੇ ਸੁਭਾਉ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸੁਨ ਕੇ ਕੋਈ ਬਾਲਮੁਕੰਦ ਨੂੰ ਸਾਕ ਨਾ ਸੀ ਦੇਂਦਾ। ਸੁਆਮਨ ਜਦ ਤਕ ਮਾਤਾ ਜੀ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੀ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸਿੱਧ ਨਾਂ ਹੋਇਆ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਗਿਆ ਫੇਰ ਬਾਲਮਕੰਦ ਭੀ ਵਿਹਾਇਆ ਗਿਆ।ਲਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਕੱਮ ਭੀ ਅੱਛਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਭੀ ਵਿਵਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੋ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵਿਵਾਹੀ ਹਾਂ ਅਪਨੀ ਭਰਜਾਈ ਦੀ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਦੀ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਚਿਰੰਜੀਵ ਰਹੌ ਮੈਂ ਬੜਾ ਹੀ ਪਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹੂੰ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬੜੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸੰਜੋਗ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹੈਨ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਬੜੇ ਅੱਛੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਨੇ ਜੋ ਮੈਂਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜੈਸੀ ਇਸਤਰੀ ਮਿਲੀ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rfvhzr62c51ikzq3z0e3jl5x77o258h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23278</id>
    <revision>
      <id>228295</id>
      <parentid>188595</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228295</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2092" sha1="5e3zdhw8dxj2d8e5hfcac42arbbc0ex" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੨)}} {{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਪਿਆਰੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸੁਖੀ ਓਹੀ ਗਹਿਸਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਮਿਲੇ,ਜਿਸਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਭੇੜੀ ਚੰਦਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਓਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਨਰਕ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਦੇਖਨੀ ਹੋ ਕੇ ਹੁਨ ਲਾਲਾ ਕਾਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੇਹੜੀ ਚੀਜ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਹੈ। ਧਨ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੁਧ ਦਹੀਂ ਸਾਕ ਅੰਗ ਸਭ ਐਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਜਦ ਕਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਪਨੀ ਇਸਤਰੀ ਬਸੰਤੀ ਦੇ ਰੋਨੇ ਹੀ ਰੋਂਦਾ ਰੈਹਿੰਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਸੁਆਮਨ ਬਸੰਤੀ ਅਪਨੇ ਘਰਵਾਲੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੱਨ ਦੀ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਅਜੇ ਹੁਨ ਇਸ ਗੱਲੀ ਵਿਚ ਆਈ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ ਹਾਲ ਹਵਾਲਾ ਸੁਨੇਗੀ ਆਪੇ ਹੀ ਜਾਨੇ ਜਾਵੇਂਗੀ ਕੇ ਕਿਸ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਆਂਡਨਾ ਹੈਨ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਪਿਆਰੇ ਸੁਆਮੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕੁਛਕ ਹਾਲ ਬਸੰਤੀ ਦਾ ਤਾਂ ਸੁਨਾ ਦਿਉ॥
{{center|-(ਹਾਲ ਬਸੰਤੀ ਦਾ)-}}
{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਏਹ ਬਸੰਤੀ ਜਦ ਵਿਵਾਹੀ ਆਈ ਸੀ ਤਾਂ ਘਰ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਿਕਲਦੀ। ਤੇ ਸਾਰੇ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਤਦ ਅਜੇ ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਦਾ ਹੱਥ ਕੁਛ ਤੰਗ ਸੀ। ਕਾਸੀਰਾਮ ਪਾਸ ਬਾਵੇ ਗੁਅਰਧਨਦਾਸ ਨੇ ੧oo) ਰੁਪਯੇ ਜਮਾ ਕਰਾ ਛੱਡੇ ਸਨ ਉਨਾਂ ਨਾਲ ੧॥ ਮ-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5e3zdhw8dxj2d8e5hfcac42arbbc0ex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23282</id>
    <revision>
      <id>228296</id>
      <parentid>188612</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228296</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2530" sha1="l2j7j83x52m85m9xktd99x17cvyach3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੩)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹੀਨਾਂ ਵਿਆਜ ਲੈਨਾ ਕੀਤਾ ਸਾਂ ਸੂ। ਉਨੀ ਦਿਨੀਂ ਛਾਨ ਬੂਰੇ ਦਾ ਕੰਮ ਅੱਛਾ ਟੁਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੇ ੧੦ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਰੁਪਯੇ ੪੦੦) ਖੱਟੇ। ਪਰ ਏਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕ ਬਾਵੇ ਦੇ ਰੂਪੈ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਬਾਵੇ ਨੇ ਰੁਪੈ ਦੋ ਤਿਨ ਵਾਰੀ . ਉਸ ਥੋਂ ਮੰਗੇ ਪਰ ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੇ ਵਿਆਜ ੨॥) ਰੁਪੈ ਮਹੀਨਾ ਦੇਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰੁਪੈ ਨਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹੀ ਭਰਮ ਸੀ ਕੇ ਜੇ ਰੁਪੈ ਦੇ ਦਿਤੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਹੱਥ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ੩ ਵਰ੍ਹੇ ਰੁਪੈ ਕਾਸੀਰਾਮ ਵਰਤਦਾ ਰਹਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਵੇ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਕੁੰਭ ਦੇ ਮੇਲੇ ਤੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰੁਪੈ ਲੈਨ ਵਾਸਤੇ ਤਕਾਜਾ ਕੀਤਾ। ਆਖਿਰ ਦੋ ਚਾਰ ਭਲੇ ਮਾਨਸਾਂ ਨੇ ਵਿਚ ਆਕੇ ਰੁਪੇ ਵਾਪਸ ਬਿਆਜ ਸਮੇਤ ਦਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਕੁਛਕ ਰੌਜ ਪਿੱਛੋਂ&lt;ref&gt;ਛੋਂ ਮਿਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ&lt;/ref&gt; ਕਾਸੀਰਾਮ ਦੀ ਹੱਟ ਨੂੰ ਸਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਚੋਰ ਕੋਈ ੧ooo) ਕੁ ਰੁਪੈ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਲੈ ਗਏ। ਫੇਰ ਕਾਸੀਰਾਮ ਆ ਰੋਵਨ ਲੱਗਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਲਿਆ ਮਾਨਸਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕੱਚੇ ਪੁਨਨ ਲੱਗਾ। ਖੈਰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਓਹ ਬਾਵਾ ਭੀ ਆਗਿਆ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਹਾਲ ਸੁਨਾਇਆ ਬਾਵਾ ਜੀ ਸੁਨ ਕੇ ਬੜੇ ਖੁਸ ਹੋਏ ਤੇ ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੂੰ ੨oo) ਰੁਪੈ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇ ਦਿਤੇ। ਤੇ ਕਹਿਆ ਲੈ ਕਾਸੀਰਾਮ ਹੁਨ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਇਆ ਹੋਈ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਖਜਾਨੇ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l2j7j83x52m85m9xktd99x17cvyach3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23286</id>
    <revision>
      <id>228297</id>
      <parentid>188614</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T00:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228297</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="tewaphyee34ivg2gcl3vamsh4pgvpsq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੪)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਵਨਗੇ। ਸੰਤ ਹੁਨ ਬਿਆਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੇਨਗੇ। ਸੰਤ ਖਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਹੀ ਭੁਖੇ ਹੈਨ। ਪਿਆਰੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਏਹ ਗੱਲ ਹੋਈ ਸੀ ਉਸੇ ਦਿਨ ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੇ ਉਨਾਂ ੨oo) ਰੁਪੈਆਂ ਦੇ ਛੋਲੇ ਖਰੀਦ ਛੱਡੇ। ਕੋਈ ੨ ਮਹੀਨੇ ਪਾਕੇ ਛੋਲਿਆਂ ਦੇ ਭਾ ਵਿਚ ਇਤਨਾ ਫਰਕ ਹੋ ਗਿਆਂ ਜੋ ਰੁਪੇ ਦੇ ੨ ਹੋ ਗਏ।
ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੇ ਕੀ ੨੦੦) ਨਾਲ ੨੦o) ਖਟ ਲੀਤਾ। ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੇ ਬਸੰਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਜਨਾਨੀਆਂ ਅੱਗੇ ਅਕਲ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਝਟ ਖ਼ਾਵੰਦ ਨੂੰ ਕੇਹ ਦਿਤਾ ਕੇ ਏਹੋ ਜੇਹ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਜੇਕਰ ਵਿਆਜ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਲੈਦਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਰੋਜ ਖਵਾ ਛਡੀਏ ਕਰੀਏ। ਨਾਲੇ ਸਿਰਤੇ ਭਾਰ ਨਾ ਰਹੈਗਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚੌਕਾ ਘਰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਾਸੀਰਾਮ ਵਿਸਵਾਸ਼ੀ ਭਰਮੀ ਆਦਮੀ ਤੇ ਹੈ ਹੀ ਸੀ, ਝਟ ਇਸੇ ਗਲ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੀਤਾ। ਸਵੇਰੇ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਜਾਕੇ ਹੱਟ ਖੋਲੀਉ ਸੂ, ਸੰਤ ਹੋਰਾ ਨੂੰ ਸਦਵਾ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਉ ਸੂ ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਘਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸੋ ਤੁਹਾਡੀ ਟੈਹਲਨ ਸੁਨ ਕੇ ਗਦ ਗਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਤੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ਜੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮਨਜੂਰ ਕਰਨ ਤਾਂ ਰਸੋਈ ਜੇਹੀ ਕੂ ਘਰ ਰੋਜ ਪਕਦੀ ਹੈ, ਦੋ ਵੇਲੇ ਖਾ ਲਿਆ ਕਰਨ। ਬਾਵ ਜੀ ਜੋ ਇਕ ਮੰਦਿਰ ਮਾੜੇ ਜੇਹੇ ਤੇ ਰੈਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮਸਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tewaphyee34ivg2gcl3vamsh4pgvpsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23290</id>
    <revision>
      <id>228298</id>
      <parentid>188756</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228298</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2387" sha1="ehwxmekhjuzqgthyawo1c3200s4s7cm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੫)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;੧) ਦੋ ਰੁਪੈ ਮਹੀਨਾਂ ਖਾ ਪੀਕੇ ਭੈੜੇ ਹਾਲ ਨਾਲ ਜਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੁਪੈ ੨੦੦) ਦੋਨ ਲਗਿਆ ਏਹ ਮਨ ਵਿਚ ਠਾਨ ਲੀਤਾ ਸੀ ਕੇ ਕੁਛ ਦਿਨ ਪਾਕੇ ਅਸੀਂ ਆਪ ਭੋਜਨ ਵਾਸਤੇ ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਹੁਨ ਅਪਨੀ ਮਨ ਦੀ ਮਰਜੀ ਨੂੰ ਬਗੈਰ ਯਤਨ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵਾਸਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬੋਲਨ ਲਗੇ। ਭਾਈ ਭਗਤ ਕਾਸੀਰਾਮ ਜੀ ਅਸੀਂ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਹਾਂ ਅੰਨ ਪਾਨ ਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨਾ ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਏਹ ਦੇਖ ਨਾ ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਦਾ ਕਮ ਹੋਇਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰੀਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੱਟੇ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਬਨਨੇ ਹੋਏ ਕਦੀ ਸਵੇਰੇ ਕਦੀ ਅਵੇਰੇ। ਅਸੀਂ ਹੋਏ ਫਕੜ ਇਕ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਭੋਜਨ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ ਸਾਡਾ ਅੰਤਸਕਰਨ ਤਪ ਜਾਨਾ ਹੋਇਆ ਫੇਰ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਮੰਦੀ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ ਤਾਂ ਤੁਸਾਂ ਗਿਰਸਤੀਆਂ ਦ ਟੈਹਲ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਗੋਂ ਉਲਟਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਜਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ ਮਹਾਰਾਜ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਵੇਲਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਛੱਡੋ ਫੇਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਕਦੀ ਡੇਰ ਨਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਬਾਂਵੇ ਹੋਰਾਂ ਆਖਿਆ ਭਾਈ ਕਾਸੀ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਵੇਲੇ ਵਕਤ ਸਭ ਮਾਲੂਮ ਹੈਨ ਅਸੀਂ ਪਰਸਾਦ!੧੨ ਬਜੇ ਛਕ ਲੈਨੇ ਹੋਨੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਏਹ ਭੀ ਦਸ ਛਡੀਏ ਜੋ ਅਸੀਂ ਵੈਸ਼ਨਵ ਭੋਜਨ ਪਾਂਵਦੇ ਹਾਂ। ਗੰਡਾ ਗਾਜਰ ਗੋੰਗਲੂ ਮਸਰ ਥੋਮ ਤੇ ਸਿਰਕਾ ਏਹ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਗ੍ਰਹਣ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ehwxmekhjuzqgthyawo1c3200s4s7cm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23294</id>
    <revision>
      <id>228299</id>
      <parentid>195310</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:00:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228299</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2237" sha1="plsov6d2x5wwha8t60yun6pmc4sg6qd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਰਦੇ ਯਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਵਦੇ,ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੇ ਆਖੀਆਂ ਮਹਾਰਾਜ਼ ਸੱਤ ਬਚਨ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਅਰਜ ਹੈ ਆਪ ਪਰਸਾਦ ਘਰ ਜਾਕੇ ਆਪ ਜਾਂ ਆਇਆ ਕਰੋਗੇ ਨਾ। ਬਾਵਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕੇ ਘਰ ਜਾਨਾ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਉਚਿੱਤ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਖੈਰ ਮੈਂ ਜਾਨਨਾ ਹਾਂ ਕੇ ਅਜੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਕੋਈ ਬਾਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਜੇਹੜਾ ਰੋਟੀ ਮੰਦਿਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ। ਘਰ ਮਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦੇਨਾ ਕੇ ਜਦ ਮੈਂ ਆਜਾਵਾ ਕਰਾਂ ਤਦ ਪਰਸ਼ਾਦ ਬਨਾਵਨ ਕਰਨ ਕਿੰਉ ਜੋ ਮੇਰੀ ਏਹ ਆਦਤ ਹੈ ਕੇ ਮੈਂ ਤੱਤਾ ਤੱਤਾ ਭੋਜਨ ਛੱਕਨਾ ਹੁੰਨਾ। ਕਾਸੀਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸਤ ਬਚਨ ਮਹਾਰਾਜ ਸਵੇਰੇ ਹੁਨ ਬਨਾਨੇ ਦਾ ਯਤਨ ਨਾ ਕਰਨਾ॥

{{gap}}ਪਿਆਰੀ ਬਾਵਾ ਗੁਵਰਧਨਦਾਸ ਕਾਸੀਰਾਮ ਦੇ ਘਰ, ਰੋਜ ਪਰਸਾਦ ਪਾਵਨ ਲੱਗਾ, ਆਖਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕੁਛ ਜਨਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਹੋਵਨ ਲਗ ਪਈ, ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਇਸੇ ਕੋਠੇ ਉੱਤੇ ਸੁਤਾ ਹੋਇਆ ਸਾਂ ਤੇ ਜੀਵਾਲੌਦੇਦੀ  ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਸ਼ਨ ਦੇਈ ਨੂੰ ਅਵਾਜ ਦੇਕੇ ਆਖਿਆ ਆਖਾਂ ਗੱਲ ਸੁਨ। ਮੈਂ ਭੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਵਾਸ ਇਸਤਰਾਂ ਲੈਨ ਲਗਪਿਆ ਕੇ ਓਹ ਦੋਵੇਂ ਮਸਝ ਗਈਆ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆਹੈ। ਪਿਆਰੀ ਓਹ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈਆਂ॥

{{gap}}(ਜੀਵਾਂ) ਬੇਬੇ ਕਿਸ਼ਨਦੇਈਏ ਹੁਨ ਏਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਸੇਗੀ ਕੇ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ॥ 

{{gap}}(ਕਿਸ਼ਨਦੇਈ) ਕਿੰਉਂ ਜੀਵਾਂ ਏਹ ਕਿੰਊ ਆਖਿਆ ਹੀ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>plsov6d2x5wwha8t60yun6pmc4sg6qd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23298</id>
    <revision>
      <id>228300</id>
      <parentid>189062</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228300</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2392" sha1="adp9iza3f13z1whi54bg4tbvo53077h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੭)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}} (ਜੀਵਾਂ) ਬੇਬੇ ਏਹ ਬਸੰਤੀ ਦਾ ਹਾਲ ਨਹੀਂਉ ਸੁਨਿਆਂ॥

{{gap}}(ਕਿਸ਼ਨਦੇਈ) ਪਰਸੋਂ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਿਹਾਲੀ ਨੇ ਏਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕੇ ਬਸੰਤੀ ਹੁਨ ਕਦੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਪਰ ਕੁਛ ਮਟਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਜੀਵਾ ਬਸੰਤੀ ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਦੀ ਮਾਮਿਉਂ ਭਤਰੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਉਸਨੇ ਮੈਂਨੂੰ ਸੁਨਾਈ ਸੀ ਪਰ ਮੈਂ ਅੱਗੋਂ ਗਲ ਨੂੰ ਗੌਲਿਆ ਨਾ। ਕਿੰਉਂ ਕੇ ਮੈਂਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਰਜਾਈ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ, ਸੋ ਮੱਜ ਹੁਨ ਕਰਮਚੰਦ ਦੇ ਲਾਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕੇ ਓਹ ਰਾਜੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਪੁਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਰਸੋਂ ਦੀ ਅੱਜ ਰੋਟੀ ਖਾਦੀ ਹੈ। ਭਲਾ ਤੂੰ ਦੱਸ ਖਾਂ ਕੀਹ ਗੱਲ ਹਈ॥

{{gap}}(ਜੀਵਾਂ) ਬੇਬੇ ਕੀ ਦਸਾਂ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੀ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਅਪਦਰ ਸੁਨੀਦੇ ਨੇ ਤੂੰ ਬਾਵੇ ਗਵਰਦਨਦਾਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜਾਨਨੀ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਬਸੰਤੀ ਦੇ ਘਰ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਓ ਸੁਨਿਆ ਹੈ, ਬਸੰਤੀ ਦੇ ਵਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ॥

{{gap}}(ਕਿਸ਼ਨਦੇਈ) ਹੱਥ ਮਲਕੇ ਹਉ!ਹਾਏ! ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਮਾਖਿਆ ਹੈ। ਓਹ ਤਾਂ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਈ ਦੇ ਸਿਵਾ ਬੁਲਾਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜੀਵਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਦੋ ਤ੍ਰੈ ਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰ ਗਈ ਹਾਂ ਤੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਖਾਂਦੇ ਡਿੱਠਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਤਾਂ ਕਦੀ ਉਪਰ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਭੈਨ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਬੁੱਧ ਭਰਿਸ਼ਟ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕੋਈ ਚਿਰ ਲਗਦਾ ਹੈ।  ਕਰਮਚੰਦ ਦਾ ਲਾਲਾ ਆਖ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>adp9iza3f13z1whi54bg4tbvo53077h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23302</id>
    <revision>
      <id>228301</id>
      <parentid>193493</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228301</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2223" sha1="cwa036ttqcq52131xblnhwcrpwpigee" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕੇ ਮਾਂ, ਪੁਤਰ,ਭੈਨ, ਭਰਾ, ਦੇਵਰ, ਭਰਜਾਈ, ਸਾਲੀ, ਭਨਵਈਆ ਜੁਆਨੀ ਵਿਚ ਦੋ ਕੱਠੇ ਨਾ ਬੇਠਨ, ਭੈਨਾ ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਿਨੀ ਹੈ ਸੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਓਹ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਿਆ ਹੀ ਟੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਜੀਵਾਂ) ਦਿਨੇ ਤਾਂ ਬੇਬੇ ਟੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਓਹ ਬਸੰਤੀ ਦੇ ਘਰਵਾਲੇ ਨਾਲ ਆਂਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਸੰਤੀ ਦਾ ਘਰ
ਵਾਲਾ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦਾ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਓਹ ਤਾਂ  
ਰੋਟੀ ਖਾਕੇ ਮੰਜੀ ਤੇ ਲੇਟ ਦੇ ਹੀ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਛੋਂ
ਬਾਵਾ ਤੇ ਬਸੰਤੀ ਜੋ ਚਾਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਰਦੇ ਨੇ॥

{{gap}}(ਕਿਸ਼ਨਦੇਈ) ਤੈਂਨੂੰ ਏਹ ਗਲ ਕਿਸ ਦਸੀ ਹੈ, ਤੇ
ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੋਨਾ ਭੀ ਤੋ ਚਾਹੀਏ॥

{{gap}}(ਜੀਵਾਂ) ਬੇਬੇ ਤੂੰ ਇਸ ਕਰਮਦੇਈ ਦਇਆਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ
ਜਾਨਦੀ ਹੈ, ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਉਪਰ ਕੋਠੇ ਦੀ ਕੰਦ ਵਿਚ
ਝਰਨੇ ਲਗੇ ਪਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਸੰਤੀ ਕਾ ਸਾਰਾ
ਕੋਠਾ ਨਜਰ ਆਂਵਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਉਸ ਕਰਮਦੇਈ ਨੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ
ਗਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿਆ ਸਾ ਸੂ ਕੇ ਅਸੀਂ ਰੋਜ ਦੇਖਨੀਆਂ
ਕੇ ਬਸੰਤੀ ਉਝੜ ਗਈ ਹੈ।

{{gap}}(ਕਿਸ਼ਨਦੈਈ) ਜੀਵਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਹੁਨ ਇਹੋ ਜਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਭੈੜੀਆਂ ਰੰਨਾਂ ਤੇ ਹੈ ਸਨ ਪਰ ਮਰਦ ਵੀ ਉਜੜ ਗਏ ਨੇ, ਭਲਾ ਰੁੜ ਗਏ ਬਾਵੇ ਨੂੰ ਕੀ ਪਈ ਸਾਈ ਜੋ ਐਨਾ ਚਿਰ ਠਾਕਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪੂਜਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cwa036ttqcq52131xblnhwcrpwpigee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23306</id>
    <revision>
      <id>228302</id>
      <parentid>199032</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228302</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2189" sha1="9er3hwyhf7pcsqf9upubt0uubyissd1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੯)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕਰਦਾ ਰਹਿਆ ਤੇ ਹੁਨ ਏਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਸਭ ਕੁਛ ਵੰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੂ, ਤੇ ਉਸ ਖਸਮਖਾਨੀ ਬਸੰਤੀ ਦਾ ਕੀਹ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਹੜੀ ਚੰਨ ਜੇਹੇ ਗੱਬਰੁ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਭੇੜੇ ਜੇਹੇ ਬਾਵੇ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਗੰਢ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਤੇ ਓਸ ਰੁੜਗਏ ਖਸਮ ਨੂੰ ਕੀ ਵੱਗ ਗਈ ਹੈ, ਜੇਹੜਾ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਹੋ ਜੇਹੇ ਮੁਸ਼ਟੰਡੇ ਨੂੰ ਘਰ ਆਵਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਭੈ ਖੇਹ ਪਾਓ ਤਿਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਸਿਰ॥ 

{{gap}}(ਜੀਵਾਂ) ਬੇਬੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਖਬਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਵੇ ਨੂੰ ਗਲੀ ਵਿਚ ਨਾ ਵੜਨ ਦੇਵਨ॥

{{gap}}(ਕਿਸ਼ਨਦੇਈ ਜੀਵਾਂ ਮਰਦ ਤਾਂ ਤਦ ਮੰਨਣਗੇ ਜਦ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਨਗੇ, ਐਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਸਕਦਾ ਈ॥

{{gap}}(ਜੀਵਾਂ ਬੇਬੇ ਫੇਰ ਸਾਡੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਘਰ ਭੀ ਆਵਨਾ ਜਾਨਾਂ ਹੋਇਆ, ਜੇਕਰ ਓਹ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਨਗੀਆਂ ਯਾ ਅਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਭੇਦ ਪਾਵਨਗੀਆਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਲ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਭੀ ਭੈੜੇ ਹੋਵਨਗੇ, ਸੋ ਬੇਬੇ ਤੂੰ ਸਿਆਨੀ ਹੈਂ, ਸੋਚ ਕੇ ਕੁਛ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰੋ ਤਾਂ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ ਨਾ ਆਇਆ ਕਰੇ॥

{{gap}}(ਕਿਸ਼ਨਦੇਈ) ਹੱਛਾ ਜੀਵਾਂ ਤੂੰ ਕਰਮਦੇਈ ਨੂੰ ਆਖੀੰ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂਨੂੰ ਇਹ ਦਿਖਾ ਦੇਵੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਰਾਮਚੰਦ ਦੇ ਲਾਲੇ ਅਗੇ ਗਲ ਕਰਾਂਗੀ, ਓਹ ਸਿਆਨੇ ਨੇ ਕੁਛ ਉਪਾ ਕਰਨਗੇ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9er3hwyhf7pcsqf9upubt0uubyissd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23310</id>
    <revision>
      <id>228303</id>
      <parentid>193499</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228303</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2175" sha1="i3uj10ongsefnm3p6vaufm7uhdajdp1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੨੦)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਇਤਨੀ ਗਲ ਕਰਕੇ ਕਿਸ਼ਨਦੇਈ ਅਪਨੇ ਘਰ ਗਈ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਅਪਨੇ ਘਰ ਸੌਂ ਰਹੀ, ਪਿਆਰੀ ਮੈਂ ਬੜੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਗ ਗਿਆ,ਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਏਹ ਠਾਨ ਲੀਤੀ ਕੇ ਈਸ਼ਰ ਜੇ ਗਰਿਸਤ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਜਨਾਨੀ ਅੱਛੀ ਦੇਵੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੀ ਰਹਿਨਾ ਅਛਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਪਿਆਰੇ ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਫੇਰ ਬਸੰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਨ ਦੇਈ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕੇ ਨਾ। ਤੇ ਬਾਵੇ ਦਾ ਕੀਹ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਤੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਬਾਵਾ ਗਲੀਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਫੇਰ ਹੋਰ ਗਲ ਤੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹੋਈ, ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੋਬਿੰਦਰਾਮ ਨਿਹਾਲਾ ਰਾਮਚੰਦ ਕਨਈਆ ਤੇ ਦੁਰਗਾਦਾਸ ਮੇਰੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਆਏ. ਤੋਂ ਕੈਹਨ ਲਗ ਸੇਠ ਜੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਲਾਹ ਦਿਓ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੁਛ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰੀਏ,ਸੋ ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ ਕੇ ਓਹ ਕੀ ਗਲ ਹੈ, ਉਨਾਂ ਕਹਿਆ ਜੋ   ਬਸੰਤੀ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨੇ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਬਾਵੇ ਗਵਰਧਨਦਾਸ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਲਗਾ ਲੀਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਗਲੀ ਵਿਚ ਸਾਡੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਧੀਆਂ ਬਹਿਨਾ ਫਿਰਨਾ ਹੋਇਆਂ। ਹੁਨ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਉਪਾਉ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਦੇ ਨਾਲ ਗਲ ਭੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੋਵਰਧਨਦਾਸ ਗਲੀ ਵਿਚ ਭੀ ਨਾ ਆਇਆ ਜਾਇਆ ਕਰੇ ਪਿਆਰੀ ਮੈਂ ਏਹ ਗਲ ਸੁਨਕੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i3uj10ongsefnm3p6vaufm7uhdajdp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23314</id>
    <revision>
      <id>228304</id>
      <parentid>199231</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228304</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2135" sha1="sgd3rk1c5r6d3kdzrtwrjjdy8c74f35" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੨੧)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕੇ ਗਲ ਕੁਛ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕੇ ੪ ਦਿਨ ਠਹਿਰੋ ਜੇਕਰ ਫੇਰ ਬਾਵਾ ਗਲੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਰਹਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ)ਫੇਰ ਪਤੀ ਜੀ ਤੁਸਾਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਸ ਗਲਦੇ ਸੁਨਨੇ ਦੀ ਬੜੀ ਖਾਹਸ਼ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੇਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਅਰਾਮ ਕੌੜਾ ਨਾ ਕਰਨਾ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸਤਵੰਤੀ ਨਾਰੀ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਖਾਹਸ਼ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਬਗੈਰ ਮੈਨੂੰ ਕਦ ਨੀਂਦ ਆਂਵਦੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਕਿਰਪਾ ਕਿਰਪਾ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਸੁਆਮਨ ਧੰਨਭਾਗ ਹੈਂ, ਮੇਰੇਜੋ ਐਸੇ ਪਤੀ ਪਾਏ,ਈਸ਼ਰ ਤੇਰਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਮੈਂ ਕਰੂੰ, ਲੂੰ ਲੂੰ ਮੇਰੀ ਦੇਹੀ ਦਾ ਜੋ ਪਲ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲਖ ਲਖ ਵਾਰ ਕਰੇ ਤਾਂ ਭੀ ਥੋਹੜਾ ਹੈ, ਹੱਛਾ ਸੁਅਮਿਨ ਫੇਰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਕੀਤੋ ਜ਼ੇ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਮੈਂ ਇਕ ਖਤ ਅਪਨੀ ਹੱਥ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਲਿਖਕੇ ਖਤ ਡਾਕ ਵਿਚ ਬਾਵੇ ਦਾ ਨਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
{{center|॥ਖਤ॥}} 
{{gap}}ਬਾਵਾ ਗਵਰਧਨਦਾਸ ਜੀ ਨਮਸਤੇ,ਤੁਹਾਡੀ ਬਦਚਲਨੀ ਤੋਂ ਖੂਹ ਵਾਲੀ ਗਲੀ ਦੇ ਸਭ ਆਦਮੀ ਤੰਗ ਆਕੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੱਥੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਬੇਹਤਰ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਜਾਵੋ। ਤੇ ਆਜ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਕਦੀ ਗਲੀ ਵੱਲ ਨਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sgd3rk1c5r6d3kdzrtwrjjdy8c74f35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23318</id>
    <revision>
      <id>228305</id>
      <parentid>199232</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228305</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2256" sha1="tjx75o41cev0vlhd4felm8d1f7b4dr4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੨੨}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਜਾਨਾਂ! ਜੇਕਰ ਫੇਰ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵੋਗੇ ਤਾਂ ਪਛਤਾਵੋਗੇ, ਪਿਆਰੀ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਏਹ ਪੱਤਰ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਬਾਵਾ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਪਾਸ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੈਹਨ ਲਗਾ, ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਹੁਨ ਰੋਟੀ ਸਾਡੀ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਜਾਇਆ ਕਰੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਹਨ ਅਸੀਂ ਪਰਯੋਗ ਤੇ ਬੈਠਨਾ ਹੈ, ਸੋ ਪਿਆਰੀ ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਆਕੇ ਤੇ ਬਸੰਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿਆ ਜੋ ਬਾਵਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਆਖ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਨ ਰੋਟੀ ਕਿਸਤਰਾਂ ਪਹੁੰਚਾਵਾਂਗੇ, ਬਸੰਤੀ ਨੇ ਕਹਿਆ ਮੈਂ ਦੇ ਆਇਆ ਕਰਾਂਗੀ ਸੋ ਪਿਆਰੀ ਹੁਨ ਬਸੰਤੀ ਆਪ ਰੋਟੀ ਦੇਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵੇਰੀ ਓਥੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਡਿੱਠਾ ਭੀ ਹੈ ਪਰ ਬੇਸ਼ਰਮ ਜੋ ਹੋ ਗਈ, ਹੁਨ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਸੁਨਿਆ ਹੈ ਕੇ ਏਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕੁੜੀ ਓਸੇ ਬਾਵੇ ਦੇ ਹੀ ਹੈਨ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਬੜਾ ਅੰਧੇਰ ਹੈ; ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਐਸੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਰੈਹਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਓਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵਨਾ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿੱਧੀ ਹੈਂ,ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਮਾਲੂਮ ਹੈ, ਪਰ ਕੁੱਕੜ ਖੇਹ ਉਡਾਵੇ ਤੇ ਅਪਨੇ ਸਿਰ ਹੀ ਪਾਵੇ। ਮੈਂ ਸੁਨਿਆਂ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਨੇ ਬਸੰਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿਆ ਸੀ ਕੇ ਤੂੰ ਰੋਟੀ ਨਿੱਕੀ ਪਹਾੜਨ ਦੇ ਹੱਥ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਕਰ ਤੇ ਆਪ ਹੁਨ ਮੰਦਿਰ ਨਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tjx75o41cev0vlhd4felm8d1f7b4dr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23322</id>
    <revision>
      <id>228306</id>
      <parentid>193506</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228306</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2252" sha1="dbpq5nd11p0wpw2mgwprwbsx0l6ndn9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੨੩}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਜਾਇਆ ਕਰ ਜੋ ਲੋਗ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਸੰਤੀ ਨੇ ਅਗੋਂ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਲੋਗ ਖੇਹਖਾਨ ਪਏ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਮੁੜਾਂਗੀ, ਏਹ ਜੇਹੜਾ ਪਰਵਾਰ ਹੈ ਸਭ ਬਾਵੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਗੇ ਜਾਨਦਾ ਹੈਂ ਕੇ ਨਾ। ਜਦ ਰੁਪਯੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤੇ ਸਾਨੀ ਤਾਂ ਕੀਹ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਔਤਰਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਵਿਗੜਦਾ ਸੀ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ ਕਰੇ ਪਿਆ, ਬਹੁਤਾ ਏਹੋਈ ਆਖਨਗੇਨਾ ਬਾਵੇ ਦੀ ਰੰਨ ਮੈਂ ਬਾਵੇ ਦੀ ਰੰਨ ਹੀ ਸਹੀ। ਪਿਆਰੀ ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਏਹ ਗਲ ਸੁਨਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਪਰ ਬਸੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਕੋਲੋ ਜੋਰ ਵਿੱਚ ਡਾਢੀ ਸੀ, ਝੱਟ ਸੋਟਾ, ਖੋਹ ਕੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਜੋਗ ਜੜ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਪ ਰੁਸ ਕੇ ਮੰਦਿਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਫੇਰ ਕਾਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਨਿਓਂ ਗਈ ਹਨੇਰੇ ਹੋਏ ਆਪ ਗਿਆ ਹਥ ਜੋੜ ਮਿਨਤਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਰ ਘਰ ਲਿਆਇਆ ਹੁਨ ਨਸੰਗ ਹੋਕੇ ਓਹ ਬਾਵੇ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਈ ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਨੂੰ ਆ ਆ ਕੇ ਆਖਦੇ ਤੇ ਕੋਈ ਬੈਤ ਕੋਈ ਕਿੱਸੇ ਆਨ ਆਨ ਕੇ ਹੱਟੀ ਦੇ ਸਾਮਨੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਹੁਨ ਕੀ ਕਰ ਸੱਕਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਮੇਰੇ ਤੇ ਲੂੰ ਕੰਡੇ ਹੋ ਗਏ ਨੇ, ਈਸ਼ਰ ਭੀ ਐਸੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਡੰਡ ਨਹੀਂ ਦੇਦਾਂ, ਐਸਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਹੜ ਹੋਨਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਬੜੀ ਭੋਲੀ ਹੈਂ, ਕੋਈ ਈਸ਼ਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dbpq5nd11p0wpw2mgwprwbsx0l6ndn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23326</id>
    <revision>
      <id>228307</id>
      <parentid>199401</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228307</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2154" sha1="ei83qtkjznvy9tr06t92la4lyjyog3r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt; {{center|੨੪}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੇ ਝੱਟ ਦੇਖੇ ਤਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਕੇ ਕੁਛ ਦਾ ਕੁਛ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਪਿਆਰੀ ਈਸ਼ਰ ਨਿਆਏਂਕਾਰੀ ਹੈ । ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਓਹ ਜੀਵ ਅਪਨੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਲੈਨਗੇ ਫੇਰ ਜਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਵੇਗੀ ਫੇਰ ਦੁੱਖ ਪਾਉਨਗੇ, ਸੋ ਜੀਵ ਅਪਨੇ ਹੀ ਹੱਥੀ ਅਪਨਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਪਿਆਰੇ ਹੁਨ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਸਰਬਮਯ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਿਰਆ ਕਿਰਆ ਸੇਤੀ ਅਥਵਾ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਭੋਗਾਂਦਾ ਹੈ ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਹਾਂ ਪਿਆਰੀ ਏਹ ਆਦਮੀ ਅਥਵਾ ਜਨਾਨੀਆਂ ਜੋ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀਆਂ ਤੇ ਏਹ ਦੇਖਕੇ ਕੇ ਫੁਲਾਨਾ ਅਥਵਾ ਫੁਲਾਨੀ ਮੰਦ ਕਰਮ ਭੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਖੀ ਭੀ ਹਨ ਆਪ ਭੀ ਅਭੈਯ ਹੋ ਕਰ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਅਥਵਾ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ । ਸੋ ਪਿਆਰੀ ਅਵਿੱਦਯਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਭ ਮੰਦ ਕਰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ । ਜਦ ਤਾਕਨ ਇਸਾ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਲੋਗ ਆਪਨੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਵਿੱਦਯਾ ਰੂਪੀ ਗਹਿਨੇ ਨਾ ਪਾਵਨ ਤਦ ਤਕ ਏਹ ਅਪੱਧਰ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਵਨਗੇ।

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਤੋ ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤ੍ਰ੍ ਤੇ ਸੁਨਾਇਆ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਕੁਛ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਤੇ ਅਪਨਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਾਂ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ei83qtkjznvy9tr06t92la4lyjyog3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23330</id>
    <revision>
      <id>228308</id>
      <parentid>199403</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:01:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228308</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2133" sha1="jmrcodpgmuy2ic0pj4mkq8g92swyih2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt; {{center|੨੫}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}} (ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਅਜੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਹੈਂ ਮੈਂ ਆਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਕੇ ਤੂੰ ਪੜਹਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰੇਂਗੀ ਸੋ ਮੈਂ ਪੁਸਤਕ ਤੈਨੂੰ ਲਿਆ ਦੇਵਾਂਗਾ ਫੇਰ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਲਿਖਦੀ ਜਾਵੀਂ ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਭਲਕੇ ਹੀ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਵਾਂਗੀ, ਯਾਦਨਾਲ ਪੁਸਤਕ ਲਿਆਂ ਦੇਨਾਂ ਤੇ ਅੱਖਰ ਦੱਸ ਦੇਨਾ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਹੋ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹਾ ਕਰਾਂਗੀ ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਏਹ ਬੁੱਢੀ ਤੇ ਕੁੜੀ ਕੌਣ ਹਨ । ਕਿੱਥੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ । ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਨਾ ਨੇ ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਉਨਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਂ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕੇ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਆਵੋਗੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗੀ ਤਾਂ ਏਹ ਰੋਟੀ ਪਕਾਵਨ ਵਾਸਤੇ ਰੱਖ ਲਵਾਂਗੇ ਸੋ ਹੁਨ ਮੈਂਨੂੰ ਪੜਹਨ ਦਾ ਭੀ ਖਿਆਲ ਬਹੁਤ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲੇ ਏਹ ਭੀ ਅਤੀ ਦੁਖੀ ਨੇ ਸੋ ਜੇਕਰ ਆਪ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਖ ਲਈਏ ।

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਂਰੀ ਜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰੀਖਿਆ ਕਰ ਲੋ ਫੋਰ ਬੇਸ਼ੱਕ ਰਖ ਲੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਰੋਟੀ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਭੀ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਾਲੇ ਕਪੜੇ ਭੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੜਨਾ ਭੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ॥

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਮੈਂ ਪਰੀਖਿਆ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਕਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jmrcodpgmuy2ic0pj4mkq8g92swyih2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23334</id>
    <revision>
      <id>228309</id>
      <parentid>198622</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228309</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2086" sha1="pjllba8m0libl3n4d71c0ofiwrk66mi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੨੬}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਸੱਕਦੀ ਹਾਂ ਆਪ ਦੇਖ ਲੋ ਤਾਂ ਫੇਰ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਹੁਕਮ ਕਰੋਗੇ ਕਰੂੰਗੀ ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਪਿਆਰੀ ਹੁਨ ਨਿੰਦਰਾ ਆਈ ਹੈ ਸਵੇਰੇ ਦੇਖ ਲਵਾਂਗੇ ਜਦ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਦਿਨ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸੰਦਿਆ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਵੇਹਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਾਈ ਜੀ ਸੁਨਾਓ ਕੁਛ ਲਿਖਨਾ ਪੜਹਨਾ ਭੀ ਜਾਨਦੇ ਹੋ । ਯਾ ਕੋਈ ਕਥਾ ਬਾਰਤਾ ਅਪਨੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਸੁਨੀ ਜੇ ਏਹ ਲੜਕੀ ਕਿਤਨੇ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਜੇ ॥

{{gap}}(ਮਾਂ) ਬੱਚਾ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਰਹਿਨਵਾਲੇ ਲਿਖਨ ਪੜਹਨ ਕੀ ਜਾਨੀਏ ਨਾ ਪਿਉ ਨਾ ਭਰਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘਰਵਾਲਾ ਪੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਫੇਰ ਕੌਨ ਪੜਹਾਏ ਤੇ ਕੌਨ ਪੜਹੇ ਏਹ ਕਾਕੀ ਕੋਈ ੧੧ ਵਰਿਹਾਂ ਦੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਸਬ ਕਸੀਦਾ ਜਾਨਦੇ ਹੋ ।

{{gap}} (ਮਾਂ ) ਹਾਂ ਜੀ ਕਸੀਦਾ ਤੇ ਚਰਖਾ ਏਹ ਤਾਂ ਜਾਨਦੀ ਹਾਂ!

{{gap}}(ਸੇਠ) ਅੱਛਾ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਪਨੇ ਘਰ ਰਖ ਲਈਏ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹੋਗੀਆਂ ।

{{gap}}ਮਾ) ਪੁੱਤਰ ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਜੋ ਅੰਨ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦੇਵੇਂ ਤਾ ਮੇਰੇ ਭਾਨੇ ਤਾਂ ਰਾਜਾਬਿਕ੍ਰਮਜੀਤ ਹੀ ਓਹੀ ਹੈ।

{{gap}}(ਸੇਠ) ਅੰਨ ਪਾਨੀ ਤੇ ਕਪੜਾ ਲਤਾ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਖਾਲੀ ਇਤਨਾ ਪੁੱਛਨਾ ਹਾਂ ਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pjllba8m0libl3n4d71c0ofiwrk66mi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23338</id>
    <revision>
      <id>228310</id>
      <parentid>198650</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228310</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2063" sha1="iomm9gqipn55ss5ewfee5r4amff5sw9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੨੭}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਰ ਰਖਿਆ ਭੂਲਕੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦਾ ਹਾਲ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸੱਚਾ ਦੱਸਨ ਲਗ ਪਈਓ ਫੇਰ ਮਾਈ ਜੀ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਦੁਬਤਾ ਕੌਣ ਨਬੇੜੇ। ਜੇ ਤਾਂ ਭਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਹੋ ਤਾਂ ਮਾਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਮਾਈ। ਏਹ ਕਾਕੀ ਸਾਡੀ ਭੈਨ, ਜੋ ਚਾਹੋ ਖਾਉ ਜੋ ਚਾਹੋ ਪਕਾਓ॥

{{gap}}(ਮਾ) ਪੁੱਤਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਬਹਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾ ਕਰੇ ਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜੋੜੀ ਸਲਾਮਤ ਰਖੇ। ਮੈਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਜਦ ਕੋਈ ਮੰਦਾ ਕਰਮ ਕਰਾਂ ਤੁਸੀ ਮੇਰਾ ਨੱਕ ਕੱਨ ਕੱਟ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢ ਦੇਨਾ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਏਹ ਅਰਜ ਹੈ ਜੇਕਰ ਰੁਕੋ ਦਾ ਲਾਲਾ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਆਗਿਆ ਜਾਵਨ ਦੀ ਦੇਨੀ!

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਾਈ ਜੀ ਫੇਰ ਬੇਸ਼ੱਕ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਓਹ ਕੈਹਨ ਉਸ ਤਰਾਂ ਕਰਨਾ। ਖਬਰੇ ਉਨਾਂਦੇ ਰੁਜਗਾਰ ਕਾਰਦਾ ਭੀ ਬੰਦੋਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ॥

{{gap}}(ਮਾ) ਹੱਛਾ ਪੁੱਤਰ ਫੇਰ ਅਸਾਂ ਹੋਰ ਜਗਾ ਜਾਕੇ ਕੀਹ ਲੈਨਾਏ॥

{{gap}}ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਸੁਨਦੇ ਹੋ ਏਹ ਮਾਈ ਜੀ ਐਸੀ ਹੀ ਜਾਨਨਾ ਜੈਸੀ ਸੱਕੀ ਸੱਸ ਤੇ ਏਹ ਕਾਕੀ ਰੁਕੋ ਅਪਨੀ ਛੋਟੀ ਨਨਾਨ, ਤੇ ਰੁੱਕੋ ਨੂੰ ਅੱਖਰ ਬੋਧ ਕਰਾਂਦੇ ਜਾਵਨਾ।

{{gap}}(ਪਤਨੀ) ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਆਮਿਨ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਹੁਕਮ ਕਰੋ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iomm9gqipn55ss5ewfee5r4amff5sw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23342</id>
    <revision>
      <id>228311</id>
      <parentid>198624</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228311</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2349" sha1="915omt99emorq2zei6tb8i8ykj319i5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਤਿਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਕਰਾਂਗੀ, ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਛ ਅਪਨੀ ਮਰਜੀ ਦਾ ਖਾਨ ਪਾਨ ਦਸ ਛਡੋ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਹੁਨ ਖਾਨ ਪਾਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸਭ ਏਹ ਆਪ ਕਰਨਗੀਆਂ ॥

{{gap}}ਸੇਠ ਜੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਛ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਓਥੇ ਹੀ ਰੈਹਨ ਲਗੀਆਂ, ਓਹ ਸੇਠ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕੇ ਸੱਕੇ ਸਾਕ , ਭੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਲਾਲਾ ਜੀ ਕਦੀ ਕਦੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਸੁਖ ਵਿਚ ਦੁਖ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਾਲੂਮ ਦੇਦਾ । ਇਸ ਤਰਾਂ ਰੈਹਿੰਦਿਆਂ ਰੇਹਿੰਦਿਆਂ ਚਾਰ ਬਰਸ ਹੋ। ਗਏ । ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਸਿਖਦਿਆਂ ਅਖਰ ਪੜਹਨੇ ਅੱਛੀ ਤਰਾਂ ਆਗਏ, ਮੈਂਨੂੰ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਮਨੂੰਸਿੰਮ੍ਰਤੀ ਪੜਹਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਯਾਗਵਲਕ ਸਿੰਮਰਤੀ ਪੜਹਦੇ ਸਨ, ਇਕ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਤਪ. ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਘੁੱਟਦੀ ਪਈ ਸਾਂ । ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਰੁੱਕੋ ਬੀਬੀ ਏਹਨਾਂ ਪਰਾਂਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਲਾਲੇ ਤੇਰੇ ਦਾ ਭੀ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਨਕੇ ਚਲਕੇ ਤੇਰੇ ਫੇਰੇ ਕਿਧਰੇ ਕਰ ਆਵਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੇਰੀ ਕੀਹ ਮਰਜੀ ਹੈ । ਪਹਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੁਪ ਕਰ ਰਹੀ ਫੇਰ ਮੈਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜੇ ਹੁਨ ਮੈਂ ਕੁਛ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਖਬਰੇ ਮਾਂ . ਕੁਛ ਹੋਰ ਖਿਆਲ ਕਰੇਗੀ । ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਮਾਤਾ ਜੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>915omt99emorq2zei6tb8i8ykj319i5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23346</id>
    <revision>
      <id>228312</id>
      <parentid>199404</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228312</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2103" sha1="6yurrl0rgdfzr9p8szvtv2he2zloh4u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੨੯ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੀ ਹੋਵੋਗੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸੋ ਕਰ ਲੈਨਾ । ਜਦ ਮਾਤਾ ਜੀ ਸੌਗਈ ਮੈਂ ਓਥੋਂ ਉਠਕੇ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਪਾਸ ਆ ਗਈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਉਸ ਰਾਤ ਕਿਧਰੇ ਬਾਹਰ ਰੈਹ ਪਏ ਸਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਸੋਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਪਾਸ ਸੌਨਾ ਸੀ, ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਪੁੱਛਨ ਲਗੀ

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁੱਕੋ ਮਾਈ ਸੌ ਗਈ ਹੈ। ਅਜੇ ਤੇ ਸੱਤ ਸ਼੍ਰੀ ਨਹੀਂ ਵਜੇ, ਅੱਜ ਕੀ ਹੈ ਸੂ ॥

{{gap}}(ਰੁੱਕੋ) ਹਾਂ ਜੀ ਹੁਨ ਅੱਖੀਂ ਲਗੀਆਂ ਸੂ, ਅੱਜ ਤੇ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖਵਾ ਕੇ ਗਈਏ ਮੰਜੇ ਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਕੁਛ ਖਾਂਦਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੂ, ਤੇ ਪਿੰਡਾ ਭੀ ਕੁਛ - ਗਰਮ ਗਰਮ ਸੂ, ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਐਸ ਤਰਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਉਂ ਕੋਈ ਉਦਾਸ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹੈਂ ਤਪ ਹੋਗਿਆ ,ਮੈਂ ਜਾਨਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਅਜ ਮਾਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਜਰਾਂ ਫੋਰ ਮੂਲੀਆਂ ਫੇਰ ਦਹੀ ਤੇ ਚਾਵਲ ਮਿੱਠੇ ਚਾਰੇ ਕੁਪਥ ਹੀ ਚੀਜਾਂ ਖਾਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਖਿਆਲ ਕਰਦੀ ਹੀ ਸਾਂ ਕੇ ਅੱਜ ਜਰੂਰ ਮਾਈ ਨੇ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਰੈਹਨਾ, ਪਰ ਹੁਨ ਜਾਗਦੀਏ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।

{{gap}}(ਰੁੱਕੋ ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਪਹਲਾਂ ਤੇ ਕੰਬਦੀ ਰਹੀ ਸੀ ਫੇਰ ਮੈਂ ਉਤੇ ਦੋ ਲੇਫ ਪਾਏ ਤੇ ਅੱਗ ਸਿਕਾਈ ਨਾਲੇ · ਮਨੱਕੇ ਦੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6yurrl0rgdfzr9p8szvtv2he2zloh4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23350</id>
    <revision>
      <id>228313</id>
      <parentid>198636</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228313</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2108" sha1="eej2c995lxpsz42rxvy3hk29g7tfn1t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੩੦)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਦਾਨੇ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਹੁਨ ਪਾਲਾ ਭੀ ਲੈਹ ਗਿਆ ਸੂ, ਤੇ ਨੀਂਦਰ ਭੀ ਆ ਗਈ ਸੂ ।

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਤੇ ਕੀਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਸੀ,ਕੈਂਹਦੀ ਹੋਏਗੀ ਕੇ ਕੋਈ ਅਪਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਦਵਾਈ ਲਿਆ ਦੇਂਦਾ ॥

{{gap}}(ਰੁੱਕੋ) ਹਰੇ ਹਰੇ ਹਰੇ ਬੇਬੇ ਜੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤਾਂ ਅੱਜ ਤਾਕ ਨ ਕਦੀ ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਗਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕਦੀ ਵੇਹਲੀ ਹੁੰਦੀਏ ਤੇ ਏਹ ਕੈਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਏ ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਇਸ ਮੇਰੇ ਸੇਠ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਨੂੰ ਐਨਾ ਦੇਈਂ ਕੇ ਕਦੇ ਨਾ ਨਖੁੰਟੇ ਸੂ, ਤੇ ਐਨੇ ਪੁਤਰ ਦੇਈਂ ਸੂ ਕੇ ਗਿਨਦਿਆਂ ਥਕੇ । ਬੇਬੇ ਜੀ ਏਹ ਮੈਂ ਭੀ ਜਾਨਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਜੋ ਸੁਖ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਏਥੇ ਹੈ, ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ॥
{{gap}} (ਸੇਠਨੀ) ਅੱਛਾ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੀਹ ਗਲਾਂ ਕਰਦੀ ਸਾਈ ।

{{gap}}(ਰੁੱਕੋ) ਜੀ ਓਹ ਕੈਹਨਲਗੀ ਕੇ ਹੁਨ ਸਰੀਰਦਾ ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਲਾਲੇ ਹੋਰੀ ਭੀ ਨਾਂ ਆਏ ਤੇ ਇਸਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਨਕੇ ਚਲਕੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਫੇਰੇ ਕਰ ਆਵਾਂ ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਰਹੈ ।

{{gap}}( ਸੇਠਨੀ ) ਰੁੱਕੋ ਤੇਰੇ ਨਾਨਕੇ ਕਿਥੇ ਨੇ ਤੇ ਤੂੰ ਕਿਥੇ ਮੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈਂ ।

{{gap}}(ਰੁੱਕੋ) ਜੀ ਨਾਨਕੇ ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨੇ ਤੇ ਮੈਂ ਅਜੇ ਕਿਧਰੇ ਮੰਗੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eej2c995lxpsz42rxvy3hk29g7tfn1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23354</id>
    <revision>
      <id>228314</id>
      <parentid>198649</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228314</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2288" sha1="9qq1gmbfjijcid1a4cimf1tkl33u1v2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|
( ੩੧ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}} (ਸੇਠਨੀ) ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੂੰ ਕੀਹ ਆਖਿਆ ।

{{gap}}(ਰੁੱਕੋ) ਜੀ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੀ ਹੋ ਲਵੋ ਤਾਂ ਫੇਰ ਜਿਸਤਰਾਂ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸੋ ਕਰਨਾ

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁੱਕੋ ਤੇਰਾ ਵਿਵਾਹ ਤੇ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾਂ ਤਾਂ ਹੁਨ ਜਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।

{{gap}}(ਰੁੱਕੋ) ਜੀ ਦਿਲ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਨੂਸਿਮਰਤੀ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁੜੀ ੧੬ ਤੇ ਮੁੰਡਾ ੨੫ ਵਰੇਤੇ ਉਪਰੰਤ ਵਿਵਾਹ ਕਰਨਾ। ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਵਰੇ ਦੇ ਪਿਛੇ ਵਿਵਾਹ ਹੋਵੇ ਤੇ ਅੱਛਾ ਹੈ।

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਅਜਕਲ ਰੁੱਕੋ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਨੂੰਕੌਨ ਪੁਛਦਾ ਹੀ। ਦੇਖਨੀ ਹੈਂ ਕੇ ਨਾ। ਏਹ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਨਾਂ ਨਾਲ ਕੇਡੇ ਕੂ  ਜੁਲਮ ਹੋ ਰਹੇ ਨੀ ਐਸਆਪਨੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਡਿਠਾ ਹੀ ਕੋ ਨੀ ਰਾਧਾਂ ਗੰਗਾਰਾਮ ਦੀਧੀ ਅਜੇ ੧੧ ਯਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦਾ ਗਬਰੂ ਅਗੇ ਦੁਹਾਜੂ ਹੈ ਕੋਈ ੨੩ ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਦੇਖ ਨਿਹਾਲੀ ਜੁਆਲੀਦੀ ਧੀ ਅਜੇ ਹੁਨ ਓਸਨੂੰ ੧੦ ਵਾਂ ਵਰਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਤੇ ਦੋਵਰੇ ਵਿਹਾਇਆਂ ਹੋਗੇ ਸੂ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਮਰ ੨੮ ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ। ਤੇ ਖੇਮ ਕੌਰ ਬੇਬੇ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਧੀ ਅਜੇ ਮੁਕਲਾਵੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਟੋਰਦੇ,ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੁੰਡਾ ਅਜੇ ਹੁਨ੧੩ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਖੇਮਕੌਰ ਨੂੰ ਹੁਨ ਐਸ ਹਾੜ ਥੋਂ ੧੫ਵਾਂ ਵਰਾ ਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ । ਸਾਡੀਆਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qq1gmbfjijcid1a4cimf1tkl33u1v2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/33</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23358</id>
    <revision>
      <id>228315</id>
      <parentid>198651</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228315</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2418" sha1="lr71cw0l753oi5kax9pauyrhnkun2c0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(32)}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}
ਭੈਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪੇ ਜ਼ਾਨ ਬੁਜ ਕੇ ਓਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਨੇ ਜੇਹੜੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਭੀ ਨਾਂ ਕਰਨ। ਰੁੱਕੋ ਜਦ ਏਹ ਕੁੜੀਆਂ ਜੁਆਨ ਹੋਵਨ ਗੀਆਂ ਤੋਂ ਘਰ ਵਾਲੇ ਬੁਢੇ ਹੋ ਜਾਵਨਗੇ, ਫੇਰ ਓਨਾਂ ਉਜੜਨਾ ਹੋਇਆ ਕੇ ਨਾਂ। ਮੇਰੇ ਆਖੇ ਲਗਨ ਤਾਂ ਵਿਵਾਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਸਹੇਲੀ ਦੀ ਮਾਰਫਤੇ ਯਾਂ ਭਰਜਾਦੀ, ਗੁਆਂਡਨ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਮਾਂਪਿਉ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦਿੱਤਾ ਕਰਨ ਕੇ ਵਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਮੁਲਕ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਨਾਂਲੋ ਪਹਲਾਂ ਦੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਹੱਛੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਸੇਠਨੀਜੀ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਏਹੀ ਮਰਜੀ ਹੈਕੇ ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੇਕੇ ਜਾਕੇ ਮੇਰੇ ਵਿਵਾਹ ਦੇ ਅਰੰਬ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦੋਨਾ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦੇਨਾ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਏਥੇਹੀ ਮੇਰਾਵਿਵਾਹ ਵਰੇ ਦੂੰ ਤਕ ਕਰ ਦੇਣਗੇ  ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਆਦਮੀਆਂ ਤੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਧਰਮ ਕਰਮਦੀ ਕੋਈ ਸੁਧਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਨਾਂਹੀ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਨ ਪੜ੍ਹਾਨ ਜਾਨਦਾ ਹੈ, ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਜੇ ਜਾਕੇ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਓਸਨੂੰ ਓਹ ਗਲਾਂ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰ ਦੇਦੀਆਂ ਨੇ, ਫੇਰ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਂ ਕੁਛ ਖਾਕੇ ਪਰਾਨ ਦੇਨੇ ਪੈਦੇ ਸੂ  ।

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁੱਕੋ ਤੂੰ ਸਚ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਗਲ ਪੇਕਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ ਹੈ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਮੇਮ ਪੜ੍ਹਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਪਾਸ ਖੇਮੀ . ਰਲੀ ਜਮਨਾ, ਵੀਰੋ,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lr71cw0l753oi5kax9pauyrhnkun2c0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/34</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23362</id>
    <revision>
      <id>228316</id>
      <parentid>199405</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228316</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2454" sha1="s6daklorvu36thpbrcudir1zlyi2gr2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੩੩)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਧੰਤੀ ਬੁਧੀ ਸੁਖੀ ਕੰਮੋਂ ਭਾਗਨ ਸੁਲੱਖਨੀ ਤੇ ਅਤਰੀ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਕੋਈ ਢੇਰ ਚਿਰ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਖਤ ਪੱਤਰ ਪੋਥੀ ਪੁਸਤਕ ਹਛੀ ਤਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗ ਪਈਆਂ ਜਦ ਉਨਾਂ ਦੇ ਵਿਵਾਹ ਹੋਏ ਤਾਂ ਖੇਮੀ ਰਲੀ ਵੀਰੋਂ ਜਮਨਾ ਧੰਤੀ ਸੁੱਖੀ ਭਾਗਨ ਤੇ ਸੁਲੱਖਨੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਸਮਤ ਹਛੀ ਨਾਲ ਵਰ ਪੜ੍ਹੇ ਮਿਲ਼ ਗਏ ਤੇ ਬੁੱਧਾਂ ਕੰਮੋਂ ਤੇ ਅਤਰੀ ਨੂੰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਮਿਲੇ,ਜਿਨਾ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀਆ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਝਟ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਲਿਆ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਓਹ ਪੜ੍ਹ ਕਰ ਅਜ ਐਸੀਆਂ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਤੇ ਪਤਿ ਬ੍ਰਤਾ ਬਨ ਗਈਆਂ ਨੇ ਕੇ ਸਾਡੇ ਜੇਈਆਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ, ਏਹ ਗਿਆਨ ਤੇ ਏਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਂਦੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਕੀਹ ਦੇਨੇ ਨੇਂ ਪਰ ਬਧਾਂ ਕੰਮੇਂ ਤੇ ਅਤਰੀ ਅਜੇਹਾਂ ਭੈੜਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਦੋ ਵਰ੍ਹੇ ਭੀ ਨਾਂ ਵਸ ਸਕੀਆਂ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇਜੀ ਬੱਧੋ ਕੰਮੋਂ ਤੇ ਅਤਰੀ ਕਿਉਂਨਾ ਵਸੀਆਂ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁੱਕੋ ਏਹ ਮੇਮਾਂ ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਪੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਵਾਂਨਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਂਦੀਆਂ, ਏਹ ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਅਪਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਾਂ ਕੇ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪਰੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਹਛੀ ਹਛੀ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਪੈਹਨ ਕੇ ਤੇ ਦਿਖਾਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਆਖਦੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਈਸਾਈ ਹੋ ਜਾਵੇ ਉਸ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s6daklorvu36thpbrcudir1zlyi2gr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/35</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23366</id>
    <revision>
      <id>228317</id>
      <parentid>198656</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2355" sha1="8hce1emkdn6iyvillllnpx94wpa5c2s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੩੪)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਨੂੰ ਈਸ਼ਰ ਬੜਾ ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਾਕੂ ਅਪਨੀ ਹਾਲਤ ਦਸ ਕੇ ਆਖਦੀਆਂ ਹੈਨ ਕੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਸਾਡੇ ਈਸਾ ਖੁਦਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਮੁੰਡੋ ਹੀ ਬਖਸ਼ ਦਿਤੀਆਂ ਨੇ। (੧) ਕੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਘੁੰਡ ਨਾ ਕੱਡਨਾ (੨) ਵਿਵਾਹ ਦੇਖ ਕੇ ਕਰਨਾ (੩) ਖਾਵੰਦ ਉਤੇ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਦਬਾਉ ਰੱਖਨਾ, ਸਾਡੀਆਂ ਭੋਲੀਆਂ ਭੈਨਾਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਆਕੇ ਅਪਨੀ ਧਰਮ ਵਿਦਿਆ ਹੀਨ ਹੋਨੇ ਦੇ ਸਬਬ ਇਨਾਂ ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਚ ਮੰਨ ਕੇ ਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ ਦੇਖ ਕੇ ਏਹੋ ਦਿਲ ਵਿਚ ਠਾਨ ਲੈਂਦੀਆਂ ਨੇ ਕੇ ਹਛਾ, ਹੁਣ ਈਸਾਈ ਹੋਜਾਈਏ । ਫੇਰ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੋਈ ਨਾਂ ਕੋਈ ਹੀਲਾ ਯਾਂ ਵੇਲਾਢੂੰਡ ਕੇ ਤੇ ਅਪਨਾ ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਪਨਾਂ ਤੇ ਅਪਨੇ ਜਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਲਾ ਕਰਦੇਂ ਦੀਆਂ ਨੇ । ਸੋ (ਰੁਕੋ) ਬੁਧੋ, ਕੱਮੋਂ ਤੇ ਅਤਰੀ ਤਿਨੇ ਜਦ ਵਿਵਾਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਆਪੇ ਵਿਚ ਚਿਠੀਆਂ ਆਵਨ ਜਾਵਨ ਲਗੀਆਂ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਇਕੋ ਜਗਾ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਏਹ ਤਿੰਨੇ ਕੁਛ ਚਿਰ ਤਕ ਤਾਂ ਲਿਖਦੀ ਰਹੀਆਂ ਪਰ ਫੇਰ ਜਦ ਦੂਸਰੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਜਦ ਕਦ ਸੁਨਨ ਕੇ ਚਿਠੀਆਂ ਵੰਡਨ ਵਾਲਾ ਆਨ ਕੇ ਤੇ ਆਵਾਜ ਦੇ ਕੇ ਕੈਂਹਦਾ ਹੈ। ਬੁਧੋ ਕੋਈ ਹੈ, ਕੰਮੋਂ ਕੋਈ ਹੈ, ਅਤਰੀ ਕੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਯਾਂ ਗਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈਆਂ । ਭੈਨ ਏਹ ਕੀ ਹੋਵਨ ਲਗਪਿਆ, ਮੰਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਕੋਈ ਚਿਠੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਰੰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਰੋਜ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8hce1emkdn6iyvillllnpx94wpa5c2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/36</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23370</id>
    <revision>
      <id>228318</id>
      <parentid>198659</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228318</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2123" sha1="bn7msefwcfj0p7ngr2hs21meemlbrh1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੩੫)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਦਿਹਾੜੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜਰੂਰ ਭੇਦ ਹੈ। ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਹੜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਨ ਚਮਕਾਇਆ। ਕੇ ਅਪਨੀ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰੋ, ਏਹ ਵਸਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸੋ ਰੁਕੋ ਕੁਛ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਗੇ ਹੀ ਸ਼ਕ ਪੈ ਹੋਏ ਸਨ ਫੇਰ ਸਗੋਂ ਦੂਨੇ ਹੋਗਏ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕ ਕਾਹਦੇ ਪੈਗਏ ਸਨ। ਕੋਈ ਓਹ ਭੈੜੀਆਂ ਸਨ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਓਹ ਮੇਮ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਹਰਵੇਲੇ ਸੁਨਦੀਆਂ ਸਨ, ਕੇ ਚੰਗਾ ਖਾਨਾ ਚੰਗਾ ਪਹਨਨਾ ਚੰਗੀ ਜਗਾ ਵਿਚ ਰੈਹਨਾ ਉਮਰ ਵਧੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲੇ ਪਥਰ ਪੂਜਨੇ ਦਰਖਤ ਪੂਜਨੇ ਅਨਪੜ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਜੋਲ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਜੋ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿਲ ਵਿਚ ਘਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਅਪਨੇ ਘਰਦਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਕਰੀਚ ਆਂਵਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤਰਕਾਲਾਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਪਨੀ ਮੋਮ ਦੀ ਸਿਖਾਈ ਹੋਈ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦੁਆ ਮੰਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਸਾਂ ਤੇ ਨਨਾਨਾਂ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਨਾਂ ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਸਮਝਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਏਹ ਭੀ ਕੋਈ ਇਨਾਂ, ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵਸਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bn7msefwcfj0p7ngr2hs21meemlbrh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/37</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23374</id>
    <revision>
      <id>228319</id>
      <parentid>198661</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2204" sha1="ert87sn0afu6lg8pb6quo29moxza2kt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੩੬)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ (ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਫੇਰ ਇਨਾਂ ਮੇਮਾਂ ਕੋਲੋ ਪੜ੍ਹਨਾਂ ਹਛਾ ਨਾਨਾ ਹੋਇਆ

{{gap}}(ਸੇਠਾਨੀ) ਰੁਕੋ ਇਨਾਂ ਮੋਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੜ੍ਹਾਨ ਨਾਲੋਂ ਅਪਨੀ ਹਥੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੀਆਂ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਬ ਛਡਨਾਂ ਹਛਾ ਹੈ, ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਓਹ ਸਾਡੀ ਧਰਮ ਵਿਦਿਆ ਦੱਸਨ ਤੇ ਯਾਂ ਮਾਂ, ਪਿਉ, ਭਰਾ, ਸੁਆਮੀ ਪਰੇਰਨਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਹੋਵਨ ਤਾਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ॥

{{gap}}ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਖੇਮੀ, ਰਲੀ, ਜਮਨਾ, ਵੀਰੋ, ਧਨੀ, ਸੁਖੀ,ਭਾਗਨ, ਸੁਲਖਨੀ ਉੱਸੇ ਮੋਮ ਕੋਲੋਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਓਹ ਤਾਂ ਨਾਂਸੀ ਬਿਗੜੀਆਂ॥

{{gap}}(ਸੇਨਾਨੀ) ਰੁਕੋ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਅਗੇ ਦਸ ਚੁਕੀ ਹਾਂ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਲੇ, ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਮਿਲਗਏ । ਝਟ ਉਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਅਪਨੇ ਵਲ ਲਗਾ ਲਿਆ. ਤੇ ਰੁਕੋ ਸਾਡੇ ਧਰਮ ਛਾਸਤਰ ਵਿਚ ਏਹ ਸਭੋ ਗਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ, ਕੇ ਅਛਾ ਖਾਉ ਅਛਾ ਪੈਹਨੋ ਅਛੀ ਜਗਾਹ ਰਹੋ, ਮੂੰਹ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਨਾਂ ਢਕੋ ।ਪਰਜਦ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਓਹਕੀ ਕਰਨ, ਘਰ ਜਨਾਨੀਆਂ ਅਪਨਾ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਸਫਾ ਰਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹੈਨ । ਕਪੜੇ ਅਪਣੇ ਠੀਕ ਸਫਾ ਰੋਜ ਰਖਨਾ ਕੋਈ ਔਖੀ ਗਲ ਨਹੀ, ਤੇ ਖੁਰਾਕ  ਸਫਾ ਖਾਨੀ ਕੇਹੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਅਸਾਂ . ਲੋਕਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਤੇ ਅਗੇ ਹੀ ਏਹ ਗਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ert87sn0afu6lg8pb6quo29moxza2kt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/38</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23378</id>
    <revision>
      <id>228320</id>
      <parentid>199340</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2079" sha1="0e8rd8i7nrvg7ncvooirvfpk5xa3fcr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੩੭)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਕਰਨਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਅਗੋਂ ਅਸਾਡੇ ਵਸ ਹੈ 

{{gap}}ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਘੁੰਡ ਕਢਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਇਸ ਭਾਰਥਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਐਸੇ ਐਸੇ ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇਂ ਜੋ ਲਿਖਨੇ ਪੜਨੇ ਚਲਨੇਂ ਤੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਗੁਨ ਔਗਨ ਤਥਾ ਵਾਦੀਆਂ ਦਸ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਇਸ ਜਗਾਹ ਘੁੰਡ ਦੀ ਕੀਹ ਲੋੜ ਸੀ, ਅਜਕਲ ਘਰਦਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਮੂਰਖ ਜਨਾਨੀਆਂ ਘੁੰਡ ਕਢਦੀਆਂਨੇ ਤੇ ਗਲੀਵਿਚ ਸੌਦਾ ਵੇਚਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇ ਖੂਹਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਨੰਗੀਆਂ ਹਸ ਹਸ ਕੇ ਮਖੋਲ ਕਰੇ ਦੀਆਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਫੇਰ ਦਸਖਾਂ ਏਹ ਘੁੰਡ ਘੁੰਡ ਹੋਇਆਂ ਕੇ ਉਸ਼ਟੰਡ । ਰੁਕੋ ਏਹ ਘੁੰਡ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਵਿਵਾਹ ਦੇਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਕਤ ਤੋਂ ਚਲਿਆਹੈ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਓਹ ਕਿਸਤਰਾਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀਆਂ ਤੇ ਘੁੰਡ ਨਹੀਂ ਕਢਦੀਆਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਜਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਇਸ ਭਾਰਥਖੰਡ ਵਿਚ ਹੋਗਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਫੇਰ ਏਹ ਆਰੀਯਾ  ਸੰਤਾਨ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਜੋਰ ਨਾਲ ਲੈਨ ਲਗ ਪੈ ਸਨ ॥ ਫੇਰ ਏਹ ਹਾਲ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਸਿਆਨਿਆਂ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਓਹ ਮੰਤਰ ਜੇਹੜਾ ਤੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਕੇ ਸ਼ੀਘਰਬੋਧ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0e8rd8i7nrvg7ncvooirvfpk5xa3fcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/39</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23382</id>
    <revision>
      <id>228321</id>
      <parentid>199341</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2284" sha1="t315w5wm7fzsj4aigxjt2o0941s3hct" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੩੮)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹੈ ਕੇ ਕੰਨਿਆਂ ਦੀ ਅਠਵੇਂ ਵਰੇ ਗੌਰੀ, ਨਾਵੇਂ ਵਰੇ ਰੋਹਨੀ ਦਸਵੇਂ ਵਰੇ ਕਨਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਛੋਂ ਰਜਵਲਾ ਦੀ ਸੰਖਯਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਸਬਬ ਰਜਸਵਲਾ ਹੋਵਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਉਹਦਾ ਵਿਵਾਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾਂ, ਪਿਉ ਤੇ ਵਡਾ ਭਾਈ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਬਨਾਇਆ ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਰਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਾਇਆ ਕੇ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਏਹੀ ਹੈ ਕੇ ਕੰਨਿਆਂ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਦਸ ਬਰਸ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ। ਫ਼ੇਰ ਲੋਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪੈ ।ਇਸਤਰਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਕੰਨਿਆਂ ਬਹੁਤ ਜਬਰਦਸਤੀ ਨਾਲ ਖੋਹ ਲੈਨੀਆ ਬੰਦ ਹੋਗਈਆਂ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਵਿਵਾਹੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਫੇਰ ਵਿਵਾਹ ਲੈ ਮਨਾਂ ਹੈ । ਜਦ ਇਸਤਰਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁਛ ਖੁਲ੍ਹਾਰ ਹੋਗਈ, ਫੇਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾਂ ਪਕੜਲੀਤਾ ਕੇ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਹਛੀ ਦੇਖਨ ਉਸਦੀ ਔਰਤ ਜਬਰ ਦਸਤੀ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਛੁੜਵਾ ਲੈਨ ਤਾਂ ਫ਼ੇਰ ਆਪ ਕਰ ਲੈਨ, ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਰੁਕੋ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਮੁੰਹ ਢਕ ਕੇ ਚਲਨਾ ਫਿਰਨਾ ਪਕੜਇਆ; ਸੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਇਸ ਘੁੰਡ ਦੀ ਰਸਮ ਚਲੀ ਹੈ । ਹੁਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਂ ਰਾਨੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਤੇ ਜਬਰ ਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਹੁਨ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ• ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਮੰਨਨੇ ਚੰਗੇ ਹਨ.#&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t315w5wm7fzsj4aigxjt2o0941s3hct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/40</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23386</id>
    <revision>
      <id>228322</id>
      <parentid>199344</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2233" sha1="9ceda6969dc71a1bkbtncf1lfpiezzs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੩੯)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬਬੇ ਜੀ ਫੇਰ ਬੁਧੋ ਕੰਮੋ ਤੇ ਅਤਰੀ ਦਾ ਕੀਹ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ॥

(ਸਠਨੀ) ਬਸ ਫੇਰ ਘਰਦਿਆਂਨੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ ਆਪ ਲੈਕੇ ਜਦ ਪੜਾਇਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਮਤਲਬ ਏਹੋ ਜੇਹੇ ਸਨ ॥
{{center|-( ਚਿਠੀ ਅਤਰੀ ਦੀ ਬੁਹੋਦੇ ਨਾਮ)-}}

{{gap}}ਪਿਆਰੀ ਭੈਨ ਬੁਧੋ ਸਲਾਮ! ਤੇਰਾ ਖਤ ਪਹੁੰਚਾ ਹਾਲ ਪੜ ਕਰ ਦਿਲ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਿਆਰੀ ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਯਸਮਸੀਹ ਖੁਦਾਵੰਦ ਕੇ ਆਗੇ ਹਾਥ ਜੋੜ ਕਰ ਅਰਜ ਕਰਤੀ ਹੂੰ ਕੇ ਮੁਝੇ ਇਸ ਗੰਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਸੇ ਬਚਾ ਔਰ ਅਪਨੇ ਪਾਸ ਆਸਮਾਨ ਪਰ ਬੁਲਾ, ਯਹਾਂ ਕੋਈ ਗਿਰਜਾ ਨਹੀਂ ਨਾ ਕੋਈ ਪੜਾਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਤੰਗ ਹੈ। ਖੁਦਾਵੰਦ ਮਸੀਹ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਇਨਾਂ ਬੇਦੀਨਾਂ ਥੋਂ ਮੈਂਨੂੰ ਛੁੜਾਵੇ । ਕੰਮੇਂ ਤੋਂ ਸੁਨਾ ਹੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਕੋ ੧੫ ਤਿਸਮਾਂ ਲਿਆ ਹੈ ਔਰ ਅਜਾਬ ਸੇ ਛੁਟ ਗਈ ਹੈ ॥

{{gap}}ਅਗਰ ਤੁਮ ਪੁਖਤਾ ਯਕੀਨ ਸੇ ਦੁਸਰੇ ਐਤਵਾਰ ਕੇ ਨਾਰੋਵਾਲ ਆਜਦੋਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਭੀ ਇਸ ਬੇਦੀਨ ਘਰ ਸੋ ਨਿਕਲ ਕਰਤੁਮਾਰੇ ਸਾਥ ਹੀ ਬਪਤਿ ਸਮਾਂ ਲੇਲੈ। ਯੇਹ ਖਤ ਪਕਰ ਫਾੜ ਦੇਨਾ ਔਰ ਜੁਆਬ ਭੀ ਜਲਦੀ ਲਿਖਨਾ॥ ਸੋਰ ਕੋ ਏਹ ਖਤ ਪੜ ਕੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸੌਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਅਵਾਨੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਹੱਥ ਧੋ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿਤਾ । ਤੇ ਇਸ ਬਾਤ ਦਾ ਖਿ
ਵਦਲਬੂਵੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂੂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ceda6969dc71a1bkbtncf1lfpiezzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/41</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23390</id>
    <revision>
      <id>228323</id>
      <parentid>199345</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2269" sha1="t36624pof452rv18gwmjzfljwl1dyz4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੪੦)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਆਲ ਕੀਤਾ ਕੇ ਹੁਨਜੁਆਬ ਦੇਖ ਲਈਏ। ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਬੁਧੋ ਨੇਜੁਆਬ ਲਿਖਾ ਕੇ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਕੇ ਡਾਕ ਵਿਚ ਪਾਆਵੇ  ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਕੋਲੋਂ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇਨੇ ਖਤ ਖੋਹ ਕੇ ਤੇ ਆਪਨੇ ਚਾਚੇ ਤਾਇਆਂ ਨੂੰ ਜਾ ਦਿੱਤਾ । ਓਹ ਇਸਤਰਾਂ ਸੀ :-

{{gap}}ਪਿਆਰੀ ਭੈਨ ਅਤਰੀ ਜੀ ਸਲਾਮ। ਖਤ ਆਪ ਕਾ ਪਹੁੰਚਾ ਹਾਲ ਮਾਲੂਮ ਹੋਇਆ । ਮੈਂ ਖੁਦਾਵੰਦ ਯਿਸਮਸੀਹ ਕਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕਰਤੀ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਸਾਫ ਪਾਕੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸੇ ਸਫਾ ਔਰ ਚਮਕੀਲਾ ਹੋਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਰੂਰ ਛਨਿਛਰ ਵਾਰ ਨਾਰੋਵਾਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਉਂਗੀ ਤੂੰ ਜਰੂਰ ਅਪਨੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਕੇ ਚਲੇਆਨਾ ! ਏਹ ਖਤ ਭੀ ਉਨਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਗੇ ਟੋਰ ਦਿਤਾ। ਸੋ ਰੁਕੋ ਓਹ ਅਤਰੀ ਤੇ ਬੁਧਾਂ ਦੋਵੇਂ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਕਰਾਨਨਾਂ ਹੋਗਈਆਂ । ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਲੋਕ ਹੁਨ ਏਹ ਖਿਆਲ ਕਰ ਬੈਠੇ ਨੇ ਜੋ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਜਨਾਨੀਆਂ ਖਤ ਚਿਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ।ਪਰ ਏਹ ਨਹੀਂ ਜਾਨਦੇ ਜੋ ਜੇਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੋਵੇਗੀ ਤਿਹਾਈ ਓਹਦਾਗਿਆਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਦੇਈਏ, ਏਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਭੁਲ ਹੈ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਨ ਚਿੰਤਾ ਹੋਗਈ ਹੈ । ਮਤਾਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਏਥੋਂ ਲੈਜਾਵਨ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਕਿਸੇ ਅਨਪੜ੍ਹੇ ਰੋਗੀ ਕੰਗਲੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਦੇਵਨਮੈਂਤਾਂਫੇਰ ਮੁਈਕਿਉਂ
---...- ਬ - - - -: ..&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t36624pof452rv18gwmjzfljwl1dyz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/42</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23394</id>
    <revision>
      <id>228324</id>
      <parentid>199409</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2058" sha1="7c5t9tfiysll2b5uqcwua8qrfu77isj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੪੧}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਨਹੀਂ ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਕਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਲਵਾਂਗੀ ਤੇ ਉਮੇਦ ਹੈ ਈਸ਼ਰ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਤੇਰੇ ਜੇਹਾ ਵਰ ਮਿਲਾ ਦੇਵੇਗਾ । ਨੈਹਰ ਸੁਨਤਾਂ ਸਹੀ ਕੀ ਬਜਿਆ ਹੈ॥

{{Block center|&lt;poem&gt;(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇਜੀ ਬਜੇ ਦਸ ਹੋਵਨਗੇ ॥
(ਸੇਠਨੀ) ਜਾ ਘੜੀ ਪਰ ਦੇਖ ਕੀ ਵਜਿਆ ਹੈ
(ਰੁਕੋ) ਜੀ ੧੨ ਬਜਗੈ ਹਨ ॥
(ਸੋਠਨੀ) ਅਛਾ ਫੇਰ ਹੁਨ ਆਕੇ ਸੌ ਰਹੋ, ਪਰ ਠੈਹਰ&lt;/poem&gt;}} 
ਅਜੋ ਦਰਵਾਜਾ ਬੰਦ ਨਾਂ ਕਰੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਈ ਜੀ ਦੀ ਸੁਰਤ ਲੈ ਲੈਨਦੇ, ਏਹ ਕੈਹ ਕੇ ਝਟ ਪਟ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਈ ਤੇ ਓਸ ਅੰਦਰ ਜਿਥੋਂ ਮਾਈ ਸਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਦੋਵੇਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਅਵਾਜ ਦੇ ਕੇ ਜਗਾਇਆ, ਨਾਲੇ ਪੁਛਿਆ, ਮਾਈ ਜੀ ਕੀਹ ਹਾਲ ਹੈ, ਹੁਨ ਤਪ ਲਥਾ ਹੈ॥


{{gap}}(ਮਾਈ) ਹਾਂ ਬੱਚੀ ਹੁਨ ਕੁਛ ਅਰਾਮ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਮੁੜਕਾ ਭੀ ਅਛੀਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਗਿਆ ਹੈ ਹਨ ਅਚਵੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ii 
.

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਕੁਛ ਇਛਿਆ ਖਾਣੇ ਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਨਾ ਦੋਵਾਂ ॥


{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਬੱਚੀ ਰਬ ਤੈਨੂੰ ਭਾਗ ਲਾਵੇ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗਨ ਰੱਖੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਾਰ ਕਿਸ ਜਨਮ ਉਤਾਰਾਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਇਛਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਾਉ ਸੌਂ ਰਰੌ ਰਾਤ ਬਹੁਤ ਗਈ ਹੈ, ਪੈਹਰੇ ਵਾਲੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਹੋ ਗਏ ਨੇ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7c5t9tfiysll2b5uqcwua8qrfu77isj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/43</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23398</id>
    <revision>
      <id>228325</id>
      <parentid>198715</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2132" sha1="2os90i5chblxr99lmmesnljn120j8pl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੪੨)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਜਾਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੇ ਜਾਕੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀ ਖਬਰ ਲੀਤੀ ਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਬਾਜੀ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਪੁਛਨ ਲਗੀ ॥


{{gap}}(ਸੇਠਨੀ ਮਾਈ ਜੀ ਅਸਾਡੇ ਵਿਚ ਕੀਹ ਭੈੜ ਡਿਠਾ ਜੇ ਜੋ ਪੇਕੇ ਜਾਨ ਦਾ ਖਿਆਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹੁਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥


{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਹਰੇ ਹਰੇ ਹਰੇ ਬੱਚੀ ਭਗਵਾਨ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਰਖੋ ਤੇ ਜੋੜੀ ਸਲਾਮਤ ਰਹੇ ਜੇ ਮੈਂ ਅਨਾਥਨੀ ਉਪਰ ਜਿਤਨੀ ਦਇਆ ਕਰਨੀਏ ਤੇ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਮਾਂ ਪਿਉ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਖਿਆ, ਕੌਨ ਕੈਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਪੇਕੇ ਚਲੀ ਹਾਂ ॥
(ਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਉਰੇ ਆਵਾਂ ਲੈ ਸੁਨ ਮਾਈ ਆਖ ਦੀਏ ਕੇ ਕੌਨ ਆਖਦਾਏ, ਮੈਂ ਪੇਕੇ ਚਲੀ ਹਾਂ ॥


{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਮਾਤਾ ਜੀ ਮੈਨੁ ਜੂ  ਆਖਿਆ ਸਾਜੇ ਕੇ ਹੁਨ ਸਵਾਸਾਂ ਦਾ ਕੁਛ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਲਾਲੇ ਹੋਰੀ ਭੀ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਮੇਰਾ ਜੀ ਕਰਦਾਏ ਜੋ ਪੇਕੇ ਚਲ ਕੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਫੇਰੇ ਕਰ ਛਡਾਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ । 
:

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਹਾਂ ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਗਿਆਏ ਏਹ ਗਲ ਤਾਂ ਬੱਚੀ ਮੈਂ ਆਖੀ ਸੀ ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਗਲੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਜਾਕੇ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਆਵਨਾ !&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2os90i5chblxr99lmmesnljn120j8pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/44</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23402</id>
    <revision>
      <id>228326</id>
      <parentid>199410</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228326</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2371" sha1="akp5d0wpg7z7x1hbb9m52ubh426n0a3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੪੩)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਏਹ ਤਾਂ ਬਚੀ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਆਖੀ ਸੀ ਜੋ ਰੁਕੋ ਜੁਆਨ ਹੋ ਪਈ ਹੈ ਤੇ ਏਥੇ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਜਾਤਦਾ ਵਾਕਫ਼ ਭੀ ਨਾਹੋਇਆ ਤੇ ਅਕਸਰ ਰੁਕੋ ਨੇ ਬੇਗਾਨੇ ਘਰ ਹੀ ਜਾਨਾਂ ਹੋਇਆ । ਤੇ  ਏਹ ਨਾਂ ਨਾਂ ੫ਈ ਆਖੇ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਮਾਮਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿਆ ਸੋ ਬੀਬੀ ਜੀ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਜਰੂਰ ਏਹ ਚੇਤਿਆ ਸੀ ॥


{{gap}}(ਸੇਠਨੀ)ਮਾਈ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਨਾਲ ਵਿਹਾਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਸਾਈ ਰੁਕੋ ਕਿਸ ਵਰਦੇ ਲਾਇਕਏ । ਤੇ ਨਾਲੇ ਪੜਹੀ ਹੋਈ ਧੀ ਅਨਪੜਹ ਨੂੰ ਦੇਨੀ ਏਹ ਤਾਂ ਗਊ ਖੋਤੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਹੈ । ਕੀਹ ਹੋਇਆ ਤੁਹਾਡਾ ਏਥੇ ਕੋਈ ਵਾਕਬ ਨਹੀਂ ਸਾਡੇ ਤੇ ਹੈਨਕੇ ਨਾ। ਤੇ ਜਦ ਮਾਈ ਤੇਨੂੰ ਸੇਠ ਹੋ ਆਪ ਕੈਹ ਚੁਕੇ ਨੇ ਕੇ ਰੁਕੋ ਸਾਡੀ ਭੈਨ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਓਹ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਘਰ ਵਿਵਾਹਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੇ, ਤੇ ਰੁਕੋ ਦੇ ਮਾਮਿਆਂ ਜੋ ਦੇਨਾ ਹੈ ਬੇਸ਼ਕ ਏਥੇ ਆਕੇ ਦੇ ਜਾਵਨ : ਜੋ ਕੁਛ ਰੁਕੇ ਜੋਗਾ ਸਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਅਸੀਂ ਆਪ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਮਾਈ ਕੋਈ ੧o ਯਾ ੧੨ ਦਿਨ ਹੋਏ ਨੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕੇ ਸਾਡੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕੇ ਰੁਕੋ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਇਸ ਵਿਸਾਖ ਵਿਚ ਕਰ ਛੱਡੀਏ, ਤੇ ਮੁਕਲਾਵਾ ੨ਵਰਿਆਂ ਤਕ ਟੋਰ ਦਿਆਂਗੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਰੁਕੋ ੧੫ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ,ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਬਰਸਾਂ ਦੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਕਰ ਦੇਨਾ ਅੱਛਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਤਾਂ ਮੈਂ ਫੇਰ ਪੁਛਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>akp5d0wpg7z7x1hbb9m52ubh426n0a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/45</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23406</id>
    <revision>
      <id>228327</id>
      <parentid>198717</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="n6bqhcjp68bhh8o7dtl8lguagh78jrk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੪੪)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਸੀ ਕੇ ਵਰ ਭੀ ਕੋਈ ਢੂੰਡਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਫੇਰ ਆਖਨ ਲਗੇ,
ਵਰ ਸਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਹੈ, ਪਰ ਮੁੰਡਾ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕੇ ਵਿਵਾਹ 
ਮੈਂ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਹਛੀਤਰਾਂ ਦੇਖ
ਲਵਾਂਗਾ। ਸੋ ਮਾਈ ਜਦ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਆਵਨ ਤਾਂ ਯਾਂ ਤੂੰ ਯਾਂ
ਮੈਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਛੇੜਾਂਗੇ, ਫੇਰ ਮੁੰਡਾ ਦੇਖਕੇ ਤੇ ਕੁਛ ਬੰਦੋ
ਬਸਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗੇ। ਅੱਜੇ ਵਿਸਾਖ ਤਾਈਂ ਹੈ ਭੀ
ਕੁਨੇਤਰ ਨਾ॥


{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਬੀਬੀ ਗਲ ਤੇ ਤੂੰ ਠੀਕ ਆਖੀ ਹੈ,ਬੱਚੀ ਮੈਂ
ਏਹ ਭੀ ਜਾਂਨਦੀ ਹਾਂ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪੇਕਿਆਂ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ
ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਜਦ ਵਿਵਾਹੀ ਸਾਂ ਤਾਂ
ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਤੇ ੨੦੦) ਰੁਪਯਾ  ਨਾਲ ਲੀਤੇ ਸਾਨੇ,ਸੋ ਹੁਨ
ਭੀ ਜੇ ਮੈਂ ਓਥੇ ਜਾਵਾਂਗੀ ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਪੁੰਨ, ਸਾਕ ਹੀ ਦੇਨਾ
ਹੈ ਪਰ ਉਨਾਂ ਜਰੂਰ ਇਉਂ ਤਿਉਂ ਕਰ ਕੇ ਕੁਛ ਨਾਂ ਕੁਛ
ਅਪਨਾ ਨਫਾਹ ਕਰ ਹੀ ਲੈਨਾ ਹੈ।


{{gap}}(ਸੋਠਨੀ) ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਆਖਦੀ ਹੋ,ਮਾਈ ਜੀ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਚ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਨੀ ਧੀ ਦਾ ੨੭੦੦) ਰੁਪਯਾ
ਲੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਖਨ ਵਿਚ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਭੈੜਾ ਹਾਲ ਹੀ ਮਾਂਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੁਨਿਆਂ ਹੈ ਕੇ ਹੁਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਹੜ ਭੀ
ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।


{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਹਾਂ ਬੱਚੀ ਏਹ ਤਾਂ ਗਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪ
ਪੜਹੀ ਹੋਈ ਹੈਂ ਅਕਸਰ ਲੋਗ ਏਹੀ ਆਖਦੇ ਨੇ ਕੇ ਮੰਦੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n6bqhcjp68bhh8o7dtl8lguagh78jrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/46</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23410</id>
    <revision>
      <id>228328</id>
      <parentid>199411</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228328</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2213" sha1="8pqi6ascu2uekgu04yi4kia6e96o0e3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੪੫)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕਮੀ ਨਾਨਕਾ ਜਦ ਕਦ ਮੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਬਚੀ ਜਿਸ ਦੌਲਤ ਯਾਂ ਚੀਜ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਾ ਖਰਚੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦ ਸਮਝਕੇ ਵਰਤਦਾਹੀ ਬੱਚੀ ਮੈਂ ਆਪ ਕੋਈ ਦੇਖੋ ਨੇ ਜੋ ਧੀਆਂ ਦਾ ਪੈਂਸਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਜੇਹੇ ਤੰਗ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਤ ਨਹੀਂ ਨੇ ਪੁੱਛਦਾ ॥


{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਤਾਂ ਮਾਈ ਜੀ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਏਹ ਜਾਨਦੇ ਹੋ ਫੇਰ ਕਿਉਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਜਗਾ ਲੇ ਜਾਕੇ ਵਿਵਾਹਨਦੀ ਠਾਨੀਜੇ। ਤੁਸੀਂ ਰੁਕੋ ਦਾ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ॥


{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਅਛਾ ਬੱਚੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਨੋਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਜੀ ਜੇ ਕਰੋ । ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਰੁਕੋ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਫੇਰ ਸੇਠਨੀ ਤਾਂ ਅਪਨੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈ ਤੇ ਮਾਈ ਰੋਟੀ ਟੁਕਰ ਪਕਾਨ ਲਗ ਪਈ। | 


{{gap}}ਜਦ ਰਾਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਭੀ ਘਰ ਆਏ ਤੇ ਫੇਰ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪਰਨਾਮ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਪੁਛਾ ਕੇ ਮਾਈ ਨੂੰ ਪਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਖਿਆ, ਜਦ ਪਰਸ਼ਾਦ ਖਾ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਏਹ ਗਲ਼ਾਂ ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵਨ ਲਗੀਆਂ॥


{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਆਪ ਰਾਤ ਕਿਥੇ ਰਹੇਸੌ  ਤੇ ਬਸਤਰ ਕੱਪੜਾ ਹਛਾ ਸੌਨ ਵਾਸਤੇ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸਾਜੇ , ਤੇ ਜਿਸ ਕਾਰਜ ਵਾਸਤੇ ਗਏਸੌ ਓਹ ਪੂਰਾ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਕੇ ਨਹੀਂ।


{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਈਸ਼ੁਰ ਦਾਤਾ ਹੈ; ਸਭ ਜਗਾ ਆਨੰਦ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8pqi6ascu2uekgu04yi4kia6e96o0e3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/47</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23414</id>
    <revision>
      <id>228329</id>
      <parentid>199412</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2261" sha1="00dyhh8w6ue853y7heswyjsn9f1df3c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੪੬)}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਆਦਮੀ ਅਪਨੀ ਅਪਨੀ ਜੁਬਾਨ ਮਿਠੀ ਰਖੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਛ ਮਿਲਦਾ ਹੈ । ਕੰਮ ਮੈਂਨੂੰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਡਿਪਟੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਹ ਗੇਹਨੇ ਦੋ ੫ਛਾਨਨ ਵਾਸਤੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ ਸੋ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ 1

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ ਜੀ ਗੈਹਨਾ ਕਿਸਦਾ ਸੀ ਤੁਸਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਪਛਾਨ ਲਿਆ

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੀ ਜਿਥੇ ਕਿਥੇ ਦੇਖਿਆਏ ਇਨਾਂ ਜਨਾਨੀਆਂ  ਦੋ ਸਿਆਪੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇਨੇ । ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਕੀਹ ਦਸਾਂ ਤੂੰ ਮੱਤਾ ਏਹੀ ਸਮਝੇ ਕੇ ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਭੈੜਾ ਭੈੜਾਹੀ ਆਖਦਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ । ਪਰ ਜਦ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਭੇੜੀਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਹੁਨ ਕੀ ਹੋਰ ਆਖਾਂ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ)ਸੁਆਮਿਨ ਮੈਂ ਏਹ ਤਾਂ ਜਾਨ ਚੁਕੀ ਹਾਂ ਕੇ ਜਦ ਤਕ ਆਦਮੀ ਅਥਵਾ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਏਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਜੇ ਆਦਮੀ ਤੇ ਅਛੀ ਸੋਹਬਤ ਵਿਚ ਬੈਠਕੇ ਕੁਛ ਨ ਕੁਛ ਹੱਛਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਨਾਨੀ ਤੇ ਅਪਨੀਆਂ ਭੈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਹਕੇ ਓਸ ਥੋਂ ਭੀ ਨਿਗਰ ਜਾਂਦੀਏ; ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਜੋ ਗੱਲ ਮੈਂਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦਸਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਮੈਂ ਆਪ ਅਜਮਾ ਕੇ ਦੇਖ ਲੈਨੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਭੀ ਸੱਚ ਜਾਨ ਜਾਨੀ ਹਾਂ, ਜੇ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚ ਬੇਅਕਲੀਆਂ ਤੇ ਹਠ ਹੈਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂਨੂ ਸੱਚੋ ਸੱਚ ਹਾਲ ਸੁਨਾਉ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>00dyhh8w6ue853y7heswyjsn9f1df3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/48</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23418</id>
    <revision>
      <id>228330</id>
      <parentid>194579</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2315" sha1="9kltg85rven7c1kz3hc0zl76ytc819z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੪੭ )}}
 {{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਨੱਥੂ ਹਲਵਾਈ ਜੇਹੜਾ ਚੁਰਸਤੇ ਵਿਚ ਫੈਨੀਆਂ ਦੁੱਧ ਤੇ ਦਹੀਂ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ, ਕੋਈ ਦੱਸਕੂੰ ਦਿਨ ਹੋਏ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਇਕ ਕੈਂਠਾ ਲੈਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿਆ ਸਾਸੂ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਪਰਖ ਤੇ ਤੋਲ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਉਸ ਕੈਂਠੇ ਨੂੰ ਤੋਲ ਕੇ ਤੇ ਮੁੱਲ ਦੱਸ ਕੇ ਪੁਛਿਆ, ਨੱਥੂਰਾਮ ਏਹ ਕੈਂਠਾ ਕਿਸਦਾਏ॥

{{gap}}(ਨੱਥੂ) ਸੇਠਜੀ ਆਪਨੇ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਸੰਤ ਰਾਮ ਦਾ ਜੇ, ਅਗੇ ਅਨੰਤਰਾਮ ਦਾ ਭੀ ਬਨਵਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਓਹ ਇਕ ਦਿਨ ਮਾਂ ਨਾਲ ਨਾਵਨ ਗਿਆ ਕਿਧਰੇਲਵਾ ਗਵਾ ਆਇਆ ਸੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਕ ਅੱਗੇ ਤੁਸਾਂ ਗਵਾਇਆ ਭੀ ਤੇ ਹੁਨ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੀਹ ਲੋੜ ਸੀ, ਜੋ ਦੂਸਰਾ ਬਨਵਾ ਇਆ ਹੈ, ਭਾਈ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਹੱਟੀ ਤੇ ਬੈਠ ਬੈਠ ਕੇ ਤੇ ਸੌ ਤਰਾਂ ਦੇ ਝੂਠ ਤੇ ਠਗੀਆਂ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਚਾਰ ਰੁਪਏ ਬਨਾਂਦੇ ਹੋ ਫੇਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਦ ਮੁੰਡੇ ਸਿਆਨੇ ਹੋਵਨਗੇ ਏਹੀ ਪੈਸਾ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪੜਹਨ ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਕੇ ਚੋਰ ਕਿਸ ਤਰਹਾਂ ਹੱਥੋਂ ਚੀਜਾਂ ਖੋਹ ਲੈਜਾਂਦੇ ਨੇ ਸਗੋਂ ਕੈਈਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਗੋਹਨੇ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮਾਰ ਭੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ॥ 

{{gap}}(ਨੱਥੂ) ਹਾਂ ਸੇਠ ਜੀ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ ਸੱਚ ਆਖਦੇ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਸੋਹਰਾ ਕੀਕਰਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਓਹ ਘਰੋਂ ਨਹੀਂ ਜੇ ਟਿਕਨ ਦੇਂਦੀ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋਗੇ ਕੀਹ ਹੋਇਆ ਸੁ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9kltg85rven7c1kz3hc0zl76ytc819z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/49</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23422</id>
    <revision>
      <id>228331</id>
      <parentid>198721</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2372" sha1="s5wiycxsepgw3gch9ut0frqhhefqko5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|
(੪੮)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋਏ ਜੋ ਕੇ ਰੋਟੀ ਭੀ ਹਛੀ ਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਖਾਦੀ ਬਥੇਰਾ ਮੈਂ
ਇਨਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅੱਗੇ ਅੰਦਰ ਵੜਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਰਿਹਾ
ਸਾਂ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਅਜੇ ਇਤਨਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੈਂ ਕੈਂਠੇ ਘੜਾ
ਘੜਾ ਪਾਵਾਂ ਪਰ ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਗਈ। ਸੇਠ ਜੀ ਮੇਰੀ
ਭੈੜੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸੌਹਰੇ ਭੀ ਇਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ
ਬਨੋ ਨੇ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਜਰਾ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਨੀਵੀਂ
ਕੈਹਨਾ ਹਾਂ ਓਹ ਝੱਟ ਪੇਕੇ ਜਾ ਬਹਿੰਦੀ ਏ ਫੇਰ ਜਾਂ ਲੈਨ
ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਅਪਨੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਮਨੇ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਆਖਦੀ ਜੇ
ਔਤਰਿਆਂ ਜੰਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀਹ ਆਖਾਂ ਜੋ ਐਸੇ ਘਰ
ਦਿੱਤਾ ਨੇ ਕੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਚੌਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਗੈਂਹਨਾ ਭੀ
ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਫੇਰ ਸੇਠ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਖਿਆਲ ਕਰ ਸਕਦੇ
ਹੋ ਓਹ ਸੱਸ ਸਾਡੀ ਕਦ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਬਸ ਸੁਨਦਿਆਂ ਹੀ ਮੇਰਾ
ਬਾਬਾ ਦਾਦਾ ਤੇ ਕੁਛ ਗਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੱਤਾਂ ਪੀਹੜੀਆਂ
ਤਾਈਂ ਝਾੜੂ ਫੇਰ ਕੇ ਛਡਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹੀ ਤੰਗ
ਆਇਆ ਹਾਂ ਅੱਜ ੮ ਦਿਨ ਹੋਏ ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਕੇ ਬੈਠਿਆਂ
ਮੈਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਗਿਆ ਭੀ ਹਾਂ।ਪਤ ਲਹਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆਇਆਂ ਹਾਂ
ਏਹੀ ਜੁਆਬ ਮਿਲਿਆ ਜੇ ਕੇ ਕੈਂਠਾ ਮੁੰਡੇ ਜੋਗਾਂ ਬਨੇਗਾ
ਤਾਂ ਆਵਾਂਗੀ ਸੋ ਹਨ ਮੈਂ ਕੁਛ ਇਧਰੋਂ ਕੁਛ ਉਧਰੋਂ ਠੱਗ
ਠੱਗ ਕੇ ਤੇ ਏਹ ਕੈਂਠਾ ੮੦) ਦਾ ਬਨਵਾਕੇ ਲੈ ਚਲਿਆ ਹਾਂ
ਹੁਨ ਦੱਸੋ ਕੀ ਕਰਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਅੱਛਾ ਭਾਈ ਨਥੂਰਾਮ ਤੁਸੀਂ ਲੋਗ ਨਾ ਸਮਝੋ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s5wiycxsepgw3gch9ut0frqhhefqko5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/50</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23426</id>
    <revision>
      <id>228332</id>
      <parentid>198722</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2206" sha1="g1mx5i22nwdh9slig6l653h1pimrnzp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;
{{center|(੪੯)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਕਰਨਾਂ ਹੌਇਆ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਪਣੀਆਂ ਬੇਅਕਲ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਕੈਹ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਸਗੋਂ ਵਿਗਾੜ ਦੇਂਦੇ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਹੱਥਾ ਹਿਠਾਂ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਅਖਵਾਉ॥

{{gap}}ਨੱਥੂ-ਸੇਠ ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸਿਆ ਹੈ ਨਾਂ ਵਿਚ ਸੌਹਰੋ ਹੋਵਨ ਦੇ ਸਬਬ ਮੈਂਨੂੰ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਦੁਖ ਹੈ। ਸੋ ਮੈਂ ਹੁਨ ਉਸ ਦੀ ਨਾਂ ਮੱਨਾਂ ਤੇ। ਉਹ ਦੀ ਮਾਂ ਖਸਮ ਖਾਨੀ ਹੁਨੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਕੁੜਮਾਈਆਂ ਤੁੜਵਾ ਦੇਂਦੀ ਜੇ। ਜਮਾਨਾ ਸੇਠ ਜੀ ਦੇਖ ਦੇ ਹੋ। ਪਾਦਸ਼ਾਹੀ ਜਨਾਨੀ ਦੇ ਹੱਥ ਹੈ। ਮਰਦ ਸੋਹਰਾ ਸੌ ਟਕਰ ਮਾਰੇ ਜਨਾਨੀ ਅੱਗੇ ਇਕ ਨਹੀਂ ਮਨੀਂਦੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਹੱਛਾ ਨੱਥਰਾਮ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ। ਜਾ ਭਾਈ ਫੇਰ ਕੈਂਠਾ ਲੈਜਾ ਤੇ ਸੱਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਕੇ ਤੇ ਅਪਣੀ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਲੈਆ॥ 

{{gap}}ਏਹ ਗਲ ਸੁਨ ਕੇ ਤੇ ਨੱਥੂਰਾਮ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕੋਈ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਿੱਛੋ ਸੁਨਿਆ ਕੇ ਓਹ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਅਨੰਤ ਰਾਮ ਦੇ ਕੰਙਨ ਤੇ ਕੈਂਠਾ ਕਿਸੇ ਲਾਹ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੋ ਪਿਆਰੀ ਓਹ ਗੈਹਨੇ ਰੇਲ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲੱਭੇ ਨੇ ਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮੈਂਨੂੰ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੰਗਵਾਇਆ ਸੀ ਏਹ ਪਛਾਨਦੇਹ ਕੇ ਏਹ ਓਹੀ ਗੈਹਨੇ ਨੇ ਨਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g1mx5i22nwdh9slig6l653h1pimrnzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/51</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23430</id>
    <revision>
      <id>228333</id>
      <parentid>199413</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228333</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2309" sha1="bsf0cepiqvf6vcmxrzycbzzokceelzf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੦)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਸੇਠਨੀ--ਸੁਆਮਿਨ ਓਹ ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਬਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਾਂ।

{{gap}}ਸੇਠ--ਮੈਂ ਪਿਆਰੀ ਤੈਨੂੰ ਸੁਨਾ ਚੁਕਾ ਹਾਂ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਾਂਰਕੇ ਖੁਹ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ॥

{{gap}}ਸੋਠਨੀ--ਤਾਂ ਫੇਰ ਪਤਾ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਲੱਗਾ ਜੋ ਮੁੰਡਾ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਹੈ ॥

{{gap}}ਸੇਠ-ਕਦੀ ਪਿਆਰੀ ਖੁਨ ਨਹੀਂ ਛਿਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ । ਇਕ ਹੱਟੀਵਾਲੇ ਦਾ ਡੋਲ ਉਸੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡਿਗ ਪਿਆ ਸੀ ਓਹ ਕੁੰਡੇ ਨਾਲ ਡੋਲ ਜੋ ਕਢਣ ਲਗਾ ਤਾਂ ਓਹ ਮੁੰਡਾ ਅੜਕੇ ਤੇ ਚਲਾ ਆਇਆ।ਉਸਨੇ ਜਦ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਕੀ ਜੋ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਮੁਇਆ ਹੋਇਆ ਟੋਕਰੇ ਵਿਚ ਇਟਾਂ ਦੇ ਹਿਠਾਂ ਰਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁਟਿਆ ਹੈ।ਝਟ ਉਸ ਨੇ ਰੌਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਆਦਮੀ ਇਕੱਠੇ ਆਨ ਹੋਏ। ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਖਬਰ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਕੀਕਾਤ ਕਰਨ ਲਗ ਪੈ, ਢੰਡੋਰਾ ਫਿਰਾ ਦਿਤਾ ਜੋ ਲੋਕ ਆਨ ਕੇ ਤੇ ਪਛਾਨਨ ਫੇਰ ਆਮੁਲਕ ਓਥੇ ਇਕਠਾ ਹੋਇਆ॥

{{gap}}ਜਿਨਾਂ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਖੇਡਨ ਗਏ ਹੋਏਸਨਸਭ ਉਸਜਗਾ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਨੱਥੂ ਭੀ ਹੱਟੀ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਅਪਨੀ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਨ ਲਗਾ, ਸੰਤਰਾਮ ਤੇ ਅਨੰਤ ਰਾਮ ਕਿਥੇ ਨੇ ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ ਮਾਮੇ ਵਲ ਸਵੇਰਦੇ ਗਏ ਹੋਏ ਨੇ।ਨੱਥੂਰਾਮ ਨੋਆਖੀਆਕੇਢੰਡੋਰਾ ਨਹੀਓ ਸੁਣਿਆਇਕ ਮੁੰਡਾ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆਹੈ ਮੁਇਆ ਹੋਇਆ ਆਕੇ ਪਛਾਨੋ, ਤੂੰ ਭਜ ਕੇ ਜਾਰਖਾਂ ਦੇਖ ਮਾਮੇ ਵਲ ਨੇ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਖੇਡਦੇ ਨੇ, ਜਦ ਓਹ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bsf0cepiqvf6vcmxrzycbzzokceelzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/52</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23434</id>
    <revision>
      <id>228334</id>
      <parentid>199353</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T01:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2444" sha1="2wk785bn63owiquduuemxm9vfq6k415" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੫੧ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਪੇਕੇਦੇਖਨ ਗਈ ਤਾਂ ਅਗੇ ਬੂਆ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਕੇ
ਸਿਧੀ ਖੂਹ ਵਲ ਟੁਰ ਪਈ, ਅਗੇ ਜਦ ਜਾਕੇ ਦੇਖਿਓ ਸੂ ਤਾਂ
ਫੇਰ ਬਾਂਹ ਉਲਾਰ
ਉਲਾਰ ਪਿੱਟਨ ਤੇ ਰੋਨ ਲਗੀ। ਖੈਰ ਫੇਰ
ਹੁਨ ਹੋ ਕੀ ਸਕਦਾ ਸੀ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਘਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਂਦੋ ਨੇ ਤੇ ਜੋ
ਕੁਛ ਕਰਨਾਂ ਸਾਨੇ ਕੀਤੋਨੇ,ਹੁਣ ਉਸਦਾਗਹਣਾ ਖਾਲੀ ਮਿਲ-
ਆ ਹੈ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਲਭਾ । ਸੋ ਡਿਪਟੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ
ਕਲ ਗੈਹਨਾ ਨੱਥੂਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇ ਛਡਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਨੱਥੂਰਾਮ
ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਆਖਦਾ ਸੀ ਕੇ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਸੇਠ ਜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ
ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਨਦੇ ਹੋ ਮਾਂਨੇ ਅਪਨੀ ਹਥੀਂ ਜੋ
ਪੁੱਤ ਮਾਰਨਾ ਸੀ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹੋਨੀ ਟਲਦੀ ।

{{gap}}ਸੇਠਨੀ--ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਬੇਸ਼ਕ ਮਾਂਵਾਂ ਜੋ ਗੈਹਨੇ ਅਪਨੇ
ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਂਦੀਆਂਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨੀ ਹਥੀਂ ਮੌਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ
ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ । ਸੁਆਮ ਨ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਗੈਹਨੇ ਕਿਉਂ ਪਿਆਰੇ
ਲਗਦੇ ਨੇ ਤੇ ਕਿਉਂ ਬਾਲ ਗਹਨੇ ਮੰਗਦੇ ਨੇ ॥

{{gap}}ਸੇਠ-ਪਿਆਰੀ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਖਾਲੀ
ਖਾਵਣਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਨੇ । ਏਹ ਮਾਪੇ
ਅਪਨੀ ਦੌਲਤ ਦਿਖਾਣ ਵਾਸਤੇ ਪਾਂਦੇ ਨੇ ਜੋ ਲੋਗ ਦੂਸਰੇ
ਜਾਨਨ ਕੇ ਫਲਾਨੇ ਦੇ ਘਰ ਭੀ ਕੁਛ ਹੈ : ਪਿਆਰੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 
ਤਾਂ ਠਗ ਕੋਈ ਖਾਵਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ ਦਿਖਾ ਕੇ ਤੇ ਲਾ-
ਲਚ ਵਿਚ ਲਿਆਕੇ ਕਿਧਰੇ ਬਾਹਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਫੇਰ ਗੈਹਨੇ
ਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਬਚੇ ਨੂੰ ਇਸ ਖੌਫ ਤੋਂ ਡਰਕੇ ਕੇ ਮਤਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2wk785bn63owiquduuemxm9vfq6k415</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/53</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23438</id>
    <revision>
      <id>228347</id>
      <parentid>199354</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228347</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2483" sha1="qtr6taom6tvjqe4ae3l6tfve5jh99t3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੨)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿
ਕਿਧਰੇ ਪਿਛਾਣਕੇ ਕੈਹ ਦੇਵੇ ਜੋ ਇਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਗੈਹਣੇ ਲਾਹੇ ਨੇ , ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ। ਸੋ ਪਿਆਰੀ ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਓਹ ਗੈਹਨੇ ਏਹ ਨਹੀਂ ਪਾਂਵਦੇ ਵਿਦਯਾ ਸਿਖਾਂਵਦੇ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਸਰੇ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਦੇਖਕੇ ਤੇ ਜਾਨ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕੇ ਫਲਾਨੇ ਘਰ ਵਿਚ ਅਕਲ ਹੈ,

{{gap}}ਸੇਠਨੀ-ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਈ ਕੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੈਹਣਾ ਕਦੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਪਾਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਭਾਵੇਂ ਮੁੰਡਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕੁੜੀ ਪੈਸਾ ਲਗਾਕੇ ਤੇ ਵਿਦਯਾ ਦਾ ਗੈਹਣਾ ਪਾਵੇ । ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਂ ਕੋਈ ਚੋਰ ਲੈ ਜਾਵੇ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਧਰੇ ਗਵਾਚੇ। ਮੈਂ ਆਪ ਨੀਯਮ ਕਰਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੀ ਭੀ ਗੈਹਨੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਆਖਾਂਗੀ, ਨਾਂ ਅਪਨੇ ਵਾਸਤੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਾਲਾਂ ਵਾਂਸਤੇ ਤੇ ਮੈਂ ਈਸੁਰ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਭੈਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਏਹੀ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕੇ ਗੈਹਨੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਓਹੋ ਲਾਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਤਾ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਰਖੇ ਤੇ ਢਾਈ ਬਰਸ ਤਕ ਮਲ ਮੂਤ ਲਿਬੜਦੀ ਅਥਵਾ ਮਿੰਦਦੀ ਰਹੇ ਇਕ ਘੜੀ ਵਿਚ ਗਵਾਂ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ॥

{{gap}}ਸੇਠ-ਧੰਨਭਾਗ ਹੈਂ ਮੇਰੇ ਜੋ ਤੇਰੇ ਜੇਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਜੁੜੀ। ਪਰ ਪਿਆਰੀ ਪੇਟ ਤਾਂ ਖੋਤਾ ਭੀ ਭਰਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਜਰੁਰ ਅਪਨੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਿਆ ਕਰ ਕੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਗੈਹਨੇ ਨਾਂ ਪਾਇਆ ਕਰਨ ਤੇ ਅਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਰੂਪੀ ਭੂਖਨ ਪਾਵਨਾ ਤਾਂ ਕੇ ਕਦੀ ਭਾ-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qtr6taom6tvjqe4ae3l6tfve5jh99t3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/54</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23442</id>
    <revision>
      <id>228348</id>
      <parentid>199355</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228348</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2242" sha1="bcaeznjrdizne850gzodbxle9o7fxg9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੩)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਰਥ ਦੇਸ਼ੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਭੀ ਸੁਖ ਪਾਵਨ ਤੇ ਨਿਤ ਨਿਤ ਦੇ
ਰੋਨਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਨ ॥

{{gap}}ਸੋਠਨੀ--ਹਥ ਜੋੜਕੇ ।ਜੋ ਨੀਂਦਰ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੋਵੇ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂ॥

{{gap}}ਸੇਠ-ਪਿਆਰੀ ਕਰੋ, ਅਜੇ ਹੁਨੇ ਕੋਈ ਸੌ ਤੇ ਨਹੀਂ
ਰੇਹਨਾ ॥

{{gap}}ਸੇਠਨੀ-ਤੁਸਾਂ ਅਗੇ ਇਕ ਦਿਨ ਆਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਰੁਕੋ
ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਹੁਨ ਇਸ ਵਿਸਾਖ ਕਰ ਦੇਈਏ ਤੇ ਮੁੰਡਾ ਭੀ ਇਕ
ਹੈ, ਫੇਰ ਕੁਛ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂਜੇ ਕੀਤਾ । ਅਜ ਰੁਕੋ ਦੀ ਮਾਂ
ਦੀ ਜਬਾਨੀ ਭੀ ਮਾਲੂਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਹੁਨ ਵਿਵਾਹ
ਦੇਵਨਾਂ ਹਛਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਰੁਕੋ ਤੋਂ ਭੀ ਪੁਛਿਆ ਸੀ ਉਹ ਕੈਹਨ
ਲੱਗੀ, ਜੀ ਤਾਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਕਰਦਾਹੈ ਪਰ ਵਿਵਾਹ ਕੋਈ ਵਰ੍ਵੇਤਕ
ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਹੱਛਾ ਹੈ, ਕਿੰਉਂ ਜੋ ਮਨੂੰ ਜੀ ਭੀ ਏਹੀ ਆਗ-
ਇਆ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਵਿਚ ਭੀ ਕੋਈ ਹਰਜ
ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਸੋ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਸਲਾਹ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਕੇ
ਪੇਕੇ ਜਾਕੇ ਤੇ ਫੇਰੇ ਕਰ ਆਵਾਂ । ਪਰ ਰੁਕੋ ਨੇ ਮੈਂਨੂੰ ਆਖਿਆ
ਬੇਬੇ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਮਾਤਾ ਜੀਦੀ ਸਲਾਹ ਮੇਰੇ ਵਿਹਾਹਨ ਦੀ ਬੰਦ
ਕਰਾ ਦਿਉ ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਿੰਡਾ ਵਿਚ ਵਰ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਮਿਲ
ਦੇ ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਰੋਨਾ ਗਲ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਸੁ
ਆਮਨ ਮੈਂਨੂੰ ਰੁਕੋ ਦੀ ਗਲ ਬੜੀ ਪਿਆਰੀ ਲਗੀ ਹੈ, ਤੇ
ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕੇ ਰੁਕੋ ਜੇ ਕਿਸੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bcaeznjrdizne850gzodbxle9o7fxg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228349</id>
      <parentid>228348</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>228349</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2242" sha1="6kt6f2vch1seop939fn59kacvbi9ojx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੩)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਰਥ ਦੇਸ਼ੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਭੀ ਸੁਖ ਪਾਵਨ ਤੇ ਨਿਤ ਨਿਤ ਦੇ
ਰੋਨਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਨ ॥

{{gap}}ਸੇਠਨੀ--ਹਥ ਜੋੜਕੇ ।ਜੋ ਨੀਂਦਰ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੋਵੇ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂ॥

{{gap}}ਸੇਠ-ਪਿਆਰੀ ਕਰੋ, ਅਜੇ ਹੁਨੇ ਕੋਈ ਸੌ ਤੇ ਨਹੀਂ
ਰੇਹਨਾ ॥

{{gap}}ਸੇਠਨੀ-ਤੁਸਾਂ ਅਗੇ ਇਕ ਦਿਨ ਆਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਰੁਕੋ
ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਹੁਨ ਇਸ ਵਿਸਾਖ ਕਰ ਦੇਈਏ ਤੇ ਮੁੰਡਾ ਭੀ ਇਕ
ਹੈ, ਫੇਰ ਕੁਛ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂਜੇ ਕੀਤਾ । ਅਜ ਰੁਕੋ ਦੀ ਮਾਂ
ਦੀ ਜਬਾਨੀ ਭੀ ਮਾਲੂਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਹੁਨ ਵਿਵਾਹ
ਦੇਵਨਾਂ ਹਛਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਰੁਕੋ ਤੋਂ ਭੀ ਪੁਛਿਆ ਸੀ ਉਹ ਕੈਹਨ
ਲੱਗੀ, ਜੀ ਤਾਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਕਰਦਾਹੈ ਪਰ ਵਿਵਾਹ ਕੋਈ ਵਰ੍ਵੇਤਕ
ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਹੱਛਾ ਹੈ, ਕਿੰਉਂ ਜੋ ਮਨੂੰ ਜੀ ਭੀ ਏਹੀ ਆਗ-
ਇਆ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਵਿਚ ਭੀ ਕੋਈ ਹਰਜ
ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਸੋ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਸਲਾਹ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਕੇ
ਪੇਕੇ ਜਾਕੇ ਤੇ ਫੇਰੇ ਕਰ ਆਵਾਂ । ਪਰ ਰੁਕੋ ਨੇ ਮੈਂਨੂੰ ਆਖਿਆ
ਬੇਬੇ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਮਾਤਾ ਜੀਦੀ ਸਲਾਹ ਮੇਰੇ ਵਿਹਾਹਨ ਦੀ ਬੰਦ
ਕਰਾ ਦਿਉ ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਿੰਡਾ ਵਿਚ ਵਰ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਮਿਲ
ਦੇ ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਰੋਨਾ ਗਲ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਸੁ
ਆਮਨ ਮੈਂਨੂੰ ਰੁਕੋ ਦੀ ਗਲ ਬੜੀ ਪਿਆਰੀ ਲਗੀ ਹੈ, ਤੇ
ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕੇ ਰੁਕੋ ਜੇ ਕਿਸੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6kt6f2vch1seop939fn59kacvbi9ojx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/55</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23446</id>
    <revision>
      <id>228350</id>
      <parentid>198728</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228350</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2197" sha1="e58995v6rf33lh045m7c9o28xjb13fa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;

{{center|' (੫੪)}}
{{rule}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਅਨਪੜ੍ਹਕੰਗਲੇ ਪਿੰਡੋਚੀ ਨਾਲ ਵਿਹਾਈਗਈ,ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪਈ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਲਾਹੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾਏ ਤੇ ਕੈ- ਹਿਆ ਹੈ ਕੇ ਰੁਕੋ ਦਾ ਵਰ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਆਪ ਢੂੰਡਨਗੇ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਰੁਕੋ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਬੜਾ ਹੱਛਾ ਵਰ ਤਾੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਪਰਣ ਕੀਤਾ ਹੋ ਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਦੇਖ ਕੇ ਵਿਵਾਹ ਕਰਾਂਗਾ । ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਜਿਨਾਂ ਜਿਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਨਜਰ ਉਸ ਵਲ ਹੈ ਸੀ ਓਹ ਹੁਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਹੋਏ ਨੇ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਕਿਉਂ ਜੀ ਓਹ ਕਿਉਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਹੋਏ ਨੇ । ਤੇ ਕਿਤਨੇ ਕੁ ਉਸ ਵਲ ਨਜਰ ਰੱਖੀ ਬੈਠੇ ਨੇ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 20 ਆਂ ਜਗਾਂ ਤੋਂ ਸਗਨ ਆਏ ਨੇ ਪਰ ਮੁੰਡਾ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਕੋਈ ਸਗਨ ਆਂਵਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਸਿਧੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਕੇ ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਅੱਖੀ ਲੜਕੀ ਨਾਂ ਦੇਖ ਲਵਾਂ ਕੁੜਮਾਈ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸਮਝਨਾ !

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਨ ਮੁੰਡਾ ਫੇਰ ਕੋਈ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਨਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮੁੰਡਾ ਐਹੋ ਜੇਹਾ ਸੋਹਨਾ ਤੇ ਦਾਨਾ ਹੈ ਜੋ ਓਦੇ ਜੇਹਾ ਕਿਧਰੋਂ ਮਿਲਨਾ ਹੀ ਮੁਸਕਲ ਹੈ, ਪਿਆਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਗੁਨ ਦੋਖ ਕੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਪਿਛੇ ਪਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੁਨਿਆਂ ਹੈ ਜੋ ਜ-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e58995v6rf33lh045m7c9o28xjb13fa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/56</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23450</id>
    <revision>
      <id>228351</id>
      <parentid>199356</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228351</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2366" sha1="5t25rqst496wrphrftmm8hx7czcefai" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੫)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਲਾਲਪੁਰ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਭੀ ਸ਼ਗਨ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਤੇ ਲੜਕੀ ਭੀ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤੀ ਸਾ ਸੂਪਰ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਨਾਂ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤਾ। ਓਹ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਦੇ ੧oooo) ਰੁਪੈਦਾ ਦਾਜ ਵੀ ਦੇਂਦਾਂ ਸਾਸੂ ਤੇ ਕੈਂਹਦਾ ਸਾਸੂ ਕੇ ਫੇਰ ਭੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗਾ ! ਪਰ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਇੱਕੋ ਨਾਂ ਹੀ ਪਕੜ ਲੀਤਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਂ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੋ ਸੂ । ੧੦o00) ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਫੇਰ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪ ਪੜ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਜੇਕਰ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਸੁਨਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਲੜਕੀ ਦੀ ਇਕ ਅੱਖਵਿਚ ਫੋਲਾ ਸੀ ਤੋਂਨਾਲੇ ਪਿੰਡੇ ਤੇ ਫੁਲਵੈਹੜੀ ਫੁਟੀ ਹੋਈ ਸੀ । ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ।

{{gap}}(ਸੋਠਨੀ)ਪਿਆਰੇ ਸੁਆਮੀ ਬੇਸਕ ਫੁਲਵੈਹਿੜੀ ਤੇ ਫੋਲਾ ਬੜੇ ਐਬਨੇ ਤੇ ਜਨਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਰੰਗ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਕਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ ਬੇਸਕ ਏਹ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁਨ ਨੇ ਜੇਕਰ ਦੇਖਭਾਲ ਕੇ ਵਰ ਜੋੜ ਕਰਨ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸੁਆਮਨ ਤੁਸਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖਿਆ ਜੇ ਮੈਂਨੂੰ ਕੋਈ ਭੈੜਾ ਦਾਗ ਹੂਗ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਦਰ ਨਾ ਪਾਂਦੀ । 

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮੈਂ ਪਿਆਰੀ ਤੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਮੇਰੀਆਂਤਿਨ ਵਰਹੇ ਕੁੜਮਾਈਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮੈਂ ਭੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੀਲੇ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਆਉਦਾਸਾਂ ਫੇਰ ਹਾਂ ਯਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5t25rqst496wrphrftmm8hx7czcefai</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228353</id>
      <parentid>228351</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:42:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>228353</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2364" sha1="edv6kakdn3xqgghx1lzv3n4axyoqyb2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੫)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਲਾਲਪੁਰ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਭੀ ਸ਼ਗਨ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਤੇ ਲੜਕੀ ਭੀ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤੀ ਸਾ ਸੂਪਰ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਨਾਂ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤਾ। ਓਹ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਦੇ ੧oooo) ਰੁਪੈਦਾ ਦਾਜ ਵੀ ਦੇਂਦਾਂ ਸਾਸੂ ਤੇ ਕੈਂਹਦਾ ਸਾਸੂ ਕੇ ਫੇਰ ਭੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗਾ ! ਪਰ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਇੱਕੋ ਨਾਂ ਹੀ ਪਕੜ ਲੀਤਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਂ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੋ ਸੂ । ੧oooo) ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਫੇਰ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪ ਪੜ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਜੇਕਰ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਸੁਨਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਲੜਕੀ ਦੀ ਇਕ ਅੱਖਵਿਚ ਫੋਲਾ ਸੀ ਤੋਂਨਾਲੇ ਪਿੰਡੇ ਤੇ ਫੁਲਵੈਹੜੀ ਫੁਟੀ ਹੋਈ ਸੀ । ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ।

{{gap}}(ਸੋਠਨੀ)ਪਿਆਰੇ ਸੁਆਮੀ ਬੇਸਕ ਫੁਲਵੈਹਿੜੀ ਤੇ ਫੋਲਾ ਬੜੇ ਐਬਨੇ ਤੇ ਜਨਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਰੰਗ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਕਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ ਬੇਸਕ ਏਹ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁਨ ਨੇ ਜੇਕਰ ਦੇਖਭਾਲ ਕੇ ਵਰ ਜੋੜ ਕਰਨ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸੁਆਮਨ ਤੁਸਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖਿਆ ਜੇ ਮੈਂਨੂੰ ਕੋਈ ਭੈੜਾ ਦਾਗ ਹੂਗ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਦਰ ਨਾ ਪਾਂਦੀ । 

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮੈਂ ਪਿਆਰੀ ਤੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਮੇਰੀਆਂਤਿਨ ਵਰਹੇ ਕੁੜਮਾਈਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮੈਂ ਭੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੀਲੇ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਆਉਦਾਸਾਂ ਫੇਰ ਹਾਂ ਯਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>edv6kakdn3xqgghx1lzv3n4axyoqyb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/57</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23454</id>
    <revision>
      <id>228354</id>
      <parentid>199357</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228354</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2099" sha1="ruek6d69e7gfb4pz4mir7ur1mhdkpyl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੬)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਂਨੂੰ ਦੇਖਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉ ਦੱਸੋ ਕਿੱਥੇ ਦੇਖਿਆ ਸਾ ਜੇ ਤੇ ਕਦ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਪਿਛਲੇ ਕੁੰਭ ਤੇ ਵਿਸਾਖ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਜੀ ਗਈ ਸੀ ਕੇ ਨਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਜੀ ਹਾਂ ਗਈ ਸਾਂ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਜੇਹੜੀ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਪਹਲੀ ਹਵੇਲੀ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਉਤਰੀ ਹੋਈ ਸਾਏ ਕੇ ਨਾ। ਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਮਾਮਾ ਵਡਾ ਭਾਈ ਤੇ ਭੇਨ ਹੈ ਸੀ ਕੇ ਨਾਂ ਫੇਰ ਤੇਰੀ ਓਹੜਨੀ ਬਾਂਦਰ ਲੈ ਗਏ ਸਨ ਕੇ ਨਹੀਂ । ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁਛਨੀਏ ਓਥੇ ਹੀ ਡਿੱਠਾ ਸਾਈ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਫੇਰ ਜੀ ਤੁਸਾਂ ਖਾਲੀ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਹੀ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਨਾ ਕੋਈ ਗਲ ਕਰ ਦਿਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੇ ਨਾਂ ਸੁਨਿਆ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਜਿਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਭਰਾਂ ਨਾਲ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਪਈ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਰਦੀ ਸਾਂਏ ਜੋ ਕਿਉਂ ਲੋਗ ਭਰਾ ਜੀ ਐਵੇਂ ਰੁਪੈ ਏਥੇ ਆਨ ਕੇ ਏਨਾਂ ਮੋਇਆਂ ਘਮੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਕਿਉਂ ਏਹ ਲੋਗ ਇਸ ਤੀਰਥ ਉਤੇ ਪਏ ਠਗਦੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਰੀਤ ਦਾ ਲੋੜਮੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਠਾਨ ਲੀਤਾ ਸੀ ਕੇ ਜੇ ਏਹ ਸੰਨਜੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਛਿਆ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗੀ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹਥ ਮਲ ਕੇ ਤੇ ਹਰੇ ਹਰੇ ਸੁਆਮਨ ਜੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ruek6d69e7gfb4pz4mir7ur1mhdkpyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/58</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23458</id>
    <revision>
      <id>228356</id>
      <parentid>199358</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228356</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="gs8f6frtvoa94b4dr9icldxve49cs3p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੭)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂਥੋਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਰੰਜੀਦਗੀ ਦੀ ਗਲ ਯਾ ਨਾਂ ਠੀਕ ਠੀਕ ਸਤਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਬਖਸਨਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਤੇ ਬਾਤਾਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪਰਖੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਫੇਰ ਤੇਰਾ ਧੜ ਸਾਰਾ ਭੀਮਗੋਡੇ ਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਭੀ ਦੂਸਰੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਓਡਾਦੁ ਨਹਾ ਰਹੀ ਸੈ ਦੇਖਿਆ ਸੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹਸ ਕੇ ਤੇ ਦੁਵਾਂ ਹਥਾ ਨੂੰ ਬਜਾ ਕੇ ਧਨ ਹੋ ਮਹਾਰਾਜ ਧਨ ਹੋ ਤੁਸਾਂ ਹਦ ਕੀਤੀ। ਫੇਰ ਮੈਂਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਨਿਸਾਨੀ ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਮੈਂ ਹੀ ਤਾਂ ਹੈਂਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਓੜ੍ਹਨੀ ਲੈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਤੈਂਨੂੰ ਕੰਠੀਆਂ ਤੇ ਟੋਕਰੀ ਖਰੀਦ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਤਦ ਹੀ ਤੂੰ ਮੈਂਨੂੰ ਏਹ ਭੀ ਆਖਿਆਸੀ ਕੇ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜਨਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ। ਫੇਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਤੇ ਕਦੀ ਮੇਲ ਮਿਲਾਵਾ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਰੇਹਿੰਦਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਆਹਾ ਆਹਾ ਵਾਹਾ ਵਾਹ ਵਾਹ ਵਾਹ ਓਏ ਮੇਰੀਏ ਮਾਏ ਹੁਨ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਯਾਦ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ ਹੁਨ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੈਛਾਨ ਲਿਆ ਹੈ ਹੇ ਗੰਗਾਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੈਹਿੰਦੀ ਸਾਂ ਲੋਕ ਐਵੇਂ ਹੀ ਝਖਾ ਮਾਰ ਦੇਨੇ ਪਰ ਮੈਂਨੂੰ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮਨ ਵਾਂਛਿਆ ਫਲ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਆਮਨ ਹੁਨ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦਸਾਂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਗਾਨੀਆਂ ਤੇ ਟੋਕਰੀ ਲੈ ਦਿਤੀ ਸਾਜੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gs8f6frtvoa94b4dr9icldxve49cs3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/59</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23462</id>
    <revision>
      <id>228357</id>
      <parentid>198770</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228357</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2239" sha1="apmnhn0i6x4ion9ya1evt1ckgrvju5p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੮)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਸਾਜੇ ਤੇ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡਾ ਭਰਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਈ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੋਈ। ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਕੇਹੜੇ ਪਿੰਡ ਨੇ।ਤੇ ਜਦ ਮੈਂ ਇਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਜੁਆਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਤੇ ਸਨ ਤਦ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹ ਆਇਆ ਸੀ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਮੈਂਨੂੰ ਏਹੋ ਵਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅੱਛਾ ਹੈ। ਏਹ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਦਾ ਮੂੰਹੋਂ ਕਡਿਆ ਈਸਵਰ ਨੇ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿਤਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ ਠੀਕ ਬਾਤ ਹੈ ਈਸਵਰ ਧੰਨ ਹੈ, ਓਹ ਸਚਿਆਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਵਡਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦਾ ਪੰਡਿਤ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਸਿਆਣਾ ਐਸੇ ਕਮ ਰਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਆਦਮੀ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਲੂਮ ਸੀ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਂਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਫੇਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮੰਗਨੀ ਕਿਸ ਤਰਹਾਂ ਹੋਈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਂਤਾ ੧੫ ਦਿਨ ਗੰਗਾ ਜੀ ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੋ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜਾ ਅੱਛਾ ਦੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਪਣੇ ਚਚੌਰੇ ਮਾਮੇ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਸਾਕ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦਿਵਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਤੇ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਂਨੂੰ ਗੰਗਾ ਜੀ ਤੇ ਹੀ ਕੈਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕੇ ਉਮੇਦ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹਮੇਸਾ ਦੇਨ ਦਾਰ ਸਾਕ ਬਨਾਂਗਾ ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਮਝ ਗਿਆ ਸਾਂ ਕੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸਾਕ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਏਹੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>apmnhn0i6x4ion9ya1evt1ckgrvju5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/60</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23466</id>
    <revision>
      <id>228358</id>
      <parentid>198771</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228358</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2287" sha1="618rgbusefzri5yz8hkoq6h38toeoy3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫੯)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਤਾਂ ਸਗਨ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਡੇਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਂਵਦਾ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਰੁਲਦੂਰਾਮ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਤੁਹਾਦੇ ਪਿੰਡ ਭੇਜ ਕੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਗਲ ਯਾਦ ਕਰਾਈ ਸੀ ਕੇ ਹੁਣਜੇ ਸਾਕ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਰ ਲੈ ਫੇਰ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਜਾਵੇਗਾ। ਸੋ ਪਿਆਰੀ ਫਗੱਣ ਦੀ ਪਹਲੀ ਨੂੰ ਮੰਗਣੀ ਦਾ ਸਗਨ ਆਗਿਆ ਸੀ। ਤੇ ਫੋਰ ਜੇਠ ਵਿਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਵਿਵਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਤੇ ਅਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਫੜ ਫੜ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਧਨਯ ਹੋ। ਸਚ ਆਖ ਦੇਨੇ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੁਣ ਜੋ ਕੁਛ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਮਹਾਰਾਜ ਅੱਛੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਜੇ ਜੋ ਆਪ ਮੂੰਹੋਂ ਮੰਗ ਕੇ ਲਿਆ ਜੇ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਧਨਯ ਬਾਦ ਕਰਨੀ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸੰਜੋਗ ਨੇ ਮੈਂਨੂੰ ਓਹ ਲਾਭ ਕਰਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਯਾਦ ਕਰਾਂਗਾ! ਤੇਰੇ ਇਸ ਘਰ ਆਵਣ ਥੋਂ ਪੀਹਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਨਾਵਾਂ 8ooo) ਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਦਾ ਤੇਰਾ ਵਾਸ ਇਸ ਘਰ ਹੋਇਆ ਹੈ,ਨਾਵਾਂ ਭੀ ਹੁਣ੪oooo) ਥੋਂ ਉਪਰ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ ਭੀ ਜੋ ਐਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਸ਼ੈਹਰ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਹੈ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕੈਹਿੰਦਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰੀ ਨੂੰ ਹੈ। ਤੇ ਲੋਰੀ ਭੀ ਸਾਰੇ ਇਹੋ ਕੈਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜੋ ਐਸ ਵੇਲੇ ਸੇਠ ਨਰ ਸਿੰਘ ਦਾਸ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਪਿਆਰੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਸਭ ਭਾਗ ਹਨ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>618rgbusefzri5yz8hkoq6h38toeoy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/61</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23470</id>
    <revision>
      <id>228359</id>
      <parentid>199359</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2365" sha1="jfd8ptvq9yph9nmn32xvqpfteq4xec8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੬੦)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਨ ਸਭ ਕਿਰਪਾ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਭੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਏਹ ਕੈਹਿੰਦਿਆਂ ਸੁਨਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਐਸ ਵੇਲੇ ਸੋਭਾਵੰਤੀ ਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾਸ ਜੇਹਾ ਕੋਈ ਵਲਾਇਤ ਤਾਕਨ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਭੀ ਦੇ ਦੇਵੇ ਨੇਂ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹੀ ਆਨੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਅੱਛਾ ਏਹ ਹਾਲ ਹੈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਹੁਣ ਮਾਂ ਬਨਨ ਦੀ ਹੈ। ਹੱਛਾ ਪਿਆਰੀ ਜਦ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ੨੨ ਬਰਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤੋ ਫੇਰ ਉਲਾਦ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਭੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਨੀਂਦਰ ਆ ਗਈ ਏ ਸੋ ਜਾਵੋ ਫੇਰ ਸਵੇਰੇ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਸੋ ਗੱਲਾਂ ਏਹ ਕੈਹ ਕੇ ਤੇ ਸੇਠ ਜੀ ਥੋੜਾ ਪਾਨੀ ਪੀਕੇ। ਕਰੁਲੀ ਚੂਲੀ ਕਰਕੇ ਤੇ ਪੈਰ ਹੱਥ ਧੋਕੇ ਮੰਜੇ ਪਰ ਲੇਟਗੈ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਮੁਠੀ ਚਾਪੀ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਾਙਨ ਸੌ ਜਾਵਣ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਅਪਨੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸੌ ਰਹੀਂ। ਫੇਰ ਜਦ ਸਵੇਰੇ ਉਠੇ ਤਾਂ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਧੋਨੇ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਫੇਰ ਰੁਕੋ ਦੀ ਗੱਲ ਆਹਲਾਈਉਨੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਾਈ ਹੇ ਮਾਈ ਰੁਕੋ ਮਾਈ ਘਰ ਨਹੀਂ॥ ' 

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਸੇਠ ਜੀ ਨਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਰੈਣ ਦੇਈ ਸੱਦ ਕੇ ਲੈ ਗਈ ਸੂ। ਬੁਲਾਵਾਂ ਸੂ ਜੀ॥ 

{{gap}}(ਸੇਠ) ਨਹੀਂ ਰੁਕੋ ਨਾਂ ਬੁਲਾ ਸੂ  ਜਦ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਵਲ ਭੇਜੀ ਸੂ॥ 

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਹੱਛਾ ਸੇਠ ਜੀ। ਨਾਲੇ ਪਾਨੀ ਨਾਹਵਨ ਵਾਲ ਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਖਰੇ ਉਪਰ ਰੱਖਾਂ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jfd8ptvq9yph9nmn32xvqpfteq4xec8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/62</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23474</id>
    <revision>
      <id>228360</id>
      <parentid>198774</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228360</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2048" sha1="kpq691exqtkes1wca7107t6chfd5ahs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੬੧)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}(ਸੇਠ) ਬੀਬੀ ਅਜੇ ਥੋਡੀ ਡੇਰ ਹੈ। ਡੂੰ ਇਧਰ ਆਖਾਂ। ਕੀਹ ਕਰਨੀ ਹੈਂ ਪਈ॥


{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਮੈਂ ਤਾਂ ਜੀ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਉਠੀ ਸਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਨਿਤ ਨਈਮ ਕਰਕੇ ਅਪਨੀ ਪੁਸਤਕ ਸਾਰੀ ਮੁੰਡੋ ਲੈਕੇ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਕੀਹ ਕੀਹ ਬਨਾਨਾ ਸਿੱਖੀ ਹੈਂ ਮਾਈ ਨੇ ਕਸੀਦਾ ਤਾਂ ਤੈਂਨੂੰ ਸਾਰਾਹੀ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਖੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਚੀਜਾ ਹਾਂ! ਪਰ ਪੜਹਨੇ ਕਰਕੇ ਅਜੇ ਹੋਰ ਨਾਂ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਜੁਲਾਬਾਂ ਬੁਨੈਣਾ ਟੋਪੀਆਂ ਦਸਤਾਨੇ ਤੇ ਗਲੂਬੰਦ ਉਣ ਲੈਨੀ ਹਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰਹਾਂ ਦਾ ਕਪੜਾ ਸੀਵਨਾ ਕੱਟਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਭੀ ਕਰ ਲੈਨੀ ਹਾਂ ਹੋਰ ਕਸੀਦਾ ਜਿਸ ਤਰਹਾਂ ਕੋਈ ਦਖਾਵੇ ਕਢ ਲੈਨੀ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਫੇਰ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਵਿਵਾਹ ਕਰ ਦੇਈਏ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ)ਮੈਂਨੂੰ ਖਬਰੇ ਵਿਹਾ ਕੀਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਬੀਬੀ ਤੈਂਨੂੰ ਹੁਣ ਗਰਿਸਤ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰਖਨਾ ਹੈ ਸੋ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੁਛਿਆ ਹੈ ਕੇ ਕੱਲ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਤੈਂਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਕੰਗਲੇ ਪਿੰਡੋਚੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਬਗੈਰ ਪੁਛੇ ਵਿਵਾਹ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰਨਾਂ ਨਾ ਪਈ ਬਦ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇਵੇ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kpq691exqtkes1wca7107t6chfd5ahs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/63</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23478</id>
    <revision>
      <id>228361</id>
      <parentid>199361</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228361</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2347" sha1="kcyzl1pbmsmrachkmfg0sp8zmoltxum" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੬੨}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;(ਰੁਕੋ) ਸੇਠ ਜੀ ਮੈਂਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਮਨੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਏਸ ਗਲ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਨੀ ਹਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਜੇ ਮੇਂ ਭੀ ਅਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵਾਨ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨਾਂ ਬਨਣਾਂ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ,ਏਹ ਵੇਲਾ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਵਨਾ । ਨਾਲੇ ਜਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਂਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਵਾਹ ਤਾਂ ਵਰ ਪੁਰਖ ਕੇ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਨਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਸੋ ਅੱਗੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਦੇ ਹੋ । ਜੇ ਹੁਣ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਕੁਆਰ ਪਨ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੈਨ ਯਾ ਮੇਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਭਾਈ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਰਾਜੀ ਨੇ ਤੇ ਨਾਲੇ ਜੇਕਰ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੈਂਨੂੰ ਵਿਵਾਹੀ ਜਾਨੇ ਦੇ ਲਾਇਕ ਸਮਝ ਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਬੇਸ਼ਕ ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਕ ਹੋ। ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਨਾ ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਹਨਾ ਹੀ ਹੈਨਾ  ।ਸੋ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਪਨੀ ਹੱਥੀ ਤੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਕਮ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇਵਾਂਗੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਬੀਬੀ ਭੈਣ ਰੁਕੋ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਨ ਕੇ ਬੜਾ ਪਰਸਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਐਸਾ ਵਰ ਢੂੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਪਰ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਜਿਸ ਤਰਹਾਂ ਤੂੰ ਹੁਣਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਗੈਰਸ਼ਰਮ ਦੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰਹਾਂ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਜਿਸ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kcyzl1pbmsmrachkmfg0sp8zmoltxum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/64</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23482</id>
    <revision>
      <id>228362</id>
      <parentid>199363</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228362</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1936" sha1="i7zfjduscvw7r7atxjsng4e2andn3hk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੬੩)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੇਠਨੀ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਦੇਖਨ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਾਂਗਾ ਅੱਜ ਲੌਡੇ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਅਪਣੀ ਦਾਨਾਈ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਅੱਛੀ ਤਰਹਾਂ ਕਰੇਗੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੇਰੀ ਮੰਗਣੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਪਿਆਰੀ ਸੋਭਾਵੰਤੀ ਤੂੰ ਭੀ ਸੁਨ ਲੀਤਾ ਹੈ ਨਾਂ । ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਜੀ ਤੇਰੀ ਨਬਜ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਆਵਣ ਤਾਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਲ ਸੱਦ ਲੈਣਾ । ਜੇਕਰ ਕੁਛ ਪੁਛੇ ਤਾਂ ਜੁਆਬ ਦੇਨਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਨ ਜੀ ਆਪ ਤੁਸੀਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਵੋਗੇ ॥

{{gap}}( ਸੇਠ ) ਪਿਆਰੀ ਮੈਂ ਫੇਰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਆਕੇ ਕੀਹ ਕਰਨਾ ਹੈ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਐਸਾ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਿਧਰੇ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ ॥

{{gap}}(ਸੋਠਨੀ) ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਟੈਹਲ ਖਿਦਮਤ ਭੀ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਢਨਗੋਪਾਲ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅੰਗੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ । ਫੇਰ ਉਸਦੀ ਟੈਹਲ ਖਿਜਮਤ ਪੁਛ ਨਾ ਅਕਾਰਥ ਹੈ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਤੇ ਅਕਾਰਥ ਕਿਸ ਤਰਹਾਂ ਹੋਈ । ਸੁਆਮਨ ਜਦ ਓਹ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਵੇਗਾ ਤਾਂ ਅਸਾਂਨੂੰ ਉਸਦਾ ਕਿਤਨਾ ਭਾਰ ਉਠਾਨਾ ਪਵੇ । ਨਾਲੇ ਸਿਆਣੇ ਆਖ ਦੇਨੇ ਕੇ ਜਦ ਤਕ ਹਕੀਮ ਦਾ ਕਦਰ ਨਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i7zfjduscvw7r7atxjsng4e2andn3hk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/65</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23486</id>
    <revision>
      <id>228363</id>
      <parentid>198777</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228363</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2226" sha1="dhd56mxre501y2uf57ps5ybxkaa6gsx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੬੪)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿
ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਦ ਤਕ ਓਹਦੀ ਦਵਾ ਦੱਸੀ ਹੋਈ ਕੋਈ ਫੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਇਸ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਨੇ ਢੰਡੋਰਾ ਫਿਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਰਹੇ ਤਕ ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਲੈਵਾਂਗਾਂ ਤੇ ਜਦ ਬਰਸ ਹੋਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਮੈਂ ਭੀ ਤਜਰ ਬੇਕਾਰ ਹਾਂ । ਪੱਕਾ ਹਕੀਮ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਮੇਰੀ ਦਲੀਲ ਹੋਵੇਗੀ ਕਰਾਂਗਾ1 ਸੋ ਹੁਣ ਪਿਆਰੀ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਵਿਚ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਝੱਟ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੈਂਦਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਦਵਾਈ ਲਿਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਰੇ ਸ਼ੈਹਰ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕੇ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਾਂ ਪਿਉ ਅੱਛੇ ਰਾਜੀ ਹੋਵਨਗੇ ਸੂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਮਾਈ ਕੀਹ ਸੂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਉਸ ਦਾ ਬਾਬਾ ਹੁਕਮਚੰਦ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਹਕੀਮੀ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਜੇ ਸਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਖਾਵਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੈ ਕਿਥੇ ਕਿਥੋਂ ਸੌ ਸੌ ਕੋਹਾਂ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਵਾਸਤੇ ਆਦਮੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਰਾਜੀ ਹੋਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਉਸ ਨੇ ਅਪਨੇ ਤਿਨਾਂ ਪੁਤਰਾਂਨਾਲ ਬੜਾ ਮੱਥਾ ਮਾਰਿਆ ਕੋ ਕੋਈ ਹਕੀਮ ਬਨ ਜਾਵੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕਨਾ ਸਿਖਿਆ ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੱਕਾ ਚਿਬਚਾ ਜਮੀਨ ਬਿਚ ਬਨਵਾ ਕੇ ਤੇ ਕਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕੁੰਜੀ ਅਪਨੀ ਵਡੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਦੇ ਛੱਡੀ ਸਾ ਸੂ 1 ਤੇ
ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dhd56mxre501y2uf57ps5ybxkaa6gsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/66</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23490</id>
    <revision>
      <id>228364</id>
      <parentid>199414</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228364</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2306" sha1="0u2ri9j88rpwewdpwpz7a3r8m35fk85" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੬੫)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕਹਿਆ ਸਾ ਸੂ ਕੇ ਤੈਂਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਦੇਵੇਗਾ ! ਉਸਦਾ ਨਾ ਤੂੰ ਮਦਨਗੁਪਾਲ ਰੱਖੀਂ ਤੇ ਏਹ ਕੰਜੀ ਜਦ ਓਹ ੧੫ ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਕੈਹ ਦੇਈਂ,ਕੇ ਤੇਰਾ ਬਾਬਾ ਕੈਹ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂਓ ਹੋਨਾਂ ਤਾਂ ਏਹ ਤਾਕਚਾ ਖੋਲ ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰ, ਭਾਵੇਂ ਕੇਡਾ ਚਿਤ ਇਸਥੋਂ ਤੰਗ ਪਵੀਂ ਛੱਡੀ ਨਾ, ਤੇ ਅਪਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦਿੱਤਾ ਸਾਸੂ ਕੇ ਜੇਹੜਾ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੇਗਾ ਉਸਨੂੰ ਕਦੀ ਸੁਖ ਪਰਾਪਤ ਨਾਂ ਹੋਵੇਗਾ । ਸੋ ਪਿਆਰੀ ਏਹ ਮਦਨਪਾਲ ਜਦ ਜੰਮਿਆਂ ਤਦ ਇਸਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਓਹੀ ਨਾ ਉਸਦਾ ਰਖਿਆ । ਜਦ ਫੇਰ ੧੫ ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਦ ਕੁੰਜੀ ਹੱਥ ਦਿੱਤੀ । ਤੇ ਬਾਬੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਨਾ ਦਿੱਤੋ ਸੁ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਹੁਨ ੧o ਬਰਸ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇਖ ਦਿਆਂ ਤੇ ਦੋੜਾਈ ਅਜਮਾਂਦਿਆਂ ਹੋਏ ਨੇ ਸੋ ਹਨ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਅਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਪਰ ਵਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੀਂ ਅਜੇਹਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੀਹ ਹੋਨਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਤੇ ਜੀ ਮਦਨਗੁਪਾਲ ਵਿਵਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿੱਥੇਏ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ,ਰਾਤ,ਨੂੰ ਹੁਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸੰਦਿਆ ਕਰ ਲਵਾਂ ॥

{{gap}}ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸੇਠ ਜੀ ਨਾਂਵਨ ਲਗ ਪਏ, 'ਤੇ ਮਾਈ ਭੀ ਆ ਗਈ। ਜਦ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਖਾ ਚੁਕੇ ਤਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0u2ri9j88rpwewdpwpz7a3r8m35fk85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/67</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23494</id>
    <revision>
      <id>228365</id>
      <parentid>199383</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228365</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2210" sha1="g9i1yk51k1esl1z9cgui4igim9cd3o3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੬੬ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੇ ਸੇਠ ਜੀ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਕੁਛ ਮੇਥੋਂ ਪੁੱਛੇਤਾਂ ਕੀਹ ਜੁਆਬ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀ ਕੇਹੜੀਏ ਜੋਦੱਸਾਂ ॥

{{gap}}(ਸ਼ੇਠ) , ਪਿਆਰੀ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਨਾ ਹੈ ਕੇ ਹੁਨ ਅਸੀਂ ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਾਂ ਕੇ ਨਹੀਂ ॥

{{gap}}ਓਹ ਦੇਖਕੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਵਿਚਾਰਕੇ ਦੱਸੇਗਾ1 ਤੇਥੋਂ ਓਹ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਗ, ਖਾਲੀ ਤੇਰਾ ਰੰਗ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਤੇ ਨਬਜ਼ ਦੇਖੇਗਾ । ਫੇਰ ਮੈਂਨੂੰ ਦੱਸੇਗਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਤੇ ਕਿਸ ਵੇਲੇ ਭੇਜੋਗੇ ਸੂ। ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਨਾਂਗੀ ਕੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੈ । ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਭੇਜਨਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਅਪਨੀ ਪੱਤਰਕਾ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਲਿਖ ਦਿਆਂਗਾ । ਤੇ ਓਹ ਆਪ ਭੀ ਅਪਨਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲੇ ਦੱਸ ਦੇਵੇਗਾ |

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਏਹ ਤਾਂ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਦੱਸ ਛੱਡਦੇ, ਕੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਦੇ ਸੌਹਰੇ ਕਿੱਥੇ ਨੇ । ਤਾਂ ਫੇਰ ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਣ ਦੀ ਜਗਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘੁਸੀਏ ਤੇ ਨਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਏਹੀ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਰੁੱਕੋ ਦੀ ਮੰਗਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ ਹੈ । ਸੋ ਰੁੱਕੋ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਾ ਦੇਨਾ ਕੇ ਸਮਝ ਕੇ ਗਲ ਬਾਤ ਕਰੇ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਨਾ ਆਖਨਾ ਜੋ ਮੁੰਡਾ ਹੀ ਏਹ ਹੈ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g9i1yk51k1esl1z9cgui4igim9cd3o3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/68</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23498</id>
    <revision>
      <id>228366</id>
      <parentid>199384</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228366</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2137" sha1="53ftat26qtkgm66tkh9oreqv4ag7d1y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੬੭}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਰੁਕੋ ਨੇ ਕੀਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੇ ਓਹ ਅਜੇ ਅੰਜਾਨੀ ਹੋਈ। ਤੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਭੀ ਆਵਨੀ ਹੋਈ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਆਪੇ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਾ ਲਵੇਗਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਭੀ ਮੈਂ ਦੱਸ ਛੱਡਿਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲੇ ਓਸ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਮਤਲਬ ਭੀ ਹੈ ਨਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਅਪਨਾ ਮਤਲਬਕੀਹ ਨੇ ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਵਿਵਾਹ ਜੋਗਯ ਜੋ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਪਰੀਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਭੀ ਆਵਨਾ ਹੋਇਆ ਨਾ !

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਅੱਛਾ ਪਿਆਰੋ ਜੀ ਜੈਸੀ ਹੋਵੇਗੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭੁਗਤ ਲਵਾਂਗੇ । ਸੇਠ ਜੀ ਇਤਨੀ ਕੈਹ ਸੁਨਕੇ ਤਾਂ ਹੱਟੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਸੇਠਨੀ  ਜੀ ਅਪਨੇ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਰੁਕੋ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗੀ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਅੱਜ ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕੈਹ ਦਿੱਤੀਓਈ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖ ਗਏਨੇ ਕੇ ਰਕੋ ਸਮਝਾ ਦੇਨਾ ਜੋ ਡਾਕਦਾਰ ਅਜ ਘਰ ਆਵੇਗਾ ਉਸ ਨਾਲ ਸਮਝ ਸੋਚ ਕੇ ਗਲਾਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੰਗਨੀ ਕਰ ਦੇਈਏ, ਸੋ ਬੀਬੀ ਤੂੰ ਹੁਨ ਸਿਆਨੀ ਹੈਂ,ਵੇਖੀ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਹੱਸੀ ਤੇ ਨਾਹੀ ਜਮੀਨ ਯਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਖੋਤਰਨ ਖੁਰਕਨ ਲਗ ਪਈਂ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸੇ ਡਾਕਦਾਰ ਨੇ ਸਭ ਕੁਛ ਕਰਨਾ ਹੈ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>53ftat26qtkgm66tkh9oreqv4ag7d1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/69</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23502</id>
    <revision>
      <id>228367</id>
      <parentid>199416</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228367</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2156" sha1="avfi2gwri4rwg5wcc9dzitelqbhxo8e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੬੮}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਵੀ ਕੈਹ ਗਏ ਨੇ ਕੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗਲ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਹਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਜ ਗੱਜ ਕੇ ਜੋ ਗਲ ਪੁਛਣੀ ਜੁਆਬ ਦੇਨਾ,ਸੋ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਨਗੇ ਦਸਾਂਗੀ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਾਈ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਲ ਆਵਨ ਦੇਈਏ ਕੇ ਨਾ । ਮਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਪਈ ਆਵੇ ਹੁਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇ ਨਾ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਸ਼ਰਮ ਕਾਹਦੀ ਹੈ । ਓਹ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ ਨਾਲੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸਦਾ ਭੜ ਤੇ ਆਸਰਾ ਮੇਰੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨੂੰ ਵਧਾਵੇਗਾ॥ ਪਰ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਏਹ ਡਾਕਦਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗਲ ਕਿਉਂ ਕਰੇਗਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੀ ਰੁਕੋ ਮੈਂ ਇਤਨਾ ਤੈਨੂੰ ਦਸਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਤੇਰੀ ਮੰਗਨੀ ਵੀ ਕਰਨ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰਦੇ ਨੇ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੇ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਡਾਕਦਾਰ ਫੇਰ ਕੀਹ ਦੇਖਦੇ ਨੇ ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਤੇ ਇਸਦਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ॥ 

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਛ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਪੜਹਿਆ ਕੇ ਵਰ ਦੇਖਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਜੇਹੜਾ ਆਦਮੀ ਸਿਆਨਾ ਤੇ ਇਸਤਰੀ ਸਿਆਨੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੀ ਫੇਰ ਜੇਹੜੇ ਆਪ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਜਾਨਦੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>avfi2gwri4rwg5wcc9dzitelqbhxo8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/70</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23506</id>
    <revision>
      <id>228368</id>
      <parentid>199417</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228368</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2364" sha1="pqdpo6d9rjtki97sspkd1l36l0ngxlf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੬੯}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਉਨਾਂ ਵਲੋਂ ਨਾਈ ਪਰੋਹਤ ਤੇ ਮਿਰਾਸੀ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ॥ ਸੋ ਰੁਕੋ ਇਸ ਗਲ ਵਾਸਤੇ ਏਹ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਓਹ ਤਾਂ ਹੁਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ । ਐਵੇਂ ਅੰਨੇਵਾਹ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਨੇ । ਨਾਈ ਅਗੇ ਹਿਕਮਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੋਂ ਚਮੜੇ ਦੀ ਮਰਜ ਯਾ ਰੋਗ ਪਛਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ1 ਤੇ ਬਰਹਮਨ ਪੜਹਨ ਪੜਹਾਨ ਤੇ ਪਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਜਾਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਕੇ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਲੜਕਾ ਲੜਕੀ ਹੈਨ ਤੇ ਮਿਰਾਸੀ ਜੱਟਾਂ ਜਿਮੀਦਾਰਾਂ ਅਥਵਾ ਅਨਪੜਾ ਵਲੋਂ ਚਤਰਾਈ ਬੁਧ ਤੇ ਰਮਜ ਟਕੋਰ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਰੀਖ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਸੋ ਏਹ ਗਲਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਜਦ ਵਰ ਅਥਵਾ ਇਸਤਰਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਛਾਨ ਸਕਦੇ, ਤਦ ਕੀਤੀਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਰਫਤ ਕਮ ਕਰਨੇ ਬੜੇ ਖੋਟੇ ਹੋ ਗਏ ਨੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਤੂੰ ਸੁਨਿਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੇ ਗੋਮਾਂ ਕੈਂਹਦੀ ਸੀ, ਭੈਨ ਮੁੰਡਾ  ਕੀ ਮੰਗਿਆ ਹੈ ਘਰ ਦਾ ਬੂਹਾ ਦੂਸਰੇ ਵਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਨਾਈ ਨੂੰ ੨੫) ਨਕਦ ਦਿੱਤੇ ਪਰੋਹਤ ਨੂੰ ਇਕ ਲੋਈ ਇਕ ਆਸਨ ਤੇ ੨੫) ਨਕਦ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਕੁੜਮਾਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ੧) ਰੁਪਈਆ ਤੇ ਸੇਰ ਮਿਸਰੀ ਅਜੇ ਆਈ ਹੈ। ਸੋ ਰੁਕੋ ਹੁਨ ਸਿਆਨੇ ਆਦਮੀ ਯਾਂ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਯਾ ਡਾਕਦਾਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇਂ ਫੇਰ ਪਿਛੋਂ ਤੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਨਾ ਖੋਹਣੇ ਪੈਂਦੇ ਬੀਬੀ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਨਾਂ ਦੀ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqdpo6d9rjtki97sspkd1l36l0ngxlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/71</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23510</id>
    <revision>
      <id>228369</id>
      <parentid>199418</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228369</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2264" sha1="9e9rv8omvagr0pg8n8ex6k31lnntooh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੭੦}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਨੇ ਸੁਨ ਲਈ ਹੈ ਕੇ ਸਭ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਵਿਵਾਹਨ ਲਗ ਪਏ ਨੇ ਪਰ ਅਜੇ ਕਈ ਆਦਮੀ ਅਜੇਹੇ ਨੇ ਜੇਹੜੇ ਅਜੇ ਭੀ ਖੁਹ ਵਿਚ ਸੁਟ ਛਡਦੇ ਨੇ ॥ ਓਹ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਕੋਈ ਤਾਂ ਅਨਪੜਹ ਨਾਲ ਪੜਹੀ ਹੋਈ ਵਿਵਾਹ ਦੋਦੇ ਨੇ ਕੋਈ ਸੁਜਾਖੀ ਕਾਨੇ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਲੂੰਡੀ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਸੋਹਨੀ ਕੋਹੜੇ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਵਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਡੀ ਛੋਟੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟ ਪੁਲਟ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੇਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਧੀਆਂ ਦੇ ਦੁਖਾ ਨਾਲ ਗੇਮ ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਹਜੋਂ ਬੇਹੱਜ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ । ਤੇ ਓਹੋ ਬੀਬੀਆਂ ਭੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਭੇਸਾਹ ਲੈ ਲੈ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਗਲਾਂ ਸਿਰ ਝਲਕੇ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਸਹੇੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਸ ਕੋਸ ਕੇ ਤੇ ਮਰਜਾਂਦੀਆ ਨੇ। ਸੋ ਰੁਕੋ ਜੋ ਕੋਈ ਅੱਜ ਇਸ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਅਪਨੀ ਅਕਲ ਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਓਹ ਐਸਾ ਹੀ ਦੁਖ ਪਾਵੇਗਾ ਜੇਹਾਕੂ ਏਹ ਸਾਡੀ ਬਾਹਰਲੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਧਨਪਤ ਪਿਆ ਦੇਖਦਾ ਤੇ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀਆਂ ਨੇ । ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਨਾ ਜੇਕਰ ਸਿਆਨੀਆਂ ਹੋਵਨ ਤਾਂ ਇਸ ਫਾਹੀ ਵਿਚ ਫਸਨ ਤੋ ਪਹਲਾਂ ਸਭ ਕੁਛ ਆਪ ਦੇਖ ਭਾਲ ਲਿਆ ਕਰਨ।ਪਰ ਬੇਏਜੀ ਜਿਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਟਕੇ ਗਿਨਾਨੇ ਹੋਏ ਓਹ ਤਾਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕਰਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9e9rv8omvagr0pg8n8ex6k31lnntooh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/72</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23514</id>
    <revision>
      <id>228370</id>
      <parentid>199419</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228370</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2358" sha1="cc764hmuknptpafu11q87xqdnvezstg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੭੧}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਭੀ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਨ ਸਾਕ ਦੇਨੇ ਹੋਏ ਓਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਅਪਣੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਖਾ ਦੇ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਭੀ ਕੀਹ ਗਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬਗੈਰ ਵਿੱਦਯਾ ਦੇ ਏਹ ਅੰਧੇਰਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾਈ । ਜੇਹੜੇ ਲੋਕ ਅਪਨੀਆਂ ਕੰਨਿਆਂ ੧੦ ਬਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਵਿਆਹਨਾਂ ਪੁੰਨ ਜਾਨਦੇ ਨੇ । ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਰ ਪਰੀਖਿਆ ਕੀਹ ਕਰ ਸੱਕਦੀਆਂ ਨੇ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਫੇਰ ਪਈਆਂ ਵੇਲੇ ਆਏ ਪਿੱਟ ਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਸੌਹਰੇ ਸੱਸ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਪੁੱਠੀ ਮੂੰਹੀ ਦੇਂਦੀਆਂ ਨੇ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੇਰੀ ਤਰਫੋਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਵਰ ਤੁਸਾਂ ਹੀ ਪਰਖਨਾ ਤੇ ਜਾਂ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਹਨਾ ਮਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਭਾਗ ਚੰਗੇਨੇ । ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਆਈ ਹਾਂ । ਧੰਨ੍ਯ ਹੈ ਈਸੁਰ ਜਿਸਨੇ ਏਹ ਸਰਬੰਧ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੀ ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ । ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਬੜੇ ਸਿਆਨੇ ਨੇ, ਤੇ ਸਭੁ ਕਛ ਸੋਚ ਸਮਝਕੇ ਕਰਨਗੇ । ਏਹ ਗਲ ਪਈ ਕੈਂਹਦੀ ਹੀ ਸੀ ਕੇ ਬਾਹਰੋਂ ਇਕ ਜਨਾਨੀ ਨੇ ਅਵਾਜ ਦਿੱਤੀ, ਬੇਬੇ ਸੋਹਬਾਵੰਤੀਏ, ਐ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਆਏ ਜੇ, ਤੇ ਪਛਦੇ ਜੇ ॥ 

{{gap}} ਏਹ ਸੁਨਕੇ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਨੇ ਕਹਿਆ ਰੁਕੋ ਦੇਖ ਖਾਂ ਕੌਨ ਨੇ। ਮੈਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲਵਾਂ ਮਤਾਂ ਡਾਕਦਾਰ ਹੀ ਹੋਵੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cc764hmuknptpafu11q87xqdnvezstg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/73</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23518</id>
    <revision>
      <id>228372</id>
      <parentid>199441</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228372</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2016" sha1="kx768znuegqp0si6dgvo5q9dtpv6jrn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੭੨)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}} ਰੁਕੋ ਏਹ ਸੁਨ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਦੇਖਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਕੱਪੜੇ ਪੈਹਨਨ ਲਗੀ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬਾਬੂ ਜੀ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪੁਛਦੇ ਹੋ ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਸੇਠ ਨਰਸਿੰਗਦਾਸ ਦਾ ਘਰ ਏਹੀ ਹੈ ॥ 

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਜੀ ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਜੋ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪਰਨਾਮ ਕਹੋ ਤੇ ਆਖੋ ਕੇ ਮਦਨਗੁਪਾਲ ਬਾਹਿਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਸੇਠ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਚਿਠੀ ਭੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ।ਲੋਂ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬਾਬੂ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਅੰਦਰ ਬੈਠ ਜਾਓ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਜੇ ਤੇ ਮੈਂ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਪੁਚਾ ਦੇਨੀਆਂ ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ ਜੇਕਰ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਕੋਈ ਅਜੇਹਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਵਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਜੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾਈ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਫੇਰ ਭਲਕੇ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ ਪੁਛ ਲੌਨੇ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਏਹ ਸੇਠ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਹੈ । ਬਾਹਿਰ ਜੋ ਬਾਬੂ ਜੀ ਖੜੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ ਓਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕੇ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦਿਓ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਹੈਂ ਮੈਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਬੈਠਾ ਆਈਆਂ ਹੁਨ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਹੋ ਕਰਾਂ, ਤੇ ਆਖਦੇ ਨੇ ਜੇ ਹੁਨ ਵੇਹਲ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭਲਕੇ ਆਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kx768znuegqp0si6dgvo5q9dtpv6jrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/74</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23522</id>
    <revision>
      <id>228373</id>
      <parentid>199442</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228373</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2267" sha1="l84zvm74m7x9k7ktrsuyllnr5uo1o2m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੭੩)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਉਨਾਂ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਠੈਹਰਾ ਤੇ ਮੈਂ ਮੁੰਹ ਹੋਥ ਧੋਕੇ ਆਂਵਨੀ ਹਾਂ ! ਏਹ ਸੁਨਕੇ ਰੁਕੋ ਤਾਂ ਉਸ ਅੰਦਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਖੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਅਪਨਾ ਲਤਾ ਕਪੜਾ ਹਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਕਰ ਕਰਾ ਕੇ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵਲ ਆਈ ਪਰ ਏਹ ਖਿਆਲ ਕਰਕੇ ਕੇ ਬਾਹਰ ਹੋਰ ਜਨਾਨੀਆਂ ਪੁਛਨ ਪੁਛਾਨ ਗੀਆਂ ਕੇ ਹਕੀਮ ਕਿਉਂ ਮੰਗਾਇਆਂ ਸਾਂਜੇ । ਤੋਂ ਸਚ ਦਸਨ ਵਿਚ ਹੰਸੀ ਠਠਾ ਪਈਆਂ ਕਰਨ ਗੀਆਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋਕੇ ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਓ ਸੂ। 

{{gap}}ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਬਾਬੂ ਜੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਕੈਹਦੇ ਕੇ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਵਨ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬਾਬੂਜੀ ਸੋਠਨੀ ਜੀ ਆਖਦੀਹਨਕੇ ਅੰਦਰਆਜਾਉ।

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਅੰਦਰ ਵੜਦਿਆਂ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਜੀਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ॥ ਭੈਨ ਜੀ ਪੈਰੀਪੇਨਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਆਉ ਭਰਾਤਾ ਜੀ ਈਸਰੁ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ ॥ ਅਸ ਮੰਜੀ ਉਤੇ ਬੈਠ ਜਾਉ ॥ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਮਿਲੇ ਸਾਜੇ ਕੇ ਨਾ।

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਭੈਨਜੀ ਓਹ ਤਾਂ ਕਲ ਵੀ ਮਿਲੇ ਸਨ ਤੇ ਅੱਜ ਭੀ ਜਦ ਘਰੋਂ ਗਏ ਨੇ ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸਾਨੇ ਤੇ ਕੈਹਾ ਸਾਨੇ ਜੋ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਘਰ ਜਰੂਰ ਜਾਵਨਾ ਮੈਨੂੰ ਅਜ ਜਰਾ ਕੰਮ ਭੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹੀ ਠਾਨ ਲੀਤਾ ਜੋ ੩ ਬਜੇ ਜਰੂਰ ਅਜ ਜਾਵਾਂਗਾ ਫੇਰ ਹੁਨ ਤਿਨ ਬਜੇ ਆਗਿਆ ਹਾਂ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l84zvm74m7x9k7ktrsuyllnr5uo1o2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/75</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23526</id>
    <revision>
      <id>228374</id>
      <parentid>199347</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228374</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2163" sha1="n2wwvevibugyir539c0sii2v4z641re" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੭੪)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}( ਸੇਠਨੀ) ਬੈਠ ਜਾਉ ਨਾਂ ਭਰਾਜੀ ਬਕ ਗਏ ਹੋਵੋਗੇ ਤੇ ਪਾਨੀ ਧਾਨੀ ਪੀਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸੋ ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਭੈਨ ਜੀ ਸਭ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਹੈ ॥ ਤੁਸੀ ਬੀ ਬੈਠ ਜਾਉ ਨਾਂ ਜਦ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰੀ ਬੈਠ ਗਏ ਤਾਂ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਹੋਰਾਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਦੁਆਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਨਬਜਾਂ ਡਿਠੀਆਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਖੁਲਾ ਕੇ ਜੁਬਾਨ ਤੇ ਅਖੀਆਂ ਦੇਖਕੇ ਕੈਹਆ ਬਸ ਹੁਨ ਤੁਸੀ ਬੈਠ ਜਾਉ ॥ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਉ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਕੀਹ ਆਖਨਗੇਕਿ ਤੂੰ ਕੋਈ ਗਲ ਅਜੇਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਭੀ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ । ਉਚੀ ਅਵਾਜ ਨਾਲ ਬੋਲ ਉਠੀ ਮਾਈ ਜੀ ਮਾਈ ਜੀ ਏਧਰ ਆਵੋ ਹਥ ਦਿਖਾ ਲਵੋ ਹੁਨ ਤਾਂ ਭਾਈਏ ਹੋਰੀ ਘਰ ਆਏ ਹੋਏ ਨੇ॥

{{gap}}(ਮਾਈ) ਹਾਂ ਬੱਚੀ ਹਾਂ ਬੱਚੀ ਜੀ ਕੀਹ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਏਹ ਬਾਬੂ ਹੋਰੀ ਹੱਖ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਹਾਂ ਮਾਈ ਜੀ ਬੈਠ ਜਾਓ ਤੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲੋ ਨਾਲੇ ਬਾਂਹ ਮੇਰੇ ਵਲ ਕਰੋ ॥

{{gap}}ਜਦ ਮਾਈ ਜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਦੇਖ ਚੁਕੇ ਤੇ ਦਵਾਈ ਭੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀਓ ਨੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਰੁਕੋ ਨੇ ਅਪਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਕੀਹ ਆਖਨਗੇ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਕੈਹਾ ਨਾ ਮਨਿਆ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਝੱਟ ਬੋਲ ਉਠੀ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬਾਬੂ ਜੀ ਏਹ ਦਵਾਈਆਂ ਆਦਮੀਆਂ ਤੇ ਜ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n2wwvevibugyir539c0sii2v4z641re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/76</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23531</id>
    <revision>
      <id>228375</id>
      <parentid>199348</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228375</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2101" sha1="eh1r8iyo0uq0q2oxwfh9afuoxa9975d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੭੫ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰ ਦੇਦੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਮਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਨੇ  ॥ 

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਸੇਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵਲ ਦੇਖਕੇ ਤੇ ਭੈਣ ਜੀ ਏਹ ਕੌਨ ਕੁੜੀ ਹੈ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਭੈਨ ਤੇ ਇਸ ਮਾਈ ਜੀ ਦੀ ਧੀ ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਹੱਛਾ ਠੀਕ ਜੀ ਠੀਕ ਏਹ ਕੁਛ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਜੀ ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਸਤਰੀ ਸਿੱਖਯਾ ਦਾ ਪਹਲਾ ਦੂਜਾ ਤਰੀਜਾ ਤੇ ਚੌਥਾ ਪਾਠ ਗੀਤਾ ਸਹੰਸਰਨਾਮ ਰਿਜੂਪਾਠ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹਾਂ ਤੇ ਮਨੂੰਸਿਮਰਤੀ ਹੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲੈਨੀ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਤਦ ਹੀ ਏਹ ਪਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭੈਨ ਜੀ ਦਸੋ ਹੁਨ ਮੈਂ ਕੀਹ ਸਮਝਾਵਾਂ ਸੂ। ਮਾਈ ਜੀ ਧਨਯ
ਹੋ ਜੋ ਐਸੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਨੇ ਹੋ॥

{{gap}}ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਭੀ ਹੈ ਜੇ॥

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਪੁਤਰ ਬੱਚਾ ਕਿਥੋਂ ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਅਪਨਾ ਮੁੱਡ ਤੋਂ ਸੁਨਾ ਕੇ ਭਲਾ ਹੋਵੇ ਏਨਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ ਜਿਨਾਂ ਸਾਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਕੱਟੀ ਹੈ।ਪੁੱਤਰ  ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਇਸਥੋਂ ਹੱਛਾ ਕੀਹ ਕਰਦਾ। ਮੇਰੇ ਏਹੋ ਪੁਤਰ ਤੇ ਏਹੋ ਪਾਲਕ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਭੈਨ ਜੀ ਸੇਡਨੀ ਵਲ ਧਿਆਂਨ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਤਾਂ ਗਿਆਂਨ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਦੇਖੋਖਾਂ ਮਾਈ ਨੂੰ ਤੀ ਨੇ ਗਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eh1r8iyo0uq0q2oxwfh9afuoxa9975d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/77</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23533</id>
    <revision>
      <id>228376</id>
      <parentid>199349</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228376</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2553" sha1="kg47qjm6ygq8uo2149q0r2p7k5htxgk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੭੬ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਫੇਰ ਰੁਕੋਵੱਲ ਧਿਆਂਨ ਕਰਕੇ ਬੀਬੀਜੀ ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਪਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕੇ ਦਵਾਈਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਨੇ ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਵਿਚਾਰਕੇ ਦੇਖੋਖਾਂ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਚੀਜ ਚੁਲਹੇ ਤੇ ਚਾੜਨ ਵਾਸਤੇ ਰਖਦੇ ਹੋ ਪਹਲਾਂ ਚੀਜ ਯਾ ਪਾਨੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋ ਫੇਰ ਅੱਗ ਦੀ ਨਰਮ ਕਦੀ ਸਖਤ ਕਦੀ ਕੜਛੀ ਨਾਲ ਹਿਲਾਂਦੇ ਹੋ ਕਦੀ ਢੱਕਦੇ ਹੋ ਕਦੀ ਮੁੰਹ ਨੰਗਾ ਕਰਦੇਂਦੇ ਹੋ । ਫੇਰ ਜੇ ਰਿਝਕੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਮਕ ਮਿਰਚ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਪਰਸੰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੇਹੜੀ ਚੀਜ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ ਓਹ ਫਿਰ ਪਾਂਦੇ ਹੋ। ਸੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸ਼ਰ ਨੇ ਜੀਵ ਵਾਸਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਬਿਰਤੀ ਰੱਖੀ ਹੈ।ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈਸੁ ਕੇ ਜੋ ਖੁਰਾਕ ਅਥਵਾ ਖਾਂਨ ਪੀਨ ਠੀਕ ਠੀਕ ਦੇਹੀ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਰਖੇ ਖਾਵੇਤੇ ਪੀਵੇ ਸੋ ਜੀਵ ਜਦ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਕੁਪੱਥ ਅਥਵਾ ਦੁਖ ਦੇਵਨ ਵਾਲੀ ਖਾ ਲਵੇ ਯਾ ਅਪਨੀ ਦੇਹੀਨੂੰ ਅਪਨੇ ਨਿਤ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਰੋਕੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੇਹੀ ਦੀ ਚਾਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਫੇਰ ਓਹ ਜੀਵ ਕਿਸੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਜਾਣਨਵਾਲੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਦੇਹੀ ਦੀ ਆਵੱਸ਼ਕਤਾ ਨਿਰਬਲਤਾ ਯਾ ਜੋਹੜੀ ਚੀਜ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਅਉਸਦੀਆਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਵਲਟੋਈ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਨਨ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਯਾ ਪੁਰਸ਼ ਜਾਂਨ ਲੈਂਦੇ ਨੇ ਕੇ ਹੁਣ ਅੱਗ ਥੋੜੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਯਾ ਪਾਨੀ ਹੋਰ ਪਾਣਾਂ ਹੈ । ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਹ ਹਕੀਮ ਦੇਹੀ ਦੇ ਰੋਗਦੀ ਦਵਾ ਦੱਸ ਦੇਂਦਾਹੈ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kg47qjm6ygq8uo2149q0r2p7k5htxgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/78</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23538</id>
    <revision>
      <id>228377</id>
      <parentid>199350</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228377</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2192" sha1="63obds1mt2wuuy6u0cddi2bm1u0m6dj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੭੭}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰੀ ਜੋਰ ਪਾਕੇ ਤੇ ਦੇਹੀ ਨੂੰ ਭੁੱਗਾ ਕਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਬੁਢੇਪੇ ਨਾਲ ਭੁਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਕੋਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸੱਕਦੀ  । ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਸੜੀ ਹੋਈ ਵਲਟੋਈ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਘੜ ਜਨਾਨੀ ਭੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।

{{gap}}ਸੋ ਬੀਬੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਤੁਸੀ ਸਮਝ ਕੇ ਜੋ ਜੋ ਰੋਗ ਅਪਨੇ ਹੱਥੀਂ ਜੀਵ ਅਪਨੀ ਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲਗਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਉਸਦੀ ਤਾਂ ਦਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਯਾ ਜੋ ਈਸ਼ਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦਵਾਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ 1 ਪਰ ਯਤਨ ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਭੀ ਕਰਨਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਜਿਸ ਪੁਰਸ਼ ਯਾ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ੂਰ ਫੇਰ ਸੁਖ ਦੇਨਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਅਵੱਸ਼ਕ ਸਬੱਬ ਹੀ ਐਸਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬਾਬੂ ਜੀ ਈਸ਼ੁਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਕੇਹੜੇ ਰੋਗ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ॥

{{gap}}( ਬਾਬੂ ) ਬਾਬੀ ਜੀ ਅੰਨਾ ਜੰਮਨਾ ਇਕ ਲੱਤ ਹੋਨੀ ਕੋਈ ਅੰਗ ਜੰਮਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੀਨ ਹੋਨਾ,ਭੈੜੀ ਸ਼ਕਲ ਹੋਨੀ,ਸੋਏਹ ਰੋਗ ਪਰਾਲਬਦੀ ਹਨ। ਇਨਾਂ ਦੀ ਜਦ ਅਵਸਥਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਦ ਈਸ਼ਰ ਇਨਾਂ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। 

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬਾਬੂ ਜੀ ਪਰਾਲਬਦ ਕੀਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਜੇਹੜੇ ਕਰਮਾਂਦੇ ਫਲ ਇਸਜਨਮਵਿਚੋਂ ਭੋਗਨੇ ਰੈਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਜੇਹੜੇ ਜੀਵ ਦੁਸਰੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਭੋਗਦੇ ਨੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>63obds1mt2wuuy6u0cddi2bm1u0m6dj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/79</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23543</id>
    <revision>
      <id>228378</id>
      <parentid>199351</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228378</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2337" sha1="hyvqv9xts276j5zu7ae8g1n4rd9hjha" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੭੮ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਉਨਾਂ ਦਾ ਨਾ ਪਰਾਲਬਦ ਹੈ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਜੀ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਏਹ ਖਬਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੇ ਅਸਾਂ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਨੇ ਤੇ ਕਿਨਾ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਾਂ। ਐਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਨਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰੀਏ,ਜੇਕਰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਓਹ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੀਏ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਬੀਬੀ ਜੀ ਏਹ ਗਿਆਨ ਤਾਂ ਈਸ਼ਰਨੇ ਸਰਬਤ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੇ ਜੇਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ ਤੇਹਾ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਹੈ ਤੇ ਜੇਹਾ ਕੋਈ ਬੀਜੇ ਤਿਹਾ ਹੀ ਫਲ ਲਗੇਗਾ । ਤੁਸੀਂ ਜੇ ਕਨਕ ਬੀਜੋ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਨਕ ਹੀ ਲਗੇਗੀ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਭਲਾ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭੀ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਜੀਵ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕੇ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਹੱਛਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਫੇਰ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆਕੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,ਸੋ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਭੀ ਉੱਹਾ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}ਤੇ ਏਹ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿਆ ਹੈ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੁਨ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਲਈਏ।ਏਹਤਾਂ ਪਰਤੱਖ ਹੈ ਕੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੁਸੀ ਜੰਮੇਸਾਓ ਕੋਈਹੋਰ ਭੀ ਉਸ ਘੜੀਉਸੇਵੇਲੇ ਜੰਮਿਆਂਸੀ ਪਰ ਹੁਨ ਉਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਜਗਾਹ ਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਦੇਖੋ। ਕੋਈ ਰਾਨੀ ਹੈ ਕੋਈ ਸ਼ਾਹਨੀ ਕੋਈ ਅੰਨੀ ਹੈ ਕੋਈ ਕਾਂਣੀ ਹੈ ਕੋਈ ਸੁਖੀ ਹੈ ਕੋਈ ਦੁਖੀਹੈ।ਇਸਥੋਂ ਜੀਵ ਸਮਝ ਲਏਕੇ ਪੂਰਬ ਕਰਮਾਂਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਈਸ਼ਰ ਅਗਲਾਜਨਮ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰਖਾਂਦਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਸਦੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hyvqv9xts276j5zu7ae8g1n4rd9hjha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/80</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23548</id>
    <revision>
      <id>228379</id>
      <parentid>199233</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228379</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2280" sha1="2v1oopv85qn3etc01fzcnccvhz52s2r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੭੯)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਇਕ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਦਾ ਭਰਤਾ ਜੇ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਯਾ ਪਿਓ ਨੂੰ ਪੁਤਰ ਯਾ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਯਾ ਭੈਨਾ ਨੂੰ ਭਰਾ ਤਾਂ ਰੋਜ ਦਿਹਾੜੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਖੂੰਨ ਕਰ ਕਰਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਦੂਸਰੇ ਭਰਤੇ ਤੇ ਭਰਤਾ ਦੂਸਰੇ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਮਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਉ ਧੀ ਨੂੰ ਭਰਾ ਭੈਨ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਈਸ਼ੁਰ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਸਰਬਗਯ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਔਗਨ ਜਾਨ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਜਨਵਾਨਾ ਸਭਨਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਿਤਵਾਇਆ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬਾਬੂ ਜੀ ਏਹਤਾਂ ਮੈਂ ਹਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਗਈਆਂ ਕੇ ਇਸ ਭੇਦ ਦਾ ਛਿਪਿਆ ਰੈਹਨਾ ਹੀ ਹਛਾ ਸੀ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੈਹੁੰਦੇ ਹੋ ਸਭਨਾਨੂੰ ਈਸ਼ੁਰ ਨੇ ਨਹੀਂ ਚਿਤਵਾਇਆ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਗਲਾ ਜਨਮ ਮਾਲੂਮ ਭੀ ਹੈ ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਹਾਂ ਜੀ ਜੋ ਲੋਗ ਬੜੇ ਤ੫ ਤੇ ਭਜਨ ਕਰ ਕੇ ਈਸ਼ੁਰ ਆਗਿਆ ਪਾਲਨ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਬੜੀ ਅਛੀ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸੁਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਓਹੋ ਲੋਗ ਇਨਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਤੇ ਲਾਝਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ।

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਮਹਾਰਾਜ ਬਾਬੂ ਜੀ ਹਨ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਈਆਂ ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਖਸ਼ਨਾਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਝੱਲੀ ਜੇਹੀਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋ ਤਰੈ ਘੰਟੋ ਐਵੇਂ ਗਵਾ ਦਿੱਤੇ ਨੇ ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਨਹੀਂ ਜੀ ਬੀਬੀ ਜੀ ਏਹ ਕੀਹ ਗਲ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2v1oopv85qn3etc01fzcnccvhz52s2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/81</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23553</id>
    <revision>
      <id>228380</id>
      <parentid>199234</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:54:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228380</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2248" sha1="gspich8gor1tn57eqy9olmv5r2fi0aj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੮੦)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਸਦਾ ਹੀ ਬੈਠਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨਾਂ ਹਾਂ ਜਿਥੇ ਇਸ਼ੁਰ ਦੀਆਂ ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰੈਹਨ॥

{{gap}}ਹੱਛਾ ਭੈਨ ਜੀ ਹੁਨ ਆਗਿਆ ਹੈ ਫੇਰ ਕਦੀ ਯਾਦ ਕਰੋਗੇ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਆ ਕਰਾਂਗਾ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹੱਛਾ ਭਰਾਤਾ ਜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜੀ। ਹੁਨ ਹੋਰ ਕੀਹ ਆਖਾਂ1 ਜੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਨ ਟੁਰ ਜਾਓ, ਪਰ ਮੈਂਨੂੰ ਏਹ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੱਡਾਕੂ ਕੰਮ ਹੈ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਹੁਨ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਦਿਹਾੜੇ ਫੇਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓਗੇ ਤਾਂ ਬੜੀ ਦਇਯਾ ਹੋਵੇਗੀ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਹੱਛਾ ਮਾਈਜੀ ਪੈਰੀ ਪੈਨਾਭੈਨਜੀ ਚਰਣਬੰਦਨਾ ਬੀਬੀ ਜੀ ਇਸ਼ੁਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰੀ ਜਦ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਸੇਠਨੀ ਮਾਈ ਨੂੰ ਤੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਪਾਸ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੁਛਨ ਲੱਗੀ ॥

{{gap}}ਮਾਈ ਜੀ ਦੇਖਿਆ ਜੇ ਹੁਨ ਪੜਹੇ ਹੋਏ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਸੋਹਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਸੋਹਨੇ ਪਏ ਲੱਗਦੇ ਨੇ, ਕਿਉਂ ਰੁਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਸੂ ॥ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਐਹੋ ਜੇਹੇ ਆਦਮੀ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਦੇ ਨੇ ॥

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਕਿਉਂ ਬੱਚੀ ਏਹ ਵਿਵਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਮੈਂ ਤੇ ਕੈਹਨੀ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਜਾਤ ਤੇ ਏਹ ਦੀ ਜਾਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਇਸੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਛੜਾਂ । ਅਜੇ ਉਮਰ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gspich8gor1tn57eqy9olmv5r2fi0aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/82</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23558</id>
    <revision>
      <id>228381</id>
      <parentid>199235</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228381</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2351" sha1="55m6lrumh5gqnsrinpis448r3uvhkqk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੮੧)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿
{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਾਈਜੀ ਮੇਰੀ ਭੀ ਤਾਂ ਸਲਾਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਫੇਰ ਸੋਠ ਹੋਰੀ ਆਵਨ ਤਾਂ ਕੁਛ ਖਬਰ ਪਵੇ, ਜਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈਆਂ ਤਾਂ ਰੁਕੋ ਕੋਲੋਂ ਉੱਠਕੇ ਤੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ,ਤੇ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਈਸ਼ਰ ਅੱਗ ਪਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ ਕੈਹਨ ਲਗੀ ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸੰਜੋਗ ਇਸੇ ਬਾਬੂ ਨਾਲ ਕਰਾ ਦੇਈਂ। ਜਦ ਰੁਕੋ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੇ ਮਾਈਜੀ ਨੂੰ ਅੱਖ ਨਾਲ ਆਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕੇ ਦੇਖ ਹੁਨ ਰੁਕੋ ਸਮਝ ਗਈਆ 'ਤੇ ਮਾਈ ਜੀ ਨੇ ਅਗੋਂ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਬੱਚੀ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੂ ਸਮਝਨਾ। ਰੁਕੋ ਦੀ ਹਾਨਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੋ ਦੋ ਬਾਲ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਨ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਾਈ ਜੀ ਮੈਂ ਰੁਕੋ ਨਾਲੋਂ ਕੋਈ 7 ਵਰਹੇ ਵਡੀ ਹੋਵਾਂਗੀ ਤੇ ਅਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਬਾਲ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ
ਕੇ ਦਾ ਹੁਨੇ ਅਜੇਹਾ ਖਿਆਲ ਏਹ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੁਸੀਂ ਝੂਠ ਮੰਨੋਗੇ ਮੈਂਨੂੰ ਪੰਜਛੇ ਵਹੇ ਵਿਵਾਹਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹੋ ਗਏ ਨੇ, ਪਰ ਅਜੇ ਤਕ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਾਲਕ ਦਾ ਕਦੀ ਖਿਆਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆਂ। ਮੈਂ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜਿਕਰ ਭੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਏਹੋ ਜੁਆਬ ਦੇਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਕੇ ਕਚੇ ਸੂਤ ਦਾ ਧਾਗਾ ਕਦੀ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਸੂਤ ਨੂੰ ਹਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾ ਕੇ ਤੇ ਧਾਗਾ ਬਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>55m6lrumh5gqnsrinpis448r3uvhkqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/83</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23563</id>
    <revision>
      <id>228382</id>
      <parentid>199237</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228382</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2371" sha1="0s1uswcc1jr0wg1lfafl9goultxe3p8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੮੨)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿
{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਬੀਬੀ ਮੈਂ ਏਹ ਗਲ ਤੁਹਾਡੀ ਹੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਇਤਨਾ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਤਰ ਧੀ ਦੀ ਖਾਹਸ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।


{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਾਈ ਜੀ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਬੜੇ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੇ। ਉਨਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਨੀ ਨਾਲ ਐਸਾ ਠੰਡਾ ਕਰ ਛੱਡਿਆ ਹੈ ਕੇ ਕਦੀ ਮੈਂਨੂੰ ਭੀ ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦਾ ਅਥਵਾ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ,ਮਾਈਜੀ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਨਾਂ ਤੇ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਏਹ ਬਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਰਿਤਕਾਂ ਦੁਖ ਦੇਂਦੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਓਹ ਆਪ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਜੇ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਗਰਿਸਤ ਕਰਨ ਤਾਂ ਐਹੋ ਜੇਹੇ ਦੁਖ ਤੇ ਨਾਂ ਪਾਵਨ ਜੇਕਰ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤ੍ਰ  ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਕਾਂਡ ਅਥਵਾ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਖ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜਹਨ ਯਾ ਸੁਨਨ ਤਾ ਅਪਨੀ ਹੱਥੀ ਐਨੇ ਖੂਨ ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਆਪ ਭੀ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਨਿਚੜ ਨਿਚੜ ਕੇ ਨਾ ਮਰਨ॥


{{gap}}(ਮਾਈ) ਬੀਬੀ ਜੀ ਧੰਨਯ ਹੈ ਤੂੰ ਤੇ ਧੰਨਯ ਹੈ ਤੇਰਾ ਸੁਆਮੀ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਵਤਾਰ ਹੋ, ਬੱਚੀ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਥਵਾ ਸੱਸਾਂ ਵਾਂਗਰ ਜੇ ਵਿਵਾਹ ਹੋਏਹੋਏ ਵਰ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਬਾਲਕ ਹੋਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ ਜਾਹਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਵਨ ਲਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਬੱਚੀ ਤੁਸਾਂ ਹੀ ਕੁਛ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਅੱਗੇ ਸੁਖ ਪਾਵਨਾ ਹੈ ਨਾ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0s1uswcc1jr0wg1lfafl9goultxe3p8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/84</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23568</id>
    <revision>
      <id>228383</id>
      <parentid>199238</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228383</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2030" sha1="3uech05zdo9ajlzeisrt4xap4p79dzq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੮੩)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹਮਾਤੜਾਂ ਅਨਪੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੇੜੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਏਸ ਹਾਲਨੂੰ ਪਹੁੰਚੋ ਹਾਂ ਨਾ,ਅੱਛਾ ਹੁਨ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਅਪਨੇ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵਨ ਦੀ ਮਤ ਦੇਨੀ।ਲੌ ਹੁਣ ਮੈਂ ਰੋਟੀ ਪਕਾਨੀ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਭੈਨ ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਕੀਹ ਪਈ ਕਰਨੀ ਹੈਂ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਕਰਦੀ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਐਵੇਂ ਅੰਦਰ ਆ ਬੈਠੀ ਸਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਐਵੇਂ ਅੰਦਰ ਕੀਹ ਭਲਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਦੀ ਵੇਹਲੀ ਰੈਹਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਪੋਥੀ ਕੱਡ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇਂਗੀ॥ 

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਨਹੀਂ ਜੀ ਪੋਥੀ ਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕੱਡੀ, ਤੇ ਵੇਹਲੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸਾਂ ਏਹ ਇਸ਼ੁਰ ਅਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜਦੀ ਸਾਂ ਕੇ ਮੇਰੀ ਭੈੜੀ ਦੀ ਵੀ ਏਹ ਬੇਨਤੀ ਕਬੂਲ ਕਰੀਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਕੇਹੜੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇਰੀ ਹੈ । ਚੰਗਾ ਖਾਂਨ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੰਡਾਨ ਨੂੰ ਪੁਸਤਕ ਪੜਹਨ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸੂ, ਹੋਰ ਕੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇਰੀ ਕਬੂਲ ਕਰੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹਈ ਤਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਖਾਂ,ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਤੇਰਾ ਕਰਜਦਾਰ ਬੀਬੀ ਬਨਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੂ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਅੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਬਤ ਦੇ ਆਂਸੁ ਅਥਵਾ ਅੱਬਰੂ ਭਰਕੇ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਬੰਨ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲੋਂ ਪਿਆਰੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3uech05zdo9ajlzeisrt4xap4p79dzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/85</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23573</id>
    <revision>
      <id>228384</id>
      <parentid>199239</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228384</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="8wv2exa3hua52vol1h2lclrp3zthsg0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੮੪)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਂ ਕੀਹ ਗੁਨ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਨਨ ਕਰਾਂ। ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਐਸਾ ਮੁੰਹ ਲਿਆਵਾਂ। ਮੇਰੇ ਰੋਮ ਰੋਮ ਨੂੰ ਪੁਛ ਕੇ ਦੇਖੋ ਕੀਹ ਕੈਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਂ ਜਿਨਾਂ ਆਖਾਂ ਥੋੜਾ ਹੈ,ਜੋ ਜੋ ਧਰਮ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਉਸਦਾ ਬਦਲਾ ਸਿਵਾਏ ਪਰਮਤਮਾ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀਦੇ ਕੌਨ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਾਈ ਜੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰ ਦੀ ਗਲ ਕਰ ਦਿਆਂ ਸੁਨਕੇ ਅੰਦਰ ਟੁਰ ਗਈ ਸਾਂ। ਗਲ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਕੇ ਮੈਂਨੂੰ ਤੁਸਾਂ ਯਾ ਓਹਨਾਂ ਕੁਛ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿਹਾ ਜੁਆਬ ਦੇਨਾਂ ਪਇਆ ਸ਼ਰਮ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਤੇ ਜਦ ਮੈਂ ਏਹ ਜਾਂਨ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਦੀ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਫੇਰ ਬੇਸ਼ਰਮ ਬਨ ਕੇ ਕੀਹ ਲੈਨਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਕੁਛ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇਂਗੀ। ਤੈਨੂੰ ਜੁਆਬ ਤਾਂ ਬਾਬੂ ਹੋਰੀ ਪੂਰੇ ਪੂਰੇ ਸਮਝੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਗਏ ਨੇ।ਰੁਕੋ ਬਗੈਰ ਹੱਥਾਂ ਹਲਾਇਆਂ ਤੇ ਯਤਨ ਅਥਵਾ ਉਪਾਉ ਕੀਤੀਆਂ ਦੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਬਨ ਸਕਦੀ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਹੱਥ ਪੈਰ ਕੰਨ ਨਕ ਅੱਖੀਆਂ ਦੌਲਤ ਤੇ ਔਸ਼ਦੀਆਂ ਇਸੇ ਸੁਖ ਵਾਸਤੇ ਬਨੀਆਂ ਨੇ। ਸੋ ਆਦਮੀ ਉਸ ਸੁਖ ਨੂੰ ਇਨਾ ਨਾਲ ਪਰਾਪਤ ਕਰੇ ਜੋ ਪਾਪ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਆਦਮੀ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੁਖ ਦੇਨੇ ਵਾਲੀ ਔਸ਼ਦੀ ਨੂੰ ਢੂੰਡ੍ਹੇ ਤੇ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਸੁਖ ਪਾਵੈ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8wv2exa3hua52vol1h2lclrp3zthsg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/86</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23578</id>
    <revision>
      <id>228385</id>
      <parentid>199443</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228385</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2349" sha1="r2a8ckcqmhmbr5lv64kmaaf8snz6mfq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੮੫ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਸੇਠਨੀਜੀ ਮੈਂ ਭੀ ਬਾਬੂ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਗਈ ਹਾਂ। ਤੇ ਜਾਨਦੀਭੀ ਹਾਂ ਕੇ ਸੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਪਰ ਹੁਨ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀਹ ਦਸਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਗਲ ਆਂਨ ਬਨੀ,ਪਰ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਦਸਾਂ ਤਾਂ ਭੈੜੀਆਂ ਜਨਨੀਆਂ ਵਾਂਗਰ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸੜਾਂ ਪਈ। ਉਪਾ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹੱਥ ਜੋ ਹੋਇਆਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਤੇ ਘੁਟ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਭੈਨ ਝਬਦੇ ਦਸ ਕੀ ਗਲ ਹਈ ਵਦੀਕ ਤੇ ਘਟ ਨਾਂ ਦਸੀਂ ਮੈਂ ਉਪਾ ਕਰਾਂਗੀ।

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਅੱਥਰੂ ਅੱਖੀਆਂ , ਵਿਚ ਭਰਕੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਹੁਨ ਮੈਂਨੂੰ ਏਹ ਏਹ ਏਹ ਏਹ,ਹੁਣ ਕੀ ਦਸਾਂ ਕਹੋਗੇ ਝੱਲੀ ਕੁੜੀ ਬਾਮਾਰਘੱਤੀ ਸੁ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ)ਫੇਰ ਜੱਫੀਪਾਕੇ ਤੇ ਗੋਡੇ ਤੇ ਰੁਕੋਦਾ ਸਿਰ ਧਰਕੇ ਭੌਨ ਤੂੰ ਹੱਦ ਕਰਨੀ ਹੈਂ ਅਜੇਹੀ ਗਲ ਕੀਹਹੈ ਜੋਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦ ਹੌਲੀ ਜੇਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲ ਤੇ ਧੱਪਾ ਮਾਰ ਕੇ ਦੱਸਖਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈਂ ਕੇ ਨਾ1 ਨਹੀਂ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭੈਨ ਨਹੀਂ ਬਨਦੀ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਜੀ ਦੱਸਦੀ ਤੇ ਹਾਂ ਪਰ ਕੀਹ ਕਰਾਂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਦਿਲ ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਜਬਾਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਜੁਬਾਨ ਖੁਲਦੀ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਉਂਗਲੀ ਪਾਕੇ ਲੈ ਖਾਂ ਹੁਣ ਤੇ ਜੁਬਾਨ ਨਾ ਨਾ ਬੰਦ ਹੋਵੇਗੀ ਦੱਸ ਹੁਨ ਕੀਹ ਗਲਹਈ ॥:&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r2a8ckcqmhmbr5lv64kmaaf8snz6mfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/87</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23583</id>
    <revision>
      <id>228386</id>
      <parentid>199241</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228386</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2174" sha1="q8nb9kdw9kld434ii3t69t4d43aig4z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੮੬)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਜੀ ਫੇਰ ਹੁਨ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜੇ ਵਿਵਾਹਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੀਹ ਦੇਖਨਾ ਜੋਏਹ ਬਾਬਾ ਬਾਬਾ ਹੋਰ ਹੁਣ ਕੀ ਮੈਂ ਆਖਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹਥੀਂ ਪਰੇ ਧਿਕ ਕੇ ਜਾ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਦਸਦੀ ਤੇ ਕਿਡੇ ਨਖਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਲਾ ਤੂੰਭੀ ਕੋਈ ਦੂਸਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗਨ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੈਂ। ਸੱਚੀ ਗਲ ਦਸ ਕੀਹ ਹੈ। ਕੌਨ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਮੈਂਨੂੰ ਮਿਨਤਾਂ ਤੇ ਤਰਲੇ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਪਰ ਰੁਕੋ ਅਜੇ ਤਕ ਰੁਕੋ ਹੀ ਰਹੀ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉਪਰ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਬੇਬੇ ਜੀ ਬਖਸ਼ੋ ਮੈਂ ਭੁਲ ਗਈ, ਭੈੜੀ ਜੁਬਾਨ ਨੂੰ ਕੀਹ ਆਖਾਂ ਲੋਂ ਸੁਨ ਪਰ ਮੈਂਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਨਾ ਮੈਂਸਚ ਸਚ ਆਖ ਲੱਗੀ ਜੇ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤਾਂ ਏਹ ਚਾਂਹਦਾ ਜੇ ਕੇ ਬਾਬੂ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਮੈਂਨੂੰ ਵਰਲਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸੁਫਲ ਹੋਏ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਘਟ ਕੇ ਤਾਂ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਕੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਭੈਨ ਰੁਕੋ ਮੈਂ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇਰੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੀ। ਭਗਵਾਨ ਭਲੀ ਕਰੇਗਾ ਤੂੰ ਖਬਰਦਾਰ ਹੋਜਾ ਤੇ ਇਸ ਗਲ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਨਾਂ ਰਖ ਮੈਂ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰਾਂਗੀ॥

{{gap}}ਏਹ ਗਲ ਕਰਕੇ ਤੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆਸੂ ਦੇਖੀਂ ਕਿਧਰੇ ਬਾਹਰ ਨਾਂ ਅਜੇ ਗਲ ਕਰੀਂ ।ਕਿਊਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q8nb9kdw9kld434ii3t69t4d43aig4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/88</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23588</id>
    <revision>
      <id>228387</id>
      <parentid>199243</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228387</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="msq9kkgn0p9geg39ll7di4wm7axg2fl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੮੭ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਜੋ ਉਸ ਬਾਬੂ ਦੀਆਂ ਕਈਕੁੜਮਾਈਆਂ ਪਈਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਪਰ ਓਹ ਬਗੈਰ ਦੇਖੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ॥

{{gap}}ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਘਰੋਂ ਅਪਨੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠ ਕੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰਨ ਲੱਗਾ ਜੇਕਰ ਰੁਕੋ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਹੀ ਸੁਖਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗੀ ਸੇਠ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾਸ ਦੇ ਹੱਥ ਏਹ ਕਮ ਹੈ ਹੋਰ ਲੋਗ ਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਨਤਾਂ ਤੇ ਤਰਲੇ ਕਰਦੇ ਨੇ ਪਰ ਮੈਂਨੂੰ ਸੇਠ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਰੂਰ ਜਾਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਦਸਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ ਕਿਉਂ ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੇਰੇਨਾਲੋਂ ਅੱਛਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਰੁਕੋ ਕਦ ਮਿਲੇਗੀ ਪਰ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਏਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੁਕੋ ਮੈਂਨੂੰ ਪਸੰਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੀ ਕਰੇਗੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਸੂਰਤ ਭੀ ਕੋਈ ਐਸੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਆਮਦਨੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਖੈਰ ਅਪਨੀ ਤਰਫੋਂ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਬੜਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਢਿਲ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਤਾਂ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਵਲ ਟੁਰ ਪਿਆ॥

{{gap}}ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਰਨਾਮ ਕੀਤੋਸੂ ਤੇ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ
ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਅਜ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫੁਰਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਘਰ ਗਏ ਸਾਓ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਜੀ ਹਾਂ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਭੈਨ ਜੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>msq9kkgn0p9geg39ll7di4wm7axg2fl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/89</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23593</id>
    <revision>
      <id>228388</id>
      <parentid>199244</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228388</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2166" sha1="2ngo38fjxrx5osjm1v99cvyvhcdw4ds" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੮੮ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਸੀ ਬਹੁਤ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਹੈ ਤੇ ਐਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਕਿਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਕ ਬੁਢੀ ਭੀ ਘਰ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਜਰਾ ਤ ਕੁਛ ਢਿਲੀ ਸੀ ਸੋ ਦਵਾਈ ਲਿਖਕੇ ਦੇਆਇਆ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਸੁਨਾਓ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਲ ਬਾਤ ਭੀ ਹੋਈ ਸੀ॥ 

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਸੇਠ ਜੀ ਭੈਨ ਹੋਰੀ ਤਾਂ ਬੜੇ ਸੁਭਾਓ ਦੇ ਅੱਛੇ ਨੇ ਤੇ ਕੋਈ ਭਲੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜੱਮੇ ਨੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਨੀ ਆਣ ਲਗੇ ਨੇ ਪਰ ਹੁਣ ਜੋ ਓਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਗੀਆਂ ਸੋ ਭੀ ਤਰ ਜਾਵਨਗੀਆਂ। ਜਿਸ ਤਰਹਾਂ ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਥਵਾ ਸੁਗੰਤਾ ਹੋਰ ਦਵਾਲੈ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿਚ ਰਚ ਕੇ ਤੇ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਅਪਨੇ ਜਿਹਾ ਬਨਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਵਿਦਯਾਵਾਨ ਸੁਘੜ ਜਨਾਨੀ ਭੀ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਸੇਠ ਜੀ ਤੁਸਾਂ ਭੀ ਮੋਤੀ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਨੇ ਜੋ ਐਸੀ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਇਸਤਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਮਾਂ ਦੀ ਧੀ ਰੁਕੋ ਭੀ ਐਸੀ ਹੋਨਹਾਰ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕੇ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ। ਸੇਠ ਜੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕੁੜੀਆਂ ਇਸ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਡਿਠੀਆਂ ਨੇ ਪਰ ਐਸੀ ਤੇਜ ਬੁੱਧਿ ਤੇ ਸਮਝ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀਆਂ। ਸੋ ਹਨ ਮੈਂਨੂੰ ਭੀ ਏਹ ਖਿਆਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਰੁਕੋ ਨਾਲ ਜੇਕਰ ਮੇਰਾ ਸੰਜੋਗ ਹੋਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਹਾਂ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ngo38fjxrx5osjm1v99cvyvhcdw4ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/90</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23598</id>
    <revision>
      <id>228389</id>
      <parentid>199246</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228389</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="hkk0hxxlxwj8qs36p081jzz18q147j4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੮੯)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}(ਸੇਠ)ਜੇਕਰ ਬਾਬੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਰਾਜੀ ਹੋਤਾਂ ਫੇਰ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀਹ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਾਜੀ ਹਾਂ ਪਰ ਜੇ ਰੁਕੋ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਤੁਸੀ ਅਪਨੀ ਮਰਜੀ ਤਾਂ ਪਿਛੋਂ ਵਰਤਨੀ ਪੈਹਲਾਂ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਭੇਦ ਸਚਾ ਸਚਾ ਲੈਕੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਸਨਾ ਕੇ ਕੋ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮਰਜੀ ਕੀਹ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਭੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਜੋਗ ਦੀ ਖਾਹਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੇਠ ਜੀ ਫੇਰ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਦਰੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾਂਗਾਂ । ਮੈਨੂੰ ਰੁਕੋ ਪਸੰਦ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਬਾਬੂ ਸਾਹਿਬ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਦੋ ਅੱਖਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਅਪਨੀ ਹਥੀਂ ਲਿਖ ਦਿਓ ਤਾਕੇ ਮੈਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਬੁਝਾਕੇ ਤੇ ਦਿਖਾ ਦੇਵਾਂਗਾ ਉਸਦੀ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸੋ ਭੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਲੂਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ) ਹਛਾ ਸੇਠ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹਛਾ ਕੈਹ ਕੇ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖ ਦਿਤਾ: ਈਸ਼ਰ ਸਰਬ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਸਰਬਗਯ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਭ ਕਿਰਪਾਓ ਦਾ ਧਨਬਾਦ ਕਿਸ ਤਰਹਾਂ ਕਰੋ ਜਿਸ ਤਰਹਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਮੈਂਨੂੰ ਦਿਤੇ ਨੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂਨੂੰ ਰੁਕੋ ( ਜਿਸਦੀ ਮੇਰੀ ਅੱਜ ਸੇਠ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾਸ ਦੇ ਘਰ ਬਾਤ ਚੀਤ ਅਥਵਾ ਗਲ ਬਾਤ ਹੋਈ ਹੋ) ਭੀ ਗਰਹਿਸਤ ਆਸ਼ਮ ਦੇ ਨਿਰਬਾਹ ਵਾਸਤੇ ਦਾਨ ਦੇ॥

{{gap}}ਹਸਤ ਅੱਖਰ-ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਖਤਰੀ,
ਫਗਨੋਂ 22 ਸੰਮਤ ੧੯੧੬॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hkk0hxxlxwj8qs36p081jzz18q147j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/91</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23603</id>
    <revision>
      <id>228390</id>
      <parentid>199247</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228390</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2242" sha1="trw1tye417udxkzu87ec0yqp7kxrxk6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯੦ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸੇਠ ਜੀ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਕੈਹ ਨਾ ਕੇ ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਔਗਣ ਡਿਠਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਦਸ ਦੇਵੇ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾਕੇ ਤੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੈਂਹਦਾ ਜੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮਰਜੀ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਏਹ ਹੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਤੇ ਰੁਕੋ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ ਹੁਣ ਰਹੇ ਗਏ ਸਾਡੇ ਘਰੋਂ ਤੇ ਰੁਕੋ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਰੁਕੋ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਜੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਬੱਸ ਫੇਰ ਈਸ਼ਰ ਕਿਰਪਾ ਸਮਝਨਾ॥

{{gap}}(ਬਾਬੂ)ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਲੈ ਫੇਰ ਪੈਰੀਮੈਨਾ ਆਗਿਆ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂ । ਭਲ ਕੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਵਾਂਗਾ ਤੁਸਾਂ ਸਭ ਪੁੱਛ ਰੱਖਨਾ । ਇਸ ਤਰਾਂ ਕੈ ਹ ਕੇ ਬਾਬੂ ਸਾਹਿਬ ਅਪਨੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਹੱਟੀ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਅਪਨੇ ਘਰ ਆ ਗਏ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਖਾ ਚੁਕੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸੇਠ ਜੀ ਨੇ ਸੇਠਨੀ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਸੁਨਾਉ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤੇ ਕੀਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੇ ਸਾਜੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਕੇ ਤਾਂ ਸੁਆਮਿਨ ਰੁਕੋ ਤਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਆਖਿਆ ਸੂ ਕੇ ਇਸੇ ਬਾਬੂ ਨਾਲ ਜੇ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਗਲ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਮੈਂ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>trw1tye417udxkzu87ec0yqp7kxrxk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/92</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23608</id>
    <revision>
      <id>228391</id>
      <parentid>199248</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228391</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2206" sha1="nztd64a8uglxwea9v5pvx9u76tt8gvq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯੧ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਖਿਆ ਹੈ ਕੇ ਧੀਰਜ ਰੱਖ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ,ਪਰ ਮੈਂਨੂੰ ਏਹ ਸੁਝਦਾ ਹੈ ਕੇ ਜੇ ਰੁਕੋ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਰੁਕੋ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਜੀਵੇਗੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਭੀ ਇਸੇ ਗਲ ਤੇ ਰਾਜੀ ਹਾਂ ਕੇ ਰੁਕੋ ਤੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਨ ਜਾਵੇ ਤੂੰ ਅਪਨੀ ਮਰਜੀ ਭੀ ਤਾਂ ਦੱਸ ਖਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਮੈਂ ਬੇਅਕਲ ਕੀਹ ਜਾਣਾਂ ਕੇ ਕਿਸ ਕਿਸ ਗਲ ਵਿਚ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਤੇ ਕਿਸ ਕਿਸ ਗਲ ਵਿਕ ਰੁਕੋ ਅੱਛੇ ਨੇ। ਪਰ ਇਨਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕੇ ਰੂਕੋ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਤੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਇਕੋ ਜੇਹੇ ਨੇ, ਤੇ ਉਮਰ ਭੀ ਠੀਕ ਨੇ। ਬਾਕੀ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ ਜੇਕਰ ਉੱਵ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇ ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਦੇਖ ਖੁਸ਼ ਹੋਵਾਂਗੀ। ਰੁਕੋ ਦੀ ਮਾਂ ਭੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਮੁੰਡਾ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜਨ ਡਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕੇ ਏਹੋ ਮੇਰਾ ਜਵਾਈ ਰੱਬਾ ਬਣਾਈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਬੋਜੇ ਵਿਚ ਹਥ ਪਾਕੇ ਤੇ ਕਾਗਤ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਵਾਲਾ ਕੱਢਕੇ ਤੇ ਏਹ ਲੌ ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਜੇ ਰਾਜੀ ਹੋ ਤਾਂ ਬਾਬੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਭੀ ਪਸੰਦ ਜੇ।ਲੌ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ ਜੇ। ਏਹ ਕਾਗਤ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥੀਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਜੀ ਲਿਖਾ ਕੇ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਢਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nztd64a8uglxwea9v5pvx9u76tt8gvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/93</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23613</id>
    <revision>
      <id>228392</id>
      <parentid>199249</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228392</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2282" sha1="71hlw07t8s8zt6t7q5ergmbvndv5lsc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯੨ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਕਾਗਤ ਲੈਕੇ ਤੇ ਪੜਹ ਕੇ ਧੰਨਯ ਹੋ ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਅਸਲ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਵਾਲੀ ਯੁਗਤੀ ਕੀਤੀ ਜੇ। ਲੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਜਾਕੇ ਤੇ ਪੁੱਛਾਂ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਜੁਆਬ ਭੀ ਲਿਖਾ ਲਿਆਵਾਂ। ਏਥੇ ਓਸ ਨੂੰ ਲਿਖਦਿਆਂ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇਗੀ,ਨਾਲੇ ਓਸ ਅੰਦਰ ਕਾਨੀ ਕਾਗਤ ਤੇ ਦੁਆਤ ਪਏ ਹੋਏ ਨੇ। 
  
{{gap}}(ਸੇਠ) ਜਾਓ ਪਰ ਝਬਦੇ ਮੁੜ ਆਨਾਂ॥

{{gap}}ਜਦ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਦਰਵਾਜੇ ਕੋਲ ਗਈ ਤਾਂ ਰੁਕੋ ਦੀ ਆਵਾਜ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਸੁਨੀ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਏਹ ਖਿਆਲ ਕਰਕੇ ਕੇ ਐਸ ਵੇਲੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਬੂਹੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖਲੋ ਗਈ ਤੇ ਰੁਕੋ ਵਲ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਸੁਨਨ ਲੱਗ ਪਈ, ਰੁਕੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਐਸੀ ਪਰੇਮ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਆਪ ਦੀ ਸੁਧ ਨਾ ਸੀ, ਜਦ ਮੰਤਰ ਸਭ ਪੜ੍ਹ ਚੁਕੀ ਤਾਂ ਪਿਛੋਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਨ ਲਗੀ, ਹੇ ਸਰਬ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਤੇਰੇ ਅਗੇ ਮੈਂ ਜੇਹੀ ਪਾਪਨ ਨੂੰ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇਨ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਬਨਾਂ ਦੇਨਾ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਗਲ ਨਹੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਸਭ ਹਾਲ ਜਾਨਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਂ ਭੀ ਤੇਰੀ ਅਨੰਤ ਮਹਿਮਾਂ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਹੋਰ ਸਭ ਚੀਜਾ ਵੇਲੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਦੇਂਗਾ ਦਾ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਹਨ ਭੀ ਸਮੇਂ ਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੀ ਭਰਤਾ ਦੇਗਾ।ਹੇ ਦਇਆ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਪਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>71hlw07t8s8zt6t7q5ergmbvndv5lsc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/94</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23618</id>
    <revision>
      <id>228393</id>
      <parentid>199272</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228393</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2190" sha1="ekwmjnykzwdlamfkhglr9i4czq31u9r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯੩ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕਰ ਕੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਭੀ ਮੇਰੀ ਪਰੀਤੀ ਦਾ ਬਿੰਬ ਲੈਜਾ ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਪਰੀਤੀ ਮੇਰੇ ਵਲ ਪਰੇਰ । ਅਗੇ ਤੂੰ ਸਰਬਗਯ ਹੈਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇਂਗਾ ਸੋ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗੀ॥ 

{{gap}}ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਾਰਥਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਰੁਕੋ ਨੇ ਜਦ ਅੱਖੀਆਂ ਖੋਲੀਆਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜੇ ਨਾਲ ਸੇਲਨੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਝੱਟ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਪੈਂਰਾਂ ਉਪਰ ਸਿਰ ਰਖਕੇ ਤੇ ਕੈਂਹਨ ਲੱਗੀ, ਬੇਬੇ ਜੀ ਬਖਸ਼ ਲੌ ਬਖਸ਼ ਲੌ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦੀ ਜੋ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਕਾਬੂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਜੇ॥

{{gap}}ਮੈਂ ਬੜੀ ਬੇਸ਼ਰਮ ਨਿਰਲੱਜ, ਬੇਅਕਲ ਤੇ ਬੋਧ ਅੱਜ ਹੋ ਗਈ ਜੇ ਮੈਂਨੂੰ ਤਾਂ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਠੇ ਬਚਨਾ ਤੇ ਸੰਦਰ ਸਭਾਉ ਨੇ ਐਸਾ ਮੋਹਿ ਲਿਆ ਹੈ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਮੈਂਨੂੰ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕੀਹ ਹੋਗਿਆ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਸਰਾ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਤੇ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੁਕੋ ਤੈਨੂੰ ਕੀਹ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਆਖਦੀ ਸਾਏਂ ਅਜੇ ਵਿਵਾਹ ਵਰਹੇ ਨੂੰ ਕਰਨ ਤਾਂ ਅੱਛਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਅਨਪੜਹਾ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਵਧ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ ਹੈਂ, ਏਹ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਖਬਰ ਕੇ ਅਗਲੇ ਘਰ ਕਿਸੇ ਗਿਨਤੀ ਵਿਚ ਭੀ ਹੈਂ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਏਹ ਸੀਸ਼ਾ ਪਕੜ ਕੇ ਮੁੰਹ ਤਾਂ ਦੇਖ ਤੂੰ ਮਦਨ-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ekwmjnykzwdlamfkhglr9i4czq31u9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/95</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23623</id>
    <revision>
      <id>228394</id>
      <parentid>199271</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228394</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2319" sha1="r9y9p111rmet4qdov540yyfoesex4hi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯੪ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਗੋਪਾਲ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹੀ ਜਾਨ ਜੋਗਯ ਹੈਂ ਭੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਨਾ ਆਪ ਦੇਖੀਏ ਫੇਰ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਕਰੀਏ ਕਦੀ ਨੈਹਰ ਤੇ ਦਰਯਾ ਵੀ ਇਕੋ ਜੇਹੇ ਹੋਏ ਨੇ। ਸੋ ਤੂੰ ਜਦ ਏਹ ਜਾਂਨਦੀ ਹੈਂ ਕੇ ਮਦਨਪਾਲ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਕੁੜਮਾਈਆਂ ਆ ਚੁਕੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਓਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮੰਨੇਗਾ। ਬੀਬੀ ਤੂੰ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਤੇ ਅਜੇਆਂ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ । ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਜਾਹਰ ਨਾ ਹੋਨ ਦੇਈਂ, ਤੂੰ ਹੱਛੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਹੁਨ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਏਹ ਸੁਨਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਕੀਹ ਆਖਦੀ, ਝੱਟ ਕੁਛ ਖਾ ਕੇ ਮਰਜਾਂਦੀ। ਅਜੇ ਰੁਕੋ ਓਹਵੇਲਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕੇ ਇਸ ਗਲਨੂੰ ਜਹਾਂਨ ਚੰਗਾ ਆਖੇ ਜਦ ਵਿਦਿਆ ਅਪਣਾ ਚਾਨਣ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਵੇਗੀ ਤਦ ਫੇਰ ਏਹ ਗਲਾਂ ਬੁਰੀਆਂ ਨਾ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਵਣ ਗੀਆਂ ਬੀਬੀ ਅਜੇ ਤਾਂ ਜਿਸ ਧੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਏਹ ਸੁਣ ਲੈਂਣ ਕੇ ਧੀ ਹੁਣ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਦੀਏ ਓਹ ਤਾਂ ਫੇਰ ਖੱਜਲ ਖੁਆਰ ਹੋਵਣ ਤੋਂ ਮਰਜਾਣਾਂ ਚੰਗਾ ਜਾਨਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਮੈਂ ਅਪਣੀ ਕੰਨੀ ਦੋ ਤਿੰਨ ਖੁਨ ਇਸੇ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸੁਣ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ ਬੀਬੀ ਤੂੰ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਸੰਦੁਕ ਵਿਚ ਪਾਕੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿ ਦਾ ਜੰਦਰਾ ਲਾਕੇ ਰੱਖ ਛੱਡ। ਤੇ ਇਸਦੀ ਕੁੰਜੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਛੱਡ ਫੇਰ ਜਦ ਵੇਲਾ ਆਵੇਗਾ ਮੈਂ ਤੈਂਨੂੰ ਆਪ ਖੋਲ ਦਿਆਂਗੀ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਅਖੀਆਂ ਵਿਚ ਬੇਵੱਸੀ ਦੀਆਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r9y9p111rmet4qdov540yyfoesex4hi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/96</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23628</id>
    <revision>
      <id>228395</id>
      <parentid>199273</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228395</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2345" sha1="5mahe0eryau7nrojzeek6vxfck5e40b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯੫ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਅੱਥਰੂ ਭਰ ਕੇ ਬੇਬੇ ਜੀ ਹੁਣ ਬਖਸ਼ੋ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਸੀ ਕੈਂਹਦੀ। ਪਰ ਏਹ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਅੱਜ ਹੋਣੀ ਨੇ ਕਰਾਇਆਏ। ਮੈਂ ਜਦ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਲੇਟੀ ਸਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਲਗ ਗਈਆਂ ਸਣ । ਤੇ ਮੈਂ ਨੀਂਦਰ ਵਿਚ ਕੀਹ ਦੇਖਣੀ ਹਾਂ ਜੋ ਇਕ ਤੁਹਾਡੇਜੇਹੀ ਸੂਰਤਮੰਦ ਜਨਾਨੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਇਕ ਕਾਗਤ ਪਕੜਾ ਕੇ ਤੇ ਆਖਣ ਲਗੀ ਏਹ ਲੈ ਪੜਹ ਤੇ ਇਸਦਾ ਜੁਆਬ ਲਿਖਦੇ। ਮੈਂ ਕਾਗਤ ਨੂੰ ਖੋਲ ਕੇ ਜੋ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ(ਹੇ ਈਸ਼ਰ ਸਰਬ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸਰਬਵਯਾਪੀ ਸਰਬਗਯ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਭ ਕਿਰਪਾਉਂਦਾ ਧੰਨਯਬਾਦ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੂੰ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਮੈਂਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਨੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ (ਰੁਕੋ ਜਿਸਦੀ ਮੇਰੀ ਅੱਜ ਸੇਠ ਨਰਸਿੰਘਦਾਸ ਦੇ ਘਰ ਗਲ ਬਾਤ ਹੋਈ ਹੈ) ਭੀ ਗੁਰਹਿਸਤ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨਿਰਬਾਹ ਵਾਸਤੇ ਦਾਨ ਦੇ। ਬੇਬੇ ਜੀ ਏਹ ਕਾਗਤ ਮੈਂ ਪੜਹ ਕੇ ਤੇ ਉੱਠ ਬੈਠੀ ਸਾਂ ਨਾਈ ਫੇਰ ਕਾਗਤ ਸੀ ਨਾ ਕੋਈ ਜਨਾਨੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਲਗ ਗਈ, ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਕੇ ਇਥੇ ਸੰਧਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਪਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜੇਹੜੀ ਤੁਸਾਂ ਭੀ ਸੁਨੀ ਹੈ । ਸੋ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬਖਸ਼ੋ ਅੱਗੋਂ ਫੇਰ ਕਦੀ ਮੈਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਹਰ ਨਾ ਕਰਾਂਗੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੱਚ ਜਾਨ ਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5mahe0eryau7nrojzeek6vxfck5e40b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/97</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23633</id>
    <revision>
      <id>228396</id>
      <parentid>199274</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228396</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2536" sha1="rdzemxbfhtdgjiom1jawxkiolfxhnw5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯੬ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਧਨਯ ਹੈ ਈਸ਼੍ਵਰ ਜੋ ਸਰਬਗਯ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਸੱਚਾ ਸੇਵਕ ਸੱਚ ਹੀ ਕਰਦਾ ਸੱਚ ਹੀ ਵਿਚਾਰਦਾ ਤੇ ਸੱਚ ਹੀ ਸਵਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਅਗੇ ਹੋਕੇ ਤੇ ਅਪਨੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਰੁਕੋ ਦੇ ਅਥਰੂ ਪੂੰਜਕੇ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛਾਤੀਨਾਲ ਲਗਾਕੇ ਤੇ ਅਪਨੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਅੱਥਰੂ ਭਰਕੇ ਆਖਨ ਲੱਗੀ ਬੱਸ ਕਰ ਰੁਕੋ ਬੱਸ ਕਰ, ਭੈਨ ਤੂੰ ਬੜੀ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ।ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਹੈਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਆਖਦੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਪਰੀਤੀ ਤੇ ਹਰਖ ਦਿਲਵਿੱਚ ਵਧਾਉ ਤੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂਵਾਦ ਗਾਉ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰੋ ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾ ਸੁਣੇ, ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਏਹ ਲੈ ਓਹੋ ਪੱਤਰ ਜੇਹੜਾ ਤੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਤੇ ਪੜਹ ਕੇ ਧੀਰਜ ਧਰੋ, ਫੇਰ ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ ਲਿਖ ਲੈਣਾ, ਏਹ ਪੱਤਰ ਅਪਨੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰੱਖਣਾ॥ 

{{gap}}ਜਦ ਪੱਤਰ ਰੁਕੋ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਮਲ ਮਲ ਕੇ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਇਧਰ ਉਧਰ ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਹੋ ਕੇ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਛਣ ਲਗੀ, ਮੈਂ ਭੈੜੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈਆਂ ਕੇ ਜਾਗਦੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਸੇਠਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਟੋਹ ਕੇ ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਹੱਸ ਪਈ,ਤੇ ਕਾਗਤ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾਕੇ ਆਖਣ ਲਗੀ ਬੇਬੇ  ਜੀ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਈਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਦੱਸੋ ਖਾਂ ਤੁਸਾਂ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਰੋਟੀ ਕਾਹਦੇ ਨਾਲ ਖਾਹਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀਹ ਆਖਿਆਸੀ,ਸ਼ੇਠਨੀ ਜੀ ਨੇ ਏਹ ਸੁਣ ਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rdzemxbfhtdgjiom1jawxkiolfxhnw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/98</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23638</id>
    <revision>
      <id>228397</id>
      <parentid>199276</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228397</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2470" sha1="ov4k1qkk9dsh5shwnqa0s0bpp40zgpe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੯੭)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਸਮਝ ਲੀਤਾ ਤੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਆਪਨੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਕੇ ਇਸ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਪਨਾ ਹੀ ਦੇਖਣਦਾ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਸੋ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕੈਹਣ ਲਗੀ ਰੁਕੋ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਤੈਨੂੰ ਕੀਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਮੈਂ ਰੋਟੀ ਅਜ ਬਤਾਂਉਂ ਰਾਇਤੇ ਤੇ ਕੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਖਾਦੀ ਸੀ ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਏਹੀ ਪੁਛਦੀ ਰਹੀ ਸਾਏਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਜਨਾਨੀਆਂ ਕਿਉਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੀਆਂਨੇ ਤੇ ਮਰਦ ਝਬਦੇ ਝਬਦੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਸਦੀ ਰਹੀ ਸਾਂ ਕੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਸੋਦਾਹੀ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਗਰਾਹ ਪਾਕੇ ਮੀਂਦਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਮਰਦ ਛੋਟੀ ਗਰਾਹੀ ਪਾਕੇ ਝਬਦੇ ਝਬਦੇ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇਂ। ਰੁਕੋਨੇ ਜਦ ਏਹ ਗੱਲ ਸੁਨੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਈ, ਤੇ ਹਿਠਾਂ ਧਿਆਨੇ ਕਰਕੇ ਕੈਹਣ ਲੱਗੀ । ਹੇ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਏਹ ਕੀਹ ਬਨ ਰਹਿਆ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੁਛ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ । ਫੇਰ ਸੇਠਨੀ ਵਲ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਆਖਨ ਲਗੀ ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਂ ਹਾਂਤੇ ਜਾਗਦੀ ਨਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਚ ਦੋਸੋ ਖਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਛ ਚਮੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਹੀਂ ਨਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਤੈਨੂੰ ਵਿਵਾਹੇ ਜਾਨੇ ਦਾ ਖਿਆਲ ਤੇ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਮਧਰ ਬਾਣੀ ਦੀ ਮੋਹਤ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਬਨਨ ਦੀ ਆਸ਼ਾ । ਏਹ ਤਿਨ ਭੂਤਨੇ ਚਮੜੇ ਹੋਏ ਨੇ ਸੋ ਵਿਚਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੁਣੇ ਲੈਹ ਜਾਵਨਗੇ ਏਹ ਕਾਗਤ ਹਛੇ ਮਾਂਦਰੀ ਦੇ ਹਥਾਂ ਦਾ ਜੰਤਰ ਹੈ ਸੋ ਇਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਕੋਲ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ov4k1qkk9dsh5shwnqa0s0bpp40zgpe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/99</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23643</id>
    <revision>
      <id>228398</id>
      <parentid>199277</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228398</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2389" sha1="tfm90y3sr9ejvt2425et7ywdja9auqw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯੮ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਰੱਖ।ਤੇ ਰੋਜ ਸਾਂਤਿ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ ਵਿਚ ਸਫਾ ਆਸ਼ਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਕੇ ਪੀਦੀ ਰਹਿਆ ਕਰ । ਤੇ ਸੰਧੜਾਂ ਵੇਲੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਸੰਧੜਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਚੌਕੀ ਦਿਤਾ ਕਰ ਫੇਰ ਬਸ ਤੇਰਾ ਉਮੈਦੀ ਦਾ ਭੂਤਨਾ ਆਪੇ ਹੀ ਉਤਰਕੇ ਚਲਾਜਾਵੇਗਾ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਾਲੂਮ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਕੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਾਗਦੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਗਿਆਨ ਨਿਦਾ ਦੀ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਅਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬਲ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਰਸੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਂ ਬਨ ਸਕਦੀ ਹੁਣ ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਵੱਟ ਦੇਕੇ ਰਸੀ ਪੱਕੀ ਕਰ ਦਿਤੀ ਹੈ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਖਿਆਲ ਗਿਆ ਹੈ ਕੇ ਮੇਰੀ ਆ ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਹੀ ਪੂਰੀ ਹੋਜਾਵੇਗੀ ॥

{{gap}}(ਸ਼ੇਠਨੀ) ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਭੇਨ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਠੀਕ ਹੋ ਜੋ ਕੁਛ ਤੂੰ ਆਖਨੀ ਹੈਂ । ਹੁਣ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਕੇ ਤੇ ਗਲਾਂ ਕਰਨਾਂ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਏਹ ਭੂਤਨੇ ਭੈਣਾਂ ਤੇ ਚੁੜੇਲਾਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਾਂ ਨਾ ਹੋਈਆਂ। ਤੇ ਏਹ ਰੰਨਾਂ ਜੇਹੜੀਆਂ ਖੇਡਦੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੁਝ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਾਂ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਏਹ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਇਕਦਿਨ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਹਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ਕੇ ਕਈ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਯਮ ਵਿਚ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਈਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਬੇਚੈਨੀ ਕਮਜੋਰੀ ਤੋਂ ਬਕਾਵਟ ਹੋਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੂਰਖ ਪ੍ਰਸ਼ ਉਸਵੇਲੇ ਕਿਥੇ ਖੜਾਵਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfm90y3sr9ejvt2425et7ywdja9auqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/100</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23648</id>
    <revision>
      <id>228399</id>
      <parentid>199278</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228399</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="te11ew6esp0q8jqpwdxkt1sh6887pft" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯੯ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਜੇਹੜੀ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਆਜਾਂਦੀ ਏ ਓਹ ਤਾਂ ਝਟ ਉਠ ਕੇ ਤੇ ਅਪਣੇ ਘਰਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਛ ਚਮੜਿਆ ਹੋਯਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜੇਹੜੀ ਕੋਈ ਭਲੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਖਡਾਨ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਓਹ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਯਾ ਕੈਹ ਸਕਦੀ । ਰੁਕੇ ਜੋਹੜੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਸਿਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕਰ ਖੇਡਦੀਆਂ ਨੇ ਓਹ ਜਨਾਨੀਆਂ ਜਰੂਰ ਭੈੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾ ਤੋਂ ਕਾਮ ਚੇਸ਼ਟਾ ਤੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਯਾ ਪਤੀ ਪਰਦੇਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਯਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਭੇੜੀ ਜਨਾਨੀ ਦੀ ਸੋਹਬਤ ਨਾਲ ਭੇੜੇਭੈੜੇਕਮ ਕਰਕੇ ਅਪਨੀ ਮਰਜੀਆਂਪੁਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹੈਨ ਸੋਤੂੰ ਏਹ ਸਚ ਜਾਣ ਲਈ ਕੇ ਸਵਾ ਚਿੰਤਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਾਮਨਾ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਚਮੜਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਠੀਕ ਹੈ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਈਆਂ ਤੇ ਹੁਨ ਮੈਂ ਕਦੀ ਭੀ ਅਜੇਹੀ ਉਤਾਵਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੀ । ਜਦ ਈਸ਼ਰ ਨੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਜੇਹਾ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮੈਂ ਗਰੀਬਨੀ ਦਾ ਮੋਹ ਤੇ ਹਰਖ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਸਵਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਹੋਰ ਕੀਹ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਗਲ ਵਿਚ ਇਸ ਗਲਦਾ ਨਾ ਭੀ ਨਾ ਲਵਾਂਗੀ। ਤੇ ਤੁਸਾਡੇ ਅਗੇ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਭੀ ਏਹੀ ਹੈ ਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਕੈਹ ਦੇਨਾ ਕੇ ਹੁਨ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਧਰਮ ਆਗਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਨਾ ਮੁਖ ਧਰਮ ਹੈ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>te11ew6esp0q8jqpwdxkt1sh6887pft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/101</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23653</id>
    <revision>
      <id>228400</id>
      <parentid>199444</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228400</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2169" sha1="2nkd17liy4wkkqrc25ldupe4fwxaw16" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦੦ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਮੈਨੂੰ ਡੇਰ ਹੋਗਈ ਹੈ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਅਕੱਲੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਨੇ ਮਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਵਨ ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਛ ਇਸਦਾ ਜੁਆਬ ਲਿਖਨਾ ਹੈ ਲਿਖ ਦੇ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਕੀਹ ਲਿਖ ਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਦਸੋ॥


{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੀ ਰੁਕੋ ਜਦ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਭਰਤਾ ਤੂੰ ਬਨਾਨਾ ਚਾਂਹਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਛ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਲਿਖ ਦੇਹ। ਮੈਂ ਕੀਹ ਦੱਸਾਂ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਜੀ ਓਹ ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅਗੇ ਪਰਾਰਥਨ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਦਾਨ ਮੰਗਦੇ ਨੇ।ਤੇ ਮੈਂ ਕੀਹ ਹੁਨ ਹੋਰ ਲਿਖਾਂ। ਕੋਈ ਪੱਤਰ ਮੇਰੇ ਨਾ ਦਾ ਤੇ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੀ ਰੁਕੋ ਈਸ਼ੁਰ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਹੈ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਤੈਨੂੰ ਅਪਨੀ ਪਤਨੀ ਬਨਾਨ ਵਾਸਤੇ ਦਾਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ । ਸੋ ਹੁਨ ਤੂੰ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਚਾਹਨੀ ਹੈਂ ਲਿਖ ਦੇਹ । ਕਿੰਊਂ ਜੋ ਏਹ ਪੱਤਰਤੇਰਾ ਦੇਖਕੇ ਫੇਰ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰ ਜਗਾ ਨਾ ਢੂੰਡੇਗਾ।

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਕਾਗਤ ਕਲਮ ਤੇ ਦਵਾਤ ਕੱਢ ਕੇ ਤੇ ਲੌ ਜੋ ਕੁਛ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੈ ਲਿਖ ਦਿਆਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹਾਂ ਬੀਬੀ ਜਲਦੀ ਕਰਨਾ। ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਕੀਹ ਆਖਨਗੇ ਕੇ ਕਿਥੇ ਬੈਹ ਰਹੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਵਿਚਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆਂ ਹੈ ਜਗਤਨਾਥ ਸਰਬਗਯ ਸੱਚਦਾਨੰਦ ਤੇਰੀ ਮਹਮਾ ਦਾ ਕੋਈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2nkd17liy4wkkqrc25ldupe4fwxaw16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/102</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23658</id>
    <revision>
      <id>228401</id>
      <parentid>199385</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228401</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2192" sha1="mtget099xufwv8sql8u70oof6nhqxn6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦੧)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸੱਕਦਾ । ਜੇ ਤੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਾਬੂ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗਰਹਿਤ ਦੇ ਨਿਰਬਾਹ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਪਰਾਰਥਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਰ ਕੇ ਉਸਦੀ ਟੈਹਲ ਸੇਵਾਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਾ ਹਜਾਰ ਹਜਾਰ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਾਂਗੀ ॥
{{center|ਹਸਤਾਖਰ ਰੁਕੋ ਕੰਨਯਾ}} 

{{center|ਫੱਗਨੋ ੨੭ ਸੰਮਤ ੧੯੧੧}} 
--------------------------
{{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਸੇਠਲੀ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ,ਕਹਿਆ ਲੋਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਹੋਰ ਹੁਨ ਕੀਹ ਲਿਖਨਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਬੱਸ ਏਹੀ ਠੀਕ ਹੈ,ਹੋਰ ਕੀਹ ਲਿਖਨਾਈ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਾਬੂ ਆਗਏ ਹੋ, ਲੈ ਹੁਨ ਤੂੰ ਸੌ ਰਹੋ॥

{{gap}}ਤੇ ਮੈਂ ਜਾਨੀ ਹਾਂ ਏਹ ਕੈਹ ਕੇ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਅਪਨੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈ ਤੇ ਰੁਕੋ ਅਪਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਸੌਂ ਰਹੀ॥

{{gap}}ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਦੁਕਾਨ ਉਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਪਾਸ ਆਇਆ ਉਹਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਹ ਕਾਗਤ ਰੁਕੋ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਦੇਕੇ ਕੈਹਾ ਲੌ ਬਾਬੂ ਜੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀ ਸਮਝੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਤੇ ਰੁਕੋ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਗੇ ਜੋ ਈਸ਼ੁਰ ਦੀ ਮਰਜੀ । ਮੈਂ ਪੰਡਤ ਜੀ ਨੂੰ ਲੋਕਕ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰ ਕੇ ਦਿਨ ਥਿੱਤ ਵਾਰ ਸਭ ਪੁਛ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਫੇਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਸਗਨ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ॥

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਥੋੜਾਕੁ ਚਿਰ ਗਲਾਂ ਕਰਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mtget099xufwv8sql8u70oof6nhqxn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/103</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23663</id>
    <revision>
      <id>228402</id>
      <parentid>199386</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228402</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2368" sha1="ifaqdazu72wu9wtmswa5xrw1mfb586g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦੨ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਅਪਨੇ ਘਰ ਓਹ ਕਾਂਗਤ ਲੈਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਅਪਨੇ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਲਗ ਗਏ।

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੱਚਾ ਇਧਰ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕੁੜਮਾਈ ਬਾਬੂ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨਾਲ ਹੋਗਈਸੀ, ਉਧਰ ਦੇਖ ਪਰਮੇਸਵਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸਤਰਾਂ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਮੈਂਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਤਿਆਂ ਛਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਓਹ ਉੱਥੋਂ ਟੁਰਕੇ ਤੇ ਇਕ ਹੱਛੇ ਰੌਨਕ ਵਾਲੇ ਸ਼ੈਹਰ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਾ ਓਥੋਂ ਜਾਕੇਤੇ ਮੇਹਨਤ ਮਜੂਰੀ ਕਰਨ ਲਗਪਿਆ ਦੋ ਭਰੈ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹਿਆ ਤੇ ਜਦ ਕੁਛ ਪੰਜ ਦਸ ਰੁਪੈ ਪੱਲੇ ਹੋਗਿਉ ਸੂ ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਸਬਜੀ ਦੀ ਹੱਟੀ ਪਾ ਲੀਤੀਸੀ॥ਵਰੇਹ ਦਿਨ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਕੱਮ ਹੱਛਾ ਬਨਗਿਆਂ ਰੁਪੈ ਦੋ ਚਾਰ ਸੈ ਪਾਸ ਹੋਗਿਆ ਸੂ  ॥ ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹੁਨ ਮੈਂ ਪੰਜ ਦਸੇ ਦਿਨ ਲਾਕੇ ਤੇ ਕਿਦਰੋਂ ਅਪਨੀ ਜਨਾਨੀ ਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਟੋਲ ਲਿਆਵਾਂ। ਏਹ ਸਲਾਹ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਤੇ ਓਹ ਇਕ ਦਿਨ ਓਥੋਂ ਟੁਰਪਿਆ ਤੇ ਆਕੇ ਓਸੇ ਸਰਾਂ ਵਿਕ ਦੇਖਨ ਲਗਾ ਬਥੇਰਾ ਏਧਰ ਓਧਰ ਪੁਛਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਿਥੇ ਸਾਂ। ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਸੇਪਿੰਡ ਜਿਥੋਂ ਅਸੀਂ ਨਿਕਲੇ ਸਾਂ ਗਿਆ । ਉਸਥਾਂ ਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਥੇਰਾ ਕਿਹਾ ਕੇ ਹੁਨ ਏਥੇ ਰੈਹ ਪਵੋ ਪਰ ਨਾਂ ਰਹਿਆ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ ਗਿਆਂ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ifaqdazu72wu9wtmswa5xrw1mfb586g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/104</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23668</id>
    <revision>
      <id>228403</id>
      <parentid>199390</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228403</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2334" sha1="sgitxrany2ujczikgdvrvwdlrkmbf8s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦੩ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਸਾਡੇ ਸਾਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਫਿਰਿਆ, ਜਦ ਕਿਧਰੇ ਨਾ ਪਤਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਏਹ ਸਮਝਕੇ, ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਵਨ ਗੀਆਂ ਯਾਂ ਕਿਧਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਗਈਆਂ ਹੋਵਨ ਗੀਆਂ। ਫੇਰ ਮੁੜਕੇ ਅਪਨੇ ਓਸੇ ਸ਼ੈਹਰ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹਿਆ ਤੇ ਸਬਜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਹੱਟੀ ਕਰਨੇ ਲਗ ਪਿਆ। ਚਾਰ ਵਰ੍ਹੇ  ਕਮ ਹਛਾ ਚਲਿਆ ਤੇ ਰੁਪੈ ੫o00 ਹਜਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਗਿਆ ਫੇਰ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਏਹ ਬੜਾ ਖਿਆਲ ਹੋਗਿਆ ਕੇ ਮੈਂ ਹੁਨ ਕੋਈ ਜ਼ਨਾਨੀ ਕਰਾਂ। ਬਹੁਤ ਢੂੰਡ ਢਾਂਡ ਕੀਤੀਓ ਸੁ। ਪਰ ਕੋਈ ਮਿਲਦੀ ਜਾਤ ਦਾ ਸਾਕ ਹਥ ਨਾਂ ਆਇਆ। ਰੈਹ ਰਹਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇਕ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੀ ਜ਼ਨਾਨੀ ਅਪਨੇ ਘਰ ਵਸਾ ਲਈ। ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦਿਤਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਜਨਾਨੀ ਲਭ ਪਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੈਂਹਦਿਆਂ ਰੈਂਹਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਉਸ ਜਨਾਨੀ ਵਿਚੋਂ ਏਹ ਮੁੰਡਾ ਜੇੜ੍ਹਾ ਸਾਮਨੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ  ਜੰਮਿਆ। ਏਹ ਬੋਲਾ ਤੇ ਝੱਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹਾਲ ਮੈਂਨੂੰ ਮਿਲਨ ਦਾ ਤੈਂਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਪਿਉਦਾ ਕੱਮ ਵਧਗਿਆ।ਤੇ ਵਡਿਆਂ ਵਡਿਆਂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਨ ਹੱਥ ਜੋੜਨ ਲਗਾ ਇਕ ਵੇਰੀ ਹੋਨੀ ਨੇ ਐਸਾ ਚੱਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕੇ ਫੇਰ ਅਗੇ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਰੈਹਗਿਆ ਕਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਉਸਨੇ ਛੋਲੇ ਅੱਸੀ ਹਜਾਰ ਦੇ ਖਰੀਦੇ । ਛੋਲੇ ਭਾ ਵਿਚ ਟੁਟ ਗਏ।ਰਕਮ੩੦&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sgitxrany2ujczikgdvrvwdlrkmbf8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/105</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23673</id>
    <revision>
      <id>228404</id>
      <parentid>198841</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228404</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2485" sha1="9wqykyda7ea8pn9ue5sa4t4pru5awpb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦੪)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ। ਫੇਰ ਸਾਹੂਕਾਰ ਤਾਂ ਸਾਕਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ ਨਾਲੇ ਪੁਰਾਨੇ ਸਾਹੁਕਾਰ ਸਨ,ਓਹਤਾਂ ਭਰ ਗੁਜਰੇ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੁਛ ਵਿਕ ਵਿਕਾ ਕੇ 
ਭੀ ਰਕਮ ਘਟਦੀ ਪੂਰੀ ਨਾਂ ਹੋਈ। ਬਾਕੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਨੂੰ੮ ਰੁਪੈ ਮੈਹੀਨੇ ਦਾ ਨੌਕਰ ਹੱਟੀ ਤੇ ਹੁੱਕਾਂ ਪਾਨੀ ਪਿਆਂਨਤੇ ਆਏ ਗਏ ਦੀ ਟੈਹਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਰਖ ਲੀਤਾ। ਸਮਾ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ ਓਹ ਜਨਾਨੀ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਇਸੇ ਗਮ ਵਿਚ ਮਰਗਈ ਸੀ ਫੇਰ ਏਹ ਨੂੰ ਪਾਲਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੇ ਸੀ ਸੋ ਇਸਦਾ ਹਾਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੈੜਾ ਤੇ ਖਰਾਬ ਹੋਗਿਆਂ ਭੈੜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਨ ਵਿਚ ਹੀ ਝੱਲਾ ਤੇ ਬੋਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਖੈਰ ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੁਪਈਆ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਜੁਆਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਓਹ ਫੇਰ ਓਥੋਂ ਟੁਰ ਕੇ ਤੇ ਓਸੇ ਸੈਹਰ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹਿਆ ਜਿਥੇ ਅਸੀਂ ਮਾਂ ਤੇ ਧੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਾਂ, ਤੇ ਇਕ ਲਕੜੀਆਂ ਵੇਚਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲਨੌਕਰ ਆਂਨ ਰਹਿਆ ਓਹ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਆਪਨਾ ਕੰਮ ਭੀ ਸਾਰਾ ਕਰਵਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਥੇ ਕਿਥੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲਕੜੀ ਖਰੀਦਨ ਵਾਲਾ ਲਕੜੀਆਂ ਸੁਟਾਨਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੁੰਦਾਸੀ ਓਥੇ ਭੀ ਭੇਜਦੇਂਦਾ ਹੁੰਦਾਸੀ ਤੇ ਏਹ ਮੁੰਡਾ ਤਦੋਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਸੂ। ਸ਼ੈਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀਹ ਪਤਾ ਲਗਨਾ ਸੀ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੈਂਹਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਕ ਦਿਨ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਅਠੂੰਏਂ ਨੇ ਡੰਗ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਬੇ-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9wqykyda7ea8pn9ue5sa4t4pru5awpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/106</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23678</id>
    <revision>
      <id>228405</id>
      <parentid>199392</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228405</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2371" sha1="e2dgubhjt7h29qh1fqvg45l10njoo40" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{ ੧੦੫ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਤਰੈ ਦਿਨ ਇਕੋ ਤਪ ਚੜ੍ਹਿਆ ਰਿਹਾ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਘੋ ਲਹੂ ਆਵਨ ਲਗ ਪਿਆ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਘਟ ਗਈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕੈਹਨੇ ਲਗੀ।

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਪੀਏ ਰੁਕੋ (ਅਖੀਆਂ ਵਿਚ ਅੱਥਰੂ ਭਰ ਕੇ) ਹੁਨ ਤੂੰ ਕੀਹ ਕਰੇਂਗੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੁਨ ਨਹੀਂ ਬੱਚਦੀ ਜਾਪਦੀ ਤੇਰਾ ਵਿਵਾਹ ਦੇਖ ਲੈਂਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੜੀ ਰਾਜੀ ਹੋਕੇ ਮਰਦੀ ਹੋਰ ਕੀਹ ਮੈਂ ਬਨਾਨਾ ਸੀ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂਨੂੰ ਭੀ ਬੜੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ। ਤੇ ਮੇਰੇ ਅੱਥਰੂ ਭਰ ਗਏ। ਤੇ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕਿਉਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਬਿਲੇ ਲਾਕੇ ਤੇ ਫੇਰ ਚੱਲਨ ਦਾ ਨਾ ਲੈਂਨਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਰੋਂਦੀ ਹੀ ਮਰਜਾਵਾਂਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਹੋਸ਼ ਕਰੋ ਕੁਛ ਖਾਂਨ ਪਾਨ ਵਾਸਤੇ ਦਸੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੁਨੇ ਬਨਾਵਾਂ॥

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਪਿਆਰੀ ਧੀਏ ਰੁਕੋ ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਆਖਦੀ ਹੁਨ ਮੈਂਨੂੰ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸਦ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਬਾਂਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਕੜਾ ਜਾਵਾਂ। ਸਵਾਸਾਂ ਦਾ ਕੀਹ ਭਰੋਸਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਦਿਲ ਦੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਨਾਂ ਰਹ ਜਾਏ, ਹੋਰ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ ਤੇਨਾਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਪਨੇ ਸਾਕ ਅੰਗ ਦੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਹੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਨਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਜੋ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰ
.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e2dgubhjt7h29qh1fqvg45l10njoo40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/107</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23681</id>
    <revision>
      <id>228406</id>
      <parentid>199393</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228406</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2276" sha1="cwipcr1ucsd7bijkpmmtbsa36yaxjad" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦੬ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਚੁਕੇ ਨੇ ਤੇ ਕਰਨਗੇ ਸਭ ਤੈਂਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਵਨਗੇ, ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਦੀ ਪਰੀਤੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਨਾਲੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਧੀਕ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਹੈ ਭੀ । ਸੋ ਮੇਰੇ ਭੇੜੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਂਨੂੰ ਅਪਨੇ ਘਰ ਵਸ ਦਿਆਂ ਨਹੀਂ ਡਿਠਾ। ਹੱਛਾ ਜੋ ਉਸਦੀ ਮਰਜੀ ਸੋਈ ਠੀਕ ਹੈਂ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੀਹ ਵਸ ਹੈ ਕਿੱਥੇ ਨੇ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰੀ। ਉਨਾ ਨੂੰ ਜੇ ਜਾਗਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਖਾਂ॥

{{gap}}ਏਹ ਸੁਣਕੇ ਮੈਂ ਸੋਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਵਲ ਗਈ ਤੇ ਜਾਕੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕੈਹਾ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਮਾਂ ਪਈ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੈਂਹਦੀ ਏ ਜਾ ਬੁਲਾ ਸੁ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਜੋ ਆਪਨੀ ਸੰਥਾ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਕੇ ਤੇ ਈਸ਼ਰ ਈਸ਼ਰ ਈਸ਼ਰ ਆਖ ਕੇ ਪੁਛਨ ਲਗੀ। ਰੁਕੋ ਹੁਣ ਮਾਈ ਦਾ ਕੀਹ ਹਾਲ ਹੈ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ ਨਾਂ।

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਂ ਕੀਹ ਦਸਾਂ ਓਹ ਤਾਂ ਘੜੀ ਮੁੜ ਇਹੋ ਕੈਹੁੰਦੀ ਹੈ ਰੁਕੋ ਹੁਣਨਹੀਂ ਮੈਂ ਬਚਨਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਅਜੇਈਆਂ ਗਲਾਂ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਸਗੋਂ ਐਵੇਂ ਬੇ ਅਰਬ ਪਈ ਰੋਨੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀ ਚਲੋ ਖਾਂ ਚਲ ਕੇ ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਦਿਓ ਸੂ 

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਓਸ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਜਿਥੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸੀ ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਹਨਲਗੀ ਮਾਈ ਜੀ ਹੇ ਮਾਈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cwipcr1ucsd7bijkpmmtbsa36yaxjad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/108</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23686</id>
    <revision>
      <id>228407</id>
      <parentid>199394</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:03:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228407</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2368" sha1="43sdxiuhbtpj32xq71pzftpmp05mp6c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦੭)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਜੀ ਸੁਨਾਓ ਹੁਣ ਕੀਹ ਹਾਲ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਹਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਨਾ ਹਾਲ ਹਵਾਲ ਦਸੋ ਤਾਂ ਫੇਰ ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਾਈਏ॥

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਧੀਏ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੈਨੂੰ ਭਾਗ ਲਾਵੇ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗਨ ਰਖੇ ਸਤ ਪੁਤਰੀ ਕਰੋ ਮੈਂ ਕੋਈ ਅਪਨਾ ਹਾਲ ਦਸਨ ਵਿਚ ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਮੇਰੀ ਦੇਹੀ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਚਰਖੇ ਵਾਂਗਣ ਹੋ ਗਈਏ ਹੁਣ ਏਹ ਕਿਸੇ ਕਮ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ ਸੋ ਹੁਣ ਇਹੋ ਪਇਆ ਸੁਝਦਾ ਹੈ ਕੇ ਹੋਰ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਜਮਦੂਤ ਲੈਜਾਵਣਗੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਭੈੜੀ ਜੂਨ ਵਿਚ ਜਾ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗੀ।ਧੀਏ ਮੈਂ ਤਾਂ ਏਹ ਹੀ ਹੱਥ ਜੋੜਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਈਸ਼ੁਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਭੈੜੀ ਜੂਨ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਵੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੁਹਾਡੇ ਜਹੇ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਾਈ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰੀਰ ਹੋ ਤੁਸਾਡੀ ਕਲਿਆਣ ਇਸ਼ੁਰ ਕਰੇਗਾ ਏਹ ਗਲਾਂ ਛਡੋ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦਸੋਖਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਹੈਜੇ ਜੋ ਤੁਸੀ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਹੁਣੇ ਪੂਰਾ ਕਰਦਿਆਂ। ਦਸੋ ਹੁਣ ਫੇਰ ਵੇਲਾ ਜੇ॥

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਧੀਏ ਏਹ ਸਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਸਨੀਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਮਰਗਈ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਅਪਨੀ ਧੀ ਜਾਨ ਕੇ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਬਿਲੇ ਲਾਈ। ਤੇ ਫੇਰ ਭੀ ਇਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀਂ ਹੋਰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀਹ ਆਖਾਂ ਬਸ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਵਸ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਪਕੜ ਕੇ ਤੇ ਮਾਈ ਵਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮਾਈ ਜੀ ਏਹ ਰੁਕੋ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਭੈਨ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਜੋ
' ਮਰਗਈ ਤਾਂ ਮੈਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>43sdxiuhbtpj32xq71pzftpmp05mp6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/109</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23692</id>
    <revision>
      <id>228408</id>
      <parentid>199395</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228408</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2487" sha1="2kgckgvjgo5knpew082hdkdzjt416fe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦੮ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਏਹ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕੇ ਏਹਨੂੰ ਅਪਨੀ ਧੀ ਜਾਣੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਤੇ ਰੁਕੋ ਦੀ ਪਰੀਤੀ ਵਿਚ ਸੰਸ਼ਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਦਸਖਾਂ ਤੇ ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਅਪਨੇ ਨਾਲ ਗੁਸੇ ਯਾਂ ਤੰਗ ਹੁੰਦਿਆਂ ਡਿਠਾ ਹੈ। ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਭੈਨ ਆਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂਦੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕੀ ਭੈਨ ਜਾਨਦੀ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਧੀਏ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਅਪਨੀਆਂ ਅਖੀਆਂ ਸਾਮਨੇ ਤੇਰੀ ਸਪੁਰਦ ਕਰਨੀ ਹਾਂ। ਰੁਕੋ ਏਹ ਤਾਂ ਜਾਨੇਗੀ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂਦੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਰੀਤੀ ਅੰਤ ਤਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਾਲੇ ਧੀਏ ਹੁਣ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਤੁਸਾਂ ਬਾਬੂ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਦੋਨਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਧੀ ਕਿਧਰੇ ਦੁਖੀ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਆਨੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਾਈ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕੀਹ ਗਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਗੇ ਕਦੀ ਕਿਸਨੂੰ ਅਠੂੰਏਂ ਨਹੀਂ ਲੜੇ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ ਸੀ ਸੋ ਹੁਣ ਪੰਜ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਨੇ ਅਰਾਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਰੁਕੋ ਦੇ ਵਿਵਾਹ ਵਿਚ ਸਬ ਕੁਛ ਆਪ ਅਪਨੀ ਹਥੀ ਕਰਨਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਕੋਲੋਂ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਿਆ ਕਰੋ॥

{{gap}}(ਮਾਂ) ਧੀਏ ਠੂਏਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਵੇਰੀ ਲੜੇ ਨੇ ਪਰ ਔਹ ਜੇਹੜਾ ਸੰਘੋ ਲਹੂ ਆਵਨ ਲਗ ਪਿਆ ਏ ਏਹ ਮੌਤ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸਦੇ ਆਵਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਜਨਾਨੀ ਯਾਂ ਮਰਦ ਵੀਹ ਵਿਸਵੇ ਤਾਂ ਮਰ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2kgckgvjgo5knpew082hdkdzjt416fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/110</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23697</id>
    <revision>
      <id>228409</id>
      <parentid>199396</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228409</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="8a4455czx008dan46no17vccwasx9sr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦੯ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕੋਈ ਮਰਨ ਦਾ ਡਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਧੀਏ ਅਜ ਵੀ ਚਲਣਾਂ ਹੋਰ ਵਰੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਭੀ ਚਲਨਾ ਅਕਸਰ ਮਰਨਾ ਹੀ ਹੈ ਨਾਂ ਸੋ ਫੇਰ ਮਰਨ ਦਾ ਕੀਹ ਡਰ ਹੈ ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਬੁਲਾਵੇ ਤਦ ਹੀ ਸਹੀ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਹੈਸੀ ਸੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਦਸ ਛਡੀ ਹੈ,ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀ ਹੁਣ ਅਪਨੀ ਤਸੱਲੀ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ ਤੇ ਕਰ ਲੌ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਨ ਘੜੀ ਘੜੀ ਹਿਠਾਂ ਹਿਠਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਜੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਲੱਖੀ ਲੱਖੀ ਵੇ ਲੱਖੀ (ਏਹ ਗਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਗਰੀਬਣੀ ਦਾ ਪੁਤਰ ਸੀ) ਬੁਲਾਕੇ ਕੈਹੋ ਸੂ, ਬੀਬਾ ਜਾਖਾਂ ਹੱਟੀ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਮਾਈ ਦੇ ਸੰਘੋ ਲਹੂ ਜਾਂਵਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਹਕੀਮ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਤੇ ਘਰ ਆਵਣ॥

{{gap}}(ਲਖੀ) ਹੱਛਾ ਜੀ ਏਹ ਲੌ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਗਿਆ ਤੇ ਝਟ ਹਟੀ ਵਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਜਾਕੇ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਹਿਓ ਸੂ, ਸੇਠ ਜੀ ਮਾਈ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘੋਂ ਲਹੂ  ਆਵਨ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈ ਤੋਂ ਸੇਠ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿਸੇ ਹਕੀਮ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਤੇ ਘਰ ਆਵੋ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਏਹ ਸੁਨਕੇ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ ਲਹੁ ਆਵਨਾ ਬੜਾ ਭੈੜਾ ਹੈ। ਕੈਹਨ ਲਗੇ ਤੂੰ ਚਲ ਕੇ ਆਖ ਮੈਂ ਕੈਹ ਆਇਆਂ ਤੇ ਓਹ ਹਕੀਮ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਤੇ ਆਂਵਦੇ ਨੇ। ਲੱਖੀ ਤਾਂ ਭੱਜਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਨੇਹਾ ਜਾ ਦਿੱਤੋ ਸੂ। ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਉਠ ਕੇ ਹਰਗੋਪਾਲ ਤੇ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਹਕੀਮਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8a4455czx008dan46no17vccwasx9sr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/111</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23705</id>
    <revision>
      <id>228410</id>
      <parentid>199445</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228410</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2308" sha1="4eeqal7k5h2x0j0zyccdx4s2wmakjzq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੦)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਤੇ ਦੁਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਤੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ॥

{{gap}}ਜਦ ਦੁਵਾਂ ਨੇ ਜਾਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮਾਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕੇ ਜੈਹਰ ਦਾ ਅਸਰ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਦਵਾਈ ਕੁਛ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਤੇ ਫੇਰ ਦੁਵਾਂਨੇ ਉਰੇ ਹੋਕੇ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਹਾ ਕੇ ਮਾਈ ਹੁਨ ਬਚੇਗੀ ਨਹੀਂ ਮਸਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਸਵਾਸ ਲਏਗੀ। ਜੈਹਰ ਜੋਰ ਵਿਚ ਹੋਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕੁਛ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਕਰਵਾਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਰਾਓ, ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਅਰਕ ਜਵੈਨ ਪਾਨੀ ਦੀ ਜਗਾ ਦੇਂਦੇ ਰਹੋ। ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਹੁਨ ਆਗਿਆ ਦਿਓ॥

{{gap}}ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੋਰ ਕੇ ਤੇ ਆਪ ਅੰਦਰ ਆਏ ਤੋਂ ਸੇਠਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਜੋ ਜੋ ਹਾਲ ਹੈਸੀ ਸਭ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ।ਤੇ ਕੈਹਾ ਕੇ ਮਾਈ ਹੁਨ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗੀ । ਸੋ ਹੁਨ ਤੂੰ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਗ ਪਉ ਤਾਂ ਕੇ ਰੁਕੋ ਫੇਰ ਹੈਰਾਂਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਏਹ ਗਲ ਕੈਹ ਕੇ ਤੇ ਆਪ ਅਰਕ ਲੈਂਨ ਵਾਸਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਰੁਕੋ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਮਾਈ ਕੋਲ ਜਾਬੈਠੀਆਂ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗੀਆਂ।

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰਾਂਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਅੱਜ ਭੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਨ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰੀ ਸ਼ਰਮ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਨੇ। ਏਹ ਸਮਝ ਕੇ ਜੋ ਅਸਾਂ ਹੁਨ ਇਸ ਘਰ ਢੁੱਕਨਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇ ਅੱਜਵੀ ਕੁਛ ਪਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4eeqal7k5h2x0j0zyccdx4s2wmakjzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/112</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23709</id>
    <revision>
      <id>228411</id>
      <parentid>199446</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228411</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="0dl5wlceshy16s9qfu8bnawfurj5r2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੧ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਮੈਂ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਭਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਣ ਤੇ ਗਿਆਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਦੀ ਢਿੱਡ ਭਰ ਘੱਤਦਾ ਹੈ ਏਹ ਤਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਵੱਦ ਤੋਂ ਵਦ ਚੇਸਟਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਰੈਂਹਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਹੁਨ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿਤਵਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਮਾਤਾ ਜੀ ਵਲ ਹੈ।ਤੇ ਮੈਂ ਦੇਖ ਦੇਖ ਪਈ ਵਿਚਾਰਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਹੁਨ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖ ਪਾ ਰਹੇ ਨੇ ।ਬੇਬੇ ਜੀ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝਗੜੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਪਰ ਏਹ ਸ਼ਰੀਰ ਜੀਵ ਨਾਲ ਕਦੀ ਜਾਂਦਾ ਭੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਕਹੀਆਂ ਭੋਲੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕਰਨੀ ਹੈਂ। ਏਹ ਪਰੀਤੀ ਜੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੀਵ ਅਪਨੇ ਆਪਨੂੰ ਸਖੀ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਰੀਰਦੀ,ਸਭ ਸਨਤ ਬਨਤ ਬਣਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਕੱਪੜੇ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਫੇਰ ਵਿਛੜਣ ਣ ਲਗਿਆਂ ਬੜੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵ ਦੀ ਪਰੀਤੀ ਦੇਹੀ ਨਾਲ ਸੁਖ ਸਨਬੰਧ ਕਰ ਕੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਦੇਹਾਂਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਬੜੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾਏ ਜੋ ਪਰੀਤ ਜਥਾਜੋਗ ਰਖੇ ਅਥਵਾਂ ਨਾ ਬਹੁਤੀ ਤੇ ਨਾ ਥੋੜੀ। ਜਦ ਤਕ ਸਨਬੰਧ ਬਨਿਆਂ ਰਹੇ ਉਸਨੂੰ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਜਦ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੇ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਅਕਸਰ ਜਦ ਇਕ ਚੀਜ ਅਥਵਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0dl5wlceshy16s9qfu8bnawfurj5r2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/113</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23714</id>
    <revision>
      <id>228412</id>
      <parentid>199447</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228412</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2334" sha1="ca0413niveq2cp3sb3m2fhwhkh32mtf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੨ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਜੀਵ ਨਾਲ ਪਰੀਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਛੜਨ ਦਾ ਹੇਰਵਾ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਹੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਲੋਕ' ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਵਦੇ ਨੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਏਹ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਾਨਦਾ ਹੈ ਕੇ ਜੋ ਆਦਮੀ ਅਥਵਾ ਇਸਤਰੀ ਮਰਜਾਂਦੀ ਹੈ ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਓਹ ਕਦੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਓਹ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਬੜੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਹੋ ਰੋਂਦੇ ਨੇ। ਖਾਲੀ ਲੌਕਕ ਵਿਵਹਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਣ ਨੂੰ ਰੋਨੇ ਤੇ ਝਾਟੇ ਖੋਹਣੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਨੇ। ਜੋ ਬੁੱਧੀਵਾਂਨ ਜੀਵ ਹੈਨ ਹੁਣ ਓਹ ਤਾਂ ਕਦੀ ਭੀ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ । ਏਹ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕੇ ਨਾ ਕੇ ਜਿਸ ਜੁਆਨ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪਹਲਾ ਬੱਚਾ ਵਰਹੇ ਯਾ ਦੂੰ ਦਾ ਹੋਕੇ ਮਰਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਣ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਵਨ ਦੇਦੀਆਂ ਨੇ । ਤੇ ਜਦ ਓਹ ਵਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਪੁਤ ਯਾ ਪੋਤਾ ਮਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰੋਨਾ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ॥ ਇਸ ਤਰਾਂ ਜੁਆਨ ਪਿਓ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁਤਰ ਧੀਆਂ ਰੋਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਬਢੇ ਨੂੰ ਹਸ ਹਸ ਕੇ ਸਾੜ ਫੁਕ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਜੇ ਏਹ ਪਰੀਤੀ ਇਕੋ ਜਹੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਭ ਵੇਲੇ ਇਕੋ ਜਹੇ ਰੈਹਿੰਦੇ ॥ ਲੋਕ ਲੌਕਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਕੇ ਝੂਠਦੀਆਂ ਪੰਡਾਂ ਅਪਨੇ ਉੱਪਰ ਚੁਕ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਕਰਨੀ ਪਰਵਾਨ ਨ ਕਰਕੇ ਦੁਖ ਪਾਂਦੇ ਰੈਂਹਦੇ ਨੇ। ਬੁੱਧੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ca0413niveq2cp3sb3m2fhwhkh32mtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/114</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23719</id>
    <revision>
      <id>228413</id>
      <parentid>199448</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228413</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2420" sha1="ly9uvaqpvfr8j9u0xynhqsnp1diewti" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੩ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਮਾਨ ਜੀਵ ਈਸ਼ੁਰ ਕਰਨੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਅੱਛਾ ਜਾਂਣਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਆਏ ਯਾ ਗਏ ਦਾ ਹਰਖ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਤੂੰ ਭੀ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹ ਚੁਕੀ ਹੈਂ ਕੇ ਈਸ਼ੁਰ ਨਿਆਏ ਕਾਰੀ ਹੈ। ਜਦ ਅਪਨੇ ਨਿਆਏ ਦੁਵਾਰਾ ਓਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਇਕ ਦੇਹੀ ਵਿਚੋਂ ਦੂਸਰੀ ਦੇਈ ਵਿਚ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਸਦੇ ਨਿਆਂ ਉਤੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਾ, ਤੇ ਰੂਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਲੋਗ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਅਪਨਾ ਆਪ ਖਰਾਬ ਤੇ ਨਕੰਮਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। ਬਹੁਤ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਬਾਕੀ ਸਰੀਰ ਉਪਰ ਪਏ ਦੁੱਖ ਪਾਂਦੇ ਨੇ । ਸੋ ਰੁਕੋ ਜਦ ਕੋਈ ਜੀਵ ਇਸ ਦੇਹੀ ਤੋਂ ਦੁਸਰੀ ਦੇਹੀ ਵਿਚ ਜਾਵੇ ਕਦੀ ਭੀ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।ਹਾਂ ਇਨਾਂ ਜਰੁਰ ਵਿਚਾਰਨਾ ਜੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੇ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਓਹ ਜੀਵ ਕੋਈ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ ਯਾ ਜੀਵ ਅਪਨੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਜਾ ਸੱਕਦਾ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੋ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਸਭ ਜੀਵ Wਤਰ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਸਿੱਖਨਾਂ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੇ ਓਹ ਭੀ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰੀਤੀ ਰਖੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ॥ 
{{gap}}(ਮੈਂ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਸਚ ਆਖਿਆ ਜੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕੀਤੀ ਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ।ਲੋਕਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਭੀ ਸਤ ਅਸਤ ਦੇਖਕੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰਕੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ ਜਿਸ ਲੌਕਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਈਸ਼ਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕੀਤੀ ਦੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ly9uvaqpvfr8j9u0xynhqsnp1diewti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/115</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23724</id>
    <revision>
      <id>228414</id>
      <parentid>199449</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228414</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2378" sha1="0mg2ri80fqdny5na1re9jefqfdteu4q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੪ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਨਿੰਦਾ ਅਥਵਾ ਹਾਨਤਾ ਹੋਵੇ ਓਹ ਕਦੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਹੀ ਰੋਂਦੀਆਂ ਦੇਖਨੀਆਂ ਕਦੀ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਏਹ ਅਗਿਆਨ ਸਾਡੀਆਂ ਭੈਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਨਸੀਬ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਵਿਚਾਰ ਹੋਸਲਾ ਬੁਧਿ ਤੇ ਸਾਂਤ ਹੈ।ਪਰ ਏਹ, ਕਿਉਂ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਜੋ ਓਹ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਦੇਂਦੇ ਨੇ। ਸੋ ਰੁਕੋ ਜਿਸ ਜੀਵ ਆਦਮੀ ਅਥਵਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਬੋਧ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਅਜੇਹੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰੈਹਨਾ ਪਸੰਦ ਹੈ।

{{gap}}(ਮੈਂ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਗਲ ਆਖੀ ਜੇ ਰੋਨੇ ਤੇ ਸਿਰ ਖੋਨੇ ਸਭ ਗਲਾਂ ਹੀ ਨੇ। ਜਿਨਾਂ ਚਿਰ ਲੌਕਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਨਾਂ ਚਿਰ ਹੀ ਰੈਹੰਦੇ  ਨੇ ਫੇਰ ਕੌਂਨ ਪਿਆ ਰੋਂਦਾ ਹੈ॥ ਐਵੇਂ ਭੈੜੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਅਪਨੇ ਆਪਦੀ ਮਿਟੀ ਖਰਾਬ ਕਰ ਛਡਦੀਆਂ ਨੇ। ਬੇਸਕ ਜੀਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਜੀਵ ਵਲੋਂ ਚਲਦਾ ਦੇਖਕੇ ਕੁਛਨਾਂ ਕੁਛਪਰੀਤੀ ਸੰਸਾਰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਚੀਜਾਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹਟਾਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਮੈਂਤਾਂ ਹੁਨ ਅਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਨ ਗਈ ਹਾਂ। ਜੋ ਜੀਵ ਮਰਦਾ ਕਦੀ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਜੁਨੀ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਜੂਨੀ ਆਂਵਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਸਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਚੂਕ ਹੈ : ਬਬ ਜੀ ਜਦ ਅਪਨੀ ਦੇਹੀ ਦਾ ਭੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਲ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0mg2ri80fqdny5na1re9jefqfdteu4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/116</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23729</id>
    <revision>
      <id>228415</id>
      <parentid>199452</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228415</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2376" sha1="b0erha0glks1usbrwgrlgs2vssh1956" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੫ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋਣਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਕੀਹ ਫਿਕਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਦੀ ਹਾਂ ਕੇ ਫਿਕਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਅਪਨੀ ਕਰਨੀ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹਾਂ ਰੁਕੋ ਸਚ ਹੈ ਤੂੰ ਆਪ ਸਭ ਕੁਛ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤੇ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਏਹੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਆਏ ਨੇ ਕਿਉਂ ਜੋ ਧਰਮ ਧਨ ਪਲੇ ਲੈਜਾਵਨ ਦੇ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਚੀਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਸੋ ਓਹ ਮਹਾਤਮਾਂ ਲੋਗ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਦੀ ਭੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਪਰੀਤੀ ਨਹੀਂ ਗੰਡਦੇ ਸਦਾ ਹੀ ਸੱਚਦਾ ਅਨੰਦ ਈਸਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਗਾਧ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦੇ ਰੈਂਹਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਰੁਕੋ ਖਟਕੇ ਭੀ ਓਹੀ ਕੁਜਲੈਜਾਂਦੇ ਨੇ ਨਾਂ। ਹੋਰ ਹਮਾਤੜਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਜਗ ਵਿਚ ਵੀ ਭੈੜਾ ਹਾਲ ਤੇ ਉਸ ਜਗ ਵਿਚ ਭੀ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੋਨਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਸੁਨੋਂ ਤੇ ਸਹੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕੀਹ ਆਖਦੇ ਜੋ। ਕੁਛ ਬੋਲਿਆ ਤੇ ਹੈਨ ਨੇ॥

{{gap}}(ਮਾਂ) ਧੀਏ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਏਹ ਪਈ ਆਖਨੀ ਹੈ। ਭੈੜਾ ਹਾਲ ਤੇ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਮੇਰੇ ਜਈਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਜਈਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜਹੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਏਥੇਭੀ ਨੌਕਰ ਟੈਹਲੀਏ ਕਮ ਧੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਓਥੇ ਭੀ ਸਭ ਸੁਖ ਦਾਇਕ ਚੀਜਾਂ ਅਗੇ ਹੀ, ਤਿਯਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ॥ ਧੀਏ ਮੇਰੇ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਹੌ । ਮੈਂਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਤੇ ਚਿਤ ਵਿਚ ਬੜੀ ਕਾਹਲੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b0erha0glks1usbrwgrlgs2vssh1956</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/117</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23734</id>
    <revision>
      <id>228416</id>
      <parentid>198853</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228416</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2350" sha1="5eegnx7xeolioue6ttvq6sx27k8etzz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੬)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੂੰ ਅਜੇਹੀ ਗਿਆਨ ਵਾਨ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੈਂ ਤੇ ਅੱਗੇ ਕੀਹ ਖਬਰੇ ਅਜੇ ਸਿਖੇਂਗੀ॥ ਫੇਰ ਐਸੇ ,ਭਰਤੇ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸੰਯੋਗ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਜੇ ਪਰਮੇਸਰ ਮੇਰੀ ਆਸੀਸਾਂ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਸੁਵਰਗਲੋਕ ਦੀ ਰਾਨੀ ਬਨਾਵੇ । ਹੋਰ ਮੈਂ ਕੀਹ ਹੁਨ ਆਖਾਂ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਹਸਕੇ ਬੜੀ ਰਾਜੀ ਹੋਕੇ ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਕੋਲ ਜਾਕੇ ਪੁਛਿਆ ਮਾਤਾ ਜੀ ਹੁਣ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਾਮ ਹੈ ਨਾ॥ ਲਹੁ ਤਾਂ ਬੰਦ ਹੋਗਿਆ ਹੈ।ਬੇਬੇ ਜੀ ਹੁਣ ਤਾਂ ਚੇਹਰੇ ਉੱਤੇ ਭੀ ਕੁਛ ਲਾਲੀ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੀਏ॥

{{gap}}(ਮਾਂ) ਧੀਏ ਰੁਕੋ ਮੈਂਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕੋਈ ਨਹੀਂ॥ ਪਰ ਏਹ ਸੁਝਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੁਣਨ ਕਰਕੇ ਪੀੜਾਂ ਘਟ ਹੋਗਈਆਂ ਨੇ ਤੇ ਬ੍ਰਿਤੀ ਭੀ ਹੋਰ ਹੋਗਈ ਹੈ॥ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਲ ਧਿਆਨ ਹੈ। ਤੇ ਇਹੋ ਪਈ ਸੋਚਣੀ ਹਾਂ ਕੇ ਓਥੇ ਲੇਖਾ ਪੂਰਾ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਹੀ ਕੁਛ ਬਣੇਗਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜਦੀ ਹਾਂ ਕੇ ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੇ ਮੈਂਨੂੰ ਜੀਵ ਜੂਨੀ ਦੇਨੀ ਹਈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਂ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰਖੀੰ  ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਬੜੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਸਚਿੰਤ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੋਕੇ ਜਾਨੀ ਹਾਂ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਨਾਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਲੜ ਲਗੀ ਹੋਈ ਹੈਂ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਧੰਨਯ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਧੰਨਯ ਹੈਨ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਮੈਨੂੰ ਈਸ਼ੁਰ ਕੋਲੋਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5eegnx7xeolioue6ttvq6sx27k8etzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/118</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23739</id>
    <revision>
      <id>228417</id>
      <parentid>198855</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228417</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2058" sha1="cptqbl6xl1lz2yc6wa29gp1yeco24t7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੭)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਅਪਨੀ ਦਾਸੀ ਕਰਕੇ ਮੰਗ ਲਵੋ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਖੇਡਾਂਦੀ ਰਹਾਂ ਕਰਾਂਗੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਾਈ ਜੀ ਈਸ਼ਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੌ। ਕੀਹ ਗਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਹੋ।ਮੈਂ ਪਾਪਨ ਅਪਰਾਧਨ ਕਿਸ ਗਿਨਤੀ ਵਿਚ ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇਛਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਛ ਹੋਨੇ ਦਿਓ । ਹੁਣ ਏਹ ਗਲ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਨਾ ਪਏ ਆਖੋ । ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਅਭਮਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨਗੀਆਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਪਨੇ ਜੋਗੀ ਭੀ ਨਾ ਰੈਹਨ ਦੇਵਨਗੀਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਰਬਗਯ ਈਸ਼ੁਰ ਦੇ ਗੁਨ ਗਾਵੋ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਛ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝੇ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਮਾਤਾ ਜੀ ਜੋ ਕੁਛ ਸੇਠਨੀ ਜੀਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਸੱਚ ਹੈ।ਤੁਸੀਂ ਸਰਬ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਈਸ਼ੁਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰੋ ਤੇ ਗਾਯੱਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਰਟਨਾ ਰਟੋ। ਹੋਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਿਸਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ ਦੇਖੋ ਈਸ਼ੁਰ  ਕੀਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਹ ਲੌ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਵੀ ਆ ਗਏ ਜੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਦੁਵਾਈ ਲੈ ਆਏ ਨੇ ਸੇਠ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੀ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਬੇਅਰਮਾਨੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਖੈਰ ਅਪਨੀ ਮਾਂ ਹੀ ਜੇ ਨਾ। ਜਿਤਨੀ ਟੈਹਲ ਕਰੋਗੇ ਅਪਨੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਜੇ।

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਾਈ ਜੀ ਲੌ ਅਰਕ ਪੀਓ। ਸੁਚੀ ਹੱਟੀ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆਂ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਮਾਂ) ਅੱਖੀਆਂ ਹੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ ਕੇ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cptqbl6xl1lz2yc6wa29gp1yeco24t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/119</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23744</id>
    <revision>
      <id>228418</id>
      <parentid>199462</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228418</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2310" sha1="mh9vmgfemi43w5lb5is8sloqhxil8xw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੮)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਕੌਲ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਕੜ ਲਿਆ ਤੇ ਇਕ ਦੋ ਘੁੱਟ ਪੀ ਕੇ ਕੇਹਨ ਲਗੀ ਸੇਠ ਜੀ ਹੁਨ ਮੈਨੂੰ 3ਸੀਂ ਖਾਦਾ ਪੀਤਾ ਬਖਸ਼ੋ । ਹੁਨ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋਨਾ ਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਹੁਣ ਹੋਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ਼ਾਂ ਕਰਨੀ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਾਈ ਜੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਕੀਹ ਬਖਸ਼ਾਂ ਮੋਰਾ ਤੁਸਾਂ ਕੋਈ ਦੇਨਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕਰਜਾ ਦੇਨਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਤਰਹਾਂ ਪਾਲਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਟੈਹਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ । ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਏਹ ਦਸੋ ਕੇ ਕੁਛ ਪੁੰਨ ਕਰਨਾ ਅਥਵਾ ਮਨਸਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਮੈਂ ਹਨ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇ ਹੁਕਮ ਕਰ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ । ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਹ ਹਜਾਰ ਤਾਕਨ ਦਾਨ ਕਰੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ । ਹੁਣ ਜੋ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਵੇਲਾ ਜੇ ਮੈਂ ਹਾਜ਼ਰ ਕਰ ਦਿਆਂ ॥

{{gap}}(ਮਾਂ) ਹਰੇ ਹਰੇ ਹਰੇ ਬੱਚਾ ਮੈਂ ਭੈੜੀ ਇਸ ਜੋਗ ਕਦ ਹੋਈ । ਮੇਰਾ ਦਾਨ ਤਾਂ ਏਹ ਹੈ ਕੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਵਿਵਾਹ ਦੇਨਾ। ਤੇ ਜੋ ਕੁਛ ਤੁਹਾਥੋਂ ਸਰੇ ਬੰਨੇ ਦੇ ਦੇਨਾ, ਜੇਕਰ ਕਦੀ ਰੁਕੋ ਦਾ ਪਿਉ ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਪਰਨਾਮ ਕੈਹ ਦੇਨਾ, ਤੇ ਕੈਹਦੇਨਾ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਬੇਮੁਖ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤੇ ਜੇਕਰ ਓਹ ਤੰਗ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਨਾ, ਬੱਸ ਏਹੀ ਮੇਰਾ ਦਾਨ ਹੈ ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mh9vmgfemi43w5lb5is8sloqhxil8xw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/120</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23749</id>
    <revision>
      <id>228419</id>
      <parentid>199464</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228419</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1971" sha1="4gbvxewv218nwedbb3ii514ly1h93q0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧੯)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਾਈ ਜੀ ਏਹ ਗਲਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਹੋਹੀ ਜਾਵਣਗੀਆਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਅਪਨੀ ਹੱਥੀਂ ਦਾਨ ਕਰੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅੱਗੇ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇ॥

{{gap}}(ਮਾਂ) ਰੁਕੋ ਧੀਏ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਛਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚੋਂ ਸਾਲੂ ਦੀ ਟਾਕੀ ਬੱਧੀ ਬਧਾਈ ਲਿਆ ਦੇਣਾ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਇਨਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸੋ ਕਰਨਗੇ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਟਾਕੀ ਦੀ ਗੰਡ ਬੱਧੀ ਹੋਈ ਲਿਆ ਕੇ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਏਹ ਜੇ, ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ॥

{{gap}}(ਮਾਂ) ਹਾਂ ਬੱਚੀ ਏਹੀ ਹੈ, ਦੇਹ ਨੇ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਵਲ ਕਰਕੇ ਲੌਜੀ, ਮੈਂ ਏਹ ਅੱਜ ਡਿੱਠੀ ਜੇ। ਖਬਰੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕੀਹ ਕੁਛ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਗੰਡ ਨੂੰ ਖੋਲ ਕੇ ਤੇ ਵਿਚੋਂ ੮o) ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਕ ਛੁਕ ਗਿਣਕੇ ਮਾਈ ਜੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕੀਹ ਕਰਾਂ॥ 

{{gap}}(ਮਾਂ) ਏਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆ ਜੇ,ਏਹ ਪੈਸਾ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਘਰਦੇ ਛਾਣ ਬਰੇ ਤੇ ਅਲੜ ਪੱਲੜ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹੋ। ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਏਹ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜੀ ਜਿਥੇ ਚੰਗਾ ਸਮਝੋ ਲਗਾ ਦਿਓ। ਏਹ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕਰਜਾ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋੜਿਆ ਏਹੋ ਧਿਆਨ ਸੀ ਕੇ ਜਦ ਗਈ ਦੇ ਜਾਵਾਂਗੀ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4gbvxewv218nwedbb3ii514ly1h93q0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/121</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23754</id>
    <revision>
      <id>228420</id>
      <parentid>199465</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228420</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2268" sha1="t1zq5csahevw93xih0ildxmlclyuk6e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੨੦ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਾਈ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਏਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਹੌ ਦੇ ਦਿਆਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਧਨ ਵਿਚੋਂ ਪੁੰਨ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵਣਾਂ ਹੈ॥

{{gap}}(ਮਾਂ) ਬੱਚਾ ਤੇਰਾ ਧਨ ਤੂੰ ਆਪ ਜਿੱਥੇ ਚੰਗਾ ਸਮਝੇਗਾ ਲਾਈ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਅਪਨੀ ਕਮਾਈ ਦੀ ਇਕ ਪਾਈ ਭੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕੁਛ ਖਾਦਾ ਪੀਤਾ ਤੇ ਹੰਡਾਇਆ ਹੈ ਸੋ ਭੀ ਤੇਰਾ ਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਖੈਰ ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਹੱਕ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਤੇ ਏਹ ਜੇਹੜਾ ਤੁਹਾਡਾ ਛਾਣ ਬੁਰੇ ਤੇ ਅੱਲੜ ਪੱਲੜ ਦਾ ਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਏਹ ਮੈਂ ਅਪਨਾ ਧਰਮ ਰਖਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਟੈਹਲਣ ਸਾਂ, ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਹੁਣ ਮੈਂਨੂੰ ਏਹ ਮਾਂਣ ਦੇਂਦੇ ਹੋ ਕੇ ਕੁਛ ਮਨਸੋ ਸੋ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਏਹ ਗਲ ਨਾ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਰੈਹ ਆਈ ਤੇ ਧਰਮਪਾਲਣਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਤੂੰ ਆਪ ਸਿਆਣਾਂ ਹੈਂ ਇਸ ਪੁੰਨ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਫਲ ਮਿਲੀਗਾ, ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਛ ਕਰਾਂ ਭੀ ਤਾਂ ਅਪਨੇ ਸਿਰ ਭਾਰ ਲੈ ਮਰਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਪਏ ਕਰੀਓ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਏਹ ਆਖਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਪਿਛੋਂ ਮੇਰੀ ਏਹ ਦੇਹੀ ਭੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵ ਦੇ ਕੰਮ ਆਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਥਾਜੋਗਯ ਕਰ ਦੋਨਾ ਪਰ ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਕਰਨੀ ਵਲ ਧਿਆਂਨ ਕਰਨੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹੋ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕੇ ਮੇਰੀ ਦੋਹੀ ਨੂੰ ਤੇ ਕਾਂ ਕੁੱਤੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਖਾਵਣਗੇ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t1zq5csahevw93xih0ildxmlclyuk6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/122</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23759</id>
    <revision>
      <id>228421</id>
      <parentid>198861</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228421</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="rfu40m8ovgnwjh4xnlsemwxtr3cejjz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੨੧)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿
{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਾਈ ਜੀ ਸਭ ਸੱਚ ਕਹਿਆ ਜੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੁਨ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂ। ਹੱਛਾ ਜੋ ਇੱਛਾ ਈਸ਼ੁਰ ਦੀ,ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਵਾਸਤੇ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ । ਏਹ ਧਨ ਭਲ ਕੇ ਗਰੀਬਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿਆਂਗੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਦਾਹ ਕਰਨਾ ਅਵੱਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਜੋ ਸਰਕਾਰ ਮਨੁਸ਼ ਦੀ ਦੇਹ ਕਾਵਾਂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਵਨ ਦੇਂਦੀ । ਤੇ ਜੋ ਜੋ ਹੁਕਮ ਤੁਹਾਡੇ ਹੋਰ ਹੈਨ ਸੋ ਜਥਾ ਸ਼ਕਤੀ ਓਹ ਔਸਰ ਔਸਰ ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਵਣਗੇ॥

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਹੱਛਾ ਬੱਚਾ ਰਾਜੀ ਰਹੋ ਤੇ ਸੁਖ ਭੋਗੋ ਮੈਂ ਬੜੀ ਪਰਸੰਨ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਸੇਠ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਏ ਕਰਦੇ ਹੈ ਕਿਉਂ ਹੁਣ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਬਚਨਗੇ॥ 

{{gap}}(ਸੇਠ) ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਹਕੀਮ ਭੀ ਕੈਂਹਦੇ ਨੇ ਕੇ ਰੋਗ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।ਤੇ ਮਾਈ ਭੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੈਂਹਦੀ ਹੈ,ਤੇ ਰੁਕੋ ਮਰਨ ਦਾ ਵਿਸਾਹ ਭੀ ਕੀਹ ਹੈ । ਕੋਈ ਰਾਜੀ ਬਾਜੀ ਨਹੀਂ ਮਰਜਾਂਗੇ। ਸੋ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਈਸ਼ਰ ਇਛਾ ਹੈ ਸੋ ਹੋਨੀ ਹੈ ਹੀ। ਬੱਚ ਰੈਹਨਗੇ ਤਾਂ ਭੀ ਅਸੀ ਰਾਜੀ ਹਾਂ,ਜੇ ਦੁਸਰੀ ਦੇਹੀ ਵਿਚ ਜਾਨਗੇ ਤਾਂ ਭੀ ਰਾਜੀ ਹਾਂ।ਤੂੰ ਦੱਸ ਖਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀਹ ਭਾਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਕੀਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਜੋ ਹੋਈ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਸੇਠ ਜੀ ਮੈਂ ਕੀਹ ਜਾਨਾਂ ਜੇਕਰ ਹਕੀਮ ਕੋਂਹਦੇ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਮਾਈ ਹੋਰੀ ਭੀ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਹੁਣ ਇਹੋ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rfu40m8ovgnwjh4xnlsemwxtr3cejjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/123</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23763</id>
    <revision>
      <id>228422</id>
      <parentid>199466</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228422</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2327" sha1="1zowfptlknxob129sh3lu0mct58v7t7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੨੨)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਲਈ ਬੈਠੇ ਨੇ ਕੇ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਬਚਨਾ। ਸੋ ਮੈਂ ਕੀਹ ਜਾਨਾਂ ਏਹ ਤਾਂ ਯਾਂ ਦੁਖੀਆ ਜਾਨੇ ਯਾ ਵੈਦ। ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਕੀਹ ਪੁਛਦੇ ਹੋ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਜੀਵ ਦੇ ਕਰਤਬ ਜਨਮ ਤੇ ਨਾਸ਼ ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਏਹ ਗੰਡ ਪੱਕੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬਜ ਗਈ ਹੈ। ਕੇ ਇਸਦੀ ਦੇਹ ਬੁਲ ਬਲੇ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਹੈ। ਤੇ ਮ੍ਰਿਤੂ ਕੋਈ ਚੀਜ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿਚ ਆਦਮੀ ਅਥਵਾ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਖਿਆਲ ਕਈ ਤਰਾਂ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਜੀਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਭੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਕਦੀ ਕੋਈ ਰ੫ ਕਦੀ ਕੋਈ ਰੂਪ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਘਰ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਘਰ ਜਨਮ ਕਰਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ । ਸੋ ਸੇਠ ਜੀ ਜਦ ਜੀਵ ਨੇ ਏਹ ਵਿਵਹਾਰ ਸਦਾ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰੈੱਹਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਚਿੰਤਾ ਕਿਸ ਗਲਦੀ ਕਰਨੀ ਹੋਈ : ਅੱਛਾ ਜੇਕਰ ਈਸ਼ਰ ਇੱਛਿਆ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਯਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੀਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਹਾਂ ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਜੀਵ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਰੈਂਹਦਾਹੈ, ਜੇਹੜੇ ਆਦਮੀ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਰਾ ਜਾਨਕੇ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਰੂਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਕੁਛ ਹੋਰ ਅਪਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਸੋ ਜੋ ਭਲੇ ਤੇ ਆਗਿਆਂ ਕਾਰੀ ਪੁਰਖਨੇ ਓਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਾਂ ਤੋਂ ਰੈਹਤ ਨੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਮਾਈ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਘੁਰੜ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1zowfptlknxob129sh3lu0mct58v7t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/124</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23767</id>
    <revision>
      <id>228423</id>
      <parentid>199477</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228423</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2008" sha1="l6cr9ry0thibpzes75yaxxzkw8nr03d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੧੨੩}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਘੁਰੜ ਕਿਉਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ ਜੇ, ਮਾਈ ਜੀ ਮਾਈ ਜੀ ਹੈ ਮਾਈਜੀ ਮਾਈ ਜੀ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਚੱਲੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਝੱਟ ਲੇਪਣ ਦੇ ਦਿਓ ਤੇ ਸਭ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰੋ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਸੇਠ ਜੀ ਕਿਉਂ ਹੁਣ ਬੱਸ ਮਾਤਾ ਜੀ ਗਏ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਰੁਕੋ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁੱਚੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਕਰ ਲੈ ਤੇ ਇਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਬੈਠ ਜਾਓ ਤੇ ਜੋ ਜੋ ਲੌਕਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਅੱਛਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਭੁਗਤੋ ਤੇ ਭੁਗਤਾਓ। ਪਰ ਦੇਖਨਾ ਰੋਨਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੁਛ ਪੜਹੋ। ਯਾ ਦੇਖੋ ਤੇ ਵਿਚਾਰੋ ਕੇ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਜੀਵ ਚਲਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}ਏਹ ਸੁਨਕੇ ਮੈਂ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰੀ ਅਪਨੇ ਕਪੜੇ ਬਦਲ ਜੋ ਜੋ ਚੀਜ ਪਾਸ ਰਖਨੀ ਸੀ ਲਿਆ ਕੇ ਪੋਚਾ ਫੇਰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਡੂੰਮ ਆਸਨ ਕਰਾ ਪਾਸ ਬੈਠ ਗਏ, ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਪਾਸ ਗੀਤਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ, ਰਾਤ ਦੇ ਦਸ ਬਜੇ ਦੇ ਵੇਲੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਪਰਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੇ॥

{{gap}}ਕਈ ਜਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਮਰਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਇ ਕੱਠੇ ਹੋਏ।ਤੇ ਯਥਾਜੋਗ ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਕਰਾਵਨ ਲਗੇ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤਕ ਸਭ ਕੁਛ ਤਿਆਰ ਹੋਗਿਆ॥ ਦਸ ਬਜੇ ਦਿਨ ਦੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ ਮਰਦ ਤੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਬਹੁਤ ਨਾਲ ਗਏ॥

{{gap}}ਜਦ ਸ਼ਮਸਾਨ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਤੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰਣ ਦੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l6cr9ry0thibpzes75yaxxzkw8nr03d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/125</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23771</id>
    <revision>
      <id>228424</id>
      <parentid>199478</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228424</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="oc0ctz7vji6mnc9f7du0z50y59wyb55" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੨੪)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿਧੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਨਜਰ ਝਟ ਇਕ ਬੁਢੇ ਆਦਮੀ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਵਲ ਪੈ ਗਈ । ਓਹ ਓਥੇ ਲਕੜੀਆਂ ਸੁੱਟਣ ਆਏ ਸਨ । ਮੈਂਨੂੰ ਏਹ ਮਾਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕੇ ਓਹ ਆਦਮੀ ਹੂਬਹੂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਨਾ ਜਾਨਿਆਂ ਕੇ ਹੈ ਹੀ ਓਹ । ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਈ ਵੇਰੀ ਏਹ ਗਲ ਆਈ ਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਾਂ ਕੇ ਓਹ ਪੁੱਛਨ ਪਰ ਮੈਂ ਕੁਛ ਡਰਦੀ ਹੀ ਰਹੀ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕੇ ਖਬਰੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਧੋਖਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਇਤਨੇ ਵਿਚ ਓਹ ਬੁੱਢਾ ਅੱਗੇ ਹੋਕੇ ਤੇ ਉਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਣ ਲਗ ਪਿਆ॥

{{gap}}(ਬੁਢਾ) ਕਿਉਂ ਲਾਲਾ ਜੀ ਏਹ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ। ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਮੁੰਡਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਇਆ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਭਾਈ ਸੱਕੀ ਮਾਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਧਰਮ ਮਾਤਾ ਸੀ॥

{{gap}}(ਬਢਾ) ਤਾਂ ਭੀ ਅਪਨੀ ਜਾਤ ਦੀ ਕੋਈ ਚਾਚੇ ਤਾਈ ਹੋਵੇਗੀ ਨੇ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਭਾਈ ਮੈਂ ਤੇ ਏਹ ਸਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕੇ ਸੇਠ ਦੋ ਘਰ ਇਕ ਏਹ ਜਨਾਨੀ ਤੇ ਇਕ ਏਹਦੀ ਧੀ ਰੈਂਹਦੀਆਂ ਨੇ। ਤੇ ਸੇਠ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭੈਨ ਬਨਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੇ ਸਕੀਆਂ ਨੇ ਕੇ ਮਤੇਈਆਂ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੇਠਨੀ ਬੜੀ ਅਕਲ ਮੰਦ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਰੱਖ ਦੀ ਹੈ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oc0ctz7vji6mnc9f7du0z50y59wyb55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/126</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23775</id>
    <revision>
      <id>228425</id>
      <parentid>199479</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:08:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228425</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1942" sha1="2idgze3uq3ttblsa1v8t034kk171cqx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੨੫ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਬੁਢਾ ਜੀ ਇਸ ਜਨਾਨੀ ਦਾ ਨਾ ਕੀ ਸੀ॥

{{gap}}ਲਾਲਾ) ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ ਮੈਨੂੰ ਜਨਾਨੀ ਦਾ ਨਾ ਕੀ ਪੁੱਛਨਾ ਹੈਂ ਮੈਂ ਕੀਹ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਨਾਂ ਗਲਾਂ ਦੀ ਕੀਹ ਪਈ ਹੈ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਇਸ ਗਲ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬੜਾ ਉਛਲਿਆਂ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪ ਜਾਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਾਂ ਪਰ ਫੇਰ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਗਿਆ ਕੇ ਕੀਹ ਆਖਣਗੇ, ਨਾਲੇ ਸਭ ਜਨਾਨੀਆਂ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਵਧੀਕ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਚੇਟਕ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਲਗ ਪਈ, ਤੇ ਓਥੋਂ ਉਠਕੇ ਤੇ ਇਕ ਸਾਡੀ ਉਸੇ ਬੋਲੀ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਾਨੀ ਕੋਲ ਜੇਹੜੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋਕੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਾਬੈਠਾ ਪਰ ਮੈਂ ਭੀ ਧਿਆਨ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਹਟਾਇਆ ਤੇ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹੋ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਆਵੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਕਲ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਸੀ॥ 
{{gap}}ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਮਿਸਰਾਨੀ ਕੋਲੋਂ ਜਾਕੇ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਛਿਆ॥

{{gap}}(ਬੁਢਾ) ਬੇਬੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬੁੱਡੀ ਦਾ ਨਾਂ ਜਾਨਦੇ ਹੋ॥

{{gap}}(ਮਿਸ਼ਰਾਨੀ) ਆਹੋ ਭਾਈ ਜਾਨਦੀ ਹਾਂ ਤੂੰ ਕੀਹ ਆਖਨਾ ਹੈਂ॥

{{gap}}(ਬੁਢਾ)ਜੀ ਨਾ ਕੀਹ ਸਾਸੂ ਤੇ ਇਸਦੀ ਧੀ ਦਾ ਕੀਹ ਨਾ ਹੈ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2idgze3uq3ttblsa1v8t034kk171cqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/127</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23779</id>
    <revision>
      <id>228426</id>
      <parentid>199480</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:08:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228426</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2254" sha1="d5vn46rju3wzkbpuden7aal000go7e2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੨੬)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਮਿਸ਼ਰਾਨੀ) ਭਾਈ ਇਸਦਾ ਨਾ ਜੈਦੇਈ ਜੈਦੇਈ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਏਸਦੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾ ਰੁਕੋ ਹੈ॥

{{gap}}(ਬੁਢਾ) ਦੋਵੇਂ ਨਾ ਸੁਨਕੇ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕੈਹਣ ਲਗਾ ਮਿਸਰਾਨੀ ਜੀ ਏਹ ਕਦੋਂਕੂ ਦੀ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰੈਂਹਦੀ ਸੀ ਤੇ ਏਹ ਦੀ ਧੀ ਕੇਡੀ ਕੂ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਸੂ॥

{{gap}}(ਮਿਸ਼ਰਾਨੀ) ਕੋਈ ਪੰਜ ਯਾ ਛੇ ਰਵਹੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਤੇ ਧੀ ਏਹਦੀ ਔਹ ਦੇਖਾਂ ਬੈਠੀ ਹੋਈ॥ 

{{gap}}ਬੁਡੇ ਜਦ ਮੇਰੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਵੱਲ ਸਾਡੇ ਦੁਵਾਂ ਵਿਚ ਲੌਂਹੂ ਨੇ ਅਪਨਾ ਜੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਕੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲੂੰ ਲੂੰ ਵਿਚੋਂ ਧੂਆਂ ਨਿਕਲਨ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਮੇਰੇ ਵਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਕੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂ ਰਿਖੀ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀ ਵਿਚ ਲਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੇਈ ਖਿਆਲ ਆਏ ਤੇ ਕਈ ਹੋ ਹੋ ਕੇ ਚਲ ਗਏ ਪਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੁਛ ਸੁਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਇਕ ਘੜੀ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਰੱਬਾ ਭੁਲਾਈਂ ਨਾ ਏਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਨਾਨੀ ਹੀ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉੱਚੀ ਬਹੁਤ ਨਾ ਬੋਲਿਆ ਖਾਲੀ ਯਾਂ ਮੈਂ ਤੇ ਉਸ ਮਿਸ਼ਰਾਨੀ ਨੇ ਸੁਨਿਆ ਮਿਸ਼ਰਾਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੈਨਤ ਕੀਤੀ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਬੈਠੀ ਤੇ ਮਿਸਰਾਨੀ ਕੈਹਣ ਲਗੀ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d5vn46rju3wzkbpuden7aal000go7e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/128</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23784</id>
    <revision>
      <id>228427</id>
      <parentid>199481</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:09:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228427</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2194" sha1="a90qaywitzsrz6toy43awltxlh287rz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੧੨੭}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਰੁਕੋ ਏਹ ਭਾਈ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕੇ ਜੇਹੜੀ ਜਨਾਨੀ ਮਰਗਈ ਹੈ ਓਹ ਮੇਰੀ ਸੀ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋਂਦੇ ਹੋ, ਕੇਹੜੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿੰਦੇ ਸੌ। ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੋਂਦੇ ਹੋ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਜਨਾਨੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੀ॥

{{gap}}(ਬੁਡਾ) ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੱਟੀ, ਅਪਨੇ ਕੋਲ ਸੁਵਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਧੀਏ ਬਦਾਮ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰੀ ਖੁਆਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਨਾਲੇ ਇਕ ਤੋਤਾ ਇਕ ਬਾਂਦਰੀ ਦਾ ਬੱਚਾ ਤੇ ਦੋ ਸੈਹੇ ਤੇਰੇ ਖੇਡਨ ਵਾਸਤੇ ਰਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਪਤਾ ਕੀਹ ਦੱਸਾਂ ਖਬਰ ਹਈ ਕੇ ਨਾਂ। ਫੇਰ ਰਾਹੂੰ ਤੈਂਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਸਾਂ ਜਾਲੰਧਰ ਕੱਠੇ ਰਹੇ ਸਾਂ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਮਾਮੇਂ ਚੰਦਰ ਭਾਨ ਦੇ ਵਿਵਾਹ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਗਏ ਸਾਂ, ਰਾਹ ਵਿਚ ਤੂੰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਘੋੜੀ ਤੋਂ ਡਿਗ ਪਈਆਂ ਸਾਓ ਘੋੜੀ ਭੱਜ ਗਈ ਸੀ ਫੇਰ ਗੱਡੀ ਤੇ ਝੜਾ ਕੇ ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਸਾ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਗਲੇਡੂ ਭਰ ਕੇ ਤੇ ਹਾਂ ਹਾਂ ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਹਾਲ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹੀ ਅਸਚਰਜ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਮੈਂ ਓਹੀ ਰੁਕੋ ਹਾਂ॥ 

{{gap}}ਏਹ ਸੁਣਕੇ ਤੇ ਪਿਤਾ ਹੋਰੀ ਬੜੀ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ ਨਾਲ ਰੋਕੇ ਤੇ ਆਖਣ ਲਗ ਪਏ ਹਾਏਨੀ ਮੇਰੀਏ ਰਾਨੀਏ ਹਾਏਨੀ ਮੇਰੀਏ ਰਾਨੀਏ ਤੂੰ ਕੀਹ ਕਰ ਗਈਓ, ਜਾਂਦੀ ਵੇਰੀ ਗਲ ਭੀ ਨਾ ਕੀਤੀਓਈ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a90qaywitzsrz6toy43awltxlh287rz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/129</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23790</id>
    <revision>
      <id>228428</id>
      <parentid>199482</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228428</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2037" sha1="bqgpfeph72pxwo4uiewq9xw3phdaivt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|੧੨੮}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਏਹੋ ਜਹੀ ਅਵਾਜ ਤੇ ਨਿਰਧਨਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖ ਕੇ ਸਭ ਵਡੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਬੋਲ ਉਠੇ ਬੱਸ ਓਏ ਬੁੱਡਿਆ ਬੱਸ ਕੀਹ ਰੌਲਾ ਪਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈਂ। ਸੇਠ ਜੀ ਏਹ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿਓ ਜਾਵੇ,ਪਰ ਓਹ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਗਲਾਂ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਕੇ ਜਿਉਂ ਬੁੱਡੀਆਂ ਪੱਲੇ ਪਾਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ ਇਸਥੋਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕੇ ਕੋਈ ਦੀਵਾਨਾ ਦੁਖੀਆ ਹੈ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਬੇਬੇ ਜੀ (ਸੇਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਕੇ) ਮੇਰਾ ਲਾਲਾ ਏਹੋ ਜੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ.ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਆਮਿਨ ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕੇ ਮੇਰਾ ਲਾਲਾ ਏਹੀ ਹੈ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਗਏ ਨੇ ਤਸੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਲੀ ਪਰਕਾਰ ਸਮਝਾ ਬੁਝਾ ਕੇ ਤੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰਾ ਦਿਓ॥ 

{{gap}}(ਸੇਠ) ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਪਛਾਣ ਲਿਆਈ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਏਹੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਜੀ ਹਾਂ ਏਹੀ ਨੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਅੱਛਾ ਬੀਬੀ ਜਾਓ ਬੈਠੋ ਇਥੇ ਹੋਰ ਹੁਣ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਹੋ ਸੁਨੋ ਘਰ ਚਲ ਕੇ ਫੇਰ ਗਲਾਂ ਸੋ ਗਲਾਂ॥ 
.
{{gap}}(ਮੈਂ) ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਸੇਠ ਜੀ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਾਓ ਤੇ ਧਿਰਵਾਸ ਦਿਓ ਨੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਨਾ ਜਾਵਾਂ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bqgpfeph72pxwo4uiewq9xw3phdaivt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/130</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23795</id>
    <revision>
      <id>228429</id>
      <parentid>198871</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228429</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2273" sha1="294uyr7oc32kmoq8ow3n0feo82wizel" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;
{{center|( ੧੨੯)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}(ਸੇਠ) ਬੀਬੀ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਕ ਅੰਗ ਆਏ ਹੋਏ ਨੇ ਤੇ ਸਭ ਥਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਗਲਾਂ ਤੇ ਸੋਭਾ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਨਾ ਵਰਤੇਗੀ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਛ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੂੰ ਅਪਨੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਤੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਐਸ ਵੇਲੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰਖਨਾ ਕੁਛ ਰੁਧਨ ਨਾਂ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬਚਨ ਉਲਟਾ ਪੁਲਟਾ ਬੋਲਣਾ, ਜੋ ਕੁਛ ਸੋਭਾਵੰਤੀ ਕਹੇ ਸੋ ਕਰਨਾ ਤੇ ਹੁਣ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਹੀ ਜਾਕੇ ਬੈਠ ਰਹੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰੀ ਜਨਾਨੀ ਦੀ ਗਲ ਨਾ ਸੁਨਨਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਾ ਲੈਨਾ ਹਾਂ 

{{gap}}ਏਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤੇ ਓਹ ਪਿਤਾ ਜੀ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਮੈਂ ਆਕੇ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਪਾਸ ਬੈਠ ਗਈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਕੇ ਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਅਪਨੇ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿਚ ਲਿਆ ਕੇ ਬਠਾ ਕੇ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗੇ॥

{{gap}}ਲਾਲਾ ਜੀ ਆਪ ਸੱਚੇ ਹੋ ! ਬੇਸ਼ੱਕ ਜੋ ਪੀੜਾ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਹੈ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੋਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕੀਤੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮੋੜੇ। ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ ਤੇ ਭਲੀ ਪਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਸਕਾਰ ਕਿਰਿਆ ਕਰਾਓ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰੋ ਇਹ ਦੇਖੋ ਸਭ ਸੰਗਤ ਕੱਠੀ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ॥

{{gap}}(ਪਿਤਾ) ਝਟ ਓਥੋਂ ਉਠਕੇ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਰਹਾਨੇ ਕੇ ਦੁਈਂ ਦੁਈਂ ਹੱਥੀਂ ਪਿੱਟਣ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਘੜੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>294uyr7oc32kmoq8ow3n0feo82wizel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/131</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23800</id>
    <revision>
      <id>228430</id>
      <parentid>198873</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228430</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2274" sha1="0z7vxnoxxe3pcwls45fatktsrbk4ml7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੩੦ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਮੁੜੀ ਮੇਰਾ ਨਾ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਪਏ ਆਖਣ ਆਖਾਂ ਧੀਏ ਦੋਵੇਂ ਪਿੱਟੀਏ, ਜੇ ਅਪਨੇ ਪਿੰਡ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਪਿੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁਣ ਤਾਕਨ ਹਿੱਕਾਂ ਲਾਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਏਹੋ ਜਹੀਆਂ ਗਲਾਂ ਆਖ ਆਖ ਐਸਾ ਪਿੱਟੇ ਕੇ ਸਭ ਭਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੱਟੇ ਹੋ ਗਏ॥

{{gap}}ਕਈ ਜਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਪਈਆਂ ਏਹੀ ਗਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਭੈਨਾ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਲੱਖ ਆਖੇ ਪੀੜ ਤੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੇਹੜਾ ਜਾਨਦਾ ਹੈ ਯਾ ਜਿਸਦੇ ਤਨ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਡਿਠਾ ਜੇ ਨਾ ਮਾਲਕ ਆਇਆਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਏਥੇ ਹਾਏ ਭੀ ਕੀਤੀ ਸਾਜੇ। ਮੈਂ ਭੀ ਏਹ ਦੇਖ ਕੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਨ ਲਗ ਪਈ, ਕੇ ਬੇਸ਼ੱਕ ਵਿੱਦਿਆ ਬਿਨਾਂ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਏਹ ਜੋ ਪਿਤਾ ਹੋਰੀ ਹੁਣ ਪਏ ਰੋਂਦੇ ਨੇ। ਏਸਤੋਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲੂਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕੇ ਇਹ ਕੋਈ ਅਨਜਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਹੈਨ ਭੀ ਅਗਿਆਨੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਏਹ ਜਹੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਪਈ ਕਰਦੀ ਸੀ ਤਦ ਮੈਂਨੂੰ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਅਵਾਜ ਨਾਲ ਆਖਿਆ ਰੁਕੋ ਏਹ ਸਮਾਂ ਵਿਚਾਰਨ ਦਾ ਹੀ ਹੈ ਦੇਖਿਆਈ ਕੋਈ ਜਨਾਨੀ ਕੁਛ ਕੈਂਹਦੀ ਹੈ ਕੋਈ ਕੁਛ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਕੁਛ ਪਇਆ ਕੁਛ ਵਿਚਾਰਦਾਏ ਤੇ ਕੋਈ ਪਇਆ ਕੁਛ। ਤੂੰ ਇਸ ਭਟਨ ਨੂੰ ਜੇਹੜੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ਆਖ ਕੇ ਜਰਾ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਆਵੇ ਕੇ ਸੋਬਾਵੰਤੀ ਬੁਲਾਂਦੀ ਜੇ, ਪਰ ਆਖੀ ਸੂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਉਰੇਰੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0z7vxnoxxe3pcwls45fatktsrbk4ml7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/132</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23805</id>
    <revision>
      <id>228431</id>
      <parentid>198875</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228431</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2476" sha1="7ictqdzvdl7049mdx9h8yolcqunss77" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੩੧ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਸੱਦ ਕੇ ਤੇ ਕਹੇ ਮੈਂ ਉਸ ਭਟਨੀ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੈਹ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਆਏ ਤਾਂ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਸਕਾਰ ਕਰਾਓ ਤੇ ਡੇਰ ਨਾ ਲਾਓ ਜੋ ਏਹ ਸਭ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪੁਰਸ਼ ਫੇਰ ਤੰਗ ਪੈ ਜਾਵਣਗੇ। ਦਿਨ ਦੇਖੋਖਾਂ ਕਿਤਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਮੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਢਿੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਦਸੋ ਰੁਕੋ ਦੇ ਲਾਲ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਚੁਪ ਕਰਵਾਈਏ ਬੱਸ ਹੁਣ ਓਹ ਚੁੱਪ ਕਰਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੰਮ ਕਰੀਏ॥

{{gap}}ਸੇਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕੇ ਰੁਕੋਦੇ ਲਾਲੋ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਸੇ ਜਿਆ ਹੀ ਚੁਪ ਕਰਾਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਓਹ ਧੰਨੋਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਆਖੋ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਵੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਸਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੱਛਾ ਮੈਂ ਚੱਲਕੇ ਆਖਨਾ ਹਾਂ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਜਾਕੇ ਤੇ ਧੰਨੋਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਚੌਧਰੀ ਜੀ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਸਿਆਣਾਂ ਕੌਣ ਆਵੇਗਾ ਜੇਹੜਾ ਇਹਨ੍ਹਾਂ  ਲਾਲਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਏਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਇਹਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਓ ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰੀਏ, ਏਹ ਸੁਣਕੇ ਧੰਨੋਂ ਦਾ ਚਾਚਾ ਜੇਹੜਾ ਸਬ ਥੋਂ ਬੜਾ ਕੱਬ ਤੇ ਲੜਾਕਾ ਸੀ ਝੱਟ ਉਠ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਕੇ ਬਾਹਵੇਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਤੇ ਆਖਿਆ ਸੂ ਭਗਤਾ ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਅਕਲਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ ਤੂੰ ਆਦਮੀ ਹੈਂ ਕੇ ਪਾਗਲ ਹੈਂ। ਦੇਖਦਾ ਨਹੀਂ ਕੇ ਏਹ ਸੇਠ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਆਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਨੇ ਤੇ ਤੂੰ ਏਹ ਤਮਾਸ਼ਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ictqdzvdl7049mdx9h8yolcqunss77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/133</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23810</id>
    <revision>
      <id>228432</id>
      <parentid>198877</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228432</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2337" sha1="dskow8a7edw7q97bwmdwb39sdydw55c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੩੨)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕਰਨ ਲਗ ਪਇਆ ਹੈਂ ਹੋਇਆਂ ਆਦਮੀ ਨੇ ਇਕ ਵੇਰੀ ਢਾਹ ਮਾਰ ਛਡੀ ਕੇ ਤੂੰ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਰੋਵਣ ਦਾ ਠੇਕਾ ਲੈਲਇਆਏ ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ ਦੇਖਦਾ ਨਹੀਂ ਕੇ ਤੇਰੀ ਜੇਨਾਨੀ ਕੇਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਕਿਸਦੇ ਮੋਢੇ ਚੜ੍ਹਕੇ ਆਈ ਹੈ।ਏਹ ਭਜਨ ਦੇਖ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਓਹ ਹਵਨ ਦੇਖ ਕਰਨ ਲਗੇ ਨੇ ਤੂੰ ਆਨਕੇ ਅਪਨੀ ਨਿਰਤਕਾਰੀ ਵੱਖਰੀ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈਂ। ਹੋਸ਼ ਕਰ ਸਿਆਣਾਂ ਬਣ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਸ਼ਮਸਾਣ ਭੂਮੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਡ ਆਉਂਗੇ ਏਹ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਕੇ ਤੂੰ ਰੰਨਾਂ ਵਾਂਗਣ ਵੈਣ  ਕਰੇਂਗਾ ਪਿਆ॥

{{gap}}ਏਹ ਗਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਤੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਝੱਟ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗੇ ਤੇ ਜੀ ਫੇਰ ਕਿਰਿਆ ਕਰਮ ਤੇ ਮੈਂ ਜੋ ਬਹਿਣਾਂ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕਿਰਿਆ ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੀ ਕਰਾਵਾਂਨਾ ਧੰਨੋਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇਰੀ ਕਿਰਤ ਕਰਵਾਨੀ ਹੁਣ ਜੋਗਯ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੇਰੀ ਕਰਨੀ ਤੇ ਦੇਹੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਨਾਂ ਕਹਿਆ ਜੋ ਮੇਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ ਓਹ ਕਿਰਿਆ ਕਰਮ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇਗਾ ਧੰਨੋਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਏਹ ਪੁੱਤਰ ਇਸੇ ਜਨਾਨੀ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰੀ ਵਿਚੋਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਨੀ ਸੁਨਾਈ ਜੋ ਅਗੇ ਲਿਖ ਚੁਕੇ ਹਾਂ, ਫੇਰ ਧੰਨੋਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ ਇਸ ਪੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਸੇਠ ਪੁੱਤਰ ਵੱਧ ਅਧਕਾਰੀ ਹੈ, ਮੁੱਦਾ ਗੱਲ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dskow8a7edw7q97bwmdwb39sdydw55c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/134</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23815</id>
    <revision>
      <id>228433</id>
      <parentid>198879</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228433</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2344" sha1="e8762c9es4fnug2h7z0h528kcoykooq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੩੩)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਬੁਝਾ ਕੇ ਤੇ ਸਸਕਾਰ ਸੇਠ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸਭ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਆਏ ਤੇ ਪਿਤਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਨਾਲ ਲੈ ਆਏ, ਤੇ ਹੱਛੀ ਤਰਾਂ ਮਾਨ ਅਥਵਾ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਕੇ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗੇ, ਲਾਲਾ ਜੀ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਤਾਂ ਸਨਾਓ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਹਾਲ ਸੁਨਾ ਕੇ ਤੇ ਆਖਿਆ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਸੇਠ ਜੀ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੋ ਤੇ ਮੈਂ ਪਰਸੋਂ ਫੁੱਲ ਗੰਗਾ ਜੀ ਪਾਕੇ ਤੋਂ ਓਸੇ ਰਾਹ ਆਪਨੇ ਸੌਹਰੇ ਜਾਕੇ ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਫੇਰੇ ਦੇ ਆਵਾਂ। ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਏਹ ਗਲ ਸੁਣਕੇ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਸਿਆਨੇ ਫੇਰ ਭੀ ਸਿਆਨੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਆਖਣ ਲਗੇ ਹੱਛਾ ਮਹਾਰਾਜ ਜਦ ਤਿਆਰ ਹੋਵੋਗੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਲੈ ਜਾਨਾ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਤੇ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਏਹ ਗਲ ਆਖੀ ਕੇ ਓਹ ਜਾਨ ਗਏ ਸਨ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹੋਰੀ ਜੱਟ ਬੱਧੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਪਰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਅਜੇਹਾ ਤੰਗ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕੁਛ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ, ਅਪਨੇ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰ ਰਖਕੇ ਜਿਉਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਗੀ ਕੇ ਓਥੇ ਹੀ ਮੈਂਨੂੰ ਤਰਕਾਲ ਸੰਧਿਆਂ ਹੋ ਗਈ। ਤੇ ਮੈਂ ਕੰਧ ਨਾਲ ਲਗ 
ਕੇ ਸੌਂ ਗਈ। ਸੇਠਨੀ ਹੋਰੀ ਸਭ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ ਜਦ ਅੰਦਰ ਚੱਲਨ ਲਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਕੈਹਨ ਲਗੇ ਬੀਬੀ ਰਕੋ ਉੱਠ ਖਾਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵੇਰੀ ਮੈਂਨੂੰ ਆਖਿਓ ਨੇ ਪਰ ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਸਾਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਦੱਬ ਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e8762c9es4fnug2h7z0h528kcoykooq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/135</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23820</id>
    <revision>
      <id>228434</id>
      <parentid>198880</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228434</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2303" sha1="pd0mcinbfddvt5d688hhke3jhvk93i1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੩੪)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੁਕੋ ਰੁਕੋ ਰੁਕੋ ਉਠ ਬੀਬਾ ਅੰਦਰ ਚੱਲ ਹੁਣ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਹਾਂ ਹਾਂ ਹੂੰ ਹੂੰ ਹਾਂ ਜੀ ਕੀਹ ਆਖਿਆ ਜੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਬੀਬੀ ਅੰਦਰ ਚਲ ਹੁਣ ਅਪਨਾ ਨਿਤ ਕਰਮ ਕਰੋ, ਭੁਲ ਗਈ ਹੈਂ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਅੱਛਾ ਬੇਬੇ ਜੀ ਚਲੋ॥ 

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਰੁਕੋ ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਬਦਲੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੂਰਜ ਅੱਗੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਬੀਬੀ ਤੂੰ ਵਿੱਦਯਾ  ਰੂਪੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਇਸ ਬਦਲੀ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਹ ਤੇ ਗਿਆਨ ਭੇਜ ਉਹੋ ਜੇਹੇ ਦਾ ਓਹੋ ਜੇਹਾ ਸਮ ਅਥਵਾ ਬਰਾਬਰ ਰੈਂਹਨ ਦੇ ਮੈਂਨੂੰ ਤੇਰੇ ਉਪਰ ਤਾਂ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਡੋਲੇੰਗੀ, ਦੇਹਾਂਤ ਭੀ ਕੋਈ ਚੀਜ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਅੱਥਰੂ ਭਰ ਕੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਜੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਗਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਪਈ ਕਰਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਭੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਵਾਂਝਨ ਏਹੀ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਕੇ ਹੁਣ ਰਕੋ ਨੂੰ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਸੌਹਰੇ ਲੈ ਜਾਕੇ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਫੇਰੇ ਕਰ ਦਿਆਂ ਸੋ ਇਸ ਗਲ ਦੇ ਸੁਨ ਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂਨੂੰ ਐਸੀ ਚਿੰਤਾ ਲਗ ਗਈ ਹੈ ਕੇ ਕੀਹ ਦੱਸਾਂ, ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਥਵਾ ਵਿੱਦਯਾ ਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਮਝਾਏ ਸਮਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸ਼ ਬੜਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pd0mcinbfddvt5d688hhke3jhvk93i1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/136</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23825</id>
    <revision>
      <id>228435</id>
      <parentid>198882</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228435</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2216" sha1="6kp6ehm6nj07klke2nl6yegq6wwmcc2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੩੫)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਹਠੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੋਠ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਓਰ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਭੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਫੇਰ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਕਦ ਭਲਾ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਲਗੇ ਨੇ ਏਹਨਾਂ ਝਟ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੋਨਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਬੱਸ ਮੂਈਯਾਂ ਬੱਕਰੀ ਵਾਝਣ ਕਿਸੇ ਕਸਾਈ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਕ ਜਾਵਾਂਗੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਗਲ ਤਾਂ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅਜੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਏਹ ਗਲ ਕੈਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਏਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਜਾਨਦੀ ਹਾਂ ਕੇ ਝਗੜਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਪਰ ਓਹ ਸਿਆਨੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਉਪਾਉ ਆਪੇ ਦੱਸਨਗੇ ਜੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਏਹ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਸਨ ਤਾਂ ਤੇ ਅਜੇ ਨਾਹੀਂ ਆਂਵਦਾ ਤੇ ਹੱਛਾ ਸੀ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਜੀ ਮੈਂ ਤੇ ਬੜੀ ਦੁਖੀ ਹੋਵਾਂਗੀ, ਜੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਮੇਰੀ ਹੁਣ ਕੁਛ ਤਰਫਦਾਰੀ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਪਾਵਨ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਕਰਨ ਲਗੇ ਨੇ, ਸੋ ਹੁਣ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹੀ ਕੋਈ ਉਪਾਉ ਕਰੇ ਤੇ ਹੱਛਾ ਹੋਵੇਗਾ ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਈਸ਼ੁਰ ਜਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਲੇ ਲੇ ਯਾਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਛ ਆਖਨੀ ਹੈਂ ਸੋ ਠੀਕ ਹੈ। ਔਰ ਇਕ ਗਲ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਦੱਸਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਜੇ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੈਹ ਦੇਵੇਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਓਹ ਕੀ ਕਰੇਗਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6kp6ehm6nj07klke2nl6yegq6wwmcc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/137</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23830</id>
    <revision>
      <id>228436</id>
      <parentid>199492</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228436</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2037" sha1="75qoyue9uwl7jbusztwq23u011vs7qv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੩੬)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਮੈਂ) ਜੀ ਏਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗੀ ਪਰ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਪਕੜਾ ਦੇਨੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਤੂੰ ਅਜੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਜਦ ਸਭ ਕੁਛ ਅਪਨੀ ਮਰਜੀ ਦੱਸਨਗੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੁਛ ਉਪਾਉ
ਕਰਾਂਗੇ॥

{{gap}}ਅਜੇ ਏਹ ਗਲਾਂ ਹੋ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਤੇ ਅੰਦਰ ਆਗਏ ਤੇ
ਕੈਹਣ ਲਗੇ ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਕੈਹਨਾ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਕੇ ਤੇ ਮਿਲੇ ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਬੀਬੀ ਜਾ ਬਾਹਰ ਦਲਾਨ ਵਿਚ ਤੇਰੇਲਾਲੇ ਹੋਰੀਂ ਆਏਨੀ ਮਿਲ ਲੈ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਬਾਹਰ ਹੋਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਹ ਕੇ(ਮਹਾਂਰਾਜ ਮਾਈ ਜੀ ਦੀ ਮਿਰਤਕ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੜਾ ਹੀ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾ ਹੈ ਪਰ ਹੱਛਾ ਈਸ਼ੁਰ ਕਰਨੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਭਲਾ ਜਾਂਣ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰੋ) ਤੇ ਏਹ ਤੁਹਾਡੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀਰੁਕੋ ਜੇ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਹਿਠਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕੋਲ ਖਲੀ ਹੋਕੇ ਲਾਲਾ ਜੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੜੀ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਮੂਈ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਸੂ ਹੋਏ। ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਬੜੀ ਟੈਹਲ ਸੇਵਾ ਉਨਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਪਰ ਈਸ਼ੁਰ ਇਛਿਆ ਜੋ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸੀ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>75qoyue9uwl7jbusztwq23u011vs7qv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/138</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23835</id>
    <revision>
      <id>228437</id>
      <parentid>198884</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228437</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2326" sha1="7vn533z2sccc9gggs9fnr2c1254xyd4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੩੭)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਇਕ ਦੁਹੱਥੜ ਮੇਰੇ ਸਿਰਤੇ ਐਸਾ ਮਾਰ ਕੇ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਹੋਸ਼ ਭੀ ਟਕਾਨੇ ਨਾ ਰਹੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦੋਆਂ ਮੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਤੇ ਹਾਇਨੀ ਮੇਰੀਏ ਦੁਖਾਂਦੀਏ ਭੰਜਾਲਨੇ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਏਹ ਮਸਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਮਰਗਈਓ ਹਾਏਨੀ ਮੇਰੀਏ ਉਮਰਦੀਏ ਨੇਠੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ॥ ਅਜੇਹੇ ਅਜੇਹੇ ਦੁਰਬਚਨ ਜੋਰ ਨਾਲ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਬੋਲਿਓ ਸੁ ਕੇ ਮੇਰਾ ਅੰਤਸ਼ਕਰਣ ਬੜਾ ਹੀ ਤੰਗ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੈਂ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹ ਈਸ਼ੁਰ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਦੀ ਸਾਂ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕੋਲੋਂ ਛੁਡਾ ਮਤਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਦੁਹੱਥੜ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਮਰਜਾਵਾਂ। ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਤਾਂ ਓਥੋਂ ਝੱਟ ਪਰੇ ਜਾ ਖਲੋਤੇ ਤੇ ਸੋਠਨੀ ਹੋਰੀ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਬੈਠੀ। ਇਕ ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਨੀ ਓਸ ਅਗਿਆਨੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਆਗਈ। ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਹੋਕੇ ਮੈਂ ਆਖਿਆ॥

{{gap}}ਲਾਲਾ ਜੀ ਹੁਣ ਬੱਸ ਕਰੋ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈਆਂ॥

{{gap}}ਮੇਰਾ ਏਹ ਕੈਹਨਾ ਹੀ ਸੀ ਕੇ ਲਾਲੇ ਹੋਰੀ ਮੇਰੇ ਗਲ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋਰ ਨਾਲ ਪਾਕੇ ਤੇ ਬੜੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਢਾਹ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਏ।  ਫ਼ੇਰ ਤੇ ਮੈਂ ਭੀ ਏਹ ਸਮਝਕੇ ਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਆਖਾਂਗੀ ਉਨਾਂ ਹੀ ਇਨਾਂ ਹੱਥ ਵਧਾਨਾ ਹੈ ਮੈਂ ਚੁਪ ਕਰ ਰਹੀ ਤੇ ਓਹ ਰੋਂਦੇ ਰਹੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਲੋਂ ਏਹ ਨਾ ਆਖਿਆ ਕੇ ਚੁਪ ਕਰੋ ਆਪੇ ਹੀ ਥੱਕ ਕੇ ਤੇ ਚੁਪ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7vn533z2sccc9gggs9fnr2c1254xyd4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/139</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23840</id>
    <revision>
      <id>228438</id>
      <parentid>199493</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228438</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="cgrp5t24qkssrm61vsgiq6q1palx0yb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੩੮)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਛਡਿਆ ਫੇਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕੈਹਨ ਲਗੇ, ਹੁਣ ਮੱਲਾ ਰੁਕੋ ਮਾਂ ਤੇਰੀ ਗਈ ਮਰ, ਉਸਦਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਘਰ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਪਰਸੋਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲੀਂ ਤੈਂਨੂੰ ਨਾਨਕੇ ਛਡ ਕੇ ਤੇ ਮੈਂ ਫੇਰ ਕਿਧਰੇ ਨਿਕਲਾਂਗਾ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਚੰਗਾ ਜੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰੋ! ਭਲਕੇ ੫ਰਸੋਂ ਜਿਹਾ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਿਹਾ ਕਰਨਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਲਾਲਾ ਜੀ ਏਹ ਲੌ ਜਲ ਮੂੰਹ ਹੱਥ ਧੋਵੋ ਤੇ ਹੁੱਕਾ ਪਾਨੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪੀਵੋ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਸੰਭਾਲ ਲਵਾਂਗੇ ਹੁੱਕਾ ਪਾਨੀ ਕਿਧਰੇ ਨੱਸ ਜਾਨਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਹਾਰਾਜ ਬਹੁਤਾ ਰੋਨਾ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਰਾਨੀ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਵੇਖਾਂ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਸਿਆਨਾਂ ਜੰਮ ਪਿਆ ਹੈਂ। ਸਾਡੀ ਦਾਹੜੀ ਐਵੇਂ ਹੀ ਚਿੱਟੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਯਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ੈਹਿਰ ਦਾ ਰਵਾਜ ਬੜਾ ਔਤਰਾ ਹੈ । ਏਥੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਰਕੇ ਤੇ ਕੀਹ ਲੈਨਾਏ, ਹੁਣ ਏਹੀ ਰੁਕੋ ਦੀ ਮਾਂ ਜੇ ਅਪਨੇ ਘਰ ਯਾਂ ਪੇਕੇ ਮਰਦੀ ਤਾਂ ਦੇਖਦੋਂਨਾ ਫੇਰ ਐਸ ਵੇਲੇ ਤਾਕਨ ਤਾਂ ਅਜੇ ਕਹੀਆ ਕਹੀਆ ਹੀ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ । ਤੇ ੧੭ ਦਿਨ ਓਹ ਸਿਆਪਾ ਹੁੰਦਾ ਕੇ ਕੀਹ ਕੈਹਨਦੀ ਗਲ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਸੁਆਮਿਨ ਤੁਸੀਂ ਲਾਲਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਐਸ ਵਲੋਂ ਕੁਛ ਨਾ ਆਖੋ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਹੀ ਜਾਂਨਦਾ ਜੇ ,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cgrp5t24qkssrm61vsgiq6q1palx0yb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/140</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23845</id>
    <revision>
      <id>228439</id>
      <parentid>198678</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228439</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2214" sha1="3z0cglqswdqiwyrsva3q1cy8r3aolkb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੩੯)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿
ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹੀਕੂ ਲਗੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰ ਆਵੋ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਕਰ ਲਈਏ, ਰੁਕੋ ਭੇਨ ਤੂੰ ਭੀ ਹੱਥ ਮੁੰਹ ਧੋਖਾਂ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਕਰ ਲੈ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਹੱਛਾ ਬੇਬੇ ਜੀ ਪਿਤਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ ਤੇ ਮੁੰਹ ਹੱਥ ਧੋਤਾ ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਭੀ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ, ਜਦ ਮੈਂ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰੀ ਨਿਤ ਨੇਮ ਕਰ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਆਕੇ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਸੁਨਾਇਆ ਤੇ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕਿਧਰੇ ਜਾਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾ ਕਰੋ। ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਪਾਸ ਅਪਨੀ ਹਟੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਰੁਜਗਾਰ ਲਾ ਦੇਵਨਗੇ। ਜਦ ਇਧਰੋਂ ਵੇਹਲੇ ਹੋਵਣਗੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਭ ਕੁਛ ਹੱਛਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ, ਜਾਕੇ ਤੇ ਐਵੇਂ ਧੱਕੇ ਹੀ ਖਾਨੇ ਨਾ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਭੀ ਕੋਈ ਅੱਜ ਕੱਲ ਹੱਛੇ ਨਹੀਂ ਨਜਰ ਆਂਵਦੇ ਜਦ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਸੁਖ ਏਥੇ ਹੀ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ ਤੁ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਜੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਲਾਲਾ ਜੀ ਆਓ ਪਰਸ਼ਾਦ ਪਾਓ ਤਿਆਰ ਹੈ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਜੁਆਨ ਮੈਂ ਤੇ ਅੱਜ ਰੋਟੀ ਝੋਟੀ ਨਹੀਂ ਖਾਨੀ ਤੂੰ ਆਪ ਜਾਨਦਾ ਹੈਂ ਜਿਦੇ ਘਰੋਂ ਮਰਜਾਦੀ ਹੈ ਓਹ ਰੋਟੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3z0cglqswdqiwyrsva3q1cy8r3aolkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/141</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23850</id>
    <revision>
      <id>228440</id>
      <parentid>198923</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228440</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2101" sha1="nr70i5bqzrs4qj13x818d48v18gz1xd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੪੦)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਖਾਨ ਜੋਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਖਾਂ ਰੁਕੋ ਔਧਰ ਨੂੰ ਜਰਾ ਧੀਏ ਗਲਾਂ ਹੀ ਕਰੀਏ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਭੈਨ ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਫੇਰ ਰੋਟੀ ਖਾਕੇ ਤੇ ਜਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਫੇਰ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਅਰਾਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਮੈਂਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਖਾ ਲੈਨ ਨਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਆਜਾ ਤੇ ਖਾ ਲੈ ਫੇਰ ਲਾਲੇ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਤੇ ਗਲਾਂ ਸੁਨੀ ਸੁਨਾਈਂ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਰੁਕੋ ਬੀਬੀ ਤੂੰ ਭੀ ਅੱਜ ਰੋਟੀ ਨਾ ਖਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਤੇ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਲਾਲਾ ਜੀ ਮੈਂਨੂੰ ਭੁੱਖ ਤਾਂ ਥੋੜੀ ਹੈ।ਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਜਦ ਇੱਛਾ ਖਾਵਨਦੀ ਹੋਵੇ ਤਿਆਗੇ ਨਾ। ਫੇਰ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ ਸੋ ਮੈਂ ਜਿਤਨੀ ਭੁੱਖ ਹੋਵੇਗੀ ਖਾਂਗੀ। ਸਗੋਂ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਖਾਲੌ ਅੱਜ ਜੋ ਨਾ ਖਾਓਗੇ ਕਲ ਖਾਓਗੇ ਪਰਸੋਂ ਖਾਓਗੇ ਏਹ ਛੁਟਨਾ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਾ।ਪਰਸ਼ਾਦ ਪਾਲੌ ਤੇ ਫੇਰ ਜੇਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੋ ਗਲਾਂ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਮੈਂ ਤੇ ਬੀਬੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਟੁੱਕਰ ਖਵਾਦੇਈਂ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਹੱਛਾ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਚੱਲਕੇ ਤਾਂ ਬੈਠੋ ਮੈਂ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਆਵਨੀ ਹਾਂ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nr70i5bqzrs4qj13x818d48v18gz1xd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/142</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23855</id>
    <revision>
      <id>228441</id>
      <parentid>198887</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228441</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2069" sha1="gmtk7wps8x2zwpfv81uatkpcp1qqabn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੪੧)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਲਾਲੇ ਹੋਰੀ ਤਾਂ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠੇ ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਵਨ ਗਈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ)ਰੁਕੋ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿਸ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰਨੋਂ ਡਰਨਾਂ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਗੇ ਹੀ ਪਈ ਡਰਦੀ ਸਾਂ ਕੇ ਮਤਾਂ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਸਾ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂ ਜੋ ਲਾਲਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਮਿਠਾਸ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪ ਬੜੀ ਖੌਫ ਪਈ ਖਾਂਦੀਸਾਂ ਕੇ ਮਤਾ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਤੰਗ ਹੋਕੇ ਤੇ ਆਖਨ ਲੈਭਾਈ ਅਪਨੀ ਧੀਸਾਂਭ ਤੇ ਟੁਰਦਾ ਹੋ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਅੱਛਾ ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਏਹ ਖਿਆਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਤਾਂ ਏਹੀ ਗਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕੇ ਫੁੱਲ ਚੁਨਨਦੇ ਪਿਛੋਂ ਜੇ ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਅਜੇਹੇ ਬੇਸਮਝ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਝਗੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਸੇਠ ਜੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਸਮਝਕੇ ਸਭ ਕੁਛ ਕਰਨਾ ਤੇ ਏਹ ਦੇਖੋ ਨਾ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਨੀ ਹਾਂ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦਰਦੀ ਭਰਾਤਾ ਹੋ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਨਾ ਟੋਰਨਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹੱਸ ਕੇ ਤੇਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਸੁਆਮਿਨ ਰੁਕੋ ਵਛੋ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gmtk7wps8x2zwpfv81uatkpcp1qqabn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/143</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23860</id>
    <revision>
      <id>228442</id>
      <parentid>199397</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228442</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="4pp3xszelo3159gbltw40af9pagd255" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੪੨)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ੜਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਜਾਨਾ ਤਾਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸਨੇ ਦੂਸਰੇ ਘਰ ਹੋਵੇ ਹੀਗਾ ਪਰ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਹੱਛਾ ਪਿਆਰੀਜੀ ਜਿਥੋਂ ਤਾਕਨ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਓਥੋਂ ਤਾਕਨ ਤੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਪਰ ਲਾਲਾ ਹੋਰੀ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਨਲਗੇ ਤੂੰ ਰੁਕੋ ਕੁਛ ਸਮਝਾਈਂ ਨੇ ਭਲਾ ਜੇ ਸਮਝ ਜਾਵਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੁਛ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰਾਂਗੇ॥

{{gap}}ਜਦ ਮੈਂ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਖਾਕੇਤੇ ਲਾਲੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲ ਗਈ ਤਾਂ ਓਹ ਸੌਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਫੇਰ ਮੁੜ ਆਈ ਤੇ ਏਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਸਵਾ ਕੇ ਤੇ ਮੈਂ ਈਸ਼ੁਰ ਪਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲਗੀ । ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀ ਦੇਹਾਂਤ ਦਾ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਭੀ ਨਾਂ ਆਇਆ। ਪਰ ਏਹਨਾਂ ਗਲਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਐਜਹੀ ਚਿੰਤਾ ਉਤਪਨ ਕੀਤੀ ਕੇਮੈਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਨਾਂ ਸੌਂ ਸਕੀ। ਕਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਏਹ ਖਿਆਲ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕੇ ਜੇਕਰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਨਾਂ ਮੰਨਿਆਂ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਭੀ ਦਿਤਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਖਬਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਹਨ॥ ਕਦੀ ਮੈਂਨੂੰ ਏਹ ਖਿਆਲ ਆਂਵਦਾ ਸੀ ਕੇ ਜੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜੋਰ ਨਾਲ ਰਖਭੀ ਲੀਤਾ ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਹੋਰੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਬਦਨਾਮ ਨਾ ਕਰਨ ਪਏ ਏਹ ਸਭ ਸੋਚ ਸਾਚ ਕੇ ਤੇ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹ ਗਲ ਜਾਨ ਲੀਤੀ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਆਪ ਲਾਲੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਾਂਗੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4pp3xszelo3159gbltw40af9pagd255</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/144</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23865</id>
    <revision>
      <id>228443</id>
      <parentid>198888</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228443</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2277" sha1="i3pgajdmfgvur2wku5sm9jye9s1yzj6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੪੩ )}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀ ਏਥੇ ਹੀ ਰੇਹਨ ਦਿਉ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਹਟੀਤੇਕਮ ਕੀਤਾ ਕਰੋ । ਜੇਕਰ ਮੰਨ ਲੈਨ ਤਾਂ ਵਾਹ ਭੁਲਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਸਚ ਸਚ ਕੈਹ ਦਿਆਂ ਗੀ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਜਦ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਉਠਕੇ ਬੈਠਕ ਵਲ ਗਈ। ਅਗੇ ਲਾਲੇ ਹੋਰੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਆਖਨ ਲਗੇ ਰੁਕੋ ਧੀਏ ਜਾਗੀ ਹੈਂ॥ ਬਿਹਾਰੀ ਭੀ ਉਠਿਆ ਹੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਅਜੇ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਬਿਹਾਰੀ ਤਾਂ ਅਜੇ ਸੁਤਾ ਹੋਇਆਏ ਮੈਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਜਾਗੀ ਹੋਈ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਧੀਏ ਹੁਨ ਤੇਰੀ ਕਦੋਂ ਚਲਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਏ॥ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰਖੀ ਰਖਾਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲਿਆ ਖਾਂ ਜੋ ਕਿਦਰੋ ਉਸੇ ਨਾਲ ਪੈਰ ਲਗ ਜਾਵਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੋ ਚਾਰ ਸੌ ਰੁਪਯੇ ਬਨਜਾਵਨ ਤੇ ਸਭੀ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਜਾਵਨ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਲਾਲਾ ਜੀ ਮਾਤਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਦੀ ਅਪਨੇ ਯਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਝਟ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਲੈ ਭੇਜਦੇ ਸਨ ਫੇਰ ਮਾਤਾ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਪੈਸੇ ਧੇਲੇ ਕਾਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੰਗਨੇ ਸਨ ਸਗੋਂ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਤੇ ਸੋਠਨੀ ਹੋਰੀ ਰੋਜ਼ ਮੇਥੋਂ ਤੇ ਓਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਦੇ ਰੈਹੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕੁਛ ਰੁਪੈ ਪੈਸੇ ਅਪਨੇ ਕੋਲ ਰਖ ਛਡਿਆ ਕਰੋ ਕਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖਰਚ ਵਰਚ ਲਿਆ ਕਰੋ ਕਈ ਵੇਰੀ ਸੋਠਨੀ ਹੋਰੀ ਦਸ ਦਸ ਪੰਦਰਹ ਪੰਦਰਹ ਰੁਪੈ ਮਾਈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i3pgajdmfgvur2wku5sm9jye9s1yzj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/145</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23870</id>
    <revision>
      <id>228444</id>
      <parentid>198889</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228444</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2470" sha1="038472ftt2z8fypco0zminn0l4ahl3z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੪੪)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋਰ ਨਾਲ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਓਹ ਘੜੀ ਕੁ ਰਖ ਕੇ ਫੇਰ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ । ਬੀਬੀ ਜੀ ਮੈਂ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤੁਸੀ ਰੱਖੋ ਹਾਂ ਏਹ ਇਕ ਗਲ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਅਪਨੇ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੋ ਛਾਨ ਬੁਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅਲੜ ਪਲੜ ਜੋ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਐਵੇਂ ਸੁਟ ਛਡ ਦੀਆਂ ਨੇ ਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਵੇਚ ਕੇ ਕੋਈ ੮o) ਕੁ ਰੁਪੇ ਜੋੜੇ ਸਾਸੂ॥ ਜੇਹੜੇ ਮਰਨ ਕੋਲੋਂ ਪਹਲਾਂ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਛਡੇ ਸਾਸਤੇ ਕਹਿਆ ਸਾਸੂਕੇ ਜਿਥੇ ਜੀ ਕਰੇਗਾ ਜੇ ਖਰਚ ਦੇਨੇ ਏਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀਨੇ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਹਥ ਮਲਕੇ ਤੇ ਮੂਹੋਂ ਆਖਕੇ ।ਹੇ ਬੇਅਕਲੇ ਤੈਨੂੰ ਮਰਨ ਤਕ ਏਹ ਅਕਲ ਨਾਂ ਆਈ ਕੇ ਅਪਨਾ ਰਹੀ ਅਪਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਰੁਕੋ ਤੇਰੀ ਅਮਾਂ ਨੂੰ ਅਕਲ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਉ ਕੰਗਾਲ ਹੋ ਜਾਂਵਦਾ ਤੇ ਓਹੋ ਐਹੋ ਜੇਹੇ ਘਰ ਵਿਚ ਆਕੇ ਚੋਰੀ ਛੁਪੀ ਵੀ ਐਨੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਰੁਪੈ ਚਾਰ ਪੰਜ ਸੌਨਾਂ ਬਨਾਂ ਲੈਂਦੀ। ਤੇ ਏਹ ੮o) ਰੁਪੈ ਉਹਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸਾਸੂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਛਡਦੀ। ਤੇ ਤੂੰ ਭੀ ਕੁਛ ਜਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ।

{{gap}}(ਮੈਂ) ਪਿਤਾ ਜੀ ਜਦ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰੀ ਸਭ ਕੁਛ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗਿਆਂ ਹੀ ਦੇਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਨ ਦੀ ਕੀਹ ਲੋੜ ਹੋਈ ਵਰਾਹ ਦਿਨ ਹੋਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਛ ਘਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਤੇ ਕੰਜੀਆਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੀ ਕੁਛ ਪੁਛਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੇ ਕੀਹ ਮੈਂ ਕਰਨੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>038472ftt2z8fypco0zminn0l4ahl3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/146</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23875</id>
    <revision>
      <id>228445</id>
      <parentid>198890</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228445</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2239" sha1="qbkylaq0nimohqk839htx63v2b2b1zv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੪੫ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਹਾਂ ਤੇ ਕੀਹ ਨਹੀਂ। ਲਾਲਾ ਜੀ ਜਦ ਮਾਲਕ ਅਜੇਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਧ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਪਰਮ ਪਰੀਤੀ ਨਾਲ ਟੈਹਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਮੱਥੇ ਤੇ ਹਥ ਮਾਰਕੇ ਤੁਸੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇਕੋ ਜਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹੋ ਜਹੀ ਮਾਂ ਤੇ ਤਹੀ ਧੀ ਅਠੀ ਪਾਜੀ ਗਿਨਦੀਆਂ ਵੀਹ ਰੁੜ ਗਈਓ ਤੂੰ ਤੇ ਅਜੇ ਉਮਰ ਸਾਰੀ ਭੋਗਨੀ ਸੀ ਤੂੰ ਭੀ ਅਪਨੇ ਵਾਸਤੇ ਕੁਛ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਲਕੜੀਆਂ ਢੋ ਢੋ ਕੇ ਤੇ ੪o) ੫o) ਰੁਪਏ ਬਨਾ ਲਏ ਨੇ ਤੇ ਦੂੰਹ ਰੰਨਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂਪਤੀ ਸੇਠ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰੈਹ ਕੇ ਤੋ ਕੁਛ ਵੀ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਫਿਟੇਮੁੰਹ ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵੇ ਦਾ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਲਾਲਾ ਜੀ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਮੈਂ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਦੇਨੀ ਹਾਂ ਜਦ ਓਹ ਸਭ ਕੁਛ ਦੇਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਨੂੰ ਕੀਹ ਲੋੜ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਚੋਰੀ ਕਰਨਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਘਰ ਕਦ ਰੈਹਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਡਿੱਠਾ ਤੇਰਾ ਸੇਠ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਜਿਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਪਈ ਕਰਨੀਏ ਮਾਂ ਤੇਰੀ ਦਾ ਤੇ ਦੀਵਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਨੇ ਬਾਲਿਆ ਨਾ ਕੋਈ ਕਿਰਿਆ ਕਰਮ ਵਾਲੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਨੇ ਖਬਰੋ ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਕੇ ਕੀਹ ਨੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਜੇਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਪਾਨੀ ਭੀ ਨਾ ਪੀਆਂ1ਭੈੜਾ ਠੇਠ ਤੇ ਨਾ ਸੇਠ ਮੈਨੂੰ ਓਹ ਰੁਪਏ ਅਪਨੀ ਮਾਂ ਵਾਲੇ ਲੈਦੇ ਤੇ ਚੱਲ ਫੇਰ ਏਥੋਂ ਚਲੀਏ ਏਥੇ ਰੈਹਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qbkylaq0nimohqk839htx63v2b2b1zv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/147</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23880</id>
    <revision>
      <id>228446</id>
      <parentid>198902</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228446</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2266" sha1="c9pfpeh5wlto7roi5u6wv4mwsgb15b1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੪੬ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਰੁਪਏ ਤਾਂ ਜਿਨੇ ਆਖੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਦੇਨੀ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਂਨੂੰ ਅਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਨ ਦੇਨਾ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘਰ ਅਜੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਐਨੇ ਵਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਨ ਖਾਕੇ ਹੁਣ ਐਸ ਵੇਲੇ ਟੁਰ ਜਾਨਾ ਹੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਦੇਖੋ ਖਾਂ ਉਨਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਭਾ ਦੇ ਮਰਨੇ ਉਤੇ ੬oo ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਨੇ ਅਜੇ ਏਨਾਂ ਹੀ ਹੋਰ ਭੀ ਕਰਨਗੇ॥

{{gap}}(ਪਿਤਾ) ਮੱਥੇ ਤਰੀਊੜੀ ਪਾਕੇ ਤੇ ਹੱਥ ਪੱਟਾਂ ਤੇ ਮਾਰਕੇ ੬oo) ਕਾਹਦੇ ਉੱਤੇ ਲਗ ਗਿਆ ਨੇ ਕੋਈ ਗਉਆਂ ਮਨਸੀਆਂ ਨੇ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਡਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੋ ਮਨ ਚੰਦਨ ਮਨ ਘਿਉ ੫ ਤੋਲੇ ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸਾਨੇ ਨਾਲ ਰੈਹਨੇ ਵਾਲੀ ਜਗਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਮਰਨੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਸਾਨੇ, ਕੋਈ ੩੦੦) ਰੁਪਏ ਦਾ ਅੰਨ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆਂ ਨੇ ਸੋ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਭੀ ਖਰਚ ੧7ਵੇਂ੧੦ਵੇਂ ੧੩ਵੇਂ ਤੇ ੧7ਵੇਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਰਨਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਕੈਂਹਦੇ ਹੋ ਕੇ ਸੇਠ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਦੀ ਐਡੀ ਸਿਫਤ ਕਰਨੀਏਂ ਸੋ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰਾਂ ਉਹਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮੋਂ ਕਦੀ ਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਦੀਵਾ ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਕੋਈ ਧਰਮ ਕਾਰਜ ਤੇ ਨਹੀਂ ਨਾ ਜੋ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਵੇਦ ਵਿਚ ਆਗਿਆ ਹੈ ਸੋ ਸੋ ਸਭ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c9pfpeh5wlto7roi5u6wv4mwsgb15b1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/148</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23885</id>
    <revision>
      <id>228447</id>
      <parentid>198904</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228447</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="capfiko64wxuq2el6lwvkjmfabyu3da" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੪੭ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕੀਤੇ ਨੇ ਤੇ ਕਰਨਗੇ ਭੀ ਤੇ ਕਰਦੇ ਵੀ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਖੁਲੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਨੇ। ਲੋਗ ਸਾਰੇ ਪਏ ਸਿਫਤਾਂ ਕਰਦੇ ਨੇ।

{{gap}}(ਪਿਤਾ) ਕੁੜੀਏ ਤੈਂਨੂੰ ਕੀਹ ਪਤਾ ਏਹਨਾਂ ਗਲਾਂ ਦਾ ਸੇਠ ਤਾਂ ਸੁਦਾਈ ਹੋਇਆ ਭਲਾ ਮੋਏ ਉੱਤੇ ਚੰਦਨ ਘਿਓ ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦਾ ਕੀਹ ਫਾਇਦਾ ਤੇ ਦੀਵਾ ਕਿਰਿਆ ਨਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਕਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕੈਂਹਦੇ ਨੇ ਜੋ ਕੁਛ ਉਨਾਂ ਆਖਿਆ ਸੋ ਤੂੰ ਸੁਨਕੇ ਕੈਂਹ ਛਡਿਆ ਕੇ ਠੀਕ ਹੈ, ਏਹ ਤੇਰਾ ਸੇਠ ਤੇ ਸਠਨੀ ਕੋਈ ਆਰਿਆਸਮਾਦੀ ਹੋਵਣਗੇ ਸੋ ਆਰਿਆ ਸਮਾਦੀ ਤੇ ਭਰਿਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਨੇ । ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੰਹ ਭੀ ਨਹੀਂ ਲਗਨਾ ਚਾਹੀਦਾ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਪਿਤਾ ਜੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀਹ ਆਖਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਤੋਂ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਯਾ ਸੁਨੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਮਾਜੀ ਝਗੜੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਓਹ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਛ ਧਰਮ ਗਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਓਹੀ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਤੁਸੀਂ ਜਦ ਮੈਂ ਛੋਟੀ ਜੇਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸਾਂ ਤੇ ਕੈਂਹਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਾਓ ਕੇ ਜੋ ਕੁਛ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੈ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੋ ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪੜ੍ਹਕੇ ਦੇਖ ਚੁਕੀ ਹਾਂ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਦੀਵੇ ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੀ  ਤੇ ਮਾਲੂਮ ਵੀ ਏਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਏਹ ਦੇਵੇਂ ਗਲਾਂ ਲੌਕਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੇ। ਕਿਧਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>capfiko64wxuq2el6lwvkjmfabyu3da</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/149</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23890</id>
    <revision>
      <id>228448</id>
      <parentid>198908</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228448</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2360" sha1="bzy69p69mq06cux9ni6qs6ocvyxhvdt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੪੮ )}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;( ੧੪੮ ) ਰਵਾਜ ਹੈ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋ ਕਿਰਤ ਓਹਾ ਕਰਾਨੀ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਵਰਤਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਸੇਠ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਤੇ ਪਰਵਾਹ ਭੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾਂਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਜਿੰਨੇ ਰੁਪਏ ਆਖੋ ਮੈਂ ਲੈ ਦੇਨੀ ਹਾਂ ਪਰ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਕੌੜੇ ਬਚਨ ਨਾ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਓਹ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਠਾਰੂ ਨਹੀਂ ਐਵੇਂ ਤੰਗ ਜਾਣ ਕੇ ਨਾ ਕਰੋ।

{{gap}}(ਪਿਤਾ) ਰੁਕੋ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਨਸਾ ਏਥੇ ਹੀ ਰੈਹਨ ਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਗਲਾਂ ਤੂੰ ਉਲਟੀਆਂ ਸਿੱਖ ਪਈਏ ਏਹਨਾਂ ਗਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਆਖੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀਆਂ। ਹੱਛਾ ਤੂੰ ਮੈਂਨੂੰ ਦੋ ਚਾਰਸੌ ਰੁਪਏ ਲੈ ਦੇ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗਇਆ ਕਰ ਆਵਾਂ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਲਾਲਾ ਜੀ ਬੇਸ਼ਕ ਮੇਰਾ ਜੀ ਤਾਂ ਕਿਧਰੇ ਜਾਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਰੁਪਏ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਆਖੋਗੇ ਲੈ ਦਿਆਂਗੀ ੨੦੦) ਮੰਗਾਂ ਕੇ ੩੦੦)॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਬੱਸ ਦੋ ਅੱਛਾ ਭਲਾ ੩oo)ਮੰਗਲੈ ਏਨਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੈ । ਸਭ ਕੁਛ ਮੈਂ ਇਤਨੇ ਵਿਚ ਭਗਤਾ ਲਵਾਂਗਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਰੁਕੋ ਏ ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਕਿੱਥੇ ਗਈਓ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਜੀ ਬੇਬੇ ਜੀ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਏਥੇ ਹੀ ਜੇ, ਜਰਾ ਲਾਲੇ ਹੋਰਾਂ ਪਾਸ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸਾਂ॥ 

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ)ਜਰਾ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਧੁਆਦੇ ਲਾਲੇ ਹੋਰੀਕੀਹ ਆਖਦੇਨੀ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bzy69p69mq06cux9ni6qs6ocvyxhvdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/150</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23895</id>
    <revision>
      <id>228449</id>
      <parentid>198924</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228449</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2233" sha1="66ytpmiroumj42bjsrxxlwcjw7eod6t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੪੯)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿
{{gap}}(ਮੈਂ) ਗੰਗਾਸਾਗਰ ਵਿਚ ਪਾਨੀ ਪਾਕੇ ਤੇ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪਾਂਦਿਆਂ ਪਾਂਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਬੇਬੇ ਜੀ ਲਾਲੇ ਹੋਰੀ ਕੈਂਹਦੇ ਸਨ ਕੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਤੇ ਗਇਆ ਜੀ ਤੇ ਚੱਲ ਤੇ ਨਾਲੇ ਓਹ ਰੁਪਏ ਜੇਹੜੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਤੇ ਨਾਲੇ ੩oo) ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਲੈਦੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਓਹ ਰੁਪਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦੱਸੇ ਨੇ ਤੇ ਫੇਰ ਤੂੰ ਕੀਹ ਆਖਿਆਸੀ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਜੀ ਰੁਪਏ ਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਦੱਸੇ ਸਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਨਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਮੈਂਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਹੀ ਰੈਹਨ ਦਿਓ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਾ ਹੈ ਹੋ ਆਓ ਫੇਰ ਓਹ ਕੈਂਹਨ ਲਗੇ ਹੱਛਾ ਰੁਪਯਾ ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਲੈ ਦੇਹ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਹੱਛਾ ਜੀ ! ਫੇਰ ਤਾਂ ਏਦਰ ਚਲੀ ਆਈ ਸਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹਛਾ ਰੁਕੋ ਸੇਠ ਹੋਰੀਂ ਸੰਧਿਆ ਕਰ ਲੈਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਪੁਛ ਲੈਨੀ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਕੀਹ ਗਲ ਹੈ ਮੈਂ ਸੰਧਿਆ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਜੀ ਰੁਕੋ ਦਾ ਲਾਲਾ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕੇ ਰੁਕੋ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ੩oo) ਹੋਰ ਰੁਪਯਾ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਰੁਕੋ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗਇਆ ਕਰਾ ਆਵਾਂ ਰੁਕੋ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੌਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕੇ ਮੈਂ ਰੁਪਏ ਲੈ ਦੇਨੀਹਾਂ ਸੋ ਸੁਆਮਿਨ ਤੁਸੀਂ ਜੋਕੁਛ ਰੁਕੋ ਆਖਦੀ ਹੈ ਦੇ ਦਿਓ ਮਤਾਂ ਉਸਦਾ ਲਾਲਾ ਕੁਛ ਹੋਰ ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢ ਬੈਹ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>66ytpmiroumj42bjsrxxlwcjw7eod6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/151</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23900</id>
    <revision>
      <id>228450</id>
      <parentid>198959</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:14:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228450</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="c00kxdtty29pi82mbam9o1r8ontyzsd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੫o )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਰੁਕੋ ਜੇ ੨000) ਹਜਾਰ ਭੀ ਆਖੇ ਤਾਂ ਭੀ ਦੇ ਦੋਂਨੇ ਹਾਂ। ਰੁਕੋਦਾ ਲਾਲਾ ਤੇ ਫੇਰ ਓਹਦੀ ਮੁੰਹੋਂ ਕੱਢੀ ਹੋਈ ਅਸੀਂ ਨਾ ਮੰਨੀਏ ਰੁਕੋ ਬੀਬੀ ਜੋ ਕੁਛ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਹੈ ਦੇ ਦੇਹ ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਉਜਰ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਸੇਠ ਜੀ ਏਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਜਾਨਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੀ ਮੁੰਹੋਂ ਕੱਢੀ ਗਲ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਮੋੜਨੀ ਤੇ ਲਾਲੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤਦੇ ਹੀ ਆਖਿਆ ਸੀ ਨਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਅਜੇ ਤੇਰੇ ਲਾਲੇ ਹੋਰੀ ੧੦ ਦਿਨ ਤਾਂ ਏਥੇ ਹੀ ਨੇ ਨਾ॥

{{gap}}(ਮੈਂ) ਨਹੀਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਓਹ ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਟੁਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪਰ ਫੁੱਲ ਚੁਨਕੇ ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਵਣਗੇ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਰੁਕੋ ਕੁੜੀਏ ਰੁਕੋ ਭਰਾ ਨੂੰ ਏਧਰ ਲੈ ਆ ਤੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਾਵਾਂ ਫੇਰ ਭਲਕੇ ਆ ਜਾਂਵਾਗਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਲਾਲਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਹੀ ਥੇਹਰੋ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਥੇ ਰੈਹਨ ਨਾਲ ਦੁਖ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦਸੋ ਓਹਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ॥

{{gap}}(ਲਾਲਾ) ਨਾਂ ਭਾਈ ਮੈਨੂੰ ਏਹ ਘਰ ਤਾਂ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਏਥੇ ਕੀਕਹ ਠੈਹਰਾਂ ਇਕ ਇਕ ਦਿਹਾੜੀ ਵਰ੍ਹੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਪਈ ਲੰਘਦੀਏ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਂਨੂੰ ਫੁਲ  ਚੁਨ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਟੋਰ ਦਿਓ। ਅਪਨੇ ਸਿਰੋਂ ਮੇਂ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਦਾ ਭਾਰ ਲਾਹ ਆਵਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਚੰਗਾ ਜੀ ਫੇਰ ਪਰਸੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗਇਆ. ਜੀ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c00kxdtty29pi82mbam9o1r8ontyzsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/152</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23905</id>
    <revision>
      <id>228451</id>
      <parentid>199253</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228451</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="mdlp1n7b0kq0qr88jm61nrzrtltdzen" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੫੧ )}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਚਲੇ ਜਾਨਾ ਰੁਪਏ ਜਿਤਨੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਲੇ ਜਾਨਾਂ॥

{{gap}}ਜਦ ਫੁਲ ਚੁਗ ਚੁਕੇ ਤਦ ਰੁਕੋਨੇ੮o)ਮਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ੩੦੦) ਰੁਪਯਾ ਅਪਨੇ ਪਿਤਾਨੂੰ ਲੈਕੇ ਤੇ ਦੇ ਦਿਤੇ ਤੇ ਓਹ ਅਪਨਾ ਲਟਾ ਪਟਾ ਲੈਕੇ ਤੇ ਟੁਰ ਗਏਤੇ ਮੁੰਡਾ ਰੁਕੋ ਦੇ ਪਾਸਹੀ ਰਹਿਆ॥

{{gap}}ਜਦ ਸਤਾਰਾਂ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਰੁਕੋ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਕੇ ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਕਿਉਂ ਭੈਨ ਰੁਕੋ ਹੁਣ ਤੈਂਨੂੰ ਵਿਵਾਹ ਦੇਈਏ ਮਤਾਂ ਤੇਰਾ ਲਾਲਾ ਆਕੇ ਫੇਰ ਰਫੜ ਪਾਬਵੇ ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਹ ਸਲਾਹ ਹੈ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਮਰਜੀ ਇਹੋ ਹੈ ਕੇ ਹੁਣ ਢਿਲ ਨਹੀਂ ਲਾਈਏ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਕੇ ਜੀ ਹੁਣ ਜਰੂਰ ਹੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਛਡੋ ਕਿਉਂ ਜੋ ਲਾਲੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭੋ ਗਲਾਂ ਸੱਚ ਨੇ ਤੇ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਗਲ ਅਜੇਹੀ ਕੁਜੇਹੀ ਭੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਰੋਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ॥

{{gap}}(ਸੋਠਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਰੁਕੋ ਸਭ ਸੱਚ ਕੈਂਹਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਭੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਭਾਸਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਛਡੀਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਏਹਦੇ ਲਾਲੇ ਦੇ ਹਥੋਂ ਏਹ ਕੰਮ ਉਲਟਾ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅੱਗੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਸਿਆਨੇ ਹੋ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mdlp1n7b0kq0qr88jm61nrzrtltdzen</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/153</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23910</id>
    <revision>
      <id>228452</id>
      <parentid>199021</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:14:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228452</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2148" sha1="jfex6rklp2uapq8nwj0f8jvap4q3ff8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੫੨)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠ) ਹੱਛਾ ਪਿਆਰੀ ਫੇਰ ਕੱਲ ਯਾਂ ਪਰਸੋਂ ਵਿਵਾਹ ਦਾ ਬੁਲਾਵਾ ਅਥਵਾ ਸਗਨ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗੇ ਤੂੰ ਭੀ ਅਪਨੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਭੈਨਾ ਨੂੰ ਅਖਵਾ ਭੇਜੀ ਕੇ ਵਿਸਾਖ ਵਿਚ ਵਿਵਾਹ ਹੈ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਤੇ ਹੋਠਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਮਿੱਠਾ ਹੱਸਕੇ ਸੁਆਮਿਨ ਵਿਸਾਖ ਦੀ ਕਿਤਨਵੀਂ ਦਾ ਆਖਾਂ ਤੇ ਭਾਜੀ ਕੀਹ ਕੀਹ ਭੇਜਾਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਭਲਕੇ ਮੈਂ ਤੈਂਨੂੰ ਪੁਛਕੇ ਤੇ ਪੱਕਾ ਹਾਲ ਹਵਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ ਭਾਜੀਆਂ ਨਾਈ ਦੇ ਹੱਥ ਭੇਜਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਗੁੜ ) ਆਨੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਗਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਨੇ।) ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੈਹਿਰ ਵਿਚ ਤੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਤੀਸ਼ਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗੇ ਏਸ ਤਰਾਂ ਅਗਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਰਹੋਗੀ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਪਰਸੰਤਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਠੀਕ ਹੈ ਸੁਆਮਿਨ ਠੀਕ ਹੈ, ਧੰਨ ਹੋ ਆਪ ਤੇ ਧੰਨ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁਧੀ ਤੇ ਧੰਨਭਾਗ ਹੈਨ ਮੇਰੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ॥

{{gap}}ਏਹ ਕੈਹਕੇ ਤੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਹੱਟੀ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਤੇ ਰੁਕੋ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗਪਈਆਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਭੈਨ ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਅਛੀ ਤਰਾਂ ਫੇਰ ਦੱਸ ਲਈਂ ਕੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਾਣੀ ਯਾਂ ਦੇਹ ਦੋਸ਼ ਤਾਂ ਨਹੀਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jfex6rklp2uapq8nwj0f8jvap4q3ff8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/154</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23915</id>
    <revision>
      <id>228453</id>
      <parentid>199208</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:14:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228453</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2258" sha1="nrknwukqlgzn8khwktlcg2xoxoqc70v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੫੩)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੰਗਨੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਵੀ ਏਹ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਮੇਰੇ ਅਥਵਾ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਭੀ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕੋਈ ਜੁਬਾਨ ਕਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਨ ਮੋੜ ਸਕਦਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਮੰਗਨੀ ਦਾ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਕਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਓਦਨ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਕੀਹ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕੇ ਵਿਵਾਹ ਤੀਸਰੀ ਲਾਂ ਤਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਲਾਂ ਕੀਹ ਹੁੰਦੀਏ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਸੰਪੂਰਨ, ਅਥਵਾ ਅਤੁਟ ਕਦ ਹੁੰਦਾਏ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਤਾਂ ਛਡੋ ਕੱਲ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੜਾ ਭੇੜਾ ਸੁਪਨਾ ਆਇਆ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਬੜਾ ਹੀ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਹਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਵਿਵਾਹ ਵਿਚ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਤੀਸਰੀ ਲਾਂਥੋਂ ਪੈਹਿਲਾਂ ਫੇਰ ਇਕ ਅੰਦਰ ਦੇਹ ਪਰੀਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੁੜੀ ਦੇ ਗਲ ਇਕ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਲਕ ਇਕੋ ਹੀ ਕੱਪੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸੋ ਓਹ ਦੋਵੇਂ ਥੋੜੇ ਚਿਰ, ਵਿਚ ਹੀ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਅਥਵਾ ਮੂੰਹ, ਚੇਹਰਾ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਜੇਕਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭੀ ਕੋਈ ਰੋਗ ਸੁਇਆ ਸੁਨਾਇਆ ਯਾ ਛਪਿਆ ਛੁਪਾਇਆ ਨਜਰ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਨਾ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇ ਓਹ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nrknwukqlgzn8khwktlcg2xoxoqc70v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/155</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23920</id>
    <revision>
      <id>228454</id>
      <parentid>199212</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228454</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2130" sha1="h6iy48ufjya6ciywa665c1a0uaixezs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੫੪)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਇਸਤਰੀ ਭਾਵ ਤੀਸਰੀ ਲਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਥੋਂ ਲੜਕੀ ਸੱਜੇ ਅੰਗ ਲੜਕੇ ਦੇ ਰੈਂਹਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤੀਸਰੀ ਲਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਚਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਅੰਗ ਬਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਖੱਬੇ ਅੰਗ ਦਾ ਕੀਹ ਪਰੋਜਨ ਹੈ॥ ਤੇ ਬਚਨ ਕੇਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਛਿਜਾ ਤਖਤ ਤੇ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਸਮੇ ਇਸ ਤੇਰੀ ਚਿੰਨ ਖੱਬੇ ਅੰਗ ਬੈਠਨਾ ਹੀ ਹੁਕਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਹੈ ਭੀ ਖੱਬਾ ਅੰਗ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਅਰਧ ਸ਼ਰੀਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਚਨ ਸੰਜੋਗ ਸਮੇਂ ਤੈਂਨੂੰ ਸੁਨਾਏ ਜਾਵਨਗੇ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਅੱਧਾ ਅੰਗ ਤੇ ਅਰਧ ਸ਼ਰੀਰਨੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਹੱਸਕੇ ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿੰਗੀਆਂ ਜੇਹੀਆਂ ਕਰਕੇ ਰੁਕੋ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸੱਭ ਗੱਲਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਪੂਛਨੀ ਹੈਂ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਕੀਹ ਕੀਹ ਦੱਸਾਂ ਬੀਬੀ ਜਦ ਤੂੰ ਗਰਿਸਤ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰਖੇੰਗੀ ਤੈਂਨੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਸਭ ਕੁਛ ਭੈ ਨਾਂ ਸਹੈਲੀਆਂ ਨਨਾਂਨਾ ਤੇ ਇਕੋ ਜੇਡੀਆਂ ਦੱਸ ਦੇਨ ਗੀਆਂ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਬਿਨਾ ਵਿੱਦਯਾ ਜੋ ਨਾਰੀ ਕੁਛ ਵਰਨਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h6iy48ufjya6ciywa665c1a0uaixezs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/156</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23927</id>
    <revision>
      <id>228455</id>
      <parentid>199217</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228455</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2265" sha1="e0whplcbq5gcf8hqtnh6d6tblnkcpdo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੫੫)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਭੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੀਹ ਕਰੇਗੀ ਝੂਠਾ ਗਿਆਨ ਕੀਹ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇਗਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੀ ਭੈਨ ਰੁਕੋ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਥਵਾ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਰਮ ਪਰੀਤੀ ਨਾਲ ਗਰਿਸਤ ਸੰਜੋਗ ਹੋਵਨ ਥੋਂ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਬਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਅਰਧ ਸ਼ਰੀਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਮਾਨ ਅਥਵਾ ਵਡਿਪਨ ਰੱਖਨ ਨੂੰ ਸੱਜਾ ਅੰਗ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਖੱਬਾ ਅੰਗ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਨਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਅਨਪੜ੍ਹ ਜਨਾਨੀਆਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦਯਾ ਹੀਨ ਹੋਨ ਦੇ ਸਬਬ ਕਦੀ ਭੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਸਰੀਆਂ ਭੀ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਸੋ ਰੁਕੋ ਵਿੱਦਯਾ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਪਨਾ ਅਪਨਾ ਧਰਮ ਪਾਲਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਪਏ ਭੋਗਦੇ ਨੇ ਰੁਕੋ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਭਰਤੇ ਦਾ ਤੇ ਭਰਤੇ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸਦਾ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਤਕ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਤੇ ਧਰਮ ਰੱਖਯਕ ਹੋਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਓਹ ਪਾਪ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਤਯਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹਾਕੁ ਤੂੰ ਸੁਨਿਆਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕੇ ਸਰਸੁਤੀ ਤੇ ਲੱਜਾਵੰਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ॥

{{gap}}ਰੂਕੋ ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਂ ਅੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਗਈ ਹਾਂ ਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0whplcbq5gcf8hqtnh6d6tblnkcpdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/157</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23929</id>
    <revision>
      <id>228456</id>
      <parentid>199312</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228456</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2225" sha1="9hi3tl9n4g7rz2a71uwkqike8yzzaqr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੫੬)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਗਰਿਸਤ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਪਰੀਤੀ ਪੂਰਬਕ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਭਰਤਾ ਦਾ ਆਗਿਆ ਕਾਰੀ ਰੈਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,ਪਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਰਸਤੀ ਤੇ ਲੱਜਯਾਵੰਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸੁਨਾ ਦਿਓ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਪਿਆਰੀ ਭੈਨ ਰੁਕੋ ਸੁਨਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੀ ਗਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਤੇ ਮਾਲਨ ਰੈਹਿੰਦੇ ਸਨ ਉਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਪਨੇ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਓਹੋ ਭੈਨਾ ਤੇ ਭਰਾ ਮੁੰਡ  ਥੋਂ ਹੀ ਅਪਨਾ ਅਪਨਾ ਧਰਮ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਜਦ ਵਿਵਾਹੇ ਗਏ ਤਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਥਵਾ ਭੇਨ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਭਾਵ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਯਤ ਸੁਭਾਵ ਰੈਂਹਨਾ ਅਪਨਾ ਧਰਮ ਕਰ ਲੀਤਾ ਕੈਂਹਦੇ ਨੇ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੀਂਹ ਨਾ ਵੱਸਿਆਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਰਜਾ ਬੜੀ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਤੇ ਕਾਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈ ਗਿਆ ਬੜੇ ਯਤਨ ਅਥਵਾ ਧਰਮ ਪੁੰਨ ਕੀਤੋ ਨੇ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ। ਕਿਸੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕੇ ਤੇਰੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਜੇ ਕੋਈ ਪਤਿੱਬ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪ ਨੰਗੀ ਪੇਰੀ ਸੱਦਕੇ ਲਿਆਵੇਂ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਬਰਖਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਮੁਲਕ ਹਰਾ ਭਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਮਹਾਰਾਜ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9hi3tl9n4g7rz2a71uwkqike8yzzaqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/158</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23934</id>
    <revision>
      <id>228457</id>
      <parentid>199314</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228457</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2204" sha1="99cfcssf20klxaoo6ek5g856xivwlh2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੫੭)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਨੇ ਆਖਿਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਨਾਲੋਂ ਕਿਸਦੇ ਘਰ ਪਤਿਬਰਤਾ ਹੋਵਣਗੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ੩ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣੇ ਜਾਕੇ ਆਖਨਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੋ ਏਹ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਗਲ ਨਹੀਂ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਮਹਾਰਾਜ ਜਿਸ ਭਰਤਾ ਦੀਆਂ ੩ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹੋਵਣ ਓਥੇ ਪਤਿਬਰਤਾ ਕਦਹੋਈਆਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪਤਿਬਰਤਾ ਇਕੋ ਇਸਤਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸੋ  ਤੁਸੀਂ ਢੂੰਢੋ ਤੇ ਫੇਰ ਕਰਨਾ॥ 

{{gap}}ਰਾਜਾ ਬੜਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੋ ਸੁ ਕੇ ਏਸ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿਓ ਝਟ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵਜੀਰ, ਬੜਾ ਸਿਆਨਾ ਸੀ । ਜਦ ਗੁੱਸਾ ਘੱਟ ਹੋਇਆ. ਡਿਠੋ ਸੁ ਤਦ ਫੇਰ ਹੱਥਜੋੜ ਕੇ ਪਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੇ ਸੂ ਤੇ ਆਖਿਓ ਸੁ ਮਹਾਰਾਜ ਇਕ ਅੱਗੇ ਹੀ ਬੜਾ ਕਾਲ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਬੜੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਖਬਰੇ ਹੁਣ ਕੀਹ ਹੋਵੇਗਾ॥

{{gap}}ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੇ ਵਜੀਰ ਓਹ ਜੋਤਸੀ ਕੈਹਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤ੍ਰਯ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਓਹ ਪਤਿਬਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਜੇ ਪਤਿਬਰਤਾ ਨਾ ਹੋਵਨ ਤਾਂ ਸਿਰ ਨਾ ਲਾਹ ਛੱਡਾਂ ਨੇ। ਵਜੀਰ ਨੇ ਕਹਿਆ ਮਹਾਰਾਜ ਪਤਿਬਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਜਿਸ ਦੇਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕੇ ਜੇ ਮੇਰੇ ਤੇਰੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>99cfcssf20klxaoo6ek5g856xivwlh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/159</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23939</id>
    <revision>
      <id>228458</id>
      <parentid>199318</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:16:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228458</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2337" sha1="5437iumfo3pyp0dtxqg3zr494s51v16" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੫੮)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਘਰ ਇਸਤਰੀ ਪਤਿਬਰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਦੇ ਘਰ ਹੋਨੀ ਹੈ। ਵਜੀਰ ਨੇ ਕਹਿਆ ਮਹਾਰਾਜ ਪਤਿਬਰਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਨੇ ਜਿਸਨੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕਦੀ ਭੀ ਭੰਗ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਸੋ ਸਾਡੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਸੌ ਵੇਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਹੁਕਮ ਮੋੜ ਦੀਆਂ ਨੇ। ਓਹ ਕਦ ਪਤਿਬਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਹਿਆ ਫੇਰ ਹੁਣ ਕੀਹ ਕਰੀਏ ਵਜ਼ੀਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੁਸੀਂ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤੇ ਪਤਿਬਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਢੂੰਡੋ॥

{{gap}}ਏਹ ਗਲ ਸੁਣਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸ਼ੈਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੜੇ ਸਿਆਨੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਪੁਛਿਆ! ਜੋ ਕੋਈ ਪਤਿਬਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਏਥੇ ਹੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਹਿਆ ਮਹਾਰਾਜ ਤੁਲਸੀ ਦੀਆਂ ਤਰੈ ਧੀਆਂ ਪਤਿਬਰਤਾ ਹੈਨ ਸੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ। ਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਪੁਛਿਓ ਸੂ ਕੇ ਤੂੰ ਅਪਨੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜੇਂਗਾ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜ ਮੇਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਤੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵਿਵਾਹੀਆਂ ਨੇ ਫੇਰ ਮੁੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਓਹ ਪਤਿਬਰਤਾ ਨੇ ਤੇ ਅਪਨੇ ਸੁਆਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਆਗਿਆ ਪਾਲਨ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ ਸੋ ਮਹਾਰਾਜ ਜੇਕਰ ਆਪ ਜਾਵਨ ਤਾਂ ਉਮੇਦ ਹੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਪਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5437iumfo3pyp0dtxqg3zr494s51v16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/160</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23944</id>
    <revision>
      <id>228459</id>
      <parentid>199375</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228459</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2084" sha1="grum62oj5ou5ycebs9ns7cy0yzp01rw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੫੯)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਆਗਿਆ ਦੇ ਦੇਨਗੇ ਏਹ ਸੁਨ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਵਜੀਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਤੇ ਪਤਾ ਪੁਛ ਕੇ ਵਡੀ ਭੈਨ ਦੇ ਘਰ ਗਏ,
ਜਦ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਇਓਨੇ ਤਾਂਅੱਗੋ ਏਹ ਜੁਵਾਬ ਮਿਲਿਆ॥ 

{{gap}}(ਪਤਿਬਰਤਾ) ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਕੋਣ ਹੋ ਤੇ ਕੀਹ ਕੰਮ ਜੇ॥

{{gap}}(ਵਜੀਰ) ਬੀਬੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪ ਤੁਹਾਡੇ ਬੁਲਾਵਨ ਵਾਸਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਨੇ॥

{{gap}}(ਪਤਿਬਰਤਾ) ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲ ਕੇ ਤੇ ਹੱਥਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜੈ ਹੋ ਸਤ ਦੀ, ਕੀਹ ਹੁਕਮ ਹੈ ਆਗਿਆ ਕਰੋ
ਜਲ ਪੀਓ ਤਾਂ ਲਿਆਵਾਂ॥

{{gap}}(ਮਹਾਰਾਜ) ਪਤਿਬਰਤਾ ਦੇ ਹੱਥ ਜੁੜੇ ਦੇਖ ਤੇ ਮਧਰ ਬਾਨੀ ਸੁਨਕੇ ਬੀਬੀ ਜੀ ਆਪ ਮੇਰੇ ਘਰ ਚਲਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੋ ਤਾਂ 
ਬਰਖਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪਰਜਾ ਸੁਖ ਪਾਵੇ॥

{{gap}}(ਪਤਿਬਰਤਾ) ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮੇਰੇ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਵਸੇਗਾ ਕਿਉਂਕੇ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਪਤੀ ਦਾ 
ਬਚਨ ਇਕ ਵੇਰੀ ਉਲੰਘਨ ਕਰ ਚੁਕੀ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਛ 
ਖਾਵਨ ਨੂੰ ਦਿਓ ਤੇ ਮੈਂ ਸਨਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਖਾਵਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਸੋ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਪਤਿਬਰਤਾ ਭਾਵ 
ਵਿਚ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਨ ਨੂੰ ਪੁਛੋ ਜੇ ਓਹ ਠੀਕ ਹੈ ਤਾਂ॥

{{gap}}(ਮਹਾਰਾਜ) ਵਜੀਰ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਹੋਠਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>grum62oj5ou5ycebs9ns7cy0yzp01rw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/161</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23949</id>
    <revision>
      <id>228460</id>
      <parentid>199454</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228460</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2177" sha1="9dm3ovncss608vy86le3spn4ok91y60" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੬੦)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਹਿਠਾਂ ਦਬਾ ਕੇ ਵਾਹ ਈਸ਼ੂਰ ਵਾਹ ਧੰਨਯ ਹੈਂ ਤੂੰ ਤੇ ਧੰਨਯ ਹੈਂਨ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਚਲੋ ਭਾਈ ਹੁਣ ਓਥੇ ਚਲੀਏ॥

{{gap}}ਏਹ ਕੈਹ ਕੇ ਤੇ ਦੂਸਰੀ ਭੈਨ ਵਲ ਗਏ ਉਸ ਨੇ ਭੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿਆ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮੇਰੇ ਗਿਆਂ ਭੀ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਵਸੇਗਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਭੀ ਇਕ ਵੇਰੀ ਪਤੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਨ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ ਇਕ ਦਿਨ ਬਰਖਾ ਸਮੇਂ ਪਤੀ ਜੀ ਨੇ ਸੁਕੀ ਚਾਦਰ ਮੰਗੀ ਸੀ ਮੈਂ ਨਕਰਮਨ ਬਿਨਾਂ ਟੋਹੇ ਟਾਹੇ  ਕਣੀਆਂ ਨਾਲ ਗਿੱਲੀ ਹੋਈ ਹੋਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੋ ਇਸੀ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਨਹੀਂ,ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਨ ਠੀਕ ਹੈ ਜੇ॥ 

{{gap}}ਫੇਰ ਮਹਾਰਾਜ ਤੀਸਰੀ ਵਲ ਗਏ ਤੇ ਜਾਕੇ ਪੁਛਿਓ ਨੇ ਉਸ ਨੇ ਭੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰ ਮਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਮਹਰਾਜ ਧੰਨ ਭਾਗ ਹੈਨ ਮੇਰੇ ਜੋ ਆਪ ਚੱਲਕੇ ਆਏ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਸੰਦੇਸਾ ਭੇਜ ਦੇਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੁਆਮੀ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈਕੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੀ ਇਕ ਗੁਰੂ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਜਵਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਜੇਕਰ ਓਹ ਆਪ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਹੋਵਨ ਤਾਂ॥

{{gap}}(ਮਹਾਰਾਜ) ਅੱਛਾ ਬੀਬੀ ਜੀ ਹਣ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਚਲੋ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਸਨਾਨ ਕਰੋ ਮੀਹ ਵਸੇ ਤੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਕਟੀ ਜਾਵੇ॥

{{gap}}(ਪਤਿਬਰਤਾ) ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੱਖੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9dm3ovncss608vy86le3spn4ok91y60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/162</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23954</id>
    <revision>
      <id>228461</id>
      <parentid>199467</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228461</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2067" sha1="ee1i6jgw2v7umqjhjy38egncx9hjpon" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;
{{center|( ੧੬੧)}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਮਹਾਰਾਜ ਦਾਸੀ ਚਲਨ ਤੋਂ ਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਪਰ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਰਾਜ ਆਵਨ ਆਗਿਆ ਦੇਵਨ ਤਾਂ ਜਾਵਾਂਗੀ॥

{{gap}}(ਰਾਜਾ) ਬੀਬੀ ਓਹ ਆਪ ਕਿਥੇ ਹੈਨ, ਪਤਾ ਦਿਓ ਤਾਂ ਵਜੀਰ ਹੋਰੀ ਜਾਕੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆਵਨ॥

{{gap}}(ਪਤਿਬਰਤਾ) ਮਹਾਰਾਜ ਅਸਲ ਜਗਹ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਚੁੰਗੀਖਾਨਾ ਹੈ ਪਰ ਐਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਡੇ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਸਤੇ ਗਏ ਹੋਏ ਨੇ, ਵਜੀਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ ਕੇ ਚੜਹ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਖੜੇ ਹੋਵਨ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋਰੀ ਆਪ ਪੁੱਛਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਜੋ ਮਰਜੀ ਹੋਵੇ ਜੁਵਾਬ ਦੇਨਾ॥

{{gap}}(ਮਹਾਰਾਜ) ਅੱਛਾ ਵਜੀਰ ਜੀ ਆਓ ਮੈਂ ਭੀ ਚਲਨਾ ਹਾਂ ਫੇਰ ਇਕੱਠੇ ਆਵਾਂਗੇ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਦੋਵੇਂ ਓਥੇ ਜਾ ਖਲੋਤੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਹੀਉਸਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋਰੀ ਆ ਗਏ,ਤੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜ ਤੇ ਵਜੀਰ ਨੂੰ ਜਥਾਜੋਗਯ ਪਰਨਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁਛਿਓ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪ ਘਰ ਤੇ ਹੋਈ ਆਏ ਹੋ ਪਰ ਮੈਂ ਦਿਸ਼ਾ ਕਰਨੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ, ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਆਓ ਚਲੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਆਵਾਂ॥

{{gap}}(ਵਜੀਰ) ਮਹਾਰਾਜ ਕੋਈ ਚੀਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਏਥੋਂ ਹੀ ਲੈ ਚਲੀਏ॥

{{gap}}(ਸੁਆਮੀ ਪਤਿਬਰਤਾ) ਹਾਂ ਵਜੀਰ ਸਾਹਿਬ ਇਕ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ee1i6jgw2v7umqjhjy38egncx9hjpon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/163</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23959</id>
    <revision>
      <id>228462</id>
      <parentid>199469</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228462</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2081" sha1="srkcnvtadtjmdr987yu4fprj6q9k7hp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੬੨)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਡੋਲੀ ਮੰਗਾ ਲੌ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇਤਨੀ ਦੂਰ ਚਲਨੋ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਮਹਾਰਾਜ) ਵਜੀਰ ਵਲੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ ਦੇਖਕੇ ਕੈਹਨ ਲਗੇ ਅੱਛਾ ਵਜੀਰ ਜੀ ਇਕ ਡੋਲੀ ਮੰਗਾਲੌ॥

{{gap}}ਝੱਟ ਝੋਲੀ ਆ ਗਈ ਤੇ ਏਹ ਤਿੰਨੇ ਪਤਿਬਰਤਾ ਦੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਪਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਪਤਿਬਰਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਅਪਨੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕੀਤਾ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਮਿਲੀ ਤੇ ਪੁਛਿਓ ਸੂ ਮਹਾਰਾਜ ਆਨੰਦ ਹੋ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਅਥਵਾ ਚਿਤਵਨਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਸੁਆਮੀ) ਪਿਆਰੀ ਸਭ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜ ਤੁਹਾਡੇ ਲੈਜਾਵਨ ਵਾਸਤੇ ਆਏ ਨੇ, ਸੋ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਹੁਣ ਢਿਲ ਨਾ ਕਰੋ ਤੇ ਜਲਦੀ ਜਾਓ, ਉਤੋਂ ਵੇਲਾ ਭੀ ਤੰਗ ਹੈ॥

{{gap}}(ਪਤਿਬਰਤਾ) ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਓਥੋਂ ਹੀ ਝੱਟ ਡੋਲੀ ਵਿਚ ਬੈਠਕੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਦ ਜਾਕੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਬਰਖਾ ਐਡੀ ਹੋਈ ਕੇ ਸਭ ਟੋਆ ਟਿੱਬਾ ਪੁਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਾਰਾਜ ਬੜੇ ਪਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਪਤਿਬਰਤਾ ਨੂੰ ਧੀਆਂ ਵਾਝਨ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਦੇਕੇ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ ਅੱਛਾ ਪੁੱਤਰੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਸਭ ਰਾਨੀਆਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਾਰਿਆ॥

{{gap}}(ਪਤਿਬਰਤਾ) ਮਹਾਰਾਜ ਇਕ ਅਰਜ਼ ਹੈ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>srkcnvtadtjmdr987yu4fprj6q9k7hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/164</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23964</id>
    <revision>
      <id>228463</id>
      <parentid>199494</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228463</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2216" sha1="ris2ocbp3iks53zb5qn4mu5hw34ujbx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੬੩)}} {{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਰਾਜਾ) ਬੇਟੀ ਜੀ ਕਹੋ॥

{{gap}}(ਪਤੀ) ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਟਕਾਨਾ ਕਰਾਂ ਦਿਓ ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਹੋਰੀ ਆਵਣਗੇ ਯਾਂ ਆਗਿਆ ਮੁੜਨ ਦੀ ਦੇਨਗੇ ਤਦ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕੇ ਜਲਦੀ ਜਾਓ । ਏਹ ਨਹੀਂ ਸਾਨੇ ਕਹਿਆ ਕੇ ਫੇਰ ਆਓ ਯਾ ਹੋ ਆਓ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਏਹ ਸਭ ਕੁਛ ਜੋ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਦੇਂਦੇ ਹੋ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਲਵਾਂਗੀ॥

{{gap}}(ਮਹਾਰਾਜ) ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ ਤੇ ਅਪਨੀਆਂ ਰਾਨੀਆਂ ਤੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂਵੱਲ ਅਖੀਆਂ ਪਾਨੀ ਭਰੀਆਂਨਾਲ ਦੇਖਕੇ ਧੰਨਯ ਹੈਂ ਬੇਟੀ ਤੂੰ ਤੇ ਧੰਨਯ ਹੈ ਤੇਰਾ ਸੁਆਮੀ। ਮੈਂ ਤੇ ਅਪਨੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਐਵੇਂ ਹੀ ਗਾਲੀ॥

{{gap}}ਅੱਛਾ ਫੇਰ ਏਸ ਸਾਹਮਨੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਡੇਰਾ ਕਰੋ ਤੇ ਮੈਂ ਲਾਲਾ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲ ਆਦਮੀ ਭੇਜਨਾ ਹਾਂ॥

{{gap}}ਏਹ ਕੈਹਕੇ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਦਮੀ ਲਾਲਾ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੋਂ ਨੇ। ਲਾਲਾ ਹੋਰਾਂ ਸੁਨਦਿਆਂ ਹੀ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕੇ ਓਹ, ਓਹ ਬੜੀ ਭੁਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਝੱਟ ਨਾਲ ਹੀ ਟੁਰ ਪਏ।ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਜਥਾ ਜੋਗ ਸਤਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਅਪਨੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿਓ ਨੇ ਪਿਆਰੀ ਆਓ ਚਲੀਏ ਏਹ ਸੁਨਕੇ ਤੇ ਓਹ ਟੁਰ ਪਈ। ਜਦ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਦੇਖਿਆਂ ਕੇ ਓਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਈ ਸੀ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ ਫੇਰ ਉਸਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ris2ocbp3iks53zb5qn4mu5hw34ujbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/165</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23969</id>
    <revision>
      <id>228464</id>
      <parentid>199612</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:17:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228464</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2261" sha1="o4mdtt4fl14uh6s3thbn2hixp4v7ffc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੬੪)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਕਹਿਆ ਕੇ ਏਹ ਸਭ ਕੁਛ ਅਸਾਂ ਅਪਨੀ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਏਹ ਭੀ ਲੈਜਾਉ। ਏਹ ਸੁਨਕੇ ਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੱਛਾ ਮਹਾਰਾਜ ਭੇਜ ਦਿਓ, ਕਿਰਪਾ ਤੁਹਾਡੀ। ਸੋ ਰੁਕੋ ਪੜਿਬਰਤਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਇਤਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਓਹ ਪਹਿਬਰਤਾ ਨਾ ਰੈਹਨ ਤਾਂ ਕੋਈ ਭੀ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਹਾਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਮਝ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਭੀ ਕਹਨੀ ਹਾਂ ਕੇ ਕਦੀ ਭੀ ਅਪਨੇ ਪਤੀ ਦਾ ਬਚਨ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ। ਅੱਗੇ ਜੋ ਈਸ਼ੁਰ ਕਰੇ ਸੋ ਦੇਖੀ ਜਾਵੇਗੀ ।

{{gap}}(ਸੋਠਨੀ) ਰੁਕੋ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਥੋਂ ਪਛਨੋਂ ਹੀ ਭੁਲ ਗਈ ਕੇ ਸੁਪਨਾ ਕਿਆ ਆਇਆ ਸਾਈ ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਬੇਬੇ ਜੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ। ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸੇ ਘਰ ਹੇਠਲੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਸਿਰ ਖੁਲੇ ਤੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਸਿਰਤੇ ਪਿੱਟਦਿਆਂ ਡਿੱਠਾ ਹੈ ਨਾਲੇ ਇਕ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਲਾਲ ਚੂੜਾ ਵੱਟੇ ਨਾਲ ਭੰਨ ਦਿਆ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਬੜੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ ਤੇ ਅੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਸਮਝਕੇ ਰੁਕੋ ਸੁਪਨਾ ਤੇ ਬੜਾ ਭੈੜਾ  ਆਇਆ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਆਵਨ ਤਾਂ ਪੁਛਾਂਗੀ। ਇੱਨੀ ਗਲ ਕਰ ਕੇ ਰੁਕੋ ਅਪਨੇ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਅਪਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰਨ ਲਗ ਪਈ, ਬੜੀ ਸੋਚ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹ ਸਮਝਿਓ ਸੂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o4mdtt4fl14uh6s3thbn2hixp4v7ffc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/166</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23974</id>
    <revision>
      <id>228465</id>
      <parentid>199614</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228465</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2347" sha1="ijdyj7svqu7wdr037fzlp75kyz91hkl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੬੫ )}} {{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਕੇ ਰੁਕੋ ਜੇ ਮਦਨਗੋਪਾਨ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜਰੁਰ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇ ਹੁਣ ਨਾ ਵਿਵਾਹੀ ਤਾਂ ਪਤ ਭੀ ਨਹੀਂ ਰੋਹਿੰਦੀ ਪਰ ਜੋ ਕੁਛ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸੁਝਦਾ ਹੈ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਤੇ ਰੁਕੋ ਅਗੇ ਦੱਸ ਦੇਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ। ਏਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਸੌਂ ਗਈ ਕੀਹ ਦੇਖਿਓ ਸੁ ਕੇ ਸੱਚ ਮੁਚ ਰੁਕੋ ਦੇ ਵਿਵਾਹ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਿਛੋਂ ਰੁਕੋ ਰੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਦੀ ਮੜਹੀ ਸੜਦੀ ਤੇ ਰੁਕੋ ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ ਪਾਸ ਸੰਦਿਆ ਤੇ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜਹ ਕੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਕਰਦੀ ਡਿਠੋ ਸੂ। ਝੱਟ ਉਬੜਵਾਹੇ ਤਰਾਹ ਤਰਾਹ ਕਰ ਕੇ ਉਠ ਬੈਠੀ। ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਈਸ਼ੁਰ ਅਗੇ ਪਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ, ਕੇ ਹੇ ਈਸ਼ੁਰ ਸਰਬ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਜੋ ਜੋ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਸਚ ਹੋਵੇਗਾ ਇਤਨੇ ਵਿਚ ਗਲੀ ਵਿਚੋਂ ਅਵਾਜ ਆਈ ਕੇ ਹਾਂ ਸੱਚ ਹੈ ਹੋਨੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਏਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਸੋਹਬਾਵੰਤੀ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗੰਡ ਬੰਨ ਲੀਤੀ ਕੇ ਰੁਕੋ ਜਰੁਰ ਵਿਧਵ ਹੋਵੇਗੀ। ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਹ ਖਿਆਲ ਕਰ ਕੇ ਚਲਾਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਆਈ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖਿਓ ਸੂ ਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰੀ ਇਕ ਬਰਾਹਮਨ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਤੇ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਸਗਨ ਟੋਰਨ ਤੇ ਵਿਵਾਹ ਦਿਨ ਸੋਦਨ ਕਰਦੇ ਪਏ ਨੇ ਏਹ ਭੀ ਦੇਖ ਕੇ ਬੈਠਕ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਪਨੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪਰਨਾਮ ਕਰ ਕੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪੁਛੀ ਫੇਰ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪਰਨਾਮ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ijdyj7svqu7wdr037fzlp75kyz91hkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/167</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23979</id>
    <revision>
      <id>228466</id>
      <parentid>199617</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228466</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2091" sha1="pw7u9aslwz6e8hhvmmztfl1eunlv0ne" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੬੬ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਰੁਕੋ ਦੇ ਵਿਵਾਹ ਦਾ ਜੋੜ ਦੇਖਨ ਵਾਸਤੇ ਪੰਡਿਤ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਹੈ। ਸੁਣ ਲੌ ਜੋ ਠੀਕ ਬਨੇ ਸੋ ਕਰਨਾ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਸੁਆਮਿਨ ਮੈਂਨੂੰ ਤੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਐਸ ਤਰਾਂ ਭੈੜ, ਸੁਪਨੇ ਆਏ ਨੇ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਸੁਝਦਾ ਜੇ ਤਾਂ ਸੋਚ ਸਮਝ ਲੌ, ਅਜੇ ਕੁਛ ਵਿਗੜਿਆ ਨਹੀਂ॥

{{gap}}(ਪੰਡਿਤ) ਦੇਵੀ ਜੀ ਏਹ ਸੁਪਨੇ ਬੜੇ ਚੰਗੇ ਨੇ। ਰੁਕੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸੁਖੀ ਸੁਹਾਗਨ ਰਹੇਗੀ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਸਦਾ ਹੀ ਉਲਟੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਛ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਮਹਾਰਾਜ ਸੁਪਨਾ ਸੱਚੇ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਤੇ ਝੂਠੇ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਆਉਦਾ ਹੈ। ਮੈਂਨੂੰ ਤਾਂ ਸੁਝਦਾ ਹੈ ਕੇ ਈਸ਼ਰ ਗਿਆਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕੇ ਇਸ ਵਿਵਾਹ ਹੋਵਨ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਜਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ॥

{{gap}}(ਪੰਡਿਤ) ਹੱਸਕੇ ਸੇਠ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿਦਿਆ ਵਾਨ ਹੋਕੇ ਭੋਲੇ ਬਨ ਗਏ ਹੋ। ਭਲਾ ਕਦੀ ਸੁਪਨੇ ਭੀ ਸੱਚੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕਈ ਲੋਕ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕਈ ਗਰੀਬ ਕਦੀ ਓਹ ਹੋ ਭੀ ਗਏ ਨੇ।ਲੋਂ ਏਹ ਦੇਖੋ ਪੱਤਰੀ ਵਿਚ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਤੇ ਰੁਕੋ ਦਾ ਕਿਆ ਸੋਹਨਾ ਲਗਨ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਵਸਾਖ ਦੀ ੧੨ ਵੇਂ ਫੇਰੇ  ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਐਸਾ ਲਗਨ ਸੁੰਦਰ ਜੁੜਿਆ ਜੋ ਕੇ ਅੱਜ ਤਾਕਨ ਧਰਮ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pw7u9aslwz6e8hhvmmztfl1eunlv0ne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/168</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23984</id>
    <revision>
      <id>228467</id>
      <parentid>199620</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228467</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2259" sha1="3cwggnr8gfo8234b3l33hfighe3iku5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੬੭)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਜੇਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੇ ਡਿੱਠਾ ਜੇਹਾਕੁ ਲਗਨ ਹੱਛਾ ਹੈ ਤੇਹਾ ਦੀ ਪੰਡਿਤ ਵਿਵਾਹ ਪੜਹਾਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੇਖੀਏ ਨਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਵਿਵਾਹ ਵਿਚ ਜਿਤਨੇ ਵਿਘਨ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਓਹ ਵਿਵਾਹ ਸੋਧਨ ਤੇ ਗ੍ਰਰਹ ਪੂਜਾ ਠੀਕ ਠੀਕ ਨਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਨੇ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਮਹਾਰਾਜ ਮਥਰਾਦਾਸ ਜੋਤਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਜੋ ਵਿਵਾਹੇ ਪਿਛੋਂ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਧਵਾ ਹੋਗਈ ਸੀ ਵਿਵਾਹ ਸ਼ੋਧਨ ਤੇ ਪੜਹਾਨ ਵਿਚ ਕੀਹ ਫਰਕ ਰਹਿਆ ਸੀ ਪੰਜ ਵਰਹੇ ਵਿਵਾਹ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਪਾਂਦੇ ਗਏ ਤੇ ਪੜਹਨ ਵਾਲਾ ਆਪ ਜੋਤਸ਼ੀ ਸੀ ਜੇਹੜਾ ਸਾਰੇ ਸ਼ੈਹਰ ਵਿਚ ਸਿਆਨਾਏ॥

{{gap}}(ਪੰਡਿਤ) ਬੀਬੀ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕੀਹ ਜਾਨੋਂ ਇਹ ਗਲਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਕੌਣ ਸਿਆਨਾਏ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਹੋਰੀ ੬o) ਵਰਹੇ ਪੰਡਿਤਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਵਾਹ ਸੋਦੇ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਸਾਂ ਭੀ ਅਪਨੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਖਾਂ ਵਿਵਾਹ ਸੋਦੇ ਨੇ ਪਰ ਅੱਜ ਤਾਕਨ ਭਗਵਾਨ ਇੱਜਤ ਹੀ ਰਖੀ ਹੈ॥

{{gap}}ਬੀਬੀ ਜਦ ਦਾ ਅਸਾਂ ਚੰਡੀਪਾਛ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਦ ਦੀ ਸਰਸੁਤੀ ਸਾਡੀ ਜਿੱਬ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਹੈ॥ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਨ ਕਹੀਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੁਸਾਂ ਗਲਾਂ ਸੁਨੀਆਂ ਹੈਨ ਪਾਂਦਿਆਂ ਤੇ ਅਨਪੜਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਸਤ੍ਰ ਗੰਦੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਨੇ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3cwggnr8gfo8234b3l33hfighe3iku5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/169</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23989</id>
    <revision>
      <id>228468</id>
      <parentid>199621</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228468</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2236" sha1="1r6ygpzpy1ngo4b9a06gj37l9s6zvqv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੬੮)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}(ਸੇਠ) ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਰਹੋ ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਹੋਰੀ ਆਖਦੇ ਨੇ ਸੋਈ ਠੀਕ ਹੈ ਹੱਛਾ ਮਹਾਰਾਜ ਸਗਨ ਕਦ ਭੋਜੀਏ ਤੇ ਵਿਵਾਹ ਕਿਸ ਦਿਨ ਕੈਹ ਭੇਜੀਏ॥

{{gap}}(ਪੰਡਿਤ) ਸਗਨ ਵਿਸਾਖੋਂ ੨ ਦੂਜੀ ਭੇਜ ਦਿਓ ਤੇ ਵਿਵਾਹ ਵਿਸਾਖੋਂ ੧੨ ਦਿਨ ਕਰਦਿਓ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਹੱਛਾ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਪੰਡਿਤ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀਧਾ ਦਿਓ ਜਾਵਨ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਲ ਸਗਨ ਕਰ ਦਿਓ ਤੇ ਜਿਥੇ ਕਿਦਰੇ ਭਾਜੀ ਛਾਜੀ ਭੇਜਨੀ ਜੇ ਭੇਜ ਦੇਨਾ ਤੇ ਜੋ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਸੋ ਅੱਜ ਦੱਸ ਦੇਨਾ॥

{{gap}}ਪੰਡਿਤ ਹੋਰੀ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਤੇ ਸੋਹਬਾਵੰਤੀ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸਭ ਹਾਲ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਸੁਨਿਆ ਤੇ ਸੁਨਾਇਆ ਨਾਲੇ ਏਹ ਭੀ ਕਹਿਓ ਨੇ ਕੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰੀ ਤੇ ਰੁਕੋ ਗਰਿਸਤ ਆਸ਼ਰਮ ਬਿਨਾਂ ਵਿਘਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾ ਸਕਨਗੇ ਅੱਗੇ ਈਸ਼ੁਰ ਦੀ ਮਰਜੀ ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਏਹ ਕੈਂਹਨਾ ਹਾਂ ਜੇ ਰੁਕੋ ਮਨਜੂਰ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿਧਰੇ ਹੋਰ ਜਗਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਦੇਈਏ ਪ੍ਰਿਆ ਜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਹ ਸਲਾਹ ਹੈ। ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰੀ ਤਾਂ ਖਿੱਚ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿਆਂਗੇ ਤੇ॥

{{gap}}(ਰੁਕੋ) ਸੇਠ ਜੀ ਹੁਣ ਜਰੂਰ ਹੋਵਣ ਦਿਓ ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਅਜੇਹੇ ਹੋਵਨਗੇੜਾਂ ਭੀ ਮੈਂ ਕੁਛ ਖਾ ਮਰਾਂਗੀ। ਪਰ ਹੁਣ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1r6ygpzpy1ngo4b9a06gj37l9s6zvqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/170</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23994</id>
    <revision>
      <id>228469</id>
      <parentid>199653</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228469</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1852" sha1="22psi9br397uvavqotl36am2btfdtr0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੬੯ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਰੀਤੀ ਤੋੜਨਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸਤੀ ਹੋਵਨਾ ਮੈਂਨੂੰ ਮਨਜੂਰ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਬੇਬੇ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕੀਹ ਠੀਕ ਸਮਝਦੇ ਹੋ॥

{{gap}}(ਸੇਠਨੀ) ਬੀਬੀ ਜੀ ਮੈਂ ਕੀਹ ਆਖਾਂ ਤੂੰ ਹੁਣ ਆਪ ਸਿਆਨੀ ਹੈ, ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਮੀਆਂ ਬੀਬੀ ਰਾਜੀ ਤੇ ਕੀਹ ਕਰੇਗਾ ਕਾਜੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕੋ ਰਾਜੀ ਹੈ ਕਰੋ॥

{{gap}}(ਸੇਠ) ਹੱਛਾ ਬੀਬੀ ਰੁਕੋ ਜੇਹੜੀ ਗਲ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀਏ ਓਹੋ ਹੋਵੇਗੀ॥

{{gap}}ਪਿਆਰੀ ਜੀ ਕਰੋ ਤਿਆਰੀ ਹੁਣ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਵਿਵਾਹਦਿਓ॥ 

{{gap}}( ਸੇਠਨੀ) ਅੱਛਾ ਸੁਆਮਿਨ ਜੈਸੀ ਆਗਿਆ ਹੈ ਵੈਸੀ ਹੀ ਕਰਾਂਗੀ॥

{{gap}} ਦੁਸਰੀ ਵਿਸਾਖ ਨੂੰ ਵਿਵਾਹ ਦੀਆਂ ਭਾਜੀਆਂ ਦਿੱਤੀਓ ਨੇ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਵਿਸਾਖ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਜੰਞ ਢੁਕੀ,ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਗਾਵੇਂ ਤੇ ਸਭਨੇ ਅਪਨੀ ਮਨਸਾ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਵਿਆਂ॥ 
{{center|-:(ਗੀਤ):-}}

{{center|&lt;poem&gt;ਰੁਕੋ ਭੈਨ ਧੰਨਭਾਗ ਹੈਨ ਤੇਰੇ। ਜੀਜਾ ਅੱਜ ਆਨ ਢੁਕਾ ਬੰਨ ਸੇਰੇ॥ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਅਤੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਬਾਨੀ। ਵਾਹ ਵਾਹ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ੋਭਾ ਸਾਡੇ ਮਨ ਭਾਨੀ। ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਭਲੇ ਕਰਮ ਹੇਨ ਕੀਤੇ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>22psi9br397uvavqotl36am2btfdtr0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/171</title>
    <ns>250</ns>
    <id>23999</id>
    <revision>
      <id>228470</id>
      <parentid>199655</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228470</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1882" sha1="erpnnyscbxxf6k7tfqs5fcbol34nds9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭੦ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵਾਹ ਵਾਹ ਸਾਰੇ ਭਾਗ ਹੈਨੀ ਵੱਸਕੀਤੇ॥ 
ਭੈਨਾ ਤੇਰੇ ਜਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆ ਭੈਨਾ ਹੋਵਨ। 
ਮਾਪੇ ਸੌਹਰੇ ਸੁਖਦੀ ਨੀਂਦ ਤਾਂ ਸੋਵਨ। 
ਜੋੜੀ ਏਹ ਤਾਂ ਈਸ਼ੁਰ ਅਜੇਹੀ ਬਨਾਈ। 
ਅਗੇ ਕਦੀ ਦੇਖਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਈ॥ 
ਭੈਣੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਲ ਸਭ ਮਿਲ ਦੇਵੋ ਵਧਾਈ। 
ਸਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੋਵੇ ਜੋੜੀ ਦਾ ਸਹਾਈ॥ 
ਸੇਠ ਸੇਠਨੀ ਨੂੰ ਈਸ਼ੁਰ ਵਧਾਵੇ। 
ਭਲਾ ਤੁਹਾਡਾ ਜਸ ਲੁਕਾਈ ਏਹੋ ਗਾਵੇ॥ 
ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਦਾਤਾ। 
ਵਾਹ ਵਾਹ ਨਾ ਕੋਈ ਸੱਕਾ ਪਿਤਾ ਨਾ ਕੋਈ ਮਾਤਾ॥ 
ਜਿਨਾਂ ਵਰ ਦੇਖ ਪੁੱਤਰੀ ਨੂੰ ਵਿਵਾਹਿਆ। 
ਸੁਆਮੀ ਤੂੰ ਹੋਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਆ॥ 
ਪਿਆਰੀ ਭੈਨ ਤੂੰ ਵਰਦੀ ਹੋਵੀਂ ਹੁਣ ਦਾਸੀ। 
ਤੇਰੀ ਈਸ਼ੁਰ ਸੁਖਨਾਲ ਤੋੜ ਨਿਭਾਸੀ॥ 
ਸਾਡੀ ਹੁਣ ਏਹੀ ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਹੈ ਅਰਦਾਸਾ। 
ਅਟਲਰਾਜ ਭੋਗਨ ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਦਾਸਾ॥ 

{{gap}}ਜਦ ਜੰਵ ਢੁਕ ਚੁਕੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਛੰਦ ਆਖਨ ਵਾਸਤੇ ਸਦਿਓ ਨੇ ਕਿਉਂ ਜੋ ਵਿਵਾਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 
ਬਾਨੀ ਪਰੀਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੇ ਮਤਾਂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲੇ ਦਾ ਰੋਗ ਨਾ ਹੋਗਿਆ ਹੋਵੇ॥&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>erpnnyscbxxf6k7tfqs5fcbol34nds9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/172</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24004</id>
    <revision>
      <id>228471</id>
      <parentid>199657</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228471</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1994" sha1="3p4l61uwhn8psg5x19g14sypzn4p9bv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭੧ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰੀ ਛੰਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਨ ਲਗੇ ॥

{{center|-:( ਛੰਦ ):-}}ਪਰੱਖਨ ਆਈਓ ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਵਿਚ ਕਰੋ ਵਿਚਾਰ॥ ਅਪਨੇ ਈਸ਼ੁਰ ਦਿਆਲ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਓ ਹੁਨ ਵਿਸਾਰ। ਸੁਖ ਸੰਸਾਰੀ ਉਸ ਨਰ ਨੂੰ ਹੈਨ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ । ਜਿਸਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੀਲਵੰਤੀ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੈਨਾਰ । ਜਿਸ ਨਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਖੇ ਸੱਚਾ ਮਾਨ । ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ ਕਦੀ ਉੱਤਮ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੰਤਾਨ। ਪਿਆਰੀ ਭੈਨੋਂ ਸੱਚ ਮਾਨੋ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਆਪ। ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਿੰਦਨਾ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹੈ ਪਾਪ। ਸਭੀ ਭਾਈ ਭੈਨਾ ਮੰਗੋ ਈਸ਼ੁਰ ਤੋਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ॥ ਅਪਨੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭਦਾ ਠੀਕ ਰਖੋ ਜੋੜ॥

{{gap}}ਜਦ ਰੋਟੀ ਖਾ ਪੀ ਚੁਕੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਪਿਛੋਂ ਖਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰਸਮ ਅਥਵਾ ਵਿਵਾਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀਓ ਨੇ । ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਤੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਬੇਦੀ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆਏ, ਤੇ ਵਿਵਾਹ ਹੋਵਨ ਲਗਾ, ਜਦ ਤੀਸਰੀ ਲਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ ਤਾਂ ਰੁਕੋ ਤੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਫੇਰ ਇਕ ਅੰਦਰ ਕੁਛਕੂ ਚਿਰ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜ ਦਿਤੋਂ ਨੇ ਤਾਂਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪਰਖ ਲੈਨਾ॥

{{gap}}ਜਦ ਦੇਖ ਦਾਖ ਚੁਕੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤੋ ਨੇ। ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੇ ਕਹਿਆ ਕੇ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ੫-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3p4l61uwhn8psg5x19g14sypzn4p9bv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/173</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24009</id>
    <revision>
      <id>228472</id>
      <parentid>199658</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228472</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2108" sha1="93u8msvv7ezyr3fbdst3fw0vvcxy6oy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭੨)}} {{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਤਨੀ ਬਨਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨੀਏਂ ਤਾਂ ਏਹ ਪੰਜ ਬਾਤਾਂ ਤੀਸਰੀ ਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਮਰਨ ਤਾਕਨ ਮੰਨਨੀਆਂ ਪੈਨਗੀਆਂ ॥
{{center|-:( ਬਚਨ ):-}}

{{gap}}(੧) ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਗਿਆਂ ਪਾਲਨ ਕਰਨਾ ਹਾਂ ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਭੀ ਕਰੀਂ। ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਸਮਾਨ ਜਾਨੀ ॥

{{gap}}(੨) ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਿਆਂ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਭਰਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਸਮਾਨ ਜਾਨੀ। ਤੇ ਬਗੈਰ ਮੇਰੀ ਮਰਜੀ ਦੇ ਦੂਜੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਪਰੀਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਨੀ ॥

{{gap}}(੩) ਜੋ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਂ ਬਗੈਰ ਮੋਰੀ ਸਲਾਹਾਂ ਦੇ ਨਾ ਕਰੀਂ ਤੇ ਬਗੈਰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਪਨੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਈਂ॥

{{gap}}(੪) ਧਰਮ ਕਾਰਜ ਦੇ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਦੀ ਮੈਂਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕੀ ਤੇ ਨਾਹੀਂ ਕਦੀ ਮੰਦ ਦਿਲ ਹੋਕੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰੀ॥

{{gap}}(੫) ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਪਨੀ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਿਚ ਪਰਸੰਨ ਕੇ ਪਰੀਤੀ ਨਾਲ ਕਰੀੜਾ ਕਰਕੇ ਸਕਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਅਥਵਾਂ ਕੰਨਿਆਂ ਉਤਪੱਨਯ ਕਰੀਂ॥ 

 {{gap}}ਰੁਕੋ ਨੇ ਕਹਿਆ ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਂ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਪਰਸੰਤਾ ਨਾਲ ਇਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਨੀ ਹਾਂ ਪਰ ਮੇਰੀਆਂ ਭੀ ਸੱਤ ਗੱਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਨਨੀਆਂ ਪੈਨਗੀਆਂ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੇ ਆਖਿਆ ਪਿਆਰੀ ਕਹੋ ਮੈਂ ਸੁਨਕੇ ਤੇ ਫੇਰ ਜੁਆਬ ਦੇਵਾਂਗਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>93u8msvv7ezyr3fbdst3fw0vvcxy6oy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/174</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24014</id>
    <revision>
      <id>228473</id>
      <parentid>199659</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228473</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2002" sha1="q7l3hahk5qe08jsxy3nmpjg6ab627uz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭੩)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{center|-:( ਬਚਨ ):-}}
{{gap}}ਰੁਕੋ ਨੇ ਕਹਿਆ ਸੁਨੋ ॥

{{gap}}(੧) ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਤੁੱਲ ਸਮਝਨਾ । ਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਤੇ ਲਿਹਾਜ ਕਰਨੀ ਹਾਂ ਤੁਸਾਂ ਭੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।

{{gap}}(੨) ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਦੁਸਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਇਛਿਆ ਨਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸਰਬੱਤ ਇਸਤਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ ਭੇਨ ਅਥਵਾ ਮਾਤਾ ਸਮਾਨ ਜਾਣਨਾ ॥

{{gap}}(੩) ਮੇਰੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅੰਨ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਪਾਲਨ ਤੇ ਰਖਿਆ ਕਰਨੀ॥

{{gap}}(੪) ਧਰਮ ਕਾਰਜਾਂ ਬਿਖੇ ਮੈਨੂੰ ਅਪਨਾ ਮੰਤਰੀ ਜਾਨਨਾ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਸਮਝਨਾ॥

{{gap}}(੫) ਪੂਰਨ ਪਰੀਤੀ ਸੇਹਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਰੇਮ ਸੰਜੋਗ ਕਰਨਾ। ਤੇ ਕੁਲ ਵਧਾਨੇ ਦੀ ਇੱਛਿਆ ਭੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ।

{{gap}}(੬ )ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਬਾਤ ਛਿਪਾ ਕੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾਹੀਂ ਧਨ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਧਰੇ ਖਰਚ ਕਰਨਾ

{{gap}}(੭) ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਮੇਰੀ ਇਸਤਰੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿਚ ਹਿਤਵੰਤੀ ਹੋਵਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਨਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਅਪਨੇ ਸੁਖ ਸਮਬੰਧ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਅਪਨੇ ਨਾਲ ਰਖਨਾ॥

{{gap}}ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੇ ਆਖਿਆ ਮੈਂ ਸੱਚੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q7l3hahk5qe08jsxy3nmpjg6ab627uz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/175</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24019</id>
    <revision>
      <id>228474</id>
      <parentid>199702</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228474</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1675" sha1="bxhaywbme7fr6florf70i79dvkn9vhv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭੪)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਸਾਖੀ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਪਰੀਤੀ ਨਾਲ ਏਹ ਬਚਨ ਮੰਨਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਇਕਰਾਰ ਕਰਨਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਏਹ ਬਚਨ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕਰ ਚੁਕੇ ਤਦ ਫੇਰ ਚੌਥੀ ਲਾਂ ਦਿਤਿਓ ਨੇ ਤੇ ਰੁਕੇ ਅਪਨੇ ਪਤੀ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਨਕੇ ਖੱਬੇ ਅੰਗ ਬੈਠ ਗਈ। ਤੇ ਸਭ ਲੋਗ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇਵਨ ਲਗੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਭੀ ਏਹ ਗੀਤ ਗਾਵੇਂ ॥{{center|-:( ਗੀਤ ):-}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਪਿਆਰੀ ਰੁਕੋ ਅੱਜ ਤੂੰ ਗਰਿਸਤ ਵਿਚ ਆਈ॥ 
ਪਤੀ ਅਪਨੇ ਦੀ ਤੂੰ ਪਤਨੀ ਹੋਈ ਹੈਂ॥ 
ਹੁਣ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਂਗੀ ਮਾਈ॥ 
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਕੇ॥ 
ਪਤੀ ਦੀ ਕਰ ਸਜਨਾਈ । 
ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ॥ 
ਸੁਖ ਨਾਲ ਤੋੜ ਨਿਭਾਈਂ ॥&lt;/poem&gt;}} 
ਏਹ ਗੀਤ ਗੌਕੇ ਖਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਏ ਫੇਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਜੰਵ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖਵਾ ਕੇ ਟੋਰਨ ਲਗੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਡੋਲੇ ਵਿਚ ਪਾਕੇ ਤੇ ਸਭ ਮਿਲਕੇ ਏਹ ਗੀਤ ਗਾਵਨ ਲਗੀਆਂ॥
{{center|-: ਗੀਤ ):-}}

ਸੰਭਲ ਸੰਭਲ ਪੈਰ ਧਰਨਾਰੇ ਪਯਾਰੀ॥ ਦੇਸ ਬਿਗਾਨੇ ਜਾਨਾ ਹੋਵੀਗਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bxhaywbme7fr6florf70i79dvkn9vhv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/176</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24024</id>
    <revision>
      <id>228475</id>
      <parentid>199705</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228475</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1767" sha1="2gou46z2p0x7wo8pkfdwn1436mw97hx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੨੭੫ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੱਸ ਬੇਗਾਨੀ ਸੌਹਰਾ ਬੇਗਾਨਾ ॥ 
ਖਾਵੰਦ ਭੀ ਬੇਗਾਨਾ ਹੋਵੀਗਾ॥ 
ਲੱਖ ਲੱਖ ਮੇਹਨੇ ਸੌ ਸੌ ਤਾਨੇ॥ 
ਸੋਹਕੇ ਵਖਤ ਲੰਘਾਨਾ ਹੋਵੀਗਾ॥ 
ਦਿਲ ਅਪਨੇ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਕੇ॥ 
ਸਭਦੀ ਟੈਹਲ ਕਮਾਨਾ  ਹੋਵੀਗਾ॥ 
ਅੰਡ ਗੁਆਡਨਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰੀ॥ 
ਰਲ ਮਿਲ ਦਿਨ ਹੇ ਬਿਤਾਨਾ ਹੋਵੀਗਾ॥ 
ਮੋਹ ਪਿਆਰ ਵਾਲੀ ਥਾਈਂ ਪਿਆਰੀ॥ 
ਭੈਨੇ ਸੱਸ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਕੇ ਹੋ ਜਾਨਾ ਹੋਵੀਗਾ॥ 
ਸਭ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਕਰ ਟੈਹਲ ਸੇਵਾ॥ 
ਫਿਰ ਭੋਜਨ ਤੈਂਨੂੰ ਪਾਨਾ ਹੋਵੇਗਾ॥ 
ਸਾਡੀ ਭੈਨਾ ਹੁਣ ਰਾਮਸੱਤ ਤੈਂਨੂੰ॥ 
ਨਾਲ ਪਤੀ ਹੁਣ ਸਿਧਾਨਾ ਹੋਵੀਗਾ॥ 
ਹੇ ਈਸ਼ੁਰ ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਮਿਲਾਵੀਂ ॥
ਮਿਲਾਂਗੀਆਂ ਫੇਰ ਜੇ ਮਿਲਾਨਾ ਹੋਵੀਗਾ ॥&lt;/poem&gt;}} 
ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਂ ਸੇਠ ਜੀ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇਕੇ ਤੇ ਡੋਲੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿਆ ਕੇ ਹੁਣ ਈਸ਼ੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਕੇ ਡੋਲੀ ਉਠਾਓ ਤੇ ਚਲੋ, ਤੇ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇਕੇ ਕਹਿਆ ਲੋਂ ਮਹਾਰਾਜ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਪੜਦੇ ਕੱਜਨੇ। ਤੇ ਸਾਡੀ ਭੈਨ ਨੂੰ ਅਪਨੀ ਇਛਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2gou46z2p0x7wo8pkfdwn1436mw97hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/177</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24029</id>
    <revision>
      <id>228476</id>
      <parentid>199708</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228476</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1799" sha1="7t1bkikfnn59c8sqgzeyqd35hdi9q5k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭੬ )}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਅਨੁਸਾਰ ਟੈਹਲਣ ਬਨਾ ਲੇਣਾ ਹੋਰ ਸਰਬੱਤ ਜੋਗ ਜਥਾ ਜੋਗ ਰਾਮ ਰਾਮ ਪੈਰੀਪੈਣਾ ਤੇ ਨਮਸਤੇ ਆਖਕੇ ਵਿਦਿਆ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਡੋਲੀ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੀ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਆਕੇ ਡੋਲੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਿਆਂ। ਤੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਈਆਂ ਫੇਰ ਸਭ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਏਹ ਗੀਤ ਗਾਵਿਆਂ॥
{{center|-:( ਗੀਤ ):- }}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਧਨ ਧਨ ਭਾਗ ਅਸਾਡੇ ਨੀ।  
ਭੈਨੋਂ ਭਾਈ ਭਰਜਾਈ ਵਰਲਿਆਇਆ॥ 
ਧਨ ਧਨ ਬਾਦ ਹੈ ਈਸ਼ੁਰ ਦਾ। 
ਭੈਨੋੰ ਜਿਸ ਏਹ ਸੰਜੋਗ ਬਨਾਇਆ ॥ਨੀo॥ 
ਧਨ ਧਨ ਭਾਗ ਮਾਪਿਆਂ ਏਨ੍ਹਾ ਦੇ। 
ਜਿਨਾਂ ਏਹ ਜੋੜਾ ਹੈ ਜਾਇਆ॥ ਨੀ॥ 
ਹੇ ਈਸਰ ਸਾਡੀ ਏਹੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। 
ਤੇ ਹੋ ਏਹਨਾਂ ਦਾ ਸਹਾਇਆ॥ਨੀ॥&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਜੋ ਜੋ ਰਸਮ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਕਰਣ ਜੋਗ ਸੀ ਕੀਤੀਓ ਨੇ ਫੇਰ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਤੋਂ ਵੇਹਲਆਂ ਹੋਕੇ ਰੁਕੋ ਤੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਅੰਦਰ ਬਠਾ ਦਿਤੋ ਨੇ ਤੇ ਆਖਿਓ ਨੇ ਲੌਜੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬਿਰਾਜੋ।ਏਹ ਕੈਹਕੇ ਸਭ ਚਲੀਆ ਗਈਆਂਤੇ ਰੁਕੋ ਨੇ ਉੱਠਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਪਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7t1bkikfnn59c8sqgzeyqd35hdi9q5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/178</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24034</id>
    <revision>
      <id>228477</id>
      <parentid>199853</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228477</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2400" sha1="capqtr5cdej67v1837k147m6vg8q67d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭੭)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਤੇ ਅਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੱਤ ਵਾਰ ਪਰਦੱਖਨਾ ਲੈਕੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਏਹ ਕੈਹਣ ਲਗੀ॥
{{center|॥ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਧਨ੍ਯਬਾਦ ॥}} 

{{gap}}ਹੇ ਈਸ਼ੁਰ ਤੂੰ ਧੰਨਯ ਹੈਂ ਤੂੰ ਨੇ ਬੜੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੇ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਹਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲਾਰਖੀੰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਚੰਚਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਅਪਨੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਲਾਈਂ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕਦੀ ਭੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਗੈਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲਨੂੰ ਰਾਜੀਨਾ ਰੱਖਣ ਹੇ ਸੁਆਮੀ ਕੋਈ ਐਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਡੇ ਦੁਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਪਾਵੀਂ ਜੇਹੜੀ ਸਾਡੇ ਪਰੇਮ ਪਰੀਤੀ ਤੇ ਗਰਿਸਤ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਵੇ ਹੇ ਮੇਰੇ ਜਗਤ ਈਸ਼ੁਰ ਬਾਬੂ ਸਾਹਿਬ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਨਿੰਦਾ ਕਪਟ ਕਠੋਰਤਾ ਯਾ ਦੁਰਵਚਨ ਬਗੈਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛੇਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜੁਬਾਨੀ ਨਾ ਮੰਨਨਾਂ ਤੇ ਨਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਚੂਕ ਯਾਂ ਭੁਲ ਨੂੰ ਠੀਕ ਜਾਨਕੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਰੇਹਨਾ ਅਸਲ ਮੇਰਾ ਕਥਨ ਏਹ ਹੈ ਕੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ ਯਾਂ ਦੇਖੋ ਓਹ ਝੱਟ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਆ ਕਰੋ ਤਾਂਕੇ ਮੈਂ ਫੇਰ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬਨਾ ਸਕਾਂ ਜਦ ਏਹ ਸਭ ਕੁਛ ਰੁਕੋ ਕੈਹ ਚੁਕੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਜੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਹੇ ਪਰਮ ਪਿਤਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>capqtr5cdej67v1837k147m6vg8q67d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/179</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24039</id>
    <revision>
      <id>228478</id>
      <parentid>199856</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:20:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228478</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2473" sha1="na4mhwplpykrka9vcpxzg8b8vp3h9pp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭੮)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਸਰਬੱਗਯ ਸੱਚਦਾਨੰਦ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਧੰਨਯਬਾਦ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕਿਤਨੀ ਵਾਰੀ ਕਰ ਸੱਕਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਰਪਾਏਂ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਥੋਂ ਲੈਕੇ ਅੱਜ ਤਾਕਨ ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹੈਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦਰ ਅਥਵਾ ਕੀਮਤ ਸਿਵਾ ਤੇਰੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਨਦਾ। ਰੁਕੋ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਰ ਦੇਣਾ ਐਸੀ ਦਇਆ ਹੈ ਜੈਸੇ ਕੇ ਮਾਤਾ ਪੁੱਤਰ ਉਪਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਤੇ ਰੁਕੋ ਦੀ ਅੰਤ ਤਾਕਨ ਅਜੇਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਾਨੂੰ ਦੁਵਾਂਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਆਖਨਾ, ਏਹ ਕੈਹਕੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੇ ਰੁਕੇ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਪਰੇਮ ਨਾਲ ਆਖਿਓ ਸੂ ਹੇ ਪਿਆਰੀ ਏਹ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕਲੇਜੇ ਅੰਦਰ ਦੇਖਨੀ ਹੈ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਹਈ ਤੇ ਓਹ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਲੇਜੇ ਅੰਦਰ ਜਾਨਨਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹਈ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਮਰਨ ਪਰਯੰਤ ਕਦੀ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਵਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਏਹ ਅਕਾਸ਼ ਏਹ ਚੰਦਰਮਾਂ ਏਹ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਤੇ ਈਸ਼ੁਰ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਤੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਗਵਾਹ ਹਨ ਏਹ ਲੌ ਅਪਨੀ ਮੁੰਦਰੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਪਾਓ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਅਪਨੇ ਹੱਥ ਪਾਓ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਿੜ੍ਹ ਜਾਨਨਾ॥

{{gap}}ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਇਕਰਾਰ ਆਪੇ ਵਿਚ ਕਰਕੇ ਫੇਰ ਦੋਵੇਂ ਸੌਂ ਗਏ, ਰੁਕੋ ਦਾ ਹੁਣ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਏਹ ਕੰਮ ਸੀ ਕੇ ਘਰ ਬ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>na4mhwplpykrka9vcpxzg8b8vp3h9pp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/180</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24044</id>
    <revision>
      <id>228479</id>
      <parentid>199973</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228479</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2409" sha1="sn17l670lz1l3zqx3eqfzstkqfs1zqc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭੯)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਰਤਨ ਖਾਵਨ ਪੀਵਨ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਤੇ ਅਪਨੇ ਬਸਤਰ ਸਦਾ ਹੀ ਠੀਕ ਤੇ ਸਫਾ ਰਖਨੇ, ਰਾਤ ਜਦ ਸੁਆਮੀ ਘਰ ਆਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਟੈਹਲ ਸੇਵਾ ਅਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਕਰਨੀ ਤੇ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਨਾ ਇਕ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਛੋਹ ਯਾ ਛੇੜ ਦੇਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਭ ਬਰਤਾਂਤ ਅੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੇ ਸਮਝਾਨਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਗਰਭ ਅਧਾਨ ਹੋਗਿਆ ਤੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਹੋਰੀ ਅੱਛੇ ਅਛੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਅਛੇ ਅਛੇ ਕਪੜੇ ਬਨਵਾ ਬਨਵਾ ਦੇਂਦੇ ਸਨ। ਤੇ ਕਿਸੀ ਬਾਤ ਤੋਂ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋਵਨ ਦੇਂਦੇ ਸਨ॥ ਰੁਕੋ ਭੀ ਕਦੀ ਕਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਡੋਲੀ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਕਦੀ ਦਿਨ ਕਦੀ ਰਾਤ ਰੈਹ ਕੇ ਚਲੀ ਆਂਵਦੀ ਸੀ । ਕੁਛਕ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਰਕੋ ਦੇ ਘਰ ਧੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਮ ਰਵਾਜ ਸੇਠਨੀ ਹੋਰਾਂ ਤੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲ ਨੇ ਕੀਤੇ ਜਦ ੪੦ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਗਰੀਬਾਂ ਲੋਕਾਂਨੂੰ ਕੁਛ ਜਥਾਸ਼ਕਤੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਨੇ ਤੇ ਰਾਤ ਹੋਵਨ ਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਕੋ ਅਪਨੇ ਪੇਕੇ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂਦੇ ਘਰ ਗਈ ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਤੇ ਸੇਠ ਨੇ ਰਵਾਜਨ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿਚ ਲੀਤਾ ਤੇ ਇਕ ਇਕ ਗੈਹਨਾ ਤੇ ਕੁਛ ਥੋੜੀ ਮਠਿਆਈ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਨਾਲੇ ਰੁਕੋ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਛ ਰਸਮ ਰਵਾਜ ਨਾਲ ਬਨਦਾ ਸੀ ਦਿੱਤੋ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਰੁਕੋ ਅਪਨੇ ਘਰ ਆਈ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਫੇਰ ਲਗ ਪਈ,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sn17l670lz1l3zqx3eqfzstkqfs1zqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/181</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24049</id>
    <revision>
      <id>228480</id>
      <parentid>199976</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228480</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2382" sha1="n98r89vnfkdau2gox3za5ubr33jcces" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੦)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗੜ ਲੋਕ ਸ਼ੈਹਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਪੈ ਜਾਨਦੇ ਸਬਬ ਫਿਰਦੇ ਰੈਂਹਦੇ ਸਨ। ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਧਨ ਵਾਨ ਹੋਵਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਏਧਰੋਂ ਓਧਰੋਂ ਸੁਨ ਸੁਨ ਕੇ ਤੇ ਆ ਲਗੇ ਚੋਰੀ ਦਾ ਸਮਾਨ ਕਰਨਾ ਇਕ ਰਾਤ ਸੇਠ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਸੰਨ ਲਾਈਓ ਨੇ, ਸੇਠ ਨੂੰ ਜਾਗ ਆ ਗਈ, ਉਠਕੇ ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਵਲ ਟੁਰ ਪਏ । ਸੇਠਨੀ ਜੀ ਨੇ ਮਨਾ ਕੀਤਾ ਕੇ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਓ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਕੇ ਰੌਲਾ ਪਾਓ ਤਾਂਕੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਵਨ ਤੇ ਫੇਰ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਘਾਰ ਲੈਨਾ। ਪਰ ਸੇਠ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਚੋਰਾਂ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸੇਠ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲੀਤਾ ਤੇ ਛੁਰੇ ਟੋਕੇ ਤੇ ਗੰਡਾਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਟੋਟੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਸੇਠਨੀ ਨੇ ਜਦ ਦੇਖਿਆ ਕੇ ਚਿਰ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਸੋਠ ਹੋਰੀ ਨਹੀਂ ਆਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਆਪ ਉਸ ਪਾਸੇ ਟੁਰ ਪਈ ਚੋਰਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਕਹਿਆਂ ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਈ ਹੈਂ। ਅੱਗੇ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਡ ਚੁਕੇ ਹਾਂ ਚਲੀ ਜਾਂ ਤੂੰ ਜਨਾਨੀ ਹੈਂ ਮਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਭਾਰ ਚੜਹਾਵੇਂਗੀ। ਸੇਠਨੀ ਏਹ ਸੁਨਦਿਆਂ ਹੀ ਝੱਟ ਅਪਨੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਦੇਹ ਵੱਲ ਦੌੜੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਟਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਉਚੀ ਕਹਿਓ ਸੂ ਹੇ ਈਸ਼ੁਰ ਤੇਰੀ ਇੱਛਿਆ ਪੂਰਣ ਹੋ। ਤੇ ਬੱਸ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਚੋਰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹੱਲਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਸਾਰੇ ਅਪਨੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n98r89vnfkdau2gox3za5ubr33jcces</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/182</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24054</id>
    <revision>
      <id>228481</id>
      <parentid>199977</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228481</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2358" sha1="4gzo3ircoruhq6cqalnfi9qv8jmfucx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੧)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਦਿਲ ਵਿਚ ਪਸ਼ੇਮਾਨ ਹੋਏਤੇ ਘੜੀਮੁੜੀ ਉਨ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਤੋਬਾ ਤੋਬ ਕਰਨ ਲਗੇ ਤੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਆਖਨ ਲਗੇ ਤੂੰ ਬੜਾ ਭੈੜਾਂ ਹੈਂ ਐਸੇ ਘਰ ਚੋਰੀ ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਖੂਨ ਕਿਉਂ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਲੜ ਪਏ, ਤੇ ਇਕਦੁਸਰੇਨੂੰ ਛੁਰੀ ਟੋਕੇ ਮਾਰਨ ਲਗਪਏ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜੇ ਕੇ ਛਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਵਤ ਸੁਟਿਓ ਨੇ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਪਾਹੀ ਬੰਨ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੜੀ ਪੁਛ ਗਿਛ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਵਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੇਠ ਸੇਠਨੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਮਕਾਨ ਮੇਰੀ ਸਪੁਰਦ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਓਹ ਸਭ ਕੁਛ ਅਪਨੀ ਕਮਾਈ ਨਾ ਜਾਨਕੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਉੱਤੇ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਖਾਨ ਪਾਨ ਉੱਤੇ ਲਾ ਛਡਿਆ॥

{{gap}}ਸੇਠ ਤੇ ਸੇਠਨੀ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਬਰਸ ਪਿਛੋਂ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਭੀ ਹੈਜੇ ਦੀ ਮਰਜ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਮਰਨ ਪਿਛੋਂ ੨੦ ਹਜਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਮਿਲਖ ਰੈਹ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਓਰਾਂ ਤੇ ਜੇਠਾਂ ਨੇ ਵਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਸਭ ਕੁਛ ਮਿਠਿਆਂ ਬਨ ਬਨ ਕੇ ਤੇ ਖਿੱਚ ਲੀਤਾ ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕੁਛ ਨਾ ਰਹਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਭੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੰਨੀ ਖਿਸਕਾਵਨੇ ਲਗੇ ਆਖਰ ਰੈਹ ਰੈਹ ਕੇ ਬਰਤਨ ਭਾਂਡੇ ਕਪੜੇ ਗੈਹਨੇ ਬਚੇ ਬਚਾਏ ਵੇਚ ਵੇਚ ਕੇ ਲਗੀ ਖਾਵਨ ਇਕ ਦਿਨ ਇਥੋਂ ਤਕ ਹੋ ਗਿਆ ਕੇ ਘਰ ਆਟਾ ਭੀ ਨਾ ਰਹਿਆ ਮੈਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4gzo3ircoruhq6cqalnfi9qv8jmfucx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/183</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24059</id>
    <revision>
      <id>228482</id>
      <parentid>199978</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228482</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2537" sha1="27favu6j4onwfewiw0r3q5zyjuxn860" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੨)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਸਭਨਾ ਜੇਠਾਂ ਦਿਓਰਾਂ ਤੇ ਜਿਠਾਨੀਆਂ ਦਿਉਰਾਂਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਤੇ ਆਖਿਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਅਪਨੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਕਰਾ ਲਿਆ ਕਰੋ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਰੋ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਮੰਨ। ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਬੜਾ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਤਰਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਸਨੇ ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਅਪਨੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਕੇਹ ਭੇਜਿਓ ਸੂ ਕੇ ਜੇਕਰ ਤੈਂਨੂੰ ਮਨਜੂਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਓਹ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਪੜਹਾਨੇ ਉਤੇ ੧o) ਰੁਪਏ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਦੇਵੇਂ ਮੈਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਅਪਨੀ ਭੁੱਖਦਾ ਭੀ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ ਉਸਨੇ ਘਰ ਜਾਕੇ ੪) ਰੁਪਏ ਮੈਨੂੰ ਲਿਆ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਕੈਹਨ ਲਗੀ ਭਲਕ ਤੋਂ ਮਦਰੱਸੇ ਜਾਨਾ ਕਰਨਾ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਦੀ ਰਸਦ ਖਾਨ ਪੀਵਨ ਨੂੰ ਮੰਗਾ ਲਈ ਤੇ ੧) ਖਰਚ ਵਾਸਤੇ ਰੱਖ ਛਡਿਆ। ਇਕ ਵਰਹਾ ਪੂਰਾ ਮੈਂ ਓਥੇ ਮਦਰੱਸੇ ਪੜ੍ਹਹਾਂਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਸੌਹਰਿਆਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਨੇ ਬੜੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸਾਂ ਮੇਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਹਟਾਵਨ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਈਸ਼ੁਰ ਇੱਛਿਆ ਐਸੀ ਸੀ ਕੇ ਮੈਂਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਦੀ ਕੁਛ ਨਾ ਕਹਿਆ ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਪੜਹੀ ਹੋਈ ਪੁੱਤਰੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਿਸੇ ਜੁਵਾਨ ਬਾਲਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਸਦਿਆਂ ਦੇਖ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮੰਦ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ
ਮੇਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇਆਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਸਪਰ੍ਹਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>27favu6j4onwfewiw0r3q5zyjuxn860</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/184</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24064</id>
    <revision>
      <id>228483</id>
      <parentid>200014</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228483</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2378" sha1="pa97k7j195gbthg5yyxcfvnzku6f9zs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੩)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਨੇ ਅਪਨੀ ਪੁਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿਚੋਂ ਉਠਵਾ ਲੀਤਾ ਤੇ ਸਭਨਾ ਅਪਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਓ ਸੁ ਕੋਈ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਪਡ਼ਹਾਵੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀ ਭੇਡ ਚਾਲੀ ਅੱਗੇ ਦੇਸ਼ ਦਿਸ਼ਾਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਹੀ ਏਹ ਸੁਨਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭਨਾ ਨੇ ਆਪਨੀਆਂ ਧੀਆਂ ਉਠਾ ਲਈਆਂ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਨੌਕਰੀ ਭੀ ਨਾ ਰਹੀ ਤੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਉਜਾਂ ਤੇ ਉਜਾਂ ਲਾਨੀਆਂ ਅਪਨਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਸਮਝ ਲਇਆ ਮੇਰੀ ਬਦਨਾਂਮੀ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਰ ਦਿੱਤੀਓ ਨੇ ਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਬਜਾਰੋਂ ਚੀਜ ਲਿਆ ਦੇਵੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪਰੀਤੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦੇਵਨ ਤੇ ਕੁੱਤੀ ਰਨ ਮੇਰਾ ਨਾ ਰਖ ਦਿੱਤੋ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਨਕੇ ਕੇ ਕੁਇਟ ਜਨਾਨੇ ਮਦਰਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਉਸਤਾਦਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਕੇ ਓਥੇ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂ । ਉਸ ਗੁਆਂਡੀ ਦੀ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਏਹ ਕਹਿਆ ਕੇ ਅਪਨੇ ਪਤੀ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਕੇ ਤੇ ਦਸੇ ਕੇ ਉਸ ਦੇਸ ਵਿਚ ਚਲੀ ਜਾਵਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਿਆ ਤੇ ਕੈਹਨ ਲਗੀ ਕੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾਲੇ ੨੦ ਰੁਪਏ ਮੱਦਤ ਦੀ ਵੱਲੋਂ ਮੈਂਨੂੰ ਦਿੱਭਿਓ ਸੁ ਸੋ ੧੫) ਰੁਪਏ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਭਾੜਾ ਦੇਕੇ ਸੱਖਰ ਤਾਕਨ ਪਹੁੰਚੇ ਸਾ ਓਥੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਠੈਹਰੇ ਫੇਰ ਸੀਵੀ ਪਹੁੰਚੇ ਓਥੋਂ ਟੁਰਦੇ ਟਰਦੇ ਭੈੜੇ ਹਾਲ ਨਾਲ ਏਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਏਹ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੀਤੀ ਹੈ ਅੱਗੋਂ ਜੋ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pa97k7j195gbthg5yyxcfvnzku6f9zs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/185</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24069</id>
    <revision>
      <id>228484</id>
      <parentid>200016</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228484</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2286" sha1="pqzllg017n210z79m7oamrncb806wsp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੪)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਹੋਵੇ ਸੋ ਦੇਖਿਏ ਏਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਨੀ ਸੁਣਕੇ ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ ਕੇ ਹੁਣ ਫਿਰ ਮਾਈ ਜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਹ ਮਰਜੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਲੜਕੀ ਤੇ ਲੜਕਾ ਓਥੇ ਕੀਹ ਕਰਨਗੇ॥

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਮੱਲਾ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ੧੫ ਯਾ ੨o) ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਗੁਜਾਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਏਹ ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਵਿਵਾਹ ਉਤੇ ਰਾਜੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਦੁਖੀਆ ਉਮਰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜਗਹਾ ਵਿਵਾਹ ਦੇਵਨ ਤੇ ਰਾਜੀ ਹਾਂ ਤੇ ਏਹ ਮੁੰਡਾ ਅੱਗੇ ਹੀ ਇਸ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਕੇ ਵਿਵਾਹਿਆ ਜਾਵੇ। ਮੱਲਾ ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਤਨਾ ਕੰਮ ਸਾਡਾ ਕਰਦੇ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਟੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ॥

{{gap}}(ਮੈ) ਮਾਈ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ ਪਹੁੰਚ ਜਾਓਗੇ ਪਰ ਇਤਨਾ ਤੇ ਦਸੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਪਨੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗਾ ਬਨਾਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਫੇਰ ਅਪਨਾ ਅੰਤਸ਼ਕਰਣ ਦੁਖੀ ਨਾ﻿ ਹੋਵੇ॥

{{gap}}(ਮਾਤਾ) ਪੁੱਤਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਪੜਹੇ ਹੋਏ ਹੋ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਿਤ ਦੇ ਅਪੱਧਰ ਭੀ ਦੇਖਦੇ ਪਏ ਹੋ। ਅਪਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿੱਦਯਾ ਦਾ ਨਾ ਬੋਧ ਹੋਵਨ ਕਰਕੇ ਭਾਰਥਵਰਸ਼ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦਿਨ ਦਿਨ ਬਿਗੜਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਭਾਰਥ, ਵਰਸ਼ ਦੇ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਚਰਜ ਰਖਕੇ ਤੇ ਸ਼ਾਸਰਤ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਾਹ ਕਰਨਤੇ ਫੇਰ ਵੇਦ ਆਗਿਆਨੁਸਾਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqzllg017n210z79m7oamrncb806wsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/186</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24074</id>
    <revision>
      <id>228485</id>
      <parentid>200019</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228485</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2387" sha1="pi01bludemc1gcfa0qsie1el08b3roc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੫)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਪੂਰਣ ਪਰੀਤੀ ਸਹਿਤ ਗਰਹਿਸਤ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਰੀਤੀਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਲਵਾਨ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਅਪਨੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਿਆ ਪੜਹਾ ਕੇ ਤੇ ਚੌਂ ਆਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਅਥਵਾ ਪੁਰਸ਼ ਅਜੇਹੇ ਦੁਖ ਨਾ ਦੇਖੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੁਣ ਪਏ ਦੇਖਦੇ ਹੋਕੇ ਯੂਰਪਵਾਸੀ ਅਥਵਾ ਏਹ ਅੰਗਰੇਜ ਲੋਕ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਭਾਰਥਵਾਸੀ ਪੰਡਿਤ ਅਥਵ ਬੁਧੀਮਾਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਲ ਓਹ ਖਾਂਦੇ ਪਏ ਹੈਨ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੇਖਦੇ ਪਏ ਹੈਨ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ ਦੇ ਸਬਬ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਪਨੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬੜੇ ਸਿਆਨੇ ਤੇ ਹਿਕਮਤੀ ਪਏ ਕੈਹਿੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਨਾਈਆ ਹੋਈਆਂ ਕਲਾ ਅਥਵਾ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨਗੀ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਨੇ ਮੱਲਾ ਏਹ ਭਾਰਥ ਵਰਸ਼ ਜੇਹੜਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬੜਿਆਂ ਬਧੀਵਾਨਾ ਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਨਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ ਤੇ ਜਿਥੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਆਕੇ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵਿਧੀ ਸਿੱਖ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਓਹ ਐਸੀ ਮੰਦ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਰੇਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜੰਗਲੀ ਸੱਦਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਏਹਦਾ ਸਬੱਬ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਖਾਲੀ ਭਾਰਥ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਉੱਤਮ ੨ ਵਿਵਹਾਰ ਅਥਵਾ ਰੀਤੀਆਂ ਦੇ ਤਿਆਗਨ ਕਰਕੇ ਏਹ ਪਦਵੀ ਪਾਈ ਹੈ, ਇਸ ਦੇਸ਼ਵਿਚ ਵਿਦਯਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pi01bludemc1gcfa0qsie1el08b3roc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/187</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24079</id>
    <revision>
      <id>228486</id>
      <parentid>200134</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228486</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2400" sha1="d0u2d0gj4jigkam163zb6rc17yyjls3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੬)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਬਾਹਮਣ ਜਾਤੀ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਸਦਾ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਾਨ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਉਸ ਮਾਨ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚ ਅਭਮਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਫੇਰ ਤਾਂ ਓਹ ਬਿਨਾਂ ਵਿਦਿਆ ਹੀ ਅਪਨੀ ਸਤੁਤੀ ਤੇ ਮਾਨ ਦੀ ਚਾਹ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਅੱਛੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਚੂਕ ਸਰਾਪ ਦੇਵਨ ਤੇ ਕੋਸਨਾ ਅਪਨਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੋ ਦੋ ਚਾਰ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਜਦ ਅਪਨੀ ਅਪਨੀ ਹਾਨਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਦੇਖੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਨਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਅਪਨੇ ਆਚਾਰ ਉਲਟੇ ਕਰ ਦਿਤੇ ਅਥਵਾ ਮਾਨ ਪਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਨਾ ਛਡ ਦਿਤਾ ਕੁਛਕੂ ਸਮਾਂ ਪਾਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਛਕੁ ਲਾਲਚੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅਪਨੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਮੰਦ ਅਵਸਥਾ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਰੁਧ ਪੁਸਤਕ ਰਚ ਦਿਤੇ ਜਿਨਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਏਹ ਗਿਆਨ ਹੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕੇ ਸਿਵਾ ਬ੍ਰਰਹਮਣ ਦੇ ਦਿਤੇ ਯਾ ਪੂਜੇ ਦੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਮਾੜਾ ਅਥਵਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਮੱਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪਏ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਕੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਾਂ ਦਾ ਜੁਆਨ ਪੁੱਤਰ ਅਥਵਾ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਜੁਆਨ ਭਰਤਾ ਕਾਲ ਵਸ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਤੀ ਅਪਨੇ ਟਗੇ ਨਹੀਂ ਛਡੇਗੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕੇ ਕਿਥੋਂ ਤਾਕਨ ਲਾਲਚ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧਿ ਹੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਮੱਲਾ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਨਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d0u2d0gj4jigkam163zb6rc17yyjls3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/188</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24084</id>
    <revision>
      <id>228487</id>
      <parentid>200137</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228487</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2272" sha1="4dtpg7om7z7il3g9m3xrev0odwn0p39" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੭)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਹੋਇਆਂ ਕੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਅਜ ਤੱਕ ਲੋਕ ਏਹ ਅਖਾਨ ਦੇਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਕੇ ਆਪ ਤੇ ਮੁਇਓ ਬਾਹਮਨਾਂ ਜਜਮਾਨ ਭੀ ਗਾਲੇ ਸੋ ਏਹ ਗਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜਦ ਬਰਾਹਮਣ ਜਾਤੀ ਨੇ ਵੇਦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਯਾ ਨੂੰ ਛਿਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਅਪਨੇ ਹੀ ਮਤਲਬ ਦੇ ਗਰੰਥ ਰਚ ਕੇ ਪੜਹਨ ਪੜਹਾਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਆਪ ਭੀ ਗਲੇ ਤੇ ਜਜਮਾਨਾ ਨੂੰ ਭੀ ਗਾਲਿਆ ਸੋ ਹੁਣ ਮੱਲਾ ਕੁਛ ਥੋੜਿਆਂ ਪੜਿਹਿਆ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਜਦ ਅੰਗਰੇਜੀ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਪੁਸਕ ਪੜਹ ਕੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹੋਈ ਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਦੇ ਕੇ ਲਗੇ ਅਪਨੇ ਰਵਾਜੀ ਗੱਲਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਤੇ ਇਨਾਂ ਭੈੜੀਆਂ ਚਾਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿਲ ਮੋੜਕੇ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਰਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਸਮਝਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸੱਚੀ ਵਿੱਦਯਾ ਨੇ ਉਨਹਾਂ ਨੂੰ ਆ ਅਪਨੇ ਅਸਲੀਤੇਸੱਚੇ ਸਾਡੇ ਗਰੰਥਾਂ ਦੇ ਦੇਖਨ ਵਾਸਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਦ ਉਨਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਸੱਤ ਪੁਸਤਕ ਦੇਖੇ ਤਾਂਤੇ ਫੇਰ ਅੱਖੀਆਂ ਖੁਲ ਪਈਆ ਤੇ ਸਾਰਾ ਢੋਲ ਦਾ ਪੋਲ ਮਾਲੂਮ ਹੋਗਿਆ॥ 

{{gap}}ਹੁਣ ਓਹ ਲੋਗ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਨੇ ਕੇ ਭਾਰਥਵਰਸ਼ ਫੇਰ ਅਪਨੀ ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਰਸਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਬਨੇ ਪਰ ਭਾਰਥਵਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆ ਹੀਨ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਕੁਛ ਬਨਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ ਸੋ ਪੁਤਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਵਿਦਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4dtpg7om7z7il3g9m3xrev0odwn0p39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/189</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24089</id>
    <revision>
      <id>228488</id>
      <parentid>200138</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228488</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2298" sha1="tuumqsi4imxaetis3i3e7ecadnqt9i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੮)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਨੇ ਇਨਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਝੂਠੇ ਜਾਲ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੁਛ ਉੱਨਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਦ ਤਕ ਭਾਰਥ ਵਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀ ਪੜਹਾਵਨਗੇ ਯਾਂ ਨਾ ਪੜਹਨ ਗੀਆਂ ਤਦ ਤਕ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਬਨਦਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਨਤਾਨ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਗਿਆਨ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਪਿਤਾ ਗਿਆਨ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਮੇਰੀ ਪਰਾਰਥਨਾਂ ਸਭਨਾ ਭਾਰਥ ਵਾਸੀਆਂ ਅਗੇ ਏਹੀ ਹੈ ਕੇ ਅਪਨੀਆਂ ਧੀਆਂ ਭੈਨਾ ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਬੋਧ ਜਰੂਰ ਕਰਵਾਨਾ ਇਸ ਜੇਡਾ ਨਾ ਕੋਈ ਪੰਨ ਨਾ ਦਾਨ ਤੇ ਨਾਹੀਂ ਕੋਈ ਯੱਗਯ ਹੈ ਬੱਸ ਸੱਤ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਸੂਰਜ ਇਸ ਤਿਮਰ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੂਰ ਕਰਦੇਗਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ। ਬੱਸ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਇਤਨਾ ਕੈਹਕੇ ਤੇ ਭੋਜਨ ਪਾਕੇ ਓਹ ਤਿੰਨ ਹੀ ਟਿਕਟ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਕੁਇਟੇ ਚਲੇ ਗਏ॥

{{gap}}ਜਾਂਦੀ ਵਾਰੀ ਕੈਹ ਗਈ ਈਸ਼ੁਰ ਦੀ ਇਛਿਆ ਮੈਂ ਇਸ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਲਾਚਾਰ ਹਾਂ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕੇ ਈਸ਼ੁਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਦੇਵੇ ਇਸ ਭਾਰਥਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਬਿਨਾਂ ਪਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਓਹ ਬੜੀਆਂ ਚੰਗੀਆ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜੇਹੜੀਆਂ ਵਿਧਵਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਅਪਨਿਆਂ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਤੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਹੁਣ ਇਸ ਰਾਜ ਵਿਚ ਲੋਕ ਨਾ ਤੇ ਸਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਪਸੰਦ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tuumqsi4imxaetis3i3e7ecadnqt9i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/190</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24094</id>
    <revision>
      <id>228489</id>
      <parentid>200139</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228489</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="03xjenisghj77k5l5qyckxiwqm6ktld" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੮੯)}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਕਰਦੇ ਨੇ ਨਾਂ ਪੁਨਰ ਵਿਵਾਹ ਨੂੰ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਭਾਰਥ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਹਰਵੇਲੇ ਈਸ਼ੁਰ ਪਾਸੋਂ ਭਾਰਤਵਾਸੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਦੁਖੀ ਰੈਹਨਾਰ ਹਨ ਹੀ ਮੰਗਦੀਆਂ ਰੇਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਸੋ ਮੱਲਾ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਭਾਰਥ ਦਾ ਏਹ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ ਕੇ ਘਰ ਘਰ ਜੀਵ ਇਸੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਵਨਗੇ॥

{{center|ਬਸ ਹੁਨ ਨਮਸਤੇ ॥}}

{{center|॥ਇਤਿ ਸਮਾਪਤ॥}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>03xjenisghj77k5l5qyckxiwqm6ktld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/191</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24099</id>
    <revision>
      <id>228490</id>
      <parentid>199497</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:23:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228490</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2514" sha1="eotsq1je4rflmmvlde3if3iv9k4t9vu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rule}}&lt;/noinclude&gt;﻿ਭਾਈ ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਕੁਤਬ ਫਰੋਸ਼ ਲੁਹਾਰੀ ਦਰਵਾਜਾ ਲਾਹੌਰ
| ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਕਾ ਸੰਖੇਪ ਸੂਚੀ ਪਤੁ॥ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਸਟੀਕ ਕ੍ਰਿਤ ਚਰਖੇ ਨਾਮਾ .... ....
ਭਾਈ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ¢) | ਇਸ ਰਤਨ ...... . 10 ) ਵੈਰਾਗ ਸ਼ਤਕ ਸਟੀਕ ॥) | ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਸ਼ਾ .... ... ... )
ਹਿਲਾਦ ਲੀਲਾ ਕ੍ਰਿਤ ਰਾਮਲਾਲ / | ਇਸਤੀ ਸੁਧਾਰ ........ ) ਹਰਿ ਚੰਦ ਲੀਲਾ ਕ੍ਰਿਤ ਰਾਮਲਾਲ /)| ਇਸਤੀ ਸਿਖ ੬ ਭਾਗ ਕਾਮ ) ਗੁਰ ਉਪਕਾਰ ਵੱਡਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੁਖਵਤੀ ਚਿੰਤਾ ਵਤੀ ਦੋਹਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦਸਾਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਥਾ ... ... .. ਚਰਿਤ ਕ੍ਰਿਤ ਭਾਈ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ , ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਘਰ ਕੇ ਕੰਮਾ ਕੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾ
ਸਾਧੂ . . . /) ਪਤਿ ਬ੍ਰਤ ਧਰਮ .... .. #l ੪੬ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਰਾਇ 91 ਦੇ ਸੰਦੀ &quot; ... .... ... || ਪ੍ਰਸੰਗ ਬਾਬਾ ਅਟਲ ਰਾਇ ਜੀ...!! ਜੇ ਇਹ ਹਾਲੇ ਰਹਿਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸੰਗ ਧਨਾ ਭਗਤ ਜੀ ਕ੍ਰਿਤ ਭੁੱਥੇ .. .. 31
ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ . ) , ਏਹ ਤਾਂ ਗਰਕੀ ਆਈ ... 1 ਬਾਲ ਸਿਖਯਾ ਕ੍ਰਿਤ ਭਾਈ ਮਖੱਣ ਕਾਲ ਸਮੇ ਦੀ ਵਾਰਤਾ l
ਸਿੰਘ ਜੀ ... .... ... ! | ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪਤਲਾ ਕਾਗਜ ... 14) ਪੈਂਤੀਸ ਅਖਰੀ ਕ੍ਰਿਦ ਬਾਬਾ ਕਸ਼- ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ ਮੋਟਾ ਕਾਗਜ਼ ਜਿਲਦ
ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ... ... ... ti ਵਾਲੀ .... . 1 ) ਸੋਹਣੀ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਥਿੱਤਾਂ ਵਿਖੇ ) ਪੰਜਥੀ ਬੜੀ ਮੋਟੀਤੇ ਮੋਟੇਅਖਰ ੧) ਲਾਵਨੀਆਂ ਗੁਰ ਉਪਕਾਰ ॥ ਚਤਾਵਲੀ ਇਸਮਾਂ ਲਈ .. # ) ਰੂਪ ਬਸੰਤ .... .... ... /) ਇਨਸ਼ਾ' ਗੁਰਮੁਖੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿਹਰਫ਼ੀ ਹੀਰ .... .... ... it ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਲਿਖਨੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਹਾ ਰਿਖੀ ਬਾਲਮੀਕ .... ... | ੜੀਕਾ ਹੈ ... . 7)&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eotsq1je4rflmmvlde3if3iv9k4t9vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/192</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24104</id>
    <revision>
      <id>228491</id>
      <parentid>199398</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228491</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2630" sha1="jb8eg7j4ap9w6iwirfvx8j6wlhogy4d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੨)}}{{rule}&lt;/noinclude&gt;{{center|॥in ਹਿੰਦੀ ਕੇ ਪਸਤਕ ॥}} ਪੂਰਨਭਗਤ ਕਾਦਰਯਾਰਾ ਕ੍ਰਿਤ ਨਾਰੀ ਸਿਖ ਵਰਤਕੇ ਪਰੀ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ
{{} ਹਿੰਦੀ ... ... ...੧/3t | ਪੂਰਨਭਗਤ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰਿਤ ) ਮਾਈ ਭਗਵਤੀ ਕੇ ਭੇਜੋਨੇ ਹਿੰਦੀ | ਪੁਰਨਭਗਤ ਬਾਲਕ ਰਾਮ ਕੀ ਭਗਵਤੀ ਵਡੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ
ਹਿੰਦੀ .... ....... #l) | ਪੁਰਨੇ ਕਿਸ਼ਨਸਿੰਘ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ ਨੂੰ) ਇਸਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿੱਸਾਂ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ ਕਸੀਦੇ ਕਡੰਨ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ ਹਿੰਦੀ !!) |ਕਿਤ ਕਿਸਸਿੰਘ
ਕਹਾਨੀਆਂ ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤੇਰਾਇ ਧਰਮੀ ਗੰਗਾਰਾਮ ਕ੍ਰਿਤ ਕਿੱਸਾ ਹਾਤਮ ਤਾਈ ਯਾ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ
ਗਾਰ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ ..... $ਹਕੀਕਤਰਾਇਧਰਮੀ ਅਗਰੇਵਾਲਾ / ॥ ਸਿੰਘਾਸਨ ਬੱਤੀਸੀ ੩੨ ਪਤਲਿਆਂ ਹਕੀਕਤ ਰਾਇ ਕਾਲੀ ਦਾਸ ਵਿਚਲਾ
ਕੀ ਕਹਾਨੀਆਂ ...... # 51 ਟੈਪ ਬੈਤਾਲ ਪਚੀਸੀ ੨੫ ਕਹਾਣੀਆਂ | ਹੀਰ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਵੰਡੀ ਵਿਚਲਾਟੌਪ ;
ਬੇਤਾਲ ਜੀ ਕੀ ... ... $) | ਹੀਰ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਵੱਡੀ ਛੋਟਾ ਟੈਪ ॥ ਝੋਤਾ ਕਹਾਣੀ ੩੯ ਕਹਾਨੀਆਂ ਹੀਰ ਫਜ਼ਲਸ਼ਾਹ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ ੧}
ਅਦਭੁਤ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ ... /5' ਹੀਰ ਭਗਵਾਨਸਿੰਘ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ 1) ਅਲਫ਼ ਲੈਲਾ ਚਾਰੋ ਜਿਲਦਾਂ ਤਿਆਰ । ਹੀਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਛੋਟੀ ਹੈ ਜਿਲਦ ਦਾਰ੨ )
ਹੀਰ ਜੋਗਸਿੰਘ ਵਿਚਲਾ ਟੈਪ ਬੀਰਬਲ ਨਾਮਾਂ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ /)
ਕਬਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਰਬਲ ਨਾਮਾ ਦੂਸਰਾ ਹਿੰਸਾ ਬਾਗੋ ਬਾਹਰ ਵਿਚਲਾ ੫ )
ਕਿੱਸਾ ਸਾਹਬੈਰਾਮ ਵਿਕਲਾ ਟੈਪ ਕਿਸੇ
ਅਮਾਮ ਥਖਸ਼ ਕ੍ਰਿਡ ਕਿੱਸਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਜੱਟਾਂ ਦੇ
ਸੋਹਨੀ ਕਿਤਭਾਈ ਜੋਧਸਿੰਘ ) ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ
ااار&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jb8eg7j4ap9w6iwirfvx8j6wlhogy4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਤਰੀ ਸੁਧਾਰ.pdf/193</title>
    <ns>250</ns>
    <id>24108</id>
    <revision>
      <id>228492</id>
      <parentid>202891</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T09:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228492</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2111" sha1="tn4y433y5d5zhumoxe87ixhj8c94442" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xxxxx-larger|'''ਵਿਗ੍ਯਾਪਨ'''}}}}
{{gap}}ਪਰਗਟ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਇਕ ਇਸਤਰੀ
ਦਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਮਰਨ ਪਰਯੰਤ ਸਾਰੀ ਅਵਸਥਾ ਇਸਤਰੀ ਦੀ 
ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕੇ ਜਿਸਦੇ ਪੜਹਨ ਨਾਲ ਹਰ ਇਕ
ਭਾਰਥ ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਅਪਨੀ ਭੈਨ ਕੰਨਿਆ ਅਥਵਾ ਮਾਈ ਨੂੰ
ਪੜਹਾਨ ਯਾ ਸੁਨਾਨ ਦੀ ਚੇਸਟਾ ਜਰੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਸਾ ਹੈ
ਸਭ ਸਜਨ ਪੁਰਸ ਇਕ ਇਕ ਜਿਲਦ ਖਰੀਦ ਕੇ ਅਪਨੇ ਘਰ
ਜਰੂਰ ਰਖਨਗੇ ਤੇ ਓਹੋ ਪੁਰਸ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਏਹ ਖਿਆਲ
ਕੇ ਭਾਰਥ ਦੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆ ਵਾਨ ਹੋਵਨ ਜਰੂਰ ਕੁਝ 
ਜਿਲਦਾਂ ਖਰੀਦ ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਕਨਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 
ਖਰੀਦਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਥੋਂ ਬੜਾ ਉਪਕਾਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ 
ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤਾਕਨ ਇਤਨੀ
ਵਿਦਿਆ ਅਥਵਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀ॥ ਕੇ ਸਚੀ ਪੂਜਾ ਕੇਹੜੀ ਹੈ
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਭੈਨ ਭਾਈ ਸਸ ਨਨਾਨ ਅਥਵਾ ਪਤੀ ਵਾ ਮਾਨ
ਸਤਕਾਰ ਕਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਤੇ॥ ਇਸ ਕਤਾਬ ਦੇ ਪੜਹਨ
ਅਥਵਾ ਸੁਨਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀ ਰੈਹੰਦੀ
ਛੋਟੀ ਕਨਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਐਹ ਪੁਸਤਕ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜਗਾਹ ਹੈ

{{gap}}ਤੇ ਭਾਈ ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲਾ ਲੋਹਾਰੀ

{{gap|4em}}ਦਰਵਾਜੇ ਲਾਹੌਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ

{{gap|8em}}{{smaller|ਹਸਤ ਅਖਰ ਬੂਟਾਮਲ ਚਿਚੜਾ॥}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tn4y433y5d5zhumoxe87ixhj8c94442</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25700</id>
    <revision>
      <id>227680</id>
      <parentid>60639</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227680</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4748" sha1="dmu3b65or6idgje7gmrzf1nsr2kysqd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਫ਼ਲਸਰੂਪ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ... ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ... ਬਿਜਲਈ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਏ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪੰਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਤਕ ਪੁੰਜ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੈਸੇ ਦੀ ਹੋੜ, ਸ਼ੋਹਰਤ ਅਤੇ ਵਖਾਵੇ ਦੀ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖਪਤ ਕਲਚਰ ਨੇ ਸਾਡੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਰਾਵਾ, ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਰਸਮੋ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ... ਸਾਂਝੇ ਟੱਬਰ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਚੱਲਤ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਂਗਲੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਾਂਝ ਦੀਆਂ ਡੋਰਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਪਰੋਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰਸਮਾਂ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਣਵਿਧ ਮੋਤੀ ਹਨ। ਲੋਕ-ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ, ਉਦਗਾਰਾਂ, ਆਸ਼ਾਵਾਂ, ਗ਼ਮੀਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਬਲਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਜਨ ਸਮੂਹ ਅਥਵਾ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਤ ਸਮੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਪਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੱਚਦੀ ਗਾਉਂਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮੁਲਵਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਚ ਉਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਮਾਂ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ- ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਸਿਠਣੀਆਂ, ਹੇਅਰੇ, ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀਏ ਕੁੜੀਏ, ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ, ਜਾਗੋ ਅਤੇ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੈਂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। | ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਗੇ ਓਥੇ ਇਹ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਗੌਰਵਮਈ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੋੜੇਗੀ।
-ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ
ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/ 10 .&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dmu3b65or6idgje7gmrzf1nsr2kysqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25701</id>
    <revision>
      <id>227681</id>
      <parentid>68362</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227681</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3855" sha1="em8aws8k6b61bocgsody8ynz754fuzx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅਣਥੱਕ ਪਾਂਧੀ}}&lt;/noinclude&gt;

ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ‘ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ’ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੋਰਡ ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਉਸ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ “ਪੰਖੜੀਆਂ’ ਅਤੇ ‘ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਸਨ। ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬੜੇ ਹੱਸਮੁਖ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪੜੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਉੱਪਰ ਕੁਝ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਮੇਰਾ ਵਾਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਅਜੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਏਨੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੇਰਾ ਵਾਹ ਵੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਦਪੁਰੀ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜਦ ਮੇਰੀ ਪੰਕੀ ਪੀਢੀ ਆੜੀ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਪਰ ਪੀ-ਐਚ ਡੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਖੋਜ ਵੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮਾਦਪੁਰੀ ਹੋਰੀਂ ਜਦ ਵੀ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਭੇਜਦੇ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਉੱਪਰ ਮਾਣ ਹੈ। ਉਹ ‘ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ` ਤੋਂ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਤਿੰਨੇ ਪੜਾਅ ਪਾਰ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਉੱਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਉੱਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਉੱਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
| ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਢਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ
ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/ 11&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>em8aws8k6b61bocgsody8ynz754fuzx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25702</id>
    <revision>
      <id>227682</id>
      <parentid>60641</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227682</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4816" sha1="ce1mb2s0z1castu5liy2jjrgn94ibb0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

ਕਰਕੇ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਯੰਤਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਅਤਿਅੰਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਵਕਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਲਿੱਪੀਬੱਧ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿਹੂਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਦ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਦੀ ਖੂਬੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਹੀ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿੱਪੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਉਸਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ “ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ’, ‘ਜ਼ਰੀ ਦਾ ਟੋਟਾ’, ‘ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ’, ‘ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ’ ਅਤੇ ‘ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ’ ਛਪਣ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਬਣੀ ਹੈ। 2007 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ “ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ (ਅਖਾਣ ਕੋਸ਼) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। 2008 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ 'ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤ ਕੋਸ਼’, ‘ਕਿੱਕਲੀ ਕਲੀਰ ਦੀ’ ਅਤੇ ‘ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ।
ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਪੇਂਡੂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਣਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਕੱਤਰੀਕਰਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਜ ਆਰੰਭਿਆ ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਪਣ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਅਧਿਐਨ ਉਹ ਕਰ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।)
ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੰਮਿਆ ਪਲਿਆ ਹੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਜੂਨ, 1935 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਸਰਦਾਰ
ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/ 12&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ce1mb2s0z1castu5liy2jjrgn94ibb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25703</id>
    <revision>
      <id>227683</id>
      <parentid>60643</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227683</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4456" sha1="0xt20mntrqz3ypfncp6inesd3u1spd6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

ਦਿਆ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
| ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਅਤੇ ਵੱਡ-ਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਅਤੇ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖਣ ਮੁਤਾਬਕ “ਮਾਂ-ਬਾਪ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਗਿਆਨ-ਵਾਨ ਸਨ... ਸਿਰੜੀ ਤੇ ਮਿਹਨਤੀ, , ਹਰ ਕੰਮ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਬਰ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਵਾਲੇ ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ... ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਦਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ!’ .
“ਮੇਰੀ ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੁਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੀਤ ਯਾਦ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਤੜਕਿਓਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਈ ਆਟਾ ਪੀਹਣ ਲਈ ਉਹਨੇ ਚੱਕੀ ਝੋਣੀ, ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਗੀਤ ਗਾਈ ਜਾਣਾ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਰਖਾ ਕੱਤਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਕੋਈ ਲੰਬਾ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੇਰੇ ਮਨ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ... ਭਾਵੇਂ ਓਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦੀ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਕ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਕੋਈ ਅਗੰਮੀ ਸੁਆਦ ਮਾਣਦਾ। ਮੇਰੀ ਤਾਈ ਪੰਜਾਬ ਕੁਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮਾਂ ਆਖਦੇ ਸਾਂ ਉਹ ਵੀ ਬਿਰਹੋਂ-ਕੁੱਠੇ ਗੀਤ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ... ਮੇਰਾ ਤਾਇਆ ਰਣ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਫੌਜ 'ਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਬਸਰੇ, ਬਰਮਾ 'ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਬਿਹੋਂ ਦੋ ਸੱਲ ਝੁਲੇ ਹੋਏ ਸਨ- ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਬਿਰਹਾ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਹੌਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ ਅਛੋਪਲੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਚੇਤਿਆਂ ਚ ਵਸਦੇ ਰਹੇ।
“ਮੇਰਾ ਬਾਪੂ ਦਿਆ ਸਿੰਘ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ... ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੇ... ਸਾਂਝੇ ਖੁਹ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹਰਟ ਚੱਲਦੇ, ਕਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਆਉਣੀ ਕਦੀ ਤੜਕਿਓਂ ... ਹਰਟ ਜੋੜਨੇ ... ਪਾਣੀ ਨੇ ਸੂਸਰੀ ਦੀ ਤੋਰ ਤੁਰਦਿਆਂ ਬਤਾਂ ਚ ਪੁੱਜਣਾ। ਨਾਕੀ ਨੇ ਕਿਆਰਾ ਭਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ... ਇਹੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬਿਰਹਾ ਦੀਆਂ ਕੁਲਾਂ ਵਹਿ ਟੁਰਦੀਆਂ... ਸੁੰਨਸਾਨ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਰਾਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾਕੀ ਨੇ ਦੋਹਾ ਲਾਉਣਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਲੀ! ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਸਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦੋਹੇ ਤੇ ਕਲੀਆਂ ਯਾਦ ਸਨ... ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ
ਕੇ ਛੰਡਦਾ ਇਹ ਗੀਤ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ... ਸੁੱਤੇ ਸਿੱਧ ਹੀ ਇਹ ਦੋਹੇ ਤੇ ਕਲੀਆਂ ਮੇਰੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਲਹਿ ਗਏ !
ਸੋ ਇੰਜ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਧੂਹ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਵਾਂ ਆਂਢ ਗੁਆਂਢ ਕੋਈ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਵਸਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਘੋੜੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ ਜਾਂ ਸਿਠਣੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ
ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/ 13&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0xt20mntrqz3ypfncp6inesd3u1spd6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25704</id>
    <revision>
      <id>227684</id>
      <parentid>60646</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227684</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4556" sha1="4m5f90lydmpdghg4xd5z1ni3purxpus" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਸਰਸ਼ਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਜਮਾਤਾਂ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਸਪਾਲੋਂ ਦੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਜਾ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਦਸਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇ ਬੀ ਟੀ. ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਰਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਹ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਢਿੱਲਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹੋ ਸਕੂਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਦਿਆਲਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 19 ਮਈ 1954 ਨੂੰ ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਲੱਗੀ ਲਗਨ ਸਬੰਧੀ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: “ਲੋਕ-ਗੀਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਚਿਆ, ਮਨਾਂ! ਬਾਪੂ ਬੇਬੇ ਮਰ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਜਾਣੇ ਨੇ ਉਹ ਗੀਤ ਜਿਹੜੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀਲੀ ਰੱਖਦੇ ਨੇ; ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਾਪੀ ’ਤੇ ਲਿਖ ਲਵਾਂ... ਅੰਦਰਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਕਾਪੀ ਤੇ ਕਲਮ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਗੀਤ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ! ਬਸ ਗੀਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਧੁਨ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਈ... ਚੱਲ ਸੋ ਚੱਲ ! ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣਾ ਉਸ ਅੱਗੇ ਜਾ ਝੋਲੀ ਅੱਡਣੀ! ਬੁੜੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਗੀਤ ਲਿਖਵਾਉਣੇ ਕਿਹੜੇ ਸੌਖੇ ਨੇ... ਗਾਉਣਾ ਸੌਖੈ, ਲਖਾਉਣਾ ਔਖੈ... ਮਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲਖਾਉਣ ਲਈ ਮਸੀਂ ਮਨਾਉਣਾ... ਆਖਣਾ ਬੇਬੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਣਗੇ ... ਅਜ ਕਲ ਤਾਂ ਟੇਪ ਰੀਕਾਰਡਰ ਹਨ... ਓਦੋਂ ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਸਨ ਕਿ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਟੇਪ ਭਰੀ ਜਾਵੋ... ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਗੀਤ ਲਖਾਉਣੋਂ ਉਂਜ ਹੀ ਸੰਗਦੀਆਂ ਸਨ ! ਚਾਰੇ ਬੰਨੇ ਅਨਪੜਤਾ ਦਾ ਪਸਾਰਾ
ਸੀ।”
ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਆਮਲਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਿਆਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ 'ਚੋਂ ਤਾਈ ਲੱਗਦੀ ਬੇਬੇ ਬੰਸੋ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਯਾਦ ਸਨ... ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਮੈਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੋਕ-ਗੀਤ ‘ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਘੋੜਾ ਪੀੜਿਆ, ਸੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਾਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਗੀਤ ਬਾਰੇ ਇਕ ਲੇਖ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਮੈਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਰਸਾਲੇ “ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਈਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਨਵੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ 1954 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ ਛਪ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਭਰੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਮੇਰੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਕ
ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/ 14&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4m5f90lydmpdghg4xd5z1ni3purxpus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25709</id>
    <revision>
      <id>227685</id>
      <parentid>60698</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227685</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4586" sha1="2rcs5y5cwk23kpheq9g3l9mi3svjlef" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੋਰ ਲੰਬਾ ਲੋਕ-ਗੀਤ ‘ਨੀ ਘਰ ਆਈਦਾ ਵੀਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੀਰ, ਕੰਨ੍ਹੇ ਤਲਵਾਰ, ਘੋੜੇ ਅਸਵਾਰ, ਨੀ ਮੈਂ ਜਾਨੀ ਆਂ ਪਿਓਕੇ’ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਪੰਜਾਬੋ ਪਾਸੋਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਗੀਤ ਬਾਰੇ ‘ਤ੍ਰਿੰਜਣ ਦਾ ਇਕ ਗੀਤ' ਨਾਮੀ ਲੇਖ ਲਿਖ ਕੇ ਮੈਂ ਅੰਬਾਲੇ ਤੋਂ ਛਪਣ ਵਾਲੇ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ ‘ਜਾਗ੍ਰਤੀ' ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਲੇਖ ਪਸੰਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਉ ਖ਼ਤ ਲਿਖ ਕੇ ਹੋਰ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੇਖ ‘ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। 'ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਨੀਆਂ, 'ਪੰਜ ਦਰਿਆ' ਅਤੇ ‘ਜਨ ਸਾਹਿਤ' ਵਰਗੇ ਨਾਮੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਲੇਖ ਲਿਖੇ।&quot;

{{gap}}ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਅਪਨਾਇਆ। ਜੇ.ਬੀ.ਟੀ., ਗਿਆਨੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਵੀ ਕੀਤੀ। ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕ 'ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ’ 1956 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਬੰਧ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਾਉਣ ਵਿਚ ਜੁਟ ਗਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ।

{{gap}}ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ‘ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ' ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ ਬਾਲ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ ਜੂਨ 1993 ਤਕ ‘ਪੰਖੜੀਆਂ’ ਅਤੇ ‘ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਲ-ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਲਈ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਈ ਪਾਠ ਵੀ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਵੀ ਕਰਵਾਈ। 1995 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਿਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ` ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ।

{{gap}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਨ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੋਜੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਸੰਭਾਲ
ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

{{gap}}ਮਾਦਪੁਰੀ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/ 15|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2rcs5y5cwk23kpheq9g3l9mi3svjlef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25710</id>
    <revision>
      <id>227686</id>
      <parentid>60700</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227686</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4817" sha1="lkvr4dhggwbl6ksu5xnac0vtd8d9xjr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਬਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਬੜੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਵਧੀਆ ਬਣਾਇਆ। ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: “ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਅਤੇ ਐਸ.ਐਸ. ਮੀਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਅੰਸ਼ਾਂ ਸਬੰਧੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਲਿਖਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।&quot;

{{gap}}1959 ਵਿਚ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ’, ਨਿਊ ਬੁੱਕ ਕੰਪਨੀ, ਜਲੰਧਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਕ ਸੌ ਅੱਸੀ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ “ਫੁੱਲ ਪਤਾਸੇ’, ‘ਪੇਕਾ ਘਰ’, ‘ਸਹੁਰਾ ਘਰਾਂ ਆਦਿ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਹੇਠ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗਿਆਰਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੋ-ਤੁਕੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਪਰੋਕਤ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਅੱਗੋਂ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ‘ਫੁਲ ਪਤਾਸੇ’ ਵਾਲੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਵੀ ‘ਲਈਏ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਂ’, ‘ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਾਲ’, ਫੁਲ ਪਤਾਸੇ, ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ, ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਤਰ, ਛੜਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਬੁਰਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਬੋਲੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਪੇਕਾ ਘਰ` ਵਿਚ ਬਾਬਲ, ਧੀ, ਵੀਰ, ਭੂਆ-ਭਤੀਜੀ, ਖੰਡ-ਮਿਸ਼ਰੀ ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲੋਂ ਇਸ਼ਕ ਮਿੱਠਾ, ਆਦਿ ਅਤੇ ਸਹੁਰਾ ਘਰ ਵਿਚ ਦਿਲ ਦਾ ਮਹਿਰਮ, ਸੱਸ ਸੁਪਤੀ, ਨਣਦ-ਭਰਜਾਈ, ਜੇਠ-ਜਠਾਣੀ, ਭਾਬੀਆਂ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜਾ, ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਰਗ ਵੰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਸਿਰਲੇਖ ‘ਅੰਤਕਾਂ' ਦਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖ ਬਾਰੇ ਬੋਲੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁਖਬੰਧ, ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। 

{{gap}}1962 ਵਿਚ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ‘ਜਾਦੂ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ`, ‘ਕੇਸੂ ਦੇ ਫੁੱਲ' ਅਤੇ ‘ਸੋਨੇ ਦਾ ਬੱਕਰਾਂ' ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈਆਂ

{{gap}}1975 ਵਿਚ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕ 'ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਤਕਰੀਬਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ /16|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lkvr4dhggwbl6ksu5xnac0vtd8d9xjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25711</id>
    <revision>
      <id>227687</id>
      <parentid>60702</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227687</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4539" sha1="50vnowa2mmb1kevzxzwrn0tj2ylkxt5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਲਿੱਪੀਬੱਧ ਕਰਕੇ ਸਾਂਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਿ-ਕਰਤਾ ਨੇ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਭਰਪੂਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਕਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਰੰਗੀ ਅਤੇ ‘ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ' ਆਤਮ ਹਮਰਾਹੀ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 104 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ 42 ਖੇਡਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਬੱਡੀ, ਲੰਮੀ ਕਬੱਡੀ, ਸੌਂਚੀ ਪੱਕੀ, ਲੂਣ ਮਿਆਣੀ, ਲੂਣ ਤੇਲ ਲੱਲ੍ਹੇ, ਬਾਂਦਰ ਕਿੱਲਾ, ਰੱਬ ਦੀ ਖੁੱਤੀ, ਪਿੰਨੂ, ਗੁੱਲੀ ਡੰਡਾ, ਜੰਡ ਪਰਾਂਗਲ ਅਤੇ ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਈ ਖੇਡਾਂ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

{{gap}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ 1979 ਵਿਚ 'ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਚੰਗੇਰ’ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕਿੱਕਲੀ ਦੇ ਗੀਤ, ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ, ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ, ਸਕਲੀ ਪਾੜ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਡੋਈ ਤੇ ਥਾਲ, ਕਾਵਿ ਖੇਡਾਂ, ਬੁੱਝਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਇਕੱਤਰ-ਕਰਤਾ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਪਾੜ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਬਚਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਤਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ।

{{gap}}2003 ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ‘ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ' ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਮੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਇਕ-ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਤੀਬ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

{{gap}}2003 ਵਿਚ ਹੀ ‘ਬਾਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ' ਪੁਸਤਕ ਆਈ ਜਿਸ ਨੂੰ  ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਉਪਰ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ , ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਾਰਜ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ&lt;noinclude&gt;
{{rh||ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/ 17|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>50vnowa2mmb1kevzxzwrn0tj2ylkxt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25712</id>
    <revision>
      <id>227688</id>
      <parentid>60704</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227688</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4516" sha1="gf1c5gu5i8m7maeap9tclkawmzvvo0p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਾਲ਼ਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

{{gap}}2004 ਵਿਚ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ 'ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ' (ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਬੰਧ, ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਔਲਖ, ਉਪਕੁਲਪਤੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗੁਣਾਂ ਔਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸਾਂਝ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਖੇਤੀ ਪੱਕਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਵਿਚ ਹਰ ਜਾਤੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪੱਕੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਵਿੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਰ ਜੀ ਬੜੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ, ਤਿਉਹਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਨਾਚ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਰਿਵਾਜ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ।

{{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਰਸਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਿਤ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀ ਵਿਸਰ ਰਹੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਅਨਮੋਲ਼ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ।

{{gap}}ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਘੜਦੇ ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਉਥੇ ਵਾਹੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਖਾਣ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਲੋਕਗੀਤ, ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਚੋਂ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਉਘੜਦਾ ਹੈ। 

{{gap}}ਇਸ ਵਿਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਮਿਲਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ
ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਡਾਂ, ਲੋਕ ਨਾਚ, ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਸ਼ੌਕ ਤੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਉਹ ਦਸ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਵੀ ਲੋਕ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਰਾਹੀਂ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਚੰਗਾ ਉਪਰਾਲਾ&lt;noinclude&gt;
{{rh||ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ /18|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gf1c5gu5i8m7maeap9tclkawmzvvo0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25713</id>
    <revision>
      <id>227689</id>
      <parentid>60706</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227689</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4592" sha1="qnwlf3dbzxm5d0miomoyq7q4bzphpu2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕੀਤਾ ਹੈ।

{{gap}}2006 ਵਿਚ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਆਰਸੀ' ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੋਮੇ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਆਦਿਕਾ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਚੜ੍ਹਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਥੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਜਲਈ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਏ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰੂ ਢਾਹ ਵੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ: “ਕੇਬਲ ਕਲਚਰ ਰਾਹੀਂ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਤੀਕਰ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਸਦਾਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ... ਪਹਿਰਾਵਾ, ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਰਸਮੋ-ਰਿਵਾਜ ਤੋਂ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।&quot;

{{gap}}ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਤੇੜਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਉਥੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਬੇਮੁਖ ਹੋਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੋਕ-ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਹੇਠ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ: ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ (1956) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ (1979) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈਆਂ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ, ਇਸ ਲੇਖ ਦੀ ਰੂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਭਾਂਤ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਲੇਖ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕੀ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਗਲਾ ਲੇਖ ਲੋਕ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੜੇ ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਅਗਲੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਦੋਹਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਗਿੱਧਾ, ਭੰਗੜਾ, ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ, ਰਾਮ ਲੀਲ੍ਹਾ, ਮਾਹੀਆ, ਗੱਲ ਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈ ਕੇ ਬੜੀ ਹੀ ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਂ ਕਰਵਾਈ ਹੈ।

{{gap}}‘ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖੇਡਾਂ' (2005), ‘ਦੇਸ ਪਰਦੇਸ ਦੀਆਂ ਲੋਕ'&lt;noinclude&gt;
{{rh||ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/ 19|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qnwlf3dbzxm5d0miomoyq7q4bzphpu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25715</id>
    <revision>
      <id>227690</id>
      <parentid>60726</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227690</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1058" sha1="2ltdasm6ijpdvkpcbhx6at2se7vj6h4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਹਾਣੀਆਂ (2006), 'ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ' (2009), ‘ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ (2010), 'ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਲ੍ਹਾਂ- ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ' (2012), ‘ਵਿਰਾਸਤੀ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ' (2013) ਅਤੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਣਜ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ’ (2013) ਮਾਦਪੁਰੀ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵੰਨਗੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹਨ।

-ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ

ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ (ਲੋਕਧਾਰਾ) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ

ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/ 20&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ltdasm6ijpdvkpcbhx6at2se7vj6h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>25717</id>
    <revision>
      <id>227691</id>
      <parentid>139917</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227691</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="n8l3sa2zdb248rkrl7axtpjrv3o2ssf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{c|ਮਹਿੰਦੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ/22}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n8l3sa2zdb248rkrl7axtpjrv3o2ssf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill/WAT 2019</title>
    <ns>2</ns>
    <id>32507</id>
    <revision>
      <id>227951</id>
      <parentid>219246</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T13:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>97</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Kabir.jpg with [[File:Kabir_(postage_stamp).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)).</comment>
      <origin>227951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68457" sha1="r2ac0mnigc4gveo3kpnchwzhamiyo2w" xml:space="preserve">{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource
}
|columns=item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਮ,p21,P214,p18
|sort=label
}}
{| class='wikitable sortable'
! উইকিউপাত্ত আইটেম
! নাম
! ਲਿੰਗ
! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ
! ਤਸਵੀਰ
|-
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/97006051/ 97006051]
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/66477450/ 66477450]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/100017534/ 100017534]
| [[ਤਸਵੀਰ:Orest Kiprensky - Портрет поэта А.С.Пушкина - Google Art Project.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/41847346/ 41847346]
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64013451/ 64013451]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/294159474317527662609/ 294159474317527662609]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/596144647707005091731/ 596144647707005091731]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/217145542717396642205/ 217145542717396642205]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/1129154381049930292197/ 1129154381049930292197]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/100165546/ 100165546]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/642159477999227990003/ 642159477999227990003]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/3543154260822524480009/ 3543154260822524480009]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/125158790747738852812/ 125158790747738852812]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/248167803564117772612/ 248167803564117772612]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/12145857061922921707/ 12145857061922921707]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/269167803564417772623/ 269167803564417772623]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/2704168049031938410007/ 2704168049031938410007]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/100165533/ 100165533]
| [[ਤਸਵੀਰ:Velázquez - Esopo (Museo del Prado, 1639-41).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/77235706/ 77235706]
| 
|-
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/100210377/ 100210377]
| [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95216565/ 95216565]
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/60351476/ 60351476]
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46770914/ 46770914]
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/34464414/ 34464414]
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde portrait by Napoleon Sarony - albumen.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/40819928/ 40819928]
| 
|-
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/75252074/ 75252074]
| 
|-
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/66643146/ 66643146]
| 
|-
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/49228757/ 49228757]
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/45856298/ 45856298]
| 
|-
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46758932/ 46758932]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/41843502/ 41843502]
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/49416501/ 49416501]
| [[ਤਸਵੀਰ:Khawaja Ghulam Farid tomb at Kot Mithan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/88896061/ 88896061]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/11165917/ 11165917]
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/59320006/ 59320006]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/21024361/ 21024361]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7403162/ 7403162]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/27877132/ 27877132]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/34502973/ 34502973]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/42640192/ 42640192]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Puadhi dialect of Punjabi Language poet 05.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46764200/ 46764200]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/1878155566455313380007/ 1878155566455313380007]
| [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/65344897/ 65344897]
| [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/31321911/ 31321911]
| 
|-
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/2479184/ 2479184]
| 
|-
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95216097/ 95216097]
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q25623954|Q25623954]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/68928644/ 68928644]
| 
|-
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/56611857/ 56611857]
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/1351221/ 1351221]
| 
|-
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/44305652/ 44305652]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/32800916/ 32800916]
| 
|-
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q31789116|Q31789116]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/212332446/ 212332446]
| [[ਤਸਵੀਰ:Darbar Hazrat Baba Farid ud Deen Ganj Shakar Rahmatullah Alaih - panoramio (5).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/16150802/ 16150802]
| 
|-
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64805763/ 64805763]
| 
|-
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46770296/ 46770296]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/262355054/ 262355054]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95329648/ 95329648]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608916|Q20608916]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/267309460/ 267309460]
| 
|-
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/266979474/ 266979474]
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/50566653/ 50566653]
| [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7429542/ 7429542]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96998392/ 96998392]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/29537765/ 29537765]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/71391324/ 71391324]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/37715786/ 37715786]
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/24608356/ 24608356]
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/38513560/ 38513560]
| 
|-
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/118970/ 118970]
| 
|-
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/35766333/ 35766333]
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96987389/ 96987389]
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64010465/ 64010465]
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/29537230/ 29537230]
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/317144724/ 317144724]
| 
|-
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/9847974/ 9847974]
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96994048/ 96994048]
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/51877896/ 51877896]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/68938788/ 68938788]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q584501|Q584501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਾਅਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/71500079/ 71500079]
| 
|-
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7396805/ 7396805]
| [[ਤਸਵੀਰ:Héctor Hugh Munro.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/65348016/ 65348016]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609798|Q20609798]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/54328693/ 54328693]
| [[ਤਸਵੀਰ:Shrine of Sufi Saint Sultan Bahu, Jhang .jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/10154681973647862954/ 10154681973647862954]
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/4925902/ 4925902]
| [[ਤਸਵੀਰ:Carl Bloch, Portræt af H.C. Andersen, 1869, private collection.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/314845355/ 314845355]
| 
|}
|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in Bengali Wikisource
}
|columns=item:উইকিউপাত্ত আইটেম,label:নাম,p21,P214,p18
|sort=label
}}
{| class='wikitable sortable'
! উইকিউপাত্ত আইটেম
! নাম
! ਲਿੰਗ
! ਵੀ. ਆਈ. ਐ. ਇਫ਼. ਆਈ. ਡੀ.
! ਤਸਵੀਰ
|-
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/97006051/ 97006051]
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/66477450/ 66477450]
| [[ਤਸਵੀਰ:Orest Kiprensky - Портрет поэта А.С.Пушкина - Google Art Project.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/41847346/ 41847346]
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64013451/ 64013451]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/294159474317527662609/ 294159474317527662609]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/596144647707005091731/ 596144647707005091731]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/217145542717396642205/ 217145542717396642205]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/1129154381049930292197/ 1129154381049930292197]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/100165546/ 100165546]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/642159477999227990003/ 642159477999227990003]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/3543154260822524480009/ 3543154260822524480009]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/125158790747738852812/ 125158790747738852812]
| [[ਤਸਵੀਰ:Velázquez - Esopo (Museo del Prado, 1639-41).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/77235706/ 77235706]
| 
|-
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/100210377/ 100210377]
| 
|-
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95216565/ 95216565]
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/60351476/ 60351476]
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46770914/ 46770914]
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/34464414/ 34464414]
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde portrait by Napoleon Sarony - albumen.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/40819928/ 40819928]
| 
|-
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/75252074/ 75252074]
| 
|-
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/66643146/ 66643146]
| 
|-
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/49228757/ 49228757]
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/45856298/ 45856298]
| 
|-
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46758932/ 46758932]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/41843502/ 41843502]
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/49416501/ 49416501]
| [[ਤਸਵੀਰ:Khawaja Ghulam Farid tomb at Kot Mithan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/88896061/ 88896061]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/11165917/ 11165917]
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/59320006/ 59320006]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/21024361/ 21024361]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7403162/ 7403162]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/27877132/ 27877132]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/34502973/ 34502973]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru.Nanak.with.Hindu.holymen.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/42640192/ 42640192]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Puadhi dialect of Punjabi Language poet 05.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46764200/ 46764200]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/1878155566455313380007/ 1878155566455313380007]
| [[ਤਸਵੀਰ:JackLondon02.jpeg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/65344897/ 65344897]
| [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/2479184/ 2479184]
| 
|-
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95216097/ 95216097]
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q25623954|Q25623954]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/68928644/ 68928644]
| 
|-
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/56611857/ 56611857]
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਫ਼ਰੀਦ-ਉਦ-ਦੀਨ ਗੰਜਸ਼ਕਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/212332446/ 212332446]
| [[ਤਸਵੀਰ:Darbar Hazrat Baba Farid ud Deen Ganj Shakar Rahmatullah Alaih - panoramio (5).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/1351221/ 1351221]
| 
|-
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/44305652/ 44305652]
| [[ਤਸਵੀਰ:Feodor Sologub.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/32800916/ 32800916]
| 
|-
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/16150802/ 16150802]
| 
|-
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64805763/ 64805763]
| 
|-
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46770296/ 46770296]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/262355054/ 262355054]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir004.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95329648/ 95329648]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/267309460/ 267309460]
| 
|-
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/266979474/ 266979474]
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/50566653/ 50566653]
| [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7429542/ 7429542]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96998392/ 96998392]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/29537765/ 29537765]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/71391324/ 71391324]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/24608356/ 24608356]
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/38513560/ 38513560]
| 
|-
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/118970/ 118970]
| 
|-
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/35766333/ 35766333]
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96987389/ 96987389]
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64010465/ 64010465]
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/29537230/ 29537230]
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/37715786/ 37715786]
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/317144724/ 317144724]
| 
|-
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/9847974/ 9847974]
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96994048/ 96994048]
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/51877896/ 51877896]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/68938788/ 68938788]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਾਅਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/71500079/ 71500079]
| 
|-
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7396805/ 7396805]
| [[ਤਸਵੀਰ:Héctor Hugh Munro.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/54328693/ 54328693]
| [[ਤਸਵੀਰ:Shrine of Sufi Saint Sultan Bahu, Jhang .jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/10154681973647862954/ 10154681973647862954]
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/4925902/ 4925902]
| [[ਤਸਵੀਰ:Carl Bloch, Portræt af H.C. Andersen, 1869, private collection.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/314845355/ 314845355]
| 
|}
|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in Bengali Wikisource
}
|columns=item:উইকিউপাত্ত আইটেম,label:নাম,p21,P214,p18
|sort=label
}}
{| class='wikitable sortable'
! উইকিউপাত্ত আইটেম
! নাম
! ਲਿੰਗ
! ਵੀ. ਆਈ. ਐ. ਇਫ਼. ਆਈ. ਡੀ.
! ਤਸਵੀਰ
|-
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/97006051/ 97006051]
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/66477450/ 66477450]
| [[ਤਸਵੀਰ:Orest Kiprensky - Портрет поэта А.С.Пушкина - Google Art Project.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/41847346/ 41847346]
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64013451/ 64013451]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/294159474317527662609/ 294159474317527662609]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/596144647707005091731/ 596144647707005091731]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/217145542717396642205/ 217145542717396642205]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/1129154381049930292197/ 1129154381049930292197]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/100165546/ 100165546]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/642159477999227990003/ 642159477999227990003]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/3543154260822524480009/ 3543154260822524480009]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/125158790747738852812/ 125158790747738852812]
| [[ਤਸਵੀਰ:Velázquez - Esopo (Museo del Prado, 1639-41).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/77235706/ 77235706]
| 
|-
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/100210377/ 100210377]
| 
|-
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95216565/ 95216565]
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/60351476/ 60351476]
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46770914/ 46770914]
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/34464414/ 34464414]
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde portrait by Napoleon Sarony - albumen.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/40819928/ 40819928]
| 
|-
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/75252074/ 75252074]
| 
|-
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/66643146/ 66643146]
| 
|-
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/49228757/ 49228757]
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/45856298/ 45856298]
| 
|-
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46758932/ 46758932]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/41843502/ 41843502]
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/49416501/ 49416501]
| [[ਤਸਵੀਰ:Khawaja Ghulam Farid tomb at Kot Mithan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/88896061/ 88896061]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/11165917/ 11165917]
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/59320006/ 59320006]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/21024361/ 21024361]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7403162/ 7403162]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/27877132/ 27877132]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/34502973/ 34502973]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru.Nanak.with.Hindu.holymen.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/42640192/ 42640192]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Puadhi dialect of Punjabi Language poet 05.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46764200/ 46764200]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/1878155566455313380007/ 1878155566455313380007]
| [[ਤਸਵੀਰ:JackLondon02.jpeg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/65344897/ 65344897]
| [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/35766333/ 35766333]
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/2479184/ 2479184]
| 
|-
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95216097/ 95216097]
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q25623954|Q25623954]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/68928644/ 68928644]
| 
|-
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/56611857/ 56611857]
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਫ਼ਰੀਦ-ਉਦ-ਦੀਨ ਗੰਜਸ਼ਕਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/212332446/ 212332446]
| [[ਤਸਵੀਰ:Darbar Hazrat Baba Farid ud Deen Ganj Shakar Rahmatullah Alaih - panoramio (5).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/1351221/ 1351221]
| 
|-
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/44305652/ 44305652]
| [[ਤਸਵੀਰ:Feodor Sologub.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/32800916/ 32800916]
| 
|-
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/16150802/ 16150802]
| 
|-
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64805763/ 64805763]
| 
|-
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46770296/ 46770296]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/262355054/ 262355054]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir004.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95329648/ 95329648]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/267309460/ 267309460]
| 
|-
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/266979474/ 266979474]
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/50566653/ 50566653]
| [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7429542/ 7429542]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96998392/ 96998392]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/29537765/ 29537765]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/71391324/ 71391324]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/24608356/ 24608356]
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/38513560/ 38513560]
| 
|-
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/118970/ 118970]
| 
|-
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96987389/ 96987389]
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64010465/ 64010465]
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/29537230/ 29537230]
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/37715786/ 37715786]
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/317144724/ 317144724]
| 
|-
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/9847974/ 9847974]
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96994048/ 96994048]
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/51877896/ 51877896]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/68938788/ 68938788]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਾਅਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/71500079/ 71500079]
| 
|-
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7396805/ 7396805]
| [[ਤਸਵੀਰ:Héctor Hugh Munro.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/54328693/ 54328693]
| [[ਤਸਵੀਰ:Shrine of Sufi Saint Sultan Bahu, Jhang .jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/10154681973647862954/ 10154681973647862954]
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
| 
|-
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/4925902/ 4925902]
| [[ਤਸਵੀਰ:Carl Bloch, Portræt af H.C. Andersen, 1869, private collection.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/314845355/ 314845355]
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>r2ac0mnigc4gveo3kpnchwzhamiyo2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill/WAT 2019 2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>32508</id>
    <revision>
      <id>227952</id>
      <parentid>226640</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T13:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>97</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Kabir.jpg with [[File:Kabir_(postage_stamp).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)).</comment>
      <origin>227952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23836" sha1="mmgw7hld7fz9fjgak5i2vw49wypwttm" xml:space="preserve">{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource
}
|columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}}
{| class='wikitable sortable'
! Wikidata item
! name
! ਲਿੰਗ
! ਤਸਵੀਰ
|-
| [[:d:Q123847379|Q123847379]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q124145821|Q124145821]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q128792617|Q128792617]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132131245|Q132131245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q113726602|Q113726602]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132130150|Q132130150]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132130017|Q132130017]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134004281|Q134004281]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134867400|Q134867400]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134870191|Q134870191]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20607074|Q20607074]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608916|Q20608916]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609773|Q20609773]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609798|Q20609798]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q31787730|Q31787730]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q31789116|Q31789116]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q584501|Q584501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q61119073|Q61119073]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q65396609|Q65396609]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408047|Q87408047]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q87408093|Q87408093]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408045|Q87408045]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20607826|Q20607826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q136099836|Q136099836]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136100973|Q136100973]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136436115|Q136436115]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q130564248|Q130564248]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q139817324|Q139817324]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q4900761|Q4900761]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>mmgw7hld7fz9fjgak5i2vw49wypwttm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228242</id>
      <parentid>227952</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T19:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>947</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>228242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23836" sha1="e4lwkp7ysn0kkgjw1vuvoswkclgsn22" xml:space="preserve">{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource
}
|columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}}
{| class='wikitable sortable'
! Wikidata item
! name
! ਲਿੰਗ
! ਤਸਵੀਰ
|-
| [[:d:Q132130150|Q132130150]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132130017|Q132130017]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134004281|Q134004281]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134867400|Q134867400]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134870191|Q134870191]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q113726602|Q113726602]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q123847379|Q123847379]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q124145821|Q124145821]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q128792617|Q128792617]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132131245|Q132131245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20607074|Q20607074]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608916|Q20608916]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609773|Q20609773]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609798|Q20609798]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q31787730|Q31787730]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q31789116|Q31789116]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q584501|Q584501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q61119073|Q61119073]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q65396609|Q65396609]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408047|Q87408047]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q87408093|Q87408093]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408045|Q87408045]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20607826|Q20607826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q136099836|Q136099836]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136100973|Q136100973]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136436115|Q136436115]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q130564248|Q130564248]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q139817324|Q139817324]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q4900761|Q4900761]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>e4lwkp7ysn0kkgjw1vuvoswkclgsn22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਕੀਸਰੋਤ:ਲੇਖਕ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>34296</id>
    <revision>
      <id>227954</id>
      <parentid>224717</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>97</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Kabir.jpg with [[File:Kabir_(postage_stamp).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)).</comment>
      <origin>227954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33246" sha1="j58ryvzchku4npfk8smoh37k1kzfxra" xml:space="preserve">for the list of punjabi authors in public domain, [[d:Wikidata:WikiProject Punjab/Lists/Literature/Punjabi Authors in Public Domain|See Here]]
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource
}
|columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਂ,p21,P214,p18
|sort=label
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ
! ਨਾਂ
! ਲਿੰਗ
! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ
! ਤਸਵੀਰ
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q31787730|Q31787730]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051]
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346]
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/1129154381049930292197 1129154381049930292197]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/125158790747738852812 125158790747738852812]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003]
| [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706]
| [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377]
| [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565]
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476]
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914]
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414]
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q87408047|Q87408047]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928]
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074]
| 
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146]
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757]
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298]
| 
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502]
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501]
| 
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494]
| 
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[:d:Q134867400|Q134867400]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917]
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856]
| 
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[:d:Q20607074|Q20607074]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[:d:Q136099836|Q136099836]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200]
| [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[:d:Q134004281|Q134004281]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[:d:Q20607826|Q20607826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272]
| [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897]
| [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911]
| 
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333]
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[:d:Q136436115|Q136436115]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[:d:Q132131245|Q132131245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184]
| [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[:d:Q65396609|Q65396609]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097]
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[:d:Q123847379|Q123847379]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644]
| [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857]
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221]
| 
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916]
| 
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[:d:Q87408093|Q87408093]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[:d:Q31789116|Q31789116]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[:d:Q87408045|Q87408045]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446]
| [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802]
| 
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763]
| 
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[:d:Q20608916|Q20608916]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[:d:Q132130150|Q132130150]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[:d:Q4900761|Q4900761]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440]
| [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474]
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[:d:Q136100973|Q136100973]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783]
| [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786]
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[:d:Q113726602|Q113726602]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389]
| 
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356]
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560]
| 
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970]
| 
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[:d:Q132130017|Q132130017]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[:d:Q130564248|Q130564248]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389]
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465]
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230]
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[:d:Q139817324|Q139817324]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724]
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974]
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048]
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079]
| [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[:d:Q128792617|Q128792617]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[:d:Q584501|Q584501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[:d:Q124145821|Q124145821]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[:d:Q20609773|Q20609773]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378]
| 
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[:d:Q20609798|Q20609798]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693]
| 
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[:d:Q134870191|Q134870191]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[:d:Q61119073|Q61119073]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968]
| 
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954]
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355]
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>j58ryvzchku4npfk8smoh37k1kzfxra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42367</id>
    <revision>
      <id>227743</id>
      <parentid>103484</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227743</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161" sha1="ie4f1zhty3y86musdmc82d3k0cp65bc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|4em}}
{{xxx-larger|'''ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ'''}}

(''Socrates in an Indian Village'')
{{dhr|40em}}
{{rh|||ਐਫ਼. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ie4f1zhty3y86musdmc82d3k0cp65bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42368</id>
    <revision>
      <id>227744</id>
      <parentid>103485</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227744</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="2fjylomkrggxolb2tndr1kp0hwdwhbb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਪੇਂਡੂ_ਸੁਕਰਾਤ_-_ਐਫ._ਐਲ._ਬ੍ਰੇਨ.pdf
|Page = 2
|bSize = 377
|cWidth = 306
|cHeight = 435
|oTop = 84
|oLeft = 36
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2fjylomkrggxolb2tndr1kp0hwdwhbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42380</id>
    <revision>
      <id>227746</id>
      <parentid>227350</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227746</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2175" sha1="97uuqixcjybn7tw85y5oflvltiy8dmd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xxxx-larger|'''ਮੁਖਬੰਦ!'''}}}} 

{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਓਹੀ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥ ਕਰਤਾ ਗੁੜਗਾਵੇਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪੇਂਡੂਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਉਸਦੀ ਸਾਂਝ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਕਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਵਾਸ਼ੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਦਿਲੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਏਹਾ ਅਸੀਸ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਏਹ ਗੱਲ ਜਿਸਨੂੰ 'ਗੁੜਗਾਵੇਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ' ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਨੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹੇ।

ਏਹ ਕਤਾਬ ਧੜੱਲੇ ਦੀ ਏ। ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਸਾਫ ਸਾਫ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨੇ ਤੇ ਕੋਈ ਲੁਕਾ ਛੁਪਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਤ ਬਹਿਤ ਦੇ ਕਈਆਂ ਹਨੇਰਿਆਂ ਖੂੰਜਿਆਂ ਤੇ ਚਾਨਣ ਪਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰੇਨ ਸਾਹਿਬ ਜੇਹੜੇ ਦੋਸ਼ ਏਸ ਵਿੱਚ ਲਾਏ ਨੇ ਓਹ ਮੰਨਣੇ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਮਨਤਕ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਖੰਡਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ । ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਤਾਬ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ-ਅਰਥਾਤ ਗੁੜਗਾਵੇਂ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਲਈ ਓਹ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਸਮਝਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਲੂਇਸ ਡਕਿਨਸਨ ਦੀ ਅਮਰ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>97uuqixcjybn7tw85y5oflvltiy8dmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227747</id>
      <parentid>227746</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227747</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2144" sha1="ojg1jvqnumrydsdgcrtjft6jcflgz90" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xxxx-larger|'''ਮੁਖਬੰਦ!'''}}}} 

{{gap}}ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਓਹੀ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥ ਕਰਤਾ ਗੁੜਗਾਵੇਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪੇਂਡੂਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਉਸਦੀ ਸਾਂਝ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਕਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਵਾਸ਼ੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਦਿਲੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਏਹਾ ਅਸੀਸ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਏਹ ਗੱਲ ਜਿਸਨੂੰ 'ਗੁੜਗਾਵੇਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ' ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਨੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹੇ।

ਏਹ ਕਤਾਬ ਧੜੱਲੇ ਦੀ ਏ। ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਸਾਫ ਸਾਫ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨੇ ਤੇ ਕੋਈ ਲੁਕਾ ਛੁਪਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਤ ਬਹਿਤ ਦੇ ਕਈਆਂ ਹਨੇਰਿਆਂ ਖੂੰਜਿਆਂ ਤੇ ਚਾਨਣ ਪਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰੇਨ ਸਾਹਿਬ ਜੇਹੜੇ ਦੋਸ਼ ਏਸ ਵਿੱਚ ਲਾਏ ਨੇ ਓਹ ਮੰਨਣੇ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਮਨਤਕ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਖੰਡਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ । ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਤਾਬ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ-ਅਰਥਾਤ ਗੁੜਗਾਵੇਂ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਲਈ ਓਹ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਸਮਝਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਲੂਇਸ ਡਕਿਨਸਨ ਦੀ ਅਮਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ojg1jvqnumrydsdgcrtjft6jcflgz90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42381</id>
    <revision>
      <id>227748</id>
      <parentid>227351</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:41:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227748</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2270" sha1="iyx7vj6huivfcinvcn4oi6ri269ou26" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ਅ )}}&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਸਤਕ 'ਜੌਨ ਚਾਇਨਾ ਮੈਨ' ਨਹੀਂ ਭੁਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੜੇ ਹਾਸੇ ਮਖੌਲ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਚਿੱਟੀ ਆਖਦਾ ਹੈ ਚੀਨ ਉਸੇ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਆਖੇਗਾ ਤੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਝੂਠਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤਰੱਕੀ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਡਾ ਪਰੋਜਨ ਏਹ ਹੋਣਾ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਪੱਕ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਰੱਕੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਤੇ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਪੱਕੀ ਰੱਖੀ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਏ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਏ, ਸਾਡੇ ਲਾਭ ਲਈ ਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮੋਢੀਆਂ ਦੇ ਟੁਰ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਰੋਬਰ ਕਰੀ ਜਾਣ।

{{gap}}ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਚੇਤੇ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਓਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਵੱਜ ਵਜਾਕੇ ਅਕਸਰ ਮੁੜ ਮੁੜਕੇ ਆਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀ ਸਾਰੇ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹੋ ਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰੇਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਬਤ ਤਾਂ ਏਹਾ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਭੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਾ ਪੁਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ ਵੇਖਿਆ ਈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iyx7vj6huivfcinvcn4oi6ri269ou26</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227749</id>
      <parentid>227748</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227749</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2269" sha1="bywp1se31tt0f0ls2a3a9ig6ijjg1hi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ਅ )}}&lt;/noinclude&gt;ਪੁਸਤਕ 'ਜੌਨ ਚਾਇਨਾ ਮੈਨ' ਨਹੀਂ ਭੁਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੜੇ ਹਾਸੇ ਮਖੌਲ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਚਿੱਟੀ ਆਖਦਾ ਹੈ ਚੀਨ ਉਸੇ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਆਖੇਗਾ ਤੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਝੂਠਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤਰੱਕੀ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਡਾ ਪਰੋਜਨ ਏਹ ਹੋਣਾ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਪੱਕ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਰੱਕੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਤੇ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਪੱਕੀ ਰੱਖੀ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਏ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਏ, ਸਾਡੇ ਲਾਭ ਲਈ ਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮੋਢੀਆਂ ਦੇ ਟੁਰ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਰੋਬਰ ਕਰੀ ਜਾਣ।

{{gap}}ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਚੇਤੇ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਓਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਵੱਜ ਵਜਾਕੇ ਅਕਸਰ ਮੁੜ ਮੁੜਕੇ ਆਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀ ਸਾਰੇ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹੋ ਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰੇਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਬਤ ਤਾਂ ਏਹਾ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਭੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਾ ਪੁਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ ਵੇਖਿਆ ਈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bywp1se31tt0f0ls2a3a9ig6ijjg1hi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42382</id>
    <revision>
      <id>227750</id>
      <parentid>227352</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227750</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2164" sha1="4syr45z12il5aslqdohx5373n0pvvi4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੲ )}}&lt;/noinclude&gt;ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਹੱਥੀਂ ਕਰਕੇ ਏਹ ਗੱਲ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਓਹ ਆਖਦੇ ਨੇ, ਓਹ ਹਰ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਏਹ ਵੇਖਕੇ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਿਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਵੇਖਾ ਵੇਖੀ ਇਸਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਪਏ ਨੇ, ਕਈ ਥਾਈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਾਲੇ ਆਪ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਕੋਉਪਰੇਟਿਵ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਭਾਂ ਏਹ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕਦੀ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਕਰਨ ਕਾਲੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਈਏ ਕਿ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਏਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੜਾ ਤਕੜਾ ਕਦਮ ਅਗਾਂਹ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਏਗਾ।

{{gap}}ਬ੍ਰੇਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਏਹ ਕਤਾਬ ਏਸ ਪਾਸੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ੋਂਕ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਚਾ ਹੈ, ਓਹ ਇਸ ਕਤਾਬ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਲਾਹਾ ਲੈਣ। 

{{rh|੧੧ ਜਨਵਰੀ ੧੯੨੯]||ਅਰਵਿਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4syr45z12il5aslqdohx5373n0pvvi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42383</id>
    <revision>
      <id>227745</id>
      <parentid>103583</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227745</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2241" sha1="di73kp0khvr0wc10mdeiscrtcuqtpyo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|3em}}
{{center|{{xxxx-larger|'''ਭੂਮਿਕਾ!'''}}}}

{{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਇੱਕ ਬੜਾ ਉਜੱਡ ਜਿਹਾ ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕੀ ਜਾਣਦੇ ਨੇ ਕਿ ਉਹ ਨੇਕ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨੀਤ ਚੰਗੀ ਏ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸਾਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭਾਵੇਂ ਦਿੱਸਣ ਤੇ ਸੁਨਣ ਨੂੰ ਖੋਹਰੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਨੇ, ਪਰ ਉਹ ਹੈਨ ਸੱਚੀਆਂ, ਏਸ ਲਈ ਲੋਕੀ ਉਸ ਨਾਲ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੀ ਦਾਹੜੀ ਚਿੱਟੀ ਏ ਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੀ ਬੜੀ ਇਤਬਾਰੀ ਹੈ, ਲੋਕੀ ਜੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੁਟਾਈ ਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕੱਢਦੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡੋਂ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਂਦੇ।

{{gap}}ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ, ਕੋਰੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਲੂਣਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਨਰੋਲ ਸੱਚੀਆਂ ਆਖੇ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਗਲੇਫਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀ ਪਖੰਡ ਤੇ ਮਕਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਔਗੁਣਾਂ ਤੇ ਅਣਮੇਲ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੋਲੀਆਂ ਪੋਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਖਚਰਊ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕੱਜਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਆਪਣੇ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਤੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਛੁਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਕਰਾਤ ਏਹਾ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਕਦੀ ਨਾ ਸਹਾਰੇਗਾ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਪਾਜ ਜ਼ਰੂਰ ਉਘੇੜੇਗਾ ਤੇ ਕਾਣੇ ਨੂੰ ਕਾਣਾ ਹੀ ਆਖੇਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>di73kp0khvr0wc10mdeiscrtcuqtpyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42384</id>
    <revision>
      <id>227752</id>
      <parentid>227353</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227752</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="q032ch6vz4qs5rp23uo5o4vf6cy1llz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ਕ )}}&lt;/noinclude&gt;ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਵੀ ਏ। ਰੂੜੀ ਦੇ ਟੋਇਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਮਾਰੋ ਹੁਣ ਓਹ ਥਾਉਂ ਥਾਈਂ ਦਿਸਦੇ ਨੇ, ਟੱਟੀਆਂ ਦੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵੱਲ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਉਹ ਕਈਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਨਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਨੇ, ਸਭਨੀ ਪਾਸੀਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰ ਖੁਲ੍ਹਦੇ ਪਏ ਨੇ, ਗਹਿਣੇ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਕਿੰਨਾ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਏ। ਸਕਾਊਟ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵੇਖੋ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਨੇ।  ਪਲੇਗ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲੋਕੀ ਲੁਆਣ ਲੱਗ ਪਏ ਨੇ, ਖੂਹਾਂ ਤੇ ਹਲਟ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਹਲ ਵਗਦੇ ਨੇ, ਲੋਕੀ ੮ (ਅ) ਨੰਬਰ ਦੀ ਕਣਕ ਬੀਜਦੇ ਨੇ, ਕਮਾਦ ਵੀ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬੀਜਣ ਲੱਗ ਪਏ ਨੇ, ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰ ਕੁ ਬੰਕ ਵੀ ਖੁਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮੂੜੀ ਪੰਝੀ ਕੁ ਲੱਖ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਲਵਲ ਦੀ ਨਮੈਸ਼, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜਲਸੇ, ਨਾਟਕ ਤੇ ਡਰਾਮੇ, ਜਾਦੂ ਦੀ ਲਾਲਟੈਨ (ਮੈਜਕ ਲੈਂਟਰਨ) ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਲੈਕਚਰ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ, ਘਰੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਕੂਲ, ਹਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਨ, ਜੌਨ ਹਾਲ, ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਬਾਗ਼, ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕਲੱਬ, ਬਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਟੈਨਸ ਕਲੱਬਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਏਥੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਕੀ ਕਿ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q032ch6vz4qs5rp23uo5o4vf6cy1llz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42385</id>
    <revision>
      <id>227753</id>
      <parentid>227354</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227753</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2003" sha1="k6vp4ms3k3nvmwk3srqptajnu7umid0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ਖ )}}&lt;/noinclude&gt;ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲੇ ਨੂੰ ਸੁਰਤ ਆ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਦੱਸੋ ਤੇ ਆਖੋ, ਲੋਕੀ ਉਸਨੂੰ ਸੁਨਣ ਤੇ ਪਰਤਾਕੇ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ।

{{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਡਾਢਾ ਧਸੂ ਏ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਉਹ ਡਾਢੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਕਰਦਾ ਏ ਤੇ ਸਦਾ ਮੁੜ ਮੁੜਕੇ ਓਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਰੇ ਵੀ ਕੀ? ਖਰਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਜੋ ਇਲਾਜ ਉਸਨੇ ਕੱਢੇ ਨੇ ਉਹ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਸਿੱਧੇ ਨੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕਰਾਨ ਲਈ, ਉਹਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਤੇ ਕਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਕਰਕੇ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਣ ਲਈ ਡਾਢਾ ਖੌਹਰਾ ਹੋਕੇ ਵਿੰਗੀਆਂ ਤਰੇਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਭਾਵੇਂ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾ ਅਕਸਰ ਬੜਾ ਕਾਹਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਓਹ ਦਿਲ ਦੇ ਬੜੇ ਨਰਮ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਯਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।

{{gap}}ਏਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜੇਹੀ ਦਲੀਲ ਨਹੀਂ ਜੇਹੜੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗੱਲ ਕੱਥ ਤੇ ਲੈਕਚਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌ ਵਾਰੀ ਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।

{{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k6vp4ms3k3nvmwk3srqptajnu7umid0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42386</id>
    <revision>
      <id>227754</id>
      <parentid>227355</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227754</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1644" sha1="jlvbyqa9nqnhjt2as0sc1lxeiqdgwxr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ਗ )}}&lt;/noinclude&gt;ਵਾਲੇ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ। ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਰਸਮਾਂ ਜੇਹੜੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਾਂ ਕਦੀ ਕੋਈ ਵਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਹੁਣ ਬੜੀਆਂ ਭੈੜੀਆਂ ਤੇ ਸੱਤਿਆਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।  ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਖਕੇ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਅਰੋਗਤਾ, ਸੁਖ, ਭਲਿਆਈ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਕੀ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਪਰ ਭੈੜੀਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੁਟ ਸੁੱਟੋ ਤੇ ਅਜੇਹੇ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਸਿੱਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਜਿੰਨਾ ਫੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਏਹ ਕੁਝ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਬੇਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗੁਆਇਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਰੜਕਣਗੇ।

{{rh|ਵੈਸਟਵੁੱਡ-ਰਾਈਬਰੋ, ਨਾਰਫੋਕ&lt;/br&gt;ਜੂਨ ੧੯੨੮||ਐਫ਼. ਐਲ. ਬੇਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jlvbyqa9nqnhjt2as0sc1lxeiqdgwxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42387</id>
    <revision>
      <id>227755</id>
      <parentid>227356</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227755</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="n4g2m9z0ql5ogwxd37s0ip1b7osviv9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|16em}}
&lt;center&gt;{{xxx-larger|'''ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ'''}}&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n4g2m9z0ql5ogwxd37s0ip1b7osviv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42418</id>
    <revision>
      <id>227756</id>
      <parentid>227358</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227756</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1011" sha1="alb5bv3ug611kwfh8yqxzorvvf0ji9p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ਛ )}}&lt;/noinclude&gt;&lt;center&gt;
{|
|-
| ੧੯ {{gap|3em}}|| ਅਕਲ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਵਾੜੀ ਕਰਨਾ {{gap|3em}}|| ੧੭੩
|-
| ੨੦ || ਸੇਵਾ ਦਾ ਭਾਵ || ੧੮੨
|-
| ੨੧ || ਸੋਨਾ ਚਾਂਦੀ ਫੂਕਣਾ || ੧੮੮
|-
| ੨੨ || ਅਜਾਈਂ ਗੁਆਣਾ || ੧੯੭
|-
| ੨੩ || ਭੈੜੇ ਦਾਂਦ || ੨੦੬
|-
| ੨੪ || ਦੋ ਖਜ਼ਾਨੇ || ੨੧੧
|-
| ੨੫ || ਮਾਲਕ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ || ੨੧੬
|-
| ੨੬ || ਸੁਖਦਾਈ ਪਿੰਡ || ੨੨੧
|-
| ੨੭ || ਬੀ. ਏ. ਐਲ. ਐਲ. ਬੀ. ਵਕੀਲ || ੨੩੪
|-
| ੨੮ || ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ || ੨੪੫
|-
| ੨੯ || ਬੁਝਾਰਤ || ੨੫੪
|-
| ੩੦ || ਹਾਂ ਜੀ ਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ&lt;/br&gt;
ਰਲ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨਾ || ੨੫੮
|-
| ੩੧ || ਵਿਦਾਇਗੀ || ੨੭੭
|-
| ੩੨ || ਛੇਕੜਲਾ ਲੇਖ || ੨੮੩
|}
&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>alb5bv3ug611kwfh8yqxzorvvf0ji9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42423</id>
    <revision>
      <id>227758</id>
      <parentid>227360</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227758</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1954" sha1="g84vw4pqvra9wj471rte2y5b4a01x79" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੨ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap|4em}}ਏ? ਅਸਾਂ ਕੀ ਮਾਲਦਾਰ ਹੋਣਾ ਏਂ ?(ਉਹਨਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਛਾਤਾ)&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੁਸੀ ਹੁਣੇ ਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀ
ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਹਾਂ, ਤੁਸੀ ਫੇਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਹੋ? ਤੁਸੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਖਿਆ। (ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਬੜੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਓਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਏਹ ਬੁੱਢਾ ਤਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਹੈ) &lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਸਕਰਾਤ ਜੀ ! ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਭੁੱਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਸੀ ਮੂਰਖਤਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ( ਹੁਣ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦਿਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਜ਼ਰਾ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਦੇਣ ਲੱਗੇ )&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਹੱਛਾ, ਭਾਈ ਫੇਰ ਦੱਸੋ ਤੁਸੀ ਹੋ ਕੌਣ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਨੁਖ ਤਾਂ ਹਾਂ!&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸਕਰਾਤ:-}}}}ਠੀਕ ਭਾਈ ਠੀਕ, ਪਰ ਮਨੁਖ ਤਾਂ ਪਸੂਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਸੋਲਾਂ ਆਨੇ ਸੱਚ ਏ।&lt;/br&gt;
{{gap|4em}}ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਇਹ ਗੱਲ ਬਾਤ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g84vw4pqvra9wj471rte2y5b4a01x79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42424</id>
    <revision>
      <id>227759</id>
      <parentid>227361</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227759</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1864" sha1="oxefvv6ek8jpguqv0up08ft0jjrkgui" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੩ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਬੜਾ ਗੰਦਾ ਮੁੰਡਾ ਇੱਕ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੁਥਰੇ ਕਤੂਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰੇ ਪੈ ਗਿਆ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਓਹ ਬਾਲ ਬੜਾ ਗੰਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਹਾਂ, ਅਸਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿਆਣੇ ਘੱਟ ਹੀ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਧੋਂਦੇ ਨੇ। ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਬੜੇ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਸਾਡੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਗੋਹੇ ਥੱਪਦੀਆਂ, ਆਟਾ ਪੀਂਹਦੀਆਂ ਤੇ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਓਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੁਹਾਣ
ਧੁਆਣ ਦੀ ਵੇਹਲ ਕਿੱਥੋਂ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਓਹ ਵੇਖੋ ਖਾਂ, ਓਹ ਕਤੂਰਾ ਤਾਂ ਬੜਾ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਹੈ, ਕਿ ਨਹੀਂ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਹਾਂ ਜੀ, ਓਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਚਟਦੀ ਏ ਤੇ ਡਾਢਾ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਦੀ ਏ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੁਸੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਪਸੂਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਇੱਕ ਗੰਦਾ ਬਾਲ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਕਤੂਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ?&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oxefvv6ek8jpguqv0up08ft0jjrkgui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227760</id>
      <parentid>227759</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227760</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="2mxgep2yicgmd1ozskn89l7xbzvd84y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੩ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;&lt;/br&gt; ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਬੜਾ ਗੰਦਾ ਮੁੰਡਾ ਇੱਕ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੁਥਰੇ ਕਤੂਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰੇ ਪੈ ਗਿਆ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਓਹ ਬਾਲ ਬੜਾ ਗੰਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਹਾਂ, ਅਸਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿਆਣੇ ਘੱਟ ਹੀ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਧੋਂਦੇ ਨੇ। ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਬੜੇ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਸਾਡੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਗੋਹੇ ਥੱਪਦੀਆਂ, ਆਟਾ ਪੀਂਹਦੀਆਂ ਤੇ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਓਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੁਹਾਣ
ਧੁਆਣ ਦੀ ਵੇਹਲ ਕਿੱਥੋਂ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਓਹ ਵੇਖੋ ਖਾਂ, ਓਹ ਕਤੂਰਾ ਤਾਂ ਬੜਾ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਹੈ, ਕਿ ਨਹੀਂ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਹਾਂ ਜੀ, ਓਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਚਟਦੀ ਏ ਤੇ ਡਾਢਾ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਦੀ ਏ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੁਸੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਪਸੂਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਇੱਕ ਗੰਦਾ ਬਾਲ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਕਤੂਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ?&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2mxgep2yicgmd1ozskn89l7xbzvd84y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42425</id>
    <revision>
      <id>227761</id>
      <parentid>227362</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227761</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2089" sha1="qnq8sqvlv2tscazmy1595b7n88lyeio" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( 8 )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਮਾਫੀ ਦੇਣੀ, ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਫੇਰ ਭੁੱਲ ਹੋ ਗਈ ਏ, ਅਸੀਂ ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਦਿਆਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਹੱਛਾ, ਫੇਰ ਮਨੁਖ ਤਾਂ ਲਿਖਿਆ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਸੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀਆ, ਮਨੁਖ ਲਿਖਦਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਕਈ ਕਤਾਬਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਨਹੀਂ ਜੀ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}(ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੂੰ) ਕੀ ਤੂੰ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਨਹੀਂ ਜੀ, ਅਸਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਪੜ੍ਹਣਾ ਹੋਇਆ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}(ਤੀਜੇ ਨੂੰ) ਕੀ ਤੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਏਂ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਨਹੀਂ ਜੀ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਈ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਖਿਮਾਂ ਕਰੋ, ਅਸੀ ਤਾਂ ਡੰਗਰ ਤੇ ਮੂਹੜ ਹਾਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਪਰ ਗਾਵਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਨੇ, ਤੇ ਤੁਸੀ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qnq8sqvlv2tscazmy1595b7n88lyeio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42426</id>
    <revision>
      <id>227762</id>
      <parentid>227363</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227762</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1856" sha1="51kcecaxo5og1qkefnpq88cvghdhjpu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੫ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap|3em}}ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗੰਦੇ ਤੇ ਮੈਲੇ ਰੱਖਦੇ
{{gap|3em}}ਹੋ, ਤੁਸੀ ਪਸ਼ੂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਏ? &lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਅਸੀ ਕੀ ਆਖੀਏ, ਕੀ ਕਰੀਏ? ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ। &lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਹੱਛਾ, ਜੇ ਤੁਸੀ ਮਨੁੱਖ ਬਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਨਿਆਣੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ। ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਰਾ ਗੰਦ ਤੇ ਕੂੜਾ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਛੇ ਛੇ ਫੁਟ ਡੂੰਘੇ ਟੋਏ ਪੁੱਟ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਨੇਮ ਨਾਲ ਨਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਚੰਗਾ, ਅਸੀਂ ਕਰਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਕਰਾਂਗੇ।&lt;/br&gt;
{{gap|3em}}ਸੁਕਰਾਤ ਓਹਨਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਏਧਰ ਓਧਰ ਫਿਰਦਾ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਓਸਨੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਬੁਝਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਭੁਲਦੇ ਦਿੱਸੇ। ਰਾਹੋ ਰਾਹ ਟੁਰਦਿਆਂ ਟੁਰਦਿਆਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>51kcecaxo5og1qkefnpq88cvghdhjpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42427</id>
    <revision>
      <id>227763</id>
      <parentid>227364</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227763</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1713" sha1="cickpj9b81h4cg6bufl3aeea9w4v3i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੬ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਅੱਚਨਚੇਤ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਇੱਕ ਗੋਹੇ ਦਾ ਭੂੰਡ ਗੋਹੇ ਦੀ ਗੋਲੀ ਆਪਣੀ ਖੁੱਡ ਨੂੰ ਰੇੜ੍ਹੀ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਬਿਨਾਂ ਵਿਚਾਰੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਵੇਖੋ ਜੀ, ਏਸ ਭੂੰਡ ਵਲ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭੈੜਾ ਜਨੌਰ ਏ, ਰੱਬ ਨੇ ਏਹੋ ਜਿਹੇ ਭੈੜੇ ਜਨੌਰ ਕਾਹਨੂੰ ਬਣਾਏ ਸਨ?'&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਰੱਬ ਵੀ ਸਚ ਮੁਚ ਬੜਾ ਅਜਬ ਏ। ਇਹ ਭੂੰਡ ਗੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੇੜ੍ਹ ਰੇੜ੍ਹਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁੱਡ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਜਿੱਥੇ ਘੁਪ ਹਨੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਕੀ ਇਹ ਠੀਕ ਏ ਨਾ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਭੈੜਾ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਕੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗੋਹੇ ਨਹੀਂ ਥੱਪਦੀਆਂ, ਤੇ ਗੋਹੇ ਥੱਪਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਵੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ? ਤੇ ਕੀ ਓਹ ਬਾਲ ਥਾਪੀਆਂ ਨਹੀਂ ਥੱਪਦੇ ਤੇ ਗੋਹੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਖੇਡਦੇ?&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cickpj9b81h4cg6bufl3aeea9w4v3i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42428</id>
    <revision>
      <id>227764</id>
      <parentid>227365</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227764</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2195" sha1="9xs0skm930c3yk48ayq66qnc1mkgftg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੭ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਗੋਹੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਰੁਰੀ ਸ਼ੈ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਏਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁਧ ਕਾਹੜਦੇ ਤੇ ਹੁੱਕਾ ਪੀਂਦੇ ਆਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਪੁੱਛੀ ਈ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਮਗਰੋਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰਾਂ, ਮੈਂ ਤੇ ਨਿਰਾ ਏਹਾ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਬਾਲ ਥਾਪੀਆਂ ਥੱਪਦੇ ਨੇ?&lt;/br&gt; {{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}( ਜ਼ਰਾ ਠਠੰਬਰ ਕੇ ) ਜੀ ਹਾਂ! &lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਹੱਛਾ ਦੱਸੋ ਕੀ ਓਹਨਾਂ ਕੱਚਿਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਓ-ਬਾਰੀਆਂ ਹੈਨ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਮੈਂ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੁੱਛਿਆ। ਜਦ ਤੁਹਾਡਿਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਵੋਗੇ ਤਾਂ ਚੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡਿਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਰ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ ਨੇ? ਮੈਂ ਤੇ ਨਿਰਾ ਇਹੋ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡਿਆਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰੀਆਂ ਹੈਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? &lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਨਹੀਂ ਜੀ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਫੇਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਈ ਹੋਵੇਗਾ?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9xs0skm930c3yk48ayq66qnc1mkgftg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42429</id>
    <revision>
      <id>227765</id>
      <parentid>227366</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227765</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1994" sha1="tv6kdb2gyz3xprrdae0dk12clcfvkun" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੮ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਹਾਂ। &lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਨੇਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ-ਜਿਥੇ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਫਿਰਦੀ-ਰਹਿੰਦੇ ਓ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਥਾਪੀਆਂ ਥੱਪਦੇ ਹੋ। ਫੇਰ ਤੁਸੀ ਉਸ ਗੋਹੇ ਦੇ ਭੂੰਡ ਤੋਂ ਕਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ ਹੋਏ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਇਸਤੋਂ ਤਾਂ ਇਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਏ ਕਿ ਅਸੀ ਉਸਤੋਂ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਸਾਫ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ ਤੇ ਨਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਿਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰੀਆਂ ਕੱਢਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਗੋਹਾ ਥੱਪਣਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ। 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਅਸੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ। ਜ਼ਰਾ ਅੱਗੇ ਜਾਕੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੱਤੀ ਮਿਲੀ-ਜਿਸ ਦੇ ਛੇ ਕਤੂਰੇ ਸਨ, ਤੇ ਓਹ ਬੈਠਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਧ ਚੰਘਾਂਦੀ ਤੇ ਸਾਫ ਕਰਦੀ ਸੀ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਨੇ ਕੁੱਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਟੀ ਵਗਾਹ ਕੇ ਮਾਰੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਦੁਰੇ ਦੁਰੇ, ਰਾਹ ਤੋਂ ਪਰੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tv6kdb2gyz3xprrdae0dk12clcfvkun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42430</id>
    <revision>
      <id>227766</id>
      <parentid>227367</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227766</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1657" sha1="mi4c7yjd2yt62uaxwdbsc7cv82jiafg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੯ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਹਟ ਜਾਹ।' ਸੁਕਰਾਤ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੁਸੀ ਕੁੱਤੀ ਨੂੰ ਨ ਮਾਰੋ, ਕੁੱਤੀ ਵੀ ਕਈ ਗੱਲੀਂ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਹੈ'। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਬੜੇ ਖਿਝੇ, ਪਰ ਸੁਕਰਾਤ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਰਹੇ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਓਥੋਂ ਅੱਗੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਕੂਲ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ੩੦ ਕੁ ਮੰਡੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੇਖਕੇ ਸੁਕਰਾਤ ਬੜਾ ਘਾਬਰਿਆ ਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਆਖਣ ਲੱਗਾ-&lt;/br&gt;
{{gap}}ਏਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਹੈ ਨਹੀਂ?-&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਉੱਨੀਆਂ ਈ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਫੇਰ ੩੦ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਸਕੂਲੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਹੱਸ ਕੇ, ਜੀ ਕੁੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਲਿਖਦੀਆਂ, ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਨਾ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਸੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ ਪਾਂਦੇ ਹੋ?&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mi4c7yjd2yt62uaxwdbsc7cv82jiafg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42431</id>
    <revision>
      <id>227767</id>
      <parentid>227368</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227767</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1781" sha1="bz6971qmrl9s7vdzhxe8cu8hgngtakq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੦ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਹਾਂ ਜੀ, ਠੀਕ ਏ, ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏ? ਸਭ ਕੋਈ ਮੁੰਡੇ ਈ ਮੰਗਦਾ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਪਰ ਏਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਕੀ ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਹਾਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਕੁੜੀਆਂ ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਮਾਵਾਂ ਬਨਣਗੀਆਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਸੱਚ ਏ&lt;/br&gt;।
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਜ਼ਨਾਨੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘਰਵਾਲੀ ਆਖਦੇ ਨੇ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਸੱਚ ਏ ਜੀ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਮੁੜ ਫੇਰ ਏਸ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਜ਼ਨਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਓਨਾ ਈ ਚੰਗਾ ਘਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਵੀ
ਚੰਗੇ ਰਾਜੀ ਹੋਣਗੇ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਆਹੋ ਜੀ, ਠੀਕ ਏ । ਸੁਕਰਾਤ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੰਮ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bz6971qmrl9s7vdzhxe8cu8hgngtakq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42432</id>
    <revision>
      <id>227768</id>
      <parentid>227369</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227768</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1842" sha1="2mxku806mjcct0ld2vngj0qic0bhepm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੧ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਾਂ ਲਈ ਕਰਨਾ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ, ਓਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਕੇ ਫੇਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰਾ ਚੰਗਾ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। &lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਅਸੀ ਕੀ ਆਖੀਏ? ਜੀ ਅਸੀ ਤਾਂ ਕੁਰਾਹੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਾਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਫੇਰ ਇਹ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ
ਨੇ, ਤਿੰਨ ਨਹੀਂ। &lt;/br&gt;
{{Float left|੧.}} ਸਾਰਾ ਗੰਦ ਤੇ ਕੂੜਾ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਡੂੰਘੇ ਟੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|੨.}} ਗੋਹਿਆ ਥੱਪਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|੩.}} ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਪੜ੍ਹਣ ਲਈ ਸਕੂਲੇ ਘੱਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|੪.}} ਆਪਣਿਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰੀਆਂ ਕਢਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਨੇ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2mxku806mjcct0ld2vngj0qic0bhepm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42433</id>
    <revision>
      <id>227769</id>
      <parentid>227370</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227769</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1399" sha1="0wixq931sb2f9tmbkbh2hki69xnorpb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੨ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਅਸੀ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲਈਏ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਅਸੀ ਏਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਾ ਕਰ ਲਈਏ ਅਸੀ ਸਚ ਮੁਚ ਮਨੁਖ ਨਹੀਂ ਅਖਵਾ ਸਕਦੇ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}(ਉਠਕੇ ਆਖਣ ਲਗਾ) ਹੱਛਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਚਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਏਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੱਥ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੜ ਕਦੀ ਫਿਰਦਾ ਟੁਰਦਾ ਆ ਜਾਵਾਂ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਣਾ ਤੇ ਜਦ ਤੁਸੀ ਮੁੜਕੇ ਆਵੋਗੇ ਤਾਂ ਏਥੇ ਮਨੁਖ ਈ ਵਸਦੇ ਹੋਣਗੇ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਹੱਛਾ, ਸਾਹਬ ਸਲਾਮਤ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਏਹੋ ਈ ਉਮੈਦ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਹੱਛਾ ਜੀ ਸਾਹਬ ਸਲਾਮਤ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0wixq931sb2f9tmbkbh2hki69xnorpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42434</id>
    <revision>
      <id>227770</id>
      <parentid>227371</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227770</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1997" sha1="tsey31s984nb9nhhh1x3nb9il0nce9l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੩ )}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xxx-larger|'''ਤਾਪ'''}}}}
{{gap}}ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਫੇਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਉਸ ਪਿੰਡ ਆਇਆਂ ਤਾਂ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤਾਪ ਨਾਲ ਪਏ, ਹੋਏ ਨੇ। ਏਹ ਵੇਖ ਕੇ ਓਹ ਆਖਣ ਲਗਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਏ, ਮੇਰੀ ਸਮਝੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੇ ਨਾ ਈ ਇਹ ਡਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਡਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਸਿਆਣੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਪੈਰ ਛੱਡਕੇ ਨ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ।'

{{gap}}ਉਸਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਇੱਕ ਪਿਨਸ਼ਨੀਆਂ ਸਿਪਾਹੀ ਆਖਣ ਲਗਾ, 'ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਪਲਟਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਤਾਪ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਪਲਟਨ ਦੇ ਅਫਸਰ ਬਾਰਕਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੁਆਲੇ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਛਪੜੀਆਂ ਤੇ ਤਲਾਵਾਂ ਤੇ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮਿਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਛੜਕਾ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਨਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰੀ ਕੁਨੈਨ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਨਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਮੱਛਰਦਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੌਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਜੇ ਅਸੀ ਕਦੇ ਮੱਛਰਦਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੌਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜਾ ਮਿਲਦੀ ਸੀ।'

{{Block center|&lt;poem&gt;{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}} ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਸੀ ਸਾਰੇ ਤਾਪ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਪਏ ਓ? ਕੀ ਤੁਸੀ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰੱਖਾਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tsey31s984nb9nhhh1x3nb9il0nce9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42435</id>
    <revision>
      <id>227772</id>
      <parentid>227372</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:56:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227772</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1923" sha1="tfeqpb5uy4eccf865wtm5bxsiq2amoo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੪ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਜੋ ਏਸ ਸਿਆਣੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਹੁਣੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਨੇ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਸ ਕਦੀ ਏਹਾ ਜਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ਤਾਂ ਨਿਰਾ ਕੁਝ ਮਾਰਦਾ ਏ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਏਹਾ ਜਹੀ ਰੱਖ ਪੋਖ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਵਾਹ ਓ ਸਪਾਹੀਆ! ਇਹ ਕਿਹਾ ਕੂੜ ਮਾਰਿਆ ਈ? ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸਿਆਣੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਲਈ ਮੱਛਰਦਾਨੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੇਮ ਨਾਲ ਕੁਨੈਨ ਖੁਆਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲੇ ਤ੍ਰੱਕੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਛੱਪੜੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸਿਪਾਹੀ:-}}}}ਜੀ, ਪਲਟਨ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਵਾਰ ਮੈਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਛਰਦਾਨੀਆਂ ਲਿਆਇਆ ਸਾਂ। ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁੜਤੇ ਸਿਊਂ ਲਏ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਰਤਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਤੇਰੇ ਆਖੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲਗਦੇ ਤੇ ਮੱਛਰਦਾਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਵਰਤਦੇ। ਤੈਨੂੰ ਓਹਨਾਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfeqpb5uy4eccf865wtm5bxsiq2amoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42436</id>
    <revision>
      <id>227773</id>
      <parentid>227373</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227773</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1944" sha1="25wbzh4n5m8lv7u0qciiskal7dp87rh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੫ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੀ ਈਨ ਮਨਾਣੀ ਤੇ ਆਪ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਵਰਤ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। 
{{Float left|{{x-larger|ਸਿਪਾਹੀ:-}}}} ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਤੀ ਤੇ ਨਾ ਉਹ ਵਰਤਦੇ ਸਨ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਕੇ ਈਨ ਮੰਨਣ ਮੁਨਾਣ ਦੀ ਤੇਰੀ ਜੇਹੜੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਸੀ, ਓਹ ਘਰ ਆਕੇ ਤੇਰੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨ ਆਈ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸਿਪਾਹੀ:-}}}}ਜੀ, ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜਹੀ ਜਾਪਦੀ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਫੋਜ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ-ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਖਾਣ ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਾਪ ਕਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਡੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ-ਵੇਅਰਥ ਹੀ ਗਵਾਇਆ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਏਹ ਆਖਕੇ ਸੁਕਰਾਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ 'ਕਿਉਂ ਭਈ, ਤੁਸੀ ਕਦੀ ਕੁਨੈਨ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ?&lt;/br&gt; {{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਹਾਂ, ਜ਼ਰੂਰ, ਸਕੂਲ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਵੀ ਏਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਗੋਲੀਆਂ ਲਿਆਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੜਾ ਫੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਰੋਜ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਤੇ ਵੱਲ ਹੁੰਦੇ?&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>25wbzh4n5m8lv7u0qciiskal7dp87rh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42440</id>
    <revision>
      <id>227774</id>
      <parentid>227374</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227774</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1983" sha1="ixzcpbmze6icdcp3r4ers9v1ct14h8h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੬ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਹੈਨ ਈ ਨਹੀਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸਕਰਾਤ:-}}}}ਕੁਨੈਨ ਬੜੀ ਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਏਹ ਠੀਕ ਹੈ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}} ਹਾਂ ਜੀ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਕਦੀ ਹੈ, ਜੇਹੜਾ ਏਥੋਂ ਕੋਈ ਦੋ ਕੁ ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੈ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਹਾਂ, ਵਿਕਦੀ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਤਾਪ ਆਉਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਰੁਪੈ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਅੱਜ ਕੱਲ ਬਿਆਈਆਂ ਤੇ ਵਾਢੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਰੁਪਏ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਕੀ ਕੁਨੈਨ ਬੜੀ ਮਹਿੰਗੀ ਵਿਕਦੀ ਏ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਨਹੀਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਅੱਠਾਂ ਰੁਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸੌ ਗੋਲੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਨੇ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਈ ਲੂਣ ਮਸਾਲਾ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਵੋਗੇ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਹਾਂ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੁਸੀਂ ਕਦੀ ਏਸ ਗੱਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ixzcpbmze6icdcp3r4ers9v1ct14h8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42441</id>
    <revision>
      <id>227775</id>
      <parentid>227375</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227775</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1813" sha1="7yy9t6j72d0rzqlydx4e4gcn9tvpy4i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੭ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੀਤੀ ਕਿ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਆਕੇ ਸਾਨੂੰ ਲੂਣ ਮਸਾਲਾ ਮੁਫ਼ਤ ਦੇ ਜਾਏ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਏ, ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਮੰਗਤੇ ਆਂ?&lt;/br&gt;
ਸੁਕਰਾਤ:-ਪਰ ਕੁਨੈਨ ਤੁਸੀ ਮੁਫ਼ਤ ਲੈਂਦੇ ਓ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਓਹ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੋਈ ਨਾ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਗੋਲੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਏਸ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਨੈਨ ਦੇ ਗੁਣ ਮਾਲੂਮ ਹੋ ਜਾਣ। ਜਦ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਪੈਸੇ ਖ਼ਰਚਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਨੈਨ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਏ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਤਾਪ ਨਾਲ ਪੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਾਢੀਆਂ ਤੇ ਬਿਆਈਆਂ ਦਾ ਅਮੋਲਕ ਸਮਾ ਅਜਾਈਂ ਕਿਓਂ ਗੁਆਂਦੇ ਓ? ਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਨੈਨ ਨ ਖਾਧੀ ਤਾਂ ਸ਼ੈਤ ਤਾਪ ਨਾਲ ਚਲਾਣਾ ਹੀ ਕਰ ਜਾਓ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਦਿਓ, ਅਸੀ ਡੰਗਰ ਜੁ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਜੋਗੀ ਕੁਨੈਨ ਲੈ ਆਵਾਂਗੇ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਪਰ ਮੱਛਰਦਾਨੀਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਈ ਨਹੀਂ ਗੋਲੀ?&lt;/br&gt;&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7yy9t6j72d0rzqlydx4e4gcn9tvpy4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/33</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42442</id>
    <revision>
      <id>227776</id>
      <parentid>227376</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227776</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1968" sha1="irermsm0yn59y5hve91cyjjrtitql18" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੯ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਅਸੀ ਲੋਕ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਏਹਾ ਜਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਵੇਖੋ, ਤੁਸਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਰਬਲੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁੰਡੇ ਹੱਥੀਂ ਕੜੇ ਪਾਈ ਫਿਰਦੇ ਨੇ, ਕੀ ਏਹ ਤਾਪ ਨੂੰ ਡੱਕ ਸਕਦੇ ਨੇ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}}}ਨਹੀਂ ਜੀ!&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਕੀ ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਨ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਤੁਸੀ ਏਹਨਾਂ ਟੂਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮੱਛਰਦਾਨੀਆਂ ਲੈ ਲਓ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਗੱਲ ਤਾਂ ਠੀਕ ਏ!&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੁਸੀ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਓ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਨਰੋਏ ਤੇ ਅਰੋਗ ਬਾਲ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰੋਗੇ ਜਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੋਗੀ ਬਾਲ ਨੂੰ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}}} ਜੀ ਨਰੋਏ ਨੂੰ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਕੀ ਫੇਰ ਇੱਕ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਕੜਿਆਂ ਜਾਂ ਮੁਰਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਨ ਹੋਈ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}}}ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜੀ?&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>irermsm0yn59y5hve91cyjjrtitql18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/34</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42443</id>
    <revision>
      <id>227777</id>
      <parentid>227377</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:59:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227777</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1730" sha1="d03tjlqiizf3c125qad48q7znjiujud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੧੯ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਓਹ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋਗੇ। ਜਦ ਏਸ ਪਾਸੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੀ ਬਿਪਤਾ ਟਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਤਾਪ ਨਾਲ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਾਲ ਵੇਖਣੇ ਕੇਹੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਹੈ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਹਕੀਮ ਜੀ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗੇ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਲਓ ਭਈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਸਾਹਬ ਸਲਾਮਤ!&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਸਾਹਬ ਸਲਾਮਤ!&lt;/br&gt;&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{xxx-larger|ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਤੇ ਭਿੱਟ}}}}

{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਹਾਰ ਸੁਕਰਾਤ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਚਮਿਆਰ ਓਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਚਮਿਆਰ ਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਝਿੜਕ ਕੇ ਪਰੇ ਬਹਾ ਦਿੱਤਾ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਏਸ ਵਿਚਾਰੇ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਵਗਾੜਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀ ਏਸ ਨਾਲ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ?&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d03tjlqiizf3c125qad48q7znjiujud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/35</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42444</id>
    <revision>
      <id>227778</id>
      <parentid>227378</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227778</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1958" sha1="qoechqiylz4wwoh3nss88dyioy9ym4g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੨੦ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਓਹ ਚਮਿਆਰ ਹੋਇਆ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਚਮਿਆਰ ਤੁਹਾਥੋਂ ਵੱਖਰਾ ਪਰੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਓਹ ਗੰਦਾ ਕੰਮੀ ਜੁ ਹੋਇਆ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਕੀ ਜੇ ਓਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਏਗਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਭਿੱਟ ਜਾਓਗੇ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਕਿਉਂ ਨਾਂ?&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੁਸੀ ਸਾਰੇ ਏਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਮ ਈ ਓ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਤੁਸੀ ਏਹੋ ਜਹੀਆਂ , ਘੋਖਾਂ ਕਿਉਂ ਘੋਖਦੇ ਓ? ਤੁਸੀ ਏਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣਾ ਕੀ ਏ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ, ਮੈਂ ਕੀ ਕੱਢਣਾ ਏਂ, ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਜੁ ਹੋਇਆ, ਕਦੀ ਕਦੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ, ਅਸੀ ਸਾਰੇ ਏਸੇ ਪਿੰਡ ਈ ਜੰਮੇ ਸਾਂ।&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਜਦ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਈ ਬਾਲ ਕੁੜੀ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਕੋਈ ਸਿਆਣੀ ਤੀਵੀਂ ਸੱਦ ਘੱਲਦੇ ਓ?&lt;/br&gt;
{{Float left|{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}}}ਜੀ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਦਾਈ ਏ।&lt;/br&gt; 
{{Float left|{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}}}ਤਾਂ ਓਹ ਕਿਸੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਘਰੋਂ ਹੋਵੇਗੀ?&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qoechqiylz4wwoh3nss88dyioy9ym4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/101</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42614</id>
    <revision>
      <id>228172</id>
      <parentid>104451</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228172</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3254" sha1="kedutog51qmzof4cp3g62flkrmj4box" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|﻿'''ਕੀ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ?'''}}}}

{{gap}}ਕਈਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਅਸਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕੀਂ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਣ ਕਿ ਇਤਨੀ ਉੱਚੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਇਸੇ ਲਈ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ, ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਬਾਬਤ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਅਰਥਾਤ ਲਿਖਣਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਸਿਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਝ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਢਿਆ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਕਢਿਆ।

{{gap}}ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਾਲੀਮ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅਜੇਹਾ ਬਾਕਾਇਦਾ ਚਲਾ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਤਾਲੀਮ ਦਾ ਸੁਝਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਮਕਤਬ, ਮਦਰਸੇ ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਬਹਿ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਾ ਪੜ੍ਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਣਦੇ। ਪਰ ਜੇ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਕਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਰਾਬਰਟ ਬਰੋਨਿੰਗ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਭਾਰੀ ਕਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਅਜ ਕਲ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਹਿੰਦ ਦਾ ਮਹਾਂ ਕਵੀ ਟੈਗੋਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਭੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕ ਲਿਖਣ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਲਿਖ਼ਣਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਇਕ ਵਸੀਲਾ ਹੈ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਣ ਦਾ। ਇਲਮ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਇਉਂ&lt;noinclude&gt;{{right|੯੯}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kedutog51qmzof4cp3g62flkrmj4box</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/102</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42615</id>
    <revision>
      <id>228173</id>
      <parentid>104455</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228173</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4130" sha1="9s34s31tfd8moeupq8aiqrfv8nvnf4s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਇਲਮ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਤ ਪੜ੍ਹਤ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਵਰਤਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਦਮੀ ਇਸੇ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਵਰਤੇ। ਸਮਰੱਥ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਾਧਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਕਬਰ ਲਿਖਣ ਪੜ੍ਹਨ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਕੋਰਾ ਸੀ, ਪਰ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਤੁਰਕੀ ਆਦਿ ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਸਵਾਦ ਉਤਨਾ ਹੀ ਚਖਦਾ ਸੀ ਜਿਤਨਾ ਕਿ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਚਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਫ਼ਜ਼ ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਇਲਮੀ ਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿਚ ਸਾਲਸ ਹੋ ਕੇ ਚੋਖਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਕੌਣ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਹੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੰਨਾਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਵਿਦਿਆ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਕਹਿਣਾ ਭੁੱਲ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖਰੀ ਇਲਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ ਫਿਰ ਭੀ ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਆਦਿ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਦਾ, ਇਨਾਮ ਦੇਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਚਿੱਠੀ ਪੱਤਰ ਦੇ ਮਸੌਦੇ ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਆਪ ਲਿਖਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਕੌਣ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ? 

{{gap}}ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਇਲਮੀ ਲਿਆਕਤ ਬਾਬਤ ਭੀ ਇਉਂ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।

{{gap}}ਸਿਖ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪਾਂਧੇ ਕੋਲੋਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਲਿਖਣਾ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿਚ ਘਾਟਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੋਪਾਲ ਪੰਡਿਤ ਪਾਸ ਪੜ੍ਹਨੇ ਤਾਂ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਸਿਖਿਆ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਛੀਵੇਂ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਬਾਬਤ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਪਾਸੋਂ ਸੰਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਬਾਬਤ ਭੀ ਮੰਨਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹਿਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਂਧੇ ਪਾਸੋਂ ਅੱਖਰ ਲਿਖਣ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਰਖਣਾ ਸਿਖਿਆ। ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੱਬੀ ਜੋਤ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਮਾ ਭੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਨੁੱਖੀ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੦੦}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9s34s31tfd8moeupq8aiqrfv8nvnf4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/103</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42616</id>
    <revision>
      <id>228174</id>
      <parentid>104459</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228174</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3664" sha1="t5f6c6bx75yqp7040kggku0uz6yl4jl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਧਾਰਣ ਹਾਲਤਾਂ ਭੀ ਅੱਖਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀ ਬੋਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤੀ ਜੋ ਲੋਕ ਵਰਤਦੇ ਸਨ, ਸਰੀਰਕ ਚੋਲੇ ਦੀ ਭਜਣ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ, ਲਿਖਣ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਅੱਖਰੀ ਸਿਖਿਆ ਉਹੀ ਵਰਤੀ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਤਮਕ ਸਿਖਿਆ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ ਸਿਖੀ। ਇਸੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਸਜਣ (ਡਾਕਟਰ ਗੋਕਲ ਚੰਦ ਨਾਰੰਗ ਆਦਿ) ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵੇਦਾਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਬਾਬਤ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਣ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਇਲਮੀ ਲਿਆਕਤ ਬਹੁਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕੋਈ ਸਿੱਟੇ ਨਹੀਂ ਕੱਢੇ, ਕੇਵਲ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਗੱਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਆਮ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਜਣਾਂ ਦੀ ਇਸ ਦਲੀਲ ਤੇ ਹਾਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੀ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੇਖੋ &quot;ਤਿਸ ਦੇ ਚਾਨਣਿ ਸਭ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ&quot; ਵਾਲੀ ਤੁਕ ਮੁੰਡਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (੨੨:੧੦) ਦਾ ਉਲਥਾ ਹੈ, ਅਤੇ &quot;ਭੈ ਵਿਚਿ ਪਵਣੁ ਵਹੈ ‘ਸਦ ਵਾਓ&quot; ਵਾਲੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਤੈਤ੍ਰੰਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿਚੋਂ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਦਾ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ &quot;ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੂਲੁ ਵੇਦ ਅਭਿਆਸਾ, ਤਿਤੇ ਉਪਜ ਦੇਵ ਮੋਹ ਪਿਆਸਾ, ਤ੍ਰੈਗੁਣ ਭਰਮੈ ਨਾਹੀ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸਾ&quot; ਤਾਂ ਕਹਿ ਉਠਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੋ, ਐਵੇਂ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਗੱਲ ਕਰ ਛੱਡੀ।

{{gap}}ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਤਾਰੀਖ਼ ਪੰਜਾਬ, ਕ੍ਰਿਤ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹਿਉੱਦੀਨ ਬੂਟੇ ਸ਼ਾਹ, ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਫਾਰਸੀ ਇਲਮ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਹੋਣਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ‘ਚਹਾਰ ਗੁਲਸ਼ਨ’ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ{{bar|3}}
 {{Block center|&lt;poem&gt;&quot;ਬਿਆਨੇ ਕਮਾਲਾਤਸ਼ ਅਜ਼ ਤਕਰੀਰ ਓ ਤਹਿਰੀਰ ਮੁਸਤਗਨੀ।&quot; 
(ਉਸ ਦੇ ਕਮਾਲਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਬੋਲਣ ਤੇ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ)।

&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{right|੧੦੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5f6c6bx75yqp7040kggku0uz6yl4jl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/104</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42617</id>
    <revision>
      <id>228175</id>
      <parentid>104464</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228175</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3737" sha1="5ax845cbs0elorntv7czfwspjzqzbdd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;﻿{{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਮਦਤੁਤ ਤਵਾਰੀਖ਼' ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ{{bar|3}}
{{center|&quot;ਅਜ਼ ਇਸ਼ਾਰਾਤ ਦਾ ਕਨਾਯਾਤ ਇਲਮੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨੇਕੋ ਮਤਲਾ।&quot;}}
{{gap}}ਉਸ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਇਲਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
{{gap}}ਮੌਲਵੀ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ (ਫ਼ਰੁੱਖਸੀਅਰ ਦਾ ਮੁਨਸ਼ੀ) ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਕਿ &quot;ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸ ਇਲਮ ਤੇ ਹੁਨਰ ਜਿਤਨਾ ਨਬੀਆਂ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।&quot;
{{gap}}&quot;ਸੀਅਰੁਲ ਮੁਤਾਖ਼ਰੀਨ&quot; ਵਾਲਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿਚ ਮੋਲਵੀ ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਸਾਹਿਬ ਬੜੇ ਆਲਮ ਫਾਜ਼ਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਿੱਖੀ।
{{gap}}ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹੀ। ਯੋਗ ਸਾਹਿਬ &quot;ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਐਥਿਕਸ&quot; ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨੌਂ ਵਰੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਫਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹੀ। ਵਲਾਇਤ ਵਾਲੀ ਜਨਮ-ਸਾਖੀ ਵਿਚ ਭੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤੋਰਕੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੀ ਹੈ। ਕਨਿੰਘਮ ਆਪਣੀ &quot;ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਦੀ ਸਿਖਸ&quot; ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ &quot;ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਇਹ ਯਕੀਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਦਲੀਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵਾਕਫ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਭੀ ਆਮ ਵਾਕਫ਼ੀ ਸੀ।&quot;
{{gap}}&quot;ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼’’ ਵਾਲਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸੱਤ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੌਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਨੀ ਅਰੰਭੀ।
{{gap}}ਉਨੀ ਦਿਨੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਿਆ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਟਾਕਰੇ ਪੜ੍ਹਾਣ ਲਈ ਪਾਂਧੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੜਾਣ ਲਈ ਮੌਲਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਦੀਨੀ ਇਲਮ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਲਾਹੌਰ, ਕਸੂਰ, ਪਾਕਪਟਨ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੀਰਾਂ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ

&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{left|੧੦੨}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ax845cbs0elorntv7czfwspjzqzbdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/105</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42627</id>
    <revision>
      <id>228176</id>
      <parentid>104494</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228176</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3566" sha1="obwebq79ngncyy1rgerxswdu3ax7cjc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਇਲਮ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਉੱਚੀ ਤਾਲੀਮ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਸ਼ੀ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਂਧੇ ਪਾਸੋ' ਹਿੰਦੀ ਅੱਖਰ ਤੇ ਟਾਕਰਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਸਿਖਿਆ। ਵਿਚਾਰੇ ਪਾਂਧੇ ਪਾਸ ਜਿਹੜਾ ਉਂਝ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਤੋਸ਼ਾ ਸੀ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਾ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਣਾ ਆਵੇ ਨਾ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਖਣੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿਖੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਮਤਿ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਮੁਤਾਲਿਆ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਮਗਰੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਨੀ ਭੀ ਸਿਖੀ। ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲ ਹੀ ਜੰਗਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਅਕਸਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੂ ਮਤ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਮੁਤਾਲਿਆ ਇਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਤਾਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤਾ ਸਾਰਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਕੀਤਾ।

{{gap}}ਜਦ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਦੇ ਨਵਾਬ ਪਾਸ ਭਾਈਏ ਜੈਰਾਮ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਾਨਕ ਚੰਗਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਆਦਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਭੀ ਉਹ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਤ ਪੜਤ ਅਤੇ ਲੇਖਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਨ।

{{gap}}ਜਦ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਟਨ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭਿਆ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅੱਡੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਕ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਵਾਕਫੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਗੋਕਲ ਚੰਦ ਜੀ ਨਾਰੰਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਨਿ:{{bar|3}}

{{gap}}&quot;The Nawab of Sultanpur, the Qazis of Mecca, the Pandits of Hardwara, and the Pandits of Kurukshetra every one bowed before his manly courage and fearless logic of facts.&quot; (Transformation of Sikhism, P. 10)&lt;noinclude&gt;{{right|੧੦੩}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>obwebq79ngncyy1rgerxswdu3ax7cjc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/106</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42628</id>
    <revision>
      <id>228177</id>
      <parentid>104496</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:51:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228177</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3714" sha1="i613dne0kioh1zkqi5fo29kfucb35xd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿(ਨਵਾਬ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ, ਮੱਕੇ ਦੇ ਕਾਜ਼ੀ, ਹਰਦਵਾਰ ਦੇ ਪੰਡਤ ਅਤੇ ਕੁਰਖੇਤਰ ਦੇ ਪਾਂਡੇ ਸਭ ਲੋਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਵਾਕਿਆਤ ਦੇ ਨਿਰਭੈ ਗਿਆਨ ਤੇ ਦਲੀਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਸਨ।)

{{gap}}ਪੰਡਤਾਂ ਤੇ ਮੌਲਵਆਂ ਉਤੇ ਦਿਗ-ਬਿਜੈ ਤਦ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਿਰੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਦੀ ਥਾਂ ਖੋਜ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਸੱਕਣ।

{{gap}}ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਖਿਆਲਾਂ ਉਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਭੀ ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਬਹੁ ਉੱਚ ਅਤੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਜਪੁਜੀ ਤੇ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਦੇਖੋ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ। &quot;ਮਨਿ ਜੀਤੈ ਜਗੁ ਜੀਤੁ&quot; &quot;ਸਚੁ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਵੇ ਨਾਹੀਂ&quot;, &quot;ਸਤੁ ਸੁਹਾਣੁ ਸਦਾ ਮਨਿ ਚਾਉ&quot;, &quot;ਮਿਠਤੁ ਨੀਵੀ ਨਾਨਕਾ ਗੁਣ ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਤਤੁ&quot;, ਆਦਿ ਤੁਕਾਂ ਦੀ ਬਨਾਵਟ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲ ਹੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਆਲਮ ਤੇ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਜਾਣੂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।

{{gap}}&quot;ਨਾਨਕ ਮੇਰ ਸਰੀਰ ਕਾ, ਇਕ ਰਥੁ ਇਕੁ ਰਥਵਾਹੁ! ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਫੇਰਿ ਵਟਾਈਅਹਿ ਗਿਆਨੀ ਬੁਝਹਿ ਤਾਹਿ&quot; (ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ)। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁਕਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਰਥ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਗਿਆਨੀ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਸਲਨ, &quot;ਮਲਿੰਦਾ ਪਨਹਾ&quot; ਵਿਚ ਤੇ &quot;ਕਾਠੋਪਨਿਸ਼ਦ&quot; ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰਥ ਨਾਲ ਤਸ਼ਬੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਥ ਤੇ ਰਥਵਾਨ ਦਾ ਜੁਗ ਜੁਗ ਅਨੁਸਾਰ ਵਟਾਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ਿਆਲ ਭੀ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਹੀ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ ਵਾਕਫ਼ੀ ਸੀ।

{{gap}}&quot;ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ&quot; ਆਦਿ ਬਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਜੋਗੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਚਾਰਣ ਹੋਈਆਂ, ਇਤਨੇ ਗੂੜ੍ਹ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬੀ ਖਿਆਲਾਂ ਵੱਲ ਇਤਨੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।&lt;noinclude&gt;{{left|੧੦੪}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i613dne0kioh1zkqi5fo29kfucb35xd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/107</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42629</id>
    <revision>
      <id>228178</id>
      <parentid>104498</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228178</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3892" sha1="5dxsbxitv77nwih0n7o34iejtp6otdq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿&lt;poem&gt;{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸੂਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਭੀ ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ ਵਾਕਫੀ ਸੀ।
{{gap}}ਕਈ ਸਜਣਾਂ ਨੇ ਆਸਾ ਤੇ ਤਿਲੰਗ ਰਾਗ ਵਾਲੇ ਫਾਰਸੀ-ਨੁਮਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਟੰਕਨ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫਾਰਸੀ ਕੂਣ-ਕਸਰ ਵਾਲੀ ਸੀ।
‘ਬਦਬਖ਼ਤ ਹਮ ਚੁ ਬਖ਼ੀ ਲਗਾਫ਼ਲ ਬੇ ਨਜ਼ਰ ਬੇਬਾਕ।
ਨਾਨਕ ਬੁਗੋਯਦ ਜਨ ਤੁਰਾ ਤੇਰੇ ਚਾਕਰਾ ਪੈ ਖ਼ਾਕ।&quot; 
{{gap}}ਕਹਿਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫਾਰਸੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹਾਂ ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਰਕੇ ਲਈਏ ਤਾਂ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰਾ ਰਲਾ ਮਿਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਮਿਲਵੀਂ ਜਿਹੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਬੋਲੀ (ਵਰਨੈਕੁਲਰ) ਬਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਰਦੂ ਅਜੇ ਬਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਫਾਰਸੀ ਜਾਨਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਕੁਝ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਲਫ਼ਜ ਰਲਾ ਕੇ ਇਕ ਖਿਚੜੀ ਜਿਹੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਰੇਖ਼ਤਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹੋ ਬੋਲੀ ਹੁੰਦੇ-ਹੁੰਦੇ ਜਹਾਂਗੀਰ, ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਉਰਦੂ ਦਾ ਬਣੀ। ਇਸ ਰਲ-ਗਡ ਜੇਹੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਕਵੀ ਚਾਂਦ ਦੇ &quot;ਪ੍ਰਿਥੀ ਰਾਜ ਰਾਸੋ&quot; ਵਿਚ ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਵਕਤ ਬਣ ਰਹੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ 
ਜਿਥੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਹੈ (ਮਸਲਨ ਤਿਲੰਗ ਤੇ ਆਸਾ), ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।
{{gap}}ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਭੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਬਣਾਈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਬਾਹਲੀ ਵਰਤੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ! ਦੇਖੋ ਪੱਟੀ ਆਸਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ੩੫ ਅੱਖਰ ਲਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਖਾਸ ਅੱਖਰ 'ੜ’ ਭੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੈਂਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ।
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{right|੧੦੫}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5dxsbxitv77nwih0n7o34iejtp6otdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/108</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42630</id>
    <revision>
      <id>228179</id>
      <parentid>104500</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228179</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3141" sha1="8yax166zx3efr8tqxoqu9uds4t7komt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|﻿'''ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ'''}}}}
{{center|੧}}

{{gap}}ਜਦ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਨ ਅੱਸੀ ਨੱਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧਾਰਮਕ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜਾਰੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿਦਿਆ ਵੱਲ ਵੀ ਜਾਂਦਾ, ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਵਿਚ ਜਾਗ੍ਰਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸੁਧਾਰਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ' ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹੱਥ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਦਿਅਕ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਓਰੀਅੰਟਲ ਕਾਲਜ ਵਾਲੇ, ਸਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰੇਲਵੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੱਜਣ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਸਿੱਖ ਸਨ, ਪਰ ਪੰਥਕ ਜੋਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰਦਾ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਇਹ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜੋਸ਼ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵੱਗ ਤੁਰਦੀ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਭੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।

{{gap}}ਉਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੱਕਾ ਦੋਸਤ ਕਰਕੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਭੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ ਉਤੇ ਪਰਖ ਕੇ ਚੰਗੀ ਕਦਰ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਦੀ ਸੀ। ਲਾਰਡ ਲੈਨਸਡਊਨ ਵਾਇਸਰਾਏ ਹਿੰਦ ਨੇ ੨੩ ਅਕਤੂਬਰ ੧੮੯੦ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਚ ਤਕਰੀਰ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ &quot;ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵਿਦਿਅਕ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਹਮਦਰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਖਾਸ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖ ਜੋ ਕਦੀ ਸਾਡੇ ਡਾਢੇ, ਕਰੜੇ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਹੁਣ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਰਜਾ ਹਨ।&quot;

{{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਾਟ ਸਰ ਜੇਮਜ਼ ਲਾਇਲ ਨੇ ਭੀ ੫ ਮਾਰਚ ੧੮੯੨ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੦੬}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8yax166zx3efr8tqxoqu9uds4t7komt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/109</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42631</id>
    <revision>
      <id>228180</id>
      <parentid>104502</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228180</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3648" sha1="cltygr0zhneqlf9ydcilj5srebse24h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਭਰਿਆ ਖ਼ਿਆਲ ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ &quot;ਪੰਜਾਬੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਜੋ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਚੀਨ, ਅਫਰੀਕਾ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਅਹਿਸਾਨ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਸਿੱਖ ਭੀ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਇਸ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਚੋਖੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ੨੨ ਅਕਤੂਬਰ ੧੮੯੩ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਆਰੰਭਕ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਾਲਜ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੁਆਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਖਿਆ: &quot;ਇਹ ਸੱਜਣ ਜਿਹੜੀ ਮਦਦ ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰੋਲ ਉਪਕਾਰ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤੀ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਕਾਲਜ ਦੇ ਬਣਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਰਨੈਲ ਹਾਲਰਾਇਡ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਿਦਿਅਕ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ), ਮਿ: ਜੇ. ਸਾਈਮ (ਇਕ ਹੋਰ ਡੀ. ਪੀ. ਆਈ.), ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਰੈਟੀਗਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ), ਮਿ: ਡਬਲਯੂ ਬੈੱਲ (ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗਵਰਨਮਿੰਟ ਕਾਲਜ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਭੀ ਆਪਣਾ ਦਾਬਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਰੋਲ ਮਦਦ ਦੇਣ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।

{{gap}}ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਵਾਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਸੀ, ਇਹੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਭੀ ਇਹੋ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਲਜ ਇਥੇ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਲੋਂ &quot;ਊਤ ਦੇ ਊਤ ਹੀ ਰਹੋਗੇ?&quot; ਪਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਬਣੇ। ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਇਸੇ ਗੱਲ ਉਤੇ ਝਗੜਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਹੋਇਆ।

{{gap}}ਹੁਣ ਵਿਚਾਰ ਹੋਈ ਕਿ ਕਾਲਜ ਲਈ ਥਾਂ ਕਿਹੜੀ ਚੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਪਹਿਲਾਂ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੦੭}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cltygr0zhneqlf9ydcilj5srebse24h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/110</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42633</id>
    <revision>
      <id>228181</id>
      <parentid>104504</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228181</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3890" sha1="serb6r1w2n0h8f416vgce2c6ulvsdut" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਸਲਾਹ ਹੋਈ ਕਿ ਰਾਮ ਬਾਗ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਰਕਾਰ ਭੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਬਾਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੇਲ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋੜੀ ਸਾਰੀ ਥਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਭੀ ਕਈਆਂ ਨੇ ਹਾਨੀ ਪਾਈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੁੰਡੇ ਵਿਗੜ ਜਾਣਗੇ। ਅੰਤ ਮਿਸਟਰ ਨਿੱਕਲ (ਸਕੱਤਰ ਮਿਉਸੀਪਲ ਕਮੇਟੀ) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਕਾਲੇ ਤੇ ਕੋਟ ਸੈਦ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਲਾਗੇ ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਜੋ ੧੦੦ ਏਕੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਮੁੱਲ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਪਾਸੋਂ ਫ਼ੀਸ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਏਗੀ।

{{gap}}ਇਹ ਥਾਂ ਬੜੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਜੰਗ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹ ਇਸੇ ਥਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਿਮੀਂ ਪੁੱਟਣ ਲੱਗਿਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਹਾ ਸੋਹਣਾ ਢੋਅ ਢੁੱਕਾ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਪੰਥਕ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਪੰਥ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਆ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਸਿੱਖ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਦੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਭੰਨਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅੱਜ ਉਸੇ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸਿਰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।

{{gap}}੨੨ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੯੩ ਨੂੰ ਮਿਡਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ੧੮੯੬ ਵਿਚ ਹਾਈ ਦੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਐਫ. ਏ. ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ। ਫਿਰ ੧੮੯੯ ਵਿਚ ਬੀ• ਏ. ਅਤੇ ੧੯੦੫ ਵਿਚ ਐਫ. ਐਸ. ਸੀ. ਅਤੇ ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਬਣੀਆਂ। ੧੯੧੬ ਤੋਂ ਐਮ. ਏ. ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। 

{{gap}}ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਮੋਢੀ ਕੁਝ ਤਾਂ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਇਧਰ ਉਧਰ ਖਿੰਡ ਪੁੰਡ ਗਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਦੀਵਾਨ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤਾ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਦੀ ਭੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੈਕਵਰਥ ਯੰਗ (ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬ) ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਤੋੜ ਦਿਓ। ਪਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਚੀਫ਼&lt;noinclude&gt;{{left|੧੦੮}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>serb6r1w2n0h8f416vgce2c6ulvsdut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/111</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42634</id>
    <revision>
      <id>228182</id>
      <parentid>104506</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228182</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3697" sha1="b5m2qz6vlh5v2m80opsr7qp0ixvn5zp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਸ੍ਰ: ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਮਜੀਠਾ ਜੋ ਇਸ ਨਵੇਂ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਨ, ੧੯੦੨ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ।

{{gap}}ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਠੀਕ ਚਲਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ੧੩ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਕੰਮ ਚੰਗਾ ਰਿੜ੍ਹ ਪਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਲਗਾ। ੧੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੦੪ ਨੂੰ ਪੰਥ ਦੇ ਮਾਣਨੀਯ ਬਿਰਧ ਮਹਾਰਾਜ ਸਰ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨਾਭਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਜਲਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ, ਸਰਦਾਰਾਂ, ਅਮੀਰਾਂ, ਗਰੀਬਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ। (ਪੰਥ ਵਿਚ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਦੁੱਤੀ ਇਕੱਠ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।) ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਝਲਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਲਈ ਆਪਣੀ ਝੋਲੀ ਅੱਡ ਕੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ &quot;ਖਾਲਸਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਆਪ ਦਾ ਕੂਕਰ ਆਪ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ&quot;, ਤਾਂ ਚੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਿਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣ ਲਗੀਆਂ। ਪਟਿਆਲੇ ਵਲੋਂ ੬ ਲੱਖ, ਨੀਂਦ ਵਲੋਂ ੨ ਲੱਖ ੬੫ ਹਜ਼ਾਰ, ਕਪੂਰਥਲੇ ਵਲੋਂ ੧ ਲੱਖ ੭ ਹਜ਼ਾਰ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਲੋਂ ੧ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ। ਨਾਭੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ੩ ਲੱਖ ੨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਲ ਉਗਰਾਹੀ (ਨਕਦ ਤੇ ਇਕਰਾਰੀ) ਵੀਹ ਲੱਖ ਤੱਕ ਜਾ ਪੁਜੀ। ਇਨਡਉਮੈਂਟ ਫੰਡ ਲਈ ੧੫, ੩੦,੪੭੭ ਰੁਪਏ ਨਕਦ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਲਈ ੩,੨੮,੪੮o ਰੁਪਏ ਰੋਕ ਬਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ੫੦,000 ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਉਤੇ ਸਰ ਚਾਰਲਸ ਰਿਵਾਜ਼, ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬ, ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਭੀ ਉਦਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਕ ਕਿ ਸਿਖ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਪਾਸੋਂ ਅਧਿਆਨੀ ਰੁਪਈਆ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਉਗਰਾਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹਾਲ ਦਾ ਨਾ &quot;ਰਿਵਾਜ਼ ਹਾਲ&quot; ਹੈ।
{{center|੨}}

{{gap}}ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਹੇਠਲਿਆਂ ਕਮਬਿਆਂ ਵਿਚ ਲਗਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ੧੭ ਨਵੰਬਰ ੧੯੦੪ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੦੯}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b5m2qz6vlh5v2m80opsr7qp0ixvn5zp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/112</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42635</id>
    <revision>
      <id>228183</id>
      <parentid>104510</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228183</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3944" sha1="2laz16urvyw9vbbmcvoovqi3mnqochz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮਿਓ ਸਕੂਲ ਔਫ਼ ਆਰਟ ਲਾਹੌਰ, ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਖਾਸ ਖੂਬੀ ਇਹ ਰੱਖੀ ਗਈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਇਮਾਰਤੀ ਢੰਗ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਢੰਗਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਥੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਹਨ, ਉਥੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਰਤਨੀ ਖਿਆਲ ਮੁਤਾਬਕ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਹਨ, ਫ਼ਾੜੀਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਤੇ ਕੰਵਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਡਾਟਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਬਰੈਕਟ ਹਿੰਦਵਾਣੀ ਹਨ।

{{gap}}ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸਰਦਾਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਘਰਜਾਖੀਏ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਇਮਾਰਤ ਉਤੇ ਇੰਨਾ ਰੁਪਈਆ ਨਹੀਂ ਖਰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਚਿਣਾਈ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ. ਅਤੇ ਅੰਦਰਵਾਰ ਕੱਚੀ। ਜਦ ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਆਪ ਆ ਕੇ ਇਕ ਕੱਚੀ-ਪੱਕੀ ਉਸਾਰੀ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲਗੇ, &quot;ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕੇਂਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਚੰਗੀ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਬਣੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਚਿਣਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।&quot; ਲਾਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੋ ਈ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਰਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਸੱਜਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵੱਡੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲਵੇਗਾ, ਪਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਹੋਰੀਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੇ ਮੇਜਰ ਹਿੱਲ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ &quot;ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੈ।&quot; ਮੇਜਰ ਹਿੱਲ ਦੇ ਇਸ ਕਥਨ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਬੜੀ ਤਰਥੱਲੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਜਲਸੇ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ੭0 ਕੁ ਪੰਥਕ ਸਭਾਵਾਂ ਤੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਨੇ ਰੋਸ ਦੇ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਭੇਜੇ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਭੀ ਇਸ ਦੁਖਾਵੇਂ ਕਥਨ ਵਲੋਂ ਨਾ ਪਸੰਦੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨੀ ਪਈ।

{{gap}}ਉਹ ਦਿਨ ੧੯੦੭ ਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਹਲ-ਚਲ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਿਸਟਰ ਗੋਖਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਡੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮੋਢਾ ਦੇ ਕੇ ਖਿੱਚੀ ਸੀ | ਆਸ ਪਾਸ ਜੋਸ਼ ਹੀ ਜੋਸ਼ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਜਦ ਨਵਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ੧੦ ਫਰਵਰੀ.&lt;noinclude&gt;{{left|੧੧੦}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2laz16urvyw9vbbmcvoovqi3mnqochz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/113</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42641</id>
    <revision>
      <id>228184</id>
      <parentid>104511</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228184</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3936" sha1="d7yzm4akvxyarh4rxm8gn6sxcaaf655" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿੧੯੦੭ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਕੜੀ ਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਾਲੇ ਬਿੱਲੇ ਬੱਧੇ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਫੂਲਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਸਾਲਾਨਾ ਸੂਦ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਸੰਬੰਧ ਤੋੜ ਲੈਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿਤੀ। (ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਕਾਲਜ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤਦੇ ਸੁਧਰੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹੋਵੇ।

{{gap}}ਸੋ ੧੫ ਜੂਨ ੧੯੦੮ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਾਹਿਬ ਕਾਲਜ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਾਇਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਸਕੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਨੀਅਤ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਤਾਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਵਲੋਂ ਉਪਰਾਮਤਾ ਵਰਤ ਗਈ। ਅਣਖੀਲੇ ਸਰਦਾਰ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਮੈਂਬਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਸ: ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਭੀ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਏਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਨੂੰ ਭੀ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਫ਼ੈਸਰ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਐਮ. ਏ. ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸ: ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਐਮ. ਏ. ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੱਦਦ ਵਜੋਂ ਤਿੰਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਅਕ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿਚੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਹੁਦਾਰੇ ਦੇਣੇ ਕੀਤੇ।

{{gap}}ਇਸ ਨਿਰਾਸਤਾ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਗਿਆ ਗਵਾਚਾ ਇਤਬਾਰ ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਮੋੜ ਲਿਆਂਦੀ। ਇਹ ਸੀ ਮਿਸਟਰ ਜੀ. ਏ ਵਾਦਨ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਖ਼ੈਰ-ਖ਼ਾਹ ਤੇ ਹਮਦਰਦ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮਦਰਦੀ ਦਸ ਕੇ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਿਵਾ ਕੇ ਜੱਸ ਖੱਟਿਆ, ਸਗੋਂ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਨਾਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਭੀ ਦਿਸਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਫ ਵੈਲਜ਼ ਆ ਕੇ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੧੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7yzm4akvxyarh4rxm8gn6sxcaaf655</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/114</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42642</id>
    <revision>
      <id>228185</id>
      <parentid>104512</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228185</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3323" sha1="d2dgfz0riex2chag4d7urj1cu741oa9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੇ ਪਰ ੧੯੨੦ ਵਿਚ ਅਕਾਲੀ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਖਿਚੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਨਾ ਚੜ੍ਹ ਸਕਿਆ। ਹਾਂ ਇਸ ਹੱਲੇ ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਿਆ।

{{gap}}ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜ਼ੋਰਾਂ ਤੇ ਸੀ। ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕੀਂ ਵਿਦਿਅਕ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਲੈਣ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੀ ਆਇਆ। ਸਭ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵੀ ਇਸੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਰੁੜ ਜਾਏਗਾ। ਪਰ ਮਿਸਟਰ ਵਾਦਨ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਉਮੈਦ ਸੀ-ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੋਸ਼ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਵੇਗੀ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰਿਆ, ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਸਿਆਣਪ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਉਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸੱਦ ਕੇ ਵੰਗਾਰਿਆ ਕਿ ਆਓ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾ ਲਓ। ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਆਏ ਅਤੇ ਦੁਵੱਲੀ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।

{{gap}}ਮਿ ਵਾਦਨ: &quot;ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਆਏ ਹੋ?

{{gap}}ਮਹਾਤਮਾ: &quot;ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਮਿ ਵਾਦਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹੋਂ ਫੜ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਇਮਾਰਤ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ: &quot;ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ! ਇਹ ਕਾਲਜ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਏਹੋ ਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁਚਾਓ? ਮਹਾਤਮਾਂ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਕੀ ਸੰਵਾਰਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦਾ ਹੀਆ ਕਰੋ? ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਛ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ। ਅਸੀਂ ਮਿਟ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਪਰ ਇਹ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ।&lt;noinclude&gt;{{left|੧੧੨}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d2dgfz0riex2chag4d7urj1cu741oa9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/115</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42643</id>
    <revision>
      <id>228186</id>
      <parentid>104515</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228186</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3815" sha1="6dtonsrrpth1jqjj4u5hforsgrk8op2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦਾ ਜੈਕਾਰਾ ਆਵੇ।&quot; ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਰਤ ਗਏ।

{{gap}}ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਟਾਫ ਨੇ ਨਾਮਿਲਵਰਤਣ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਜੋ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਜੋਸ਼ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਾ ਲਿਆ। ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖ਼ਲ ਵਾਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਇਮ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਨਾਮਿਲਵਰਤਣੇ ਦੇ ਹੱਲ ਤੋਂ ਬਚਾਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਇਸ ਵੱਧਦੀ ਰੌ ਨੂੰ ਠਲ੍ਹਣ ਲਈ ਕੁਝ ਤੱਟ-ਫ਼ਟ ਦਾਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ੨੪ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੨੦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫ਼ੈਸਰਾਂ ਨੇ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਪਾਸੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰ ਹਟਾ ਲਵੋ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸਟਾਫ ਨੇ ਬੜੀ ਸਿਆਣਪ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ। ਇਕ ਤਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਆਪ ਹੀ ਕੋਈ ਭੜਕਾਊ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੰਥ ਦੀ ਰਲਵੀਂ ਮੰਗ ਸੀ। ਅਸਤੀਫਿਆਂ ਦਾ ਅਰਦਾਸਾ ਭੀ ਸ: ਜੱਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਐਮ. ਏ. ਪਾਸੋਂ ਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਸ: ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰਖਿਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪੁਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦ ਨਾਂ ਮੰਗੇ ਗਏ ਤਾਂ ਭੀ ਮਾਡਰੇਟ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਰਿਆਸਤੀ ਅੰਗ ਨੂੰ ਨਾ ਛੇੜਿਆ।

{{gap}}ਕੁਝ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਮਗਰੋਂ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਹ ਮੰਗ ਮੰਨ ਲਈ (ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ੧੩ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਦੇਣ ਤੱਕ ਨੌਬਤ ਪਹੁੰਚੀ) ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਨਾਮਿਲਵਰਤਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਉਤੇ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਉਦਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਹੱਥ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਰਖਿਆ। ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠਾ ਕਾਲਜ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਟਾਰੀ ਵਾਲੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਰਦਾਰ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰ ਸਵਾਸਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਪੰਥਕ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਦੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।&lt;noinclude&gt;{{right|੧੧੩}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6dtonsrrpth1jqjj4u5hforsgrk8op2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/116</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42644</id>
    <revision>
      <id>228187</id>
      <parentid>104541</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228187</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3525" sha1="rcxcgolix67m0zq21jsz7zd7azgcvwm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|੩}}

{{gap}}ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਹਵਾ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰੋਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਉਥੇ ਕੁਝ ਮੁੱਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਭੀ ਸਿੱਖ ਮੁਕੱਰਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਾਲਜ ਨੇ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਚੋਖੀ ਉੱਨਤੀ ਕੀਤੀ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਥਕ ਜਤਨਾਂ ਦੇ ਸਦਕੇ, ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦੋ ਹੋਰ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਕਾਲਜ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੇ, ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਿਆ। ਸਗੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧਦੀ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਲੈ ਕੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਧੇਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਇਥੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਧੁੰਮ ਸਾਰੇ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਹਾਕੀ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ। ਹੁਣ ਫੁੱਟਬਾਲ ਜ਼ੋਰਾਂ ਤੇ ਹੈ। ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਟਰਾਫੀਆਂ ਜਿੱਤਣ ਵਿਚ ਇਹ ਕਾਲਜ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ। ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਭੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਇੰਸ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਆਰਟਸ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਐਮ. ਏ. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੱਕ ਪੜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਕਮਿਸਟਰੀ ਦਾ ਐਮ. ਐਸ. ਸੀ. (ਖੋਜ ਪੱਖ) ਅਤੇ ਬਾਤਨੀ; ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਅਤੇ ਖੇਤੀ-ਬਾੜੀ ਦੀ ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. ਤੱਕ ਹੈ।

{{gap}}ਸੰਨ ੧੯੩੦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਮਹਿਕਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਵਡਮੁੱਲੀ ਖੋਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਕਈ ਲੋੜਵੰਦੀਆਂ ਤੇ ਅਰਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਥੇ ਦਾ ਖਾਸ ਭੂਸ਼ਣ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਲਾਅ, ਖੇਡਾਂ ਲਈ ੨੫ ਗਰਾਉਡਾਂ, ਕਸਰਤ ਲਈ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ, ਦੁੱਧ ਮੱਖਣ ਲਈ ਡੇਅਰੀ ਫ਼ਾਰਮ, ਬੀਮਾਰਾਂ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਜੋ ਕਾਲਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਲਾਇਕ, ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਹੈ, ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਵੇਚਣ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੧੪}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rcxcgolix67m0zq21jsz7zd7azgcvwm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/117</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42645</id>
    <revision>
      <id>228188</id>
      <parentid>104544</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228188</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2613" sha1="r7921lhqo1ck0570sl2f8x5q2nehxkt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਲਈ ਇਕ ਕੋਆਪਰੇਪਿਵ ਸਟੋਰ, ਪੁਸਤਕ ਭੰਡਾਰ, ੨੦ ਰਜ਼ਾਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਫਲਦਾਰ ਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਪਨੀਰੀ ਆਦਿ।

{{gap}}ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਭੀ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਕ ਖਾਸ ਖੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਉਸਤਾਦਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਸਿੱਖ ਉਸਤਾਦ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੋਕ ਟੋਕ ਦੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਾਂਗੂ ਜੋ ਵੀ ਆਦਮੀ ਉਸਤਾਦ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਵੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।

{{gap}}ਧਰਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਖਾਸ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਕੀਰਤਨ ਪਾਠ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੇਮ ਦਾ ਜੋ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਵਜੂਦ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਤਨੇ ਮੁਖੀ ਸੇਵਕ ਏਸ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਬਾਲਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਦਿਆਮੰਦਰ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕੌਮੀ ਉਸਾਰੀ, ਧਾਰਮਕ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;{{right|੧੧੫}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r7921lhqo1ck0570sl2f8x5q2nehxkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/118</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42655</id>
    <revision>
      <id>228189</id>
      <parentid>104556</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228189</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3077" sha1="m5az6x7yfwj6yg7ucql562k9ouiodec" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|﻿{{xx-larger|'''ਸਾਊਪੁਣਾ'''}}}}
{{center|੧}}

{{gap}}ਸਾਊ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਵਰਤੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਲਫਜ਼ &quot;ਜੈਂਟਲਮੈਨ&quot; ਵਾਂਗ &quot;ਸਾਊ&quot; ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਭੀ ਬਦਲਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਸਮਾਜਕ ਜਾਂ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਵਾਚਕ ਸੀ। ਸਾਊ ਜਾਂ ਰਾਠ ਉਹ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਦੇ &quot;ਸਾਥੀ&quot; ਹੋਣ, ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ, ਜਿਹੜੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿਹਨਤ ਮਜ਼ੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਪੇਟ ਪਾਲਣ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੋਂ ਉਤੇ ਹੋਣ। &quot;ਨਾਈਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਸਭ ਸਾਊ&quot; ਦੇ ਅਖਾਣ ਵਿਚ ਇਸੇ ਵੰਡ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਸਾਊ ਲੋਕ &quot;ਭੁਈਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਾਈਂ&quot; ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਚੰਗਾ ਖਾਂਦੇ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੰਢਾਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁੱਸੇ ਮੱਖਣਾਂ ਦੇ ਪਲੇ ਹੋਏ ਸੋਹਣੇ ਸੁਡੌਲ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜੇਡਾ ਸਿਰ ਤੇਡੀ ਸਿਰ ਪੀੜਾ ਦਾ ਅਖਾਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰ ਸਾਊਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਉੱਨੀਆਂ ਹੀ ਵੱਡੀਆਂ ਪੱਗਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਠੁਕ ਅਬਰੋ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਮਿੱਠੇ, ਕੋਮਲ ਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਸਿਰ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਆਖਣ ਦੀ ਜਾਚ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਚਾਲ ਢਾਲ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਹੈਂਕੜ ਦੇ ਗੰਭੀਰ, ਅਝੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਨਿੰਮੀ ਨਿੰਮੀ ਲੱਜਾ ਵਾਲੇ ਤੇ ਹੋਛੇ ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਦਾਰ-ਚਿੱਤ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਨਾ ਸਲੂਕ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਅਣਖ ਉਤੇ ਮਰ ਮਿਟਣਾ, ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖਣੀ, ਬਚਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹੋਣਾ, ਔਕੜ ਦੇ ਵੇਲੇ ਢੇਰੀ ਨਾ ਢਾਹ ਬਹਿਣਾ, ਬਲਕਿ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨਾ{{bar|2}}ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਅਸਾਊ ਜਾਂ ਕੰਮੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਔਗੁਣ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੧੬}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5az6x7yfwj6yg7ucql562k9ouiodec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/119</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42657</id>
    <revision>
      <id>228190</id>
      <parentid>104566</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:00:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228190</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3540" sha1="gjfu52o8iirx729ds06epqm6q63zeu5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿&quot;ਕਮੀਨਗੀ&quot; ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੀਚਤਾ, ਕਾਇਰਤਾ, ਹੋਛਾਪਣ, ਤੰਗਦਿਲੀ, ਨਿਲੱਜਤਾ, ਸੰਗਾਉਣਾ, ਅਵੈੜ, ਮੋਟੀ ਠੁੱਲ੍ਹੀ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।

{{gap}}ਜਿਉ -ਜਿਉਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਦਲਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਖਾਸ-ਖਾਸ ਵਿਹਲੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਵੱਧਦੀ ਗਈ, ਊਚ-ਨੀਚ ਦਾ ਭਾਵ ਨਸਲੀ ਜਾਂ ਖਾਨਦਾਨੀ ਵਿਤਕਰੇ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਤਿਉਂ-ਤਿਉਂ ਸਾਊਪੁਣਾ ਭੀ ਸ਼ਖਸੀ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਣ ਲੱਗਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਗੁਣ ਨਿਰੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਬਲਕਿ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ, ਭਲਮਣਸਾਊ, ਬੀਬਾਪੁਣਾ ਹੈ।
{{center|੨}}

{{gap}}ਇਸ ਗੁਣ ਦੀ ਅੱਜਕੱਲ ਖਾਸ ਲੋੜ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਵੇਂ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਖੇਵੇਂ ਦਮਾਗੀ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਉਨਤੀ ਅਵੁਨਤੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਅਨਪੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮ ਖੁਲ੍ਹ ਖਿਆਲੀਆਂ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹ ਵਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਖਹਿ-ਮਖਹਿ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਕਰੇ ਵਿਚ ਹਰ ਵਕਤ ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਧਿਰ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਵਰਤਦਿਆਂ ਸਭਿੱਤਾ ਦੇ ਪੈਂਤੜੇ ਤੋਂ ਥਿੜਕ ਜਾਏ।

{{gap}}ਫਿਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਦੋੜ ਭੱਜ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਇੰਨੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਸਾਊਪੁਣੇ ਦੇ ਨੇਮ ਪਾਲਣੇ ਔਖੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਆਪਣਾ ਹੀ ਕੰਮ ਸਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਲੰਘ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਤਾਵਲ ਵਿਚ ਕਦੀ ਵੇਰ ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ ਦਾ ਪੱਲਾ ਹਥੋਂ ਛੜਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਅੱਜਕੱਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਵੈਮਾਨਤਾ ਦਾ ਇਕ ਗਲਤ ਖਿਆਲ ਘਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਹੈ ਆਪਣੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਹੈਂਕੜ। ਅੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿਆਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਾਏ ਸਾਡਾ ਨੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪਦਵੀ ਦੇ ਵਿਖਾਵੇ ਨੇ ਮਲ ਲਈ ਹੈ। ਗੱਡੀ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਮੁਸਾਫਰ ਤੇਹ ਨਾਲ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੧੭}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gjfu52o8iirx729ds06epqm6q63zeu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/120</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42658</id>
    <revision>
      <id>228191</id>
      <parentid>104572</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228191</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4074" sha1="4x2g8hkt5cwzzy4kj0rqpe1don0u1qq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਜਾਂ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਬਾਬੂ ਹੋਰੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਣਗੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਾਈ ਗਈ। ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਰੁਲਦੇ ਫਟੜ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚੁਕ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪੁਚਾਣ ਲਈ ਕੋਈ ਮੈਲੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨਿਤਰ ਪਵੇ ਤਾਂ ਨਿਤਰੇ, ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਬੂਟ ਸੂਟ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਜੈਂਟਲਮੈਨ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਉਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੈਂਟ ਦੀ ਭਾਨ ਵਿੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਟ ਦੀ ਤਹਿ ਭਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕੀਂ ਵਡਿਆਈ ਇਸ ਵਿਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੂੰਹ ਵਟ ਕੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਤਿਊੜੀ ਪਾਈ ਰਖਣਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਣਾ ਨਾ ਹਸਣਾ। ਅੱਜਕੱਲ ਅਫ਼ਸਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਇਕ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੀਸੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉਤੇ ਨਿਰੀ ਠੰਡੀ ਸੁੰਞ ਤੇ ਇਕੱਲ ਵਰਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਐਹੋ ਜਿਹੇ ਬਦਨਸੀਬ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਭਰਾਵਲੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੀ ਕਰਦਾ ਭੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭੀ ਹੀਆ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਦੇ ਮਾਣ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਹਿ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਸਮਝ ਕੇ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾ ਲਵੇ ਜਾਂ ਹਾਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੇਵੇ।

{{gap}}ਇਕ ਫੋਕਾ ਰੋਅਬ ਦਾਅਬ ਹੈ, ਸਵੈਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਸਵੈਮਾਨਤਾ ਬਾਹਰ ਦਿਖਾਵੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਦਿਸੇ ਭੀ ਤਾਂ ਲੋਕਾਚਾਰ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਸਚਾਈ, ਅਟਲ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦਿੜ੍ਹਤਾ ਵਿਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਵੈਮਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਕੱਚੇ ਕੋਠੇ ਨੂੰ ਲਿੰਬ ਪੋਚ ਕੇ ਰੱਖਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਸੁਅੱਛ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਬਿਗਾਨਿਆਂ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖੜੇ ਫੋਲਣ ਤੋਂ ਸੰਗਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਸਵੈਮਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਹੁੰਗਤਾ, ਚਾਪਲੂਸੀ ਤੇ ਹੋਛੀ ਟਿਚਕਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਸਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖਕੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਝਗੜਨ ਜਾਂ ਛਿੱਬਾ ਪੈਣ ਤੋਂ ਝਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਕਿਧਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕਰੜਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਵਰਤਣਾ ਪਏ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਹੈਂਕੜ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਤਰਸਵਾਨ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿਚ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਸਾਊਪੁਣੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਔਕੜ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਹੈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਖਿਆਲ ਨੇ ਜਿਥੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੁਲਾਮੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ,&lt;noinclude&gt;{{left|੧੧੮}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4x2g8hkt5cwzzy4kj0rqpe1don0u1qq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/121</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42659</id>
    <revision>
      <id>228192</id>
      <parentid>104573</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228192</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4138" sha1="65pabmlmrq96wa25f25vb93874cptxm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਉਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੌਖੀ ਤੇ ਗੁਸਤਾਖੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਊਪਣਾ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਮਸਲਨ, ਕਈਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿਆਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ ਸਮਾਨਤਾ ਤਦੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਉਮਰ, ਅਕਲ ਤੇ ਪਦਵੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਠੁਠ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਾਪੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਸਾਥੋਂ ਘਟੀਆ ਹੋਣ, ਪਰ ਇਸ ਕਾਰਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਹੋਚ ਸਮਝਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ ਇਸ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਾ ਅਦਬ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣੀਏ ਤੇ ਜੇ ਗਲਤ ਭੀ ਹੋਣ ਤਾਂ ਭੀ ਪਿਆਰ ਵਾਲੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਟਾਲ ਦਈਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਨਾ ਕਰੀਏ। ਉਸਤਾਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਗਿਰਦ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਇਕ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਵਾਲਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਤੌਖਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਜ ਵੀ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਵਾਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੁੰਡੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਾਕਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਉਂ ਕਹੋ ਕਿ ਮੁੰਡੇ ਫੀਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਮਜ਼ੂਰੀ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਭੀ ਪ੍ਰਫ਼ੈਸਰਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਵਖੇਵਾ ਹੋਇਆ ਝਟ ਹੜਤਾਲ ਦੇ ਰਾਹੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਦਾਬਾ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨਵਾ ਲਈਆਂ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਕਲੱਬ ਜਾਂ ਸਭਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਮਨਵਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਜ ਸਭਾ (association) ਨਹੀਂ, ਆਸ਼ਰਮ (institution) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਲ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਰਾਇ ਬਣਾਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਣ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿਖਲਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤਮ ਫੈਸਲਾ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਨਾਕਿ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਦੀ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਉਤੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਅਕ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਇ ਬਣਾਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਮੰਨਵਾਣ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿਖਾਲਣ, ਪਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਬਹੁਲਤਾ ਜਾਂ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਘਾਟੇ ਦੇ ਡਰਾਵੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਈਨ ਮਨਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਸਭਾ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਫਰਕ ਇਹੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭਾ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੧੯}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>65pabmlmrq96wa25f25vb93874cptxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/122</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42660</id>
    <revision>
      <id>228193</id>
      <parentid>104575</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:01:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228193</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3777" sha1="1yphs8ed7msvejkz6bh8x7zv3v7epsa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟਾਏ ਸੁਤੰਤਰ ਬਣ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਤਕ ਪੁਚਾਣਾ ਤਾਂ ਫਰਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰੀ ਬਹੁਲਤਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਮਨਵਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਨਾਲੇ ਏਥੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਮਜ਼ੂਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਘਰ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਕੁਝ ਸਿਖਣਾ ਸਿਖਾਣਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਬਣਨਾ ਬਣਾਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਲੈਣਾ।
{{center|੩}}

{{gap}}ਸਾਊਪੁਣਾ ਕੀ ਹੈ? ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਪੋ ਵਿਚ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਵਰਤੋਂ। ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਇਕ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਕਈ ਪੀਹੜੀਆਂ ਦੀ ਰਲਵੀਂ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਹੱਥ ਖਾਨਦਾਨੀ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਰੀਤੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਰਹਿਣੀ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰਤਾਈਆਂ ਭੀ ਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਸਾਊ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਹੈ ਕਿ ਉਕ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਹ &quot;ਸਭਨਾ ਮਨ ਮਾਣਿਕ ਠਾਹੁਣ ਮੂਲਿ ਮਚਾਂਗਵਾ&quot; ਵਾਲੇ ਹੁਕਮ ਉਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਰਾਇ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੋ ਪਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਦੇ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਗੋਚਰੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਗਲਾ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ ਤਾਂ ਗੱਲ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਜਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਪਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਲੀਲ ਵਿਚ ਧੌਂਸ ਜਾਂ ਪਦਵੀ ਦਾ ਦਾਬਾ ਨਹੀਂ ਸਤਾਂਦਾ। ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਠਰੰਮੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਬਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਸਮਝਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਉਠਾਂਦਾ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੨੦}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1yphs8ed7msvejkz6bh8x7zv3v7epsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/123</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42661</id>
    <revision>
      <id>228194</id>
      <parentid>104578</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:01:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228194</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4024" sha1="pjgwdgc4nadwnc8fdl0ftv75lz6xk45" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦੇ ਚੰਗੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਤੇ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਕਦਰ ਕਰ ਕੇ ਅਗਾਂਹ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਹੋ ਜਾਏ। ਆਪਣੀ ਬਾਬਤ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭੀ ਸਾਊ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਛ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਰੁੱਚੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ। ਸਾਊ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਟੋਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰ ਲਵੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਚਲਾਂਦਾ। ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਾਦੀ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਮਿਠਾਸ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਤਪ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:{{bar|3}}

{{gap}}ਮਿਠਤਿ ਨੀਵੀਂ ਨਾਨਕਾ ਗੁਣ ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਤਤੁ&quot;(ਵਾਰ ਆਸਾ)। ਇਹ ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਮਿਠਾਸ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿਚ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਦੀ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, &quot;ਸਿਆਣਾ ਆਦਮੀ ਹਲੀਮੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁਲ ਨਾਲ ਲੱਦੀ ਹੋਈ ਟਹਿਣੀ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕਦੀ ਹੈ।&quot; ਨਿਊਟਨ, ਜੋ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਕ ਉੱਘਾ ਸਾਇੰਸਦਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਇਕ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਕੁਰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਿਲਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕ ਇਆਣੇ ਬਾਲ ਵਾਕਰ ਘੋਗੇ ਚੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸੁਕਰਾਤ ਜੋ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਫਲਾਸਫ਼ਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅੰਤ ਇਕੋ ਗੱਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

{{gap}}ਇਹ ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਰ ਵਾਲੀ ਤੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ &quot;ਹੋਂਦੈ ਤਾਣਿ ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਰਹਹਿ ਨਿਮਾਣਨੀਆਂ' ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ &quot;ਸਲਾਮ ਅਲੈਕਮ&quot; ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਹਿਣ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਸੱਜਣ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਸਾਲਾਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲ ਕਰਨ, ਪਰ ਹੋ ਨ ਸਕੀ। ਇਕ ਵੇਰ ਨਬੀ ਅਪਣੇ ਨੌਕਰ ਨਾਲ ਮਦੀਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਇਕੋ ਊਠ ਸੀ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਮਦੀਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੜਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਵਾਰੀ ਨੌਕਰ ਦੀ ਸੀ। ਨਬੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ &quot;ਰਸੂਲ ਕਰੀਮ! ਤੁਸੀਂ ਚੜ੍ਹੋ। ਲੋਕੀਂ ਵੇਖਣਗੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ?&quot; ਸ਼ਰਾਫਤ ਦੇ ਪੁਤਲੇ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੨੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pjgwdgc4nadwnc8fdl0ftv75lz6xk45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/124</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42662</id>
    <revision>
      <id>228195</id>
      <parentid>104587</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228195</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3629" sha1="m1h6ucvsyvemzdmqcbnf0wb3w039qc3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਨਬੀ ਨੇ ਨਿਹਾ, &quot;ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਹੀ ਚੜ੍ਹ। ਮੈਂ ਇਉਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹਾਂ।&quot; ਸ਼ਰਾਫਤ ਦੀ ਪਰਖ਼ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਪਦਵੀ ਵਾਲਾ ਆਹਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਆਪਣੀ ਇਲਾਹੀ ਵਡਿੱਤਣ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ &quot;ਸਗ ਨਾਨਕ&quot;, &quot;ਨਾਨਕੁ ਨੀਚੁ&quot;, &quot;ਹਮ ਆਦਮੀ ਹਾਂ ਇਕ ਦਮੀ&quot;, &quot;ਹਉ ਢਾਢੀ ਵੇਕਾਰ&quot; ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਤੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਸਾਊ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਤੁੱਟ ਵਖੇਵੇਂ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਉਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਰਾਹੇ ਪਾਉਣ ਲੱਗਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੇਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੀ। ਸੱਜਣ ਠੱਗ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲੱਗਿਆਂ (ਦੇਖੋ ਰਾਗ ਸੂਹੀ ਵਿਚ &quot;ਉਜਲ ਕੈਹਾ ਚਿਲਕਣਾ&quot; ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ) ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਊ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰੀ ਸ਼ਰਮ ਤਾਂ ਪਈ ਆਵੇ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਕੱਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਪਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਟਕੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ:
{{Block center|&lt;poem&gt;&quot;ਸਜਣ ਸੇਈ ਨਾਲਿ ਮੈ ਚਲਦਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲੰਨਿ।
ਜਿਥੇ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ਤਿਥੈ ਖੜੇ ਦਿਸੰਨਿ।&quot; 
&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਫੇਰ ਬਾਹਰੋਂ ਚਿਤਰੇ ਹੋਏ ਕੱਠਿਆਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਉਤੇ ਬੈਠੇ ਬਗਲਿਆਂ, ਉੱਚ ਲੰਮੇ ਸਿੰਮਲ ਰੁੱਖ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੀ ਦੰਭ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਲ ਦੁਆਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਨੀਵਾਂ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਬਲਕਿ ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ:
{{Block center|&lt;poem&gt;&quot;ਅੰਧਲੇ ਭਾਰੁ ਉਠਾਇਆ, ਡੂਗਰ ਵਾਟ ਬਹੁਤੁ।
ਅਖੀ ਲੋੜੀ ਨਾ ਲਹਾ, ਹਉ ਚੜਿ ਲੰਘਾ ਕਿਤ?&quot; 
&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਹੇ ਸੱਜਣਾ! ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਿਰ ਤੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਪਹਾੜੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਟੋਲਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਰਸਤਾ ਲਭਦਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਰ ਹੋਵਾਂ?&lt;noinclude&gt;{{left|੧੨੨}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m1h6ucvsyvemzdmqcbnf0wb3w039qc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/125</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42663</id>
    <revision>
      <id>228196</id>
      <parentid>104592</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228196</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3679" sha1="gv1dyph0jdkp992pd0n21y9mvfr6ok2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਵੇਰ ਲੋਕੀਂ ਇਕ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਬਦਕਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਫੜ ਕੇ ਈਸਾ ਜੀ ਪਾਸ ਲਿਆਏ। ਈਸਾ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਦੀ ਹੈਂਕੜ ਉਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰ ਕੇ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਤੀਵੀਂ ਉਥੇ ਹੀ ਜ਼ਿਮੀਂ ਤੇ ਬੈਠੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਬੜਾ ਦਰਦਨਾਕ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮ ਖਾਂਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਜ਼ਿਮੀਂ ਖੇਤਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਲੱਜਾਵਾਨ ਹੋਇਆ ਈ ਬੈਠਾ ਰੇਤ ਉਤੇ ਲੀਕਾਂ ਵਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਅੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਮਤਾ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਲੱਜਾ ਆਵੇ! ਅੰਤ ਈਸਾ ਨੇ ਤਰਸ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, &quot;ਬੀਬੀ! ਜਾਹ ਇਉਂ ਫੇਰ ਨਾ ਕਰੀਂ।&quot;

{{gap}}ਸਾਊ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭੁੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਪੁਣੇ ਦੀ ਆਕੜ ਵਿਚ ਘ੍ਰਿਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ, ਸਮਾਜ, ਘਰ ਬਾਰ ਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਕਿਆਂ ਉਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣ ਦੇ ਆਹਰ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਰੁੱਚੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

{{gap}}ਉਹ ਨੁਕਸ ਉਸੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨੁਕਸਾਂ ਤੋਂ ਬਰੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸ ਭੀ ਓਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਘਾਟਿਆਂ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮਸਲਨ ਉਹ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂ ਲੂਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਹਾਲਤ ਉਤੇ ਮਖੌਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਭੀ ਆਪਣੀ ਟਿਚਕਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ।

{{gap}}ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਦਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਟੀਸ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਅਸਮਰਥਾ ਉਤੇ ਲੱਜਾ ਨਾ ਆਵੇ, ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਾਨ ਲੱਗਿਆਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਉਦਾਰਤਾ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਜਿਸ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੨੩}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gv1dyph0jdkp992pd0n21y9mvfr6ok2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/126</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42665</id>
    <revision>
      <id>228197</id>
      <parentid>104600</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:02:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228197</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4058" sha1="69b75v4fo40wfykyauqgv29vij604yo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਗਰੀਬ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਹਤਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਊ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ-ਭੇਟ ਦਾ ਏਲਾਨ ਕਰਾਂਦਿਆਂ, ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਸਿੱਲਾਂ ਉਤੇ ਆਪਣੇ ਢਾਈ ਰੁਪਏ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਸਦਾ ਲਈ ਉਕਰਵਾਂਦਿਆਂ, ਜਾਂ ਮੁਸਾਫ਼ਰਖਾਨੇ ਲਈ ਚਾਦਰਾਂ ਮੰਜਿਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਅਰਦਾਸੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇਗੀ। ਸਾਊ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਟੱਡਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਨਜ਼ਰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਯਤੀਮ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਪੀਲੇ ਕੋਝੇ ਕੱਪੜੇ ਪਵਾ ਕੇ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦਾਨ ਮੰਗਣ ਲਈ, ਲਈ ਫਿਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਦੁਰਗੱਤੀ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਦੇਣਾ ਕਿ ਉਹ ਲਾਵਾਰਸ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸਤਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਿਆਂ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਨਾਂ ਭੀ ਯਤੀਮਖ਼ਾਨਾ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ? ਓਹ ਯਤੀਮ ਨਿਮਾਣੇ ਕਿਉਂ ਅਖਵਾਣ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪਿਆਰਾ &quot;ਘਰ&quot;, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਧਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁਕੋ।

{{gap}}ਉਹ ਨੇਕੀ ਨੇਕੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੇਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ। ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ, ਛੂਤ ਛਾਤ, ਸ਼ੁਧੀ ਅਸ਼ੁਧੀ, ਮਜ਼੍ਹਬੀ, ਰਾਮਦਾਸੀਏ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਸਾਰੇ ਪਰਸਪਰ ਘ੍ਰਿਣਾ ਤੇ ਅਸਾਊਪੁਣੇ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਮੰਨਣਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਭਰਮ ਦੇ ਸਗੋਂ ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।

{{gap}}ਧਾਰਮਕ ਵਖੇਵਿਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੱਭਿਤਾ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਮਜ਼੍ਹਬ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਖੁਲ੍ਹ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਦਮੀ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਮਜ਼੍ਹਬ ਨਾ ਰਖਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਰਿਆਂ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਖਵਾਵੇ! ਇਹੋ ਜਿਹਾ। ਆਦਮੀ ਬਮਜ਼੍ਹਬਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਊਪੁਣਾ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਆਦਮੀ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੨੪}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>69b75v4fo40wfykyauqgv29vij604yo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/127</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42666</id>
    <revision>
      <id>228198</id>
      <parentid>104602</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228198</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4182" sha1="pn375p3uzh28gkdk6f98qa8e7u6vl0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਧਰਮੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਉਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਜ਼੍ਹਬ ਹੀ ਤਾਰਨ ਜੋਗਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਰਾਫਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਰਵਾਦਾਰੀ ਵਰਤੇ। ਇਹ ਰਵਾਦਾਰੀ ਨਿਭ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਕੋਈ ਧਿਰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਕਿ ਸਾਰੀ ਸਚਾਈ ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਆਈ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਫ਼ਰ ਦਾ ਘਰ ਹਨ। ਸਾਊ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਇਹ ਹੈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਈਸਾਈ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਨਿਬੇੜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਕਿ ਅਮੁਕਾ ਆਦਮੀ ਸਿੱਖ ਸੀ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ, (ਕਿਉਂਕਿ &quot;ਅਗੋ ਜੀਉ ਨਵੇਂ&quot; ਹੋ ਕੇ ਰੱਬ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਖੜੇ ਹੋਣਾ ਹੈ।) ਬਲਕਿ ਇਸ ਉਤੇ ਹੋਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਚੰਗਿਆਈ ਕਿਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਰੱਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਸੀ। ਨੇਕੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਢਾਲਣ ਲਈ ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਰਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਇਹ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਈਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਂਚੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਢਾਲਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲਵੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਏਹ ਕੰਮ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਂਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਰਵਾਦਾਰੀ ਲਈ ਇਹ ਮਨੌਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਣਤਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਜੇ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਮੰਨ ਲਈਏ ਤਾਂ ਅੱਜਕੱਲ ਦੀਆਂ ਆਮ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸਾਊਪਣੇ ਦੇ ਮਿਆਰ ਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੀਆਂ। ਹਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਖੁਲ੍ਹ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਰੇ ਬਣੇ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾ ਕੇ ਪੁੰਨ ਖਟਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਜਾਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਵ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਨੀਅਤ ਵਾਲਾ ਖਿਆਲ ਹੈ, ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਮੁਲਕੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਧਰਮ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਉਪਕਾਰ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਖੋਲ੍ਹਣੇ ਚੰਗੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਹੇਠ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਉਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਗ਼ਲਬਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਾਊਪਣਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਪਾਪ ਹੈ। ਇਕ ਸਿੱਖ ਦਾ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਗੈਰ-ਸਿੱਖ ਭਰਾ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਵਿਚ ਤਕ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੨੫.
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pn375p3uzh28gkdk6f98qa8e7u6vl0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/128</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42667</id>
    <revision>
      <id>228199</id>
      <parentid>104604</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228199</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3969" sha1="fyir2yuy8bmjpxxhen8nosdtgf8eucg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕੇ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਆ ਜਾ, ਨਿਰੀ ਗੁਸਤਾਖੀ ਹੈ। ਏਥੇ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ ਦੇ ਇਕ ਧਰਮੀ ਸਾਊ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਚੇਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹਦਰਾ (ਲਾਹੌਰ) ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਸਤ ਮਰਨ ਲਗਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਧੀ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਅਮਾਨਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਬਾਹਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੜੀ ਨੂੰ ਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲ ਪੋਸ ਕੇ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ ਜਾਂ ਨਿਸਚੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਹਾਫ਼ਜ਼ ਰਖ ਕੇ ਕੁਰਾਨ ਮਜੀਦ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਸਮਝਾਇਆ ਅਤੇ ਇਕ ਚੰਗੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਰਗੀ ਤਾਲੀਮ ਦੁਆਈ। ਜਦ ਵਿਆਹੁਣ ਜੋਗੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸੋਂ ਸਾਰਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਚੰਗੇ ਲਾਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਪੜ੍ਹਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਸ਼ਰਾਫਤ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣ ਹਨ ਜੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਾਊ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਨਹੀਂ ਕੋਸਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਝਗੜੇ ਛੇੜ ਬਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣਾ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਮੀਨਗੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਬਹਿ ਰਹਿਣਾ, ਲੰਮੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਵਕਤ ਗੁਆਉਣਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਘੜੀ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ | ਜਦ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾਈਏ, ਤਾਂ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਪੇ ਕੁਰਸੀ ਨਾ ਦਏ ਜਾਂ ਬੈਠਣ ਲਈ ਨਾ ਕਹੇ ਤਦ ਤਕ ਬੈਠਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। (ਕਈ ਤਾਂ ਐਸੇ ਅੜਬ ਜਾਂ ਆਕੜਖਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਤਾਈਂ ਖੜੇ ਰਹੋ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਬਹਿਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ। ਆਪਣੀ ਅਫ਼ਸਰੀ ਇਸੇ ਵਿਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।) ਆਪਣੇ ਵਤਨੀ ਭਰਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਦਰੀ ਬੋਲੀ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਨੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਊ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਚਦਾ। ਜਦ ਸਭਾ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਉਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਆਓ ਤਾਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗ ਕੇ ਬੈਠੋ। ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੨੬}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fyir2yuy8bmjpxxhen8nosdtgf8eucg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/129</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42668</id>
    <revision>
      <id>228200</id>
      <parentid>104606</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228200</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2353" sha1="p1e8n6r2mp7v63j6aj07xn3domix2rj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਆਏ ਸੱਜਣ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਨਜਿਠਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰ-ਅੰਸ਼ ਸੁਣਾ ਦੇਵੇ। ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਬਾਸੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਘੜੀ ਦਸਣ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਆਦਮੀ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਬਾਸੀਆਂ ਲੈਂਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੈਕਚਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਾਣ ਲਗਿਆਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਛੋਹਣ ਲਗੋ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਨੂੰ ਪੈਰ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨੰਗੇ ਜਾਂ ਅਧੜ-ਵੰਞੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਸਰੀਰ ਅੱਧ-ਕੱਜਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖਿਮਾਂ ਮੰਗ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭਾ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਬੈਠਣ ਲਗਿਆਂ ਕਮੀਜ਼ ਜਾਂ ਕੋਟ ਦੇ ਬਟਨ ਖੁਲ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਰਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਆਮ ਪਬਲਕ ਥਾਂ ਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਲਈ ਮੂੰਹ ਮਾਰਦਾ ਆਦਮੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਖਤ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਸੋਹਣੀ ਲਿਖਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਸਤਾ ਲਿਖਣਾ ਪੜ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।

{{gap}}ਸਾਊ ਆਦਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਸੀਹਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਭੀ ਗੁਸਤਾਖੀ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਫਿਰ ਮੈਂ ਭੀ ਇਹ ਗੁਸਤਾਖੀ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।&lt;noinclude&gt;{{right|੧੨੭}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p1e8n6r2mp7v63j6aj07xn3domix2rj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/130</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42669</id>
    <revision>
      <id>228201</id>
      <parentid>104608</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228201</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3143" sha1="bibfs4uubt6n8q4bq1uaahorzch2726" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|﻿'''ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ'''}}}}

{{gap}}ਅੱਜਕਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕ ਹੁੱਲੜ, ਵਾਵਰੋਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਹਲ ਕਿਥੇ? ਤੇ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਮੌਕਾ ਕਿਥੇ? ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸਿਆਣੇ ਧਾਰਮਕ ਲਿਖਾਰੀ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਆਗੂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਗੱਪਾਂ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਾਏ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਜਿਥੇ ਅਸਾਂ ਆਪਣੇ ਹਰ ਕਰਮ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਰ ਕਥਨ ਦਾ ਭੀ ਗਿਣ-ਗਿਣ ਕੇ ਲੇਖਾ ਦੇਣਾ ਪਏਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਨੂੰ ਲਗਾਮ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਲੋੜ ਪਏ ਤੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਤਲਬ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਝੱਟ ਜੰਦਾ ਲਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਵੱਟ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੁੱਪ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ‘ਚੁੱਪ ਸੁਚਹਿਰੀ ਹੈ ਤੇ ਬੋਲ ਰੁਪਹਿਰੀ।' ਕਈਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਦੇ ਮਜ਼ਮੂਨ ਉਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖ ਮਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਇਉਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਰਾਮ ਚੂੰਡਣ ਲਈ ਸੌ ਕੋਹ ਪੈਂਡਾ ਮਾਰ, ਜਾਂ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਰੋਟੀਆਂ ਦਾ ਕੋਠਾ ਭਰ ਲਵੇ। ਚੁੱਪ ਦੇ ਇਤਨੇ ਗੁਣ ਗਾਏ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਹਰ ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਫਤੇ ਭਰ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਂ ਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਮਗਰੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਵਜੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਮੌਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਤਨਾ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਨਾ ਹੀ ਚੱਪੂ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੰਗਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵਕਤ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਤੋਂ ਕਈ ਗਲਤ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਾ ਉਠਾ ਲਵੇ। ਨਾਲ ਕਈ ਵੱਡੇ ਨਿਰੇ ਧਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਪਦਵੀ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੱਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਟਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੨੮}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bibfs4uubt6n8q4bq1uaahorzch2726</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/131</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42670</id>
    <revision>
      <id>228202</id>
      <parentid>104610</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228202</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3691" sha1="dzfnirf9ft67wqjm6cqwgi0r9ftdgx1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਸਾਮ੍ਹਣਿਉਂ ਮੱਥੇ ਤੇ ਘੂਰੀ ਪਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਤਾਅ ਦੇਂਦੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਅਖਾਣ ਮੂਜਬ, ਜਦ ਤੋੜੀ ਓਹ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਦ ਤੋੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਛੁਪੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਗੁਣ ਹੋਣ ਭੀ, ਤਾਂ ਭੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਦਸ ਸਕਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੱਲ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਆਮ ਲੋਕੀ ਤਾਂ ਸੰਗਲ ਫੜ ਕੇ ਨਹਾ ਛਡਦੇ ਹਨ। ਖੁਲ੍ਹਦੀ ਤਾਰੀ ਕੋਈ ਹੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਰੌਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗ ਸਕਦਾ।

{{gap}}ਆਮ ਕਰਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੋਲੀ ਅੰਦਰ ਦਾ ਭਾਵ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਬਣੀ ਹੈ (ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਇਉਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹੀਦਾ ਹੈ), ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੋ ਗੱਲ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜਕਲ ਬੋਲੀ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਲੁਕਾਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਿਹਰਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦਿਲ ਦੇ ਬੂਹੇ ਤੇ ਪਿਆ ਇਕ ਪਰਦਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਅੰਦਰ ਦਾ ਅਸਲੀ ਹਾਲ ਲੱਭਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ, ਹੋਰ ਹਰਕਤ, ਰਸਮੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਕਿਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋ ਚਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰਖ਼ਾਨੇ ਬਹਿ ਕੇ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਦਿਲ ਤੋਂ, ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਲਹਿ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਪਲ ਛਿਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਉ ਬਹੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸ ਪੈਂਤੜੇ ਤੋਂ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਪਾਂ ਲੈਕਚਰਾਂ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵਧੇਰੋ ਨਰੋਲ ਤੇ ਸਚ-ਪਰਖਾਊ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੈਕਚਰ, ਕਥਾ ਜਾਂ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਇਕ ਰਸਮੀ ਚੋਗਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਉਤੇ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਸਲਾ ਛੁਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਓਹੀ ਆਦਮੀ ਜਦ ਨਵੇਕਲਾ ਬਹਿ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੨੯}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dzfnirf9ft67wqjm6cqwgi0r9ftdgx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/132</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42671</id>
    <revision>
      <id>228203</id>
      <parentid>104612</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228203</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3935" sha1="avx4s5bi57ied7w9owaxwd3c65gv1nl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਵਧੇਰੇ ਨਿਖਰ ਕੇ, ਸਭ ਸੁਕੜੇਵੇਂ ਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਖਿੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਰਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬੋਲੀ ਭੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਤੰਤਰ, ਨਿਰੋਲ ਅਤੇ ਸਭ ਬਣਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਬਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਉਤੇ ਖਾਸ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਲਈ ‘ਚਰਨਾਬਿੰਦ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ',&quot;ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲੀ', 'ਜਗਤ', 'ਰਖਿਅਕ', ਆਦਿ ਰਸਮੀ, ਇਸਤਲਾਹਾਂ ਵਰਤਣ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ‘ਸੀਤਲ ਜਲ ਛਕਦੇ ਹਨ’ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਜਹੇ ਸਾਧਾਰਨ ਵਾਕ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਕਈ ਸੱਜਣ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲ ਨੂੰ ਲੈਕਚਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਔਖੇ ਸੌਖੇ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਵੀ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੀ ਸੰਗਲੀ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਭੀ ਰਸਮੀ ਵਹਾ ਵਿਚ ਵਹਿਣ ਤੋਂ ਸੰਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਵਿਹਲੇ ਬਹਿ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਡੂੰਘੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਪਿਘਲਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੁਝਵੇਂ ਵਖਿਆਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਓਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਜੀਵਨਪਲਟਾਊ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭਗਤ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਬਹਿ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਓਹ ਦਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਿਤਨੀ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿੰਨਾ ਅਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਗਤ ਜੀ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸੈਦਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਸੈਰ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਮੁੱਕ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਿਤਨਿਆਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਭਰੀ, ਪੰਥਕ ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕੋਸ ਕੇ, ਪੁਚਕਾਰ ਕੇ, ਕੁਰਾਹੋਂ ਰਾਹੇ ਪਾਇਆ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਕੋਮਲ ਦੁਆਲੇ ਵਿਚ ਬਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੩੦}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>avx4s5bi57ied7w9owaxwd3c65gv1nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/133</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42672</id>
    <revision>
      <id>228204</id>
      <parentid>104617</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228204</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3796" sha1="ig5yf8zopasorr1o3chknh0shaebvco" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਵਾਂਗੂ ਕਿਣ-ਮਿਣ ਲਾ ਕੇ, ਕਿਤਨਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਰਸ ਭਰਿਆ, ਸੁਗੰਧਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕੋਮਲ ਬਣਾਇਆ।

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੁ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦੇ ਤੇ ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਖੜੋੋ ਕੇ ਲੈਕਚਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਰ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਹਿ ਕੇ ਜੋ ਅਸਰ ਓਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾ ਅਸਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਪੰਡਤ ਜਾਂ ਮੁੱਲਾਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਤੇ ਮਸੀਤਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਥੋਕ ਕਰਕੇ ਵਿਕਦਾ ਹੈ, ਇਥੇ ਪਰਚੂਨ ਕਰਕੇ ਵਿਹਾਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਥੇ ਖ਼ਰਾਸ ਵਾਂਗੂੰ ਦਰਾਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਥੇ ਚੱਕੀ ਵਾਂਗੂੰ ਮਹੀਨ ਪੱਠਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਉ ਕਹੇ ਕਿ ਜੋ ਉਥੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਨਿਗਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਉਗਾਲੀ ਕਰ ਕੇ ਪਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਪਾਰਲੀਮਿੰਟ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਆਮ ਰਾਇ ਬਣਦੀ, ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਹੁੰਦੇ, ਕੋਮਾਂ ਉਸਰਦੀਆਂ, ਨਿਸਰਦੀਆਂ ਤੇ ਢਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੌਂਸਲਾਂ ਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਓਹ ਮਤੇ ਇਥੇ ਬਣਦੇ, ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਪਾਸ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰਨ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਬੱਝਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਖ਼ਿਆਲ ਅੰਤਮ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਇਧਰ ਉਧਰ ਗੇੜੇ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਓਹ ਇਸ ਛੱਜ ਵਿਚੋਂ ਛਟ ਛਟੀ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਛਟਣ ਛਟਾਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਿਕੰਮਾ ਹੈ? ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਿਆਲ, ਕੋਈ ਰਾਇ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਾਰੀ ਕੌਮ ਦੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਉਹ ਕੱਚੀ ਪਿਲੀ ਜਾਂ ਛੇਤੀ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਇਕ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਕਬਰ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਡਿਕਸਨ, ਟੈਗੋਰ, ਬ੍ਰਾਊਨਿੰਗ ਆਦਿ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਪੜ੍ਹੇ।

{{gap}}ਆਮ ਗੱਲ ਬਾਤ ਉਤੇ ਕੋਈ ਕਾਪੀ-ਰਾਈਟ ਦਾ ਦਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਖ਼ਿਆਲ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਉਹੋ ਤੁਸੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।&lt;noinclude&gt;{{right|੧੩੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ig5yf8zopasorr1o3chknh0shaebvco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/134</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42673</id>
    <revision>
      <id>228205</id>
      <parentid>104619</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228205</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3717" sha1="db4tmidyv89hlo82yr4t5me9ux2rica" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕੋਈ ਨੁਕਤਾ ਜਾਂ ਪੜਚੋਲੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੇ ਸੋਮੇ ਲੱਭ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦਾ।

{{gap}}ਇਸ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਹੈ। ਨਾ ਇਸ ਵਿਚ ਖੁਫੀਆ ਪੁਲਸ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਉਲੰਘਣ ਦਾ। (ਘਰ ਬੈਠ ਜੁ ਇਕ ਦੋ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੋਈ।) ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿਟਣੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਸਾਲਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਇਉਂ ਛਾਪਣਾ ਕਿ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਾ ਪਕੜ ਸਕੇ, ਫਿਰ ਸੱਜਣਾ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਰਾਜ਼ਗੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਹਿਮਾਂ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਪਕੜਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ। ਜ਼ਬਾਨੀ ਗੱਲ ਕਥ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਹ ਪੜਾਵੇ, ਇਹ ਸੰਘਾ, ਇਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਖੁਲ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਅਪਣੱਤ, ਵਧੇਰੇ ਨੇਕ-ਨੀਤੀ, ਵਧੇਰੇ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਵਰਤਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜੇ ਇਸ ਖੁਲ੍ਹ ਦੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਜਾਚ ਜਾਂ ਜ਼ੁੰਮੇਂਵਾਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਖੁਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਖਰੂੰਦ ਮਚਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪ ਹੁਦਰਾ ਆਦਮੀ ਗੱਪ ਸ਼ਪ ਨੂੰ ਵੈਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਚੁਗਲੀ ਕਰਦਾ ਘਰ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਪਾੜਦਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ਲਤ ਫਹਿਮੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਨਿਖੇੜਦਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਕੁਰੱਸਤ ਗੁੰਝਲਾਂ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੱਪੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਔਗੁਣ ਛੇਤੀ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਟ ਕੁਟਾ ਕਰਕੇ ਸੋਧ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛਾ ਛੁੜਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਇਕ ਹੁਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਲੋੜ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਸਮੁਖ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਲੰਮੇ ਲੰਮੇ ਵੈਰ ਨਾ ਹੋਣ। ਉਸ ਦੀ ਆਮ ਵਾਕਫ਼ੀ ਤੇ ਤਜਰਬਾ ਬਹੁਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਕਰ ਕੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਭਉਣ ਚਉਣ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ: 'ਬਹੁ ਤੀਰਥ ਭਵਿਆ ਤੇਤੋ ਲਵਿਆ।&quot; ਜੋ ਕੁਝ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿਚ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੩੨}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>db4tmidyv89hlo82yr4t5me9ux2rica</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/135</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42675</id>
    <revision>
      <id>228206</id>
      <parentid>104636</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228206</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3901" sha1="qqtlxz3yw39i76mcqn3am33yjkuvi15" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਮਖੌਲ, ਇਕ ਦੋ ਵਾਰੀ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾ ਕੇ ਬਾਸੀ ਜਿਹੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਮੌਕਾ ਪਛਾਨਣ ਦੀ ਜਾਚ ਹੋਵੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਰੁਚੀਆਂ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਤੇ ਦਲੀਲ ਉਤੇ ਹੱਠ ਨਾ ਕਰੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਉਤੇ ਚੰਗਾ ਕਾਬੂ ਹੋਵੇ।

{{gap}}ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਹੁਨਰਮੰਦ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕੀਂ ਸਿਖੇ ਸਿਖਾਏ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਪਏ ਨਿੰਦਣ, ਪਰ ਦਿਲੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਿਨਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਘੁਟੀ ਹੋਈ ਚਲਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਇੰਨੇ ਦੁਖ ਤੇ ਰੁਝੇਵੇਂ ਹਨ, ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਹੁਨਰ ਬਹੁਤ ਲਾਭਵੰਦਾ ਹੈ। 
ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਥੱਕੇ ਟੁਟੇ ਮਜ਼ੂਰਾਂ ਦੀ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਤਬੀਅਤ ਲਈ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਲ੍ਹਮ ਹੈ। ਜੇ ਦਫ਼ਤਰੋਂ ਆਏ ਬਾਬੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਚੋਂਦੀਆਂ ਚੋਂਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਮਿਤਰ ਸੈਰ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਵਿਹਲੀਆਂ ਠੋਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਹਸਾਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਘਾਣ ਹੋ ਜਾਏ।

{{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਸੰਬੰਧੀ ਦੇ ਘਰ ਮਰਨੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਰਚਾਉਣੀ ਕਰਨੀ ਪਏ ਤਾਂ ਲਕੀਰ ਦਾ ਫਕੀਰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਚੇਤੇ ਕਰਾ ਕਰਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਅੱਲੇ ਘਾਉ ਇਉਂ ਉਚੇੜੇਗਾ, &quot;ਵਿਚਾਰਿਆ! ਤੇਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ! ਤੇਰਾ ਹੁਣ ਜੀਣਾ ਕਿਸ ਅਰਥ?&quot; ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਸੰਬੰਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦਸ ਦਏਗਾ, ਪਰ ਉਮੈਦ ਵਾਲੀਆਂ, ਢਾਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਸਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਹਲੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਇਉਂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਹੁਨਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰੱਪਕ ਆਦਮੀ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਭੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਸੇ ਮਿੱਤਰ ਪਾਸੋਂ (ਜੋ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ) ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਜਾਓ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੩੩}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qqtlxz3yw39i76mcqn3am33yjkuvi15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/136</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42676</id>
    <revision>
      <id>228207</id>
      <parentid>104639</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228207</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3292" sha1="8oaymxhpim6knv012mhzq5pjjvht59g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਵੇਲਣੇ ਸਿਧੇ ਪੁਠੇ ਵੇਲਣੇ ਪੈਣਗੇ, ਤਦ ਜਾ ਕੇ ਅਸਲੀ ਮਜ਼ਮੂਨ ਵਲ ਆਉਗੇ। ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਹੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਕ ਵਾਰ ਗੱਲ ਰਿੜ੍ਹ ਪਏ ਤਾਂ ਖਿਦੋ ਵਾਂਗ ਖੇਡ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਚ ਵਿਚਾਲੇ ਜਿਥੇ ਭੀ ਮੌਕਾ ਲੱਗ ਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਮਤਲਬ ਦੀ ਗੱਲ ਠੇਲ੍ਹ ਦੇਈਦੀ ਹੈ:
&lt;poem&gt;{{gap}}&quot;ਸੁਣਾ ਯਾਰ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਈਦ ਦਾ ਚੰਦ ਹੀ ਹੋ ਗਿਓਂ। ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਏ?&quot;
{{gap}}&quot;ਰਹਿਣਾ ਕੀ ਏ? ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਪਿਆ ਪਾਸੇ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਗੋਡੇ ਵਿਚ ਜੁ ਦਰਦ ਆ ਨਿਕਲੀ ਐ।&quot;
{{gap}}&quot;ਹਾਂ ਜੀ! ਧਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਆਰਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਡਾਕਟਰ ਹੋ ਨਾ। ਲੋਕੀਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਪਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਆ ਦੁਆਈ ਪੁਛਦੇ ਨੇ ਤੇ, ਫ਼ੀਸਾਂ ਪਏ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੰਗਾਲ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਬੀਮਾਰ ਪਏ ਦੇਖਦੋਂ ਕਿ ਕਿੰਨੀਂ ਵੀਹੀਂ ਸੌ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
{{gap}}&quot;ਵਾਹ ਭਈ! ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਦਾ ਕੰਗਾਲ ਹੋ ਗਿਓਂ!&quot;
{{gap}}&quot;ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ? ਮਕਾਨ ਬਣਾ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਐ। ਛੇ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਔੜ ਹੈ। ਫੇਰ ਜਲ ਥਲ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਹਾਂ ਸੱਚੀਂ! ਇਕ ਸੌਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਡਾਢੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਭਰਜਾਈ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛ ਖਾਂ ਕਿਤੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਰੱਖੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਦੇ ਦੇਵੇ।&quot;
{{gap}}ਬਸ ਇਥੋਂ ਆਪਣੇ ਮਤਲਬ ਦੀ ਗੱਲ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈਦੀ ਹੈ। ਔਖ ਕੇਵਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੌ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਹੁਨਰ ਹੀ ਗੱਪ ਸ਼ਪ ਅਖਵਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਦੁਖ ਵਾਲਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ, ਕਈ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਪਏ ਤਾਂ ਅਸਲੀ ਮਤਲਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਡੇਉੜ੍ਹੀ ਉਸਾਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕੌਣ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਸੌਖਾ ਹੈ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ?
{{gap}}ਪਿਆਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤਾਂ ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਮਹਾਨਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਰੂਹ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਏਹੋ&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{left|੧੩੪}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8oaymxhpim6knv012mhzq5pjjvht59g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/137</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42677</id>
    <revision>
      <id>228208</id>
      <parentid>104649</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228208</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3043" sha1="3xn0unbtc55waov2076gj0swewd2x07" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਰੀ ਲਾਂਭੇ ਹੋ ਜਾਏ ਤੇ ਬਸ, ਇਕ ਤੂੰ ਹੋਵੇਂ ਤੇ ਇਕ ਮੈਂ ਹੋਵਾਂ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਬਹਿ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ।
&quot;ਟਾਲ੍ਹੀ ਥੱਲੇ, ਬਹਿ ਕੇ, 
ਹਾਂ ਮਾਹੀਆ ਵੇ! 
ਆ ਕਰੀਏ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ। 
ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦਰਦ ਵੰਡਾਵੇਂ!
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਰਦ ਉਥੱਲਾਂ।&quot; 

{{gap}}ਅੰਬੀ ਦਾ ਬੂਟਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਖੜ ਖੜ ਕਰਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪਿਪਲ, ਜਿਥੇ ਭੀ ਬਚ ਕੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣ ਉਹ ਥਾਂ ਦਿਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਭੁਲਦਾ, ਬਲਕਿ ਯਾਦਗਾਰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&quot;ਜਿਥੇ ਬਹਿ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ
ਬੂਟਾ ਰਖਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨੀ।&quot; 

{{gap}}ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਜਮਾਤੀ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ, ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਯਾਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਓਹ ਝਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਐਂਟਰੈਂਸ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਤੋਂ ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ &lt;references/&gt;ਕਿੱਕਰ1 ਹੇਠਾਂ ਰਲ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਾਂ ਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਅਗੇ ਪਿਛੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੇ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਣ ਰਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇੰਨੇ ਸੂਖਮ ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਾਂ ਕਿ ਲਹਿੰਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਟਿਕੀ ਉਤੋਂ ਸਰਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਬਕ ਪੈਂਦੇ ਸਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਤੀਜੇ ਧੌਂਸੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਸਾਂ। ਪਰ ਗੱਲਾਂ ਅਮੁੱਕ ਸਨ। ਅਜੇ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕੀਆਂ।
{{rule}}
1. ਜਦ ਕੁਝ ਚਿਰ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮਨਮੋਹਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਸ ਕਿੱਕਰ ਦਾ ਸਫ਼ਾਇਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿਚ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਕਿ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਿਉ ਖੋਹ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;{{right|੧੩੫}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3xn0unbtc55waov2076gj0swewd2x07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/138</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42678</id>
    <revision>
      <id>228209</id>
      <parentid>104657</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228209</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3249" sha1="o045lcfv740aougsrqgzkmbmja5vuns" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|﻿{{xx-larger|'''ਕਰਾਮਾਤ'''}}}}

{{gap}}&quot;ਕਰਾਮਾਤ&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਡਿਆਈ, ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਭਾਵ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਰਖਿਆ ਹੈ, ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਨੇਮਾਂ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਨੇਮ ਤੋਂ ਉਤਾਹਾਂ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਧਰੇ ਮੈਚ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛਿੰਝ ਪੈਂਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਪਿੜ ਦੁਆਲੇ ਰੱਸੀ ਖਿੱਚੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੇਖੋਗੇ ਕਿ ਆਮ ਭੀੜ ਤਾਂ ਰੱਸੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜੀ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਚਾਰ ਉਚਦੁਮਾਲੀਏ ਅਗਾਂਹ ਨਿਕਰ ਆਉਣਗੇ ਅਤੇ ਪਿੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਧਰ ਉਧਰ ਭੜਕਦੇ ਫਿਰਨਗੇ, ਬਸ ਏਹੋ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਜੇ। ਆਮ ਲੋਕ ਤਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਬੱਝਵੇਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਣਗੇ ਭਾਵੇਂ ਲੰਮਾ ਤੇ ਵਲਦਾਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ, ਵਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲਤਾੜਦੇ ਤੇ ਚੋਰ-ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਲੰਘਣਗੇ।

{{gap}}ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸਲੀ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉਚੇਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਏ ਬੇਮਹਿਨੀ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਤੋੜ-ਫੋੜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਡਿੱਤਣ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਬਲਕਿ ਸਮਾਜਕ ਉੱਨਤੀ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਓਹ ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਉਹ ਨੇਮਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਡੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਤਕ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸੀਂ ਨਿਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਨ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬੇ-ਟਿਕਟੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਸਮਝ ਕੇ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।&lt;noinclude&gt;{{left|੧੩੬}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o045lcfv740aougsrqgzkmbmja5vuns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/139</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42679</id>
    <revision>
      <id>228210</id>
      <parentid>104732</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228210</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3801" sha1="tk85pww4p0cr2y1x7omcs690bq52u3r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}ਜਦ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਹਦ-ਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਉਤਾਂਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਭੀ ਸਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਨੇਮਾਂ ਤੋਂ ਉਚੇਰਾ ਮੰਨਾਂਗੇ। ਰਾਜ ਇਸੇ ਲਈ ਨਿਹਕਲੰਕ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਨਬੀ, ਪੈਗੰਬਰ ਤੇ ਅਵਤਾਰ ਰੱਬ ਦੇ ਸਾਧਾਰਨ ਨੇਮਾਂ ਤੋਂ ਬਰੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਓਹ ਸਮੁੰਦਰ ਉਤੇ ਪੈਦਲ ਚਲ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਕੰਧਾਂ ਦੁੜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਦੋ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਉਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੁੰਦਾ ਈ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਕੀ? ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਪਰਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨੇਮ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮਾਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਚਲਾਣ ਲਈ ਸਾਇੰਸ ਨੇ ਕਈ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮਕ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ, ਰੱਬ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਬਣਾਏ ਵੀ ਕਾਹਨੂੰ? ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਜ਼ਾ ਮਾਦੀ ਤੇ ਆਤਮਕ ਦੋਹਾਂ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਜਿਸਦਾ ਤਾਅਲੁਕ ਸਰੀਰਕ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਕੁਦਰਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਇਹ ਪਰਾ-ਸਰੀਰਕ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਰਾਮ ਜਾਂ ਆਤਮ-ਜੋਤਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੇ ਆਤਮ ਮੰਡਲ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਦੋ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਅਧਿਆਏ ਹਨ। ਇਕ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਾਇੰਸ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ: ਹੈਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਪਹਿਲੂ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਲੱਭਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਤਨਾ ਕੁ ਲੱਭਾ ਹੈ ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੈ। ਸਾਇੰਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਵਲ ਕੈਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਾਇੰਸ ਨਾਲ ਘ੍ਰਿਣਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਜੇ ਸਾਇੰਸ ਵਿਚ ਭੁੱਲਾਂ ਭੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਭੀ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ। ਕੁਦਰਤਿ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਹੈ, ਸਾਇੰਸ ਜਾਂ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ,&lt;noinclude&gt;{{right|੧੩੭}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tk85pww4p0cr2y1x7omcs690bq52u3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/140</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42680</id>
    <revision>
      <id>228211</id>
      <parentid>104735</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228211</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3768" sha1="cb7rhqlthc5pzoqtd1x05luyaop5bpd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿&quot;ਸਭ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤਿ ਤੂੰ ਕਾਦਰੁ ਕਰਤਾ&quot; (ਵਾਰ ਆਸਾ)। ਇਹ ਕੁਦਰਤਿ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਮਥਿਆ ਨਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਆਪ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਰੱਬੀ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਵਹਿਣਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। 'ਪਾਣੀ ਨਿਵਾਣ ਵਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ'{{bar|3}} ਇਹ ਨੇਮ ਰੱਬ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਜ਼ਾ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਬਲਦੀ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਜ਼ਾ ਅੰਨ੍ਹੇ-ਵਾਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਬਲਕਿ &quot;ਵਰਤੈ ਤਾਕੋ ਤਾਕੁ&quot; ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਇਸੇ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।

{{gap}}ਇਹ ਰਜ਼ਾ ਰੱਬ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਆਣਾ ਹੋ ਕੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਕਰਾਮਾਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਣਾ, ਤਦ ਤਾਂ ਕਰਾਮਾਤ ਦੇ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਰੱਬ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਖੇ ਲਗ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਕੋਈ ਸਹੀ ਦਿਮਾਗ ਵਾਲਾ ਸਮਰਥ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਫਿਰ ਰੱਬ ਕਿਵੇਂ ਚਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?

{{gap}}ਰੱਬ ਬਾਬਤ ਇਹ ਤੑੌਖਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਜ਼ਾ ਬੇਨੇਮੀ ਹੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਇਕ ਭਰਮ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕੀਂ ਰੱਬ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਜਾਂ ਆਚਰਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਂਦ ਤਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਖਾਲੀ ਜਹੀ, ਨਿਰੀ ਦਰਸ਼ਕ ਜਹੀ ਇਕ ਪਸਰੀ ਹੋਈ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਠੁੱਕ ਤਕ ਤਮੀਜ਼ ਵਾਲੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਫਿਰ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਿੱਤੀ ਭੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਭੀ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਬੱਝਵਾਂ ਸੁਭਾਅ ਜਾਂ ਆਚਰਨ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ, ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਵਿਚਾਰੇ, ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰ ਛੱਡਣਾ, ਪੰਜ-ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਬਦਲੇ ਨਿਤਾਣੇ ਬੇਵਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਜਕੜ ਛੱਡਣਾ, ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਪਾਪੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸੁਆਸਾਂ ਨਾਲ ਭੁੱਲ ਕੇ ‘ਨਾਰਾਇਣ' ਕਹਿ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਾਣਾ ਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਟੱਬਰ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਉਚਾਟ ਹੋ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੩੮}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cb7rhqlthc5pzoqtd1x05luyaop5bpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/141</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42681</id>
    <revision>
      <id>228212</id>
      <parentid>104744</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228212</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="p4v58bx5ceslwurfl0xonsfr6ibbye3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਜਾਣ ਤੇ ਇੰਨਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਣਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਭਸਮ ਕਰ ਕੇ ਭੀ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਬਲਕਿ ਉਸਦੀ ਗਤੀ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਇਕ-ਟੰਗੀ ਭਗਤੀ ਕਰ ਕੇ ਰੀਗਾ ਲਿਆਣ ਉਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ! ਏਹੋ ਜਿਹੇ ਬੇਥਵੇ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਬੇਥ੍ਹਵੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਰੱਬ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਿਸੇ ਨੇਮ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਂਕੀ ਵਕਤ ਦੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਖ਼ਦਸਰ, ਬੇਥ੍ਹਵੀ ਰਜ਼ਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦੇਖਦੇ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੱਬ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਰੱਬ ਕੀ ਸੀ ਇਕ ਵੱਡੇ ਦਰਜ਼ੇ ਦਾ ਮੁਗਲ ਸੀ।

{{gap}}ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਬਾਬਤ ਖ਼ਿਆਲ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰੱਬ ਬਾਬਤ ਭੀ ਪੁਰਾਣਾ ਯਕੀਨ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਖਿਆਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਾਂ ਕਿ ਰੱਬ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਕ-ਰਸ ਸੁਭਾਅ ਹੈ, ਇਕ ਨੇਮ ਪਾਲੂ ਵਤੀਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਧਾ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤਾਂ ਹਰ ਵਕਤ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਰਜ਼ੀ ਬੱਝਵੇਂ ਨੇਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨੇਮ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੂੰਹ ਪੀੜ ਕੇ ਆਪ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤਕ ਪੁਚਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹੀ ਹਿਰਦਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬੋਲੇ। ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਦਿਲ ਦਾ ਮਲਾਕੁ ਕਰੇ ਹਾਕੁ। ਕੁਰਾਨ ਕਤੇਬ ਤੇ ਪਾਕੁ’ (ਰਾਮਕਲੀ ਮ:੫) ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਸਭੁ ਕੇ ਬੋਲੈ। ਆਪਿ ਅਡੋਲ ਨਾ ਕਬਹੂ ਡੋਲੈ'(ਸੁਖਮਨੀ): ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤਿ ਰਾਹੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਉੜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਸਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣੀਂਦਾ ਹੈ, ਰੱਬ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪਹਿਨਣ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੇਕੀ ਬਦੀ ਨਾਲ ਅਪਨਾਣ ਦੇ ਭਾਵ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਕਰਮ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।&lt;noinclude&gt;{{right|੧੩੯}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p4v58bx5ceslwurfl0xonsfr6ibbye3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/142</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42682</id>
    <revision>
      <id>228213</id>
      <parentid>104746</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:03:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228213</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3181" sha1="bserdfekqoax2z4ooxzxs30icwji8m8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਥੱਲੇ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਕਲਮ ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ।
{{center|&quot;ਕਰਮੀ ਕਰਮੀ ਹੋਇ ਵਿਚਾਰੁ।}} 
{{rh||{{gap|4EM}}ਸਚਾ ਆਪਿ ਸਚਾ ਦਰਬਾਰ।&quot;|(ਜਪੁ)}}
{{rh||{{gap|5EM}}&quot;ਕਰਮੀ ਵਹੈ ਕਲਾਮ&quot;|(ਵਾਰ ਸਾਰੰਗ ਮ: ੧) }}

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਲਭੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਬਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਪੈ ਸਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਬਾਬਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਭਾਣੇ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਚਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅੰਧ-ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਔਖੀ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨੇਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੱਬੀ ਨੇਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੀ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਸਵਾਦ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜਪੁ ਜੀ ਵਿਚ &quot;ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ&quot; ਨੂੰ &quot;ਅਵਰਾ ਸਾਦੁ&quot; ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਚਸਕਾ ਪੈ ਜਾਏ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹਰੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ: 
{{Block center|&lt;poem&gt;&quot;ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ ਸਭੁ ਮੋਹੁ ਹੈ, ਨਾਮ ਨ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ।&quot;
{{gap|10EM}}(ਮ: ੩, ਵਾਰ ਵਡਹੰਸ ਮ: ੪)&lt;/poem&gt;}} 
{{gap}}ਜਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਜੋਗੀਆਂ ਨੇ ਕਰਾਮਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ: {{Block center|&lt;poem&gt;&quot;ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਗਤਿ ਬਿਨਾਂ ਦੂਜੀ ਓਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਰਾਤੀ&quot;
{{gap|10EM}}(ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ, ਵਾਰ ੧)&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਭਾਵ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਕਰਾਮਾਤ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬਾਬਾ ਅਟਲ ਉਤੇ ਕਰਾਮਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਸਨ।&lt;noinclude&gt;{{left|੧੪੦}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bserdfekqoax2z4ooxzxs30icwji8m8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/143</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42683</id>
    <revision>
      <id>228214</id>
      <parentid>104739</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228214</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="qq9zbudh8p37wc7rnljljzi0mgfzhef" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਨੂੰ &quot;ਨਾਟਕ ਚੇਟਕ&quot; ਤੇ &quot;ਕੁਕਾਜ਼&quot; ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:
{{center|&quot;ਨਾਟਕ ਚੇਟਕ ਕਰਤ ਕੁਕਾਜਾ।}} 
{{rh||{{gap|5EM}}ਪ੍ਰਭ ਲੋਗਨ ਕੇ ਆਵਤ ਲਾਜਾ।&quot;|(ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ)}}

{{gap}}ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਾਓ ਲਈ ਕਰਾਮਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਤਾਂ ਕੀ ਫਿਰ ਕਰਾਮਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ? ਹੁੰਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ।

{{gap}}ਕਰਾਮਾਤ ਉਹ ਹਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀਏ। ਲੋਕ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਆਮ ਵਤੀਰੇ ਤੋਂ ਉਲਟ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਮਾਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਿਹੇ ਅਸਲੀਅਤ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਤੇ ਧਰਤੀ ਜਿਹੀਆਂ ਸਧਾਰਣ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
{{center|&lt;poem&gt;&quot;ਵਿਸਮਾਦੁ ਪਵਣੁ ਵਿਸਮਾਦੁ ਪਾਣੀ।
ਵਿਸਮਾਦੁ ਅਗਨੀ ਖੇਡਹਿ ਵਿਡਾਣੀ। 
ਵਿਸਮਾਦੁ ਧਰਤੀ ਵਿਸਮਾਦ ਖਾਣੀ।&lt;/poem&gt;}}
{{rh|{{gap|5EM}}|ਵਿਸਮਾਦੁ ਸਾਦਿ ਲਗਹਿ ਪ੍ਰਾਣੀ।&quot;|(ਵਾਰ ਆਸਾ) }}


{{gap}}ਪਾਣੀ ਕਿਉਂ ਗਿੱਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਅੱਗ ਕਿਉਂ ਸਾੜਦੀ ਤੇ ਭਾਪ ਗੈਸ ਆਦਿ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਕਰ ਦਸਦੀ ਹੈ? ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਿਤਨੇ ਸਵਾਲ ਹਨ। ਇਹ ਕੀਹ ਹਨ? ਕਿਉਂ ਹਨ? ਇਕ ਸੁਹਜ-ਸਵਾਦ ਹੀ ਲਓ। ਰਾਗ ਦਾ ਰਸ ਹੀ ਲਓ। ਇਹ ਕਿਉਂ ਇਤਨੀਆਂ ਖਿੱਚਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਰੂਹ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੁੱਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਥਰਥਰਾਉਂਦੇ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਾਇੰਸ ਭੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ। ਸਾਇੰਸ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦਸਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ। ਉਹ &quot;ਕਿਵੇਂ&quot;&lt;noinclude&gt;{{right|੧੪੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qq9zbudh8p37wc7rnljljzi0mgfzhef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/144</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42684</id>
    <revision>
      <id>228215</id>
      <parentid>104734</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228215</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3839" sha1="4s3x7606oex1rfume5hq461phivn4cx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ &quot;ਕਿਉਂ&quot; ਤੇ &quot;ਕੀਹ&quot; ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਦੇਖੀਏ, ਤਾਂ ਕੁਦਰਤਿ ਆਪ ਇਕ ਮੁਅਜ਼ਜ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁਅੱਜਜ਼ਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ! 

{{gap}}ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਭੀ ਇਕ ਕਰਾਮਾਤ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨੱਕ, ਮੂੰਹ, ਹੋਂਠ, ਅੱਖਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਿਸ ਵਿਚ ਹੈ? ਕੀ ਰੰਗ ਸੰਦਰਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਡੌਲਤਾ? ਚੰਮ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਨਰਮਾਈ ਤੇ ਕੋਮਲਤਾ? ਇਹ ਇਕ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਲੱਭਣਾ ਔਖੀ ਹੈ। ਕਈ ਕਹਿਣਗੇ ਇਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵਿਚ। ਕਈ ਕਹਿਣਗੇ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਗੁੱਲ ਹੈ।

{{gap}}ਨੇਕੀ ਦਾ ਭਾਵ ਭੀ ਕਰਾਮਾਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਭੀ ਅਸੀਂ ਦਲੀਲ ਦੀ ਕਸਵਟੀ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਚਾੜ੍ਹ ਸਕਦੇ। ਨੇਕ ਉਹ ਹੈ ਜੋ &quot;ਅਪੁਨਾ ਬਿਗਾੜ ਬਿਗਾਨਾ ਸਾਂਢੈ।&quot; ਕੀ ਇਹ ਆਮ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ? ਮੈਂ ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ? ਕੀ ਲਾਭ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੀ ਨੇਕੀ ਦੀ ਅੰਸ਼ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?

{{gap}}ਕੀ ਪਿਆਰ ਇਕ ਮੁਅਜ਼ਜਾ ਨਹੀਂ? ਕਿਸੇ ਤੀਵੀਂ ਜਾਂ ਮਰਦ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਗੁਣ ਨਾ ਭੀ ਹੋਣ, ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉਤੇ ਜਾਨ ਵਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਕੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ? ਕੀ ਆਮ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਵਿਚ ਵਾਜਬੀ ਕਾਰਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ? ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਪਿਆਰ ਮੁਅਜ਼ਜਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਨਾ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਧਾਰਨ ਕਾਰਜ ਤੇ ਕਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ।

{{gap}}ਮੈਂ ਕਰਾਮਾਤ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਖੜੋ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਕਰਾਮਾਤ ਵਿਚ ਯਕੀਨ ਨਾ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਉਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਕੇ ਰੱਬ ਦਾ ਬੂਹਾ ਨਾ ਖੜਕਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ, ਜ਼ਿਸ ਕਰਕੇ ਬਿਮਾਰੀ ਆਈ ਹੈ ਜਦ ਉਹ ਕਾਰਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਆਪੇ ਅਰੋਗਤਾ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਰ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਅਰਦਾਸ ਉਤੇ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦ&lt;noinclude&gt;{{left|੧੪੨}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4s3x7606oex1rfume5hq461phivn4cx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/145</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42685</id>
    <revision>
      <id>228216</id>
      <parentid>104642</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228216</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4003" sha1="gnslwpztuxl7o5sodb82t5vwyo7mn8q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰੱਬ ਮੇਰੇ ਤਰਲੇ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁੜੇਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਕੇ ‘ਕਰਾਮਾਤ' ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਏਗਾ। ਅਰਦਾਸ ਵਿਚ ਯਕੀਨ ਕਰਨਾ ਕਰਾਮਾਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੁਅਜਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰੇ ਹੀ ਨਾ।

{{gap}}ਰੱਬ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਅੱਜਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਰਦਾ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰਾਹੋਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮੀਂਹ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਰੱਬ ਮੀਂਹ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਵੇਂ? ਸਾਡੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ ਕੇ ਰੱਬ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਖਰਿਓ ਨਹੀਂ ਵਰ੍ਹਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਝੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਕਣੀਆਂ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਅਰਦਾਸ ਕਰੇ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਰੱਬ ਹਾਲਾਤ ਮੁਤਾਬਕ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਅੰਨ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੌ ਬਰ ਨੌ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕਿਵੇਂ ? ਉਸ ਦੇ ਆਨਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਮਾਗ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਖ਼ਰਾਬੀਆਂ ਸਨ ਓਹ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਬੰਧ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਨੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਸ ਅੰਗ ਦੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸੇ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਸੁਜਾਖਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਰਦੇ ਭੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਧਾਰਨ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਰਥਾਤ ਮੌਤ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ (ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਸਰੀਰ ਗਲਨਾ ਸੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ) ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਵਿਚ ਲਹੂ ਫਿਰ ਗੇੜਾ ਲਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਸਰੀਰ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੁਅਜਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਮਿਆਨ ਖਿੰਡ ਪੁੰਡ ਗਏ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਮੁਅਜ਼ਜ਼ੇ ਜਿਥੇ ਭੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੁਰਦੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਕੌੜੇ ਰਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ, (ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੌੜੇ ਰੀਠੇ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{right|੧੪੩}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gnslwpztuxl7o5sodb82t5vwyo7mn8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ.pdf/146</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42686</id>
    <revision>
      <id>228217</id>
      <parentid>104597</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T14:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228217</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="806" sha1="obwl7qki54w4df72wichgcy1qk25e08" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ), ਪਰ ਕਿੱਕਰ ਨਾਲ ਜਲੇਬ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦੇ। ਉਹੋ ਕਿੱਕਰ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਕੌੜੇ ਰਸ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕੜਾਹੀ ਵਿਚ ਤਲੀਣ ਵਾਲੀ ਮੈਦੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਰੁੱਖ ਬਿਰਖ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨੇਮ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।

{{center|ਅੱਗੋਂ ਰੱਬ ਦੀ ਰੱਬ ਜਾਣੇ।}}&lt;noinclude&gt;{{left|੧੪੪}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>obwl7qki54w4df72wichgcy1qk25e08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/261</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43008</id>
    <revision>
      <id>227692</id>
      <parentid>105696</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227692</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2193" sha1="8jm77ovbmy8hcwdlim9ftx3k2v7t82d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੦ )}} 

ਫੀਸ ਈ ਸਾਰਾ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੋਣਾ ਏ ਤੇ ਅਕਸਰ ਕਰਕੇ ਜੇਹੜਾ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਏ ਓਹਨੂੰ ਵਕੀਲ ਦੀ ਫੀਸ ਦੂਜੇ ਕੋਲੋਂ ਵਸੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ ਤੇ ਕੁਝ ਵੱਧ ਵੀ ?

{{x-larger|ਪਿਉ:-}}ਰੱਬ ਕਰੇ ਜੋ ਇਹ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ ਹੁੰਦਾ। ਜੀ, ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਫੀਸ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਖਰਚ ਦੀ, ਇੱਕ ਰਕਮ ਜੇ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਜਿੱਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਹਾਰੇ, ਪੱਲੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ । ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਕੱਠਿਆਂ ਕਰਨ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਣ ਪੜ੍ਹਾਣ, ਕਚੈਹਰੀ ਦੇ ਫੇਰੇ, ਨਕਲਾਂ ਲੈਣੀਆਂ ਤੇ ਟਿਕਟਾਂ ਦਾ ਖਰਚ ਤੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਦਾ ਫਿਕਰ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੇ ਸਿਰਖਪਾਈ ਗਲ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਏ ਤੇ ਜੇਹੜਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਨੱਠ ਭੱਜ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਏ ਓਹ ਵੱਖਰਾ ਜੇ । ਏਹਨਾਂ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਏ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਡਾਂਗ ਸੋਟਾ ਹੋ ਪੈਂਦਾ ਏ ਤੇ ਪੁਲਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਪਾਧੀ ਖੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਕੀ ਵੇਰ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੀ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਦਾ ਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਖਾਣਾ ਵਕੀਲੀ ਸਿਖਾਣ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਹੁਣ ਵਕੀਲਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਏ ਤੇ ਨਾਲੇ ਇਹ ਕਸਬ ਕਿਸੇ ਕਾਰੀ ਦਾ ਨਹੀਂ । 

{{x-larger|ਪਿਉ:-}}ਹਾਂ ਜੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਪਰ ਕੀ ਕਰੀਏ,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8jm77ovbmy8hcwdlim9ftx3k2v7t82d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/262</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43009</id>
    <revision>
      <id>227693</id>
      <parentid>105699</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227693</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2220" sha1="eu7ifg4pm25zn69ktj5qkvtzx3m7ecw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੧ )}} 

ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮੁੰਡੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਆਖੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ । 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਏਸ ਲਈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁੱਛ ਪਰਤੀਤ ਨਹੀਂ । ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਗੰਦੇ ਤੇ ਜੈਹਲ ਓ ਤੇ ਰਵਾਜਾਂ ਤੇ ਭਰਮਾਂ ਤੇ ਵਹਿਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਓ । ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਲਿਖਣਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਰਾ ਹੁਕਮ ਹਾਸਲ ਭੁਰਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਬੁਨਿਆਦ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ । ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਂ ਹੋਕੇ ਇਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀ ਓਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸਿਆਣੇ ਓ, ਓਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਲਟਾ ਹੱਸਣ ਤੇ ਮਖੌਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ।

{{x-larger|ਪਿਉ:-}}ਜੀ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ ? ਤੁਸੀ ਸੱਚੇ ਓ। ਸਾਡੀ ਬੁੱਢਿਆਂ ਦੀ ਏਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ-ਜਿੱਥੇ ਨਿੱਤ ਨਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ-ਕੀ ਵੱਟੀਦੀ ਏ ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੰਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫਾ ਮਾਰਨ ਤੇ ਅਸਲ ਸੱਚੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਡੱਕਣ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਟੀਦੀ ਏ। ਚੰਗੇ ਰਵਾਜ ਤੁਸੀ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੇ ਓ ਤੇ ਭੈੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੱਫਾ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੇ ਓ ।

{{x-larger|ਪਿਉ:-}}ਬਾਬਾ ਜੀ! ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸੱਚੀ ਏ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡਿਆਂ ਮਾੜਿਆਂ ਮਾੜਿਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਪਤਾ ਏ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੁਸੀ ਏਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿਓ । ਤੁਸੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eu7ifg4pm25zn69ktj5qkvtzx3m7ecw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/263</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43010</id>
    <revision>
      <id>227694</id>
      <parentid>105703</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227694</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2111" sha1="6xdyzw844l3rsy7kuz8v95mn6gfiph8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੨ )}} 

ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਵਕੀਲ ਪੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੋ । ਕੀ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਫੇਵੰਦਾ ਸੌਦਾ ਨ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੱਖੋ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੇਹਲਾ ਈ ਬੈਠਾ ਰਹੇ ? 

{{x-larger|ਪਿਉ:-}}ਬੜਾ ਨਫੇਵੰਦਾ । ਪਰ ਸਾਡੇ ਬੀ. ਏ. ਪਾਸ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੜ ਪੇੜੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਪਿੰਡ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}( ਹੱਸਕੇ ) ਏਸ ਗੱਲੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੀ. ਏ. ਪਾਸ ਪੁਤਰ ਨਾਲ ਡਾਢੀ ਮਿਲਦੀ ਏ।

{{x-larger|ਪਿਉ:-}}ਕਿਉਂ ਜੀ ? ਇਹ ਥਾਂ ਮੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਏ । ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋ ਕੀ ਗਿਆ ਏ ਜੋ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਬਾਬਾ, ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਦਾ ਹੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਏ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਬੀ. ਏ. ਪਾਸ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹੁੱਕਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਗਟ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦੇ । ਉਸਨੇ ਬਦੇਸ਼ੀ ਕੱਪੜੇ ਪਾਣ ਤੇ ਖੁਰਸੀ ਤੇ ਬਹਿਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਏ । ਤੁਸੀ ਘਰ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਪਾਂਦੇ ਤੇ ਭੋਏ ਗੋਠ ਮਾਰਕੇ ਬਹਿੰਦੇ ਓ । ਤੁਸੀ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਖਿਝਦੇ ਓ । ਓਹਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਅਖਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਲੋੜੀਦੀ ਏ ਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਥੀਏਟਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6xdyzw844l3rsy7kuz8v95mn6gfiph8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/264</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43013</id>
    <revision>
      <id>227695</id>
      <parentid>105707</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227695</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2100" sha1="hx7mc455nzc6buwwg4rda8ir8tpvady" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੩ )}} 

ਜਾਂ ਸਨਮੇਂ ਵੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ । ਤੁਹਾਡੇ ਬਜ਼ਾਰ ਬੜੇ ਭੀੜੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿੰਡ ਬੜਾ ਮੈਲਾ ਤੇ ਗੰਦਾ ਏ। ਓਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਹੱਟੀਆਂ ਤੇ ਚੌੜੇ ਚੌੜੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵੇਖਣੇ ਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਅਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਹਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਏ ।

{{x-larger|ਪਿਉ:-}}ਸਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਢੰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਜਾਣਾ ਡਾਢਾ ਔਖਾ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਬਾਬਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ । ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਈਆਂ ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਪਿੱਟਦਾ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਿਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰੱਖੋ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜਾਓ ?

{{x-larger|ਪਿਉ:-}}ਹਕੀਮ ਜੀ, ਏਸ ਨਾਲ ਕੀ ਫਰਕ ਪੈ ਚੱਲਿਆ ਏ ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨੂੰਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁਤਰ ਵਾਂਗਰਾ ਈ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਓਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਥੀ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਓਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਬਣਾਏਗੀ ਤੇ ਓਸ ਲਈ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਏਗੀ । ਹੁਣ ਤਾਂ ਓਹ ਘਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋੱਲੀ ਏ ਤੇ ਰੋਟੀ ਵੀ ਚੱਜ ਦੀ ਨਹੀਂ ਪਕਾਂਦੀ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁਤਰ ਦੇ ਖਿਆਲ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਤੋਂ ਉੱਕੇ ਈ ਵੱਖਰੇ ਨੇ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hx7mc455nzc6buwwg4rda8ir8tpvady</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/265</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43014</id>
    <revision>
      <id>227696</id>
      <parentid>105712</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:28:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227696</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2048" sha1="7to7h9xftgsuwo50ogbib762gyynjs2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੪ )}} 

{{x-larger|ਪਿਉ:-}}ਹਾਂ, ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ ਏ । ਮੈਂ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਏਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖਿਆਲ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ । ਨਿੱਕਿਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁੱਝੀ ਕਿ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੇ ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਕੀ ਐਡਾ ਫਰਕ ਪੈ ਚੱਲਿਆ ਏ । ਜੇਹੜੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਰਾਜੇ ( ਨਾਈ) ਨੇ ਦੱਸ ਪਾਈ ਸੀ, ਮੈਂ ਸੁਣਿਆਂ ਸੀ, ਜੋ ਓਹ ਬੜੀ ਉਦਮਨ ਏ ਤੇ ਗੋਹਾ ਵੀ ਬੱਪ, ਸਕਦੀ ਏ ਤੇ ਆਟਾ ਵੀ ਪੀਹ ਲੈਂਦੀ ਏ । ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਬਸ ਸਾਨੂੰ ਏਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਈ ਤਾਂ ਲੋੜ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬੀ. ਏ. ਐਲ. ਐਲ. ਬੀ. ਵਕੀਲ ਏ, ਉਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਵੀ ਗੋਹੇ ਥੱਪਣ ਦੀ ਬੀ. ਏ. ਤੇ ਆਟਾ ਪੀਹਣ ਦੀ ਐਲ. ਐਲ. ਬੀ. ਏ । ਬਾਬਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਓਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਨੇ ! ਓਹਦਾ ਧਿਆਨ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਗੁਆਂਢਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਣ ਵੱਲ ਏ । ਜੋ ਕੁਝ ਇਹਦਾ ਘਰ ਵਾਲਾ ਕਮਾਏਗਾ, ਇਹ ਉਜਾੜੀ ਜਾਏਗੀ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਓਹ ਕਮਾਏਗਾ, ਓਨਾਂ ਈ ਸਮਝੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਈ ਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਬਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ ਉਜਾੜਾ ਪਾਏਗਾ ।

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਡਾਢਾ ਭੈੜਾ ਨਕਸ਼ਾ ਖਿੱਚਕ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7to7h9xftgsuwo50ogbib762gyynjs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/266</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43016</id>
    <revision>
      <id>227697</id>
      <parentid>105716</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:28:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227697</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1831" sha1="syvm5qpxcsnx6mdq87v4mvbypcpbdes" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੫ )}} 

ਦੱਸਿਆ ਏ, ਪਰ ਇਹ ਹੈ ਸੋਲਾਂ ਆਨੇ ਸੱਚ। ਗਹਿਣਾ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਬਾਜ਼ੀ ਦੋਵੇਂ ਉਜਾੜੇ ਦਾ ਘਰ ਨੇ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਤੁਰੇ ਆਪਣਿਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਂਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗਰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੜਾਇਆ ਲਿਖਾਇਆ ਸਾਰਾ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਜੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਿਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ, ਪਸਿੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਓਹਨਾਂ ਸਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਏ, ਤੇ ਜਿਸ ਤੇ ਤੁਸੀ ਐਨਾ ਧਨ, ਲਾਂਦੇ ਰਹੇ ਓ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਰਾਹ ਪੈਣਗੇ।

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਸੱਚੀ ਜਾਪਦੀ ਏ, ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ !

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਲੰਬਰਦਾਰ ਜੀ ! ਏਹ ਸੱਚ ਮੁਚ ਠੀਕ ਹੈ ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੋਝੀ ਹੋ ਜਾਏਗੀ, ਓਨਾ ਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ ।

{{center|{{xxx-larger|'''ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ'''}}}}

{{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਸੜਕੇ ਟੁਰੀ ਜਾਂਦੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੰਵ ਮਿਲੀ। ਓਸ ਨੇ ਅਗਾਹਾਂ ਹੋਕੇ ਨੀਂਗਰ ਚੰਦ ਦੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>syvm5qpxcsnx6mdq87v4mvbypcpbdes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/267</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43019</id>
    <revision>
      <id>227698</id>
      <parentid>105722</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227698</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1995" sha1="p3pyiv00gt4m00e0tr0inr1nqir4ryj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੬ )}} 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਚੌਧਰੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਏ ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਹਕੀਮ ਜੀ, ਓਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਗਰ ਗੱਡਾਂ ਨੇ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਸਾਰਾ ਗਹਿਣਾ ਏ। ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਾਰ ਈ ਏਹਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਮਿਲ ਗਿਆ ਏ ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਨਹੀਂ ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ । ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਏ, ਏਹ ਰੁਪਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਲੱਗਦਾ ਏ । ਮੈਂ ਸ਼ਾਹ ਕੋਲੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਿਆ ਚੱਕਿਆ ਜੇ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਹਾਡਾ ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਿਆਂ ਈ ਭਾਰਾ ਕਰਜ਼ਾਈ ਹੋ ਗਿਆ ਏ ?

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਹਾਂ ਜੀ । ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਵੀ ਕਰਜ਼ਾਈ ਹੋਏ ਸਾਂ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਬੇਅਕਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ? 

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਜੀ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਰਵਾਜ ਏ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਇਸ ਭੈੜੇ ਰਵਾਜ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਲੈਣੀ ਸਿਆਣਫ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ? ਤੁਸੀ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ ਏ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਲ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਜੀਵਣ ਕਰਜ਼ਾਈ ਈ ਰਹਿਣ ? 

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਸੱਚ ਮੁਚ ਇਹ ਸਿਆਣਫ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p3pyiv00gt4m00e0tr0inr1nqir4ryj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/268</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43020</id>
    <revision>
      <id>227699</id>
      <parentid>105724</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227699</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1972" sha1="366o3ng8mg58lafvn4hx0xhbsqdy8uv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੭ )}} 

ਏਹ ਰਵਾਜ ਅਜਿਹੇ ਪੱਕੇ ਨੇ ਜੋ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਬੜਾ ਔਖਾ ਏ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਪਰ ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁਤਰ ਏਸ ਬੇਅਕਲੀ ਤੇ ਅਤ੍ਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ? ਓਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖਿਆ ਪੜਿਆ ਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਰੁਪਿਆ ਇਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਲਾਓਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਇਸਤੋਂ ਦੂਣਾ ਰੁਪਿਆ ਇਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਵੀ ਲਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਓਸ ਕਰਜੇ ਦੇ ਲਾਹਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ ਜੋ ਤੁਸੀ ਮੱਲੋ ਮੱਲੀ ਉਸਦੇ ਗਲ ਮੜ੍ਹਿਆ ਏ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਤੋਂ ਮਤਲਬ ਕੀ ਏ ? ਓਹ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤੇ ਪੜਦਾ ਏ, ਓਸਤੇ ਖਰਚ ਕੀ ਆਉਣਾ ਹੋਇਆ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਚੋਧਰੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਏ ? ਤੁਹਾਡਾ ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਏ, ਤੁਸੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦੇ ਓ ਜੋ ਓਹ ਸਿਰਫ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏ । ਕੀ ਉਹ ਬੁੱਧੂ ਏ?

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਨਹੀਂ, ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਤੁਸੀ ਮੇਰੀ ਨਰਾਦਰੀ ਨ ਕਰੋ । ਮੇਰਾ ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੜਾ ਸਿਆਣਾ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਅਜੇ ਹੁਣੇ ਈ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਹੋਇਆ, ਤੁਸੀ ਆਖਿਆ ਸੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>366o3ng8mg58lafvn4hx0xhbsqdy8uv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/269</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43023</id>
    <revision>
      <id>227700</id>
      <parentid>105727</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227700</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1938" sha1="751hvpeweveellhbh1smu1tgn6jj7jv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੮ )}} 

ਜੋ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਏ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀ ਆਖਦੇ ਓ ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਏ ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਫੇਰ ਡਰ ਕੀ ਏ ? 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਪਰ ਬਾਲਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ? ਜਦ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਈ ਵਿਆਹਿਆ ਸੀ । ਗੱਲ ਕੀ ਏ ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਆਹਾ ਆ, ਏਹ ਕੇਡੀ ਹਨੇਰ ਦੀ ਗੱਲ ਏ ਜੋ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਸਕੂਲੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਵਿਆਹੇ ਜਾਣ। 

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਿਉਂ ? ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਰਵਾਜ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ । ਏਸ ਨਾਲ ਅਸੀ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਪੋਤਰ ਦੋਹਤਰ, ਵਧਦਾ ਵੇਖ ਲੈਦੇ ਆਂ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਸ਼ੈਤ ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਈ ਤੁਸੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਚਾਲੀਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਓ। ਜੇ ਤੁਸੀ ਜਵਾਨ ਹੋਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰੋ ਤਾਂ ਸ਼ੈਤ ਫੇਰ ਤੁਸੀ ਵਧੇਰਾ ਚਿਰ ਜੀਵੋ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਇਹ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਕਈਆਂ ਬੁੱਢਿਆਂ ਬੁੱਢਿਆਂ ਨੂੰ ਏਹੋ ਗੱਲ ਆਖਦਿਆਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>751hvpeweveellhbh1smu1tgn6jj7jv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/270</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43024</id>
    <revision>
      <id>227701</id>
      <parentid>105729</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227701</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1748" sha1="ry5u6pf27hn1ni4h7htzl8jaw4rosbb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੪੯ )}} 

ਆਪਣੀ ਕੰਨੀ ਸੁਣਿਆ ਏ, ਪਰ ਜਦ ਅਸਾਡੇ ਰਵਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਅਸੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿੱਕਿਆਂ ਬਾਲਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿਓਗੇ ਤਾਂ ਓਹ ਸਚਮੁਚ ਓਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਚੌੜੇ ਜਵਾਨ ਤੇ ਤਕੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਜੇ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵੱਡੇ ਹੋਕੇ ਹੁੰਦਾ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਤਾਂ ਸੌ ਵਿਸਵਾ ਗੱਲ ਤਾਂ ਏਹੋ ਜਹੀ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਵੀ ਹਰਜ ਹੁੰਦਾ ਏ ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਹਾਂ,ਇਹ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਏ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰਜ ਹੋਵੇਗਾ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਹਾਂ ਜੀ, ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਏ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੇ ਓਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਬਕ ਵੀ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸਿਖਣਗੇ ?

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਨਹੀਂ, ਜੀ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਮੇਰੀ ਸਮਝੇ ਜਦ ਨਿੱਕਿਆਂ ਬਾਲਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅੱਗੋਂ ਬਾਲ ਵੀ ਹੋਣਗੇ। 

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਆਹੋ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਏਹਾ ਉਮੈਦ ਏ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ry5u6pf27hn1ni4h7htzl8jaw4rosbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/271</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43027</id>
    <revision>
      <id>227702</id>
      <parentid>105740</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227702</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1850" sha1="ole9m2dpwck2to6u4k1vngadhr7bkka" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੫o )}} 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੇ ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਲ ਏਹੋ ਜਿਹੇ ਤਕੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਤਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ?

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਨਹੀਂ ਜੀ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਜੇਹੜਾ ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ ਆਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਓ ਜੋ ਲੋਕੀ ਹੁਣ ਮਾੜੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਉਸਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਣ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਏ ?

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਆਹੋ ਜੀ, ਏਹੀ ਸਬਬ ਹੋਣਾ ਏ, ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਈ ਸਾਡੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਕਮਜੋਰ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਨੇ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਫੇਰ ਏਹਨਾਂ ਬਾਲਾਂ ਦਿਆਂ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਦੁਜਿਆਂ ਬਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪਏਗਾ ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਜੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸੱਚੀ ਏ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਏਸ ਲਈ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣ ਦੀ ਜਾਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਜੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਏਹਾ ਈ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਜਾਚ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ole9m2dpwck2to6u4k1vngadhr7bkka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/272</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43028</id>
    <revision>
      <id>227703</id>
      <parentid>105753</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227703</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1989" sha1="o5auvlyc3ffu8l0e3lk86tmka47go78" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੫੧ )}} 

ਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਨਿੱਕਿਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਈ ਮਰ ਜਾਣ ਦਾ ਦੂਣਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਏ ?

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ ! ਕੀ ਆਖਾਂ ? ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਸੱਚੀ ਏ । 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਏਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਵਿਚਾਰੇ ਬਾਲ ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣ ਦੀ ਜਾਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਮਰ ਜਾਣਗੇ ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਜੀ ਇਹ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਏ । 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਚੌਧਰੀ ਜੀ! ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਓ । 

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਣਾ ਈ ਪਏਗਾ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਵੇਖੋ ਵਿਚਾਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਓਹ ਬਾਲ ਈ ਹੁੰਦੀ ਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚੇ ਜੰਮਣੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ, ਫੇਰ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਜੰਮਣ ਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿਣੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਏ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤੋਂ ੜਿੱਤੀ ਮਰਦਿਆਂ ਵੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਏ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੁਖ ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਿਆਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਬੇਅਕਲੀ ਕਰਕੇ ਸਹਾਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਏ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਯੋਰੋ ਯੋਰੀ-ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਏਹ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ-ਉਸਦੇ ਗਲ ਮੜ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਨਾ ਈ ਉਸ ਨੂੰ ਏਹ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o5auvlyc3ffu8l0e3lk86tmka47go78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/273</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43029</id>
    <revision>
      <id>227704</id>
      <parentid>105758</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227704</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1943" sha1="3wbcmbcc8x4975g0oehzqf0bln49c31" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੫੨ )}} 

ਜੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਬਾਹਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਜੀ ਕੀ ਆਖਾਂ ? ਜੇਹੜੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਤੁਸੀ ਲਾਂਦੇ ਓ, ਓਹ ਸਾਰੇ ਠੀਕ ਨੇ । 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਚੌਧਰੀ ਜੀ ਮੇਰੀ ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਸੁਣੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁਤਰ ਅਜੇ ਤਾਂ ਬਾਲ ਏ, ਉਸਨੂੰ ਖਿਡਾਉਣਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਏ, ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਚੰਗਾ ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੁਸੀ ਫੇਰ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦੇ ਓ ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਮੰਦੇ ਲਈ ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਆਹੋ, ਕਿਉਂ ਨ ਕਰੀਏ ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਏਸ ਲਈ ਜੋ ਮੁੰਡੇ ਅਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਨ ਓਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਸਿੱਖੀ ਏ ਤੇ ਨਾ ਈ ਉਸ ਨੂੰ ਖਬਰ ਏ ਜੋ ਇੱਜ਼ਤ ਕਿਸ ਜਨੌਰ ਦਾ ਨਾਉਂ ਏ ?

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਇਹ ਠੀਕ ਏ । 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਜਿੱਥੋਂ ਤੀਕ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਏ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਥਣ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨੌਕਰਾਣੀਏ।

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਕੀ ਆਖਾਂ, ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਓ ਉਹ ਬੜੇ ਕਰੜੇ ਨੇ, ਪਰ ਹੈਨ ਓਹ ਸੱਚੇ ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3wbcmbcc8x4975g0oehzqf0bln49c31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/274</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43038</id>
    <revision>
      <id>227705</id>
      <parentid>105754</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227705</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="255" sha1="1nno9e0z519uq5mg67ovpe7x70kkwo9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਪੇਂਡੂ_ਸੁਕਰਾਤ_-_ਐਫ._ਐਲ._ਬ੍ਰੇਨ.pdf
|Page = 274
|bSize = 377
|cWidth = 323
|cHeight = 398
|oTop = 92
|oLeft = 27
|Location = center
|Description = 
}}


{{center|ਨਿੱਕਾ ਲਾੜਾ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1nno9e0z519uq5mg67ovpe7x70kkwo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/275</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43041</id>
    <revision>
      <id>227706</id>
      <parentid>105764</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227706</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1845" sha1="cxw5wrumdcf2p2u7cbo9fep7ox4h8ld" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੫੪ )}}

{{center|{{xxx-larger|'''ਬੁਝਾਰਤ'''}}}} 

{{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਲੋਢੇ ਵੇਲੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਦਾਹੜੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਆ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਿਆ।  ਉਸ ਦਿਆਂ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੇ ਧੂੜ ਪਈ ਸੀ ਤੇ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿਧਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਪੈਂਡਾ ਮਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਏ। ਓਹ ਸਾਹ ਲੈਕੇ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਹੁੱਕਾ-ਜੇਹੜਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ-ਛਿੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

{{gap}}ਜਦ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਟੇ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਥਕੇਵਾਂ ਲਾਹ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ 'ਚੌਧਰੀ, ਸੁਣਾ ਕਿਧਰੋਂ ਆਉਂਦਣ ਹੋਈ ਏ?'

{{gap}}{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਚਹਿਰੀ ਉਗਾਹੀ ਦੇਣ ਗਿਆ ਸਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੁਆੜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਜੇ।

{{gap}}{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਕਿਉਂ ਯਾਰ! ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸ਼ੁਗਲ ਏ? 

{{gap}}{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬਾਹਰ ਬਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਏ ਤੇ ਬਹਿ ਬਹਿ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਏ ਓਹ ਸਾਰਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਫੇਰ ਅੱਚਨਚੇਤ ਬੁਲਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਏ, ਜੇ ਕੋਈ ਪਹਿਲੀ ਦੂਜੀ ਵਾਜੇ ਨ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਓਹ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cxw5wrumdcf2p2u7cbo9fep7ox4h8ld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/276</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43042</id>
    <revision>
      <id>227707</id>
      <parentid>105771</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227707</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1724" sha1="9482wto3lo9b5wmnq9uz63alepxa6mo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੫੫ )}} 

ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ। ਜਦ ਅੰਦਰ ਵੜੋ ਤਾਂ ਵੜਦਿਆਂ ਈ ਦਬਾ ਦਬ ਜਿਰ੍ਹਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ ਤੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜੋ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਉਹ ਕੀ ਕੁਝ ਪੁੱਛਦੇ ਨੇ?

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਾਹੇ ਪੰਛੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਤੇਰਾ ਨਾਉਂ ਕੀ ਏ? ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਦੀ ਉਮਰ ਕਿੰਨੀ ਏ? ਜੀ ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਏ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਕਿੰਨੀ ਏ? ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਦਾ ਕੀ ਨਾਉਂ ਏ? ਤੂੰ ਕੰਮ ਕੀ ਕਰਨਾ ਏਂ, ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਪੱਛਦੇ ਨੇ। ਭਲਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਣਾ ਜੋ ਤੂੰ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਏਂ? ਕੋਡੀ ਹਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਏ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਇਹ ਤਾਂ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਏ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਸਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ ਸਾਰੇ ਈ ਜਾਣਦੇ ਨੇ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਏ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹੱਛਾ ਸੰਗੀਆ! ਫੇਰ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਿਆ?

{{x-larger|ਚੌਧਰੀ:-}}ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਚੇ ਹੋਰ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਣਾ ਸੀ?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9482wto3lo9b5wmnq9uz63alepxa6mo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/277</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43043</id>
    <revision>
      <id>227708</id>
      <parentid>105817</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:29:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227708</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1794" sha1="f6kmyspgwqgf1sxidnfmie56fs3d4re" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੫੬ )}} 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}(ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝਕੇ ) ਕਿੰਨਿਆਂ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਏ ਉਸਦੇ ਹਸਾਬ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ.........

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}(ਕਾਹਲੇ ਪੈਕੇ) ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਕੀ ਕੰਮ ਏ ਸਾਡਾ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹੱਕਾ ਛਿੱਕਣਾ। 

{{gap}}ਜਦ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀ ਨੂੰ ਵਖਤ ਪੈਣ ਤੇ ਪੋਲੇ ਪੋਲੇ ਮੂੰਹ ਹੱਸ ਚੁਕੇ ਤਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਮਲਕੜੇ ਦੀ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਭਾਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੁੱਛਦਾ ਆਂ, ਤੁਸੀ ਦੱਸੋ ਉਹ ਕੇਹੜਾ ਸੰਦ ਏ ਜਿਸਦੇ ਵਾਧੇ ਤੇ ਸੁਆਰਨ ਲਈ ਤੁਸਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡਿਆਂ ਵਡੇਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਕਤ ਲਾਇਆ ਤੇ ਸਿਰ ਖਪਾਈ ਕੀਤੀ ਏ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਧਕੇ ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰੀਗਰੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਏ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਹਲ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਕਦੀ ਨਹੀਂ। 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੀ ਗੱਡ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਨਹੀਂ। 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਖੂਹ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f6kmyspgwqgf1sxidnfmie56fs3d4re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/278</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43070</id>
    <revision>
      <id>227709</id>
      <parentid>105806</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227709</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="296" sha1="ol953k9lsiy25rndhxlkak8xr6ffffw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਪੇਂਡੂ_ਸੁਕਰਾਤ_-_ਐਫ._ਐਲ._ਬ੍ਰੇਨ.pdf
|Page = 278
|bSize = 377
|cWidth = 284
|cHeight = 453
|oTop = 75
|oLeft = 26
|Location = center
|Description = 
}}


{{center|ਡਰਬੀ ਐੱਡ ਜਵਾਨ--ਡਰਬੀ ਅਤੇ ਜੋਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ol953k9lsiy25rndhxlkak8xr6ffffw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/279</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43073</id>
    <revision>
      <id>227710</id>
      <parentid>105822</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227710</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1532" sha1="ri7s5574vma0thxl1j7d5iwrx2lvx8s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੫੭ )}} 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਨਹੀਂ, ਫੇਰ ਸੋਚੋ। 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਚਰਸਾ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਉੱਕਾ ਈ ਨਹੀਂ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਪੁੱਛਦੇ ਓ ਜਾਂ ਫੇਰ ਓਹੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੱਥ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਓ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਨਹੀਂ ਸੱਚ ਮੁੱਚ, ਮੈਂ ਮਖੌਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁਝਾਰਤ ਨਹੀਂ ਬੁੱਝ ਸਕਦੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਫੇਰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂ? 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਹਰਵਾਨਗੀ ਕਰੋ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਬਚਨ ਦਿਓ ਕਿ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਰੁੱਸਾਂਗੇ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਕੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਬੇਲੀ ਨਾਲ ਕਦੀ ਰੁੱਸ ਸਕਦੇ ਆਂ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਖਿਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਖਿਝਣ ਲੱਗੇ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਇਹ 'ਹੁੱਕਾ ਜੇ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ri7s5574vma0thxl1j7d5iwrx2lvx8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/280</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43076</id>
    <revision>
      <id>227711</id>
      <parentid>105827</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227711</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2148" sha1="skdq97xmdyac8fv5pgs0xt1dhga8noe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੫੮ )}} 

{{center|{{xxx-larger|'''ਹਾਂ ਜੀ ਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਕੁੜੀਆਂ'''}}}}&lt;/br&gt;
{{center|{{xxx-larger|'''ਦਾ ਰਲਕੇ ਪੜ੍ਹਨਾ'''}}}}
 
{{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਪਿੰਡ ਆਇਆ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਿਆ। ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਕੇ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਏ ਜੋ ਵੱਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰੇ ਮੁੰਡੇ ਈ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਨੇ। ਦਾਰੇ ਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ ਦਸਾਂ ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਡਿੱਠੀਆਂ, ਜੇਹੜੀਆਂ ਗੰਦ ਵਿੱਚ ਥਾਪੀਆਂ ਥੱਪਣ ਥੱਪਣ ਖੇਡਦੀਆਂ ਸਨ। ਓਹ ਕੋਈ ਐਡੀਆਂ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਓਥੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਨ ਦਿੱਸਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਈ ਗੁਣ ਗੁਣ ਕਰਦਾ ਟੁਰੀ ਗਿਆ, 'ਅੱਜ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਿਆਂ ਯਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੋਂ ਫੜਿਆ ਏ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਅਕਰਾਰ ਓਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਨੇ ਉਹ ਕਦ ਪੂਰਾ ਕਰਨਗੇ। ਓਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੁਗੰਦਾਂ ਕਿਉਂ ਖਾਂਦੇ ਨੇ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਘੱਲਾਂਗੇ, ਤੇ ਅਜੇ ਤੀਕ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਵੀ ਸਕੂਲੇ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਓਹਨਾਂ ਹਾਂ ਜੀ ਹਾਂ ਜੀ ਕਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਢਾ ਸੁੱਟਣਾ ਏ ਤੇ ਕਰਨਾ ਕਰਾਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਹਾਂ ਜੀ ਦਾ ਬੱਚਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਪਿਛਲੀ, ਵੇਰ ਲੰਬਰਦਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਖਦਾ ਸੀ 'ਹਾਂ ਜੀ ਭੇਜਾਂਗਾ।'&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>skdq97xmdyac8fv5pgs0xt1dhga8noe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/281</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43079</id>
    <revision>
      <id>227712</id>
      <parentid>105833</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227712</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2042" sha1="3zd6y07xtzrscvnzbynm8bu85k05rf1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੫੯ )}} 

ਓਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੋਲੀਆਂ ਪੋਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਏ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੰਘਰਨ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਕਰਦਾ ਕੁਰਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਉਸਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗਦੇ ਨੇ।' ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਡਾਢਾ ਅੱਕਿਆਂ ਹਾਂ।' ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਦਾਰੇ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਲੰਬਰਦਾਰ ਉੱਠਕੇ ਰਾਮ ਰਾਮ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਸਾਡੇ ਬੜੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗ ਨੇ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਚਰਨ ਪਾਏ ਨੇ।'

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਲੰਬਰਦਾਰ ਜੀ! ਰਾਮ ਰਾਮ। (ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਂ) ਹਾਂ ਮੈਂ ਜਰਾ ਮਾਸਾ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਧੋਖੇ ਬਾਜ਼ੋ, ( ਉੱਚੀ ਸਾਰੀ ) ਜੋ ਕੁਝ ਪਿਛਲੀ ਵੇਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ ਓਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲਿਆ ਜੇ?

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਹਾਂ ਜੀ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}(ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਂ) ਫੇਰ ਓਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਏ ( ਉੱਚੀ ਸਾਰੀ ) ਸ਼ਵਾਸ਼ੇ ਭਾਈ! ਮੈਂ ਸੁਣਕੇ ਬੜਾ ਰਾਜੀ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਛੇ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾ ਟੋਇਆ ਤਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ।

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਜੀ ਬਿਲਕੁਲ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਚੱਲੋ, ਉਸਨੂੰ ਚੱਲਕੇ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਹੀ। 

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਐਵੇਂ ਕਿਉਂ ਸਿਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3zd6y07xtzrscvnzbynm8bu85k05rf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/282</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43081</id>
    <revision>
      <id>227713</id>
      <parentid>105838</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:31:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227713</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1912" sha1="czmipjnw0xvzxompp5wdge8p4bwoca5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬o )}} 

ਖਪਾਂਦੇ ਓ, ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੇਖ ਲੈਣਾ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਲੰਬਰਦਾਰ ਜੀ! ਹੁਣੇ ਈ ਵੇਖ ਲਈਏ, ਏਹਾ ਵੇਲਾ ਚੰਗਾ ਏ । (ਇੱਕ ਪਾਸਿਓ) ਮੈਂ ਸ਼ਰਤ ਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜੇ ਕਦੀ ਓਹ ਤਿੰਨਾਂ ਫੋਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾ ਹੋਵੇ। (ਉੱਚੀ ਸਾਰੀ) ਚੱਲੋ ਹੁਣੇ ਈ ਚੱਲੀਏ ਤੇ ਵੇਖ ਆਵੀਏ। ਮੈਨੂੰ ਕੰਮ ਚੰਗਾ ਤੇ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆਰਾ ਲਗਦਾ ਏ, ਪਰ ਇਹਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਏ ਪਰ ਹੁੰਦਾ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਏ! ਚੱਲੋ, ਵੇਖ ਆਵੀਏ, ਓਹ ਏਸ ਗਲੀਓਂ ਹੇਠ ਈ ਹੋਣਾ ਏ? 

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਨਹੀਂ-ਹਾਂ-ਨਹੀਂ, ਹੱਛਾ ਤੁਸੀਂ ਓਥੇ ਏਸ ਰਾਹ ਜਾ ਸਕਦੇ ਓ, ਪਰ ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਹਲ ਕਾਹਦੀ ਪਈ ਏ, ਤੁਸੀ ਦੂਰੋ ਟੁਰਕੇ ਆਏ ਓ, ਏਸ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਹਿਕੇ ਜ਼ਰਾ ਸਾਹ ਤਾਂ ਲੈ ਲਓ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਲੰਬਰਦਾਰ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜੇ?

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਮੈਂ ਸਚ ਮੁਚ ਆਖ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੀ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਕਦੀ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>czmipjnw0xvzxompp5wdge8p4bwoca5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/283</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43083</id>
    <revision>
      <id>227714</id>
      <parentid>105841</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227714</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1768" sha1="pig2fiah2mo2vg0i80b30vsa3hyqnwv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬੧ )}} 

ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਓ, ਜਦ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ । 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੱਟ ਪਟ ਫਿਕਰ ਕਿਉਂ ਪੈ ਗਿਆ ਏ?

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਈ ਓ, ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਜੋ ਤੁਸੀ ਬਹਿਕੇ ਝੱਟ ਸਾਹ ਲੈ ਲਓਗੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਲੰਬਰਦਾਰ ਜੀ। ਐਧਰ ਵੇਖੋ, ਤੁਸੀ ਸਿੱਧਾ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖੋ ਤੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਛੇ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾ ਟੋਇਆ ਤਿਆਰ ਜੇ?

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਹੱਛਾ ਤੁਸੀ ਹੁਣ ਐਨੀ ਖਿੱਚ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪੱਛਦੇ ਓ, ਟੋਆ ਪੂਰਾ ਛੇ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਸ਼ੈਦ ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪੰਜ ਕੁ ਫੁਟ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਹਾਂ ਪੰਜ ਤਾਂ ਹੈ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਚੱਲੋ ਚੱਲਕੇ ਓਸਨੂੰ ਮਿਣੀਏਂ ਤਾਂ ਸਹੀ।

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਐਵੇਂ ਕਿਉਂ ਸਿਰਦਰਦੀ ਕਰਦੇ ਓ, ਓਹ ਏਥੋਂ ਕੁਝ ਦੁਰੇਡਾ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹੱਛਾ ਲੱਕ ਲੱਕ ਡੂੰਘਾ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗਾ?

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਸ਼ੈਤ, ਅਜੇ ਕਿਥੋਂ ਲੱਕ ਲੱਕ ਡੂੰਘਾ ਹੌਣਾ ਏਂ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pig2fiah2mo2vg0i80b30vsa3hyqnwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/284</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43085</id>
    <revision>
      <id>227715</id>
      <parentid>105842</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227715</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1797" sha1="atuad8ofhkjqz35d137wg0qt7zje84d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬੨ )}} 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਗੋਡੇ ਗਡੇ ਜਾਂ ਹੱਥ ਹੱਥ ਡੂੰਘਾ ਹੋਵੇਗਾ?

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਪੂਰਾ ਹੱਥ ਹੱਥ ਡੂੰਘਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੁਗੰਦ ਖਾਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, 'ਮੈਂ ਕਿੰਨੇ ਘੈਂਟੇ ਆਪਣੀ ਹੱਥੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਟਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਤੁਸੀ ਪੱਟਿਆ ਏ, ਪਰ ਐਵੇਂ ਸੁਗੰਦਾਂ ਕਿਉਂ ਪਏ ਖਾਂਦੇ ਓ, ਸਹੁੰ ਖਾਣੀ ਬੜਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਏ। ਏਨੇ ਨੂੰ ਕਈ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਵੀ ਆ ਗਏ ਤੇ ਕੀ ਵੇਖਦੇ ਨੇ ਜੋ ਲੰਬਰਦਾਰ ਬੜਾ ਘਾਬਰਿਆ ਹੋਇਆ ਏ ਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਰਤੀ ਭਖਿਆ ਤੇ ਖਿਝਿਆ ਹੋਇਆ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਲੰਬਰਦਾਰ ਜੀ! ਅੱਜ ਕੀ ਗੱਲ ਏ? ਕੀ ਅੱਜ ਹਕੀਮ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਫੇਰ ਢਾਏ ਚੜ੍ਹ ਓ? ਇਹ ਅੱਜ ਕੋਈ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਭਰਾਵੋ ਚੁੱਪ ਕਰੋ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਲੰਬਰਦਾਰ ਜੀ! ਚੁਪ ਕਿਉਂ ਕਰਨ? ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੋ ਰਾਮ ਰਾਮ। ਲੰਬਰਦਾਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਪਿਆ। ਏ ਜੋ ਓਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ ਟੋਆ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਟਿਆ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਹਕੀਮ ਜੀ! ਟੋਆ ਕਿਹਾ?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>atuad8ofhkjqz35d137wg0qt7zje84d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/285</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43087</id>
    <revision>
      <id>227716</id>
      <parentid>105848</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:31:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227716</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1889" sha1="84c11ly2fniwks6vipjz1sjrifsz3jn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬੩ )}} 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਓਹ ਨਵਾਂ ਕੂੜੇ ਵਾਲਾ ਟੋਇਆਂ, ਜੇਹੜ ਏਸ ਨੇ ਜਦ ਮੈਂ ਪਿਛਲੀ ਵੇਰ ਆਇਆ ਸਾਂ ਪੱਟਣ ਦਾ ਅਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਓਹ ਓ, ਸੱਚ ਮੁੱਚ।

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਏ, ਜੇਹੜਾ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੈਲੀ ਦੀ ਗੱਠੇ ਪੱਟਿਆ ਏ। 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}ਓਹੀ ਨਾ, ਜੇਹੜਾ ਰਾਤੀ ਚਮਿਆਰ ਪਏ ਪੱਟਦੇ ਸਨ, ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਓਹ ਤਾਂ ਇੱਕ ਕੁ ਹੱਥ ਡੂੰਘਾ ਸੋਹਣਾ ਟੋਇਆ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਅਮਸੋਸ ਤੁਹਾਡਿਆਂ ਅਕਰਾਰਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਤੇ ( ਉੱਚੀ ਸਾਰੀ ) ਹੱਛਾ ਤੁਸੀ ਇਹ ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਭੇਜਿਆ ਏ? ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਿਛਲੀ ਵੇਰ ਜਦ ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪੱਕਾ ਅਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਅਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਭੇਜਾਂਗੇ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਅਸੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੇ ਘੱਲਿਆ। ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਗੱਲ ਇਹਾ ਜੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਭਰਾ ਭਾਈਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਠਾਕ ਛਡਿਆ ਸੀ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਵਾਕੇ ਫੇਰ ਘੱਲਾਂਗੇ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>84c11ly2fniwks6vipjz1sjrifsz3jn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/286</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43089</id>
    <revision>
      <id>227717</id>
      <parentid>105850</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227717</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1638" sha1="42du9vzxppwvmx47a2l18x8zy7prg6w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬੪ )}} 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਪੜ੍ਹਾਏਗਾ ਕੌਣ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਹੋਰ ਕਿਸ ਪੜ੍ਹਾਣਾ ਏ, ਕੋਈ ਜਨਾਨੀ ਈ ਪੜ੍ਹਾਏਗੀ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਓਹ ਆਵੇਗੀ ਕਿੱਥੋਂ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ, ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਆਪੇ ਭੇਜੇਗਾ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਭੇਗਾ? 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਅਸੀ ਕੀ ਦੱਸੀਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਏਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਿਖੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਨਾਨੀ ਹੈ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਏਥੇ ਕਿੱਥੇ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ। 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਨਹੀਂ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਬਾਹਰਾਂ ਕੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਹੈ ਵੇ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। 

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਜੀ ਸਾਡਿਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਨਾਨੀ ਉੱਕੀ ਕੋਈ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਓਹ ਆਵੇਗੀ ਕਿੱਥੋਂ ,ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42du9vzxppwvmx47a2l18x8zy7prg6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/287</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43090</id>
    <revision>
      <id>227718</id>
      <parentid>105855</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:31:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227718</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1919" sha1="oc236kf5obglvdw5c5vq62luebciqh2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬੫ )}} 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਨਹੀਂ ਜੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਕਦੀ ਏਹਨਾਂ ਓਪਰਿਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ? ਜੇ ਕਦੀ ਓਹ ਆ ਵੀ ਜਾਣ, ਨ ਓਹ ਸਾਡੀ ਤੇ ਨ ਅਸੀ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਥ ਸਮਝਾਂਗੇ । ਓਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਫੈਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨ, ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਨਾਲੇ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਕਿੱਥੇ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਇਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਏ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਲਈ ਕੋਈ ਉਸਤਾਦਨੀ ਕਦੀ ਲੱਭਣੀ ਈ ਨਹੀਂ, ਜੇਡਾ ਚਿਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਕੁਝ ਲਿਖਣਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨੇ ਸਿੱਖਣ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਗੱਲ ਤਾਂ ਏਹੋ ਜਾਪਦੀ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਜੇਡਾ ਚਿਰ ਤੁਸੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਨ ਘੱਲੋਗੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਨਾਨੀ ਵੀ ਕਦੀ ਲਿਖਣ ਪੜ੍ਹਨ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗੀ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸਕਰਾਤ ਜੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ ਜਾਪਦੀ ਏ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਏ ਨੇ ਤੁਸੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਈ ਬੜੇ ਟਿਕਸ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oc236kf5obglvdw5c5vq62luebciqh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/288</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43092</id>
    <revision>
      <id>227719</id>
      <parentid>105857</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227719</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2116" sha1="ka63fqw3cmd6d8rav8fiii1da4lm59p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬੬ )}}

{{gap}}ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-ਠੀਕ ਏ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਬੜੇ ਟਿਕਸ ਭਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਜੇ ਤੁਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਬਨਾਣੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਓ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਲਈ ਅਮਾਰਤਾ ਦੀ ਤੇ ਉਸਤਾਦਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਏਗੀ, ਜਾਂ ਕੀ ਮੁੜ ਤੁਸੀ ਆਪਣਾ ਦਾਰਾ ਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਵਾਂ ਦੇ ਦਿਓਗੇ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}ਰੱਬ ਨ ਕਰਾਏ, ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਈ ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ ਏ। ਪੰਜ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਜੋ ਓਹਨਾਂ ਸਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਲਈ ਮੰਗਵਾਂ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਆਖਦੇ ਸਨ ਜੋ ਅਸੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਈ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾ ਲਵਾਂਗੇ ਤੇ ਦਾਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏਗਾ। ਵੇਖੋ ਓਹਨਾਂ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਜੇ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਰੇ ਗਿਆ ਹਫਤਾ ਹੋਇਆ ਜੇ। ਅਸੀ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਮਾਂਗਵਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਲਈ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਐਥੇ ਆਓ ਖਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਰੁਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟੰਗਸਾਲਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਤਾਦਾਂ ਤੇ। ਏਸ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੌਦਾਂ ਕੁ ਸੌਂ ਸਕੂਲ ਏ ਤੇ ਅਜੇ ਤੀਕ ਮਸਾਂ ਕੋਈ ਦੋ ਕੁ ਸੌ ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਏ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ka63fqw3cmd6d8rav8fiii1da4lm59p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/289</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43093</id>
    <revision>
      <id>227720</id>
      <parentid>105853</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227720</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1872" sha1="ns468jtdzclwrnwpkg3cljikkkuv2so" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬੭ )}} 

ਓ ਜੋ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਕੂਲ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਾਲੇ ਆਪਣੇ ਟਿਕਸ ਘਟਾਣੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਓ। ਕੀ ਫੇਰ ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਐਡੀ ਅਕਲ ਦੀ ਗੱਲ ਏ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਕੀ ਦੱਸੀਏ? 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਪਰਦਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹੋਨਗੇ? 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਆਹੋ ਜੀ, ਕਈ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਅਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਜੋ ਅਸੀ ਨਹੀਂ ਜੇ ਕਰਦੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਈ ਕੁੜੀਆਂ ਪਰਦਾ ਕਰਨਗੀਆਂ ਤੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਪਰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਵੇਖਾ ਵੇਖੀ ਓਹ ਵੀ ਪਰਦਾ ਕਰਨ ਸਿੱਖ ਜਾਣਗੀਆਂ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਰੱਬ ਨ ਕਰਾਏ, ਜੋ ਓਹ ਸਕੂਲੇ ਜਾਕੇ ਪਰਦਾ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਜਾਣ, ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਮਰਜ਼ੀ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਭੇਜਣ ਦੀ ਉੱਕਾ ਈ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਦਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸੱਕਦਾ ਏ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਐਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਏ, ਤੇ ਜੇਹੜੇ ਪਰਦਾ ਕਰਦੇ ਨੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਗਰੀਬ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਵੀ ਰੋਗੀ ਹੋ ਹੋ ਕੇ ਮਰੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ns468jtdzclwrnwpkg3cljikkkuv2so</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/290</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43096</id>
    <revision>
      <id>227721</id>
      <parentid>105860</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227721</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="2op3gl135kyh7fnp1ftzaferzdgc0f5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬੮ )}} 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਠੀਕ ਆਖੀ ਜੇ, ਪਰਦਾ ਤਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਬੜਾ ਡਾਢਾ ਭੈੜਾ ਅਟਕਾ ਏ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਈਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਂਹ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਏਗੀ, ਇੱਕ ਪਰਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਲਈ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਹਾਂ ਠੀਕ ਏ ਜੀ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੇ ਨਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧੇਰਾ ਟਿਕਸ ਵੀ ਦੇਣਾ ਪਏ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੋਇਆ! ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਓਸਦਾ ਰਾਹ ਕੀ ਪੁੱਛਣਾ ਹੋਇਆ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਗੱਲ ਤਾਂ ਏਹਾ ਜਾਪਦੀ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਜੇ ਤੁਹਾਡਿਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਵੀ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ, ਕਿ ਸਭ ਕੰਮ ਕਾਜ ਠੀਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਏ? 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਕੋਈ ਮੇਮ ਈ ਕਰੇਗੀ

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ-ਜੇਹੜਾ ਰਾਹੋਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵੇ-ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਵੇਗੀ? ਇੰਸਪਿਕਟਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦਾ ਏ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਅਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ, ਓਹ ਤਿੰਨੀ ਮਹੀਨੀ ਆਉਂਦਾ ਜੇ, ਤੇ ਜਦ ਆਉਂਦਾ ਏ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2op3gl135kyh7fnp1ftzaferzdgc0f5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/291</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43097</id>
    <revision>
      <id>227722</id>
      <parentid>105861</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227722</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1795" sha1="e6yprkf9rib44x7kspuh4t5ndsyltgs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੬੯ )}} 

ਏਹੀ ਆਖਦਾ ਏ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਆਉਣਾ ਡਾਢਾ ਔਖਾ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਵੋਗੇ ਜੋ ਮੇਮ ਏਥੇ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੇਰਾ ਵੀ ਪਾ ਜਾਏ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੌ ਵਿਸਵਾ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਵੇਖ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਨ ਆਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਬੜਾ ਫੈਦਾ ਪੁਚਾਏਗਾ।

{{x-larger|ਜਿਮੀਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਐਨੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਅਸੀ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਭਾਲ ਨ ਹੋਈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਕੁਝ ਫੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। 

{{gap}}ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਅਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁਕਾਈ ਤੇ ਜਰਾ ਕੁ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਝੱਟ ਫੇਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੁਸੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਕਦਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋਵੋਗੇ? ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਕੇ ਰਾਹੋ ਰਾਹ ਲਗੇ ਆਉਂਦੇ ਓ ਤਾਂ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੇਖਕੇ ਝੱਟ ਆਖਦੇ ਓ, 'ਬੁਢੀਏ! ਲਾਂਭੇ ਹੋ।'&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e6yprkf9rib44x7kspuh4t5ndsyltgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/292</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43098</id>
    <revision>
      <id>227723</id>
      <parentid>105863</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227723</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1761" sha1="acki3ot4w8eblbacyxbvjdyjtvnzgy9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੭੦ )}} 

{{x-larger|ਜਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਤੁਸੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚੋਭੜਾ ਕਿਉਂ ਦੇਂਦੇ ਓ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਆਖੀ?

{{x-larger|ਜਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਅਸੀ ਕੀ ਆਖੀਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਮੇਰੀ ਸਮਝੇ ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਏਸ ਗੱਲ ਲਈ ਲਾਨਤਾਂ ਪਾਣ ਲੱਗ ਪਏ ਓ ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈ ਏ।

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਏਹਾ ਗੱਲ ਜਾਪਦੀ ਏ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦੇਂਦੇ ਓ, ਅਸੀ ਓਸ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀ ਕਰੀਏ ਕੁਝ ਨ। ਅਸੀ ਆਪ ਵੀ ਬਹਿ ਕੇ ਇਸ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੁਭ ਜਾਂਦੀ ਏ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪੈਂਦਾ ਏ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਏ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੋਗੇ ਜੋ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਰਦਾ ਜਾਏਗਾ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹਾਂ, ਪਰ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਅਸੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਈ ਇਹ ਨਵਾਂ ਸਬਕ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾ ਸਕਦੇ। ਹਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>acki3ot4w8eblbacyxbvjdyjtvnzgy9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/293</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43099</id>
    <revision>
      <id>227724</id>
      <parentid>105869</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227724</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2033" sha1="lfbprhxl8cs27owf67gy0nr4o88bqyc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੭੧ )}} 

{{x-larger|ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}( ਬੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ) ਠੀਕ ਏ ਜੀ ਠੀਕ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਹੀ ਗੱਲ ਆਖਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬੰਨੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿਓ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਲੈ ਉੱਠੇ ਓ, ਏਹਨਾਂ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਓ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹਾਂ, ਪਰ ਬਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਅਦਬ ਕਰਨਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਣਗੇ? ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਨਹੀਂ ਜੀ, ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਓਗੇ ਕਿੱਥੋਂ? 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸਾਡੀ ਸਮਝੇ ਸਕੂਲੋਂ ਈ ਸਿੱਖਣਗੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹਾਂ, ਪਰ ਜੇ ਸਕੂਲੇ ਨਿਰੇ ਮੁੰਡੇ ਈ ਮੁੰਡੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਓਗੇ? ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਾਨ ਦੇ ਲੈਕ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਨ ਭੇਜੋਗੇ, ਤਾਂ ਓਹ ਫੇਰ ਗ਼ਲੀਜ਼ ਤੇ ਜੈਹਲ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ!

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਏਹ ਔਕੜਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਨੇ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਕੀ ਤੁਸੀ ਇਹ ਖਿਆਲ ਵੀ ਨਹੀਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lfbprhxl8cs27owf67gy0nr4o88bqyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/294</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43102</id>
    <revision>
      <id>227725</id>
      <parentid>105884</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227725</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2368" sha1="eagji6boiq99nrgcsfiq6vb31tudiek" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੭੨ )}} 

ਕਰਦੇ ਕਿ ਜੈਡਾ ਚਿਰ ਤੁਸੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁੱਕਰੇ ਛਪਾਕੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਦੇ ਓ, ਓਡਾ ਚਿਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਟੁਰੀ ਜਾਣਗੀਆਂ ? ਜੇ ਤੁਸੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਓ ਜੋ ਮੁੰਡੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਕਿਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਈ ਇੱਕੋ ਸਕੂਲੇ ਘਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ ਜਿੱਥੇ ਮਾਸਟਰ ( ਤੇ ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਪਾਕੇ ਮਾਸਟਰਾਣੀ ) ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੇ ਕਥਣੀ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਓਹਨਾਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ-ਜੋ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਕੂਲੇ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਨੇ-ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਸਿਖਾਣਗੇ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਘਰ ਜਾਕੇ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਸਿਖਾਣਗੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਜਦ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਓਹਾ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਨਗੀਆਂ ਤੇ ਵੇਖਣਗੀਆਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਹਾਰ, ਵਰਤਦੇ ਨੇ, ਤਾਂ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਹੋ ਜਾਏਗੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗਰ ਚੰਗੀਆਂ ਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਾੜੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਓਹ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨਗੀਆਂ ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਕੇ ਆਦਰ ਤੇ ਮਾਨ ਕਰਾਨ ਦੇ ਲੈਕ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਜਦ ਵੱਡਿਆਂ ਹੋ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਗਭਰੂ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਨ ਤੇ ਕਦਰ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਓਹ ਅੱਗੋਂ ਏਹ ਸਬਕ ਆਪਣਿਆਂ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਣਗੀਆਂ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eagji6boiq99nrgcsfiq6vb31tudiek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/295</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43106</id>
    <revision>
      <id>227726</id>
      <parentid>105873</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227726</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="313" sha1="6bns149caa3xwqyqrzphvmlx0dpaa8i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਪੇਂਡੂ_ਸੁਕਰਾਤ_-_ਐਫ._ਐਲ._ਬ੍ਰੇਨ.pdf
|Page = 295
|bSize = 377
|cWidth = 288
|cHeight = 437
|oTop = 93
|oLeft = 44
|Location = center
|Description = 
}}
﻿
{{center|ਇਕ ਘਰੋਗੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਉਣਾਈ ਦੀ ਸਿਖ੍ਯਾ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6bns149caa3xwqyqrzphvmlx0dpaa8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/296</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43114</id>
    <revision>
      <id>227727</id>
      <parentid>105889</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227727</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2179" sha1="3kj8ucwwo2h504vmcmgyypjuhek9p90" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੭੩ )}} 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਅਕਲ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਪਦੀ ਏ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਜਣ ਲਈ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਝੱਟ ਪੱਟ ਸਕੂਲੇ ਘੋਲ ਕੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਓਹਨਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਜੇਹੜੇ ਲਿਖੇ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨੇ ਇਹ ਆਸ ਕਰਨੀ-ਜੋ ਓਹ ਆਪਣੀਆਂ ਉੱਕੀਆਂ ਜੈਹਲ ਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਗੋਹੇ ਥੱਪਣ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ-ਬੜੀ ਨਵਾਜਬੀ ਏ।

{{gap}}ਭਰਾਵੋ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਆਂ ਕਿ ਸੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਓ। ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਓਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਈ ਸਿੱਖਿਆ, ਤੇ ਓਸ ਦੀ ਯਾਦ ਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਓਹ ਤਾਂ ਬੜੀ ਪਤ ਅਬਰੋ ਵਾਲੀ ਮਾਈ ਹੋਵੇਗੀ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹਾਂ ਓਹ ਸੀ, ਪਰ ਓਹ ਵੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਾਂਗਰ ਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਬੇਲੀਓ! ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵੀ ਓਹਾ ਜਹੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆਂ ਦਿਓਗੇ ਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3kj8ucwwo2h504vmcmgyypjuhek9p90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/297</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43115</id>
    <revision>
      <id>227728</id>
      <parentid>105892</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227728</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1981" sha1="6potfywyv9jfu5m4sw3jxhf1nw0xh6r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੨੭੪)}} 

ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਤੇ ਮਾਨ ਕਰੋਗੇ ਤੇ ਚੌਧਰੀਓ ਤੁਸੀ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਦੇ ਓ, ਮੇਰੇ ਬਾਲ ਵੀ ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਈ ਏਹ ਸਬਕ ਸਿੱਖਦੇ ਨੇ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਅਸੀ ਹਨ ਤਾਂ ਹੋਵੀਏ ਜੇ ਓਹ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਨ ਆਈ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਆ ਕੇ ਸਾਡਿਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਓਸ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਤੇ ਸਿਖਾਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ। ਕੀ ਓਸ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਸੋਹਣਾ ਬਾਲ-ਜੇਹੜੀ ਕਿ ਕੁੜੀ ਸੀ-ਆਪਣੇ ਕੱਛੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੁੱਕੀ ਰੱਖਿਆ, ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾਣ ਤੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ?

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਜੀ ਓਹ ਬਾਲ ਵੀ ਚਮਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸੀ। 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਅਸੀ ਉਸ ਦੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੰਬੂਓਂ ਬਾਹਰ ਖੇਡਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਓਹ ਡਾਢੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਸਨ, ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਬੜੇ ਗਰਮ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਲੈਤੋਂ ਈ ਆਏ ਹੋਣਗੇ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਓ ਬੇਲੀਆ! ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਗਲਤ ਏ। ਓਹ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਏ ਸਨ ਤੇ ਓਹਾ ਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ ਬਣੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6potfywyv9jfu5m4sw3jxhf1nw0xh6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/298</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43116</id>
    <revision>
      <id>227729</id>
      <parentid>105895</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227729</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2252" sha1="mxy47002jfzlusqq0272ctbxmsfbzqz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੭੫ )}} 

ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਘਰੋਗੇ ਕੰਮ ਸਿਖਾਣ ਵਾਲੇ (ਡੂਮੈਸਟਿਕ ਸਕੂਲ) ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਹੀਆਂ ਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਸਿਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਘੱਲੋ ਤੇ ਨਿੱਕਿਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਤੇ ਮਾਨ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਓ। ਜੇ ਤੁਸੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਓ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਲ ਚੰਗੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਜੇਡਾ ਚਿਰ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਨ ਨ ਹੋਵੇਗਾ ਓਹ ਚੰਗੀਆਂ ਹੋ ਈ ਨਹੀਂ ਸੱਕਦੀਆਂ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਬੰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਹੀ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਕੇ ਕਾਬੂ ਕਰਾਂਗੇ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਾਂ ਵੇਖਾਂਗੇ ਜੋ ਓਹ ਸਾਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਘੱਲਣ ਦੇਣ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਏ ਤੇ ਫੇਰ ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਕੂਲ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹਾਂ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਕੂਲ ਚੰਗਾ ਏ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਈਬੰਦ ਇਹ ਦਲੀਲਾਂ ਨ ਮੰਨਣ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਮੈਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਕੋਲ ਲੈ ਚੱਲੋ, ਜੇ ਓਹ ਹੈਣ ਨੇ ਤੇ। ਤੁਸੀ ਆਪਣੀ ਸੁਸਤੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗਣ ਦੀ ਵਾਦੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਝੂਠੀ ਮੂਠੀ ਦੇ ਭਾਈਬੰਦ-ਜੇਹੜੇ ਨਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਨੇ-ਬਣਾ ਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mxy47002jfzlusqq0272ctbxmsfbzqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/299</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43117</id>
    <revision>
      <id>227730</id>
      <parentid>105898</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227730</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1719" sha1="2duk619xwy2oqvp45ontke6vz98xlto" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੭੬ )}} 

ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੁਕਾਂਦੇ । ਬੇਲੀਓ! ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਏਹਨਾਂ ਭਾਈਬੰਦਾਂ ਦਾ ਜ਼ਰਾ ਭਰਮ ਈ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਅਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਈਏ ਜੋ ਕਦੀ ਕਦੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਰਮ ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਏਸ ਖਾਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਬਲਾਦਰੀ ਦੇ ਭਾਈਬੰਦ ਸਾਰੇ ਬੜੇ ਖਿਝੇ ਹੋਏ ਨੇ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀ ਕੁਬਚਨ ਬੋਲਣ ਲਈ ਮਾਫੀ ਦਿਓ।

{{x-larger|ਲੰਬਰਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ, ਤੁਸੀ ਜਦ ਕਦੀ ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਓ ਤਾਂ ਓਹ ਦਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਂ ਸੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਨਹੀਂ! ਸੋ ਵਿੱਚੋਂ ਨੜਿੰਨਵੇਂ ਸੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਹੱਛਾ ਬੇਲੀਓ! ਸਾਹਬ ਸਲਾਮਤ, ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਏਥੇ ਅੱਗੇ ਈ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}ਰਾਮ ਰਾਮ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਰਾਮ ਰਾਮ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2duk619xwy2oqvp45ontke6vz98xlto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/300</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43118</id>
    <revision>
      <id>227731</id>
      <parentid>105908</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227731</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1807" sha1="4amw8feqavvspe23uydffzarpbd9ec9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੨੭੭ )}}

{{center|{{xxx-larger|'''ਵਿਦਾਇਗੀ'''}}}} 

{{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਬੜਾ ਗੰਭੀਰ ਹੋਕੇ ਦਾਰੇ ਆਇਆ। ਓਸ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਸਮਝ ਗਏ ਜੋ ਅੱਜ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਖਰਾਬ ਏ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਧਰੋਂ ਮੁਸ਼ਕ ਆਈ ਏ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੰਦਾ ਬਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਮਿਲਿਆ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਚੌਧਰੀਓ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਏ, ਏਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਲਾ ਬੇਲੀ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਬਾਬਾ ਜੀ! ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੋਏ ਓ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਮੇਰੇ ਵੀ ਬਾਲ ਹੋਏ ਨਾ, ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਤਨ ਲਜਾ ਕੇ ਸਕੂਲੇ ਪਾਣਾ ਏ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਤਨ ਫੇਰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਏ ਤੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਜਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਜਾਣਾ ਮੈਂ ਲਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਧੇਰਾ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰ ਸਕਦਾ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਟੁਰ ਜਾਓਗੇ ਤਾਂ ਮਗਰੋਂ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗੇ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4amw8feqavvspe23uydffzarpbd9ec9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/301</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43119</id>
    <revision>
      <id>227732</id>
      <parentid>105917</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227732</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1989" sha1="jd3bvyu2j6w8kmft022doiwlt60lf9k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੭੮ )}} 

ਗੰਦੇ ਤੇ ਅਜਾਈਂ ਗੁਆਣ ਵਾਲਿਆਂ ਢੰਗਾਂ ਤੇ ਆ ਜਾਵਾਂਗੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਣ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਏ ਜੋ ਸਫਾਈ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਰੋਗਤਾ ਤੇ ਧਨ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਤੇ ਅਜਾਈਂ ਗੁਆਣ ਨਾਲ ਆਦਮੀ ਥੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਏ। ਸੁਚੱਜੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਤੇ ਸੁਖੀ ਘਰ ਤੇ ਤਕੜੇ ਬਾਲ ਹੈ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਠੀਕ ਨੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਈ ਓ ਨਾ ਜੋ ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਢਿੱਲੇ ਮੱਠੇ ਹਾਂ ਤੇ ਕੇਡੇ ਝਗੜਾਲੂ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਲਈ ਏਕਾ ਕਰਨਾ ਕੇਡਾ ਔਖਾ ਏ? 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਓ ਬੇਲੀਓ! ਭੈੜਿਆਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਝੱਟ ਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਓ, ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵਗੇ ਜਾਂਦੇ ਓ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਵਾਢੀਆਂ ਤਰੰਢੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਓ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਆਂਹਦੇ ਓ ਉਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਏ। ਸਾਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ-ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਏ-ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁਰੇਗਾ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਲਕੇ ਏਸ ਨੂੰ ਟੋਰੀ ਜਾਓ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jd3bvyu2j6w8kmft022doiwlt60lf9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/302</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43121</id>
    <revision>
      <id>227733</id>
      <parentid>105928</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227733</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1860" sha1="1w3rf3bogt97pai0j8bbf82hu3g6iad" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੭੯ )}} 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਓਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਰਲ ਮਿਲ ਵਰਤਨ ਵਾਲਿਆਂ (ਕੋਉਪਰੇਟਿਵ) ਨੂੰ ਸੱਦਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਭਾ ਬਣਾਓ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਓਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਏ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਪਹਿਲਾਂ ਸਭਾ ਬਣਾਓ ਤੇ ਫੇਰ ਓਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਿਖੀਆਂ ਨੇ ਓਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਸ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਤੇ ਟੁਰਨਾ ਪਏਗਾ ਤੇ ਜੇ ਨ ਟਰੋਗੇ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਮੈਂਬਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕਰਨਗੇ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਇਹ ਖਿਆਲ ਤੇ ਚੰਗਾ ਏ ਪਰ ਏਹ ਜਾਰੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹੇਗਾ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਰਲ ਮਿਲ ਵਰਤਨ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ( ਕੋਉਪਰੇਟਿਵ ਸਟਾਫ ) ਏਸ ਨੂੰ ਟੋਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਬੰਕ ਟੋਰਦੇ ਨੇ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਚੰਗਾ ਜੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਅਸੀ ਝਟ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹੱਛਾ ਬੇਲੀਓ, ਮੇਰੀ ਫੇਰ ਸਾਹਬ ਸਲਾਮਤ ਜੇ। ਮੈਂ ਕਦੀ ਕਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਢੀ ਤਰੇਢੀ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਸਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ, ਏ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਮਸੋਸ ਏ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1w3rf3bogt97pai0j8bbf82hu3g6iad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/303</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43124</id>
    <revision>
      <id>227734</id>
      <parentid>105937</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:34:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227734</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1873" sha1="tjsufsoocyatisgxuqciksu2jqffgmp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੮o )}} 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ ਉੱਕਾ ਮੁੱਕਾ ਪਲਟ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼, ਨਰੋਏ ਤੇ ਸੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਏ। ਹੱਛਾ ਰੱਬ ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਧਾ ਕਰੇ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੇਤੀ ਮੋੜ ਕੇ ਲਿਆਵੇ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਮੈਂ ਕੋਈ ਛੇਤੀ ਪਰਤਣ ਲਈ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹੱਛਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂ, ਜੇ ਤੁਸੀ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਰਲ ਕੇ ਟੋਰੀਆਂ ਨੇ, ਜਾਰੀ ਰਖੋਗੇ ਤੇ ਫੇਰ ਮੁੜ ਓਸ ਪੁਰਾਣੇ ਗੰਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾ ਡਿਗੋਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਕਰਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਪਰਤ ਕੇ ਆਵਾਂਗਾ। 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਅਸੀ ਵੀ ਮੁੜ ਪੱਕਾ ਅਕਰਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਏ ਜੋ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਅਕਰਾਰ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ, ਫੇਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਓਹੀ ਗੱਲਾਂ ਰਹੀਆਂ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਬੇਲੀਓ! ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਕਈਆਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਤੇ ਮਿਲਣ ਗਿਲਣ ਵਾਲਾ ਆਂ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tjsufsoocyatisgxuqciksu2jqffgmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/304</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43126</id>
    <revision>
      <id>227735</id>
      <parentid>105944</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227735</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1807" sha1="650399amymuq7yy8vahvh2gbr6vtt85" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੮੧ )}} 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਪੱਕਾ ਬਚਨ ਏ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸਾਨੂੰ ਬਚਨ ਦੇ ਸੂਰੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ ਤੇ ਕੀ ਸਾਡੇ ਬਾਲ ਹੁਣ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ?

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਹਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਠੀਕ ਏ। ਜੇ ਤੁਸੀ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿਕੇ ਇਹ ਚਾਨਣਾਂ ਦੁਜਿਆਂ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਚਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਗੁੜਗਾਵੇਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਜਾਏ। ਫੇਰ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪਰਤ ਕੇ ਆਵਾਂਗਾ ਤੇ ਆ ਕੇ ਵੇਖਾਂਗਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਹਾਲ ਚਾਲ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਸੀ ਸਾਡੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦੱਸ ਜਾਓ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਅਸੀ ਤਾਂ ਅਜੇ ਗੋਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਨੀ ਛੁੱਥੀ ਏ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ:-}}ਓ ਬੇਲੀਆ, ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਰਾਹ ਤਾਂ ਬੜਾ ਔਖਾ ਤੇ ਬਿਖੜਾ ਏ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਆਖੀ ਏ। ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਪੈਰ ਚੁੱਕੋ ਕਈ ਔਕੜਾਂ ਤੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਆ ਪੈਂਦੇ ਨੇ, ਫੇਰ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਏ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>650399amymuq7yy8vahvh2gbr6vtt85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/305</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43127</id>
    <revision>
      <id>227736</id>
      <parentid>105950</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227736</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1807" sha1="e41ae1ekb8hvl4s812wrulcg9jh4h8j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੮੨ )}} 

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦੇਸ ਤਾਂ ਹੁਣ ਉੱਕਾ ਸੁਧਰ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਏ। 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਨਹੀਂ ਓ ਬੇਲੀਓ, ਭਾਵੇਂ ਬੜਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਏ, ਪਰ ਅਜੇ ਤਾਂ ਓਥੇ ਬੜਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਏ। ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਜੇ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਓਨੇ ਈ ਮਾਮਲੇ ਪੈਣਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਏ ਜੋ ਮੈਂ ਵੀ ਥੋਹੜੀ ਬਾਹਲੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸੱਕਾਂ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਓਥੇ ਈ ਕਿਧਰੇ ਬਹੁਤਾ ਦਿਲ ਨ ਲਾ ਲਈਓ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਰਤੋ ਈ ਨਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਓ ਉਹ ਜੇ ਸੱਚ ਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ਈ ਲੋੜ ਪਏਗੀ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਕਿਉਂ?

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਪੱਕੀ ਧਾਰ ਲਈ ਏ ਜੋ ਅਸਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਏ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਓ ਜੋ ਜਿੰਨਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਓਨੇ ਈ ਮਾਮਲੇ ਪੇਸ਼ ਪੈਣਗੇ; ਸੋ ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ! ਤੁਸੀ ਛੇਤੀ ਪਰਤਣਾ।

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਤੁਸੀ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣਾ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਅਕਰਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਜੀ ਲਓ ਫੇਰ ਏਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੋਈ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e41ae1ekb8hvl4s812wrulcg9jh4h8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/307</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43128</id>
    <revision>
      <id>227738</id>
      <parentid>105959</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227738</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2164" sha1="dx3urulzynq01br50nawfl8osqfo2p2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੮੪ )}} 

ਪੀਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਏ, ਲੋਕੀ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਢੱਕਕੇ ਰੱਖਦੇ ਨੇ।

{{gap}}ਪਿੱਸੂ ਹੋਲੀ ਜੇਹੀ ਟਪੋਸੀ ਮਾਰਕੇ 'ਯਾਰੋ ਮੇਰਾ ਕੀ ਹਾਲ? ਮੈਨੂੰ ਹਨੇਰੀ ਥਾਂ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਏ ਤੇ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਘਰ ਚਾਨਣੇ ਤੇ ਹਵਾਦਾਰ ਨੇ।'

{{gap}}ਚੂਹਾ ਆਖਣ ਲੱਗਾ 'ਯਾਰਾ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾ ਝੱਟ ਟਪਾ ਲਏਂਗਾ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਮੰਦਾ ਹਾਲ  ਈ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਧਰੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਖੁੱਡ ਵਿੱਚੋਂ ਬੂਥੀ ਕੱਢਾਂ ਤਾਂ ਓਹ ਝਟ ਜ਼ੈਹਰੀਲੀ ਗੈਸ ਮੇਰੀ ਖੁੱਡ ਵਿੱਚ ਵਾੜਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਓਥੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਏਹੀ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਏ। ਦੂਜੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਾਨਣੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖੁਲ੍ਹਦੀਆਂ ਤੇ ਹੁਣ ਹਰ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬਾਰੀਆਂ ਨੇ।' 

{{gap}}ਕੁੱਤਾ 'ਭਊਂ ਭਊਂ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਕਰਾਤ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਏ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੂਹੇ ਚੰਨੇ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮਿਲਦਾ ਏ, ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਏ ਤੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਆ ਸੋਹਣਾ ਪਟਾ ਏ, ਮੈਂ ਘਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਏ, ਚੂਹੇ ਫੜਨੇ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਨੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬੇਲੀ ਹਾਂ। ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਜੈ, ਜੈ, ਜੈ।'

{{gap}}ਓਧਰੋ ਫਹੂੰ ਫਹੂੰ ਕਰਦਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੂਰ ਆ ਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dx3urulzynq01br50nawfl8osqfo2p2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/306</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43130</id>
    <revision>
      <id>227737</id>
      <parentid>105955</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227737</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1822" sha1="p7yync96rddrawey698t8lootk8hwqm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੮੩ )}} 

{{x-larger|ਸੁਕਰਾਤ:-}}ਲਓ ਬੇਲੀਓ, ਸਾਹਬ ਸਲਾਮਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਣ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਰਾਖਾ।

{{x-larger|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ:-}}ਸੁਕਰਾਤ ਜੀ ਸਾਹਬ ਸਲਾਮਤ, ਰੱਬ ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਧਾ ਕਰੇ।

{{center|{{xxx-larger|'''ਛੇਕੜਲਾ ਲੇਖ'''}}}}

{{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਟੁਰ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸਾਰੇ ਖਿੱਲਰ ਗਈ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਜਨੌਰ ਵੀ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਓਸਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਭੂੰ ਭੂੰ ਕਰਕੇ ਮੱਛਰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ 'ਮੈਂ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਜੋ ਓਹ ਟੁਰ ਚੱਲਿਆ ਏ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਵਿਚੋਂ ਏਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੱਲਾ ਜੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹਾਂ।

{{gap}}ਓਹਨਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਛੱਪੜੀਆਂ ਸੁਕਾ ਛੱਡੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਜੇਹੜਾ ਪਾਣੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਕਿਧਰੇ ਖਲੋਤਾ ਹੁੰਦਾ ਏ ਉਸ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਛਿੜਕ ਦੇਂਦੇ ਨੇ, ਸੋ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਆਂਡੇ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਤੇ ਘਰ ਅਜਿਹੇ ਸਾਫ ਤੇ ਚਾਨਣੇ ਨੇ ਤੇ ਨਾ ਈ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਕਿਧਰੇ ਕੂੜਾ ਏ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਰਹਿ ਪਵਾਂ।

{{gap}}ਮੱਖੀ ਆਖਣ ਲੱਗੀ 'ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਏਹਾ ਦੁੱਖ ਏ, ਨਾ ਮੈਂ ਕਿਧਰੇ ਆਂਡੇ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p7yync96rddrawey698t8lootk8hwqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/308</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43131</id>
    <revision>
      <id>227739</id>
      <parentid>105967</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227739</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2222" sha1="palnj9a3abmorwixgqz4s4obluwnwye" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੮੫ )}} 

ਆਖਣ ਲੱਗਾ 'ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਖਾਜਾ ਗਿਆ ਆਇਆ। ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਸਭ ਥਾਂ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਰੱਖਦੇ ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੂੜਾ ਟੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੇ ਨੇ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰਥੇ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ।' 

{{gap}}ਬੰਨੀ ਦੇ ਜਨੌਰ ਵੀ ਜੋ ਕੁਝ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੇ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਤਿੱਤਰ ਬੜੇ ਖਿਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਬੁੱਢੀ ਤਿੱਤਰੀ ਆਖਣ ਲੱਗੀ 'ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾ ਤੇ ਕਾਢਾ ਐਨਾ ਸੰਘਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਅਸੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੁਕ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਂ। ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਹਲ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪਏ ਨੇ ਤੇ ਖੇਤਰ ਅਜਿਹੇ ਸਾਫ ਤੇ ਪੱਧਰੇ ਹੋ ਗਏ ਨੇ ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਫਸਲ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਲੁਕਣ ਦੀ ਕਿਧਰੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀ।' ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਤਿੱਤਰ ਬੋਲਿਆ, 'ਓਸ ਦਾ ਕੀ ਏ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਰਾਤੀਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਓਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਵਣ ਤੇ ਕਰੀਰ ਵੱਢ ਛੱਡੇ ਨੇ ਤੇ ਕਿੱਕਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਓਹਲਾ ਨਹੀਂ। ਰੱਬ ਕਰੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਾ ਫੇਰ ਆਵੇ ਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਕਿਧਰੇ ਦਫਾ ਹੋਵੇ।

{{gap}}ਵਾਹ ਵਾਹ ਕਰਦਾ ਇੱਕ ਤਿਲੀਅਰ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ 'ਜਦੋਂ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਹਲ ਵਗਣ ਲੱਗੇ ਨੇ ਏਹਨਾਂ ਨਾਲ ਤਰਿੱਡੀਆਂ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਆਂਡੇ ਸਾਡੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>palnj9a3abmorwixgqz4s4obluwnwye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/309</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43132</id>
    <revision>
      <id>227740</id>
      <parentid>105973</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227740</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2137" sha1="625wkshv6eujdq6xvhbqo4m0h3l0tnq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੮੬ )}} 

ਛਕਣ ਨੂੰ ਐਨੇ ਨਿਕਲਦੇ ਨੇ ਜੋ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੱਬਰ ਪਾਲਦੇ ਹਾਂ। ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਜੈ।'

{{gap}}ਝੱਟ ਈ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਆ ਵੱਜਿਆ, ਓਹ ਵੀ ਪਿਆ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰਦਾ ਸੀ। 'ਨਿੱਕਿਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਅਸੀ ਮੌਜ ਨਾਲ ਦਿਨੇ ਤਾਂ ਬੰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਂ ਤੇ ਰਾਤੀਂ ਕਮਾਦ ਦੁਪਦੇ ਸਾਂ । ਏਹ ਨਵੇਂ ਕਮਾਦ ਅਜਿਹੇ ਕਰੜੇ ਨੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਬੁੱਢੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਜਦੇ ਈ ਨਹੀਂ। ਨਾਲੇ ਹੁਣ ਓਹਨਾਂ ਬੰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਾ ਤੇ ਬਾਲਣ ਲਈ ਰੱਖ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਨੇ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰ ਲੁਕਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਰੋਜ਼ ਬੇਲੇ ਹੀ ਮੁੜ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ। ਗਊ ! ਗਊ ! ਔਹ ਵੇਖੋ, ਔਹ ਆ ਗਿਆ ਜੇ! ਮੈਨੂੰ ਨੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।

{{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਆਖਣ ਲੱਗਾ 'ਹੱਛਾ ਓ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵੈਰੀਆ, ਅੱਜ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਏਂ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ, ਭੁੱਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।'

{{gap}}ਇੱਕ ਵਹਿੜ ਜਿਦ੍ਹੇ ਮਗਰ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਵੱਛਾ ਸੀ, ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ 'ਇਸ ਚੰਦਰੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਜਾਨ ਛੁੱਟੀ। ਇਹ ਆਖਦਾ ਸੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਉੱਚੇ ਨੇ।' ਲਓ ਹੋਰ ਸੁਣੋ, ਮੈਥੋਂ ਚੰਗੇ ਨੇ? ਮੇਰੇ ਵੱਛੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਤਾਂ ਤੱਕੋ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਸ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>625wkshv6eujdq6xvhbqo4m0h3l0tnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/310</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43137</id>
    <revision>
      <id>227741</id>
      <parentid>105976</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227741</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2298" sha1="a85wbxtlg9f1r56eousjb9t6sussgz7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੮੭ )}} 

ਵੇਰ ਚੱਟਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਅਜੇ ਕਲ੍ਹ ਦੀ ਗੱਲ ਏ ਜੋ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਿਆਂ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਵ੍ਹਾਉਂਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਮੇਰੀ ਨਸਲ ਵੇਖੋ ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਰੋਲ ਹਸਾਰ ਦੀ ਜਾਈ ਹਾਂ।'

{{gap}}ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਬੁੱਢੀ ਗਾਂ ਬੋਲੀ, 'ਚੁੱਪ ਕਰ ਨੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੀਏ ਬੇਅਕਲੇ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਵੱਖੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੁੱਸ ਮਾਰੀ। ਤੂੰ ਏਸ ਲਈ ਨਰੋਲ ਏ ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਕੇ ਹਸਾਰੋਂ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਲ੍ਹ ਦੀ ਜੰਮ ਏਂ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਖ਼ਬਰ ਜੋ ਅੱਗੇ ਸਾਡਾ ਕੀ ਹਾਲ ਸੀ। ਜਰਾ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਖੁਰਲੀ ਵੱਲ ਤਾਂ ਤੱਕ। ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਚਿਕੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਂ, ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਸਾਂ ਤੇ ਚੰਗਾ ਚਾਰਾ ਤਾਂ ਕਦੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਈ ਖਾਂਦੇ ਸਾਂ। ਹੁਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਏ, ਢਿੱਡ ਭਰਕੇ ਖਾਨੇ ਆਂ। ਖਬਰਦਾਰ ਮੂਰਖੇ, ਮੁੜ ਕਦੀ ਭੈੜੀ ਗੱਲ ਮੂਹੋਂ ਕੱਢੀਓ ਈ। ਇਹ ਸੁਕਰਾਤ ਦੀਆਂ ਈ ਬਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਗੋਹਾ ਨਹੀਂ ਬਾਲਦੇ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਂਦੇ ਨੇ। ਜਦੋਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਈ ਏ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਲਹਿਰ ਬਹਿਰ ਹੋ ਗਈ ਏ। ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਥੁੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਆ ਰਲਕੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਜੈ ਆਖੀਏ।'

{{gap}}ਬੁੱਢਾਂ ਖੋਤਾ ਲੱਗਾ ਹੀਂਗਣ, ਜੋ 'ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਚੌਖਾ ਖਾਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਏ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਰੂੜੀਆਂ ਦਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a85wbxtlg9f1r56eousjb9t6sussgz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੇਂਡੂ ਸੁਕਰਾਤ - ਐਫ. ਐਲ. ਬ੍ਰੇਨ.pdf/311</title>
    <ns>250</ns>
    <id>43138</id>
    <revision>
      <id>227742</id>
      <parentid>105985</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227742</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="917" sha1="6gzhhdzez4akg9kgbn2llvxctep6qa8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|( ੨੮੮ )}} 

ਗੰਦ ਨਹੀਂ ਸਾਂਭਣਾ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਨ ਸੁੂਰਾਂ ਦੇ ਧੱਕੇ ਖਾਣੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ।'

{{gap}}ਮੋਰ ਬੋਲਿਆ 'ਚਾਂ ਚਾਂ, ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਰੂੜੀ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਤੋਂ ਬਹਿੰਦਾ ਸਾਂ, ਹੁਣ ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਿਆਂ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਮੈਨੂੰ ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਚੋਗਾ ਪਾਂਦੇ ਨੇ। ਚਾਂ ਚਾਂ ਚਾਂ ਚਾਂ, ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਜੈ।'

{{center|॥ ਸਮਾਪਤ ॥}}
{{dhr|15em}}
&lt;center&gt;{{gap}}{{center|PRINTED BY}} 
{{gap|3em}}S. PRITAM SINGH AT THE 
{{gap|3em}}GURU KHALSA PRESS, AMRITSAR.&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6gzhhdzez4akg9kgbn2llvxctep6qa8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/104</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45126</id>
    <revision>
      <id>227607</id>
      <parentid>120976</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T12:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227607</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="957" sha1="mrvwd2yl3ym4dkn7dt7vp1ml9k3gsgb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿- ਉਹੀ, ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਾਵਿ ਲੋਕ, ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 1979.
 
- ਬਰਾੜ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ, (ਡਾ.), ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਤੰਤ, ਮਦਾਨ ਪਬਲਿਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਪਟਿਆਲਾ, 2000. ਹਿੰਦੀ .
 
- ਨਗੇਂਦ੍ਰ, (ਡਾ.), ਕਾਵਯ-ਬਿੰਬ, ਸੈਂਟਰਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਉਸ, ਦਿੱਲੀ, 1967.
 
- ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਸਿੰਘ, (ਡਾ.), ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਂ ਬਿੰਬ-ਵਿਧਾਨ, ਭਾਰਤੀਯ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਦਿੱਲੀ ਜੁਲਾਈ, 1971.

{{gap}}ਮੈਗਜ਼ੀਨ

- ਜਨ ਸਾਹਿਤ, ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ&lt;noinclude&gt;{{center|102/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mrvwd2yl3ym4dkn7dt7vp1ml9k3gsgb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/105</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45128</id>
    <revision>
      <id>227608</id>
      <parentid>160153</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227608</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2041" sha1="r84m3kul4kse86e7gpdfy1vfs0p6pmo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਜ਼ੈਲਦਾਰਾ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਗੱਲ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰੀਂ ਤੂੰ ਜ਼ੈਲਦਾਰਾ! ਵੇ ਅਸੀਂ ਨਈਂ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ!
ਜ਼ਰਾ ਹੋਸ਼ ਨਾਲ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ! ਵੇ ਅਸੀਂ ਨਈਂ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ!

ਹੋਇਆ ਕੀ, ਜੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸਰਦਾਰੀ ਵੇ
ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਹੈ ਜਾਨੋਂ ਵਧ ਇੱਜ਼ਤ ਪਿਆਰੀ ਵੇ
ਅਸੀਂ ਫੂਕਣੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾ:
{{gap}}ਵੇ ਅਸੀਂ ਨਈਂ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ!

ਗੱਲਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜੋ ਪਾਉਨਾ ਏ ਬੁਝਾਰਤਾਂ
ਜਾਣ ਦੀ ਹਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ
ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ
{{gap}}ਵੇ ਅਸੀਂ ਨਈਂ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ!

ਚੱਕਣਾ ਚਕਾਉਣਾ ਨਾ ਹੀ ਡੋਲ੍ਹਣਾ ਵਗਾੜਣਾ
ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮੱਥਾ ਕਿਸੇ ਔਂਤਰੇ ਦਾ ਸਾੜਣਾ
ਤੇਰਾ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਲੱਥਦਾ ਨਈ ਪਾਰਾ-
{{gap}}ਵੇ ਅਸੀਂ ਨਈਂ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ!

ਤੱਕੇ ਸਾਡੀ ਹਵਾ ਵੱਲੇ ਕੀਹਦੀ ਏ ਮਜ਼ਾਲ ਵੇ
ਅਸੀਂ ਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸਾਰੀ ਜੈਤੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੇ
ਐਵੇਂ ਹੋਰ ਨਾ ਕਰਾ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਰਾ
{{gap}}ਵੇ ਅਸੀਂ ਨਈਂ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ!

ਗੱਲ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰੀਂ ਤੂੰ ਜ਼ੈਲਦਾਰਾ
{{gap}}ਵੇ ਅਸੀਂ ਨਈਂ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ!

ਜ਼ਰਾ ਹੋਸ਼ ਨਾਲ ਬੋਲੀਂ ਤੂੰ ਦੁਬਾਰਾ!
{{gap}}ਵੇ ਅਸੀਂ ਨਈਂ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ!
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|105/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r84m3kul4kse86e7gpdfy1vfs0p6pmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/106</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45130</id>
    <revision>
      <id>227609</id>
      <parentid>160154</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227609</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2926" sha1="55kzswgiuveiqpbmwr3ehhldy4v19hm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਧੀਆਂ ਕਰ ਚੱਲੀਆਂ ਸਰਦਾਰੀ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਚਾਰ ਦਿਨ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣ ਕੇ, ਲਾਕੇ ਸੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ 'ਚ ਤਾਰੀ
ਆਹ ਲੈ ਮਾਏਂ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ, ਧੀਆਂ ਕਰ ਚੱਲੀਆਂ ਸਰਦਾਰੀ!

ਡਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੂੰਜ ਵਿੱਛੜੀ, ਉਡੀ ਜਾਂਦੀ ਵੀ ਵਿਚਾਰੀ ਕੁਰਲਾਵੇ
ਧੀਆਂ ਗਊਆਂ, ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਅੰਮੜੀਏ ਜਾਵੇ
ਕਲ੍ਹ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਿਆ, ਅਜ ਖੁਸ ਗਈ ਹਕੂਮਤ ਸਾਰੀ
{{gap}}ਆਹ ਲੈ ਮਾਏਂ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ..........

ਅੱਛਾ! ਸੁਖੀ ਵਸੇ ਅੰਮੀਏਂ, ਮੇਰੇ ਰਾਜੇ ਬਾਬਲ ਦਾ ਖੇੜਾ
ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਨਿੱਤ ਆਉਣਾ, ਸਾਡਾ ਵੱਜਣਾ ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਗੇੜਾ
ਧੀਆਂ ਪਰਦੇਸਣਾਂ ਦੀ, ਹੁੰਦੀ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਉਡਾਰੀ!
{{gap}}ਆਹ ਲੈ ਮਾਏਂ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ...........

ਬਾਪੂ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਸਦਕਾ, ਅਸੀਂ ਰੱਜ ਰੱਜ ਪਹਿਨਿਆ ਹੰਢਾਇਆ
ਪੱਗ ਤੇਰੀ ਰੱਖੀ ਸਾਂਭ ਕੇ, ਇਹਨੂੰ ਦਾਗ਼ ਨਈਂ ਹਵਾ ਜਿੰਨਾ ਲਾਇਆ
ਇੱਕ ਰਾਤ ਹੋਰ ਰੱਖ ਲੈ, ਜਾਵਾਂ ਬਾਬਲਾ ਤਿਰੇ ਬਲਹਾਰੀ।
{{gap}}ਆਹ ਲੈ ਮਾਏਂ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ........

ਵੀਰਾ ਵੇ ਮੁਰੱਬੇ ਵਾਲਿਆ! ਤੈਨੂੰ ਭਾਗ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਲਾਵੇ
ਅੱਛਾ! ਭਾਬੀ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਈਂ, ਸਾਡੇ ਐਵੇਂ ਸੀ ਕੂੜ ਦੇ ਦਾਅਵੇ
ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਰਹੀ, ਅਜ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਗਈ ਮੈਂ ਹਾਰੀ
{{gap}}ਆਹ ਲੈ ਮਾਏਂ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ........

ਆਉ ਸਈਉ! ਆਉ! ਮਿਲ ਲਉ! ਮੁੜ ਕੱਠਿਆਂ ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਬਹਿਣਾ
ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗਰਾ ਸਦਾ ਬੈਠ ਨਾ ਜੈਤੋ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ
ਵੱਡੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੀਉ! ਤੁਹਾਡੀ ਚਾਰ ਕੁ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ
{{gap}}ਆਹ ਲੈ ਮਾਏਂ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ..........

ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣ ਕੇ, ਲਾਕੇ ਸੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ 'ਚ ਤਾਰੀ
ਆਹ! ਲੈ ਮਾਏਂ ਸਾਂਭ ਕੁੰਜੀਆਂ, ਧੀਆਂ ਕਰ ਚੱਲੀਆਂ ਸਰਦਾਰੀ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|104/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>55kzswgiuveiqpbmwr3ehhldy4v19hm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/107</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45132</id>
    <revision>
      <id>227610</id>
      <parentid>160155</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:14:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227610</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1873" sha1="cggg4bu5f7zd7sbc4olp2rzwlkrre7t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਰਾਂਝਣਾ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਤੇਰੀ ਦੀਦ ਬਾਥੋਂ ਅੱਖੀਆਂ ਤਿਹਾਈਆਂ ਰਾਂਝਣਾ!
ਸਾਥੋਂ ਝੱਲੀਆਂ ਨਾ ਜਾਣ, ਇਹ ਜੁਦਾਈਆਂ ਰਾਂਝਣਾ

ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਬਗ਼ੈਰ, ਚੈਨ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਨਾ ਆਵੇ
ਚੰਨਾ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰੁੱਤ, ਸਾਨੂੰ ਵੱਢ ਵੱਢ ਖਾਵੇ!
ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਭੁੱਲ ਕੇ ਮੈਂ ਲਾਈਆਂ ਰਾਂਝਣਾ!
{{gap}}ਸਾਥੋਂ ਝੱਲੀਆਂ ਨਾ ਜਾਣ..........

ਅਸੀਂ ਹੋ ਗਏ ਸ਼ੁਦਾਈ, ਤੇਰੀ ਆਸ਼ਕੀ ਦੇ ਮਾਰੇ
ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਸੁਹਣਿਆਂ, ਪਰਾਏ ਲੱਗੇ ਪਿਆਰੇ
ਸਾਨੂੰ ਲਾਉਣੀਆਂ-ਬੁਝਾਉਣੀਆਂ ਨਾ ਆਈਆਂ ਰਾਂਝਣਾ
{{gap}}ਸਾਥੋਂ ਝੱਲੀਆਂ ਨਾ ਜਾਣ ...........

ਕਦੀ, ਆਕੇ ਵੇਖੇਂ ਅੱਖੀਂ, ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦ ਕੁਰਲਾਉਂਦੀ
ਦਿਨੇਂ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਰਾਤੀਂ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ
ਅਸੀਂ ਯੁੱਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਘੜੀਆਂ ਬਿਤਾਈਆਂ ਰਾਂਝਣਾ
{{gap}}ਸਾਥੋਂ ਝੱਲੀਆਂ ਨਾ ਜਾਣ.........

ਸਾਡੇ ਚਾਅਵਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛ, ਕਿੱਦਾਂ ਹੋਏ ਬੇ-ਕਰਾਰ
ਤੇਰੇ ਰੋਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਰੀਂ! ਕੇਰਾਂ ਆਕੇ, ਝਾਤੀ ਮਾਰ
ਤੈਨੂੰ ਚੇਤੇ ਆਉਣ ਤੇਰੀਆਂ ਉਕਾਈਆਂ ਰਾਂਝਣਾ
{{gap}}ਸਾਥੋਂ ਝੱਲੀਆਂ ਨਾ ਜਾਣ.........
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|107/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cggg4bu5f7zd7sbc4olp2rzwlkrre7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/108</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45134</id>
    <revision>
      <id>227611</id>
      <parentid>160156</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:14:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227611</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2265" sha1="1is3vwi21ghqa7mymb62pswyz11mbb5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਮਾਹੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੇਰੀ ਮਾਹੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ ਲੜਾਈ ਅੜੀਉ!
ਨੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੱਚ ਗਈ ਦੁਹਾਈ ਅੜੀਉ!

ਭੈੜਾ ਨਿੱਕੀ ਨਿੱਕੀ ਗੱਲੇ ਪਾਈ ਰੱਖਦੈ ਕਲੇਸ਼
ਨਾ ਮੈਂ ਡੋਲ੍ਹਾਂ ਨਾ ਵਗਾੜਾਂ ਗਾਲ਼ਾ ਕੱਢਦੈ ਹਮੇਸ਼
ਕਿੱਥੋਂ ਤੀਕ ਰੱਖੇ ਅਗਲਾ ਸਮਾਈ ਅੜੀਉ!
{{gap}}ਨੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ..........

ਕਲ੍ਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ, ਉਹਦੇ ਸਾਮਣੇ ਅਖੀਰ
ਦਿੱਤੇ ਮੋੜਵੇਂ ਜਵਾਬ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੂ ਲਖੀਰ
ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਅੜਬਾਈ ਅੜੀਉ
{{gap}}ਨੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ.........

ਉਹਨੇਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਬੁਲਾਇਆ, ਮੈਂ ਭੀ ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਗੱਲ
ਉਹਦਾ ਲੱਛ ਵੀ ਨਾ ਲੱਥਾ, ਲੱਥਾ ਮੇਰਾ ਵੀ ਨਾ ਝੱਲ
ਰੋਟੀ ਮੈਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮ ਤੀਕ ਨਾ ਪਕਾਈ ਅੜੀਉ
{{gap}}ਨੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ .........

ਉਹ ਤਾਂ ਸੁੱਤਾ ਜਾ ਚੁਬਾਰੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਸੁੱਤੀ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ
ਉਹ ਵੀ ਅਵਾਜ਼ਾਰ ਹੋਇਆ, ਹੋਈ ਮੈਂ ਵੀ ਬੜੀ ਜ਼ਿਚ
ਨੀਂਦ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਆਈ ਅੜੀਉ
{{gap}}ਨੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ.........

ਰਾਤੀਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ, ਰਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਬੁਖ਼ਾਰ
ਬੱਸ ਓਸੇ ਵੇਲ਼ੇ ਉਹਨੇ, ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਹੱਥਿਆਰ!
ਆਪੇ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਜੈਤੋ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਅੜੀਉ!
{{gap}}ਨੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ........

ਮੇਰੀ ਮਾਹੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ ਲੜਾਈ ਅੜੀਉ
ਨੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੱਚ ਗਈ ਦੁਹਾਈ ਅੜੀਉ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|106/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1is3vwi21ghqa7mymb62pswyz11mbb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/109</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45136</id>
    <revision>
      <id>227612</id>
      <parentid>160157</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227612</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2782" sha1="t3il7afbx24de59cfwpi2mi0v4jqjob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਆਇਆ ਨਾ ਜਵਾਬ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਆਇਆ ਨਾ ਜਵਾਬ ਢੋਲ ਦਾ, ਹਾਏ! ਹੁਣ ਕੀ ਯਤਨ ਬਣਾਵਾਂ
ਨੀ ਇੱਕ ਚਿੱਤ ਇੰਜ ਕਰਦੈ, ਚਿੱਠੀ ਦੂਸਰੀ ਲਿਖਾ ਕੇ ਪਾਵਾਂ
{{gap}}ਆਇਆ ਨਾ ਜਵਾਬ ਢੋਲ ਦਾ

ਚਿੱਠੀ ਮੇਰੇ ਮਾਹੀ ਦੀ ਮੈਂ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਉਡੀਕੀ ਨੀ।
ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਹੋਊ ਮੇਰੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਲੀਕੀ ਨੀ।
ਹਿੱਕ ਨਾਲ ਲਾਕੇ ਚਿੱਠੀ ਲੇਟ ਜਾਂ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ,-
{{gap}}-ਮਾਹੀ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਭੁੱਲ ਜਾਵਾਂ, ਨੀ ਇੱਕ ਚਿੱਤ ਇੰਜ ਕਰਦੈ .....

-ਓਦੋਂ ਦਾ ਨਾ ਆਇਆ, ਲੱਗੀ ਜਦੋਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੀ
ਮੱਚ ਕੇ ਮਰੇ ਓਹ, ਜੀਹਨੇਂ ਲਾਮ ਇਹ ਲੁਆਈ ਨੀ
ਲੱਭ ਜਾਵੇ ਟੁੱਕੜਾ ਤਾਂ ਪੁੱਛਾਂ ਮੈਂ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਹਨੂੰ 
{{gap}}-ਚੀਰ ਕੇ ਜਾਂ ਕਾਲਜਾ ਵਖਾਵਾਂ-ਨੀ ਆਇਆ ਨਾ ਜਵਾਬ.....

ਰੋਈ ਰੋਈ ਜਾਵਾਂ ਜੀ ਸੁਕਾ ਲਿਆ ਹੈ ਪਿੱਤਾ ਮੈਂ
ਅੱਗ ਲਾਕੇ ਫੂਕਾਂ ਭੈੜਾ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਮੈਂ
ਨਾਵਾਂ ਕਟਵਾਕੇ ਆ ਜਏ, ਭੁੱਖੀ ਰਹਿ ਕੇ ਕੱਟ ਲਾ ਮੈਂ-
{{gap}}-ਲੱਖ ਲੱਖ ਸ਼ੁਕਰ ਮਨਾਵਾਂ-ਨੀ ਆਇਆ ਨਾ ਜਵਾਬ ਢੋਲ ਦਾ.....

ਭੇਜਿਆ ਨਾ ਉਹਨੇ ਮੇਰੀ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨੀ।
ਸੁੱਖ ਰੱਖੇ ਰੱਬ, ਰਾਤੀਂ ਭੈੜਾ ਆਇਐ ਖ਼ਾਬ ਨੀ।
ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੇ, ਲਿਖ ਹੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ-
{{gap}}-ਕਿਧਰੇ ਗ਼ਲਤ ਸਿਰਨਾਵਾਂ-ਨੀ ਆਇਆ ਨਾ ਜਵਾਬ ਢੋਲ.....

ਚਿੱਠੀ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਜਏ ਕਿਤੇ ਚੰਨ ਦਾ ਦੀਦਾਰ ਨੀ
ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਠੀ ਲਾਕੇ ਚੁੰਮਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀ
ਲਿਖਿਆ ਜੇ ਹੋਵੇ ਕਿਤੇ, ਆਊਂਗਾ &quot;ਫਲਾਨੇ ਦਿਨ&quot;
{{gap}}-ਫੇਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਫੁੱਲੀ ਨਾ ਸਮਾਵਾਂ-ਨੀ ਆਇਆ ਨਾ ਜਵਾਬ .....

ਹਾਏ! ਹੁਣ ਕੀ ਮੈਂ ਯਤਨ ਬਣਾਵਾਂ
ਨੀ ਇੱਕ ਚਿੱਤ ਐਂ ਕਰਦੈ, ਚਿੱਠੀ ਹੋਰ ਮੈਂ ਲਿਖਾ ਕੇ ਪਾਵਾਂ
ਆਇਆ ਨਾ ਜਵਾਬ ਢੋਲ ਦਾ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|109/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t3il7afbx24de59cfwpi2mi0v4jqjob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/110</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45138</id>
    <revision>
      <id>227613</id>
      <parentid>160158</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227613</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1737" sha1="0kypwd51w3azxy0tcg6qgrn23gdahj4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਵੰਗ ਅੜੀਓ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੁਤੀ ਉੱਠੀ ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ, ਹੋ ਗਈ ਦੰਗ ਅੜੀਉ!
ਟੁੱਟੀ ਪਈ ਸੀ ਵਛਾਉਣੇਂ ਉੱਤੇ ਵੰਗ ਅੜੀਉ!

ਇੱਲਤੀ ਨਿਗਾਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਸੀ
ਹੱਥੀਂ ਪਾਲ਼ੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਫੁੰਕਾਰੇ ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਸੀ
ਮੇਰਾ ਥੱਕਿਆ ਪਿਆ ਸੀ ਅੰਗ ਅੰਗ ਅੜੀਉ!
ਟੁੱਟੀ ਪਈ ਸੀ ਵਛਾਉਣੇਂ..............

ਲੱਖ ਭਾਵੇਂ ਮਾਘ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ
ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਫੇਰ ਵੀ ਪਸੀਨਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ
ਲੱਗਾ ਫਿਕਾ ਫਿੱਕਾ ਬੁਲ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਅੜੀਉ!
ਟੁੱਟੀ ਪਈ ਸੀ ਵਛਾਉਣੇਂ...............

ਉਡੀਆਂ ਉਮੰਗਾਂ, ਲਾਈਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ
ਸਹੁਰੀਂ ਹੋਕੇ ਆਈਆਂ ਜਾਣੋ ਸੱਧਰਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ
ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੋਲੋਂ ਆਈ ਸੰਗ ਅੜੀਉਂ
ਨੀ ਟੁੱਟੀ ਪਈ ਸੀ ਵਛਾਉਣੇਂ ...........

ਸ਼ਹਿਤ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਜਾਣੋਂ ਗੁੰਗੇ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੇ
ਡੋਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਗੁੱਡੀ ਪਹੁੰਚੀ ਅਸਮਾਨ ਤੇ
ਬਿਨਾ &quot;ਲਾਟ&quot; ਤੋਂ ਹੀ ਭੁੱਜਿਆ ਪਤੰਗ ਅੜੀਉ
ਨੀ ਟੁੱਟੀ ਪਈ ਸੀ ਵਛਾਉਣੇਂ ਉਤੇ ਵੰਗ ਅੜੀਉ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|108/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0kypwd51w3azxy0tcg6qgrn23gdahj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/111</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45140</id>
    <revision>
      <id>227614</id>
      <parentid>160159</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227614</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1865" sha1="cflre8ebk9ry9bib6copudzq7594aje" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|15em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਬੰਦ ਕਰੋ ਇਹ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਬੰਦ ਕਰੋ ਇਹ ਪੁੱਠੀਆਂ ਰਸਮਾਂ-ਕਿਉਂ ਜਾਨਾਂ ਤੜਪਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਤੰਦੀਆਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਨੇ

ਇਸ ਦਹੇਜ਼ ਦੀ ਭੇਟਾ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਜੋਬਨ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ
ਖਾ ਖਾ ਜ਼ਹਿਰ ਤੜਪ ਕੇ ਮਰੀਆਂ, ਬਿਨਾ ਦੋਸ਼ ਮੁਟਿਆਰਾਂ
ਕਈਆਂ ਨੇ ਪਿੰਡੇ ਨੂੰ ਅਪਣੇ, ਆਪੇ ਅੱਗਾਂ ਲਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਤੰਦੀਆਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਤੜਪਾਈਆਂ ਨੇ

ਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਪੱਲੂ ਪਾਕੇ ਜਿਹੜਾ ਲੜਕੀ ਦੇਵਣ ਆਇਐ
ਉਸ ਦਾ ਖੀਸਾ ਫੋਲ ਰਹੇ ਹੋ, ਕੀ ਕੁਝ ਨਕਦ ਲਿਆਇਐ
ਇਹ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵੇਖ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਖੀਆਂ ਨਾ ਸ਼ਰਮਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਤੰਦੀਆਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਤੜਪਾਈਆਂ ਨੇ

ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਜਿਹੜਾ ਰਖਦੈ, ਉਸ ਦਾ ਗਲ਼ ਨਾ ਕੱਟੋ।
ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਕੇ, ਪੁੱਤ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਾ ਵੱਟੋ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦਿੰਦੀਐਂ-ਅੱਜ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤ੍ਰਿਹਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਤੰਦੀਆਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਤੜਪਾਈਆਂ ਨੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|111/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cflre8ebk9ry9bib6copudzq7594aje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/112</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45142</id>
    <revision>
      <id>227615</id>
      <parentid>160160</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227615</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1834" sha1="cmq513m7yucxiwsbw7hb9ea8znlfry5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਪੰਜਾਬਣ ਮੁਟਿਆਰੇ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਤੇਰੇ ਲੰਮੇ ਲੰਮੇ ਵਾਲ ਪੰਜਾਬਣ ਮੁਟਿਆਰੇ
ਤੂੰ ਤੁਰੇਂ ਮਜ਼ਾਜਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬਣ ਮੁਟਿਆਰੇ

ਤੇਰੇ ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਮਾਨ ਬਹਾਰਾਂ ਦੇ
ਤੇਰੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੇਡਣ ਹਾਸੇ ਪਿਆਰਾਂ ਦੇ
ਤੇਰੀ ਹਰ ਇੱਕ ਅਦਾ ਕਮਾਲ! ਪੰਜਾਬਣ ਮੁਟਿਆਰੇ!
{{gap}}ਤੂੰ ਤੁਰੇਂ ਮਜ਼ਾਜਾਂ ਨਾਲ.............

ਤੇਰੇ ਹਾਸੇ ਚੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋਆਂ ਕਿਰ ਕਿਰ ਪੈਣ ਕੁੜੇ
ਸਾਨੂੰ ਮਸਤ ਬਣਾ ਗਏ, ਮਸਤ ਸ਼ਰਾਬੀ ਨੈਣ ਕੁੜੇ
ਤੇਰੀ ਜ਼ੁਲਫ਼, ਹੁਸਨ ਦਾ ਜਾਲ ਪੰਜਾਬਣ ਮੁਟਿਆਰੇ
{{gap}}ਤੂੰ ਤੁਰੇਂ ਮਜ਼ਾਜਾਂ ਨਾਲ..........

ਤੇਰੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਦੂ ਭਰਿਐ ਕੁਦਰਤ ਨੇ
ਤੈਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਲਈ ਹੈ ਪੈਦਾ ਕਰਿਐ ਕੁਦਰਤ ਨੇ
ਤੂੰ ਨਖ਼ਰੇ, ਰਤਾ ਸੰਭਾਲ ਪੰਜਾਬਣ ਮੁਟਿਆਰੇ!
{{gap}}ਤੂੰ ਤੁਰੇਂ ਮਜ਼ਾਜਾਂ ਨਾਲ...........

ਤੇਰੇ ਸਾਹਵੇਂ ਚੰਨ ਦਾ ਚਾਨਣ ਭੀ ਸ਼ਰਮਾਂਦਾ ਹੈ
ਅਸੀਂ ਦਿਲ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਰਾਨੇ ਵਜੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ
ਨਾ ਮੂੰਹ ਤੇ ਰੱਖ ਰੁਮਾਲ ਪੰਜਾਬਣ ਮੁਟਿਆਰੇ
{{gap}}ਤੂੰ ਤੁਰੇਂ ਮਜ਼ਾਜਾਂ ਨਾਲ................
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|110/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmq513m7yucxiwsbw7hb9ea8znlfry5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/113</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45144</id>
    <revision>
      <id>227616</id>
      <parentid>160161</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227616</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1808" sha1="ln1t44mqtcnt8oaw3rmm7cwiirbd15i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|10em}}
{{center|{{larger|'''ਵਣਜਾਰਾ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਆਇਆ ਪਿੰਡ 'ਚ ਸੁਣੀਂਦੈ ਵਣਜਾਰਾ;
{{gap|4em}}-ਨੀ ਸਦ ਲਿਆ ਨਨਾਣੇਂ ਰਾਣੀਏਂ
ਆਪੇ ਸਾਂਭ ਲਊ ਮੈਂ ਕੰਮ-ਧੰਦਾ ਸਾਰਾ
{{gap|4em}}-ਨੀ ਸਦ ਲਿਆ ਨਨਾਣੇਂ ਰਾਣੀਏਂ

{{gap}}ਇਹ ਤਾਂ ਵਣਜਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਜਾਪੇ ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ
{{gap}}ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੁਣੀਂਦੈ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ
{{gap}}ਲਾਗਲੀ ਗਲ਼ੀ ਚੋਂ ਹੋਕਾ ਓਸ ਦਾ ਪਛਾਣਿਆ ਮੈਂ,
{{gap|4em}}-ਕੋਠੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ,
{{gap|4em}}-ਨੀ ਸੱਦ ਲਿਆ ਨਨਾਣੇਂ.......

{{gap}}ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਇਹ ਤੋਂ ਚੂੜੀਆਂ
{{gap}}ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਕਿੱਦਾਂ ਨਾ ਮੰਗਾਵੇ ਇਹ ਤੋਂ ਚੂੜੀਆਂ
{{gap}}ਇਹ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ, ਮੰਗ ਹੈ ਵਲੈਤ ਵਿੱਚ,
{{gap|4em}}-ਏਥੇ ਕੀ ਆ ਗਿਆ ਵਿਚਾਰਾ,
{{gap|4em}}-ਨੀ ਸੱਦ ਲਿਆ ਨਨਾਣੇਂ.......

{{gap}}ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਟੁਕੜਾ ਮੰਗਾਉਂਦੈ ਕਿੱਥੋਂ ਮਾਲ ਨੀ!
{{gap}}ਇਕ ਨਾਲੋਂ ਦੂਜੀ ਵੰਗ ਪੁੱਜ ਕੇ ਕਮਾਲ ਨੀ!
{{gap}}ਏਸੇ ਦੀਆਂ ਵੰਗਾਂ ਚੋਂ ਨਮੂਨੇ ਨਿੱਤ ਕੱਟਦਾ ਹੈ,
{{gap|4em}}ਸਾਡਾ ਜੈਤੋ ਵਾਲਾ ਸੁਨਿਆਰਾ।
{{gap|4em}}ਨੀ ਸੱਦ ਲਿਆ ਨਨਾਣੇਂ .....
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|113/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ln1t44mqtcnt8oaw3rmm7cwiirbd15i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/114</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45145</id>
    <revision>
      <id>227617</id>
      <parentid>160162</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227617</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1352" sha1="06ir4f3p7za7wr2i389s59872c91cqf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{Block center|&lt;poem&gt;ਤੱਕ ਉਸ ਮਾਂ ਬਾਪ ਦੇ ਵੱਲੇ ਜੇ ਮੁਨੱਖਤਾ ਪਿਆਰੀ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾਜ ਬਿਨਾਂ ਧੀ ਬੈਠੀ ਰਹੇ ਕੁਆਰੀ
ਸ਼ਰਮ-ਹਯਾ ਦੀਆਂ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰੋ! ਆਮ-ਬੋਲੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਤੰਦੀਆਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਤੜਪਾਈਆਂ ਨੇ

ਆਪਣੇਂ ਹੱਥੀ ਸਾੜ ਜਵਾਨੀ ਨਹੀਂਉਂ ਕੱਖ ਥਿਆਉਣਾਂ
ਮਰਦੇ ਮਰਦੇ ਮਰ ਜਾਉਗੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਆਉਣਾਂ
ਦੀਪਕ-ਭਾਵੇਂ ਬੁਰੀਆਂ ਲੱਗਣ: ਸੱਚੀਆਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਤੰਦੀਆਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਨੇ
{{gap|4em}}ਕਿਉਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਤੜਪਾਈਆਂ ਨੇ

{{gap}}ਬੰਦ ਕਰੋ! ਬੰਦ ਕਰੋ-ਬੰਦ ਕਰੋ!
{{gap}}ਬੰਦ ਕਰੋ ਇਹ ਪੁੱਠੀਆਂ ਰਸਮਾਂ
{{gap}}ਕਿਉਂ ਜਾਨਾਂ ਤੜਪਾਈਆਂ ਨੇ!
{{gap}}ਕਿਉਂ ਤੰਦੀਆਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਨੇ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|112/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>06ir4f3p7za7wr2i389s59872c91cqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/115</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45146</id>
    <revision>
      <id>227618</id>
      <parentid>160164</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227618</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="hsvk2q27b1cv82v0rotd7e1c7vhzjah" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਨੀ ਅੜੀਏ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਹੁਸਨ ਤਿਰੇ ਨੇ ਜਾਦੂ ਕੀਤਾ, ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਕਸੂਰ ਨੀ ਅੜੀਏ!
{{gap}}ਦਿਲ ਹੋਇਐ ਮਜਬੂਰ ਨੀ ਅੜੀਏ!

{{gap}}ਬਿਜਲੀ ਹਨ ਇਹ ਸ਼ੋਖ਼ ਅਦਾਵਾਂ
{{gap}}ਮੈਂ ਕੀ ਦਸ ਇਲਾਜ ਬਣਾਵਾਂ
{{gap}}ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-
{{gap|4em}}-ਤੱਕਣ ਸਾਰ ਸਰੂਰ ਨੀ ਅੜੀਏ!
{{gap|4em}}ਦਿਲ ਹੋਇਐ.........

{{gap}}ਰੂਪ ਜਦੋਂ ਭਰਦੈ ਅੰਗੜਾਈ
{{gap}}ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ਼ਕ ਸ਼ੁਦਾਈ
{{gap}}ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ, ਸੋ ਤੁਹਮਤ ਲਾ ਦੇ-
{{gap|4em}}ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਮੰਨਜ਼ੂਰ ਨੀ ਅੜੀਏ
{{gap|4em}}ਦਿਲ ਹੋਇਐ ਮਜ਼ਬੂਰ
{{gap|4em}}ਨੀ...........

{{gap}}ਨਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜਾਮ ਪਿਲਾਦੇ
{{gap}}ਮੇਰਾ ਲੂੰ ਲੂੰ ਮਸਤ ਬਣਾ ਦੇ
{{gap}}ਰਬ ਦੇ ਬੂਹੇ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਕੇ-
{{gap|4em}}ਆਇਆ ਤਿਰੇ ਹਜ਼ੂਰ ਨੀ ਅੜੀਏ
{{gap|4em}}ਦਿਲ ਹੋਇਐ ਮਜ਼ਬੂਰ.......

{{gap}}ਇਕ ਤੇਰੀ ਮਦਹੋਸ਼ ਜਵਾਨੀ
{{gap}}ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ
{{gap}}ਇਸ ਦੀਪਕ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤਿਰੇ ਨੇ-
{{gap|4em}}-ਕਰ ਦਿੱਤੈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਨੀ ਅੜੀਏ।
{{gap|4em}}ਦਿਲ ਹੋਇਐ ਮਜ਼ਬੂਰ ......&lt;/poem&gt;}}

ਨੋਟ-ਇਸ ਗੀਤ ਦੀ ਰਦੀਫ਼-ਨੀ ਅੜੀਏ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁਹਣੀਏਂ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।&lt;/br&gt;
-ਜੈਤੋਈ&lt;noinclude&gt;{{center|115/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hsvk2q27b1cv82v0rotd7e1c7vhzjah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/116</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45149</id>
    <revision>
      <id>227619</id>
      <parentid>160163</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227619</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1048" sha1="by7s4thq7vl61teex22tgjezse4ftxb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਤੱਕ ਲੈ ਨਨਾਣੇਂ ਬਾਹਵਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਨੇ ਨੰਗੀਆਂ
ਵੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਨਹੀਉਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਉਮੰਗ ਵੀ ਛਣਾਟੇ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀ ਹੈ,
{{gap|4em}}-ਅੱਖੀਆਂ 'ਚ ਬੱਝਦੈ ਤਰਾਰਾ!
{{gap|4em}}ਨੀ ਸੱਦ ਲਿਆ ਨਨਾਣੇਂ.....

ਬੀਬੀਆਂ ਨਨਾਣਾਂ ਐਨੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀਆਂ
ਬੇਬੇ ਹੋਰੀਂ ਖੇਤੋਂ ਕਿਤੇ ਹੋਂਣ ਭੀ ਨਾ ਆਉਂਦੀਆਂ
ਦੱਸਕੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਗੁੱਤ ਨਾ ਪਟਾਦੀਂ ਮੇਰੀ,
{{gap|4em}}-ਉਹਦਾ ਤਾਂ ਸੁਭਾਅ ਹੈ ਸ਼ੱਕੀ ਭਾਰਾ
{{gap|4em}}ਨੀ ਸੱਦ ਲਿਆ ਨਨਾਣੇਂ ਰਾਣੀਏਂ!
{{gap|4em}}ਆਇਆ ਪਿੰਡ 'ਚ ਸੁਣੀਂਦੈ ਵਣਜਾਰਾ!
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|114/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>by7s4thq7vl61teex22tgjezse4ftxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/117</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45151</id>
    <revision>
      <id>227620</id>
      <parentid>160165</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227620</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1557" sha1="6shfghxgrv9ttv224ahvn20s30emmv3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਛੱਲਾ ਪਿੱਤਲ ਦਾ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੇ ਗਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮਾਹੀ ਛੱਲਾ ਪਿੱਤਲ ਦਾ,
ਮੈਂ ਸੀ ਭੋਲੀ ਭਾਲ਼ੀ ਅੜੀਉ!
ਨੀ ਮੇਰੀ ਉਂਗਲੀ ਹੋ ਗਈ ਕਾਲੀ ਅੜੀਉ

ਉਹ ਝੂਠਾ! ਉਹਦਾ ਪਿਆਰ ਵੀ ਝੂਠਾ
ਕਰਕੇ ਗਿਆ ਇਕਰਾਰ ਵੀ ਝੂਠਾ
ਮੈਂ ਕਮਲੀ ਇਹਨੂੰ ਝੱਲ ਪੁਣੇਂ ਵਿੱਚ
ਹੁਣ ਤਕ ਫ਼ਿਰਾਂ ਸੰਭਾਲੀ ਅੜੀਉ!
ਮੇਰੀ ਉਂਗਲੀ ਹੋ ਗਈ ਕਾਲੀ.......

ਇਹ ਛੱਲਾ! ਮੇਰੇ ਭੀੜਾ ਆਵੇ
ਨਿੱਤ ਮਾਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦੁਆਵੇ
ਜੇ ਭੁੱਲ ਕੇ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾ ਕਰਦੀ-
ਰਹਿੰਦੀ ਜਾਨ ਸੁਖਾਲ਼ੀ ਅੜੀਉ!
ਨੀ ਮੇਰੀ ਉਂਗਲੀ ਹੋ ਗਈ........

ਇਸ ਛੱਲੇ ਵਿੱਚ ਛਿਲਤਰ ਰੜਕੇ
ਮੈਂ ਰੋਵਾਂ ਨਿੱਤ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ
ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਮੈਨੂੰ
-ਦੇਵੇ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਲੀ ਅੜੀਉ!
ਨੀ ਮੇਰੀ ਉਂਗਲੀ ਹੋ ਗਈ......

ਦੇ ਗਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮਾਹੀ ਛੱਲਾ ਪਿੱਤਲ ਦਾ
ਮੈਂ ਸਾਂ ਭੋਲ਼ੀ-ਭਾਲ਼ੀ ਅੜੀਉ! 
ਨੀ ਮੇਰੀ ਉੱਗਲੀ ਹੋ ਗਈ ਕਾਲੀ ਅੜੀਉ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|117/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6shfghxgrv9ttv224ahvn20s30emmv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/118</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45155</id>
    <revision>
      <id>227621</id>
      <parentid>118479</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227621</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1669" sha1="kusvde8j7jfxriyi8ei1ujf14e5zfzw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਮਿਜ਼ਾਜਾਂ ਵਾਲੀਏ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕਾਹਤੋਂ ਛੱਡ ਗਈ ਤ੍ਰਿੰਞਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਨੀ ਵੱਡਿਆਂ ਮਿਜ਼ਾਜਾਂ ਵਾਲੀਏ
ਤੈਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਨਈਂ ਬੁਲਾਉਣਾ ਨੀ ਵੱਡਿਆਂ ਮਿਜ਼ਾਜਾਂ ਵਾਲੀਏ

ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਰੂਪ ਦਾ ਗੁਮਾਨ ਤੈਨੂੰ ਗੋਰੀਏ
ਆਵੇ ਨਾ ਪਸੰਦ ਇਹ ਜਹਾਨ ਤੈਨੂੰ ਗੋਰੀਏ
ਐਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਨਈਂ ਨਖ਼ਰਾ ਵਧਾਉਣਾ-
{{gap|4em}}-ਨੀ ਵੱਡਿਆਂ ਮਿਜ਼ਾਜਾਂ ਵਾਲੀਏ

ਰੁੱਝੀ ਏਂ ਤੂੰ ਕਿਹੜਿਆਂ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ’ਚ ਬੱਲੀਏ
ਕੀਹਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਲੈ ਪਿਆਰ ਤੈਨੂੰ ਝੱਲੀਏ
ਸਾਥੋਂ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲੋਂ ਭੇਦ ਹੈ ਛੁਪਾਉਣਾ-
{{gap|4em}}-ਨੀ ਵੱਡਿਆ ਮਿਜ਼ਾਜਾਂ ਵਾਲੀਏ

ਨੀਵੀਂ ਕਾਹਤੋਂ ਪਾਈ ਹੈ ਤੂੰ ਅੱਜ ਲੋਹੜੇ ਪਾਉਣੀਏਂ
ਹੱਸ ਕੇ ਵਖਾਦੇ ਕੇਰਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹਸਾਉਣੀਏਂ
ਨੀ ਸਹੇਲੀਆਂ ਤੋਂ ਕਾਹਦਾ ਸ਼ਰਮਾਉਣਾ-
{{gap|4em}}-ਨੀ ਵੱਡਿਆਂ ਮਿਜ਼ਾਜਾਂ ਵਾਲੀਏ

ਕਾਹਤੋਂ ਛੱਡ ਗਈ ਤ੍ਰਿੰਞਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ-
ਨੀ ਵੱਡਿਆਂ ਮਿਜ਼ਾਜਾਂ ਵਾਲੀਏ!
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|116/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kusvde8j7jfxriyi8ei1ujf14e5zfzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/119</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45158</id>
    <revision>
      <id>227622</id>
      <parentid>160166</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227622</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1698" sha1="f8r3mk416i1dsglt1dvuarlo0haabur" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਮਹਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗੋਹਾ ਪੈਂਦਾ ਪੱਥਣੈਂ
ਖੌਰੇ ਇਹ ਕਲੇਸ਼ ਕਿੱਦੇਂ ਸਾਡੇ ਗਲੋਂ ਲੱਥਣੈਂ
ਪੀਲਾ ਪੀਲਾ ਹੋਇਆ, ਚੂੜਾ-ਰੱਤਾ ਨੀ ਜਠਾਣੀਏਂ
{{gap}}ਜੇਠ ਮੇਰਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਕੁਪੱਤਾ............

ਤੂੰ ਵੀ ਕਿਤੇ ਭੈਣਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਦੀ ਜੇ ਪਿਆਰ ਨੀ
ਔਖੀ-ਸੌਖੀ ਤਾਂ ਭੀ ਲੈਂਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰ ਨੀ
ਤੇਰਾ ਵੀ ਸੁਭਾਅ ਹੈ ਬਹੁਤਾ ਤੱਤਾ ਨੀ ਜਠਾਣੀਏਂ
{{gap}}ਜੇਠ ਮੇਰਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਕੁਪੱਤਾ.............
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਉਹਦਾ ਭੱਤਾ ਨੀ ਜਠਾਣੀਏ

&lt;/poem&gt;}}

{{dhr|10em}}&lt;noinclude&gt;1. ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ੇਵਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਾ ਮੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਪਰੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਆਣੀਆਂ ਕੰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜਿਹੜੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪੇਪੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ `ਚ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਸੀ, ਕਿ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਕਰੂ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਛੋਟੀ ਪੇਪੜੀ ਬਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੋਕਰੂ ਪਾਏ ਹੋਣ, ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਓਥੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਗਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੋਕਰੂ ਘੜੇ ਹਨ।

{{center|119/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f8r3mk416i1dsglt1dvuarlo0haabur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/120</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45160</id>
    <revision>
      <id>227623</id>
      <parentid>160167</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227623</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1754" sha1="lwjari5e3n75qf950n3quo1g28swoxb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|8em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਨੀ ਜਠਾਣੀਏ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੋਕਰੂ1 ਦਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਪੱਤਾ ਨੀ ਜਠਾਣੀਏਂ!
ਜੇਠ ਮੇਰਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਕੁਪੱਤਾ ਨੀ ਜਠਾਣੀਏਂ!
ਵਖਰੀ ਕਰਾਂਗੇ ਭੈਣਾਂ ਐਤਕਾਂ ਭੋਂ ਵਾਹੀ ਨੀ
ਸਹਿਮਿਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੈ, ਮੇਰਾ ਚੰਨ ਜਿਹਾ ਮਾਹੀ ਨੀ
ਮੈਂ ਨਈਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਉਹਦਾ ਭੱਤਾ ਨੀ ਜਠਾਣੀਏਂ
{{gap}}ਜੇਠ ਮੇਰਾ ਪੁੱਜ ਕੇ............

ਕੁੰਜੀ-ਗੋਸ਼ੇ ਕੀਤਾ, ਦਾਣਾ-ਫੱਕਾ ਵੇਚ ਵੱਟ ਕੇ
ਬੋਤਲਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਘਰ ਪੱਟ ਕੇ
ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਚੁਪੱਤਾ ਨੀ ਜਠਾਣੀਏਂ
{{gap}}ਜੇਠ ਮੇਰਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ............

ਗੱਲੇ-ਗੱਲੇ ਡਾਂਗ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਹੱਥ ਨੀ
ਬੁੱਢੇ-ਵਾਰੇ, ਉਹਦਾ ਕੇਹਾ ਫਿੱਟਿਆ ਹੈ ਰੱਥ ਨੀ
ਝਾਗਤੂ-ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੈ ਨਖੱਤਾ ਨੀ ਜਠਾਣੀਏ
{{gap}}ਜੇਠ ਮੇਰਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਕੁਪੱਤਾ..........

ਛੱਲਾ-ਛੱਲਾ ਆਉਂਦੀ ਦਾ ਲੁਹਾ ਲਿਆ ਨੀ ਸੱਸ ਨੇ
ਅਜੇ ਤੀਕ ਸਾਡੇ ਤੇ ਸ਼ਰੀਕ ਰਹੇ ਹੱਸ ਨੇ
ਪੇਕਿਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਲੀੜਾ ਲੱਤਾ ਨੀ ਜਠਾਣੀਏਂ
{{gap}}ਜੇਠ ਮੇਰਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਕੁਪੱਤਾ..........&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|118/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lwjari5e3n75qf950n3quo1g28swoxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/121</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45233</id>
    <revision>
      <id>227624</id>
      <parentid>160168</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227624</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="9jtdvovo21iyiqz1dvri7ld5tc19zi7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਮਕੱਈ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਮਰਦ - ਮੇਰੇ ਸੰਘ ਚੋਂ ਮੂਲ ਨਾ ਲੰਘਦੀ ਚੰਦਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਮਕੱਈ
{{gap}}ਸਾਗ ਤਾਂ ਧਰ ਲੈਂਦੀ ਕੀ ਕਰਦੀ ਸੈਂ ਪਈ?

ਜ਼ਨਾਨੀ- ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੁੱਟ ਨਾਲ ਲੰਘਾ ਲੈ ਮਿੱਠੀ ਬੜੀ ਮਕੱਈ
{{gap}}ਵੇ ਜੱਟ ਕੁਛ ਆਖੇ ਨਾ ਮੈਂ ਨਾ ਸਾਗ ਨੂੰ ਗਈ

ਮਰਦ - ਕਿਹੜਾ ਤੈਨੂੰ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਊ? ਕੀ ਲਾਹ ਲਊ ਕੋਈ ਤੇਰਾ?
{{gap}}ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਖੇਤੀਂ ਫਿਰਦੀ ਕੁਝ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਜੇਰਾ
{{gap}}ਝੱਲਿਆਂ ਵਰਗੀ ਆਦਤ ਤੇਰੀ ਅਜੇ ਤੀਕ ਨਾ ਗਈ
{{gap}}ਸਾਗ ਤਾਂ ਧਰ ਲੈਂਦੀ..................

ਜ਼ਨਾਨੀ - ਹਥ ਲਾਇਆ ਮੈਂ ਮੈਲੀ ਹੋਣਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਅੱਖ ਮੈਲੀ
{{gap}}ਹੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਾਣ ਬਾਣੀਆ ਜੱਟ ਬੁਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਲੀ
{{gap}}ਸਾਗ ਦੇ ਵੱਟੇ ਪੱਤ ਲੁਟਵਾ ਕੇ ਘਰੇ ਮੁੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕਈ
{{gap}}ਵੇ ਜੱਟ ਕੁਛ ਆਖੇ ਨਾ..................

ਮਰਦ - ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹਰ ਬੰਦਾ ਨਈਂ ਮਾੜਾ
{{gap}}ਕਿਸੇ ਦੀ ਬੱਧੀ ਖੜੀ ਹੈ ਆਖ਼ਿਰ ਮਤ ਪਾ ਚੀਕ ਚਿਹਾੜਾ
{{gap}}ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਜੱਟ ਪਾਗੀ ਮੇਰਾ ਉਸ ਦੇ ਖੇਤ ਨਾ ਗਈ?
{{gap}}ਸਾਗ ਤਾਂ ਧਰ ਲੈਂਦੀ...................

ਜ਼ਨਾਨੀ - ਪਾਗੀ ਜੱਟ ਧੋਖਾ ਨਈਂ ਕਰਦਾ ਇਹ ਹੈ ਸੱਚ ਕਹਾਣੀ
{{gap}}ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਾਣੀ
{{gap}}ਇੱਕ ਮਿਰਾ ਰੰਗ ਚਾਨਣ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਚੁੰਨੀ ਸੁਰਮਈ
{{gap}}ਵੇ ਜੱਟ ਕੁਛ ਆਖੇ......................

ਮਰਦ - ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਸਿੱਧੀ ਖੁਭ ਗਈ ਆ ਕੇ
ਜ਼ਨਾਨੀ - ਕੀ ਖਾਧੀ ਦਾ ਖਾਣ ਵੇ ਅੜਿਆ ਅਪਣੀ ਅਣਖ ਗੁਆਕੇ
ਦੋਵੇਂ - ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੈ ਇਹ &quot;ਦੀਪਕ&quot;, ਮਲਵਈ
{{gap}}-ਸਾਗ ਤਾਂ ਧਰ ਲੈਂਦੀ 
{{gap}}-ਵੇ ਜੱਟ ਕੁਛ ਆਖੇ ਨਾ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|121/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9jtdvovo21iyiqz1dvri7ld5tc19zi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/122</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45234</id>
    <revision>
      <id>227625</id>
      <parentid>160169</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227625</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2485" sha1="atopmii4jgqu3unktgygk0fmovwtob8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਸੱਸ ਨੇ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਿਆ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;(ਸਹੁਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤੀਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ, ਪੇਕੇ ਗਈ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ)
{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੱਸ ਨੇ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਿਆ, ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੋਈ!
ਨੀ ਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੀ ਨੂੰ, ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਨਾ ਵਰਜਿਉ ਕੋਈ
{{gap}}ਨੀ ਸੱਸ ਨੇ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਿਆ.............

ਅੱਥਰੀ ਜਵਾਨੀ, ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇ ਖ਼ੁਮਾਰੀਆਂ
ਜਾਣੋਂ ਕਿਤੇ ਪੀਂਘ ਸਣੇਂ, ਮਾਰ-ਜਾਂ ਉਡਾਰੀਆਂ
ਪਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਾਂ! ਆਉ ਉਡੀਏ ਮਜ਼ਾਜਣੋ ਨੀ
{{gap}}-ਵੇਖੋ! ਮੈਂ ਵੀ ਹਵਾ ’ਚ ਖਲੋਈ
{{gap}}ਨੀ ਸੱਸ ਨੇ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਿਆ.............

ਗਿੱਧੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਨੀ ਮੈਂ ਰੌਣਕਾਂ ਖਿੰਡਾਈਆਂ ਨੇ
ਬੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਨੇ
ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੇ ਕੋਈ ਗੀਤ ਮੇਰੇ-
{{gap}}-ਪ੍ਰੀਤ ਮੈਥੋਂ ਜਾਵੇ ਨ ਲਕੋਈ
{{gap}}ਨੀ ਸੱਸ ਨੇ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਿਆ............

ਧਰਤੀ ਤੇ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਲੱਗਦਾ ਨਾ ਪੱਬ ਨੀ
ਚਿੱਤ ਮੇਰਾ ਚਾਹੇ, ਮਾਹੀ ਮਿਲੇ ਮੈਨੂੰ ਝੱਬ ਨੀ
ਨਵੀਆਂ ਪਜੇਬਾਂ ਪਾਕੇ, ਰੂਪ ਨਸ਼ਿਆਇਆ ਮੇਰਾ-
{{gap}}-ਤੋਰ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬਣ ਹੋਈ
{{gap}}ਨੀ ਸੱਸ ਨੇ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਿਆ.............

ਪੁੱਛਦੀ ਸੀ ਭਾਬੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੈਂਣਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੀ
ਹੱਸ ਕੇ ਮੈਂ ਰੱਖ ਲਿਆ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਰੁਮਾਲ ਨੀ
ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਝੱਲੀ ਹੋਈ ਹੱਸ ਹੱਸ-
{{gap}}-ਹਾਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਵੇ ਖੁਸ਼ਬੋਈ
{{gap}}ਨੀ ਸੱਸ ਨੇ ਸੰਧਾਰਾ ਭੇਜਿਆ............&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|120/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>atopmii4jgqu3unktgygk0fmovwtob8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/123</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45235</id>
    <revision>
      <id>227626</id>
      <parentid>160170</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227626</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="rrgvv0oesw6kssa3o5mx7cmap4niwa6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਰੁੱਤ ਬਸੰਤੀ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਰੁੱਤ ਬਸੰਤੀ, ਘਰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਪਾਉਂਦੀ ਫਿਰੇ ਧਮਾਲ ਹਾਣੀਆਂ
{{gap|5em}}-ਸਾਡਾ ਮੰਦੜਾ ਹਾਲ ਹਾਣੀਆਂ

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੱਚਣ, ਭੰਗੜੇ ਪਾਉਣ ਬਹਾਰਾਂ
ਸਾਡੇ ਵਿਹੜੇ ਸੱਥਰ ਪਾਈ, ਆਸਾਂ ਰੋਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ
ਸ਼ੌਕ ਵਿਚਾਰੇ ਪਿੱਟ ਪਿੱਟ ਮਰ ਗਏ, ਅਰਮਾਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਣੀਆਂ!
{{gap|5em}}ਸਾਡਾ ਮੰਦੜਾ ਹਾਲ ਹਾਣੀਆਂ

ਗ਼ਮ ਜਾਗੇ-ਦਰਦਾਂ ਅੱਖ ਪੁੱਟੀ-ਪੀੜਾਂ ਸੁਰਤ ਸੰਭਾਲੀ
ਤਿੰਨੇਂ ਰਲ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਤਿਰੇ ਦੀ ਕਰ ਦੇ ਹਨ ਰਖਵਾਲੀ
ਪਲ ਪਲ ਪਿੱਛੋਂ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ, ਕਰਦੇ ਹਨ ਪੜਤਾਲ, ਹਾਣੀਆਂ!
{{gap|5em}}ਸਾਡਾ ਮੰਦੜਾ ਹਾਲ ਹਾਣੀਆਂ

ਚਿਰ ਹੋਇਆ, ਕਰ ਲਏ ਉਡੀਕਾਂ, ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਟਕਾਣੇਂ
ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਸੌਂ ਗਈਆਂ, ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਸਰ੍ਹਾਣੇਂ
ਤੜਫ਼ਦਿਆਂ ਹੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ, ਫੇਰ ਐਤਕੀਂ ਸਾਲ ਹਾਣੀਆਂ-
{{gap|5em}}ਸਾਡਾ ਮੰਦੜਾ ਹਾਲ ਹਾਣੀਆਂ

ਇਸ ਜ਼ੋਬਨ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਪਰਛਾਵਾਂ ਢਲ ਆਇਐ
ਤੱਤੀ ਲੋਅ ਬਿਰਹੋਂ ਦੀ ਚੱਲੇ, ਰੂਪ ਮਿਰਾ ਕੁਮਲਾਇਐ
ਅੱਖੀਆਂ ਭਰ, ਦਿਲ-ਪੰਛੀ, ਬੈਠੇ! ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਦੀ ਡਾਲ ਹਾਣੀਆਂ!
{{gap|5em}}ਸਾਡਾ ਮੰਦੜਾ ਹਾਲ ਹਾਣੀਆਂ
{{gap|5em}}ਡਾਢਾ ਭੈੜਾ ਹਾਲ ਹਾਣੀਆਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|123/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rrgvv0oesw6kssa3o5mx7cmap4niwa6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/124</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45236</id>
    <revision>
      <id>227627</id>
      <parentid>160171</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227627</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="s67ut5y3a9p0c8tz5odi6sc30rktxr2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਅਲੱਥ ਮੁੰਡਿਆ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਤੂੰ ਹੋ ਗਿਐ ਅਲੱਥ ਮੁੰਡਿਆ!
ਵੇ ਤੇਰੇ ਨੱਕ 'ਚ ਪੁਆ ਦਿਆਂਗੀ ਨੱਥ ਮੁੰਡਿਆ

ਤੇਰੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਦੈ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਸਰੂਰ
ਤੇਰੀ ਖੋਪੜੀ 'ਚ ਮੈਨੂੰ ਆਇਆ ਦਿਸਦੈ ਫ਼ਤੂਰ
ਤੇਰਾ ਫਿੱਟ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਏ ਰੱਬ ਮੁੰਡਿਆ
{{gap|5em}}ਵੇ ਤੇਰੇ ਨੱਕ 'ਚ......

ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਉਚੱਕਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਤੇਰੀ ਤੋਰ
ਸਾਡੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਹੋਰ, ਬੋਲੇਂ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ
ਤੇਰੀ ਕਾਸਤੋਂ ਗਈ ਹੈ ਸੰਗ ਲੱਥ ਮੁੰਡਿਆ?
{{gap|5em}}ਵੇ ਤੇਰੇ ਨੱਕ 'ਚ ਪੁਆ.....

ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਚਦੀ ਸਾਂ, ਹੋਊ! ਕੇਰਾਂ ਹੋ ਗਈ ਜੇ ਭੁੱਲ
ਤੂੰ ਕੀ ਪਾਇਆ ਬੇ ਲਿਹਾਜਾ! ਮੇਰੀ ਸਾਦਗੀ ਦਾ ਮੁੱਲ
ਕਿੱਥੇ ਝੂਠੀਆਂ ਤਸੱਲੀਆਂ 'ਚ ਤੱਥ ਮੁੰਡਿਆ!
{{gap|5em}}ਵੇ ਤੇਰੇ ਨੱਕ 'ਚ ਪੁਆ........

ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤੈ ਡਾਢਾ ਤੰਗ
ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤੇ ਆਈ ਤੇਰਾ ਉੱਡ ਜਾਣੈਂ ਰੰਗ
ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਜੋੜੇਗਾ ਤੂੰ ਹੱਥ ਮੁੰਡਿਆ-
{{gap|5em}}ਵੇ ਤੇਰੇ ਨੱਕ 'ਚ ਪੁਆ.......

ਭੋਰਾ ਲਾਲਚੀ ਪਛਾਣੇਂ ਕਿੱਦਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ
ਤੂੰ ਕੀ ਜਾਣਦਾ ਏਂ ਦੀਪਕਾ! ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰ
ਕਾਹਤੋਂ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇਂ ਪਾਕੇ ਸੱਥ ਮੁੰਡਿਆ-
{{gap|5em}}ਵੇ ਤੇਰੇ ਨੱਕ 'ਚ ਪੁਆ ਦਿਆਂਗੀ ਨੱਥ ਮੁੰਡਿਆ
{{gap|5em}}ਵੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦੈ ਤੂੰ ਹੋ ਗਿਐਂ ਅਲੱਥ ਮੁੰਡਿਆ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|122/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s67ut5y3a9p0c8tz5odi6sc30rktxr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/125</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45238</id>
    <revision>
      <id>227628</id>
      <parentid>160172</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227628</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2275" sha1="dmpzl1gfzrgxpoipg6p28n8xnvt30ds" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਅਵੱਲੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਨੀ! ਮੈਂ ਭੀ ਭਾਬੋ ਰਾਣੀਏਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਅੱਜ-ਵੰਗਾਂ
ਨੀ! ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਠੀਆਂ ਅਵੱਲੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ

ਗੋਰੀ-ਗੋਰੀ ਵੀਣੀਂ, ਆਈਆਂ ਰੂਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਮਾਰੀਆਂ
ਵੰਗਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ
ਨੱਚੀਆਂ-ਜਵਾਨ ਹੋਕੇ ਸੀਨੇ ’ਚ ਉਮੰਗਾਂ!
{{gap|5em}}ਨੀ ਮੈਂ ਭੀ ਭਾਬੋ ਰਾਣੀਏਂ........

ਮਿੱਠੇ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ, ਮੈਨੂੰ ਕੱਲੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੀਆਂ
ਮੇਰੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਗਿੱਧਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ
ਲਾਚੜੀ, ਜਵਾਨੀ, ਉੱਡੀ ਫਿਰੇ ਬਿਨਾ ਵੰਗਾਂ
{{gap|5em}}ਨੀ ਮੈਂ ਭੀ ਭਾਬੋ ਰਾਣੀਏਂ.........

ਹੱਥੀਂ ਮੇਰੇ ਮਹਿੰਦੀ, ਨੈਣੀਂ ਕਜਲਾ &quot;ਈਰਾਨ&quot; ਦਾ
ਸੀਨੇ ਦਾ ਉਭਾਰ ਪਤਾ ਦੱਸ ਦੈ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦਾ
ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਮੂਹਰੇ ਜਾਕੇ, ਕਦੀ ਹੱਸਾਂ ਕਦੀ ਸੰਗਾਂ!
{{gap|5em}}ਨੀ ਮੈਂ ਭੀ ਭਾਬੋ ਰਾਣੀਏਂ.........

ਡੁੱਲ੍ਹ ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦੈ, ਮੇਰੇ ਹਾਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿਆਰ ਨੀ
ਗੁੱਤ ਕਾਲੀ-ਸਪਣੀਂ, ਹੈ ਕਹਿੰਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀ
ਨੀ! ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਫੇਰ ਡੰਗਾਂ
{{gap|5em}}ਨੀ ਮੈਂ ਭੀ ਭਾਬੋ ਰਾਣੀਏਂ.......

ਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਆਵੇ ਨੈਣਾਂ 'ਚ ਸਰੂਰ ਨੀ!
ਚਿੱਤ-ਚਾਹੇ, ਚੀਰਨੀ ’ਚ, ਲਾਵਾਂ ਮੈਂ ਸੰਧੂਰ ਨੀ
ਸੂਹੀਆਂ-ਸੂਹੀਆਂ ਬੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਦੰਦਾਸੇ ਨਾਲ ਰੰਗਾਂ!
{{gap|5em}}ਨੀ ਮੈਂ ਭੀ ਭਾਬੋ ਰਾਣੀਏਂ!
{{gap|5em}}ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਅੱਜ ਵੰਗਾਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|125/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dmpzl1gfzrgxpoipg6p28n8xnvt30ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/126</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45240</id>
    <revision>
      <id>227629</id>
      <parentid>118637</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227629</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1953" sha1="0mkid07zebbcrr33ng9k3xfyzq37qe3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਕਣਕਾਂ ਪੱਕੀਆਂ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਕਣਕਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ-ਵੇ ਆਸਾਂ ਥੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ
{{gap|6em}}ਵੇ ਅੜਿਆ! ਫੇਰਾ ਤਾਂ ਪਾ

ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਭਰੀਐਂ ਬੁਖਾਰੀਆਂ
ਭੁੱਖੀਆਂ ਨੇ ਚੰਨਾ ਸਭ ਸਧਰਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ
ਅੱਖਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ! ਵੇ ਆਸਾਂ ਥੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ
{{gap|6em}}ਵੇ ਅੜਿਆ ਫੇਰਾ ਤਾਂ ਪਾ!

ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਚੰਨਾਂ ਛੰਨਾਂ ਵੰਡਾਂ ਮੈਂ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ
ਕਦੀ ਜਾਗ ਆਵੇ, ਮੇਰੇ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਸੀਬਾਂ ਨੂੰ
ਪੀਹਾਂ ਚੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ! ਵੇ ਆਸਾਂ ਥੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ
{{gap|6em}}ਵੇ ਅੜਿਆ ਫੇਰਾ ਤਾਂ ਪਾ!

ਰੋਈ ਰੋਈ ਜਾਂਵਾਂ, ਜਦੋਂ ਰੋਟੀਆਂ ਪਕਾਵਾਂ ਵੇ
ਲੈਂਦੀਐਂ ਉਛਾਲੇ ਨੈਣਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਝਣਾਵਾਂ ਵੇ
ਮਰ-ਕੇ ਡੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ! ਵੇ ਆਸਾਂ ਥੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ
{{gap|6em}}ਵੇ ਅੜਿਆ ਫੇਰਾ ਤਾਂ ਪਾ!

ਭਾਬੀ ਮੇਰੀ, ਵੀਰੇ ਨਾਲ, ਹੱਸਦੀ ਚੁਬਾਰੇ ਵੇ
ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਸੁਹਣਿਆਂ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇ ਵੇ
ਰਾਹਾਂ ਤੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ! ਵੇ ਆਸਾਂ ਥੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ
{{gap|6em}}ਤੂੰ ਅੜਿਆ ਫੇਰਾ ਤਾਂ ਪਾ!

ਕਣਕਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ! ਵੇ ਆਸਾਂ ਥੱਕੀਆਂ ਚੰਨਾਂ
{{gap|6em}}ਤੂੰ ਅੜਿਆ ਫੇਰਾ ਤਾਂ ਪਾ!
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|124/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0mkid07zebbcrr33ng9k3xfyzq37qe3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/127</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45261</id>
    <revision>
      <id>227630</id>
      <parentid>160173</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227630</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2419" sha1="rvatd9e0n6lg351id7a1q90tud9t0tr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਤ੍ਰਿੰਝਣਾ ਦੇ ਵਿਚ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਤ੍ਰਿੰਝਣਾ ਦੇ ਵਿਚ ਚਰਖੇ ਘੂਕਣ, ਗੋਰੀ ਗਾਵੇ ਗੀਤ ਕੁੜੇ!
{{gap|6em}}ਕੋਈ ਤੋੜ ਗਿਆ ਹੈ ਪ੍ਰੀਤ ਕੁੜੇ!

ਤੱਕਲੇ ਤੇ ਜਦ ਤੰਦ ਵਲ੍ਹੇਟੇ ਚੂੜੇ ਵਾਲੀ ਵੀਣੀਂ
ਸੀਨੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂਘ ਮਿਲਣ ਦੀ, ਹੋ ਜਾਏ ਦੂਣੀਂ ਤੀਣੀਂ
ਕਹੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ! ਪਰਦੇਸੀ ਦੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੀਤ ਕੁੜੇ
{{gap|6em}}ਕੋਈ ਤੋੜ ਗਿਆ ਹੈ..........

ਸੋਚਾਂ ਰਲ ਕੇ, ਹਰ ਨਖ਼ਰੇ ਤੋਂ, ਖਹੁ ਘੱਤੀ ਮਗਰੂਰੀ
ਹਰ ਸਾਹ ਹੌਂਕਾ ਬਣ ਕੇ ਦੱਸਦੈ, ਇਸ ਦਿਲ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ
ਕਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਭੋਰੇ ਗੂੰਜਣ, ਨਿੱਕਲ ਜਾਵੇ ਸੀਤ ਕੁੜੇ
{{gap|6em}}ਕੋਈ ਤੋੜ ਗਿਆ ਹੈ.........

ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਤੀਕਰ, ਯਾਦਾਂ ਦੇਣ ਸਹਾਰਾ
ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ ਤੋੜ ਨਾ ਸਿੱਟਣ ਕਿਧਰੇ ਸਬਰ ਕਿਨਾਰਾ
ਏਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਉੜਾ, ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਭੈਅ ਭੀਤ ਕੁੜੇ
{{gap|6em}}ਕੋਈ ਤੋੜ ਗਿਆ ਹੈ...........

ਤਾਂਘ ਮਿਲਣ ਦੀ ਪਿਆਰ ਨਗਰ ਵਿਚ, ਪਾਵੇ ਰਾਮ-ਦੁਹਾਈ
ਖ਼ਬਰੈ ਇਹ ਬੇਦਰਦ ਜ਼ਮਾਨਾ, ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰੇ ਸੁਣਾਈ।
ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਤੋਂ ਬਿਨ, ਕੌਣ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੀਤ ਕੁੜੇ
{{gap|6em}}ਕੋਈ ਤੋੜ ਗਿਆ ਹੈ............

ਦਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਧੂੰਆਂ ਉੱਠੇ ਸੀਨੇ ਸੰਗ ਟਕਰਾਵੇ
ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਅੱਗ ਹਿਜਰ ਦੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਭੜਕਾਵੇ
ਦੀਪਕ ਵਾਂਗੂੰ ਤਿਲ ਤਿਲ ਬਲ ਕੇ, ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਬਤੀਤ ਕੁੜੇ
{{gap|6em}}ਕੋਈ ਤੋੜ ਗਿਆ ਹੈ ਪ੍ਰੀਤ ਕੁੜੇ
{{gap|6em}}ਇਕ ਗੋਰੀ ਗਾਵੇ ਗੀਤ ਕੁੜੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|127/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvatd9e0n6lg351id7a1q90tud9t0tr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/128</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45263</id>
    <revision>
      <id>227631</id>
      <parentid>160174</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227631</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2179" sha1="6fugnzdtx0cu8i689oqxvpxncirbigo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਪੌਣ ਨੱਚਦੀ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੇਰੀ ਪੱਖੀ ਦੇ ਛਣਕਦੇ ਘੁੰਗਰੂ! ਲੋਕਾਂ ਭਾਵੇਂ ਪੌਣ ਨੱਚਦੀ
ਪੱਬ ਚੁਕ ਕੇ ਗੁਆਂਢੀ ਵਿਹੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਠਾਣੀ ਮੇਰੀ ਫਿਰੇ ਮੱਚਦੀ

ਵੱਟ ਤੇ ਮਰੋੜ, ਆਈਆਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਤ੍ਰੇਲੀਆਂ
ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਹਵਾ ਨੂੰ, ਪੱਖੀ ਝੱਲ ਝੱਲ ਦੇ ਲੀਆਂ
ਲਈਆਂ ਸੱਧਰਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਅੰਗੜਾਈਆਂ-
{{gap|6em}}-ਜਵਾਨੀ ਆਖੇ, ਮੈਂ ਨਾ ਬੱਚਦੀ
{{gap|6em}}ਮੇਰੀ ਪੱਖੀ ਦੇ ਛਣਕਦੇ .........

ਹਾਸਿਆਂ ’ਚ ਭਿੱਜੇ ਗੀਤ ਬੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਆ ਗਏ
ਰੂਪ ਦੇ ਸਰੂਰ ਨਾਲ ਨੈਣ ਨਸ਼ਿਆ ਗਏ
ਹੱਸੇ ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਉਹਲੇ ਚਿੱਤ ਮੇਰਾ-
{{gap|6em}}ਲੁਕੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਦੀ
{{gap|6em}}ਮੇਰੀ ਪੱਖੀ ਦੇ ਛਣਕਦੇ .........

ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਾਹੀ ਰੱਖੇ, ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਪਿਆਰ ਨੀ
ਸੀਨੇ ਦੀ ਉਮੰਗ, ਪੁੱਛੀ ਜਾਵੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨੀ
ਨੀ ਮੈਂ ਬਿੰਦੇ-ਝੱਟੇ ਤੋੜ ਤੋੜ ਵੇਖਾਂ-
{{gap|6em}}-ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਵੰਗ ਕੱਚ ਦੀ
{{gap|6em}}ਮੇਰੀ ਪੱਖੀ ਦੇ ਛਣਕਦੇ ..........

ਚੰਨ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਦੀ ਪੀਘ ਮੈਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹਾਂ
ਮਾਰ ਕੇ ਹੁਲਾਰਾ, ਤਾਰੇ ਤੋੜ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹਾਂ
ਨੀ! ਮੈਨੂੰ ਤੱਕ ਪਰੀਆਂ ਸ਼ਰਮਾਈਆਂ-
{{gap|6em}}ਮੈਂ ਕੁੜੀਆਂ 'ਚ ਏਨਾਂ ਜਚਦੀ
{{gap|6em}}ਮੇਰੀ ਪੱਖੀ ਦੇ ਛਣਕਦੇ ਘੁੰਗਰੂ
{{gap|6em}}ਲੋਕਾਂ ਭਾਣੇਂ ਪੌਣ ਨੱਚਦੀ
{{gap|6em}}ਜਵਾਨੀ ਆਖੇ ਮੈਂ ਨਾ ਬੱਚਦੀ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|126/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6fugnzdtx0cu8i689oqxvpxncirbigo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/129</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45264</id>
    <revision>
      <id>227632</id>
      <parentid>118672</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227632</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="798" sha1="pqjjbiptk2diwwqrzda89l7ksq00ry6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਹੈ ਕੁੱਲ ਜ਼ਮਾਨਾ
ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਭੁੱਲਿਐਂ ਭਲਵਾਨਾ
ਮੈਂ ਮੀਰੀ, ਤੂੰ ਫਾਡੀ ਰਹਿਣੈਂ-
ਜੀਅ ਸਦਕੇ ਮੁੜ &quot;ਇੱਚ&quot;
{{gap|6em}}ਤਿਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜੂੰਗੀ............

ਜਿੱਤ ਜਾਣਾ ਹੈ ਮਿਰੇ ਵਕੀਲਾਂ
ਤੂੰ ਫਿਰ ਕਰਦਾ ਫਿਰੀਂ ਅਪੀਲਾਂ
ਦੀਪਕ! ਤੈਨੂੰ ਗੱਲ ਨਈਂ ਆਉਣੀ
ਕਰੀਂ ਪਿਆ ਬਿੱਚ-ਖਿੱਚ!
{{gap|6em}}ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜੂੰਗੀ ਭਰੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ
{{gap|6em}}ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜੂੰਗੀ............&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|129/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqjjbiptk2diwwqrzda89l7ksq00ry6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/130</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45265</id>
    <revision>
      <id>227633</id>
      <parentid>160175</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227633</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1227" sha1="6ct3kussy008ot7fah20u3jwtsqdl0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|8em}}
{{center|{{larger|'''ਭਰੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਤਿਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜੂੰਗੀ ਭਰੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ
ਤਿਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜੂੰਗੀ ਭਰੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ

ਤੂੰ ਰਹਿਨਾਂ ਏਂ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਰਾਬੀ
ਮੇਰੀ ਟੁੱਟਈ ਪਈ ਰਕਾਬੀ
ਚਹੁੰ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕੇ-
ਨਬਜ਼ਾਂ ਦੇਊਂ  ਖਿੱਚ!
{{gap}}ਤਿਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜੂੰਗੀ.......

ਤੂੰ ਛੱਡਦਾ ਏਂ ਟੌਰ੍ਹਾ ਜੱਟਾ-
ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੁਪੱਟਾ
ਮੈਂ ਰੱਖੀ ਹੁਣ ਤੀਕ ਸਮਾਈ-
-ਪਰ ਤੂੰ ਜਾਣੇਂ ਟਿੱਚ!
{{gap}}ਤਿਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜੂੰਗੀ........

ਤੂੰ ਨਿੱਤ ਬਹਿਕੇ ਲਾਵੇਂ ਤੜਕੇ
ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ ਧੁੱਪਾਂ ਵਿਚ ਸੜਕੇ
ਆਪ ਰਹੇਂ ਤੂੰ ਬੰਮਲਾ ਬਣਿਆ-
-ਮੈਨੂੰ ਕਰਦੈ ਜ਼ਿੱਚ!
{{gap}}ਤਿਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜੂੰਗੀ......&lt;/poem&gt;}}.&lt;noinclude&gt;{{center|128/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ct3kussy008ot7fah20u3jwtsqdl0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/131</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45266</id>
    <revision>
      <id>227634</id>
      <parentid>118674</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227634</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1923" sha1="3r0koy114u4xf43i48ox4zhvlnqlas3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਚੰਨ ਮਾਹੀ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਨੀ ਮੇਰੇ ਚੰਨ ਮਾਹੀ ਨੂੰ ਨਾ ਨਿੰਦ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ
ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਪੁੱਜ ਕੇ ਪਸਿੰਦ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ

ਕਿੰਨਾਂ ਕੁ ਜਹਾਨ ਉੱਤੇ ਖਾਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖੱਟਣਾ
ਬਹੁਤੇ ਸੁਹਣਿਆਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਚੱਟਣਾ
ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਰੱਖੇ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ
ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਪੁੱਜ ਕੇ ...........

ਮੰਨਿਆਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਟੂਮਾਂ ਨਾਲ ਨਈਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾ
ਉਂਜ ਤਾਂ ਸੁਗੰਧ ਤੇਰੀ, ਰੱਜ ਕੇ ਹੈ ਪਿਆਰ ਦਾ
ਉਹਦੇ ਬਿਨਾ ਔਖਾ-ਰਹਿੰਣਾ ਬੰਦ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ
ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਪੁੱਜ ਕੇ...........

ਇੱਕ ਇੱਕ ਬੋਲ ਉਹਦਾ, ਮਿੱਠਾ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਨੀ
ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ, ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਹੈ ਪ੍ਰੀਤ ਨੀ
ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਹੈ- ਗੋਬਿੰਦ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ
ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਪੁੱਜ ਕੇ............

ਚੰਨ ਤੋਂ ਭੀ ਉੱਚੀਆਂ ਨੇ ਉਹਦੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ
ਹਵਾ ਉਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਨੇ ਮੈਂ ਵੀ ਅਸਵਾਰੀਆਂ
ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਲੱਟੂ, ਸਾਰੀ ਹਿੰਦ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ
{{gap}}ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਹੈ ਰੱਜ ਕੇ ਪਸਿੰਦ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ
{{gap}}ਮੇਰੇ ਚੰਨ ਮਾਹੀ ਨੂੰ ਨਾ ਨਿੰਦ ਭਾਬੋ ਮੇਰੀਏ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|131/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3r0koy114u4xf43i48ox4zhvlnqlas3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/132</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45267</id>
    <revision>
      <id>227635</id>
      <parentid>118675</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227635</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2206" sha1="3itdlrltzswm7jbbj5w6nsyu0g9rpzs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|﻿'''ਛੱਲਾ ਮੇਰੇ ਮਾਹੀਏ ਦਾ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੇਰੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਆ ਗਿਆ ਮੇਚ,
{{gap}}ਨੀ ਛੱਲਾ ਮੇਰੇ ਮਾਹੀਏ ਦਾ
ਕਿਸੇ, ਘੜਿਐ ਨਾਲ ਉਚੇਚ,
{{gap}}ਨੀ ਛੱਲਾ ਮੇਰੇ ਮਾਹੀਏ ਦਾ

ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਛੱਲੇ ਦੇ ਰਵਾਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਏ
ਇਹ ਤਾਂ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੇ ਕਮਾਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਏ
ਟੀਸੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਗਰੂ ਤੇ ਘੁੰਗਰੂ ਵੀ ਤਾਜ ਵਾਲੇ-
ਪਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲਾਇਆ ਪੇਚ!
{{gap}}ਨੀ ਛੱਲਾ ਮੇਰੇ ਮਾਹੀਏ ਦਾ..........

ਮਾਹੀ ਵੀ ਮਲੂਕ, ਉਹਦਾ ਛੱਲਾ ਹੌਲਾ ਫੁੱਲ ਨੀ
ਛੱਲਾ ਪਾਕੇ ਹੱਥ ਉਤੇ, ਰੂਪ ਜਾਂਦਾ ਡੁੱਲ੍ਹ ਨੀ
ਚੀਚੀ ਵਾਲੇ ਛੱਲੇ ਸਾਹਵੇਂ, ਗੂਠੇ ਵਾਲੀ ਆਰਸੀ ਵੀ
ਜਾਪਦੀ ਸਹੇਲੀਉ ਨੀ ਹੇਚ!
{{gap}}ਨੀ ਛੱਲਾ ਮੇਰੇ ਮਾਹੀਏ ਦਾ..........

ਜੇਠ ਹੈ ਸ਼ਰਾਬੀ ਤੇ ਦਿਉਰ ਝੂਠੇ ਬਾਜ ਨੀ
ਵੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਹਦਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਨੀ
ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ, ਇਹਨੂੰ ਸਾਂਭ ਸਾਂਭ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ
ਦੇਵੇਂ ਨਾ ਚੁਰਾ ਕੇ ਕੋਈ ਵੇਚ!
{{gap}}ਨੀ ਛੱਲਾ ਮੇਰੇ ਮਾਹੀਏ ਦਾ..........

ਹਾਸੇ ਭਾਣੇਂ ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਤੇ ਲਾਹ ਲਿਆ ਨਨਾਣ ਨੇ
ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਬੋਚ ਕੇ ਸੰਦੂਕ 'ਚ ਰਕਾਣ ਨੇ
ਸੱਚੀਂ-ਮੁੱਚੀ ਕੱਚੀ ਹੋਕੇ ਓਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੂ
{{gap}}ਗੱਲ ਜਾਪੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਕਪੇਚ!
{{gap}}ਨੀ ਛੱਲਾ ਮੇਰੇ ਮਾਹੀਏ ਦਾ.......
{{gap}}ਮੇਰੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਆ ਗਿਆ ਮੇਚ-
{{gap}}ਨੀ ਛੱਲਾ..........
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|130/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3itdlrltzswm7jbbj5w6nsyu0g9rpzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/133</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45268</id>
    <revision>
      <id>227636</id>
      <parentid>160176</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227636</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1126" sha1="dv8c4xonr0ucqlsprlfxvndhp5wbyo4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਜੁੱਤੀ ਕਾਹਦੀ? ਜੂੜ ਮੈਂ ਨਜ਼ਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ
ਮੱਚੜੀ ਨੂੰ ਮਾਸਾ ਕਿਤੋਂ ਮੋਕਲੀ ਕਰਾ ਲਿਆ
ਭੁੱਲ ਗਈ ਤੋਰ ਮੈਨੂੰ, ਤੋਰ ਨੂੰ ਮੜਕ ਭੁੱਲੀ-
{{gap|6em}}-ਚਿੱਤ ਨਾ ਅਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਰੇ-
{{gap|6em}}ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪੁਲਾਂਘਾ.........

ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਚੰਗੀ, ਚੁੱਕ ਆਪਣੀ ਸੁਗਾਤ ਵੇ!
ਏਸੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿ ਪੈ, ਉੱਤੋਂ ਪੈਂਦੀ ਆਉਂਦੀ ਰਾਤ ਵੇ
ਉਠ ਕੇ ਸਵੇਰੇ, ਆਪਾਂ ਚੱਲਾਂਗੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ-
{{gap|6em}}-ਯੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਜੈਤੋ ਨੂੰ ਬਥੇਰੇ
{{gap|6em}}ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪੁਲਾਂਘਾ ਲੰਮੀਆਂ
{{gap|6em}}-ਮੈਥੋਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਤੁਰੀਦਾ ਤੇਰੇ,
{{gap|6em}}ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪੁਲਾਂਘਾ ਲੰਮੀਆਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|133/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dv8c4xonr0ucqlsprlfxvndhp5wbyo4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/134</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45270</id>
    <revision>
      <id>227637</id>
      <parentid>160177</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227637</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1721" sha1="k500kq3m31nt5e25gbi6qb7hly02hzq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਪੁਲਾਂਘਾ ਲੰਮੀਆਂ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਜੁੱਤੀ ਲੱਗਦੀ ਵੈਰੀਆ ਮੇਰੇ-ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪਲਾਂਘਾ ਲੰਮੀਆਂ
ਮੈਥੋਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਤੁਰੀਦਾ ਤੇਰੇ! ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪਲਾਂਘਾ ਲੰਮੀਆਂ

ਘੁੱਟਦੀ ਹੈ ਪੱਬ, ਛਾਲੇ ਅੱਡੀਆਂ ਤੇ ਹੋ ਗਏ
ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੇਰੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਪੈ ਗਏ
ਕੂਲ਼ੇ ਕੂਲ਼ੇ ਪੈਰ ਮੇਰੇ, ਖਾਂ ਗਈ ਖਰੀਦ ਤੇਰੀ,
{{gap|6em}}-ਚੱਸ ਚੱਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਚੁਫੇਰੇ-
{{gap|6em}}ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪਲਾਂਘਾ..........

ਉੱਤੋਂ ਉੱਤੋਂ ਰਖਦੈਂ, ਮਹੱਬਤਾਂ ਤੂੰ ਗੂੜੀਆਂ
ਸੈਂਡਲਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਪਾ ਲੀਆਂ ਤਿਊੜੀਆਂ
ਇਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਚੱਪਲਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਨਾਈਲੂਨ ਦੀਆਂ
{{gap|6em}}ਟੱਪ ਗਏ ਕੰਜੂਸੀ ਵਾਲੇ ਛੇਰੇ-
{{gap|6em}}ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪਲਾਂਘਾ ..........

ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਮੱਥੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਚਾਬੀਆਂ
ਓਹੀ ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਦੀਆਂ ਪਾਉਣ ਗੁਰਗਾਬੀਆਂ
ਸ਼ੌਕ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਸ਼ੌਕ ਪੂਰ ਦੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦਾ
{{gap|6em}}ਭੁੱਖਿਆਂ ਦੇ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਣੇ ਜੇਰੇ-
{{gap|6em}}ਵੇ ਪੁੱਟ ਨਾ ਪਲਾਂਘਾ..........
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|132/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k500kq3m31nt5e25gbi6qb7hly02hzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/135</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45278</id>
    <revision>
      <id>227638</id>
      <parentid>160178</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227638</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2266" sha1="plbotgvwf9s0kk5dro2m0380wqy54qd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਤੀਆਂ ਵੇਖ ਆਈਏ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਆ ਨੀ! ਭਾਬੀ ਮੇਰੇ ਸੰਗ-ਆਪਾਂ ਤੀਆਂ ਵੇਖ ਆਈਏ!
ਬਿੰਦ ਹੱਸ-ਖੇਡ ਆਈਏ, ਝੱਟ ਚਿੱਤ ਪਰਚਾਈਏ!

ਕਾਹਤੋਂ ਬੈਠੀ ਏਂ ਸ਼ੁਕੀਨਣੇਂ ਨੀ ਹੋਕੇ ਤੂੰ ਉਦਾਸ
ਚੱਲ! ਗਿੱਧੇ ਵਿੱਚ ਕੱਢਾਂਗੀਆਂ, ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਭੜਾਸ
ਪਾਕੇ ਬੋਲੀਆਂ, ਨਮਾਣੇਂ ਸ਼ੌਕ-ਨੱਚਣੇ ਸਿਖਾਈਏ!
{{gap}}ਆਪਾਂ ਤੀਆਂ ਵੇਖ ਆਈਏ!

ਦੋਵੇਂ ਨੱਚਾਂਗੀਆਂ ਕੱਠੀਆ ਤਾਂ ਹੋਊਗੀ ਕਮਾਲ
ਅੱਜ ਗਿੱਧੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ, ਪਾਉਣੀ ਰੱਜ ਕੇ ਧਮਾਲ
ਨੀ ਨਜ਼ਾਕਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਆ-ਨਚਾਈਏ
{{gap}}ਆਪਾਂ ਤੀਆਂ ਵੇਖ ਆਈਏ!

ਪਾ ਕੇ ਪਿੱਪਲੀ ਤੇ ਪੀਂਘ, ਲਈਏ ਮੌਜ ਦੇ ਹੁਲਾਰੇ
ਮੇਰੀ ਚੁੰਨੀ ਦੇ ਸਿਤਾਰੇ, ਓਦੋਂ ਪਾਉਣ ਲਿਸ਼ਕਾਰੇ
ਸੂਹੇ ਪੱਬਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਪਾਈਏ!
{{gap}}ਆਪਾਂ ਤੀਆਂ ਵੇਖ ਆਈਏ।

ਤੂੰ ਤਾਂ ਘੁੰਡ ਲਈਂ ਕੱਢ, ਭਾਬੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲੂੰ ਮੈਂ ਪੱਗ
ਓਦੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਉਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੰਭ ਜਾਣੇਂ ਲੱਗ
ਫੇਰ ਜਿੱਥੇ ਚਿੱਤ ਚਾਹੇ, ਓਥੇ ਉਡ ਪੁਡ ਜਾਈਏ
{{gap}}ਆਪਾਂ ਤੀਆਂ ਵੇਖ ਆਈਏ!

ਆਪੋ-ਵਿੱਚੀ ਆਪਾਂ, ਇੱਲਤਾਂ ਦਾ ਮਾਣੀਏਂ ਸੁਆਦ
ਆਪੇ ਪੂਰੀ ਕਰੂ ਰੱਬ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਦੀ ਮੁਰਾਦ
ਆਪਾਂ 'ਸੁਹਣੀ' ਤੇ 'ਸਲੇਟੀ' ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਂਗ ਤਾਂ ਰਚਾਈਏ
ਆ-ਨੀ ਭਾਬੀ ਮੇਰੇ ਸੰਗ, ਆਪਾਂ ਤੀਆਂ ਵੇਖ ਆਈਏ
ਬਿੰਦ ਹੱਸ-ਖੇਡ ਆਈਏ, ਝੱਟ ਚਿੱਤ ਪਰਚਾਈਏ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|135/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>plbotgvwf9s0kk5dro2m0380wqy54qd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/136</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45283</id>
    <revision>
      <id>227639</id>
      <parentid>160179</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:18:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227639</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2822" sha1="f6lrpydaxgru1b19bj0ik5pg2jv395d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਘੜਾ ਦੇ ਹੌਲਦਲੀ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੇਰੇ ਪੈਣ ਕਲੇਜੇ ਹੌਲ, ਘੜਾ ਦੇ &quot;ਹੌਲਦਲੀ&quot;1
ਨਿੱਤ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰ ਘੌਲ, ਘੜਾ ਦੇ ਹੌਲਦਲੀ
ਮੋਰਨੀ ਉਲੀਕੇ ਉੱਤੇ, ਆਖੀਂ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੂੰ
ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਾਂਗ ਚਿੱਤਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ
{{gap|6em}}ਨਾਲੇ ਘੜੇ ਸਪੱਧਰ ਡੋਲ੍ਹੋ
{{gap|6em}}ਘੜਾ ਦੇ ਹੌਲਦਲੀ!

ਆਪ ਤਾਂ ਤੂੰ ਰੇਸ਼ਮੀਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਪਾਈ ਰੱਖਦੈਂ
ਮੈਨੂੰ ਜੱਟਾ ਐਵੇਂ, ਲਾਰਾ ਲੱਪਾ ਲਾਈ ਰੱਖਦੈਂ
{{gap|6em}}ਮੈਨੂੰ ਲੋਕੀ ਕਰਨ ਮਖ਼ੌਲ-ਘੜਾ ਦੇ ਹੌਲਦਲੀ
{{gap|6em}}ਮੇਰੇ ਪੈਣ ਕਲੇਜੇ ਹੌਲ.........

ਏਹੋ ਵੇਲਾ ਹੁੰਦੈ ਚੰਨਾ ਖਾਣ ਤੇ ਹੰਢਾਉਣ ਦਾ
ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਲਾਉਣ ਦਾ
{{gap|6em}}ਮੁੜ ਰਹਿੰਦੈ ਕਦੋਂ ਮਾਹੌਲ-ਘੜਾ ਦੇ ਹੌਲਦਲੀ
{{gap|6em}}-ਮੇਰੇ ਪੈਣ ਕਲੇਜੇ ਹੌਲ........

ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਟੂਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਿੱਕਾਂ ਤੇ ਬਹਾਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਸੁੱਕਿਆ ਕੌਲ! ਘੜਾ ਦੇ ਹੌਲਦਲੀ
{{gap|6em}}ਮੇਰੇ ਪੈਣ ਕਲੇਜੇ ਹੌਲ.........

ਰਾਮ ਲੀਲਾ ਪਿੱਛੋਂ ਮੈਂ ਦਸਹਿਰਾ ਵੀ ਮਨਾਵਾਂਗੀ
ਓਦੇਂ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਵੇ ਮੈਂ ਰਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਖੁਆਵਾਂਗੀ
ਤੈਨੂੰ ਵਾਸਮਤੀ ਦੇ ਚੌਲ, ਘੜਾ ਦੇ ਹੌਲਦਲੀ
ਮੇਰੇ ਪੈਣ ਕਲੇਜੇ ਹੌਲ! ਘੜਾ ਦੇ ਹੌਲਦਲੀ!
ਨਿੱਤ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰ ਘੌਲ! ਘੜਾ ਦੇ ਹੌਲਦਲੀ
&lt;/poem&gt;}}
{{dhr|3em}}&lt;noinclude&gt;1. ਇੱਕ ਤਿਕੌਣੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਕੱਚ ਦੀ ਟੁਕੜੀ, ਜੋ ਸੋਨੇ 'ਚ ਮੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸੁਆਣੀਆਂ ਗਲ 'ਚ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਚਾਰ ਤਵੀਤ, ਚਾਰਾ ਦਾਖਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੇ ਪਰੋਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੌਲਦਲੀ ਹੁੰਦੀ ਪੇਂਡੂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਗਲ਼ਾਂ 'ਚ ਉਹ ਜੇਵਰ &quot;ਰਾਣੀ ਹਾਰ&quot; ਵਾਂਗ ਸੋਭਾ ਪਾਉਂਦਾ!
{{right|ਦੀਪਕ}}
{{center|134/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f6lrpydaxgru1b19bj0ik5pg2jv395d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/137</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45284</id>
    <revision>
      <id>227640</id>
      <parentid>160180</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227640</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1643" sha1="pykkz9rbjnkdmnueavw45rm8trpu8ut" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|10em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਡੁੰਗਾਂ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਡੁੰਗਾਂ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ, ਚੋਵੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੇਤ!
ਦੋਵੇਂ ਸੱਸ ਤੇ ਨਨਾਣ ਮੇਰੇ ਪੈ ਗੀਆਂ ਨੇ ਖੱਤ

ਲਾਈ ਲੱਗ ਨੀ ਦਿਉਰ! ਉਹਨੂੰ ਉਂਜ ਨਾ ਸ਼ਊਰ
ਨੀ ਕੁਪੱਤਾ ਮੇਰਾ ਜੇਠ, ਪਾਈ ਰੱਖਦੈ ਫ਼ਤੂਰ
ਸੱਗੋਂ ਚੰਦਰੀ ਜਠਾਣੀ ਚੁੱਕੀ ਰੱਖਦੀ ਏ ਅੱਤ!
{{gap}}ਡੁੰਗਾਂ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ
{{gap}}ਚੋਵੇ ਅੱਖੀਆਂ ਚੋਂ ਰੱਤ

ਜਿੰਨੇ ਛਾਲਣੀ 'ਚ ਛੇਕ, ਨੀ ਕਲੇਜੇ ਓਨੇ ਸੱਲ!
ਕੀਹਦੇ ਕੋਲ ਬਹਿ ਕੇ ਦੱਸਾਂ? ਪੁੱਛੇ ਕੌਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ
ਲੋਕੀ ਉੱਤੋਂ ਉਤੋਂ ਮਿੱਠੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰਖਦੇ ਕੁੜੱਤ
{{gap}}ਡੁੰਗਾਂ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ!
{{gap}}ਚੋਵੇ ਅੱਖੀਆਂ ਚੋਂ ਰੱਤ

ਮਿਹਣੇਂ ਮਾਰਦੇ ਸ਼ਰੀਕ! ਵੈਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਏ ਜੱਗ
ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਅੱਖੀਆਂ ਚੋਂ ਨੀਰ-ਮੁੱਚੇ ਕਾਲਜੇ 'ਚ ਅੱਗ
ਡਾਢਾ ਚੰਦਰਾ ਗੁਆਂਢ, ਰਾਜ਼ੀ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁਪੱਤ
{{gap}}ਡੁੰਗਾਂ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ
{{gap}}ਚੋਵੇ ਅੱਖੀਆਂ ਚੋਂ ਰੱਤ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|137/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pykkz9rbjnkdmnueavw45rm8trpu8ut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/138</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45289</id>
    <revision>
      <id>227641</id>
      <parentid>118704</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227641</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1830" sha1="5ertnnnif90c20xkbutze836gp2ri0g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਵੇ ਜੱਟਾ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਇਆ ਰਹਿਨੈਂ, ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਕਸੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ।
ਮੈਂ ਭੀ ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ।

ਬਿਨ ਪੀਤੇ ਮਖ਼ਮੂਰ ਜਵਾਨੀ!
ਤੇਰੀ ਹੈ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਜਾਨੀ!
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਜਗਾਇਆ,
-ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਸ਼ਕੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ!
{{gap}}ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ!

ਬੇਕਾਬੂ ਹਨ, ਸੋਖ਼ ਅਦਾਵਾਂ
ਕੀ-ਕਹਿ ਕੇ, ਇਹ ਦਿਲ ਸਮਝਾਵਾਂ
ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ,
-ਤਪਦਾ ਪਿਐ ਤੰਦੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ
{{gap}}ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ!

ਸੁੱਤਿਆਂ ਆਉਂਦੇ ਸੁਪਨੇ ਤੇਰੇ
ਤੂੰਹੀਉਂ ਦਿੱਸਦੈਂ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ
ਵੇਖੀਂ! ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ
ਕਰੀਂ ਨਾ &quot;ਚਕਨਾ-ਚੂਰ&quot; ਵੇ ਜੱਟਾ!
{{gap}}ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ!

ਅਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਫੁੱਲ ਬਣਾਵਾਂ
ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ
ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪੂਜਾ
ਤੂੰ ਕਰ ਲੈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ!
ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ!
ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਇਆ ਰਹਿਨੈਂ,
-ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਕਸੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ!
ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਵੇ ਜੱਟਾ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|136/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ertnnnif90c20xkbutze836gp2ri0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/139</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45291</id>
    <revision>
      <id>227642</id>
      <parentid>118707</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227642</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1508" sha1="lh2d6s6sk4ydxwblkjvhp288320a2t7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਕਕਾਰਾ ਪੈ ਗਿਆ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕਿਹੜੀ ਮੋਰਨੀ ਝੂਲਦੀ ਆਵੇ,
-ਨੀ ਪਿੰਡ 'ਚ ਕਕਾਰਾ ਪੈ ਗਿਆ
ਇਹਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੀ ਸ਼ਰਮਾਵੇ,
-ਨੀ ਪਿੰਡ 'ਚ ਕਕਾਰਾ ਪੈ ਗਿਆ

ਕਾਤਿਲ ਇਸ ਦੇ ਮਸਤ ਇਸ਼ਾਰੇ
ਜ਼ਖਮੀ ਕੀਤੇ ਆਸ਼ਿਕ ਸਾਰੇ
ਐਸੇ ਸਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਲਾਵੇ!
ਪਿੰਡ 'ਚ ਕਕਾਰਾ ਪੈ ਗਿਆ

ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਪਾਗਲ ਹੋਈਆਂ
ਕਿਰਦੀਆਂ ਹਾਸੇ ਚੋਂ ਖ਼ੁਸਬੋਈਆਂ
ਘੁੰਡ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੁਸਕਾਵੇ
{{gap}}ਪਿੰਡ 'ਚ ਕਕਾਰਾ ਪੈ..........

ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁੱਟ ਅਦਾਵਾਂ
ਉਸਦੇ, ਮੈਂ ਬਲਿਹਾਰੇ ਜਾਵਾਂ
ਜਿਹੜਾ ਏਦਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤ ਬਣਾਵੇ
{{gap}}ਪਿੰਡ ਚ ਕਕਾਰਾ ਪੈ..........

ਰੱਬ ਦੀ ਕੁਦਰਤ, ਨੱਚਦੀ ਫਿਰਦੀ
ਦੀਪਕ! ਦੁਨੀਆਂ ਮੱਚਦੀ ਫਿਰਦੀ
ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਵੇ
ਪਿੰਡ 'ਚ ਕਕਾਰਾ ਪੈ ਗਿਆ
ਕਿਹੜੀ ਮੋਰਨੀ ਝੂਲਦੀ ਆਵੇ!
{{gap}}ਪਿੰਡ 'ਚ ਕਕਾਰਾ.........
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|139/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lh2d6s6sk4ydxwblkjvhp288320a2t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/140</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45293</id>
    <revision>
      <id>227643</id>
      <parentid>118710</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227643</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1011" sha1="pnw24i7lq2gc95d6xqixmerytzr7t1u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|&lt;poem&gt;﻿ਏਦਾਂ ਲੰਘਦੀ ਦਿਹਾੜੀ, ਜਿੱਦਾਂ ਬੀਤਦਾ ਏ ਯੁੱਗ
ਜਾਂਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਗੋਟ, ਇਹ ਚਰੋਕਣੀ ਹੀ ਪੁੱਗ
ਮਾਰੇ ਪੇਕਿਆਂ ਦੀ ਲੱਜ, ਰੋਕੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੀ ਪੱਤ
ਡੁੰਗਾਂ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ
ਚੋਵੇ ਅੱਖੀਆਂ ਚੋਂ ਰੱਤ

ਨੀ ਮੈਂ ਮੱਖਣਾਂ ਦੀ ਪਾਲੀ ਪੈ ਗੀ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੇਸ਼
ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਮੁੱਕੂ ਓਦੋਂ ਚੰਦਰਾ ਕਲੇਸ਼
ਜਿੱਦੋਂ ਮੌਤ ਨੇ ਬੁਲਾਈ ਸਾਡੀ ਰਾਮ-ਨਾਮ-ਸੱਤ
ਡੁੰਗਾਂ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ।
ਚੋਵੇ ਅੱਖੀਆਂ ਚੋਂ ਰੱਤ
ਦੋਵੇਂ ਸੱਸ ਤੇ ਨਨਾਣ।
ਮੇਰੇ ਪੈ ਗਈਆਂ ਨੇ ਖੱਤ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|138/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pnw24i7lq2gc95d6xqixmerytzr7t1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/141</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45306</id>
    <revision>
      <id>227644</id>
      <parentid>160181</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227644</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2417" sha1="2o8ul7nmk7ekrathdb265kvq8nwkt0r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਛੱਡ ਮੇਰਾ ਪੱਲਾ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{center|&lt;poem&gt;ਰਾਹ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਜਾ ਪਾਸੇ, ਛੇਤੀ ਛੱਡ ਮੇਰਾ ਪੱਲਾ
ਮੈਂ ਚੱਲੀ ਹਾਂ ਸਨੀਮੇਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਬਹਿਜਾ ਘਰੇ ਕੱਲਾ

ਮੈਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਨਾ ਰੋਕ! ਏਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਭਲਾਈ
ਨਈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਹੋਊ, ਅੱਜ ਰੱਜਵੀਂ ਲੜਾਈ
ਮੇਰੀ ਵੀਣੀਂ ਨਾ ਮਰੋੜ! ਊਈ-ਊਈ! ਅੱਲ੍ਹਾ-ਅੱਲ੍ਹਾ!
{{gap|6em}}ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੱਲੀ ਹਾਂ ਸਨੀਮੇਂ

ਮੇਰੇ ਸਿੱਧ ਸੁੱਟੇ ਸ਼ੌਕ ਰੱਖੇਂ ਭੋਰਾ ਨ ਖ਼ਿਆਲ
ਪਾਵੇਂ ਮੇਰੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਤੇ ਬੰਦੇ-ਝੱਟੇ ਜਾਲ
ਤੂੰ ਵੀ ਖੇਡ ਕੇ ਵਖਾਈਂ, ਖਿੱਦੋ-ਖੂੰਡੀ ਗੇਂਦ ਬੱਲਾ
{{gap|6em}}ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੱਲੀ ਹਾਂ ਸਨੀਮੇਂ

ਤੈਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇਵੇ ਮੱਤ! ਏਨੀਂ ਗੱਲ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰ
ਕਿੱਦਾਂ ਬੰਦਸ਼ਾਂ 'ਚ ਆਊ ਵੇ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਨਿਖਾਰ
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਏਂ ਝੱਲੀ, ਤੂੰ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦਾ ਹੈ ਝੱਲਾ!
{{gap|6em}}ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੱਲੀ ਹਾਂ ਸਨੀਮੇਂ

ਮੈਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਵੇ ਕੋਈ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ੁਹਦੇ ਹੀ ਮਜ਼ਾਲ
ਮੁੱਕੀ ਵਟ ਕੇ ਜੋ ਮਾਰਾਂ ਤਾਂ ਪੁਚਾ ਦਿਆਂ ਪਤਾਲ
ਜਿਹੜਾ ਵੱਧ ਘੱਟ ਬੋਲੇ ਉਹਦੀ ਟਿੰਡ ਮੇਰਾ ਖੱਲਾ
{{gap|6em}}ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੱਲੀ ਹਾਂ ਸੁਨੀਮੇਂ

ਭਾਵੇਂ ਟੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਹੋ ਜੇ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਣੀ ਮੈਂ ਈਨ
ਏਨਾਂ ਰੱਖੀ ਦਾ ਨਈਂ ਸ਼ੱਕ, ਚੰਨਾਂ ਚਾਹੀਦੈ ਯਕੀਨ
ਤੇਰਾ ਰੰਗ-ਢੰਗ ਦੀਪਕਾ! ਹੈ ਜੱਗ ਤੋਂ ਅਵੱਲਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੱਲੀ ਹਾਂ ਸਨੀਮੇਂ
ਤੂੰ ਹੀ ਬਹਿ ਜਾ ਘਰੇ ਕੱਲਾ
ਛੇਤੀਂ ਛੱਡ ਮੇਰੀ ਵੀਣੀਂ
ਛੇਤੀਂ ਛੱਡ ਮੇਰਾ ਪੱਲਾ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|141/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2o8ul7nmk7ekrathdb265kvq8nwkt0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/142</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45310</id>
    <revision>
      <id>227645</id>
      <parentid>118744</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227645</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2445" sha1="5fnvlzw8c2g67gc6bs1jpzkqzr1uhl6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਪੈਰ ਬੋਚ ਕੇ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਪੈਰ ਬੋਚ ਕੇ ਧਰੀਂ ਤੂੰ ਮੁਟਿਆਰੇ!
{{gap|5em}}ਨੀ ਵੇਖੀਂ ਕੋਈ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਜੇ
ਹਾੜਾ ਰੋਕ ਲੈ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਇਸ਼ਾਰੇ,
{{gap|5em}}-ਨੀ ਵੇਖੀਂ ਕੋਈ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਜੇ

ਮੁਖੜੇ ਤੋਂ ਪਾਸੇ ਲਿਟਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਨਾ ਜਾਂਦੀਆਂ
ਤੇਰੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਜ਼ਾਕਤਾਂ ਨਾ ਆਂਦੀਆਂ
ਤੇਰੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸੇ-
{{gap|5em}}-ਸ਼ੋਖੀਆਂ ਦਾ ਨਾਚ ਹੁੰਦਾ-
{{gap|5em}}ਡਿੱਗਦੇ ਅਦਾਵਾਂ ਚੋਂ ਸ਼ਰਾਰੇ
{{gap|5em}}ਨੀ ਵੇਖੀਂ ਕੋਈ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਜੇ

ਮੰਨਿਆਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾ ਸਹਾਰਦੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ
ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਈ ਹੁੰਦੀਐਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ
ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਛੱਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਆਉਂਦੀਐਂ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ-
{{gap|5em}}-ਆਪੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕਿਨਾਰੇ!
{{gap|5em}}ਨੀ ਵੇਖੀਂ ਕੋਈ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਜੇ

ਡੁੱਲ੍ਹ ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦੀਐਂ ਬਹਾਰਾਂ ਤੇਰੇ ਹਾਸਿਉਂ
ਫੁੱਲਾਂ ਨੇ ਚੁਰਾਏ ਰੰਗ-ਰੰਗਲੇ ਦੰਦਾਸਿਉਂ
ਇੱਲਤੀ ਨਿਗਾਹਾਂ ਚੋਂ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਜਵਾਨੀ ਤੇਰੀ-
{{gap|5em}}-ਹੋਣੀਂ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਿੱਤ ਮਾਰੇ!
{{gap|5em}}ਨੀ ਵੇਖੀ ਕੋਈ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਜੇ!

ਵਾਸਤਾ ਏ ਰੱਬ ਦਾ, ਸੰਭਾਲ ਇਹਨਾਂ ਲੋਰਾਂ ਨੂੰ
ਪੈ-ਜੇ ਨਾ ਭੁਲੇਖਾ ਕਿੱਤੇ, ਮੱਛਰੇ ਚਕੋਰਾਂ ਨੂੰ
ਚੰਨ ਜਿਹਾ ਮੁੱਖ, ਦੂਜੇ ਚੁੰਨੀ ਅਸਮਾਨੀ ਤੇਰੀ-
{{gap|5em}}-ਤੀਜੇ ਲੱਗੇ ਚੁੰਨੀ ਨੂੰ ਸਿਤਾਰੇ
{{gap|5em}}ਨੀ ਵੇਖੀ ਕੋਈ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਜੇ!
{{gap|5em}}ਪੈਰ ਬੋਚ ਕੇ ਧਰੀਂ ਤੂੰ ਮੁਟਿਆਰੇ!
{{gap|5em}}ਨੀ ਵੇਖੀਂ ਕੋਈ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਜੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|140/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5fnvlzw8c2g67gc6bs1jpzkqzr1uhl6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/143</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45335</id>
    <revision>
      <id>227646</id>
      <parentid>160182</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227646</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="6h37mqlb0tvuwhdvi711ka906hr9e5l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਵੱਜਣ ਕਾਲਜੇ ਛੁਰੀਆਂ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਬਰਖਾ ਬਾਝੋਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਕਣਕਾਂ ਸਿਖਰੋਂ ਬੱਲੀਆਂ ਭੁਰੀਆਂ ਵੇ
{{gap|5em}}ਮੇਰੇ ਵੱਜਣ ਕਾਲਜੇ ਛੁਰੀਆਂ ਵੇ

ਜੋਬਨ ਮੱਚੜਾ ਡੁੱਲ੍ਹ ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦੈ, ਹੁਸਨ ਫਿਰੇ ਨਸ਼ਿਆਇਆ
ਵੇ! ਬੇ ਦਰਦਾ, ਤੂੰ ਕੀ ਜਾਣੇਂ ਕਿੱਦਾਂ ਵਖਤ ਲੰਘਾਇਆ
ਬਿਨਾ ਕਸੂਰੋਂ ਊਜਾਂ ਮਾਰਨ, ਨਣਦ ਜਠਾਣੀਂ ਬੁਰੀਆਂ ਵੇ
{{gap|5em}}ਮੇਰੇ ਵੱਜਣ ਕਾਲਜੇ ਛੁਰੀਆਂ ਵੇ!

ਨਾ ਦਿਲ ਹੱਸੇ, ਨਾ ਦਿਲ ਰੋਵੇ, ਨਾ ਦਿਲ ਕੁਸਕੇ ਖੰਘੇ
ਦਿਲ ਦੇ ਸੁੰਞੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾ ਡਰਦੀ ਲੰਘੇ
ਨਾ ਸਹੁਰਾ-ਘਰ ਚੰਗਾ ਲਗਦੈ, ਨਾ ਬਾਬਲ ਦੀਆਂ ਪੁਰੀਆਂ ਵੇ
{{gap|5em}}ਮੇਰੇ ਵੱਜਣ ਕਾਲਜੇ ਛੁਰੀਆਂ ਵੇ।

ਰੁੱਖੀਆਂ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ, ਭਿੱਜੀਆਂ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ, ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਪਰਨਾਲੇ
ਚੰਨਿਆਂ ਸਾਡਾ ਦਰਦ ਮਸੂਸ਼ਣ, ਸਾਰੇ ਦਰਦਾਂ ਵਾਲੇ
ਖੂਹੀਂ-ਟੋਭੀ-ਹੱਟੀਂ-ਭੱਠੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਗੱਲਾਂ ਛਿੜੀਆਂ ਵੇ
{{gap|5em}}ਮੇਰੇ ਵੱਜਣ ਕਾਲਜੇ ਛੁਰੀਆਂ ਵੇ।

ਤੇਰੇ ਤਾਂ ਸੌ ਮਿੱਤਰ-ਬੇਲੀ, ਸਾਡੀ ਜਿੰਦ ਇਕੱਲੀ
ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਈ ਤਵੇ ਤੇ, ਰੋਟੀ ਬਿਨਾ ਉਥੱਲੀ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਭ ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਣੇਂ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਫੁਰੀਆਂ ਵੇ
{{gap|5em}}ਮੇਰੇ ਵੱਜਣ ਕਾਲਜੇ ਛੁਰੀਆਂ ਵੇ!

ਸੱਧਰਾਂ ਨੇ ਅੰਗੜਾਈਆਂ ਲਈਆਂ, ਚਾਵਾਂ ਗਿੱਧਾ ਪਾਇਆ
ਆਸ ਦਾ ਦੀਪਕ ਲਟ ਲਟ ਬਲਦੈ, ਨਹੀਂ ਪਤੰਗਾ ਆਇਆ
ਰੋਜ਼ ਮਸਖ਼ਰੀ ਕਰ ਕਰ ਲੰਘਣ, ਮੈਨੂੰ ਬੰਤੋ ਹੁਰੀਆ ਵੇ!
{{gap|5em}}ਮੇਰੇ ਵੱਜਣ ਕਾਲਜੇ ਛੁਰੀਆਂ ਵੇ!

ਬਰਖਾ ਬਾਝੋਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਕਣਕਾਂ-ਸਿਖਰੋਂ ਬੱਲੀਆਂ ਭੁਰੀਆਂ ਵੇ
{{gap|5em}}ਮੇਰੇ ਵੱਜਣ ਕਾਲਜੇ ਛੁਰੀਆਂ ਵੇ!
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|143/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6h37mqlb0tvuwhdvi711ka906hr9e5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/144</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45346</id>
    <revision>
      <id>227647</id>
      <parentid>118787</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227647</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1998" sha1="5ig5bkjmy3kmfy2rrrmrrwxh09jv1vi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਨਣਦੇ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਬੂਹੇ ਵਿਚ ਬਹਿਕੇ ਕੱਤਿਆ ਨਾ ਕਰ ਨਣਦੇ!
ਹਾੜਾ ਆਪਣਾ ਵੀਹੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਘਰ ਨਣਦੇ!

ਅੱਖੀਆਂ ਖ਼ੁਮਾਰ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਹੋਈਆਂ ਤੇਰੀਆਂ
ਜਾਪੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੋਈਆਂ ਤੇਰੀਆਂ
ਐਨੀਂ ਅੱਗ ਨਾ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ 'ਚ ਭਰ ਨਣਦੇ ਨੀ!
ਹਾੜਾ ਆਪਣਾ.....................

ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਏ
ਇਹਨਾਂ ਅੰਗੜਾਈਆਂ ਨੇ ਹਨ੍ਹੇਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਏ
ਤੂੰ ਨਜ਼ਾਕਤਾਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤਾਂ ਕਰ ਨਣਦੇ!
ਨੀ ਹਾੜਾ ਆਪਣਾ..................

ਹਾਸਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਗੁਲਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ
ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਹਾਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ
ਭੌਰੇ ਲੱਭ ਲੈਣ ਆਪਣਾ ਨਾ ਘਰ ਨਣਦੇ!
ਨੀ ਹਾੜਾ ਆਪਣਾ..................

ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਦੌਣੀ ਨਾਗਮਨੀਂ ਵਾਂਗੂੰ ਦਗ ਦੀ
ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜਾਣੋਂ ਲਾਟ ਫਿਰੇ ਅੱਗ ਦੀ
ਆਵੇ ਕਾਲ਼ੀ ਕਾਲ਼ੀ ਗੁੱਤ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਨਣਦੇ
ਨੀ ਹਾੜਾ ਆਪਣਾ..................

ਤੂੰ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਤੱਕਣੀ ਥੀਂ ਘੂਰ ਨੀ
ਚੀਂਰਨੀ 'ਚ ਤੇਰੇ ਛੇਤੀ ਲਾਵਾਂਗੀ ਸੰਧੂਰ ਨੀ
ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਸੁਹਣਾਂ ਲੱਭੂੰ ਤੇਰਾ &quot;ਵਰ&quot; ਨਣਦੇ!
ਨੀ ਹਾੜਾ! ਆਪਣਾ ਵੀਹੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਘਰ ਨਣਦੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|142/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ig5bkjmy3kmfy2rrrmrrwxh09jv1vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/145</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45357</id>
    <revision>
      <id>227648</id>
      <parentid>160183</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227648</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2153" sha1="ge9sou5cc5jnnj5e70o14ayp3nfdfzf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਵੀਤ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{center|&lt;poem&gt;ਵੇ ਘੜਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾ, ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਵੀਤ!
ਮੇਰੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਹੈ ਸਜਰੀ ਪ੍ਰੀਤ!

ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਪੇ, ਆਇਆ ਵਖਰਾ ਨਖਾਰ
ਜਾਵੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਖਿੰਡਾਉਂਦਾ, ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਦਾ ਸੰਗਾਰ
ਭੁੱਜੇ ਚੰਦਰੀ ਜਠਾਣੀਂ, ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਠੰਡਾ ਸੀਤ
ਵੇ ਘੜਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾ.............

ਆਉਣ ਠੰਡੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਹੱਸਾਂ ਚੰਨ ਨੂੰ ਹਸਾਵਾਂ
ਵੇ ਮੈਂ ਕੇਰਦੀ ਹੀ ਜਾਵਾਂ, ਇਹ ਰਸੀਲੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ
ਲਾਲ ਬੁੱਲੀਆਂ ਤੇ ਹੋਣ ਵੇ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦੇ ਗੀਤ।
ਵੇ ਘੜਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾ.............

ਫੁੱਟੇ ਟਾਹਲੀਆਂ ਦੇ ਪੱਤ, ਨਾਲੇ ਬੇਰੀਆਂ ਦੀ ਹਿੱਕ,
ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਹਿਤ ਨਾਲੋਂ ਮਿੱਠੀ ਮੇਰੇ ਕਾਲਜੇ ਦੀ ਸਿੱਕ
ਇਹ ਰੰਗੀਲੀਆਂ ਬਹਾਰਾਂ, ਜਾਣ ਸੁੰਞੀਆਂ ਨਾ ਬੀਤ!
ਵੇ ਘੜਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾ.............

ਉੱਠੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਉਮੰਗ, ਹੋਈ ਤੋਰ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬੀ
ਦੇਣ ਹੋਕਰਾ ਪੰਜੇਬਾਂ, ਮਾਰੇ ਸੀਟੀਆਂ ਰਕਾਬੀ
ਤੂੰ ਉਡੀਕੇਂ ਪੈੜ ਚਾਲ ਬਹਿਕੇ ਬਾਹਰਲੀ ਮਸੀਤ
ਵੇ ਘੜਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾ.............

ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਲੱਖ ਮਿਹਣੇਂ-ਮਾਰੇ ਚੰਦਰਾ ਜਹਾਨ
ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੱਗ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਨ।
ਏਹੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕੌਲ-ਏਹੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ
ਵੇ ਘੜਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾ—ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਵੀਤ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|145/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ge9sou5cc5jnnj5e70o14ayp3nfdfzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/146</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45360</id>
    <revision>
      <id>227649</id>
      <parentid>160184</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227649</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2106" sha1="r8d0js2ndztpq3hjxdwlao2rdit2wbn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਵੇਖਣੀ ਵਿਸਾਖੀ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵੇਖਣੀਂ ਵਿਸਾਖੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਵੇਖਣੀਂ ਵਿਸਾਖੀ ਵੇ!
ਚਿਰਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਚੰਨਾਂ! ਤੈਨੂੰ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਆਖੀ ਵੇ!

ਜਿੰਦ ਮੈਂ ਹਰਾਈ ਤੇਰੇ ਧੰਦਿਆਂ 'ਚੋਂ ਅੱਕ ਕੇ
ਭੱਤਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਲਿਆਵਾਂ ਭਰੀ ਚੱਕ ਕੇ
ਨਰਮਾ ਚੁਗਾਇਆ, ਕੀਤੀ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵੇ
{{gap|5em}}ਵੇਖਣੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵੇ!

ਰੌਣਕਾਂ 'ਚ ਅੱਖੀਆਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਲਾਹ ਕੇ ਆਵਾਂਗੀ
ਨਾਲੇ ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੂ ਦੀ ਮੈਂ ਸੁੱਖ ਲਾਹ ਕੇ ਆਵਾਂਗੀ
ਮੱਚ ਕੇ ਜਠਾਣੀ ਭਾਵੇਂ ਹੋ ਜੇ ਲੋਹੇ ਲਾਖੀ ਵੇ
{{gap|5em}}ਵੇਖਣੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵੇ!

ਚੁੰਨੀ ਮੈਂ ਸਿਤਾਰੇ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੈ ਸੰਭਾਲ ਵੇ!
ਇੱਕ ਤੂੰ ਲਿਆਂਦੇ ਮੈਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੁਮਾਲ ਵੇ!
ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜੇਬਾਂ ਤੇ ਰਕਾਬੀ ਲੈ ਦੇ ਖਾਖੀ ਵੇ!
{{gap|5em}}ਵੇਖਣੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵੇ।

ਤੂੰ ਜੇ ਚੱਲੇਂ ਸੰਗ ਵੇ ਸੰਧੂਰੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ
ਪਾਣੀਂ ਦੇਵਾਂ ਕੀਲ, ਮੈਂ ਵਖਾਵਾਂ ਅੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ
ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਚੰਨਾਂ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਸਾਖੀ ਵੇ
{{gap|5em}}ਵੇਖਣੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵੇ!

ਨੱਚਦੀ ਦੀ ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਗੁੱਤ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਊਗੀ
ਭੰਗੜੇ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਧਮਾਲ ਭੁੱਲ ਜਾਊਗੀ
ਆਖਦੀ ਸੀ ਏਦਾਂ, ਭੂਰੋ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਨਾਖੀ ਵੇ!
{{gap|5em}}ਵੇਖਣੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵੇ!
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|144/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r8d0js2ndztpq3hjxdwlao2rdit2wbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/147</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45368</id>
    <revision>
      <id>227650</id>
      <parentid>160185</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227650</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2241" sha1="ezptb6aa8d90t0bfliqu9crj1qd4j4i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਛਾਲੇ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਛਾਲੇ-ਬੈਠੀ ਛੱਲੀਆਂ ਉਘੇਰਾਂ ਵੇ!
ਮੋਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਹੰਝੂ ਅੱਖੀਆਂ ਚੋਂ ਕੇਰਾ ਵੇ!

ਤੇਰੀਆਂ ਉਡੀਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਅੱਖਾਂ ਗਈਆਂ ਪੱਕ ਵੇ
ਢਹਿ ਗੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਚੰਨਾਂ ਆਸਾਂ ਗਈਆਂ ਥੱਕ ਵੇ
ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਡੋਰਾਂ ਵੇ
{{gap|5em}}ਮੋਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ...........

ਘੇਰ ਕੇ ਨਸੀਬਾਂ ਮੈਨੂੰ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ
ਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ, ਦੂਰ ਲੈ ਗੀਆਂ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ
ਹੌਂਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੈਣ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰਾਂ ਵੇ!
{{gap|5em}}ਮੋਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ...........

ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਲੇ ਮੇਰੇ ਤਰਲੇ ਜਹਾਨ ਨੇ
ਚੁਪ ਰਹਿਕੇ ਖਾਧੇ, ਸੀਨੇ-ਤੁਹਮਤਾਂ ਦੇ ਬਾਨ ਨੇ
ਰੁੱਸ ਗਿਆ ਰੱਬ, ਕਿੱਦਾਂ ਜੱਗ ਨੂੰ ਪਰੇਰਾਂ ਵੇ
{{gap|5em}}ਮੋਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ...........

ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜਾਂ, ਤਾਂ ਭੀ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਨਾ ਬੁੱਲ੍ਹੀਆਂ
ਬੁੱਝ ਲੈਣ ਲੋਕੀ, ਵੇਖ ਲਿਟਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ
ਬੀਤੀਆਂ ਨੇ ਰਾਤਾਂ-ਸੈਆਂ ਲੰਘੀਆਂ ਸਵੇਰਾ ਵੇ!
{{gap|5em}}ਮੋਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ...........

ਮਾਹੀ-ਮਾਹੀ ਜਦੋਂ, ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਹੈ ਪੁਕਾਰ ਦਾ
ਰੋਂਦੇ ਚੰਨ ਤਾਰੇ, ਅਸਮਾਨ ਭੁੱਬਾਂ ਮਾਰਦਾ
ਵੇਖ ਮੇਰਾ ਹਾਲ-ਕੰਧਾਂ ਦੇਂਦੀਆਂ ਨੇ ਲੇਰਾਂ ਵੇ
ਮੋਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਹੰਝੂ ਅੱਖੀਆਂ ਚੋਂ ਕੇਰਾਂ ਵੇ!
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|147/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ezptb6aa8d90t0bfliqu9crj1qd4j4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/148</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45379</id>
    <revision>
      <id>227651</id>
      <parentid>160186</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227651</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2284" sha1="r3lvf8mn0igar8vvmstbc9b0d2ai6lc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਮੇਰਾ ਮਾਹੀ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸਈਉ! ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਤੇ ਬੂਰ ਆ ਗਿਆ
ਮੇਰਾ ਮਾਹੀ ਘਰ ਆਇਆ ਨੀ! ਸਰੂਰ ਆ ਗਿਆ

ਉਹਦਾ ਰੰਗ ਨੀ ਗੁਲਾਬੀ, ਝੱਲੀ ਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਆਬੀ
ਅੱਖਾਂ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬੀ, ਉਹਦੇ ਹੋਂਠ ਨੀ ਉਨਾਬੀ
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਿਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਆ ਗਿਆ
{{gap|5em}}ਮੇਰਾ ਮਾਹੀ ਘਰ ਆਇਆ........

ਉਹਦੀ ਸੁਹਣੀ ਸੁਹਣੀ ਤੋਰ, ਜਿੱਦਾਂ ਪੈਲ੍ਹਾਂ ਪਾਵੇ ਮੋਰ
ਆਈ ਜ਼ਿੰਦੜੀ ਨੂੰ ਲੋਰ, ਹੋਈ ਹੋਰ ਦੀ ਮੈਂ ਹੋਰ
ਪਿਆਰ ਅੱਖੀਆਂ 'ਚ ਹੋ ਕੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਆ ਗਿਆ-
{{gap|5em}}ਮੇਰਾ ਮਾਹੀ ਘਰ ਆਇਆ........

ਆਈਆਂ ਸੀਨੇ ਵਿਚੋਂ ਛੱਲਾਂ, ਕਰਾਂ ਰੱਜ ਰੱਜ ਗੱਲਾਂ
ਉਹ ਨਾ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਹੱਲੇ-ਮੈਂ ਨਾ ਬੂਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੱਲਾਂ
ਐਨਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਨੀ ਗ਼ਰੂਰ ਆ ਗਿਆ-
{{gap|5em}}ਮੇਰਾ ਮਾਹੀ ਘਰ ਆਇਆ........

ਉਹਦੇ ਮੁਖੜੇ ਦੀ ਭਾਅ! ਨੀ ਮੈਂ ਗਈ ਨਸ਼ਿਆ
ਨਾ ਮਿਉਂਦੇ ਮੇਰੇ ਚਾਅ-ਸੰਗੇ ਟੁੱਟੜਾ ਸੁਭਾਅ
ਮੈਨੂੰ ਬਿੰਦੇ ਝੱਟੇ ਹੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਆ ਗਿਆ
{{gap|5em}}ਮੇਰਾ ਮਾਹੀ ਘਰ ਆਇਆ.........

ਛੇੜੀ ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਬਾਤ-ਆਖੀ ਤਾਰਿਆਂ ਨੇ ਝਾਤ
ਵੰਡੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸੁਗਾਤ-ਮੈਂ ਨਾ ਸੁੱਤੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ
ਜਾਣੋਂ ਕਾਲਜੇ ਦੇ ਫੱਟਾਂ ਤੇ ਅੰਗੂਰ ਆ ਗਿਆ
{{gap|5em}}ਮੇਰਾ ਮਾਹੀ ਘਰ ਆਇਆ.........

ਸਈਉ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਤੇ ਬੂਰ ਆ ਗਿਆ
ਮੇਰਾ ਮਾਹੀ ਘਰ ਆਇਆ-ਨੀ ਸਰੂਰ ਆ ਗਿਆ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|146/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r3lvf8mn0igar8vvmstbc9b0d2ai6lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/149</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45387</id>
    <revision>
      <id>227652</id>
      <parentid>160187</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227652</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2785" sha1="lsnf00jhrq6z3itssmrhuu6fuue3zpu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਤੋਰੀਂ ਬਾਬਲਾ!'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰ ਧੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ, ਹੁੰਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਜਿੱਡੇ ਜੇਰੇ
ਵੇ! ਕੰਢੀ1 ਪਾਕੇ ਤੋਰੀਂ ਬਾਬਲਾ! ਪੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਕਮਾਇਆ ਘਰ ਤੇਰੇ!

ਧੀਆਂ-ਗਊਆਂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਹਨਾਂ ਮੂੰਹੋਂ ਨਹੀਂ ਆਖ ਕੇ ਸੁਨਾਣਾਂ
ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸਾਂਭਣੀ, ਅਸੀਂ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਲੈ ਜਾਣਾ
ਵੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਧਨ ਨਾ ਘਟੇ, ਸਗੋਂ ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਹੋ ਜਏ ਚੁਫੇਰੇ
{{gap}}ਵੇ ਕੰਢੀ ਪਾਕੇ ਤੋਰੀਂ ਬਾਬਲਾ ............

ਵੇ! ਨੱਕ-ਬੁੱਲ੍ਹ ਸੱਸ ਨਾ ਕੱਢੇ-ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਨਾ ਸ਼ਰੀਕਨੀ ਉਲ੍ਹਾਮਾਂ
ਤੈਨੂੰ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਬਸ਼ੇ ਕਹੂ-ਮੈਨੂੰ ਸਹੁਰੀਂ ਹੋਂਣ ਵੇ ਸਲਾਮਾਂ
ਵੇ ਗਿੱਧਿਆਂ 'ਚ ਹੋਣ ਚਰਚੇ, ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦਾਜ ਏ ਤੇਰੇ
{{gap}}ਵੇ ਕੰਢੀ ਪਾਕੇ ਤੋਰੀਂ ਬਾਬਲਾ.............

ਵੇ ਸੱਤੇ ਕੁੱਲਾਂ ਸੁਖੀ ਉਹਦੀਆਂ, ਜੀਹਦੀ ਸੁਖਾ 'ਚ ਵਸੇ ਧੀ ਰਾਣੀਂ
ਹੋਰ ਨਈਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਮੰਗਦੀ, ਇਕ ਵਰ ਟੋਲੀਂ ਮੇਰਾ ਹਾਣੀਂ
ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਘਰ ਭਾਲਦੀਂ-ਮੈਨੂੰ ਲਿੱਪਣੇਂ ਨਾ ਪੈਂਣ ਬਨੇਰੇ
{{gap}}ਵੇ ਕੰਢੀ ਪਾਕੇ ਤੋਰੀਂ ਬਾਬਲਾ.............

ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਹੋਵੇ ਬਰਖਾ! ਨਿੱਤ ਬਾਬਲਾ ਵੀਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ
ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਦੇਸ ਵੱਸਣਾ-ਸਾਡਾ ਰਿਜ਼ਕ ਬੇਗ਼ਾਨੇ ਖੇੜੇ!
ਕੱਖ ਵੀ ਨਾ ਦੇਵੀਂ ਬਾਬਲਾ! ਸਾਨੂੰ ਮਿੱਠਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਬਥੇਰੇ
{{gap}}ਵੇ ਕੰਢੀ ਪਾ ਕੇ ਤੋਰੀਂ ਬਾਬਲਾ!
{{gap}}ਪੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਕਮਾਇਆ, ਘਰ ਤੇਰੇ
{{gap}}ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰ ਧੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ............
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;1. ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੇਵਰ : ਸਰਦੈ-ਪੁਜਦੇ ਮਾਪੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਢੀ ਅਤੇ ਪਰ੍ਹਾਉਣੇ ਨੂੰ ਕੈਂਠਾ ਜਾਂ ਦੁੱਲੜੀ (ਦੂਹਰਾ ਕੈਂਠਾ) ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
{{center|149/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lsnf00jhrq6z3itssmrhuu6fuue3zpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/150</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45396</id>
    <revision>
      <id>227653</id>
      <parentid>118841</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227653</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2374" sha1="bmvj3u5187avvi2je9pfo83qu3m6qbx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਮਸਤ ਪੌਣ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਚੰਨਾਂ ਵੇ ਸਾਨੂੰ ਮਸਤ ਪੌਣ ਨਿੱਤ ਛੇੜੇ!
ਡਰ ਡਰ ਜਾਵੇ ਜਿੰਦ ਇਕੱਲੀ ਕੋਈ ਨਾ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ!
{{gap|5em}}ਚੰਨਾਂ ਵੇ ਸਾਨੂੰ.............

ਬਿਰਹਾ-ਪੀੜ, ਸੁਦੈਣਾਂ ਵਾਂਗੂੰ, ਦਿਲ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਉਚੇੜੇ!
ਯਾਦ ਤੇਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਛਾਵਾਂ, ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਖੂਹ ਗੇੜੇ
{{gap|5em}}ਚੰਨਾਂ ਵੇ ਸਾਨੂੰ.............

ਚਾਵਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ-ਪੱਤਰ ਝੜ ਗਏ, ਗ਼ਮ ਦੇ ਵੇਗ ਝਖੇੜੇ
ਆਸਾਂ ਦਾ ਇਕ-ਘਾਇਲ ਪੰਛੀ, ਤੜਪੇ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ
{{gap|5em}}ਚੰਨਾਂ ਵੇ ਸਾਨੂੰ .............

ਘੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪਲ ਪਲ ਪਿੱਛੋਂ, ਹਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਖੇੜੇ
ਕੱਲਿਆਂ, ਸਫ਼ਰ-ਉਮਰ ਦਾ ਲੰਮਾਂ, ਕਿੱਦਾਂ ਕੋਈ ਨਬੇੜੇ!
{{gap|5em}}ਚੰਨਾਂ ਵੇ ਸਾਨੂੰ .............

ਤੁਧ ਬਿਨ ਜਜ਼ਬੇ ਗਏ ਜੰਗਾਲੇ, ਨਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾ ਖੇੜੇ
ਅਧ-ਮੋਇਆ ਸ਼ੌਕਾਂ ਦੇ ਦੰਦੀਂ, ਲੱਪ-ਲੱਪ ਚੜ੍ਹੇ ਕਰੇੜੇ
{{gap|5em}}ਚੰਨਾਂ ਵੇ ਸਾਨੂੰ .............

ਲੋਕਾਂ, ਉਜਾਂ ਲੱਦੇ ਮਿਹਣੇ, ਸਾਡੇ ਗਲ਼ੀ ਚੁਮੇੜੇ
ਨਾ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਕੇ ਇਸ਼ਕ ਵਿਹਾਜੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਦਰਦ ਸਹੇੜੇ
{{gap|5em}}ਚੰਨਾਂ ਵੇ ਸਾਨੂੰ..............

ਮੈਂ ਤਕੜੀ ਨਿੱਤ ਕਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਸੌ-ਸੌ ਦਿਆਂ ਸੁਨੇਹੜੇ,
ਬੇ ਦਰਦਾ! ਤੈਂ ਵਤਨਾ ਦੇ ਵੱਲ, ਵੱਤ ਨਾ ਮਾਰੇ ਗੇੜੇ
{{gap|5em}}ਚੰਨਾਂ ਵੇ ਸਾਨੂੰ .............

ਤੂੰ ਉਹ ਚੰਨ! ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ, ਹੋਣ ਚਕੋਰੇ ਕਿਹੜੇ
ਮੈਂ ਉਹ ਦੀਪਕ, ਭੰਬਟ ਜਿਸ ਦੇ, ਮੂਲ ਨਾ ਆਵੇ ਨੇੜੇ
{{gap|5em}}ਚੰਨਾਂ ਵੇ ਸਾਨੂੰ..............
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|148/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bmvj3u5187avvi2je9pfo83qu3m6qbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/151</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45403</id>
    <revision>
      <id>227654</id>
      <parentid>118848</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227654</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2072" sha1="fmcd1ux0xvapv0r5ld056ungrw55y6s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਮਿੱਠੀ ਲੋਰ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਖ਼ੁਸ਼ਬੋਆਂ ਆਉਣ ਹਵਾਵਾਂ ਚੋਂ ਪਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਲੋਰ ਦੀਆਂ
ਦਮਕਾਂ ਨਾ ਝੱਲੀਆਂ ਜਾਣ ਕਿਤੇ, ਇਸ ਜ਼ੋਬਨ ਨਵੇਂ ਨਕੋਰ ਦੀਆਂ

ਜਾਦੂ ਹਨ ਗੁਸਤਾਖ਼ ਇਸ਼ਾਰੇ-ਕਾਇਲ ਮਸਤ ਅਦਾਵਾਂ
ਨਜ਼ਰ ਤਿਰੀ ਹੈ ਜਾਮ ਛਲਕਦਾ-ਜੀਅ ਕਰਦੈ ਪੀ ਜਾਵਾਂ
ਇਹ ਅੰਗੜਾਈਆਂ ਕਨਸੋਆਂ ਨੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਤੂਫਾਨੀ ਸ਼ੋਰ ਦੀਆਂ
{{gap}}ਇਸ ਜੋਬਨ ਨਵੇਂ ਨਕੋਰ ਦੀਆਂ.............

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਨਿਰੇ ਦੀਆਂ ਲੱਸਾਂ ਪੈਣ ਸੁਨਹਿਰੀ
ਗੁੱਤ ਨਹੀਂ ਇਹ ਚੰਨਣ ਰੁਖ ਤੇ ਨਾਗ ਪਲਮ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀ
ਚੰਨ ਤੋਂ ਗੋਰੇ ਮੁਖ ਵੱਲ ਹਨ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਇਸ਼ਕ-ਚਕੋਰ ਦੀਆਂ
{{gap}}ਇਸ ਜੋਬਨ ਨਵੇਂ ਨਕੋਰ ਦੀਆਂ.............

ਬੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਖੇਲਦੀ ਕੇਰੇ ਫੁੱਲ ਗੁਲਾਬੀ
ਚੁੰਨੀ ਹੋਠਾਂ ਰਹਿਣ ਨਾ ਕਾਬੂ-ਜਜ਼ਬੇ ਗੁੱਟ-ਸ਼ਰਾਬੀ
ਤੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹਨ-ਸ਼ਾਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਭੰਬੋਰ ਦੀਆਂ
{{gap}}ਇਸ ਜੋਬਨ ਨਵੇਂ ਨਕੋਰ ਦੀਆਂ.............

ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਨਾਚ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਪਣ ਸ਼ੋਖ ਬਹਾਰਾਂ
ਆਹਟ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਖਿੜ ਜਾਵਣ ਗੁਲਜ਼ਾਰਾਂ
ਹੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਛਿੜੀਆਂ ਹਨ ਤੇਰੀ ਬਾਂਕੀ ਟੋਰ ਦੀਆਂ
{{gap}}ਇਸ ਜੋਬਨ ਨਵੇਂ ਨਕੋਰ ਦੀਆਂ.............
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|151/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fmcd1ux0xvapv0r5ld056ungrw55y6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/152</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45405</id>
    <revision>
      <id>227655</id>
      <parentid>160188</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227655</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2254" sha1="5fb96aieed55ezp87ceg4nllubtbzjt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੌਕੇ ਜਾਵਾਂ ਰੋਜ਼ ਪਰੋਈ ਵੇ!
ਚੂਪ ਗਿਆ ਬੇ ਦਰਦ ਵਿਛੋੜਾ, ਜੋਬਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋਈ ਵੇ!

ਦਿਲ ਦੀ ਅੱਗ ਰਲ੍ਹੀ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਿੱਲਰੀ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ
ਜਾਪੇ ਜਿੱਦਾਂ ਕਿਸੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਲਾਟਾਂ ਪਾ ਲਏ ਘੇਰੇ
ਸੇਕੋ-ਸੇਕ ਚਾਨਣੀ ਹੋਈ-ਚੰਨ ਨੂੰ ਲਾਂਬੂ ਲੱਗਾ-ਹੋ-
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚਾਨਣਾਂ ਰਾਤਾਂ ਦੇ-ਗਲ ਲੱਗ ਕੇ ਰੋਈ ਵੇ!

ਏਦਾਂ ਰੂਪ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਗਈਆਂ ਵਿਗੜ ਨੁਹਾਰਾਂ!
ਉੱਜੜ ਜਾਵੇ ਬਾਗ਼ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਉਂਦੇ ਸਾਰ, ਬਹਾਰਾਂ
ਮਿਰਗਾਂ ਵਰਗੇ ਨੈਣ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਸਾਗਰ ਬਣ ਕੇ ਛਲ਼ਕੇ ਹੋ
ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਨੀਂਦਰ, ਗੋਤੇ ਖਾ ਖਾ ਮੋਈ ਵੇ!

ਸੀਨੇ ਅੰਦਰ ਸੌਂ ਗਏ ਏਦਾਂ, ਜਜ਼ਬੇ ਭੁੱਖਣ-ਭਾਣੇਂ
ਜਿਉਂ-ਰੋਹੀ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲ ਦੀ, ਮਹਿਕ ਨ ਕੋਈ ਮਾਣੇਂ
ਇਕ 'ਪੁੜ' ਪੀੜਾਂ-ਇਕ ਪੁੜ ਬਿਰਹਾ, ਗ਼ਮ ਦੀ ਚੱਲੇ ਚੱਕੀ ਹੋ-
ਆਸ ਜਮਾਈ, ਦੁਹਾਂ ਪੁੜਾਂ ਦੇ- ਸੰਨ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਮੋਈ ਵੇ

ਸੋਨੇ ਵੰਨਾਂ ਰੂਪ ਨਮਾਣਾ, ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਨਾ ਆਇਆ ਵੇ
ਜਿੱਦਾਂ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਨਾ ਆਵੇ ਕੰਜੂਸਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵੇ
ਦੀਪਕ ਵਾਂਗੂੰ ਤਿਲ ਤਿਲ ਸੜਣਾ ਲਿਖਿਆ ਸਾਡੇ-ਭਾਗੀਂ ਹੋ
ਅੱਛਾ! ਜਿੱਦਾਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਉਜ਼ਰ ਨਾ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਵੇ
ਚੂਪ ਗਿਆ ਬੇ ਦਰਦ ਵਿਛੋੜਾ ਜੋਬਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋਈ ਵੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|150/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5fb96aieed55ezp87ceg4nllubtbzjt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/153</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45408</id>
    <revision>
      <id>227656</id>
      <parentid>160189</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227656</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1886" sha1="b5t5tsgysvx90kt8bljb7g1etkeayfq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਗੁਰੂਦੇਵ ਟੈਗੋਰ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਗੁਰੂ ਦੇਵ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਚਰਨੀਂ ਮੇਰਾ ਲੱਖ ਪ੍ਰਣਾਮ
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਚਮਕੇ, ਮਹਾਂਕਵੀ ਦਾ ਨਾਮ

ਮਹਾਂ ਕਵੀ ਉਹ-ਪਰਮ ਸੰਤ ਉਹ-ਇਕ ਹਸਤੀ-ਰੂਹਾਨੀ
ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮਸਤੀ-ਭਰੀ ਰਵਾਨੀ
ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਅਜ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਝੁਕ-ਝੁਕ ਕਰਨ ਸਲਾਮ
{{gap|5em}}ਮੇਰਾ ਲੱਖ ਸਲਾਮ.............

ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਦਰਦ ਅਨੋਖਾ-ਵੰਡੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ
ਦੁਖੀ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਹਰ ਦਮ ਰਹੀਆਂ ਭੀੜਾਂ
ਵਿਆਕੁਲ ਦਿਲ, ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਥੀਂ, ਮਹਿਸੂਸੇ ਆਰਾਮ
{{gap|5em}}ਮੇਰਾ ਲੱਖ ਸਲਾਮ..............

ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਣੀਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਸਤੀ-ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਸਾਹਮਣੇਂ-ਸੱਚੀ ਕਲਾ ਨਚਾਈ
ਨਿਰਤ-ਕਾਵਿ-ਸੰਗਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਹੋਕੇ ਰਹੇ ਗ਼ੁਲਾਮ
{{gap|5em}}ਮੇਰਾ ਲੱਖ ਸਲਾਮ .............

ਮੌਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕੀ ਨਾ, ਜਿੱਤ ਸਕੀ ਨਾ ਮਾਇਆ
ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਤੀਕ ਨਿਭਾਇਆ
ਦੀਪਕ ਭੀ-ਜੋਤੀ ਲੈ ਉਸਤੋਂ ਜਗਦਾ ਹੈ ਹਰ ਸ਼ਾਮ
{{gap|5em}}ਮੇਰਾ ਲੱਖ ਸਲਾਮ..............
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|153/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b5t5tsgysvx90kt8bljb7g1etkeayfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/176</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45413</id>
    <revision>
      <id>227679</id>
      <parentid>160197</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227679</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="7spghw9y4mcg20zz402og03p879m3hj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਮੇਰਾ ਕੱਦ ਸਰੂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਮਸਤਾਨੀ ਏਂ
ਮੇਰਾ ਸੌ ਵਲ ਖਾਵੇ ਲੱਕ, ਝੂਲ ਦੀ ਜਾਨੀ ਏਂ
ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਸ਼ਰਮਾਉਣ, ਨੀ ਨੀਵੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ ਧੌਂਣ-
{{gap|6em}}-ਕਲਹਿਰੀ ਮੋਰਾਂ ਦੀ
{{gap|6em}}ਜਵਾਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ

ਮੈਂ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੰਨੀਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਰੰਗਵਾ ਕੇ ਨੀ
ਮੈਂ ਛਣ ਛਣ ਕਰਦੀ ਫਿਰਾਂ ਪੰਜੇਬਾਂ ਪਾਕੇ ਨੀ
ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਲਗ ਲਗ ਜਾਣ, ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋਂਹਦੀ ਜਾਵੇ ਤਾਣ
{{gap|6em}}ਛਣਕਦੇ ਬੋਰਾਂ ਦੀ
{{gap|6em}}ਜਵਾਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ

ਮੇਰੇ ਲੁਗ ਲੁਗਦੇ ਕਰਦੇ ਅੰਗ, ਨੀ ਮੇਰੀ ਕੁੜਤੀ ਹੋ ਗਈ ਤੰਗ
{{gap|6em}}ਜਵਾਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ
{{gap|6em}}ਹਾਏ! ਜਵਾਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|174/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7spghw9y4mcg20zz402og03p879m3hj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/175</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45414</id>
    <revision>
      <id>227678</id>
      <parentid>118859</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227678</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="9powlr6oe6kfqf40nq7n6ygyoro3igw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|5em}}
{{center|{{x-larger|'''ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ... ...'''}}
}}
{{dhr|30em}}&lt;noinclude&gt;{{center|175/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9powlr6oe6kfqf40nq7n6ygyoro3igw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/154</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45415</id>
    <revision>
      <id>227657</id>
      <parentid>160190</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227657</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1893" sha1="8myvf80wkv539lae3iwjdyldh2ytaqx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਪੀਣੀ ਛੱਡ ਦੇ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਮੇਰਾ ਘਰ ਸੁਟਿਆ ਸੂ ਪੱਟ ਵੇ-ਤੂੰ ਪੀਣੀਂ ਛੱਡ ਦੇ
ਕੀ ਬੋਤਲ ਚੋਂ ਲਿਆ ਤੂੰ ਖੱਟ ਵੇ-ਤੂੰ ਪੀਣੀਂ ਛੱਡ ਦੇ

ਕਿਸੇ ਨੇ ਤਾਂ ਹੋਸ਼ ਨ ਸੰਭਾਲ ਪੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ
ਕਿਸੇ ਨੇ ਗਲਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ
ਤੂੰ ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਕੀਤੇ ਮੱਟ ਵੇ! ਤੂੰ ਪੀਣੀਂ ਛੱਡਦੇ!

ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੂੰ ਸਵੇਰੇ ਸੌਹਾਂ ਚੁੱਕਦੈਂ
ਸ਼ਾਮੀ ਡੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਰੱਖਣੋਂ ਨਾ ਉੱਕਦੈਂ
ਗੇੜਾ-ਦੇ ਕੇ ਤੋੜਦੈਂ ਡੱਟ ਵੇ! ਤੂੰ ਪੀਣੀਂ ਛੱਡਦੇ!

ਇਹ ਕੀ ਰੱਬ ਹੋਇਆ ਕਿਤੇ ਅਖ ਵੀ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਣੀਂ
ਸੋਨੇ ਜਹੀ ਜਿੰਦ ਸਾਡੀ ਇਂਜ ਤਾਂ ਨਈਂ ਰੋਲ੍ਹਣੀਂ
ਮੇਰੇ ਪੈਣ ਕਲੇਜੇ ਵੱਟ ਵੇ! ਤੂੰ ਪੀਣੀਂ ਛੱਡ ਦੇ

ਵੈਲੀਆ! ਤਗਾਦਾ-ਤੂੰ ਤਾਂ ਵੇਚ ਵੇਚ ਖਾ ਲਿਆ
ਤੇਰਿਆਂ ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਨੇ ਚੁਬਾਰਾ ਨਵਾਂ ਪਾ ਲਿਆ
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੇ ਵਜਦੀ ਸੱਟ ਵੇ-ਤੂੰ ਪੀਣੀਂ ਛੱਡਦੇ।

ਲੀੜੇ-ਲੱਭੇ ਚੱਜ ਦੇ ਨਾ ਹਾੜਾਂ ਨਾ ਸਿਆਲਾਂ ਨੂੰ
ਕਿੱਦਾਂ ਮੈਂ ਸੰਭਾਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ
ਤੂੰ ਹੈ ਦੀਪਕਾ! ਖਾਣ ਦਾ ਲੱਟ ਵੇ-ਤੂੰ ਪੀਣੀਂ ਛੱਡ ਦੇ।
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|152/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8myvf80wkv539lae3iwjdyldh2ytaqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/174</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45416</id>
    <revision>
      <id>227677</id>
      <parentid>118861</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227677</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2302" sha1="4hyoyvpmqf0iw35vhutavq6b1pd85h7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|﻿'''ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਖੇਲੀਆਂ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਜਾਂ, ਇੱਜ਼ਤਾਂ ਮਧੋਲੀਆਂ
ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੇ ਖੇਲੀਆਂ, ਲਹੂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਲੀਆਂ

ਮਾਲੀਆਂ ਦਾ ਕਾਬੂ ਜਦੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਬਹਾਰਾਂ ਤੇ
ਟੁੱਟ ਪੈਣੇਂ ਬਾਜ਼, ਪੈ ਗਏ ਟੁੱਟ ਕੇ ਗੁਟਾਰਾਂ ਤੇ
ਮੱਲੋ-ਮੱਲੀ ਖੁਹ ਕੇ ਲੈ ਗਏ, ਵੈਰੀ ਜਦੋਂ ਡੋਲੀਆਂ
{{gap|5em}}ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਖੋਲੀਆਂ............

ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਪੱਗਾਂ ਤਾਜ਼ਦਾਰਾਂ ਨੇ
ਝੱਟ ਸੂਤ-ਲਈਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ
ਬੁੱਕੀਆਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ- ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ
{{gap|5em}}ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਖੇਲੀਆਂ............

ਸਿੰਘਾਂ! ਅਬਦਾਲੀ ਭੀ ਭਜਾ ਕੇ ਏਥੋਂ ਛੱਡਿਆ!
ਨਲਵੇ ਨੇ ਝੰਡਾ, ਜਮਰੌਦ ਜਾਕੇ ਗੱਡਿਆ
ਯੋਧੇ ਨਾ ਸਹਾਰ ਦੇ, ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ
{{gap|5em}}ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਖੇਲੀਆਂ............

ਸਿੱਖਾਂ, ਨੱਥਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਦੋਂ ਭੂਤਰੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਦੇ
ਉੱਤਰੇ ਖ਼ਮਾਰ, ਉੱਡੇ ਰੰਗ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਦੇ
ਸਹਿਮਿਆਂ ਮਮੋਲਿਆਂ ਨੇ, ਝੱਟ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ
{{gap|5em}}ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਖੇਲੀਆਂ.............

ਹੁੰਦਾ ਅਵਤਾਰ ਜੇ ਨਾ ਪੰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ
ਕੌਣ ਬੇੜਾ ਬੰਨੇ ਲਾਉਂਦਾ ਦੀਪਕ! ਸਮਾਜ ਦਾ
ਕੌਮ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਖਾਂਦਾ, ਸੀਨੇ ਉਤੇ ਗੋਲੀਆਂ
{{gap|5em}}ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਖੇਲੀਆਂ.............

ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਜਾਂ ਇੱਜ਼ਤਾਂ ਮਧੋਲੀਆਂ
ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਖੇਲੀਆਂ, ਲਹੂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਲੀਆਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|172/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4hyoyvpmqf0iw35vhutavq6b1pd85h7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/155</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45417</id>
    <revision>
      <id>227658</id>
      <parentid>118862</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227658</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1990" sha1="64370he9bdrdtobkda2myg4mmzfmesf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਕਬੂਤਰਾ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਬਾਤਾਂ ਚੰਨ ਮਾਹੀ ਦੀਆਂ ਪਾਵਾਂ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ!
ਕਾਲਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਲਾਵਾਂ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ!

ਮਾਹੀ ਵਾਂਗ ਤੇਰੀਆਂ ਭੀ ਲੰਮੀਆਂ ਉਲਾਰੀਆਂ
ਤੂੰ ਕੀ ਜਾਣੇਂ ਕਿੱਦਾਂ ਅਸਾਂ ਉਮਰਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀਆਂ
ਕਿੱਦਾਂ ਅੱਗ ਮੱਚਦੀ ਬੁਝਾਵਾਂ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ!
{{gap|4em}}ਕਾਲਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਲਾਵਾਂ.........

ਲੋਟਨਾ ਕਬੂਤਰਾ! ਤੂੰ ਹਾਣੀ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦਾ
ਸੁਹਣਿਆਂ! ਸੁਨੇਹਾ ਕਿਤੋਂ ਲੈ ਆ ਸੁਹਣੇਂ ਯਾਰ ਦਾ
ਤੇਰੇ ਉੱਤੋਂ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਜਾਵਾ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ!
{{gap|4em}}ਕਾਲਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਲਾਵਾਂ.........

ਮਾਹੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੇ ਹੈ ਕੀਤਾ ਮੈਨੂੰ ਝੱਲੀ ਵੇ
ਤੂੰ ਜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ! ਫੇਰ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਚੱਲੀ ਵੇ
ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਤਰਲੇ ਮੈਂ ਪਾਵਾਂ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ!
{{gap|4em}}ਕਾਲਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ...........

ਮਾਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦੇ! ਫੇਰ ਸ਼ੌਕ ਤੂੰ ਹੰਢਾ ਲਵੀਂ
ਆਹਲਣਾ ਬਸ਼ੱਕ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਉੱਤੇ ਪਾ ਲਵੀਂ
ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਨਾ ਹਟਾਵਾਂ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ!
{{gap|4em}}ਕਾਲਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ............

ਬਾਤਾਂ ਚੰਨ ਮਾਹੀ ਦੀਆਂ ਪਾਵਾਂ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ!
ਕਾਲਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਲਾਵਾਂ ਵੇ ਕਬੂਤਰਾ!
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|155/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>64370he9bdrdtobkda2myg4mmzfmesf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/171</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45418</id>
    <revision>
      <id>227674</id>
      <parentid>118864</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227674</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2556" sha1="fhl793tpnr3kv1vn43de5d3bu0tsreg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਅੰਮ੍ਰਿਤ 'ਚ ਘੁਲਿਆ ਪਿਆਰ ਹੈ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣ ਹਾਰ ਦਾ
ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਹੈ- ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣ ਹਾਰ ਦਾ

ਸਿਰ ਵਾਰ ਕੇ ਭੀ ਹੱਸਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਇਹ ਤਾਸੀਰ ਹੈ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਘੁੱਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਕੌਮ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਹੈ
ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਇਕਰਾਰ ਹੈ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣ ਹਾਰ ਦਾ
{{gap|4em}}ਇਨਸਾਨ ਤੋ ਉਪਕਾਰ ਹੈ ..........

ਲਲਕਾਰ ਹੈ ਇਸਦੀ, ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਦਾਨੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ
ਖੰਡਾ ਤੇ ਬਾਟਾ ਕਹਿ ਰਿਹੈ-ਬਲੀਦਾਨੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ
ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਰਬਾਰ ਹੈ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣ ਹਾਰ ਦਾ
{{gap|4em}}ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਹੈ..........

ਇਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਅਣਖ ਹੈ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਇਸ ਦੀ ਆਨ ਹੈ
ਇਹ ਮੁਰਦਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਸ਼ਾਨ ਹੈ
ਮਿਹਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣ ਹਾਰ ਦਾ
{{gap|4em}}ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਹੈ..........

ਇਹ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਹਰ ਰੰਗ ਹੈ, ਦੀਵਾਨਿਉਂ ਆਉ ਛਕੋ!
ਇਹ ਮਸਤੀਆਂ ਵਰਤਾ ਰਿਹੈ, ਮਸਤਾਨਿਉਂ ਆਉ ਛਕੋ!
ਹੁੰਦਾ ਪਿਆ- ਦੀਦਾਰ ਹੈ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣ ਹਾਰ ਦਾ
{{gap|4em}}ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਹੈ..........

ਇਸ ਦੀ ਖ਼ਮਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇਂ, ਕੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਨਸ਼ਾ
ਇਸ ਦੀ ਖ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋੜ ਦੇਵੇ, ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਨਸ਼ਾ।
ਦੀਪਕ ਤਾਂ ਤਾਅਬੇਦਾਰ ਹੈ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾ
{{gap|4em}}ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਹੈ...........

ਅੰਮ੍ਰਿਤ 'ਚ ਘੁਲਿਆ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾ
ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਹੈ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣ ਹਾਰ ਦਾ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|171/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fhl793tpnr3kv1vn43de5d3bu0tsreg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/156</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45419</id>
    <revision>
      <id>227659</id>
      <parentid>118866</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227659</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1670" sha1="rz4thk2oop485fmy8drse1ngr03fbuh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਛੱਲੀਆਂ, ਛੱਲੀਆਂ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਛੱਲੀਆਂ ਛੱਲੀਆਂ ਛੱਲੀਆਂ ਵੇ।
ਮਾਹੀਆ! ਤੂੰ ਕਰੀਆਂ ਮੈਂ ਝੱਲੀਆਂ ਵੇ
ਕਿਹੜੀ ਗੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਮੱਲੀਆਂ ਵੇ
ਪੀੜਾਂ ਕਾਲਜੇ ਚੋਂ ਉੱਠਣ ਅਵੱਲੀਆਂ ਵੇ
ਸੈਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਖਾ ਕੇ ਘੱਲੀਆਂ ਵੇ,
{{gap|4em}}ਨਿਰਮੋਹੀ ਢੋਲਾ

ਤਾਰੇ ਤਾਰੇ ਤਾਰੇ ਵੇ,
ਅਸੀਂ ਹਿਜਰ ਤਿਰੇ ਦੇ ਮਾਰੇ ਵੇ!
ਸਾਥੋਂ ਦੁਖੜੇ ਨਾ ਜਾਣ ਸਹਾਰੇ ਵੇ
ਤੇਰਾ ਰਸਤਾ ਤੱਕ ਤੱਕ ਹਾਰੇ ਵੇ
ਨਿੱਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲਾਈਏ ਲਾਰੇ ਵੇ,
{{gap|4em}}ਨਿਰਮੋਹੀ ਢੋਲਾ

ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵੇ,
ਬੀਬਾ ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਨਿਆਣੀ ਵੇ
ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹੀਏ ਹਾਣੀ ਵੇ।
ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਰੁੜ ਪੁੜ ਜਾਣੀਂ ਵੇ
ਸਾਡੀ ਤੂੰ ਨਾ ਕਦਰ ਪਛਾਣੀ ਵੇ
{{gap|4em}}ਨਿਰਮੋਹੀ ਢੋਲਾ

ਛੱਲੇ ਛੱਲੇ ਛੱਲੇ ਵੇ,
ਤੇਰੇ ਗ਼ਮ ਨਾ ਜਾਂਦੇ ਝੱਲੇ ਵੇ
ਤੇਰਾ ਬਿਰਹਾ ਸੀਨਾ ਸੱਲੇ ਵੇ
ਕਿੱਦਾਂ ਕਟੀਏ ਉਮਰ ਇਕੱਲੇ ਵੇ
ਅਸੀਂ ਸੱਖਣੇ, ਜੱਗ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਵੇ
{{gap|4em}}ਨਿਰਮੋਹੀ ਢੋਲਾ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|154/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rz4thk2oop485fmy8drse1ngr03fbuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/172</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45420</id>
    <revision>
      <id>227675</id>
      <parentid>118868</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227675</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2445" sha1="acdlo664mhslbzmtd0fzpu6pfmmnt1h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{larger|'''ਨਾਨਕੀ ਦਾ ਵੀਰਾ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਉਹਦੀ ਧੂੜੀ ਮੱਥੇ ਲਾ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋਣ ਸਾਰੇ
ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਦਾ ਵੀਰਾ, ਡੁੱਬੇ ਜਾਂਦੇ ਬੇੜੇ ਤਾਰੇ

ਉਹਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਦੁਹਾਈ, ਰੋਜ਼ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ
ਉਹਦੇ ਮਿੱਠੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ, ਸਾਂਭੀ ਬੈਠੀਆਂ ਫਜ਼ਾਵਾਂ
ਉਹਦੇ ਨੂਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਪਾਉਂਦੇ ਚੰਨ ਤੇ ਸਿਤਾਰੇ
{{gap|4em}}ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਦਾ ਵੀਰਾ.........

ਉਹ ਸੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸੋਮਾ, ਉਹ ਸੀ ਸੱਚ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ
ਉਹਦੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਡੁੱਲ੍ਹਦੀ ਸੀ ਨਾਮ ਦੀ ਖ਼ੁਮਾਰੀ
ਉਹਦਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਇਸ਼ਾਰਾ, ਬੰਦਾ ਲੱਗ ਜਏ ਕਿਨਾਰੇ
{{gap|4em}}ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਦਾ ਵੀਰਾ..........

ਨੀ! ਉਹ ਮੱਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ, ਜਾਣੇਂ ਕੌਣ ਉਹਦੀ ਮਾਇਆ
ਉਹਨੂੰ ਧੁੱਪੇ ਸੁੱਤਾ ਵੇਖ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਕੀਤੀ ਛਾਇਆ
ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਝੂਮ ਉਠੇ, ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਨਜ਼ਾਰੇ
{{gap|4em}}ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਦਾ ਵੀਰਾ..........

ਮਾਨ ਤੋੜਿਆ ਵਲੀ ਦਾ-ਪੰਜਾ ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਲਾਇਆ
ਕੌਡੇ ਜਿਹੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਆਦਮੀ ਬਣਾਇਆ
ਸਿੱਧੇ ਤੀਰ ਕੀਤੇ ਠੱਗ- ਪੈਰੀ ਡਿੱਗ ਪਏ ਵਿਚਾਰੇ
{{gap|4em}}ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਦਾ ਵੀਰਾ..........

ਸਚ ਖੰਡ ਤੋਂ ਭੀ ਉੱਚਾ, ਓਸ- ਮਾਹੀ ਦਾ ਦੁਆਰਾ
ਸੀਸ ਦੀਪਕਾ ਝੁਕਾ ਦੇ- ਤੇਰਾ ਚਮਕੇ ਸਿਤਾਰਾ
ਰੱਖ ਗੁਰਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ- ਜਿਹੜਾ ਵਿਗੜੀ ਸੰਵਾਰੇ
{{gap|4em}}ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਦਾ ਵੀਰਾ..........

ਉਹਦੀ ਧੂੜੀ ਮੱਥੇ ਲਾਕੇ- ਦੁਖ ਦੂਰ ਹੋਣ ਸਾਰੇ
ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਦਾ ਵੀਰਾ ਡੁੱਬੇ ਜਾਂਦੇ ਬੇੜੇ ਤਾਰੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|170/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>acdlo664mhslbzmtd0fzpu6pfmmnt1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/157</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45423</id>
    <revision>
      <id>227660</id>
      <parentid>160192</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227660</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2303" sha1="h6b919zjz83ujn9ffsmgaa897t9slwl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਦੋਸਤੋ!'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਆਦਮੀਅਤ ਦਾ ਨਾ ਐਂ ਹੁਲੀਆ ਵਿਗਾੜੋ ਦੋਸਤੋ
ਅੱਗ ਲਾਕੇ ਇਹ ਚਮਨ ਹੱਥੀਂ ਨਾ ਸਾੜੋ ਦੋਸਤੋ

ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਨਗ਼ਮੇ ਸੁਣਾਉ ਗੀਤ ਗਾਉ ਪਿਆਰ ਦੇ
ਇਸ਼ਕ ਵਾਲੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ ਬਦ ਇਰਾਦੇ ਧਾਰਦੇ
ਬਾਗ਼ ਚੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਹਰ ਬੂਟਾ ਉਖਾੜੋ ਦੋਸਤੋ!
{{gap|4em}}ਅੱਗ ਲਾਕੇ ਇਹ ਚਮਨ...........

ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਕੁਰਲਾਟਾਂ 'ਚ ਨਾ ਬਦਲਣ ਦਿਉ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ ਤੁਸੀਂ ਲਾਟਾਂ 'ਚ ਨਾ ਬਦਲਣ ਦਿਉ
ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਨਾ ਕਲੀਆਂ ਲਿਤਾੜੋ ਦੋਸਤੋ!
{{gap|4em}}ਅੱਗ ਲਾਕੇ ਇਹ ਚਮਨ...........

ਜੇ ਕਿਤੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਬੈਠੇ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀਆਂ
ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਭੀ ਫੁੱਲ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣੀਆਂ ਨਈਂ ਲਾਲੀਆਂ
ਰੌਣਕਾਂ ਗੁਲਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਐਂ ਨਾ ਉਜਾੜੋ ਦੋਸਤੋ!
{{gap|4em}}ਅੱਗ ਲਾਕੇ ਇਹ ਚਮਨ..........

ਕਦਰ ਦਾਨੋਂ! ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਮਜ਼ਮੂਨ ਸਸਤਾ ਨਾ ਕਰੋ!
ਬੇ-ਕਸੂਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਖੂਨ ਸਸਤਾ ਨਾ ਕਰੋ!
ਕਾਲਜਾ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਨਾ ਛੂਹਿਆਂ ਥੀਂ ਪਾੜੋ ਦੋਸਤੋ!
{{gap|4em}}ਅੱਗ ਲਾਕੇ ਇਹ ਚਮਨ........

ਫਿਰ ਚਮਨ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ ਸਮਝੋ, ਜੇ ਰਹੀ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ
ਬੁਝ ਗਿਆ ਦੀਪਕ ਤਾਂ ਫਿਰ ਲੱਭੋਗੇ ਕਿਥੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ
ਬੇ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੂਲੀ ਤੇ ਚਾਹੜੋ ਦੋਸਤੋ
{{gap|4em}}ਅੱਗ ਲਾਕੇ ਇਹ ਚਮਨ ........

ਆਦਮੀਅਤ ਦਾ ਨਾ ਐਂ ਹੁਲੀਆ ਵਿਗਾੜੋ ਦੋਸਤੋ
ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਚਮਨ ਅਪਣਾ ਨਾ ਸਾੜੋ ਦੋਸਤੋ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|157/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h6b919zjz83ujn9ffsmgaa897t9slwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/173</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45426</id>
    <revision>
      <id>227676</id>
      <parentid>118877</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227676</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1685" sha1="2yoe8wn9pwovj15svlj6dhbw065lm2z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|8em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਜਵਾਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੇਰੇ ਲੁਗ ਲੁਗ ਕਰਦੇ ਅੰਗ, -ਨੀ ਮੇਰੀ ਕੁੜਤੀ ਹੋ ਗਈ ਤੰਗ
{{gap|12em}}ਜਾਵਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ
{{gap|12em}}ਹਾਂ! ਜਵਾਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ

ਮੇਰੇ ਮਸਤ ਸ਼ਰਾਬੀ ਨੈਣ ਰਹਿਣ ਨਸ਼ਿਆਏ ਨੀ।
ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੂਫ਼ਾਨ! ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ ਹਾਏ ਨੀ।
ਮੇਰਾ ਜੋਬਨ ਦੇਂਦੈ ਦੱਖ! ਨੀ ਮੇਰੇ ਮਗਰੇ ਰਹਿੰਦੀ ਅੱਖ-
{{gap|12em}}-ਰੂਪ ਦਿਆਂ ਚੋਰਾਂ ਦੀ!
{{gap|12em}}ਜਵਾਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ

ਮੇਰੇ ਕਲੀਆਂ ਵਰਗੇ ਦੰਦ, ਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਕੁੜੇ
ਮੇਰੇ ਹਾਸੇ ਚੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋਆਂ ਕਿਰ ਕਿਰ ਜਾਣ ਕੁੜੇ
ਮੇਰੇ ਸੂਹੇ ਸੂਹੇ ਬੁੱਲ੍ਹ- ਵੇਖ ਕੇ ਭੌਰੇ ਜਾਂਦੇ ਭੁੱਲ-
{{gap|12em}}ਨੀ ਮਸਤੀ ਲੋਰਾਂ ਦੀ
{{gap|12em}}ਜਵਾਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ

ਮੇਰਾ ਹਵਾ-ਗੁਲਾਬੀ-ਰੰਗ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਾਲ ਕੁੜੇ
ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਰਲ ਗਿਆ, ਦੁਪੱਟਾ ਲਾਲ ਕੁੜੇ
ਮੇਰੇ ਚੰਨ ਜਿਹੇ ਮੂੰਹ ਕੋਲ ਹੈ, ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਡਾਵਾਂ ਡੋਲ
{{gap|12em}}ਨੀ ਡਾਰ ਚਕੋਰਾਂ ਦੀ
{{gap|12em}}ਜਵਾਨੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|173/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2yoe8wn9pwovj15svlj6dhbw065lm2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/158</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45666</id>
    <revision>
      <id>227661</id>
      <parentid>119218</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227661</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2129" sha1="nxtshuhtk3ho6n9fw90w9a7vu42bneh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;﻿{{center|{{larger|'''ਦੁਨੀਆਂ ਬਹੁਰੰਗੀ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਲੱਖ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡਦੀ ਦੁਨੀਆ ਬਹੁਰੰਗੀ
ਪਰ, ਜੇ ਤੁਧ ਭਾਵੇ ਮਾਲਕਾ! ਸਾਈ ਰਲ ਚੰਗੀ

ਚਿੱਟੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾਂ ਨਿੱਤ ਕਾਲੇ ਕਾਰੇ
ਇੱਜ਼ਤ ਵਿਕੇ ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ ਅਜ ਉੜਦ-ਬਜ਼ਾਰੇ
ਥਾਂ ਥਾਂ ਫਿਰੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਜ ਨੰਗ-ਧੜੰਗੀ
{{gap}}ਪਰ ਜੋ ਤੁਧ ਭਾਵੇ ਮਾਲਕਾ..........

ਤੇਰਾ ਬੰਦਾ, ਵੇਖ ਲੈ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ
ਰੱਤ ਚੂਸਦਾ ਚੰਦਰਾ ਨਹੀਉਂ ਸ਼ਰਮਾਂਦਾ
ਬੇਦਰਦਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੂਲੀ ਤੇ ਟੰਗੀ
{{gap}}ਪਰ, ਜੋ ਤੁਧ ਭਾਵੇ ਮਲਕਾ..........

ਚੋਰ ਉਚੱਕੇ ਚੋਧਰੀ ਫਿਰਦੇ ਹੰਕਾਰੇ
ਦਾਰੂ ਪੀ ਪੀ ਚੰਦਰੇ ਮਾਰਨ ਲਲਕਾਰੇ
ਡਰ ਡਰ ਕੇ ਦਿਨ ਕੱਟਦੇ ਬੰਦੇ ਸਤ-ਰੰਗੀ
{{gap}}ਪਰ, ਜੋ ਤੁਧ ਭਾਵੇ ਮਾਲਕਾ..........

ਥਾਂ ਥਾਂ ਠੱਗਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਠੱਗੀ ਦੀਆਂ ਹੱਟਾਂ
ਪਾਪੀ ਮਾਰਨ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਸੱਟਾਂ
ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਂਦੇ ਭਰਮ ਦਾ ਕੁਝ ਭੇਖੀ-ਢੰਗੀ
{{gap}}ਪਰ, ਜੋ ਤੁਧ ਭਾਵੇ ਮਾਲਕਾ..........

ਮਾਇਆ ਧਾਰੀ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਅੱਤ ਐਸੀ ਚੱਕੀ
ਆਸ਼ਿਕ ਲੋਕ ਮਸੂਸ ਦੇ ਹਰ ਤਰਫ਼ ਕੁੜੱਕੀ
ਦੀਪਕ! ਹਰ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਤੰਗੀ
{{gap}}ਪਰ, ਜੋ ਤੁਧ ਭਾਵੇ ਮਾਲਕਾ ...........

ਲੱਖ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬਹੁਰੰਗੀ
ਪਰ, ਜੋ ਤੁਧ ਭਾਵੇ ਮਾਲਕਾ ਸਾਈ ਗੱਲ ਚੰਗੀ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|156/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxtshuhtk3ho6n9fw90w9a7vu42bneh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/159</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45667</id>
    <revision>
      <id>227662</id>
      <parentid>119225</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227662</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2675" sha1="k73txvduw6woqyob39oy5gtoexw2slm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਪਾਣੀ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਪਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਜਿੰਦੜੀ ਤਿਹਾਈ ਚੰਨਾ
{{gap}}ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਿਲਾ
ਭਲਾ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੀ ਸਹੁੰ!
{{gap}}ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਿਲਾ
ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਕੇ ਸੱਧਰਾਂ ਜਵਾਨ ਹੋਈਆਂ
{{gap}}ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਕੁਆਰੇ ਸਾਡੇ ਚਾਅ
ਭਲਾ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੀ ਸਹੁੰ!
{{gap}}ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਕੁਆਰੇ ਸਾਡੇ ਚਾਅ
ਸੁੱਖਾਂ, ਸੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਕੇ ਨਸੀਬ ਹੋਇਆ ਮੇਲ ਤੇਰਾ
{{gap}}ਛੇੜਦੀ ਹੈ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਢਾਣੀ
ਲਾਗੇ ਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਤੱਤਾ ਰੇਤਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ
{{gap}}ਜਿਹੜਾ ਦੂਰੋਂ ਦਿਸਦਾ ਸੀ ਪਾਣੀ
ਕਾਲਜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਸਾੜ ਦੇਵੇ ਨਾ ਈਮਾਨ ਕਿਤੇ
{{gap}}ਮੱਚੜੀ ਇਹ ਅੱਗ ਤਾਂ ਬੁਝਾ
ਭਲਾ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੀ ਸਹੁੰ!
{{gap}}ਕੇਰਾਂ ਸਾਡੀ ਅੱਗ ਤਾਂ ਬੁਝਾ
ਏਦਾਂ ਅਰਮਾਨਾਂ ਦਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਉੱਠੇ ਹਿੱਕੜੀ ਚੋਂ
{{gap}}ਜਿੱਦਾਂ ਬੀਕਾਨੇਰ ਚੋਂ ਹਨ੍ਹੇਰੀ
ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਾਂਭ-ਸਾਂਭ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ
{{gap}}ਟੁੱਟ ਪੈਣੇ ਚਾਅਵਾਂ ਦੀ ਦਲੇਰੀ
ਸ਼ੂਕਦੀਆਂ ਆਉਣ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ
{{gap}}ਇਹਨਾਂ ਲੱਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇਣੇ ਢਾ
ਭਲਾ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੀ ਸਹੁੰ!
{{gap}}ਲੱਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਢੇਣੇ ਢਾ
ਇੱਕ ਡਰ ਮਾਰੇ ਰਾਜੇ ਬਾਬਲੇ ਦੀ ਪੱਗ ਦਾ ਵੇ
{{gap}}ਦੂਜੇ ਤੇਰੇ ਸਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗ
ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਓਦਾਂ ਜਿਹੜੇ ਪਾਲੇ ਦੇ ਨੇ ਮਾਰੇ ਫੁੱਲ
{{gap}}ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰੰਗ
ਕਦੀ-ਕਦੀ ਏਦਾਂ ਭੀ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦੈ 'ਦੀਪਕਾ, ਵੇ!
{{gap}}ਲਾਂਬੂ ਲਵਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲਾ
ਭਲਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਸਹੁੰ!
{{gap}}ਲਾਂਬੂ ਲਵਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲਾ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|159/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k73txvduw6woqyob39oy5gtoexw2slm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/160</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45669</id>
    <revision>
      <id>227663</id>
      <parentid>119227</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227663</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2575" sha1="ebp944ilfq9w9wu9y9aafch3h27ho9x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਇਸ਼ਕ ਨਿਮਾਣਾ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੀ ਬਚਣੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਰੋਗ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੈ ਲਾਇਆ
ਇਹ ਇਸ਼ਕ ਨਮਾਣਾ ਨੀ ਰਾਸ ਨਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਇਆ

ਚੂਚਕ ਦੀਆਂ ਰਾਂਝੇ ਨੇ ਸੀ ਮੱਝਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਚਰਾਈਆਂ
ਖੁੱਸ ਹੀਰ ਗਈ ਹੱਥੋਂ-ਪੜਾ-ਕੇ ਕੰਨ ਉਸ ਮੁੰਦਰਾਂ ਪਾਈਆਂ
ਪਿੰਡ-ਖੇੜੇ ਜਾਕੇ ਸੀ-ਜੱਟ ਨੇ ਘਰ ਘਰ ਨਾਦ ਵਜਾਇਆ
{{gap|4em}}ਇਹ ਇਸ਼ਕ ਨਮਾਣਾ ਨੀ!ਰਾਸ...........

ਝੱਟ ਬਹਿ ਗਈ ਬੱਕੀ ਤੇ, ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਮਾਰੀ
ਪਰ ਵੇਖ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗ਼ੱਦਾਰੀ
ਭੰਨ ਤਰਕਸ਼ ਮਿਰਜ਼ੇ ਦਾ, ਜੱਟ ਨੂੰ ਜੰਡ ਦੇ ਹੇਠ ਵਢਾਇਆ।
{{gap|4em}}ਇਹ ਇਸ਼ਕ ਨਮਾਣਾ ਨੀ..............

ਇਕ ਸੁਹਣੀਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ- ਹੋ ਗਿਆ ਇੱਜ਼ਤਬੇਗ ਸ਼ੁਦਾਈ
ਅੱਗ ਲਾਕੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ, ਓਸ ਨੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਹੱਟ ਪਾਈ
ਮੱਛੀ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਨੇ, ਸੀ ਚੀਰ ਕੇ, ਪੱਟ ਦਾ ਮਾਸ ਖੁਆਇਆ
{{gap|4em}}ਇਹ ਇਸ਼ਕ ਨਮਾਣਾ ਨੀ.............

ਪੱਟ ਦਿੱਤੀ ਦਾਰੂ ਨੇ, ਸੌਂ ਗਈ ਸੱਸੀ ਜਾਮ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ
ਹਥ ਮਲਦੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਪੁਨੂੰ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ 'ਹੋਤ' ਉਠਾ ਕੇ
ਉਹ ਬਲ ਵਿੱਚ ਸੜ ਮੋਈ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੱਥੀਂ ਲਾਂਬੂ ਲਾਇਆ
{{gap|4em}}ਇਹ ਇਸ਼ਕ ਨਮਾਣਾ ਨੀ............

ਮਲਕੀ-ਤੇ-ਕੀਮੇ ਦੀ, ਦੀਪਕਾ ਭੁੱਲਿਐ ਕੌਣ ਕਹਾਣੀ
ਖ਼ੁਦ ਮੌਤ ਸਹੇੜ ਲਈ ਨ ਮੁੜਿਆ ਪਰ ਹੋਣੀ ਦਾ ਹਾਣੀ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡਾ, ਅੰਤ ਕੀਮਾ-ਕੀਮਾ ਕਰਵਾਇਆ
{{gap|4em}}ਇਹ ਇਸ਼ਕ ਨਮਾਣਾ ਨੀ.............

ਕੀ ਬਚਣੈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਦਾ ਰੋਗ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੈ ਲਾਇਆ
ਇਹ ਇਸ਼ਕ ਨਮਾਣਾ ਨੀ ਰਾਸ ਨਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਇਆ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|158/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ebp944ilfq9w9wu9y9aafch3h27ho9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/161</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45670</id>
    <revision>
      <id>227664</id>
      <parentid>119228</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227664</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1086" sha1="p0gh2nfodjhr4a82k2sg6o5uki5yqy4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਉਹ ਸਾਥੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਮਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ
ਤੇਰੀ ਹਾਮੀ ਭਰਨੋਂ, ਉਹ ਇਨਕਾਰੀ ਹੈ
ਜਿਸ ਦੀ ਖ਼ਾਤਿਰ, ਤੂੰ ਖਪ ਖਪ ਕੇ ਹਾਰ ਗਿਆ
{{gap}}ਝੂਠਾ ਮੋਹ ਪਰਿਵਾਰਦਾ...........

ਹੁਣ ਕਾਹਤੋਂ ਤੋਂ ਬੁਕ ਬੁਕ ਅਥਰੂ ਸਿੱਟਦਾ ਏਂ
ਝੁੱਗਾ ਚੌੜ ਕਰਾ ਕੇ, ਕਾਹਤੋਂ ਪਿੱਟਦਾ ਏਂ
ਦਿਲ ਸਮਝਾ, ਕਹਿੰਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲਹਿ ਭਾਰ ਗਿਆ
{{gap}}ਝੂਠਾ ਮੋਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ...........

ਜਿਸ ਨੇ ਚਾਨਣ ਵੰਡਿਆ, ਨ੍ਹੇਰ ਹੰਢਾਇਆ ਏ
ਉਹ ਅੱਜ ਚਾਨਣ ਦੀ ਛਿੱਟ ਦਾ ਤ੍ਰਿਹਾਇਆ ਏ
ਜੋ ਦੀਪਕ ਬਣ ਕੇ ਪੀ ਨ੍ਹੇਰ-ਗੁਬਾਰ ਗਿਆ
ਝੂਠਾ ਮੌਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਗਿਆ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|161/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p0gh2nfodjhr4a82k2sg6o5uki5yqy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/162</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45671</id>
    <revision>
      <id>227665</id>
      <parentid>119229</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227665</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="0rfxttkop9jf1qi736v1v4ysfobd826" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|8em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਝੂਠਾ ਮੋਹ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਤੇਰਾ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਚੋਂ ਉਠ ਸਤਿਕਾਰ ਗਿਆ
ਝੂਠਾ ਮੋਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਗਿਆ

ਮੈਂ-ਮੈਂ ਮੇਰੀ-ਮੇਰੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਗ਼ਰਕ ਗਿਐਂ
ਬਦ ਬਦਖ਼ਤਾਂ! ਕਿਉਂ ਉਮਰ ਬਿਤਾ ਕੇ ਠਰਕ ਗਿਐਂ
ਮਰੀ ਨਾ ਖ਼ਾਹਿਸ਼, ਦਿਲ ਚੋਂ ਨਾ ਹੰਕਾਰ ਗਿਆ
{{gap}}ਝੂਠਾ ਮੋਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ...........

ਪੁਤਰਾਂ-ਧੀਆਂ ਖ਼ਾਤਿਰ ਠੱਗੇ ਯਾਰ ਬੜੇ!
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਤੈਨੂੰ ਐਨ ਰੜੇ!
ਜਣਾ-ਖਣਾ ਸਭ ਤੇਰੀ ਭੁਗਤ ਸੁਆਰ ਗਿਆ
{{gap}}ਝੂਠਾ ਮੋਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ...........

ਮੇਰੇ-ਮੇਰੇ ਕਹਿਕੇ ਸੀਨੇ ਲਾਏ ਤੂੰ
ਹੱਥੀਂ ਪਾਲੇ- ਇਹ ਕੂਕਰ ਹਲਕਾਏ ਤੂੰ
ਜਿਸ ਦਾ ਦਾਅ ਲੱਗਿਆ- ਓਹੀ ਚੱਕ ਮਾਰ ਗਿਆ
{{gap}}ਝੂਠਾ ਮੋਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ..........

ਤੂੰ ਅਪਣੇਂ ਨਾ ਜਾਣ ਇਹ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨੇ
ਜੋ ਰੱਤ ਪੀਕੇ ਅੱਖ ਰੱਖਦੇ ਕੈਰੀ ਨੇ
ਉਲਝ ਗਿਆ ਤੋ ਐਸਾ, ਵਿੱਸਰ ਯਾਰ ਗਿਆ
{{gap}}ਝੂਠਾ ਮੋਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ...........
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|160/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0rfxttkop9jf1qi736v1v4ysfobd826</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/163</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45672</id>
    <revision>
      <id>227666</id>
      <parentid>119230</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227666</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1118" sha1="mnpt6xyz6fe5hfd9yr410s95d6dkrkg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਬਾਪੂ ਖੱਬੀ-ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ, ਇਕ ਬਾਤ ਨਾ ਸੁੱਝੇ
ਮਾਂ ਹੋਵੇ ਭੱਠ ਝੋਕਣੀ, ਪਰ ਧੀ ਨੂੰ ਲੁੱਝੇ
ਸੋਚੇ, ਕੱਢ ਕੇ ਕਾਲਜਾ, ਧੀ ਨੂੰ ਦੇ ਆਵਾਂ
{{gap}}ਮਾਵਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲਭਦੀਆਂ ਕਦ........

ਮਾਂ ਦੇ ਸਦਕਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਧੀਆਂ ਦੇ ਮਾਪੇ
ਮਾਂ ਭੇਜੇ ਪੰਜੀਰੀਆਂ ਧੀ ਦੇ ਹਰ ਜਾਪੇ
ਮਾਂ ਬਾਝੋ ਟੁਕ-ਖੁਹ ਲਿਆ-ਧੀ ਹੱਥੋਂ ਕਾਵਾਂ
{{gap}}ਮਾਵਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲਭਦੀਆਂ ਕਦ.........

ਪੇਕੇ ਘਰ ਸੀ ਲਾਡਲੀ, ਲਖ ਬਣਤ ਬਣਾਵੇ
ਆਖ਼ਿਰ ਸਿੱਟ ਕੇ ਕੁੰਜੀਆਂ, ਡੋਲੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ,
ਦੀਪਕ! ਜਗ ਦੀ ਰੀਤ ਮੈਂ ਕਿੱਦਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ
ਮਾਵਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲਭਦੀਆਂ ਕਦ ਠੰਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|163/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mnpt6xyz6fe5hfd9yr410s95d6dkrkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/164</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45676</id>
    <revision>
      <id>227667</id>
      <parentid>119235</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227667</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1696" sha1="tifhwvbg8ncbwldutfzgv650qrpedbl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|8em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਠੰਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੁਖ-ਸੁਖ ਫੋਲਣ ਬੈਠ ਕੇ, ਧੀਆਂ ਤੇ ਮਾਵਾਂ
ਮਾਵਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲਭ ਦੀਐਂ ਕਦ ਠੰਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ
ਭਾਵੇਂ, ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਭੈਣ ਦਾ ਨਾ ਭੁੱਲਣ ਵੀਰੇ!
ਪਰ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਭਾਬੀਆਂ ਬਦਲਾਉਣ ਵਤੀਰੇ
ਖੂਨ ਬੇਗਾਨਾ ਚੰਦਰਾ, ਵੱਢੇ ਪਰਛਾਵਾਂ
{{gap}}ਮਾਵਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲਭਦੀਆਂ ਕਦ........

ਮਾਂ ਸਦਕਾ ਘਰ ਬਾਪ ਦੇ ਧੀ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ
ਉੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕੂੰਜ ਪਰ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ ਵਿਚਾਰੀ
ਹੱਥੀਂ ਡੋਲੇ ਤੋਰ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਭਰਾਵਾਂ
{{gap}}ਮਾਵਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲਭਦੀਆਂ ਕਦ........

ਰਿਜ਼ਕ ਧੀਆਂ ਦਾ, ਕੁਦਰਤੋਂ ਬੇਗਾਨੇ ਖੇੜੇ
ਭਾਂ-ਭਾਂ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ-ਧੀਆਂ ਬਿਨ ਵਿਹੜੇ
ਕੰਧਾਂ ਵੱਢ ਵੱਢ ਖਾਂਦੀਆਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਾਵਾਂ
{{gap}}ਮਾਵਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲਭਦੀਆਂ ਕਦ.........

ਘਰ ਵਿੱਚ ਧੀ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਮਾਂ ਹੋਵੇ ਰਾਣੀ
ਨੂੰਹਾਂ ਬੋਲਣ ਸਾਹਮਣੇਂ ਨਾ ਕੁਸਕੇ ਹਾਣੀ
ਧੀਆਂ ਸਦਕਾ ਰਖਦੀਐਂਸਰਦਾਰੀ ਮਾਵਾਂ
{{gap}}ਮਾਵਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲਭਦੀਆਂ ਕਦ........
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|182/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tifhwvbg8ncbwldutfzgv650qrpedbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/170</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45678</id>
    <revision>
      <id>227673</id>
      <parentid>160196</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227673</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1942" sha1="pusj6fgdg0eibaf8x064j9f7ael0tyy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|8em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਸਤਿਗੁਰ ਨਾਨਕ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਚਾਨਣ ਵਰਤਾਉਣ ਲਈ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਨਕਾਣੇਂ ਵਿਚ ਆਇਆ
ਦਾਤਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਜਗਤ ਦਾ ਭੈਅ ਤੇ ਭਰਮ ਮਿਟਾਇਆ

ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਤਾਰਨ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਪਹਿਲੀ ਲਈ ਉਦਾਸੀ
ਗ਼ਮ ਦੂਰ ਕਰਨ ਸਭਦੇ, ਤੁਰ ਪਿਆ-ਬੇਗ਼ਮਪੁਰ ਦਾ ਵਾਸੀ
ਮਰਦਾਨਾ ਸਤਿਸੰਗੀ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ
{{gap|4em}}ਦਾਤਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ............

ਸੁਲਤਾਨ ਪੁਰੋਂ ਤੁਰ ਕੇ, ਐਮਨਾਬਾਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਏ
ਤਦ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਦੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਸੁੱਤੇ ਭਾਗ ਜਗਾਏ
ਉਹ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਂ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਉਸਨੇ ਪਾਇਆ
{{gap|4em}}ਦਾਤਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ............

ਬਾਪੂ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਵਜੋਂ 'ਮਲਿਕ' ਨੇ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਭੰਡਾਰਾ
ਪਰ ਨਿਉਂਦਾ ਸਤਿਗੁਰ ਨੇ, ਓਸ ਦਾ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਗਵਾਰਾ
ਹੰਕਾਰੇ ਭਾਗੋ ਨੇ ਸਿਪਾਹੀ ਭੇਜ ਗੁਰੂ ਸਦਵਾਇਆ
{{gap|4em}}ਦਾਤਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ...........

ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੇ-ਮਲਿਕ! ਤੂੰ ਕਰਦੈਂ ਪਾਪ ਕਮਾਈ
ਇਹ ਖੂਨ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੈ! ਸੇਠ ਜੀ! ਸਾਡੀ ਰਾਮ-ਦੁਹਾਈ
ਇਹਨਾਂ ਪਕਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖਰਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਤ੍ਰਿਹਾਇਆ
{{gap|4em}}ਦਾਤਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ............
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|168/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pusj6fgdg0eibaf8x064j9f7ael0tyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/165</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45680</id>
    <revision>
      <id>227668</id>
      <parentid>160195</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227668</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1395" sha1="nweyy3rarqmixat65vyhff26t6ncsv8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|&lt;poem&gt;﻿ਜਦ ਉਲਝੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਾਣੀ-ਆਸਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਜਾਵੇ ਪਾਣੀ
ਆਪਣਾ ਜਲਵਾ ਤੁਰਤ ਦਿਖਾਵੇਂ
ਮੈਂ ਜਦ ਯਾਦ ਕਰਾਂ........

ਘੇਰ ਲਵੇ ਜਦ ਘੁੱਪ ਹਨ੍ਹੇਰਾ-ਜਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਸਾਹਸ ਮੇਰਾ
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜੋਤ-ਜਗਾਵੇਂ
ਮੈਂ ਜਦ ਯਾਦ ਕਰਾਂ........

ਗ਼ਮ ਦੀ ਕਾਲੀ-ਬੋਲੀ ਨ੍ਹੇਰੀ-ਝੁਲਦੀ ਹੈ ਸਿਰ ਤੇ ਹਰ ਵੇਰੀ
ਤੂੰ ਰਹਿਮਤ ਦਾ ਮੀਂਹ ਬਰਸਾਵੇਂ
ਮੈਂ ਜਦ ਯਾਦ ਕਰਾਂ........

ਕਿਉਂ ਮੈਂ ਕੂਕਾਂ-ਕਿਉਂ ਮੈਂ ਰੋਵਾਂ-ਕਿਉਂ ਤੇਰੀ ਮਸ਼ਕੂਰ ਨਾ ਹੋਵਾਂ
ਤੂੰ ਕਰਦੈਂ ਹਾਲਾਤ ਸੁਖਾਵੇਂ
ਜਦ ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਾਂ........

ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਸਹਾਰਾ-ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਲੱਖਾਂ ਮੇਰੇ ਯਾਰਾ
ਐ ਦੀਪਕ! ਤੂੰ ਰਾਹ ਰੁਸ਼ਨਾਵੇਂ-ਜਦ ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਾਂ ਝਟ ਆਵੇਂ
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬੋਲ ਪੁਗਾਵੇਂ
ਜਦ ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਾਂ ਝੱਟ ਆਵੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|165/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nweyy3rarqmixat65vyhff26t6ncsv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/169</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45683</id>
    <revision>
      <id>227672</id>
      <parentid>119242</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227672</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1053" sha1="f55ob6pzh1oiw90gl55uu1ufbr02v72" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;﻿ਇਕ ਹੱਥ ਕੋਧਰਾ ਲੈ- ਦੂਸਰੇ ਹੱਥ ਪਕਵਾਨ ਉਠਾਏ
ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਦਬਾਏ
ਦੁਧ ਚੋਇਆ ਕੋਧਰੇ ਚੋਂ, ਲਹੂ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆ
{{gap|4em}}ਦਾਤਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ..........

ਐ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕੋ : ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨਾ ਖਾਉ
ਸਭ ਕਿਰਤ ਕਰੋ ਸੱਚੀ, ਰਾਮ-ਨਾਂ-ਜਪੋ- ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਉ
ਇਹ ਬੁਰੀ-ਵਸਤੂ ਸਮਝੋ! ਦੀਪਕਾ! ਖਾਣਾ ਮਾਲ ਪਰਾਇਆ
{{gap|4em}}ਦਾਤਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ .........

ਚਾਨਣ ਵਰਤਾਉਣ ਲਈ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਨਕਾਣੇਂ ਵਿਚ ਆਇਆ
ਦਾਤਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਜਗਤ ਦਾ ਭੈਅ ਤੇ ਭਰਮ ਮਿਟਾਇਆ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|169/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f55ob6pzh1oiw90gl55uu1ufbr02v72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/166</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45685</id>
    <revision>
      <id>227669</id>
      <parentid>119244</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:22:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227669</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1210" sha1="71eotvfxvkkoa8d6w091nydqrxppn8k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|15em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਦਿਲ ਦੇ ਬੋਲ'''}}}}
{{center|&lt;poem&gt;ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬੋਲ ਪੁਗਾਵੇਂ
ਮੈਂ ਜਦ ਯਾਦ ਕਰਾਂ ਝੱਟ ਆਵੇਂ

ਜਦ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਿਰ ਤੇ ਆਈ- ਤੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਰੀ ਨਾ ਲਾਈਂ
ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਤੋਂ ਜਾਨ ਛੁੜਾਵੇਂ-
ਮੈਂ ਜਦ ਯਾਦ ਕਰਾਂ.........

ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਪਛਾਣੇਂ-ਹਰ ਗਲ ਸਮਝੇ ਹਰ ਗਲ ਜਾਣੇਂ
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਦ ਮਿਟਾਵੇਂ
ਮੈਂ ਜਦ ਯਾਦ ਕਰਾਂ ........

ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਪਲ ਪਲ ਤੜਪਾਵੇ-ਜਦ ਭੀ ਦਿਲ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਆਵੇ
ਰਾਤ ਬਖਸ਼ੇਂ-ਚਿਰ ਨਾ ਲਾਵੇਂ
ਮੈਂ ਜਦ ਯਾਦ ਕਰਾਂ.........

ਜਦ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਖਿੱਲਰੇ ਧੂੰਆਂ-ਚੋਗਿਰਦਾ ਘੇਰਨ ਬਦਬੂਆਂ
ਜ਼ੁਲਫਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਬਿਖਰਾਵੇਂ
ਮੈਂ ਜਦ ਯਾਦ ਕਰਾਂ.........
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|164/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>71eotvfxvkkoa8d6w091nydqrxppn8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/168</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45688</id>
    <revision>
      <id>227671</id>
      <parentid>119247</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227671</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2734" sha1="p9mu58wgrc8ixljaeu7nxnefquo2ynr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਦੇ ਕੇ-
{{gap}}-ਬਨ੍ਹਿਆ ਮੁਢ ਕਹਾਣੀ ਦਾ
ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਮਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ,
{{gap}}-ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ&lt;/poem&gt;}}

{{center|&lt;poem&gt;ਲੱਖਾਂ ਹਨ ਪ੍ਰਣਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਕ ਨਿਭਾਇਆ ਏ
ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਭੇਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ-ਫੁਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਏ
ਨਾਲ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਚੁਕਾਇਆ ਇਸ ਦੀ ਭਰੀ ਜਵਾਨੀ ਦਾ
ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਮਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ...........

ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ-ਸ਼ਿਵਾਜੀ, ਬੰਦਾ ਬੀਰ ਮਹਾਨ ਨੇ
ਲਹੂ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਕਲਗੀਧਰ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੇ
ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ, ਝਾਂਸੀ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਦਾ
ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਮਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ..........

ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਖੂਨ ਪਿਲਾਇਆ ਇਸ ਦੀ ਜੀਭ ਪਿਆਸੀ ਨੂੰ
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜਿਹੇ ਬੀਰ ਝੂਲ ਗਏ ਪੀਂਘ ਸਮਝ ਕੇ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ
ਲੰਦਨ ਜਾਕੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਦਲਾ ਲਿਆ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਦਾ
ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਮਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ..........

ਨੇਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲਿਆ ਕੌਣ ਤਰੀਕਾਂ ਨੇ
ਜਿਸ ਦੇ ਮੁੜ ਆਵਣ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤਕ ਕਰਦਾ ਦੇਸ਼ ਉਡੀਕਾਂ ਨੇ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਜਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਝੁਕਦੈ-ਹਰ ਇਕ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਦਾ
ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਮਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ...........

ਹੁਣ ਜਾਵਣ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਸੇ ਜੋ ਜੋਗੀ ਦੀਵਾਨੇ ਹਨ
ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਰੋੜਾਂ ਸਿਰ ਲੱਥੇ ਪਰਵਾਨੇ ਹਨ
ਐ ਦੀਪਕ-ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਦਿਆਂਗੇ-ਹਰ ਦੁਸ਼ਮਨ ਅਭਿਮਾਨੀ ਦਾ
ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਮਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ...........

ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਦੇ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਮੁੱਢ ਕਹਾਣੀ ਦਾ
ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਮਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|166/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9mu58wgrc8ixljaeu7nxnefquo2ynr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ – ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੀਤ ਕਲਾ.pdf/167</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45689</id>
    <revision>
      <id>227670</id>
      <parentid>119250</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227670</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2088" sha1="5h7nqe9ue7dhyc2pu0tlxv6p36vgadh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|8em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਉਪਕਾਰ ਕਮਾਏ ਇਸ ਨੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਤੇ
ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਵੇ ਅਸਮਾਨ ਤੇ

ਇਹ ਝੰਡਾ ਹੀ ਮਿਲਵਰਤਣ ਦੀ ਰੀਤ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ
ਲਹਿਰ ਲਹਿਰ ਕੇ ਪਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਉਂਦੈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ
ਅਜ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਇਸ ਦੇ ਹਰ ਫ਼ੁਰਮਾਨ ਤੇ
{{gap|4em}}ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾ ਝੰਡਾ..........

ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਗ਼ਾਮ ਏਸ ਨੇ ਅੜੀਉ ਨਵਾਂ ਸੁਣਾਇਆ ਏ
ਮੈਂ ਬਲਿਹਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ ਏ
ਜਾਦੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਭੀ ਈਮਾਨ ਤੇ
{{gap|4em}}ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾ ਝੰਡਾ...........

ਇਹ ਲਹਿਰਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਲ ਅਮਨ ਦੇ ਕਿਰਦੇ ਨੇ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ, ਓਹੀ ਸਮਝਣ ਸਾਫ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੇ
ਸ਼ਾਲਾ! ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਹਰਤ ਚਮਕੇ, ਜੁੱਗਾਂ ਤੀਕ ਜਹਾਨ ਤੇ
{{gap|4em}}ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾ ਝੰਡਾ...........

ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਆਸਾਨ ਬਣੇਂਗੀ- ਏਸ ਸਹਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ
ਚਮਕੇਗੀ ਤਕਦੀਰ ਯਕੀਨੀਂ, ਇਸ ਦੁਖਿਆਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ
ਐ ਦੀਪਕ! ਬਲਿਹਾਰੇ ਜਾਈਏ, ਇਸ ਦੀ ਸੁਹਣੀ ਸ਼ਾਨ ਤੇ
{{gap|4em}}ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾ ਝੰਡਾ,
{{gap|4em}}ਲਹਿਰਾਵੇ ਅਸਮਾਨ ਤੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|167/ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5h7nqe9ue7dhyc2pu0tlxv6p36vgadh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49661</id>
    <revision>
      <id>228497</id>
      <parentid>131234</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:35:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228497</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4170" sha1="e08bmhf4ilac6l7aid7499ihtqgf64a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਫ਼ਲਸਰੂਪ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ... ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ... ਬਿਜਲਈ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਏ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਤਕ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੈਸੇ ਦੀ ਹੋੜ, ਸ਼ੋਹਰਤ ਅਤੇ ਵਖਾਵੇ ਦੀ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖਪਤ ਕਲਚਰ ਨੇ ਸਾਡੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਰਾਵਾ, ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਰਸਮੋ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ... ਸਾਂਝੇ ਟੱਬਰ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਂਗਲੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਾਂਝ ਦੀਆਂ ਡੋਰਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਪਰੋਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰਸਮਾਂ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਣਵਿਧ ਮੋਤੀ ਹਨ। ਲੋਕ-ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ, ਉਦਗਾਰਾਂ, ਆਸ਼ਾਵਾਂ, ਗ਼ਮੀਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਬਲਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਜਨ ਸਮੂਹ ਅਥਵਾ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਤ ਸਮੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਪਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੱਚਦੀ ਗਾਉਂਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮੁਲਵਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਚ ਉਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਮਾਂ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ- ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਸਿਠਣੀਆਂ, , ਜਾਗੋ ਅਤੇ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੈਂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
{{right|-ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}}&lt;noinclude&gt;{{center|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/8}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e08bmhf4ilac6l7aid7499ihtqgf64a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49665</id>
    <revision>
      <id>228498</id>
      <parentid>131244</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228498</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3662" sha1="1qxdspzzqvwzqjjk00gguxg53lr863u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{xx-larger|{{left|ਸੁਹਾਗ}}}}

{{center|ਸੁਹਾਗ}}

{{gap}}ਵਿਆਹ ਦਾ ਅਵਸਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਅਦੁੱਤੀ ਮਹੌਤਤਾ ਰੌਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਰਾਹਤਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਅਵਸਰ ਨੂੰ ਬੜੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਉਡੀਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਚਾਅ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰੀਕੇ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਸਿਠਣੀਆਂ, ਹੇਅਰੇ ਅਤੇ ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ ਆਦਿ ਗੀਤ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਖੇੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੌਜ ਮਸਤੀ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਸੁਹਾਗ ਅਤੇ ਘੋੜੀਆਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਹਨ। ਧੀ ਵਾਲੇ ਘਰ ਸੁਹਾਗ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਡੇ ਵਾਲੇ ਘਰ ਘੋੜੀਆਂ ਗਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਗਾਉਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਬਠਾਉਣਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਤੀਵੀਆਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲ਼ੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਘੋੜੀਆਂ ਤੇ ਸੁਹਾਗ ਗਾ ਕੇ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਕਰਕੇ ਜਨਾਨੀਆਂ ਇਹ ਗੀਤ ਜੋਟੇ ਬਣਾ ਕੇ ਲੰਬੀ ਹੇਕ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਗੀਤ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਆਖਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਸੁਹਾਗ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਹਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਮਰਦ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਕਾਰਨ ਔਰਤ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਦਬੀ ਰਹੀ ਹੈ- ਪੇਕੇ ਘਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਖੋਹਲ ਕੇ ਨਾ ਆਪਣੇ ਬਾਬਲ ਨਾਲ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਨਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਜੀਆਂ ਨਾਲ। ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਆਂ ਸਮਾਜੀ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਅਵਸਰ 'ਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸੁਹਾਗ ਗੀਤ ਉਸ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{center|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1qxdspzzqvwzqjjk00gguxg53lr863u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49667</id>
    <revision>
      <id>228499</id>
      <parentid>131246</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228499</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3687" sha1="e1k8nflbqh77qzgmfr0cqdtv0hywekq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਬੋਧਨੀ ਗੀਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਧੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਜਾਂ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰ, ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਦਾਜ ਦਹੇਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਯੁਕਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਾਦੇ, ਬਾਬਲ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਛਾਵਾਂ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਮੱਧ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਲਈ ਬਦਸ਼ਗਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁੜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਨਸੋ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:

{{center|&lt;poem&gt;ਨੱਤੀਆਂ ਘੜਾਈਆਂ ਰਹਿ ਗੀਆਂ
ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨੂੰ ਜੰਮਪੀ ਤਾਰੋ&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਸਭ ਚਾਅ ਮਧੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ‘ਪਰਾਇਆ ਧਨ’ ਆਖ ਕੇ ਦੁਰਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੋਗੀ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬੜੇ ਦਰਦੀਲੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਹਾਗ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈ:

{{center|&lt;poem&gt;ਬੀਬੀ ਦਾ ਜਰਮਿਆ
ਬੀਬੀ ਦੇ ਬਾਬਲ ਨੇ ਸੁਣਿਆਂ
ਬੈਠਾ ਸੀਸ ਨਿਵਾ
ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਬਾਬਲਾ ਸੀਸ ਨਿਵਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਈ ਆਂ ਲੇਖ ਲਖਾ&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਕ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿੰਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਸੀਮਤ ਸਨ- ਮਾਰੂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ... ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਨਿਰਭਰ ਸੀ... ਮਾੜੇ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਕਾਰਨ ਧੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਵੱਲ ਬਹੁਤਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਧੀ ਰੁਲ-ਖੁਲ਼ ਕੇ ਮੁਟਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣੀ... ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨੂੰ ਦਰੋਂ ਤੋਰਨ ਦਾ ਸੰਸਾ ਲੱਗ ਜਾਣਾ ... ਦਾਜ ਦਹੇਜ ਤੇ ਬਰਾਤ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਉਡਾ ਦੇਂਦਾ। ਧੀ ਲਈ ਵਰ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣੀ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਧੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਂਦਾ। ਦਾਦਾ, ਬਾਬਲ, ਭਰਾ ਤੇ ਮਾਮਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮਾੜਾ ਚੰਗਾ ਵਰ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਧੌਣ ਨਿਵਾ ਦੇਂਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਨਾਈ&lt;noinclude&gt;{{center|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 10}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e1k8nflbqh77qzgmfr0cqdtv0hywekq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49705</id>
    <revision>
      <id>228500</id>
      <parentid>131311</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228500</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2167" sha1="h8pi7wmm617djaziqtty4lakzw9c7te" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਅਤੇ ਪਾਂਧੇ ਵੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜੋੜ ਆਉਂਦੇ। ਧੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਰਮਾਨ ਹਨ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰ ਅਤੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਸਬੰਧੀ ਚਾਹਤ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੁਹਾਗ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ:

{{left|&lt;poem&gt;ਵਰ ਜੁ ਟੋਲਣ ਚੱਲਿਆ ਪਿਓ ਮੇਰਿਆ 
ਰਾਜੇ ਬਨਸੀਆ 
ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ ਬਾਬਲਾ ਦੰਮ ਵੇ 
ਚੋਪੜ ਖੇਲਦੇ ਦੋ ਜਣੇ 
ਪਿਓ ਮੇਰਿਆ ਰਾਜੇ ਬੰਸੀਆ ਵੇ 
ਇੱਕੋ ਜੇਹੀੜੇ ਛੈਲ ਵੇ 
ਇਕ ਦੇ ਹੱਥ ਬੰਸਰੀ 
ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਮੋਰ ਵੇ 
ਬੱਜਣ ਲੱਗੀ ਬੰਸਰੀ 
ਕੂਕਣ ਲੱਗੇ ਮੋਰ ਵੇ 
ਗੋਰਾ ਗੋਰਾ ਮੈਂ ਵਰਾਂ 
ਕਾਲ਼ੇ ਜੇਹੀੜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਗੋਰੇ ਤੇ ਛੈਲ ਛਬੀਲੇ ਵਰ ਦੀ ਚਾਹਤ ਉਪਰੰਤ ਹਰ ਮੁਟਿਆਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਰੀ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਰੱਜਿਆ ਪੁੱਜਿਆ ਹੋਵੇਂ:

{{left|&lt;poem&gt;ਦਈਂ ਵੇ ਬਾਬਲਾ ਓਸ ਘਰੇ 
ਜਿੱਥੇ ਸੱਸ ਭਲੀ ਪਰਧਾਨ 
ਤੇ ਸਹੁਰਾ ਥਾਣੇਦਾਰ ਹੋਵੇ 
ਸੱਸ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਸ਼ਰੀਕਣੀਆਂ 
ਸਹੁਰਾ ਕਚਹਿਰੀ ਦਾ ਮਾਲਕ 
ਬਾਬਲ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ

ਦਈਂ ਵੇ ਬਾਬਲਾ ਓਸ ਘਰੇ 
ਜਿੱਥੇ ਸੱਸੂ ਦੇ ਬਾਹਲੜੇ ਪੁੱਤ 
ਬਾਬਲਾ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ 
ਇਕ ਮੰਗਦੀ ਇਕ ਵਿਆਂਮਦੀ&lt;/poem&gt;|4em}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 11}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8pi7wmm617djaziqtty4lakzw9c7te</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49706</id>
    <revision>
      <id>228501</id>
      <parentid>131312</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228501</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1996" sha1="jd2ogmq2ss90jp302v0kluysqmdwgji" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|&lt;poem&gt;﻿ਮੈਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵੇਖਾਂਗੀ ਨਿੱਤ 
ਬਾਬਲ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ 
ਦਈਂ ਵੇ ਬਾਬਲਾ ਓਸ ਘਰੇ 
ਜਿੱਥੇ ਕਾਲ਼ੀਆਂ ਬੂਰੀਆਂ ਸੱਤ 
ਮੈਂ ਇਕ ਚੋਮਦੀ ਇਕ ਜਮਾਂਮਦੀ 
ਮੇਰਾ ਚਾਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੱਥ 
ਬਾਬਲ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ

ਦਈਂ ਵੇ ਬਾਬਲਾ ਓਸ ਘਰੇ 
ਜਿੱਥੇ ਘਾੜਤ ਘੜੇ ਸੁਨਿਆਰ 
ਮੈਂ ਇਕ ਪਾਮਦੀ ਇਕ ਲਾਂਹਮਦੀ 
ਮੇਰਾ ਡੱਬਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੱਥ 
ਬਾਬਲ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ

ਦਈਂ ਵੇ ਬਾਬਲਾ ਓਸ ਘਰੇ 
ਜਿੱਥੇ ਦਰਜ਼ੀ ਸੀਵੇ ਪਟ 
ਇਕ ਪਾਮਾਂ ਇਕ ਰੰਗਾਮਾਂ 
ਵੇ ਮੇਰਾ ਸੰਦੂਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੱਥ 
ਬਾਬਲਾ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ 
ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ ਵੱਡੜਾ ਜੱਸ 
ਬਾਬਲ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਲੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਸੱਸ ਸਹੁਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੇਠ-ਜਠਾਣੀ ਅਤੇ ਨਣਦ-ਨਣਦੋਈਆ ਵੀ ਹੋਣ:

{{left|&lt;poem&gt;ਉਰੋ ਨਾ ਟੋਲ਼ੀਂ ਬਾਬਾ ਪਰੇ ਨਾ ਟੋਲ਼ੀਂ 
ਟੋਲ਼ੀਂ ਵੇ ਬਾਬਾ ਧੁਰ ਜਗਰਾਵੀਂ 
ਸੱਸ ਵੀ ਟੋਲ਼ੀਂ ਬਾਬਾ ਸਹੁਰਾ ਵੀ ਟੋਲ਼ੀਂ ਵੇ 
ਟੋਲ਼ੀਂ ਸਭ ਪਰਿਵਾਰੇ, 
ਸੱਸ ਵੀ ਟੋਲ਼ੀ ਬੀਬੀ ਸਹੁਰਾ ਵੀ ਟੋਲ਼ਿਆ ਨੀ 
ਟੋਲ਼ਿਆ ਨੀ ਸਭ ਪਰਿਵਾਰੇ 
ਜੇਠ ਵੀ ਟੋਲ਼ੀਂ  ਬਾਬਾ ਜਠਾਣੀ ਵੀ ਟੋਲ਼ੀਂ  ਵੇ&lt;/poem&gt;|4em}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 12}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jd2ogmq2ss90jp302v0kluysqmdwgji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49708</id>
    <revision>
      <id>228502</id>
      <parentid>131314</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228502</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2524" sha1="d9noe2ajs8w11i2qzec1350mjyz5b8w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|&lt;poem&gt;﻿ਟੋਲ਼ੀਂ ਸਭ ਪਰਿਵਾਰੇ 
ਜੇਠ ਵੀ ਟੋਲ਼ਿਆ ਬੀਬੀ ਜਠਾਣੀ ਵੀ ਟੋਲ਼ੀ ਨੀ 
ਟੋਲ਼ਿਆ ਨੀਂ ਸਭ ਪਰਿਵਾਰੇ 
ਨਣਦ ਵੀ ਟੋਲ਼ੀਂ ਬਾਬਾ ਨਣਈਆ ਵੀ ਟੋਲ਼ੀਂ 
ਟੋਲ਼ੀਂ ਸਭ ਪਰਿਵਾਰੇ, 
ਨਣਦੀ ਵੀ ਟੋਲ਼ੀ ਬੀਬੀ ਨਣਦੋਈਆ ਵੀ ਟੋਲ਼ਿਆ ਨੀ 
ਟੋਲ਼ਿਆ ਨੀ ਸਭ ਪਰਿਵਾਰੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਲੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਉਹਦੇ ਪੇਕੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਸੀਮਤ ਸਨ। ਸੜਕਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਣੀਆਂ, ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪੁਲ਼ ਨਹੀਂ- ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਰਾਹਾਂ ਕਾਰਨ ਸਹੁਰੀਂ ਬੈਠੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬੱਧੀ ਕੋਈ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦਾ- ਵਿਚਾਰੀ ਝੂਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਬਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਦੂਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੋੜਦੀ ਹੈ:

{{left|&lt;poem&gt;ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰਜਦੀ ਬਾਬਲਾ ਵੇ 
ਧੀਆਂ ਦੂਰ ਨਾ ਦਈਏ 
ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਟਾਂ ਲੰਮੀਆਂ 
ਵੇ ਸਾਥੋਂ ਤੁਰਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ 
ਤੁਰਦੀ ਆਂ ਛਮ ਛਮ ਰੋਨੀ ਆਂ 
ਵੇ ਨੈਣੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਪੇਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਦੂਰ ਮਜਬੂਰੀ ਵਸ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਬਲ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਚੋਣ 'ਤੇ ਸਹੀ ਪਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ:

{{left|&lt;poem&gt;ਲੰਬੀਏ ਨੀ ਲੰਝੀਏ ਲਾਲ ਖਜੂਰੇ 
ਕੀਹਨੇ ਵਰ ਟੋਲ਼ਿਆ ਨੀ ਦੂਰੇ 
ਬਾਬਲ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦੇਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ 
ਜੀਹਨੇ ਵਰ ਟੋਲ਼ਿਆ ਨੀ ਦੂਰੇ

ਲੰਬੀਏ ਨੀ ਲੰਝੀਏ ਲਾਲ ਖਜੂਰੇ 
ਕੀਹਨੇ ਵਰ ਟੋਲ਼ਿਆ ਨੀ ਦੂਰੇ 
ਵੀਰਨ ਮੇਰਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨੌਕਰ&lt;/poem&gt;|4em}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 13}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d9noe2ajs8w11i2qzec1350mjyz5b8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49709</id>
    <revision>
      <id>228514</id>
      <parentid>138492</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228514</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4379" sha1="3iz3g9hjaptdcuh102ca8utbya6r1bb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਵਸਤ ਬਣ ਕੇ ਵਿਚਰਣ ਦੀ ਹੋਂਦ ਉੱਤੇ ਅੱਥਰੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂਤਵ ਤੋਂ ਫੇਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹਸਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਉਸ ਲਈ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਗੁਆ ਲਈ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਹਦੀ ਪਛਾਣ ਕਾਰਾਂ, ਕੋਠੀਆਂ ਤੇ ਪਲਾਟਾਂ ਨਾਲ ਤਸਦੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਮਾਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਮਕਾਨ ਮਹਿਜ਼ ਇਕਸਾਰ ਮਕਾਨ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਚਮਕਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਨੰਬਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਡੇ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਓਪਰੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਬਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਲਗਾਉਵਾਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਗਿੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਇਨਸਾਨ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਾਂ ਕੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਐਸੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਗੁਰਭਜਨ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਰੱਥ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਉਲੀਕਿਆ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਗੁਰਭਜਨ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਆਤਮ-ਪਰਾਏਪਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਏਥੇ ਕੁਝ ਸ਼ਿਅਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ:

&lt;poem&gt;*ਗੁਆਚੇ ਯਾਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾਂਗਾ।
{{gap}}ਮੈਂ ਕਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
*ਸਿਰ ਤੇ ਪੈਰ ਗੁਆਚ ਗਏ ਧੜ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ,
{{gap}}ਮੋਮੀ ਜਿਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਗਨ ਜਿਉਂ ਨੇੜਿਉਂ ਖਹਿ ਗਈ ਏ।
*ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਪਰਦੇਸਾਂ ਤਕ ਰੁਲ ਗਏ ਊੜੇ ਜੂੜੇ ਸਾਰੇ,
{{gap}}ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਜੋ ਜੁਗਨੂੰ ਲਗਦੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।
*ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਮਰਾ, ਕਿਰਾਇਆ ਕੁਰਸੀਆਂ ਨੇ,
{{gap}}ਘਾਬਰੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਏਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ।
*ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਂ,
{{gap}}ਕਿ ਮਨ ਦੇ ਪਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦ ਮੇਰੀ ਔਕਾਤ ਠਰਦੀ ਹੈ।
*ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਦਨਦਨਾਉਂਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲੇ,
{{gap}}ਕਿਧਰ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ।
*ਕਰਦੇ ਬੁਹਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬੇਗ਼ਮ ਦੇ ਮਹਿਲ ਅੰਦਰ,
{{gap}}ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮ ਪਾਉਂਦੇ ਬਾਗ਼ੀ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ।
*ਹਵਾ ਵਿਚ ਬੇਵਿਸਾਹੀ ਘੁਲ ਗਈ ਹੈ,
{{gap}}ਹੈ ਇਸ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ ਸਾਡਾ ਵੀ ਬਥੇਰਾ।
*ਖੌਫ਼ ਮਨਾਂ ਦਾ ਵੇਖੋ ਯਾਰੋ ਕਿਥੋਂ ਤਕ ਹੈ ਆ ਪਹੁੰਚਾ,
{{gap}}ਅੰਦਰੋਂ ਕੁੰਡੀ ਲਾ ਕੇ ਸੌਂਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ।&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /16}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3iz3g9hjaptdcuh102ca8utbya6r1bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49710</id>
    <revision>
      <id>228503</id>
      <parentid>131316</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228503</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="f2nyp148q4a3wg15qexx3ok5ergrts5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|&lt;poem&gt;ਜੀਹਨੇ ਵਰ ਟੋਲ਼ਿਆ ਨੀ ਦੂਰੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਕੋਈ ਮੁਟਿਆਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਵਾਲ਼ਾ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਊਣਾ ਹੋਵੇ। ਕਾਣੇ ਅਤੇ ਕਾਲ਼ੇ ਵਰ ਦੀ ਚੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਬਿਟਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:

{{left|&lt;poem&gt;ਤੂੰ ਰਤਨ ਵਰਿੱਕ ਲੈ ਨੀ ਮੇਰੀ ਬੀਬੀ 
ਤੋਂ ਅੱਗੋਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਵੇ ਮੇਰੇ ਬਾਬਾ 
ਇਹ ਰਤਨ ਕਾਲ਼ਾ ਏ ਵੇ ਮੇਰਿਆ ਬਾਬਾ

ਤੂੰ ਰਤਨ ਵਰਿੱਕ ਲੈ ਨੀ ਮੇਰੀਏ ਧੀਏ 
ਤੈਂ ਅੱਗੋਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਵੇ ਮੇਰੇ ਬਾਬਾ 
ਇਹ ਰਤਨ ਕਾਣਾ ਏ ਵੇ ਮੇਰਿਆ ਬਾਬਾ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਪਸੰਦ ਦਾ ਵਖਤਾਵਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਘਣਈਏ ਅਤੇ ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਜਿਹਾ ਛੈਲ ਛਬੀਲਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪਾਰਾਵਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਚੋਣ 'ਤੇ ਵਾਰੇ-ਵਾਰੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਜਾਨੀ ਲਈ ਸੈਆਂ ਖ਼ਾਤਰਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ:

{{left|&lt;poem&gt;ਬੀਬੀ ਦਾ ਬਾਬਲ ਚਤਰ ਸੁਣੀਂਦਾ 
ਪਰਖ ਵਰ ਟੋਲ਼ਿਆ 
ਕਾਗਤਾਂ ਦਾ ਲਖਊਆ 
ਰੁਪਈਆ ਉਹਦਾ ਰੋਜ਼ ਦਾ 
ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਏ ਰਾਜਾ 
ਮੁਹੱਲੇ ਦਾ ਚੌਧਰੀ 
ਹਾਥੀ ਤਾਂ ਝੂਲਣ ਉਹਦੇ ਬਾੜੇ 
ਘੋੜੇ ਤਾਂ ਹਿਣਕਣ ਧੌਲਰੀਂ 
ਬੀਬੀ ਦਾ ਬਾਬਲ ਚਤੁਰ ਸੁਣੀਂਦਾ 
ਪਰਖ ਵਰ ਟੋਲ਼ਿਆ&lt;/poem&gt;|4em}}

ਮਨ ਦਾ ਮੀਤ ਉਹਦੀ ਨੀਂਦ ਉਡਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

{{left|&lt;poem&gt;ਉੱਠ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਪਾਂਧੇ ਦੇ ਜਾਵਾਂ 
ਆਪਣੇ ਬੰਨਰੇ ਦਾ ਮੈਂ ਸਾਹਾ ਸਧਾਵਾਂ&lt;/poem&gt;|4em}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 14}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f2nyp148q4a3wg15qexx3ok5ergrts5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49711</id>
    <revision>
      <id>228515</id>
      <parentid>138493</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228515</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3632" sha1="14ngfg530ro8u7xt37hmacvesb3ix5d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਨੂੰ ਗਿਲਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ‘ਜੰਗਲੀ ਜੰਤ’ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਨੇ:

&lt;poem&gt;*ਜੰਗਲੀ ਜੰਤ ਜਨੌਰਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਗਿਣਤੀ ਵਧੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅੰਦਰ,
{{gap}}ਪਹਿਰਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤਾਈਂ ਚਰ ਜਾਣਾ ਸੀ।&lt;/poem&gt;

{{gap}}ਆਦਮੀ ਵਿਚ ਬੇਵਿਸਾਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਮਸਾਇਆ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ ਹੈ:

&lt;poem&gt;*ਡਰ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਪਰਾਏ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਹੈ ਆਪਣੇ ਸਾਏ ਕੋਲੋਂ,
{{gap}}ਘਰ ਦੇ ਭੇਤੀ ਕੋਲੋਂ ਬੰਦੇ ਆਪੇ ਡਰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।&lt;/poem&gt;

{{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਤਾਪੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗੁਰਭਜਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਕੇ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਅੱਤਵਾਦੀ ਦੌਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੋਰਨੇ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਬੁਜ਼ਦਿਲੀ ਦਾ ਛੱਟਾ ਦੇ ਘੱਤਿਆ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਤੇ ਵਹਿਸ਼ਤ ਨੰਗਾ ਨਾਚ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮਾਤਮੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਅਧੀਨ ਹੋਏ ਕਤਲਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਵਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਸੀ ਪਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕਬਰਾਂ ਆਣ ਲੱਥੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਮਾਤਮੀ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਗੁਰਭਜਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲ ਚੀਰਵੇਂ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ:

&lt;poem&gt;*ਬੰਦ ਨੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਸਾਰੇ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਕੀਹ ਹੋਇਆ ਹੈ।
{{gap}}ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਤੜਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਨੂੰ ਹਰ ਘਰ ਜੀਕੂੰ ਅਧਮੋਇਆ ਹੈ।

*ਪਿੱਪਲਾਂ ਥੱਲੇ ਤੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਗਿੱਧੇ ਦੇ ਪਿੜ ਅੰਦਰ ਧੀਆਂ,
{{gap}}ਬਾਪੂ ਵਰਗ ਬਿਰਖ ਬਰੋਟਾ ਆਰੀ ਹੱਥੋਂ ਕਿਉਂ ਮੋਇਆ ਹੈ।

*ਧਰਮ ਤੇ ਇਖ਼ਲਾਕ ਦੋਵੇਂ ਅਰਥਹੀਣੇ ਹੋ ਗਏ,
{{gap}}ਅਰਥ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਕਰਕੇ ਦੱਸਦੈ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨ।

*ਟੱਲੀਆਂ ਦੀ ਟੁਣਕਾਰ ਗੁਆਚੀ ਵਿਚ ਸਿਆੜਾਂ ਸੁਪਨੇ ਮੋਏ,
{{gap}}ਚਿੰਤਾ ਚਿਖ਼ਾ ਬਰਾਬਰ ਧੁਖ਼ਦੀ, ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ।

*ਹਰ ਸੀਸ ਤੰਗ ਹੇਠਾਂ ਹਰ ਜਿਸਮ ਆਰਿਆਂ 'ਤੇ,
{{gap}}ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆਇਆ ਹੈ ਸਾਰਿਆਂ 'ਤੇ।&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /17}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>14ngfg530ro8u7xt37hmacvesb3ix5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49712</id>
    <revision>
      <id>228504</id>
      <parentid>131320</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228504</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="eiwo4wbhp7pdkp8ptm3636eoe59xm18" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{left|&lt;poem&gt;ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬੰਸਰੀ ਸੌਣੇ ਨਾ ਦੇਵੇ 
ਪਲਕਾਂ ਲਗਣੇ ਨਾ ਦੇਵੇ 
ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬੰਸਰੀ 
ਉੱਠ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਦਰਜ਼ੀ ਦੇ ਜਾਵਾਂ 
ਆਪਣੇ ਬੰਨਰੇ ਦਾ ਮੈਂ ਸੂਟ ਸਮਾਵਾਂ 
ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬੰਸਰੀ ਸੌਣੇ ਨਾ ਦੇਵੇ 
ਪਲਕਾਂ ਲਗਣ ਨਾ ਦੇਵੇ 
ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬੰਸਰੀ

ਉਠ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਲਲਾਰੀ ਦੇ ਜਾਵਾਂ 
ਆਪਣੇ ਬੰਨਰੇ ਦਾ ਮੈਂ ਚੀਰਾ ਰੰਗਾਵਾਂ 
ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬੰਸਰੀ ਸੌਣੇ ਨਾ ਦੇਵੇ 
ਪਲਕਾਂ ਲਗਣ ਨਾ ਦੇਵੇ 
ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬੰਸਰੀ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਕਾਰਜ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਪੰਡਤ-ਪਾਧੇ ਬੇਦੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਾੜਾ ਲਾੜੀ ਦੀਆਂ ਭੁਆਂਟਣੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸਾਹਾ ਸਧਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਬਦਲੇ ਪੰਡਤ ਪਾਂਧੇ ਨੂੰ ਗਊਆਂ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ ਤੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਜਮਾਈ ਲੈਂਦੇ ਸਨ:

{{left|&lt;poem&gt;ਬੇਦੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੇਰਾ ਬਾਬਾ ਬੁਲਾਵੇ 
ਸੱਦਿਆਂ ਬਾਝ ਕਿਉਂ ਨੀ ਆਉਂਦਾ
ਵੇ ਰੰਗ ਰਤੜਿਆ ਕਾਨ੍ਹਾਂ 
ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਪਾਂਧੇ ਪੰਡਤ ਲੈਂਦੇ 
ਧੀਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਜਮਾਈ 
ਵੇ ਰੰਗ ਰਤੜਿਆ ਕਾਨ੍ਹਾਂ 
ਦਿੱਤੜੇ ਦਾਨ ਕਿਉਂ ਨੀ ਲੈਂਦਾ 
ਵੇ ਰੰਗ ਰਤੜਿਆ ਕਾਨ੍ਹਾਂ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਵਿਆਹ ਜਾਤ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ! ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨਿਮਨ ਜਾਤੀ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ। ਬੋਪਾਂ ਨਾਂ ਦਾ&lt;noinclude&gt;{{c|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 15}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eiwo4wbhp7pdkp8ptm3636eoe59xm18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49713</id>
    <revision>
      <id>228516</id>
      <parentid>139273</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228516</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3072" sha1="ru5lj5r0glec430hj8bwgmla04mzwsp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;*ਸਾਡੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤੀਲੀ ਲਾ ਗਏ ਬਹੁਰੰਗੇ ਅਖ਼ਬਾਰ,
{{gap}}ਅੰਨ੍ਹੇ ਕਾਣ ਫਿਰਨ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਦੋ ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ।

*ਗਲੀਆਂ ਚੌਂਕ ਚੁਰਸਤੇ ਸੜਕਾਂ ਸੁੰਨ-ਮ-ਸੁੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ,
{{gap}}ਦਫ਼ਾ ਚੌਤਾਲੀ ਧੌਣ ਪੰਜਾਲੀ ਜੇ ਰਲ ਬੈਠਣ ਚਾਰ।

*ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਛਾਂਗੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਬੇ-ਸਿਰ ਪੈਰ ਵਿਹੂਣੇ ਲੋਕ,
{{gap}}ਰੋਜ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਏਹੀ ਖ਼ੂਾਬ ਹੈ।

*ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਨ੍ਹੇਰ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਗਠੜੀ ਲੈ ਗਏ ਚੋਰ,
{{gap}}ਆਪ ਸੁੱਤੀਏ ਹੁਣ ਜਾਗ ਨੀ ਤੇਰਾ ਲੁੱਟਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਭੰਬੋਰ।&lt;/poem&gt;

{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਜਦ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਆਚੇ ਸੁਪਨੇ ਲੱਭਦਾ, ਪਰੰਤੂ ਪਿੰਡ ਤਾਂ ਬੀਆਬਾਨ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਲੋਕ ਦਹਿਸ਼ਤ ਵਿਚ ਗਰਕ ਸਨ:

&lt;poem&gt;*ਪਿੰਡ ਰਾਏ ਨੂੰ ਘੂਰਦੀਆਂ ਨੇ ਧੂੜਾਂ ਅੱਟੀਆਂ ਰਾਹਾਂ,
{{gap}}ਵਾਂਗ ਬਿਗ਼ਾਨਿਆਂ ਝਾਕਦੀਆਂ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਧੁੱਪਾਂ ਛਾਵਾਂ।

{{gap}}ਸੁਪਨ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਾਂ ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਆਲ ਦੁਆਲੇ ਤਾਰਾਂ,
{{gap}}ਬੇਆਬਾਦ ਘਰਾਂ 'ਚੋਂ ਕਿਸ ਦੀ ਕੁੰਡੀ ਜਾਂ ਖੜਕਾਵਾਂ।

{{gap}}ਨਾਗ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੱਢ ਵਰਮੀਆਂ ਬੈਠੇ ਚੌਕ ਚੁਰਾਹੇ,
{{gap}}ਜ਼ਹਿਰ ਚ ਭਿੱਜੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤਾਹੀਂ ਸਰਦ ਹਵਾਵਾਂ।

*ਜਦ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜ਼ਮਾਨੇ ਆਏ ਬਦਲੇ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਮੀਆਂ,
{{gap}}ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਤਾਂ ਚਾਰ ਵਜੇ ਹੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਰਾਤ ਮੀਆਂ।

*ਡਰਦਾ ਮਾਰਾਂ 'ਵਾਜ ਨਾ ਕੱਢਾਂ ਬੂਹਾ ਖੜਕੇ ਘੜੀ ਮੁੜੀ,
{{gap}}ਕੰਨ ਵਲੇਟੀ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਯਾਰ ਦੀਆਂ ਫਿਟਕਾਰਾਂ ਨੂੰ।&lt;/poem&gt;

{{gap}}ਪਰ ਘਿਣਾਉਣੀ ਹੋਣੀ ਤਾਂ ਓਦੋਂ ਵਾਪਰੀ ਜਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਗੁਰਭਜਨ ਜਿਹੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਮੜਾਂ ਇਹ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ:

&lt;poem&gt;*ਸ਼ਹਿਰ ਵੜਦਿਆਂ ਲੈਣ ਤਲਾਸ਼ੀ ਹਾਕਮ ਦੇ ਕਰਿੰਦੇ ਹੁਣ,&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /18}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ru5lj5r0glec430hj8bwgmla04mzwsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49714</id>
    <revision>
      <id>228505</id>
      <parentid>131323</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228505</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2545" sha1="np50efzopj9yxtprjnl10ebo6tw2z30" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਇਕ ਬੜਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਸੁਹਾਗ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਣ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦਾ ਗਭਰੂ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਗਈ ਬੋਪਾਂ ਦਾ ਪਲੜਾ ਚੁੱਕ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੋਪਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੀ ਆਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਪਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

{{left|&lt;poem&gt;ਉੱਚਾ ਸੀ ਬੁਰਜ ਲਾਹੌਰ ਦਾ 
ਵੇ ਬੋਪਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਈ ਆ 
ਜਦ ਬੋਪਾਂ ਪਾਨੜਾ ਭਰ ਮੁੜੀ 
ਰਣ ਸਿੰਘ ਪਲੜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਵੇ 
ਨਾ ਚੱਕੀਂ ਪਲੜਾ ਰਣ ਸਿਆਂ 
ਬੋਪਾਂ ਜਾਤ ਕੁਜਾਤੇ

ਰਣ ਸਿੰਘ ਪੁੱਛਦਾ ਪਾਂਧੇ ਤੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ 
ਵੇ ਬੋਪਾਂ ਕੀਹਦੀ ਐ ਜਾਈ 
ਪਾਂਧੇ ਤੇ ਪੰਡਤ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ 
ਵੇ ਬੋਪਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਈ
ਸਦਿਓ ਬਾਬਲ ਦੇ ਪਾਂਧੇ ਨੂੰ 
ਵੇ ਮੇਰਾ ਸਾਹਾ ਸਧਾਇਓ ਵੇ 
ਸਦਿਓ ਬਾਬਲ ਦੇ ਨਾਈ ਨੂੰ 
ਵੇ ਮੇਰੀ ਚਿੱਠੀ ਤੁਰਾਇਓ ਵੇ 
ਸਦਿਓ ਬਾਬਲ ਦੇ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੂੰ 
ਵੇ ਮੇਰਾ ਗਹਿਣਾ ਘੜਾਇਓ ਵੇ 
ਸਦਿਓ ਬਾਬਲ ਦੇ ਦਰਜੀ ਨੂੰ 
ਮੇਰਾ ਸੂਟ ਸਮਾਇਓ ਵੇ 
ਸਦਿਓ ਬਾਬਲ ਦੇ ਮੋਚੀ ਨੂੰ 
ਮੇਰਾ ਜੋੜਾ ਸਮਾਇਓ ਵੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮੁਕਲਾਵੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਭਰ ਜੁਆਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੋਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ- ਆਰਥਿਕ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਮੁਕਲਾਵਾ ਤੋਰਨ ਵਿਚ ਮਾਪਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬੇਲੋੜੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਚਾਅ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।&lt;noinclude&gt;{{c|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 16}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>np50efzopj9yxtprjnl10ebo6tw2z30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49717</id>
    <revision>
      <id>228506</id>
      <parentid>131326</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228506</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2052" sha1="t9iei2slllode6g76334cetdjln1nvs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਇਕ ਗੀਤ ਵਿਚ ਧੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਲਾਵਾ ਤੋਰਨ ਲਈ ਆਖਦੀ ਹੈ:

{{left|&lt;poem&gt;ਦੇ ਦੇ ਮਾਏਂ ਅੱਜ ਮੁਕਲਾਵਾ ਨੀ 
ਤੇਰਾ ਭਾਈ ਜੀਵੇ ਤੇਰਾ ਸਾਈਂ ਜੀਵੇ 
ਦੇ ਦੇ ਮਾਏਂ ਅੱਜ ਮੁਕਲਾਵਾ ਨੀ

ਜੇਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਹੈਨੀ ਮੌਲ਼ੀ 
ਬਾਣ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਮੰਗਾ ਦੇ ਨੀ 
ਦੇ ਦੇ ਮਾਏਂ ਮੁਕਲਾਵਾ ਨੀ 
ਤੇਰਾ ਭਾਈ ਜੀਵੇ ਤੇਰਾ ਸਾਈਂ ਜੀਵੇ

ਜੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਹੈਨੀ ਲੱਡੂਏ 
ਮੈਨੂੰ ਕੱਲੀਓ ਸ਼ਕਰ ਮੰਗਾ ਦੇ ਨੀ 
ਦੇ ਦੇ ਮਾਏਂ ਮੁਕਲਾਵਾ ਨੀ 
ਤੇਰਾ ਭਾਈ ਜੀਵੇ ਤੇਰਾ ਸਾਈਂ ਜੀਵੇ

ਜੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਹੈਨੀ ਮਹਿੰਦੀ 
ਮੈਨੂੰ ਅੱਸਰ ਝੋਟੀ ਦਾ ਗੋਹਾ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਨੀ 
ਦੇ ਦੇ ਮਾਏਂ ਮੁਕਲਾਵਾ ਨੀ 
ਤੇਰਾ ਭਾਈ ਜੀਵੇ ਤੇਰਾ ਸਾਈਂ ਜੀਵੇ

ਜੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਹੈਨੀ ਕੱਪੜੇ 
ਮੈਨੂੰ ਬੋਰੀ ਦਾ ਪੱਲੜ ਸਮਾ ਦੇ ਨੀ 
ਦੇ ਦੇ ਮਾਏਂ ਮੁਕਲਾਵਾ ਨੀ 
ਤੇਰਾ ਭਾਈ ਜੀਵੇ ਤੇਰਾ ਸਾਈਂ ਜੀਵੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੰਦਹਾਲੀ ਕਾਰਨ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਗਰੱਸੇ ਬਾਬੇ ਤੇ ਬਾਬਲ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖੰਭ ਲਾ ਕੇ ਉੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:

{{left|&lt;poem&gt;ਉੱਚੇ ਮਹਿਲੀਂ ਜਾ ਮੇਰੀ ਬੀਬੀ 
ਜਿੱਥੇ ਬੈਠਾ ਤੇਰਾ ਬਾਬਾ 
ਉਠ ਵੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਤਿਆ 
ਘਰ ਕਾਰਜ ਤੇਰੇ 
ਨਾ ਸੁੱਤਾ ਨਾ ਜਾਗਾਂ ਧੀਏ&lt;/poem&gt;|4em}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 17}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t9iei2slllode6g76334cetdjln1nvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49721</id>
    <revision>
      <id>228507</id>
      <parentid>131332</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228507</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2388" sha1="qrr8pvo9ipag1pcmsvh2oxpc1bodch7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|&lt;poem&gt;﻿ਨੈਣੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ 
ਉੱਚੇ ਮਹਿਲੀਂ ਜਾ ਮੇਰੀ ਬੀਬੀ 
ਜਿੱਥੇ ਬੈਠਾ ਬਾਬਲ ਤੇਰਾ 
ਨਾ ਸੁੱਤਾ ਨਾ ਜਾਗਾਂ ਧੀਏ 
ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਧੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਹੋਣ ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਧੀ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਦੁਜੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧੀ ਦਾ ਬਾਬਾ ਤੇ ਬਾਬਲ ਗਲ਼ ਵਿਚ ਪੱਲਾ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਾ ਸਧਾਉਂਦੇ ਹਨ:

{{left|&lt;poem&gt;﻿ਪਾਲਕੀਆਂ ਤੋਂ ਉਠ ਮੇਰੇ ਬਾਬਾ 
ਬੀਬੀ ਦਾ ਸਾਹਾ ਸਧਾ 
ਬੀਬੀ ਦਾ ਬਾਬਾ ਕਦੇ ਨਾ ਨਿਮਿਆ 
ਬੀਬੀ ਆਣ ਨਿਮਾਇਆ 
ਤੂੰ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਮੇਰੇ ਬਾਬਾ 
ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹਣੇ ਆਏ

ਪਾਲਕੀਆਂ ਤੋਂ ਉਠ ਮੇਰੇ ਬਾਬਲ 
ਬੀਬੀ ਦਾ ਸਾਹਾ ਸਧਾ 
ਬੀਬੀ ਦਾ ਬਾਬਲ ਕਦੇ ਨਾ ਨਿਮਿਆ 
ਬੀਬੀ ਆਣ ਨਿਮਾਇਆ 
ਤੂੰ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਮੇਰੇ ਬਾਬਲ 
ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹਣੇ ਆਏ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਧੀ ਦੀ ਡੋਲੀ ਤੋਰਨ ਦਾ ਦਿਸ਼ ਅਤਿ ਕਰੁਣਾਮਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦਰਦੀਲੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਸੋਗੀ ਬਣਾ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਹੁਰਿਆਂ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਹਲੀਮੀ ਤੇ ਬੇਬਸੀ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ:

{{left|&lt;poem&gt;﻿ਜੇ ਅਸੀਂ ਦਿੱਤੀ ਮੋਠਾਂ ਦੀ ਮੁੱਠੀ 
ਮੋਤੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਓਂ ਜੀ 
ਜੇ ਅਸੀਂ ਦਿੱਤਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛੰਨਾ 
ਦੁਧੂਆ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਓ ਜੀ 
ਜੇ ਅਸੀਂ ਦਿੱਤਾ ਖੱਦਰ ਚੌਂਸੀ 
ਰੇਸ਼ਮ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਓਂ ਜੀ 
ਜੇ ਸਾਡੀ ਬੀਬੀ ਮੋਟਾ ਕੱਤੇ 
ਨਿੱਕਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਓਂ ਜੀ&lt;/poem&gt;|4em}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 18}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qrr8pvo9ipag1pcmsvh2oxpc1bodch7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ – ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>49723</id>
    <revision>
      <id>228508</id>
      <parentid>131335</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228508</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2650" sha1="dag6dvwznwkc4vv41l9562wizdod722" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{left|&lt;poem&gt;﻿ਜੇ ਸਾਡੀ ਬੀਬੀ ਕੰਮ ਵਿਗਾੜੇ
ਅੰਦਰ ਬੜ ਸਮਝਾਇਓ ਜੀ&lt;/poem&gt;|4em}} 

ਵਿਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਧੀ ਦਾ ਰੁਦਨ ਝੱਲਿਆ ਨੀ ਜਾਂਦਾ:

{{left|&lt;poem&gt;﻿ਲੈ ਚੱਲੇ ਬਾਬਲਾ ਲੈ ਚੱਲੇ ਵੇ 
ਲੈ ਚੱਲੇ ਦੇਸ ਪਰਾਏ 
ਬਾਬਲਾ ਤੇਰੀ ਲਾਡਲੀ ਵੇ 
ਆਲ਼ੇ ਛੋਡੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ 
ਮੇਰਾ ਤ੍ਰਿੰਜਣ ਛੋਡਿਆ ਛੋਪ 
ਬਾਬਲਾ ਤੇਰੀ ਲਾਡਲੀ ਵੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਉਹ ਕੇਵਲ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਾਬਲ ਅੱਗੇ ਲੇਲੜ੍ਹੀ ਕੱਢਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਬਾਬਲ ਵੀ ਮਜਬੂਰ ਹੈ:

{{left|&lt;poem&gt;﻿ਬਾਬਲ ਵਿਦਾ ਕਰੇਂਦਿਆ 
ਮੈਨੂੰ ਰੱਖ ਲੈ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਵੇ 
ਮੈਂ ਕਿੱਕਣ ਰੱਖਾਂ ਧੀਏ ਮੇਰੀਏ 
ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਜਣ ਸਦਾ ਲਏ ਆਪ ਨੀ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਧੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਗ਼ਮਗੀਨ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਵਾਰੇ ਜਾਈਏ ਧੀ ਦੇ ਜਿਹੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਗੀਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਰਦੀ ਹੋਈ ਏਸ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ ਦਸ ਕੇ ਸਬਰ ਦਾ ਘੁੱਟ ਭਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਗੀਤ ਦੇ ਦਰਦੀਲੇ ਬੋਲ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਲਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਨਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ:

{{left|&lt;poem&gt;﻿ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੱਗੀ ਮਾਪਿਓ 
ਉੱਤੇ ਪਾਏ ਜੰਜ਼ੀਰ ਵੇ 
ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ ਮਾਪਿਓ
ਦਿਲ ਦਿਲਗੀਰ ਵੇ
ਖਾਊਂਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮਾਪਿਓ 
ਪਹਿਨੂੰਗੀ ਤਕਦੀਰ ਵੇ&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੁਹਾਗ ਗੀਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵਾਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੋਏ ਹੋਏ ਹਨ।
{{c|{{xxxx-larger|'''*'''}}}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ/ 19}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dag6dvwznwkc4vv41l9562wizdod722</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>50674</id>
    <revision>
      <id>228517</id>
      <parentid>132831</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228517</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3304" sha1="oq59b1ri5zhu6ya1d70vxpg3eupp3fs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕਾਗ਼ਜ਼ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਲੁਕਾ ਲਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ। 

{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਸੀ ਗਰਕੀ ਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਭਰੀ ਵਹਿਸ਼ੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਰ-ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਵਲ ਕਲਮਾਂ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਇਹ ਨਿਰਬਲ ਹੈ: 

&lt;poem&gt;{{xxxx-larger|*}}ਸਾਰੇ ਚੌਂਕ ਚੁਰਸਤੇ ਮੱਲੇ ਕਾਲੇ ਫਨੀਅਰ ਨਾਗਾਂ ਨੇ,
ਯਤਨ ਕਰਾਂ ਕਿ ਕੀਲ ਲਵਾਂ ਮੈਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ।&lt;/poem&gt;

ਗੁਰਭਜਨ ਏਸ ਮੂਜ਼ੀ ਸਥਿਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਤਸਵੀਰ-ਕਸ਼ੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ ਇਸ ਕਾਰੇ ਭਰੀ ਤੇ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਵਰਤਾਉਂਦੀ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਛੁਪੇ ਸੂਤਰਧਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਝਾੜੂ ਨਾਲ ਹੂੰਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਨ ਹੋ ਕੇ ਅਣਖ ਦੇ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਦੀਪ ਜਗਾਉਣ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: 

&lt;poem&gt;{{xxxx-larger|*}}ਪਾਟੀਆਂ ਲੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰੁਲੇ ਨਾ ਇਹਦਾ ਵਰਕਾ ਵਰਕਾ ਵੀ,
ਸਾਂਝ ਭਰੱਪਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਜੋ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।

{{xxxx-larger|*}}ਇਹ ਮੌਸਮ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਹੈ ਸਿਖ਼ਰ ਦੁਪਹਿਰ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, 
ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਦਗਦਾ ਸੂਰਜ ਦਾ ਗੋਲਾ ਤਾਂ ਦੇਖ।

{{xxxx-larger|*}}ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਝਾਕ ਜ਼ਰਾ, 
ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਚਾ ਕੱਦ ਅਪਣਾ ਤਾਂ ਦੇਖ।

{{xxxx-larger|*}}ਮੀਲਾਂ ਤੀਕ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਥਲ ਮਾਰੂ ਅੱਗ ਵਰ੍ਹਾਏਗਾ,
ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ 'ਚੋਂ ਰੋਕੋ ਅਗਨੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਾਂ ਨੂੰ।

{{xxxx-larger|*}}ਕਲਮਾਂ ਬੁਰਸ਼ਾਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲਿਉ ਇਸ ਮੌਸਮ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰੋ, 
'ਸੱਚ ਕੀ ਬੇਲਾ' ਹੱਕ ਨਿਤਾਰੋ ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖੋ।

{{xxxx-larger|*}}ਤਣੇ ਹੋਏ ਮੁੱਕੇ ਨੂੰ ਆਖੋ ਹੋਸ਼ ਨਾਲ ਸਮਤੋਲ ਕਰੇ,
ਸੰਗਰਾਮੀ ਦੀ ਚਾਲ ਤੁਰਦਿਆਂ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖੋ।

{{xxxx-larger|*}}ਖ਼ਬਰੇ ਕਿਸ ਦਿਨ ਸੁੱਤੇ ਲੋਕੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ 'ਚੋਂ ਜਾਗਣਗੇ, 
ਹੱਕ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਛੇੜਨਗੇ ਸੰਗਰਾਮ ਜਿਹਾ&lt;/poem&gt;।&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ/ 19}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oq59b1ri5zhu6ya1d70vxpg3eupp3fs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>50679</id>
    <revision>
      <id>228518</id>
      <parentid>132834</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228518</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4525" sha1="k4mlm3i6zz0v9tjt0c4ytk2soirtsnr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;﻿{{xxxx-larger|*}} ਮੈਂ ਤਾਂ ਏਸ ਚੌਰਾਹੇ ਦੇ ਵਿਚ ਬਲਦਾ ਦੀਵਾ ਧਰ ਚੱਲਿਆਂ,
ਲਾਟ ਬਚਾਇਓ ਨ੍ਹੇਰੀ ਕੋਲੋਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਮੀਆਂ&lt;/poem&gt;।

{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ਬਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਉੱਤੇ ਖਿਝਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 

﻿{{xxxx-larger|*}} ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਸ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਚਿਰ ਰਹਿਣਾ ਹੈ,
ਚਾਰ ਜੁਗ ਤਾਂ ਬੀਤ ਗਏ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਜਬਰ ਇਹ ਸਹਿੰਦੇ ਨੂੰ।

﻿&lt;poem&gt;{{xxxx-larger|*}} ਮੁੱਕ ਜਾਵਾਂਗੇ ਬਾਂਸ ਵਰਗਿਉ ਆਪਣੀਉਂ ਹੀ ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਲ,
ਡੱਕਿਆ ਨਾ ਜੇ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਸ ਦੇ ਵਿਚ ਖਹਿੰਦੇ ਨੂੰ।&lt;/poem&gt; 

{{gap}}ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀ-ਸਾਥੀ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸਮਾਦੀ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: 

&lt;poem&gt;﻿{{xxxx-larger|*}} ਜਿਹੜੇ ਨ੍ਹੇਰੀਆਂ 'ਚ ਬਾਲਦੇ ਨੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲ,
ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਨੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ।
ਸਮਤੋਲ ਵਿਚ ਪੈਰ ਤਾਹੀਉਂ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਜਾਣੇ,
ਕਦੇ ਜਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕਦੇ ਹਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ।&lt;/poem&gt;

{{gap}}ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਚੂਕਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਲੋਕ ਜੂਹਾਂ ਵਿਚ ਧਮਾਲਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਸੋਨ ਸਵੇਰਾ ਜ਼ਰੂਰ ਮੋੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ: 

&lt;poem&gt;﻿{{xxxx-larger|*}} ਲੱਭਾਂਗੇ ਸੂਰਜ ਮਘ ਰਿਹਾ ਗੁੰਮਿਆਂ ਗੁਆਚਿਆ,
ਭਾਵੇਂ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਪੈਣ ਹੁਣ ਸਾਗਰ ਹੁੰਘਾਲਣੇ। 
﻿{{xxxx-larger|*}} ਸੂਰਜ ਆਖੇ ਜਾਗੋ ਜਾਗੋ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੋ ਸੌਣ ਵਾਲਿਓ,
ਭੁੱਲ ਨਾ ਜਾਇਓ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਨ੍ਹੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;/poem&gt; 

{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੱਲ ਉਚੇਚਾ ਧਿਆਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ ਪਰ ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਸਮਾਜਕ ਕਿਰਤ ਦੇ ਸੰਦ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਿਉਂ-ਤਿਉਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਮਾਂ, ਧੀ, ਪਿਉ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ, ਭੈਣ ਤੇ ਬਾਬੇ, ਚਾਚੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਵਿਚਰੇ। ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪਿਆਰ-ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਜਨਬੀਪਣ ਆਉਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੈਸਾ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਿਅਰ ਵੇਖੋ:

{{left|&lt;poem&gt;ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੂਰ ਸਾਨੂੰ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ। 
ਮਹਿਕਦੀ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਖੋਹ ਕੇ ਆਪ ਉਹ ਥਾਂ ਭਰਦੀਆਂ ਨੇ।&lt;/poem&gt;|4em}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /20}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k4mlm3i6zz0v9tjt0c4ytk2soirtsnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>50682</id>
    <revision>
      <id>228519</id>
      <parentid>132855</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228519</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3593" sha1="ehbn9ak3dhzjmd87y5j9ya7d4gc487w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|&lt;poem&gt;﻿ਖੇਤ 'ਚੋਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਸੁਕਾਵਣ ਤੇ ਘਰਾਂ 'ਚੋਂ ਰੌਣਕਾਂ ਵੀ, 
ਫੋਕੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਦੀਆਂ ਨੇ।

ਫ਼ੈਲਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ ਆਖ਼ਿਰ, 
ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਦੇਣਾ ਨਿੱਘ ਕੰਧਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਨੇ।

ਹੁਣ ਝਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਨਾ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਨਾ ਘੜਾ ਹੈ, 
ਹਉਕਿਆਂ ਦੀ ਜੂਨ ਪਈਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਹੀ ਤਰਦੀਆਂ ਨੇ।

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੋਹਾਰ ਦੀ ਭੱਠੀ 'ਚ ਜੀਕੂੰ ਸੁਰਖ਼ ਲੋਹਾ,
ਅਗਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਬਹਿਣੋਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਵੀ ਡਰਦੀਆਂ ਨੇ।&lt;/poem&gt;|4em}} 

{{gap}}ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਦਸਤਕਾਂ ਸਿਰ ਭਨਾ ਕੇ ਮੁੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਘਰ ਵਾਲੇ ਬੂਹਾ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦੇ। ਇਸ ਢੁਕੇ ਬੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਲਾਂ, ਕੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਜੰਦਰਿਆਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪਿੰਡਾਂ ਤਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ: 

{{xxxx-larger|*}} ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ ਕਿਸੇ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ,&lt;/br&gt;
ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦਾ ਬੂਹਾ ਕਿਉਂ ਢੋਇਆ ਹੈ। 

{{xxxx-larger|*}} ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ ਗਏ ਗੁਆਚੇ ਉੱਜੜ ਗਈਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ।&lt;/br&gt;
ਬੇੜੀ ਦਾ ਕੀ ਸਾਕ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੁੱਕ ਗਏ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ। 

{{gap}}ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਵਾਤ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਟਿਆਰ ਗਾਇਕਾ ਗ਼ਜ਼ਾਲਾ ਜਾਵੇਦ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਤਾਲਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਇਰ ਗਿੱਲ ਨੇ ਇਸ ਕਤਲ ਉੱਤੇ ਇਕ ਦਰਦ ਭਿੱਜੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖੀ। ਜਿਸ ਦੇ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਸ਼ਿਅਰ ਹਨ। ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਜਿਥੇ ਕੁਲ ਆਲਮ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਲੀ ਕਰਤੂਤ ਉੱਤੇ ਜਾਗ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਰੂੜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨੀ ਸੋਚ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਰਾਰੀ ਸੱਟ ਹੈ। ਬੁਨਿਆਦ-ਪ੍ਰਸਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕਰਦੀ ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸ਼ਿਅਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਚੌਰਾਹੇ ਖਲ੍ਹਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
{{left|&lt;poem&gt;ਤਿਤਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖੰਭ ਫੜਕਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿਉ, 
ਇਹ ਭਲਾ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਇਹ ਭਲਾ ਕਿਹੜਾ ਵਿਧਾਨ?

ਕਿਹੜਿਆਂ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾਗ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਏ ਨੇ,
ਡੰਗਦੇ ਧੀਆਂ ਤੇ ਭੈਣਾਂ ਇਹ ਅਨੋਖੇ ਤਾਲਿਬਾਨ&lt;/poem&gt;|4em}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /21}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ehbn9ak3dhzjmd87y5j9ya7d4gc487w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>50699</id>
    <revision>
      <id>228520</id>
      <parentid>132857</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228520</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3540" sha1="jpwxl8evzzv6yntgi8k75a6l5hgnh04" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|&lt;poem&gt;﻿ਕਤਲਗਾਹ ਵਿਚ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਦਿਉ,
ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਬਰਾਂ ਸਮਾਨ।&lt;/poem&gt;|4em}} 

{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਤਰਕਮੁਖੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੈਸਾਖੀਆਂ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ। ਉਹ ਸਾਧਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਝਾਊ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਕੀਦਿਆਂ ਵਾਲੀ ਵਿਖਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਵੇਕਮੁਖੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੱਚ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕਾਰਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਓਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਅਤਿਕਥਨੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਮੁਦਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੇ ਤਰਕ ਮੱਤੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭਾਵ-ਬੋਧ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਿਅਰ ਹਨ: 

{{left|&lt;poem&gt;{{xxxx-larger|*}} ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੀਕ ਫ਼ੈਲਿਆ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਨ੍ਹੇਰਾ ਹੀ,&lt;/br&gt;
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਦੀਵੇ ਧਰਦੇ ਲੋਕ ਮਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ

{{xxxx-larger|*}} ਤੂੰ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਚੋਰਾ ਨਾ ਸਮਝੀ ਪਰਿੰਦਿਆ,
ਤੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ।

{{xxxx-larger|*}}ਦੋਧੇ ਵਸਤਰ ਉਜਲੇ ਚਿਹਰੇ, ਖੇਡ ਰਹੇ ਜੂਏ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ, 
ਲੋਕ ਰਾਜ ਦੇ ਪਰਦੇ ਉਹਲੇ ਭਾਰੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਅੰਦਰ।

{{xxxx-larger|*}} ਇਹ ਉੱਚੀ ਪੱਗ ਲੰਮੀ ਧੌਣ ਦੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ,
ਅਸਾਨੂੰ ਚੀਰਿਆ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਜੋ ਦੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ।

{{xxxx-larger|*}} ਇਹ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਨਸਲਾਂ ਦੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਲਗਣ ਤੌਬਾ ਹੈ,
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹੀਏ ਤੋੜ ਦਿਉ ਪਰ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਸੰਗਦੇ ਰਹੇ। 
&lt;/poem&gt;|4em}}
{{gap}}ਗਿੱਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਪ੍ਰਥਾਇ ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਥਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਉਸਾਰੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿੱਲ ਉਸ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਦੋਹਰੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਾਲੇ ਅਜੋਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਸਵੀਰ-ਕਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਢੁਕਾਅ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਨਵੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਣ ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ &quot;ਕਹਿਣਾ ਧੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਨੂੰਹ ਨੂੰ&quot; ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਵਤ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: 

{{left|&lt;poem&gt;{{xxxx-larger|*}} ਕਿੰਨੇ ਚੋਰ ਲਏ ਨੇ ਮੈਂ ਮਨ ਮੰਦਰ ਦੀ ਬਾਰੀ ਅੰਦਰ।
ਚੋਰ ਸਿਪਾਹੀ ਲੜਣ ਮਚਾਈ ਖੇਡਣ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਅੰਦਰ।&lt;/poem&gt;|4em}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /22}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jpwxl8evzzv6yntgi8k75a6l5hgnh04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>50700</id>
    <revision>
      <id>228521</id>
      <parentid>132858</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T10:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228521</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4567" sha1="jcertv61hj9v7sxntuqk6hkdf26s7ro" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|&lt;poem&gt;{{xxxx-larger|﻿*}} ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਂ ਓਹੀ ਬਾਤ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ,
ਦਿਲ ਦੀ ਕੌਣ ਸੁਣਾਵੇ ਏਥੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਅੰਦਰ।

{{xxxx-larger|*}} ਬੰਦ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਪੜ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ,
ਫਿਰ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਜਾਪੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ।&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਲੋਕ ਰਾਜ ਅਸਲ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇਕ ਧਿਰ ਨੂੰ ਸਪੁਰਦਦਾਰੀ ਮਾਤਰ ਹੈ। ਰਾਜ ਕਰਦੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜਦੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸ਼ੇਰ ਹਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਘਿਆੜ। ਲੋਕ ਰਾਜ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ। ਗਿੱਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਬਾਰੇ ਇਵੇਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 

{{left|&lt;poem&gt;{{xxxx-larger|*}} ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਿੱਤਣਗੇ ਤੂੰ ਵੇਖੀਂ ਲੋਕ ਹਾਰਨਗੇ।
ਵਿਚਾਰੇ ਗਾਫ਼ਲੀ ਦਾ ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਮੁੱਲ ਤਾਰਨਗੇ।

{{xxxx-larger|*}} ਕਹੋ ਨਾ ਏਸ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਇਹ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਹੈ ਰੋਣਾ, 
ਲੁਟੇਰੇ ਨੂੰ ਲੁਟੇਰੇ ਲੁੱਟ ਖਾਤਿਰ ਫਿਰ ਵੰਗਾਰਨਗੇ।&lt;/poem&gt;|4em}}

{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਹੁਦਿਸ਼ਾਵੀ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਹਨ ਪਰ ਅਣਖ਼ ਦੀ ਅਤੇ ਚੇਤੰਨਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਜਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਪ ਦੇ ਘਰ ਜਵਾਨੀ ਗੁਆ ਰਹੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਉਚੇਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਮਨ ਦੇ ਉਦਗਾਰ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਬਿੰਬਾਂ ਵਿਚ ਮਾਂਦਰੀ, ਉੱਡਦੇ ਸੱਪ, ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਬਰਸਾਤ, ਬੇੜੀਆਂ, ਸੁੱਕੇ ਦਰਿਆ, ਪੰਛੀ, ਮਾਰੂਥਲ, ਗੰਨੇ, ਦੂਧੀਆ ਛੱਲੀਆਂ, ਬਲਦੇ ਜੰਗਲ, ਬੀਆਬਾਨ ਹਨੇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਭਰਮ ਦੀ ਦੀਵਾਰ, ਅੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ, ਜਮਾਤਾਂ ਬਨਾਮ ਜ਼ਾਤਾਂ, ਧਰਮ ਤੇ ਇਖਲਾਕ, ਤਿਤਲੀਆਂ, ਕੋੜੇ, ਕਤਲਗਾਹਾਂ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਅੰਨ੍ਹੀ ਗਲੀ, ਬੁਹਾਰੀ, ਸਮੁੰਦਰ, ਬਿਰਖ, ਦਾਦੀ, ਫੁਲਕਾਰੀ, ਜਨੌਰ, ਬਾਪ, ਬੋਟ, ਆਲ੍ਹਣੇ, ਕੱਚ, ਘਰ ਦੀ ਰਾਖ਼, ਘੁੰਮਣਘੇਰ, ਦਿਲ ਦੇ ਬੂਹੇ, ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਆਦਿ ਬਹੁਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਿੰਬ ਤੇ ਚਿੰਨ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਹਿਤਲ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸ਼ਰਾਬਖਾਨਾ, ਰਿੰਦ, ਸਾਕੀ, ਚਾਹੇ ਯਕਨ, ਸਨਮ, ਇਸ਼ਕ, ਵਸਲ ਆਦਿ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਹੈ। ਏਸੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਿਅਰ ਵੇਖੋ, ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪਰਤਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /23}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jcertv61hj9v7sxntuqk6hkdf26s7ro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>52131</id>
    <revision>
      <id>228339</id>
      <parentid>170086</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T07:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228339</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4674" sha1="4ddv3yo0rjwa3k8d5gazmphn60s8gwf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ ਇਕ ਜਾਂ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛਾਨਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਨੇ ਕਿਰਤ ਦੀ ਸੰਰਜਨਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ । ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ, ਲੇਖਕ ਦੀ ਵੀ, ਗਲਪ-ਪਾਤਰ ਦੀ ਵੀ । ਸਾਹਿਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਵੀ ਇਕ ਸਮਾਜਕ ਕਦਰ ਹੈ । ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਗਲਪ-ਪਾਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਲੇਖਕ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ (ਆਤਮਪਰਕ ਕਦਰ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

{{gap}}ਇਸ ਸਾਰੀ ਜਟਿਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਉਸ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਬਿੰਬ-ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਕਲਾ
ਕਿਰਤ ਵਿਚ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਇੱਥੇ ਆਲੋਚਕ ਦੇ ਕਰਤਵ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਘਾਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਤੱਤ ਤਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਚੇਤਨ ਘਾਲਣਾ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਸੇ ਘਾਲਣਾ ਦਾ ਫਲ ਹਨ । ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਤੱਤ ਇਸਦੀ ਗਤੀ ਹੈ । ਇਹ ਗਤੀ ਨਿਸਚਿਤ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਅਸਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ-ਵਿਕਾਸੀ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਇਸਦਾ ਮੰਤਕ ਹੈ । ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਮੰਤਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਇਕ ਯਤਨ ਸਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

{{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁੱਗਲ ਦੇ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਛਿਟ ਚਾਨਣ ਦੀ ਦੇ ਵਸਤੂ-ਪੱਖ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ (ਦੇਖੋ ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ, ਸਫ਼ਾ 88) “ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਤਕ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹੋਈਏ । -ਸਮੁੱਚੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਇਸ
ਮੰਤਕ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ । ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ : &quot; ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲੇਖਕ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਪੇਸ਼  ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਇਸੇ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਮੰਤਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਇਸਦੇ ਮੰਤਕ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ।&quot; ਇਸ ਵਿਚ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਵਿਚ ਅਨੁਰੂਪਤਾ । ਪਹਿਲੀ ਅਨੁਰੂਪਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ  ਦੂਜੀ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਪਹਿਲੀ ਅਨੁਰੂਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ?
ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਸੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ (ਸਫ਼ਾ 101 ਉੱਤੇ) ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ :
&quot;ਸੱਚੇ ਰਚਣੇਈ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਕਦੀ ਕਦੀ ਚੇਤਨਾ ਧੋਖਾ ਦੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅੰਤਰ ਸੂਝ-ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ।&quot; ਇਥੇ ਅੰਤਰ-ਸੂਝ ਦਾ ਆਸਰਾ ਕਿਸੇ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ,
ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਜੀਵਨ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਜੀਵਨ ਤਜਰਬਾ ਸਾਡੇ&lt;noinclude&gt;{{left|10}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ddv3yo0rjwa3k8d5gazmphn60s8gwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf/49</title>
    <ns>250</ns>
    <id>52170</id>
    <revision>
      <id>228340</id>
      <parentid>158349</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T07:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228340</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3898" sha1="k27hupz3lko43fz302sr9z12m44fq3p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;&lt;/poem&gt;﻿{{center|{{xx-larger|'''4'''}}
}}
{{gap}}ਤਾਂ ਵੀ, ਠੀਕ ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਲਾਰਪਣ ਨੂੰ ਲਾਂਭੇ ਕੀਤਿਆਂ, ਇਹ ਫਲਸਫਾ ਖ਼ਾਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ-ਵਾਚੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਵੀ।

{{gap}}ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਯੂਟੋਪੀਏ ਦਾ ਪੁਰਣ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਕ ਯੂਟੋਪੀਆਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਸਾਰਥਕਤਾ ਵੀ ਪਰਾ-ਭੌਤਿਕ ਹੱਦਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਣ ਮਨੁਖ, ਸਦਾ ਹਸੂੰ ਹਸੂੰ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਵੰਡਦਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ, ਧਰਮ ਲਈ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਕਿਸੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਈ ਤਾਂ
ਨਿਰੋਲ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ। 

{{gap}}ਪਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਹੀ ਆਖ਼ਰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ। ਹੀਗਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ-ਵਿਕਾਸ ਵਾਂਗੂੰ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਸਿਰ-ਪਰਨੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਗਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ-ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਭਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਘਟੀ। ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈਰਾਂ ਉਤੇ ਖੜੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਘਟੇਗੀ।
{{center|{{xx-larger|'''5'''}}
}}

{{gap}}ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤ-ਯੂਟੋਪੀਆ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਾਰਕਸ, ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਲਿਖੇ ‘ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਮਗਰ ਜਾਈਏ, ਤਾਂ &quot;ਹਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯੂਟੋਪੀਏ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਉਲਟੀ ਤਨਾਸਬ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।&quot; ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸ਼ਰੇਣੀ ਘੋਲ ਦੀ ਸਾਣ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਮਾਜਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਯੂਟੋਪੀਆ ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਗੁਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ  ਆਖਰ ਇਕ ਘੜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਾਮੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗ
ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਾ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯੂਟੋਪੀਆ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਤੀਗਾਮੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਕਹਿ ਸਕਦੇ 

{{gap}}ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਯੂਟੋਪੀਆ ਬਦਲਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਕਾਸ ਕੁਝ ਇਸ&lt;noinclude&gt;
{{right|41
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k27hupz3lko43fz302sr9z12m44fq3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf/63</title>
    <ns>250</ns>
    <id>52221</id>
    <revision>
      <id>228343</id>
      <parentid>226352</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>228343</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4904" sha1="ti4ezyriqtjdn2pl2flcqau6ebm076z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸ਼ਾਇਦ ਦੁੱਗਲ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੱਕੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਆਲੋਚਕ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤਕ ਨਹੀਂ ਪੁਜਦੇ
ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਉਤੇ ਬੈਠੇ ਚੋਭਾਂ ਲਾਈ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਂਭੇ ਲਿਜਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਦੁੱਗਲ ਇਕ ਪਾਸਿਓਂ ਖ਼ੁਸ਼-ਕਿਸਮਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ
ਭਰਵੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਅਜੇਹੀ ਭਰਵੀਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ
ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਦੇਣ ਵਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਕੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਐਸੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਬੱਚ
ਕੇ ਨਿਕਲ ਸਕਣਾ ਉਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿਚ
ਅਜਿਹੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਲੇਖਕ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਨੂੰ ਹੀ
ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਮਝ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਦੁੱਗਲ ਅੰਦਰਲੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਸਵੈਮਾਣ ਨੇ
ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਦੇਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਗੰਵਾਰਾ
ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
{{gap}}ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਪਾਠਕ ਵੀ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਬਾਹ ਕਿਥੋਂ ਤਕ ਪਾ
ਸਕੇ ਹਨ ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ
ਵੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਸਾਰਾਂ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਪੰਜਾਬੀ
ਸਾਹਿਤਾਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਹਨ । ਨਹੀਂ ਤਾਂ,
ਸਾਡੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਢੰਗ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਡਿਕਨਜ਼,
ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਗੋਰਕੀ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਵਿਚ ਕੀਟਸ ਆਦਿ ਦੀ ਝਲਕ ਲੱਭਣ ਤੇ ਸਾਬਤ
ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਚੰਗੀਆਂ
ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲੰਗੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
{{gap}}ਦੁੱਗਲ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਥਾਂ
ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਿਰਣੇ ਕੀਤੇ
ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਠੀਕ
ਹੋਣਗੇ ।
{{gap}}ਦੁੱਗਲ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਲਤਾ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਦੀ
ਦੋ-ਧਰੂਵੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਉਤੇ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਸਰਲਤਾ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਮੇਰਾ
ਇਸ਼ਾਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਲ ਨਹੀਂ। ਸਰਲ ਕਥਨ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਡੂੰਘੇ
ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਵਿਚ ਥਾਹ ਪਾਉਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਖੋਖਲੀ ਅਰਥਹੀਣਤਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾਈ ਬੈਠੀ ਹੋ
ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਥੇ ਸਰਲ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ
ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਆਪਣੇ ਮਾਨਣ ਵਾਲੇ ਉਤੇ ਰਖਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਠਕ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ
ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਤੁਰਤ ਮਗਰੋਂ ਵਾਹਵਾ ਕਹਿ ਕੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਰਚਨਾਕਾਰ&lt;noinclude&gt;{{rh|||55}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ti4ezyriqtjdn2pl2flcqau6ebm076z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228345</id>
      <parentid>228343</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>228345</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4907" sha1="b4py9c2t3wodsi8u5i2ubbfb7a4wjsd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸ਼ਾਇਦ ਦੁੱਗਲ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੱਕੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਆਲੋਚਕ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤਕ ਨਹੀਂ ਪੁਜਦੇ
ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਉਤੇ ਬੈਠੇ ਚੋਭਾਂ ਲਾਈ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਂਭੇ ਲਿਜਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਦੁੱਗਲ ਇਕ ਪਾਸਿਓਂ ਖ਼ੁਸ਼-ਕਿਸਮਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ
ਭਰਵੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਅਜੇਹੀ ਭਰਵੀਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ
ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਦੇਣ ਵਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਕੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਐਸੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਬੱਚ
ਕੇ ਨਿਕਲ ਸਕਣਾ ਉਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿਚ
ਅਜਿਹੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਲੇਖਕ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਨੂੰ ਹੀ
ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਮਝ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਦੁੱਗਲ ਅੰਦਰਲੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਸਵੈਮਾਣ ਨੇ
ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਦੇਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਗੰਵਾਰਾ
ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

{{gap}}ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਪਾਠਕ ਵੀ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਬਾਹ ਕਿਥੋਂ ਤਕ ਪਾ
ਸਕੇ ਹਨ ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ
ਵੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਸਾਰਾਂ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਪੰਜਾਬੀ
ਸਾਹਿਤਾਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਹਨ । ਨਹੀਂ ਤਾਂ,
ਸਾਡੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਢੰਗ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਡਿਕਨਜ਼,
ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਗੋਰਕੀ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਵਿਚ ਕੀਟਸ ਆਦਿ ਦੀ ਝਲਕ ਲੱਭਣ ਤੇ ਸਾਬਤ
ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਚੰਗੀਆਂ
ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲੰਗੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਦੁੱਗਲ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਥਾਂ
ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਿਰਣੇ ਕੀਤੇ
ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਠੀਕ
ਹੋਣਗੇ ।

{{gap}}ਦੁੱਗਲ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਲਤਾ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਦੀ
ਦੋ-ਧਰੂਵੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਉਤੇ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਸਰਲਤਾ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਮੇਰਾ
ਇਸ਼ਾਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਲ ਨਹੀਂ। ਸਰਲ ਕਥਨ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਡੂੰਘੇ
ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਵਿਚ ਥਾਹ ਪਾਉਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਖੋਖਲੀ ਅਰਥਹੀਣਤਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾਈ ਬੈਠੀ ਹੋ
ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਥੇ ਸਰਲ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ
ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਆਪਣੇ ਮਾਨਣ ਵਾਲੇ ਉਤੇ ਰਖਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਠਕ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ
ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਤੁਰਤ ਮਗਰੋਂ ਵਾਹਵਾ ਕਹਿ ਕੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਰਚਨਾਕਾਰ&lt;noinclude&gt;{{rh|||55}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4py9c2t3wodsi8u5i2ubbfb7a4wjsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf/64</title>
    <ns>250</ns>
    <id>52222</id>
    <revision>
      <id>228342</id>
      <parentid>136849</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */</comment>
      <origin>228342</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4779" sha1="n90g9h17t0xmhmmn5t2btke3qa1jxhq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨੂੰ ਕੋਸ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਜਿਊਣ ਲਈ ਉਸ ਵਲ ਪਰਤਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਕਸ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਜਾਸੂਸੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਚਨਾ ਇਕਹਿਰੀ ਅਤੇ ਸਰਲ ਹੈ । ਪਰ ਜੇ ਰਚਨਾ ਪਾਠਕ ਉਤੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਜਾਏ, ਜਿਹੜਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਰਚਨਾ ਵਲ ਮੋੜੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਠ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਵ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਚਨਾ ਜਟਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਅਜੇਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ਬੇਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ । ਸਰਲਤਾ ਚੰਗੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪਰਦਾ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਦੁੱਗਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਸਰਲ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਵੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਇਸ ਦੋ-ਧਰੂਵੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਉਤੇ ਟਿਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ । ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸਰਲ ਭਾਗ ਉਹ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੁਆਲੇ ਚੇਤੰਨ ਤੌਰ ਉਤੇ ਬੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਸੋਹਣਾ, ਦਿਲ-ਖਿੱਚਵਾਂ ਅਤੇ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਪਾਠਕੇ ਇਸ ਵਿਚ ਖੁੱਭ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਏ, ਜਾਂ ਇਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਸ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਲਲ ਨਹੀਂ ਪਾਏਗੀ । ਪਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਸ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਠਕ ਲੰਘ ਜਾਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੁੱਗਲ ਦੇ ਸਿਰਜੇ ਕਲਾ-ਬਿੰਬ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਭਰਪੂਰਤਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ
ਥਾਹ ਪੁਆਉਣ ਲਈ ਪਾਠਕ ਦੀ ਬੁਧੀ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਤਕ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਪਾਠਕ ਦੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਇਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਦੁਗਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਕਰਾਮਾਤ' ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਮੇਰੇ ਇਸ ਯਤਨ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਹੌਂਸਲਾ
ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਬਾਦ ਰਚਾਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੁਲੰਕਣ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਕੱਢੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ । ਪਰ ਅੱਜ, ਉਸ ਤੋਂ ਛੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਡੇਰਾ ਸੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਲੁਕਾਈ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਕ ਮੈਂ ਅਜੇ ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਪੁਜਾ । ਜੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਅੰਧਕਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਬੁੱਧੀ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਜੋਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹੜੱਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਹਾਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰਖਦੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖ਼ਰ ਖਾ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ :

{{gap}}ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;
56&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n90g9h17t0xmhmmn5t2btke3qa1jxhq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228344</id>
      <parentid>228342</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>228344</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4787" sha1="62ecg7fabb3n711yqc5iqnjs9utly5c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨੂੰ ਕੋਸ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਜਿਊਣ ਲਈ ਉਸ ਵਲ ਪਰਤਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਕਸ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਜਾਸੂਸੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਚਨਾ ਇਕਹਿਰੀ ਅਤੇ ਸਰਲ ਹੈ । ਪਰ ਜੇ ਰਚਨਾ ਪਾਠਕ ਉਤੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਜਾਏ, ਜਿਹੜਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਰਚਨਾ ਵਲ ਮੋੜੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਠ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਵ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਚਨਾ ਜਟਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਅਜੇਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ਬੇਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ । ਸਰਲਤਾ ਚੰਗੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪਰਦਾ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਦੁੱਗਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਸਰਲ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਵੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਇਸ ਦੋ-ਧਰੂਵੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਉਤੇ ਟਿਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ । ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸਰਲ ਭਾਗ ਉਹ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੁਆਲੇ ਚੇਤੰਨ ਤੌਰ ਉਤੇ ਬੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਸੋਹਣਾ, ਦਿਲ-ਖਿੱਚਵਾਂ ਅਤੇ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਪਾਠਕੇ ਇਸ ਵਿਚ ਖੁੱਭ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਏ, ਜਾਂ ਇਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਸ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਲਲ ਨਹੀਂ ਪਾਏਗੀ । ਪਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਸ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਠਕ ਲੰਘ ਜਾਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੁੱਗਲ ਦੇ ਸਿਰਜੇ ਕਲਾ-ਬਿੰਬ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਭਰਪੂਰਤਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ
ਥਾਹ ਪੁਆਉਣ ਲਈ ਪਾਠਕ ਦੀ ਬੁਧੀ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਤਕ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਪਾਠਕ ਦੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਇਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਦੁਗਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਕਰਾਮਾਤ' ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਮੇਰੇ ਇਸ ਯਤਨ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਹੌਂਸਲਾ
ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਬਾਦ ਰਚਾਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੁਲੰਕਣ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਕੱਢੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ । ਪਰ ਅੱਜ, ਉਸ ਤੋਂ ਛੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਡੇਰਾ ਸੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਲੁਕਾਈ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਕ ਮੈਂ ਅਜੇ ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਪੁਜਾ । ਜੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਅੰਧਕਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਬੁੱਧੀ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਜੋਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹੜੱਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਹਾਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰਖਦੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖ਼ਰ ਖਾ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ :

{{gap}}ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{rh|56||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>62ecg7fabb3n711yqc5iqnjs9utly5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/280</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53536</id>
    <revision>
      <id>227955</id>
      <parentid>225026</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T16:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>227955</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3408" sha1="ounnf5w5e7sv0xljip9rgoybsngvgg2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rh|੨੭੨|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸ੍ਵਾਰਥ ਰਤਿ ਨਾਰੀ ਸਦਾ ਕੇਵਲ ਸੁਖ ਸੇਂ ਪ੍ਰੀਤ। 
ਇਨ ਕਾ ਪਿਆਰਾ ਕੋ ਨਹੀਂ ਸੁਤ ਭੀ ਸੁਖ ਬਿਨ ਮੀਤ॥੬੫॥&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਇਹ ਸੁਨਕੇ ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਹੈ ਤਾਂ ਬੀ ਤੀਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਵਾਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਓਹ-ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਹੈ ਇਸਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਛੇ ਬਾਝ ਕੁਝ ਬੀ ਨਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਏਹ ਬਾਤ ਕਹਿਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਓਹ ਔਰਤ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪਿਆਰੀ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਯੱਖ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਓਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੰਗੇਂ ਸੋ ਲ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਨ ਆਯਾ ਹਾਂ ਸੋ ਤੂੰ ਦੱਸ ਜੋ ਮੈਂ ਕੀ ਮੰਗਾਂ, ਇਕ ਮੇਰਾ ਮਿਤ੍ਰ ਨਾਈ ਹੈ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਰਾਜ ਮੰਗਲੈ ਇਹ ਸੁਨ ਕੇ ਓਹ ਬੋਲੀ ਹੇ ਪਤਿ ਨਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਬੁੱਧਿ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਓਸਦਾ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਨਾ ਇਸਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ:―
&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਚਾਰਨ ਬੰਦੀ ਨੀਚ ਸਿਸੁ ਨਾਈ ਭਿੱਖ ਸੰਗ। 
     ਇਨ ਸੇਂ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾ ਕੀਜੀਏ ਕਰੇ ਕਾਜ ਹੁਇ ਭੰਗ॥੬੬॥&lt;/poem&gt; 
{{gap}} ਦੂਜੇ ਇਹ ਬੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦਾ ਟਿਕਨਾ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੰਧਿ ਵਿਗ੍ਰਹ ਯਾਨ ਆਸਨ ਸੰਸ੍ਰੈ ਤੇ ਦਵੈਧੀਭਾਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਦਿਆਂ ਕਦੇ ਬੀ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ:―

{{gap}}॥ਕੁੰਡਲੀਆ ਛੰਦ॥ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਕੇ ਦੇਤ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕੀ ਬੁੱਧੀ ਜੋਇ। ਹੋਤ ਵ੍ਯਸਨ ਮੇਂ ਤਿਸੀ ਛਿਨ ਘਟ ਜਲ ਸਾਖੀ ਹੋਇ॥ ਘਟ ਜਲ ਸਾਖੀ ਹੋਇ ਕਰੇ ਜਬ ਨ੍ਰਿਪ ਇਸਨਾਨਾ। ਤਾਸ ਸਮੇਂ ਸੁਨ ਮੀਤ ਸ੍ਰਵੇਂ ਘਟ ਉਦਕ ਸੁਜਾਨਾ॥ ਕਹਿ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਬਿਚਾਰ ਸ੍ਰਵਤ, ਜੋ ਜਲ ਕਨ ਆਜਾ। ਮਾਨਹੁ ਆਪਦ ਹੋਇ ਗਵਾਹੀ ਦੇਂ ਘਟ ਰਾਜਾ॥੬੭॥

ਤਥਾ॥ਕਬਿਤ॥ ਰਾਮ ਕੋ ਪ੍ਰਵਾਸ ਪਾਂਡ ਸੁਤ ਕਾ ਨਿਕਾਸ ਬਨ ਔਰ . ਬਲਿ ਰਾਜ ਕਾ ਪਭਾਲ ਵਾਸ ਦੇਖ ਕੇ॥ ਯਾਦਵਨ ਨਾਸ ਨਲਰਾਜ ਕਾ ਹਰਾਸ ਅਰ ਲੰਕਪਤਿ ਤ੍ਰਾਸ ਕੋ ਬਿਚਾਰ ਉਰ ਪੇਖਕੈ॥ ਪਾਰਥ ਕੋ ਸਾਰਥੀ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਵਿਰਾਟ ਘਰ ਯਹੀ ਹਮ ਜਾਨੀ ਮਤ ਸਾਚ ਹੈ ਵਿਸੇਖੁ ਕੈ॥ ਕਾਲ ਕੇ ਅਧੀਨ ਸਬ ਰਾਉ ਰੰਕ ਹੋਤ ਦੀਨ ਕੋਉ ਨਾ ਪ੍ਰਬੀਨ ਜੋਉ ਮੇਟੈ ਬਿਧਿ ਲੇਖ ਕੇ॥੬੮॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ounnf5w5e7sv0xljip9rgoybsngvgg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/281</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53537</id>
    <revision>
      <id>227957</id>
      <parentid>225027</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T16:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>227957</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3616" sha1="85y3663vcdwpl3k2bxb2x72kuadsxtc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rh||ਪੰਚਮੋ ਤੰਤ੍ਰ|੨੭੩}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥  ਪੁਤ੍ਰ ਕੇ ਸੁਖ ਲੀਏ ਧਨ ਚਾਹੇ ਸਬ ਕੋਇ।
       ਰਾਜ ਹੇਤ ਸਬਕੋ ਹਨੇ ਕਹੋ ਕੌਨ ਸੁਖੁ ਹੋਇ॥੬੯॥&lt;/poem&gt;
{{gap}}ਇਹ ਸੁਨਕੇ ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੂੰ ਠੀਕ ਆਖਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦਸ ਜੋ ਕੀ ਮੰਗਾਂ ਓਹ ਬੋਲੀ ਤੂੰ  ਇੱਕ ਕਪੜਾ ਹਰ ਰੋਜ ਬੁਨਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਖਰਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ਸੋ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਆਪਨੀਆਂ ਦੋ ਭੁਜਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਮੂੰਹ ਹੋਰ ਮੰਗ ਲੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਤਾਨਾ ਬੁਨਿਆਂ ਕਰੇਂ, ਸੋ ਇੱਕ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉੱਸੇ ਤਰਾਂ ਅਪਨਾ ਖਰਚ ਤੁਰੇਗਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਮਜੂਰੀ ਨਾਲ ਕਪੜਾ ਗਹਿਨਾ ਬਨ ਜਾਏਗਾ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਬਿਖੇ ਇੱਜਤ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਸੁਖ ਪਾਵੇਂਗਾ ਤੇ ਲੋਕ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਸਾਧਨ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ। ਜੁਲਾਹਾ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਬੜਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਯਾ ਤੇ ਬੋਲਿਆ ਵਾਹ ਵਾਹ ਪਤਿਬ੍ਰਤੇ ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ ਤੂੰ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ ਸੋਈ ਕਰਾਂਗਾ ਏਹੋ ਮੇਰਾ ਅਕੀਦਾ ਹੈ ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਜਾਕੇ ਯੱਖ ਕੋਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ  ਤੇ ਆਖਿਆ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮਨ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਿਰ ਹੋਰ ਦੇਹੁ ਇਤਨਾ ਆਖਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਿਰ ਤੇ ਚਾਰ ਭੁਜਾ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਦ ਓਹ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਕੇ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਸਾ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਖਸ ਜਾਨ ਕੇ ਇੱਟਾਂ ਸੋਟੇ ਮਾਰੇ ਤੇ ਓਹ ਮਰਗਿਆ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ:—
&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾਂਕੋ ਨਿਜ ਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਤ੍ਰ ਬਚਨ ਨਹਿ ਭਾਤ॥
      ਮੰਥਰ ਕੌਲਿਕ ਕੀ ਤਰਹ ਅਪਨੋ ਨਾਸ ਕਰਾਤ॥20॥&lt;/poem&gt;
{{gap}}ਇਹ ਸੁਨ ਚਕ੍ਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੇ ਭਾਈ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮਨੁਖ ਅਕੀਦੇ ਤੋਂ ਬਾਝ ਆਸਾ ਰੂਪੀ ਪਿਸਾਚਣੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸੇ ਹੋਏ ਹਾਂਸੀ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਕਹੀ ਹੈ:-
&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਹੋਨਹਾਰ ਕੇ ਕਾਜ ਹਿਤ ਅਤਿ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਜੌਨ॥ 
{{gap}} ਸੋਮ ਸ਼ਰਮ ਕੇ ਪਿਤਾ ਵਤ ਸ੍ਵੇਤ ਹੋਤ ਹੈ ਤੌਨ॥੭੧॥&lt;/poem&gt;
ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਏਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨ:-

{{gap}}॥੯ ਕਥਾ॥ ਕਿਸੇ ਨਗਰ ਬਿਖੇ ਸੁਭਾਵਕ ਕ੍ਰਿਪਨ ਨਾਮੀ ਬਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਉਸਨੇ ਭਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮੰਗੇ ਹੋਏ ਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਕੇ ਬਚੇ ਹੋਯਾਂ ਨਾਲ ਘੜਾ ਭਰ ਲਿਆ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>85y3663vcdwpl3k2bxb2x72kuadsxtc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/283</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53539</id>
    <revision>
      <id>227959</id>
      <parentid>225029</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T16:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>227959</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3639" sha1="j8wx6143gv2r26vpavr9x3s410ui9wv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rh||ਪੰਚਮੋ ਤੰਤ੍ਰ|੨੭੫}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;ਚਕ੍ਰ ਧਾਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨ:-

{{gap}}॥੧੦ ਕਥਾ॥ ਕਿਸੇ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਚੰਦ੍ਰ ਨਾਮੀ ਰਾਜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕ੍ਰ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਤੇ ਚਾਨਿਕ੍ਯ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਜਾਨਦਾ ਸੀ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਬਿਖੇ ਛੋਟਿਆਂ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਮੇਢਿਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਰੱਖਿਆ ਹੋਯਾ ਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੇਢਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਸੋਈ ਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਖਦਾ ਸੀ ਸੋ ਛਕ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਰਸੋਈਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਕੁਝ ਲਕੜੀ, ਮਿਟੀ ਤਾਂਬੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹੱਥ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਨਸਾ ਦੇਂਦੇ ਸੇ ।  ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਜੋ ਰਸੋਈਆਂ ਅਤੇ ਛੱਤ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਨ ਦੇ ਸ੍ਵਾਾਦੀ ਤਾਂ ਮੇਢੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸੋਈਏ ਬੜੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹਨ ਜੋ - ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਸੋਈ ਖਿੱਚ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਚੀਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥ ਨਾ ਆਈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਚੁਆਤੀ ਮਾਰਨਗੇ ਸੋ ਇਸ ਛੱਤ੍ਰੇ ਦੇ ਉਪਰ ਉੱਨ ਬਹੁਤ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਅੱਗ ਲਗੇਗੀ ਤੇ ਸੜਦਾ ਹੋਯਾ ਛੱਤ੍ਹਾ ਤਬੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜੇਗਾ ਤਾਂ ਘਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਏਗੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਭੀ ਸੜਨਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਗਨਿ ਦਾ ਸਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਸਾਲਹੋਤ੍ਰ ਵਿੱਦ੍ਯਾ ਨੇ ਏਹ ਕਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਏਹ ਬਾਤ ਹੋਊ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਖੇ ਕਿਹਾ:- 
&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਸੂਪਕਾਰ ਅਰ ਮੇਖ ਕੇ ਹੋਤ ਵੈਰ ਜਿਸ ਠੌਰ॥
     ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਤਹ ਕਪਨ ਕਾ ਨਾਸ ਹੋਇ ਕਰ ਗੌਰ॥੭੪॥
     ਤਾਂਤੇ ਜਿਸ ਘਰ ਨਿੱਤ ਹੀ ਕਲਹਿ ਹੋਤ ਹੈ ਭ੍ਰਾਤ।
     ਤਾਂ ਗ੍ਰਿਹ ਛਾਡ ਪਧਾਰੀਏ ਜੋ ਜੀਵਨ ਚਹਿਤਾਤ॥੭੫॥
ਤਥਾ―ਕਟੂ ਬਚਨ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਕਲਹਿ ਕਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਸ।&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j8wx6143gv2r26vpavr9x3s410ui9wv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/284</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53540</id>
    <revision>
      <id>228230</id>
      <parentid>225030</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T15:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>228230</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3634" sha1="ejcq51hr9huacpg7ix5k6u2svh1nd3a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{rh|੨੭੬|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{right|ਦੁਸਟ ਰਾਜ ਤੇ ਦੇਸ ਖੈ ਮੰਦ ਕਰਮ ਜਸ ਨਾਸ॥੭੬॥}}

{{gap}}ਇਸ ਲਈ ਹੇੇ ਭਿਰਾਓ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਸਬ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀ ਹੋਯਾ ਉਤਨੇ ਚਿਰ ਤੀਕੂੰ ਏਹ ਰਾਜ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਨ ਵਿਖੇ ਚੱਲੇਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਨਿਸਚਿਤ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਮਸਤੇ ਹੋਏ ਬਾਂਦਰ ਹਸ ਕੇ ਬੋਲੇ ਆਪ ਤਾਂ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਇਸ ਲਈ ਆਪਦੀ ਬੁਧਿ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਜਿਸ ਲਈ ਐਉਂ ਆਖਦੇ ਹੋ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ:-
&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਦਾਂਤ ਹੀਨ ਮੁਖ ਹੋਤ ਹੈ ਸ੍ਵਤ ਰਹੇ ਨਿਤ ਲਾਰ।
     ਬੁੱਧ ਸ਼ਿਥਿਲ ਹੋ ਜਾਤ ਹੈ ਬਾਲ ਬ੍ਰਿਧ ਕੀ ਯਾਰ॥੧੭॥&lt;/poem&gt;
{{gap}}ਸੋ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸੁਰਗ ਜੇਹੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਜੋ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਅਮ੍ਰਿਤ ਜੇਹੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਨ ਵਿਖੇ ਕਸੈਲੇ ਕੌੜੇ ਰੁੱਖੇ ਖਾਰੇ ਤਿੱਖੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗੇ॥ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਓਹ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਅੱਖੀਆਂ ਭਰ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮੂਰਖੋ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸੁਖ ਦੇ ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਬੜੇ ਸਵਾਦੀ ਇਸ ਦੁਖ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਵਿਖ ਦੀ ਨਜ਼ਾਈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਨਦੇ ਇਸ ਲਈ ਐਊਂ ਆਖਦੇ ਹੋ! ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਪਨੀ ਕੁਲ ਦਾ ਅਤੇ ਆਂਪਨਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸੱਕਦਾ ਹੁਨ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ:-
&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਮ੍ਰਿਤ ਦੁੱਖ ਪੁਨ ਦੇਸ ਖੈ ਨਿਜ ਕੁਲ ਨਾਸ ਪਛਾਨ |
      ਨਿਜ ਗੁੜ੍ਹ ਪੀੜਤ ਦੇਖ ਜੋ ਤਜੇ ਧੰਨ ਵਹ ਜਾਨ॥੭੮॥&lt;/poem&gt;
{{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਕੇ ਓਹ ਬਾਂਦਰ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਬਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਚਲੇ ਗਿਆਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੋ ਛੱਤ੍ਰਾ ਰਸੋਈ ਘਰ ਵਿਖੇ ਆਯਾ ਤਾਂ ਰਸੋਈਏ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਾ ਲੱਭਾ ਤਦ ਉਸਨੇ ਚੁਆਤੀ ਮਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਉੱਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਪਈ ਤਾਂ ਓਹ ਸੜਦਾ ਤੇ ਕੁਰਲਾਉਂਦਾ ਤਬੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ ਤੇ ਘਾਸ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੇਟਿਆ ਤੇ ਘਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਕੇ ਤਬੇਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਘੋੜੇ ਤਾਂ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਘੋੜੇ ਅਗਾੜੀ ਪਿਛਾੜੀ ਨੂੰ ਤੁੜਾਂਦੇ ਅੱਧੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਉੱਠ ਦੌੜੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਬਰਾ ਦਿੱਤਾ॥ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾਕੇ ਸਾਲਹੋਤ੍ਰ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ejcq51hr9huacpg7ix5k6u2svh1nd3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54817</id>
    <revision>
      <id>227868</id>
      <parentid>177539</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227868</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="805" sha1="h0jqfynzch9gh9dffc89kb1u48xv3nf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|+ {{center|'''ਤਤਕਰਾ'''}}
|-
| ਕੌਣ? ||{{gap}} ਕਿਥੇ!
|-
| ਨਾਚੀ ||{{gap}} ੯
|-
| ਦਹੇਜ ||{{gap}} ੨੪
|-
| ਨਵ-ਜੀਵਨ ||{{gap}} ੪੧
|-
| ਤਲਾਸ਼ ||{{gap}} ੫੧
|-
| ਬਾਗੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਬਦਲਾ  ||{{gap}} ੬੧
|-
| ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ ||{{gap}} ੭੭
|-
| ਸਾਂਝੀ ਦੁਨੀਆਂ ||{{gap}} ੧੦੦
|-
| ਇਨਕਲਾਬ ||{{gap}} ੧੧੦
|-
| ਭਿਖਾਰੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ||{{gap}} ੧੨੧
|-
| ਨੂਰਾਂ ||{{gap}} ੧੩੧
|-
| ਮਨਸੂਰ ||{{gap}} ੧੪੩
|-
| ਕੌੜੇ ਘੁੱਟ ਮਿੱਧੀ ਕਲੀ ||{{gap}} ੧੫੧
|-
| ਕਪਤਾਨ ||{{gap}} ੧੫੮
|-
| ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਂਤ ||{{gap}} ੧੭੯
|-
|}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h0jqfynzch9gh9dffc89kb1u48xv3nf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227892</id>
      <parentid>227868</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:00:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227892</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="745" sha1="gwkil7nmuzeiwkpuclj7st1ry3nw0i4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|'''ਤਤਕਰਾ'''}}}}
{{rh|ਕੌਣ?||ਕਿਥੇ!}}
{{rh|ਨਾਚੀ|| ੯}}
{{rh|ਦਹੇਜ ||੨੪}}
{{rh|ਨਵ-ਜੀਵਨ||੪੧}}
{{rh|ਤਲਾਸ਼||੫੧}}
{{rh|ਬਾਗੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਬਦਲਾ||੬੧}}
{{rh|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ||੭੭}}
{{rh|ਸਾਂਝੀ ਦੁਨੀਆਂ||੮੭}}
{{rh| ਇਨਕਲਾਬ||੧੦੦}}
{{rh| ਭਿਖਾਰੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ||੧੧੦}}
{{rh|ਨੂਰਾਂ ||੧੨੧}}
{{rh|ਮਨਸੂਰ ||੧੩੧}}
{{rh|ਕੌੜੇ ਘੁੱਟ||੧੪੩}}
{{rh|ਮਿੱਧੀ ਕਲੀ||੧੫੧}}
{{rh|ਕਪਤਾਨ ||੧੫੮}}
{{rh|ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ||੧੭੯}}
{{Custom rule|sp|40|co|6|sp|40}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gwkil7nmuzeiwkpuclj7st1ry3nw0i4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54947</id>
    <revision>
      <id>227869</id>
      <parentid>177354</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227869</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1662" sha1="kk66i0rr919wnu6fmzc0b0v0denx3jo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕੁਚਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਪਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਖਲਾਕੀ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਪੁੰਘਰ ਰਹੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਹੌਂਸਲਾ ਅਫਜ਼ਾਈ ਕਰਨ ਨਾ ਕਿ ਦੁਰਕਾਰ ਦੇਣ।

{{gap}}ਮੈਂ ਬੀਬੀ ਧਰਮ ਕੌਰ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ’ ਜੀ. ਬੀ. ਏ. ਦਾ ਅਤਿ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਮੁਖ ਬੰਧ ਲਿਖਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਸ: ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ‘ਗਰੋਵਰ' ਬੀ. ਏ. ਦਾ ਵੀ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਹਦ ਤਕ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 

{{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੰਨਤਵ ਵਿਚ ਕਿਥੋਂ ਤਕ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਠਕਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਜਿਥੋਂ ਕਿਥੋਂ ਭੁਲਿਆਂ, ਭਟਕਿਆ ਤੇ ਖੁੰਝਿਆ ਹੋਵਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਏ ਦੇਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰਨੀ, ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਹੋਰ ਅਗੇ ਵਧਣਾ ਹੈ..... ਹੋਰ ਲਿਖਣਾ ਹੈ....।
 
{{rh|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
੨੩ ੭, ੫੬.||ਸਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ‘ਪ੍ਰੀਤ` ਬੀ. ਏ.
(ਐਸ ਪ੍ਰੀਤ ਬੀ. ਏ)}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kk66i0rr919wnu6fmzc0b0v0denx3jo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54948</id>
    <revision>
      <id>227870</id>
      <parentid>177355</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227870</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2181" sha1="ka4a5qs5cik5y3k55ay8jh66vbp3wrq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|'''﻿ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ'''}}}}

{{gap}}‘ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ' ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬੜਾ ਫਖ਼ਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਅਸਾਂ ਬੜਿਆਂ ਚਾਵਾਂ ਮਲਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੈ। ਅਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਵਿਚ ਇਤਨਾ ਫਰਕ ਕਿਉਂ? ਅਮੀਰ ਬਹੁਤੇ ਅਮੀਰ, ਤੇ ਗਰੀਬ ਬਹੁਤੇ ਗਰੀਬ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਅਜੇਹੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ' ਵਿਚ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਥਾਂ ਦਿਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੋਝੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ' ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।

{{gap}}ਅਜ ਕਲ ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਨੁਕਰੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਮਲਾਇਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਆਲਾ ਲੰਪਰ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਰਖਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਬਹੁਤ ਘਟ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦਿਤੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਥੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਖੁੰਝੀ ਹੋਵਾਂ, ਮੁਆਫ ਕਰਣਾ ਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰਨੀ।

{{gap}}ਸਾਡੀ ਸਾਂਝੀ ਰਚਨਾ ‘ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ' ਅਜ ਤੁਹਾਡੇ ਹਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਫਲ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸਫਲ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਾਠਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਏ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕਰਾਂਗੀ।

{{rh|ਕੁਆਲਾ ਲੰਪਰ, ਮਲਾਇਆ||ਗਿ: ਕਿਰਪਾਲ ਕੌਰ 'ਸਰੋਜ’}} 
{{left|੧੮. ੭. ੫੬.}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ka4a5qs5cik5y3k55ay8jh66vbp3wrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54949</id>
    <revision>
      <id>227871</id>
      <parentid>177356</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227871</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="aqx2zfsgpk0258ol3qk4i7dw1opf9ms" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਨਵੀਨ_ਦੁਨੀਆ.pdf
|Page = 9
|bSize = 401
|cWidth = 392
|cHeight = 576
|oTop = 20
|oLeft = -3
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aqx2zfsgpk0258ol3qk4i7dw1opf9ms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54951</id>
    <revision>
      <id>227872</id>
      <parentid>177357</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227872</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1734" sha1="c1s4799tqndpokj50nk8kmhr9vnz834" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|4em}}
{{left|{{xx-larger|'''﻿ਨਾਚੀ'''}}}}
{{rule}}

{{gap}}&quot;ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਕੋਈ ਮਾਲ ਚਾਹੀਦਾ ਏ?&quot;

{{gap}}ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਮੈਂ ਤੁਰਦਾ ਤੁਰਦਾ ਖਲੋ ਗਿਆ, ਪਿਛੇ ਮੁੜਕੇ ਵੇਖਿਆ ਇਕ ਅਧਖੜ ਉਮਰ ਦਾ ਆਦਮੀ ਮੇਰੇ ਵਲ ਆਸ ਭਰਪੂਰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਸਾਂ ਕਿ ਇਸ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਲ ਖ੍ਰੀਦਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਿਆ ਤੇ ਅੰਤ ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛ ਹੀ ਲਿਆ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਲ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬੜਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ!&quot; ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ।

{{gap}}&quot;ਬੜਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ&quot; ਮੈਂ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਹੁਰਾਇਆ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ &quot;ਮਾਲ&quot; ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ,ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਹੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਸਕਾਂ। ਅੰਤ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁਛਿਆ, &quot;ਮਿਸਟਰ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਕੇਹੜਾ ਮਾਲ ਏ ਤੇਰੇ ਕੋਲ, ਵਿਖਾ ਜ਼ਰਾ?&quot;&lt;noinclude&gt;{{right|-੯--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c1s4799tqndpokj50nk8kmhr9vnz834</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54953</id>
    <revision>
      <id>227873</id>
      <parentid>177358</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227873</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2604" sha1="o6tqrpg5xfbhtb2m2luey97hbm90dw7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}&quot;ਵਾਹ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ!&quot; ਉਹ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਹਸ ਪਿਆ, &quot;ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਭੋਲੇ ਹੋ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਥੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਇਹ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਹੈ, ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ।&quot;

﻿{{gap}}ਉਸ ਇਕੋ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦਿਤਾ। ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਉਥੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ‘ਹੀਰਿਆਂ' ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

﻿{{gap}}&quot;ਮਿਸਟਰ ਇਥੇ ਕੀ ਵਿਕਦਾ ਏ?&quot; ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਭੋਲੇ ਭਾਅ ਹੀ ਪੁਛ ਲਿਆ।

﻿{{gap}}&quot;ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਮਨ ਮਰਜੀ ਦਾ ਮਾਲ।&quot; ਉਹ ਜ਼ਰਾ ਖੁਲਕੇ ਬੋਲਿਆ।

﻿{{gap}}&quot;ਬਈ, ਜ਼ਰਾ ਖੋਲਕੇ ਦਸ, ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨਾ ਪਾ, ਮੇਰੇ ਪਲੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਿਆ।&quot; ਮੈਂ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਈ।

﻿{{gap}}&quot;ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤੁਸੀਂ ਹਾਲੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਨਜਾਣ ਹੋ, ਆਉ ਮੇਰੇ ਨਾਲ।&quot;

﻿{{gap}}ਉਹ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਅਗੇ ਤੁਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ। ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਅਗੇ ਜਾਕੇ ਉਹ ਇਕ ਗਲੀ ਵਲ ਮੁੜਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਦਿਲ ਕਿਸੇ ਅਨੋਖੇ &quot;ਮਾਲ&quot; ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗਲੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਅਗੇ ਜਾਕੇ ਉਹ ਇਕ ਮਕਾਨ ਦੇ ਅਗੇ ਜਾਕੇ ਰੁਕਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਆਉਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅੰਦਰ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਕੇ ਉਸ ਪਿਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਹਮਣੇ ਕਮਰੇ ਵਲ ਹਥ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, &quot;ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਹੈ ਸਾਡਾ &quot;ਮਾਲ&quot; ਜਾਕੇ ਵੇਖ ਲਵੋ,&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੦-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o6tqrpg5xfbhtb2m2luey97hbm90dw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54954</id>
    <revision>
      <id>227874</id>
      <parentid>177359</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227874</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2994" sha1="h8qyekdnajoztn8z96t87sieqyg6lgt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਹੀ ਹੋਵੇ?&quot;

{{gap}}ਤੇ ਉਸ ਮੈਨੂੰ ਹਥ ਨਾਲ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਲ ਤੋਰ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਜ਼ਰਾ ਡਰ ਗਿਆ, &quot;ਕਿਧਰੇ ਇਹ ਬਦਮਾਸ਼ ਉਚਕਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ&quot; ਮੈਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। ਪਿਛੇ ਮੁੜਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗ਼ਾਇਬ ਸੀ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਡਰ ਪੈਂਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਣ ਲਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਕਾ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੁਟਣ ਲਈ ਹੀ ਉਸਨੇ ਇਹ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਹੈ, ਸਰਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮਥੇ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਸਾਫ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ ਅਗੇ ਵਧਿਆ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਖੋਲ ਦਿਤਾ। ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਸਤਾਰਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀ ਸਾਹਮਣੇ ਤਕੀਏ ਨਾਲ ਢਾਸਣਾ ਲਾਕੇ ਬੈਠੀ ਕੁਝ ਖਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਝਿਜਕਿਆ ਤੇ ਪਿਛੇ ਨੂੰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲ ਤਕੀ ਤੇ ਫਿਰ ਬੜੇ ਨਰਮ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਬੋਲੀ &quot;ਆ ਜਾਉ ਸਰਦਾਰ ਜੀ।&quot;

{{gap}}ਮੈਂ ਡਰਿਆ, &quot;ਮੈਂ ਕੇਹੜੀ ਬਿਪਤਾ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਬਾ! ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਈ&quot; ਮੈਂ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਇਕ ਦਮ ਭੜਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵਾਂ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਪਿਛੇ ਮੁੜਿਆ, ਪਰ ਬਦ-ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਵਾਲਾ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਘਾਬਰਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੇਹੜੇ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਮੈਂ......ਮੈਂ ਕਿਹਾ.....ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਜੀ......ਉਹ.....ਉਹ.....ਸਾਹਿਬ ਕਿਥੇ ਨੇ?&quot; 

{{gap}}&quot;ਕੇਹੜੇ?&quot; ਉਹ ਮੇਰੀ ਘਬਰਾਹਟ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਈ।

{{gap}}&quot;ਉਹ.....ਉਹੋ.....ਜੇਹੜੇ..... ਜੇਹੜੇ ਮੈਨੂੰ.....&lt;noinclude&gt;{{right|--੧੧--
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8qyekdnajoztn8z96t87sieqyg6lgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54955</id>
    <revision>
      <id>227875</id>
      <parentid>177360</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227875</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2847" sha1="oh8yy6ew8ji6kj4ymm9b5r9ilnvzl08" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}ਜੇਹੜੇ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਲਿਆਏ ਸਨ।&quot; ਮੇਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਥਿੜਕ ਰਹੀ ਸੀ। 

﻿{{gap}}&quot;ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਕੀ ਲੋੜ ਏ, ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਆਉ।&quot;

﻿{{gap}}ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਸਾਂ ਜੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਕਿਹੋ ਜਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਇਹ? 

﻿{{gap}}&quot;ਲੰਘ ਆਉ ਨਾ ਅੰਦਰ।&quot; ਉਸ ਬੜੇ ਮਿਠੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।

﻿{{gap}}ਮੈਂ ਸ਼ਸ਼ੋਪਨ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ। ਦਿਮਾਗ ਮੇਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਲਾਟੂ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਖਲੋਤਾ ਹਾਂ ਜਿਥੇ ਤਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਡੂੰਘੀ ਖਾਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਬੜਾ ਵਡਾ ਦਰਿਆ ਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਂ ਕਰਦਾ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਅਗੇ ਵਧਾਂ ਤਾਂ ਖਾਈ ਵਿਚ ਡਿਗਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੇ ਪਿਛੇ ਹਟਾਂ ਤਾਂ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਤੂਫਾਨੀ ਲਹਿਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

﻿{{gap}}ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਬੀਤ ਗਏ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਭੈੜੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ। ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਲੜਕੀ ਉਠੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹੋਂ ਫੜਕੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਈ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਕਲੀਨ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿਤਾ। 

﻿{{gap}}&quot;ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਡਰਾਕਲ ਹੋ?&quot; ਉਹ ਬੈਠਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੀ।

﻿{{gap}}&quot;ਜੀ.....ਜੀ......ਹਾਂ.....ਹਾਂ....?&quot; ਤੇ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ।

﻿{{gap}}&quot;ਡਰੋ ਨਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਆਦਮਖੋਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀ ਲਹੂ ਮਾਸ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।&quot; ਉਸ ਮੈਂਨੂੰ ਤਸਲੀ ਦਿਤੀ। 

﻿{{gap}}ਮੈਂ ਕੁਝ ਕੁਝ ਸੰਭਲਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੨--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oh8yy6ew8ji6kj4ymm9b5r9ilnvzl08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54957</id>
    <revision>
      <id>227876</id>
      <parentid>177361</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227876</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2832" sha1="mfpgq17g9gdkbndpw1w8qzacmhd73g4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਸੂਬਿਆ ਤੋ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਪੁੱਛਿਆ, &quot;ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?&quot;

﻿{{gap}}&quot;ਆ....ਹਾਂ ....ਹਾ....ਹਾਂ....ਵਾਹ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਬੜੇ ਅਜੀਬ ਆਦਮੀ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੁਛਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ।&quot; ਉਹ ਉਚੀ ਉਚੀ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।

﻿{{gap}}&quot;ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ?&quot; ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਅਚਾਨਕ ਹਾਸੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਾ ਸਮਝਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁਛਿਆ।

﻿{{gap}}&quot;ਮਤਲਬ ਕੋਈ ਖਾਸ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਹੋ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਫਰਕ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹੋ ਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਇਕ ਵੇਸਵਾ, ਇਕ ਨਾਚੀ।&quot;

﻿{{gap}}&quot;ਵੇਸਵਾ&quot; ਲਫਜ਼ ਦੇ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪੈਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹੋਰ ਘਾਬਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਆਦਮੀ ਦੇ &quot;ਮਾਲ&quot; ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ, &quot;ਉਹ ਆਦਮੀ ਕੌਣ ਸੀ?&quot;

﻿{{gap}}&quot;ਮੇਰਾ ਦਲਾਲ।&quot; ਉਸਨੇ ਨਿਝਕ ਹੋਕੇ ਕਹਿ ਦਿਤਾ।

﻿{{gap}}ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਗਲ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਸਮਾ ਚੁਕੀ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਾਂ ਇਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸ਼ਰੀਫ਼ਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਲਾਹੁਣ ਤੋਂ ਝਕਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।

﻿{{gap}}&quot;ਕੇਹੜੇ ਵਹਿਮਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ਹੋ, ਨਾਚ ਦੇਖੋਗੇ ਜਾਂ ਗਾਣਾ ਸੁਣੋਗੇ ਤੇ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ...? ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। 

﻿{{gap}}ਮੈਂ ਚੁਪ ਰਿਹਾ, ਕਹਿ ਕੀ ਸਕਦਾ ਸਾਂ? ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਾਚ ਦੇਖਣ ਆਇਆ ਸਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗਾਣਾ ਸੁਨਣ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਚੋਂ ਇਕ ਲਫਜ਼ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਦਾਂ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜੀਬ ਨੂੰ ਚਾਕੂ ਨਾਲ  ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮੈਂ ਗੂੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੩--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mfpgq17g9gdkbndpw1w8qzacmhd73g4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54960</id>
    <revision>
      <id>227877</id>
      <parentid>177362</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227877</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2168" sha1="kpoljvfo5szujulfia3q4cxwgnvj3fx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸਰਦਾਰ ਜੀ, ਇਹ ਕੋਈ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਧਰਮਸਾਲਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਥੇ ਜਿਨਾਂ ਚਿਰ ਚਾਹੋ ਬੈਠੇ ਰਹੋ, ਇਹ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ, ਸੌਦਾ ਲਵੋ ਤੇ ਰਾਹ ਫੜੋ।&quot; ਉਸਨੇ ਬੜੇ ਖਰਵੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ।

﻿{{gap}}&quot;ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਾਚ ਵੇਖਣ-ਆਇਆ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗਾਣਾ ਸੁਣਨ।&quot; ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਪੇ ਹੀ ਸਚ ਸਚ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। 

﻿{{gap}}&quot;ਤੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨ ਆਏ ਹੋ?&quot;ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਗੁਸੇ ਦੇ ਚਿੰਨ ਸਨ।

﻿{{gap}}ਮੈਂ ਇਥੇ ਕੀ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸਾਂ, ਇਸ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਵੀ ਕੀ ਦੇਂਦਾ, ਚੁਪ ਹੀ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ।

{{gap}}&quot;ਕੀ ਪਏ ਸੋਕਦੇ ਹੋ?&quot; 

{{gap}}&quot;ਜੀ.....ਜੀ......ਕੁਝ ਨਹੀਂ।&quot; 

{{gap}}&quot;ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਹੋ? 

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ.....ਨਹੀਂ.....&quot;, ਪਰ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨ ਬੋਲ ਸਕਿਆ।

{{gap}}&quot;ਸਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬਿਲਕੁਲ ਸਚ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਝੂਠ ਵਰਗਾ ਸਚ?&quot;

{{gap}}&quot;ਝੂਠ ਵਰਗਾ ਸਚ ਕੇਹੜਾ ਹੁੰਦਾ ਏ?&quot;

{{gap}}ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛੋ। ਜਦ ਤੋਂ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਸਮਾਜ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਝੂਠ ਵਾਲਾ ਸਚ ਹੀ ਬੋਲਦੀ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਜਾਣ ਬੁਝਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?&quot;ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ ਪੁਛਿਆ।

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਛਡ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ?&quot;&lt;noinclude&gt;{{left|--੧੪--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kpoljvfo5szujulfia3q4cxwgnvj3fx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54962</id>
    <revision>
      <id>227878</id>
      <parentid>177363</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227878</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2260" sha1="740tz142fmkevjscpiirihb0nn1mhz6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}&quot;ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੰਮ ਅਜੇਹੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਪਰ ਮਜਬੂਰਨ ਕਰਨੇ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।&quot;

﻿{{gap}}&quot;ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਜਦੀ ਪੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ?&quot;

﻿{{gap}}&quot;ਜੀ ਨਹੀਂ।&quot;

﻿{{gap}}ਮੈਂ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲਗਾ ‘ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਸਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਮਜਬੂਰੀ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦੁਖੋਂ ਤੰਗ ਆਕੇ ਤਾਂ ਅਜੇਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਈ।'

{{gap}}ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸ਼ੰਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ, &quot;ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ&quot;?

{{gap}}&quot;ਜੀ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਮਿਸ ਜ਼ੋਹਰਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ?&quot;

{{gap}}&quot;ਛਡੋ ਉਹ ਕੀ ਪੁਛਦੇ ਹੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਦਸ ਦਿਉਂ।&quot; 

{{gap}}'ਕੈਲਾਸ਼।'

{{gap}}‘ਕੈਲਾਸ਼’ ਨਾਮ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹਿੰਦੂ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਪੁਛਿਆ, &quot;ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦਸ ਸਕਦੇ ਹੋ?'

{{gap}}‘ਛਡੋ ਇਨਾਂ ਫਜ਼ੂਲ ਗਲਾਂ ਨੂੰ, ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦਸੋ ਗਾਣਾ ਸੁਣਾਵਾਂ ਜਾਂ ਨਾਚ ਦੇਖੋਗੇ'। ਉਸਨੇ ਗਲ ਨੂੰ ਲੁਕਾਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।

{{gap}}‘ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨਾ।' ਮੈਂ ਪਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। 

{{gap}}‘ਤੇ ਫਿਰ ਇਥੇ ਕੀ ਕਰਨ ਆਏ ਹੋ।' ਉਸ ਫਿਰ ਪਹਿਲੇ ਵਰਗਾ ਸੁਆਲ ਕੀਤਾ।
{{gap}}‘ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਾਂ, ਪਰ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੫-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>740tz142fmkevjscpiirihb0nn1mhz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54963</id>
    <revision>
      <id>227879</id>
      <parentid>177364</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227879</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2677" sha1="0nsfgdls4gzjf2xdzut0lh7fcsjoq5j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਇਥੇ ਆਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗਲਾਂ ਤੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਡਾ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰ ਦਸੋ। ਮੈਂ ਸਾਫ ਸਾਫ ਕਹਿ ਦਿਤਾ।

{{gap}}‘ਛਡੋ ਪਰੇ ਜਾਣਕੇ ਕੀ ਕਰੋਗੇ।'

{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦਸੋ।' ਮਾਂ ਜ਼ਿਦ ਕੀਤੀ। 

{{gap}}'ਨਹੀਂ......ਨਹੀਂ......ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਦ ਨ ਕਰੋ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਾ ਦੁਖਾਉ।' ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਵਿਚ ਅਥਰੂ ਸਨ।

{{gap}}ਮੈਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਥੋੜੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਦਿਓ ਤਾਂ ...........।' ਤੇ ਮੈਂ ਅਗੇ ਨਾ ਬੋਲਿਆ

{{gap}}ਉਹ ਚੁਪ ਰਹੀ।

{{gap}}ਤੇ ਫਿਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ:-

{{gap}}‘ਮੈਂ ਇਕ ਚੰਗੇ ਹਿੰਦੂ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਲੜਕੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਚਾਹ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਲੜਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ,ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਵਾਂਗੀ। ਹਾਂ, ਉਹ ਲੜਕਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦਾ ਸਵਾਂਗ ਭਰਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੀ ਪਿਆਰ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦੀ ਉਨਸ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਅਸੀਂ ਰੋਜ ਮਿਲਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਇਕਠਾ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੀਵਨ ਮਰਨ ਦੀ ਸਾਂਝ ਅਸਾਂ ਪਾ ਲਈ।

{{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਬਾਦ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ' ਤੇ ਮੇਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਸ਼ਰਮ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤੀ ਤੇ ਹਯਾ ਨੇ ਅਖਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵੀਆਂ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0nsfgdls4gzjf2xdzut0lh7fcsjoq5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54965</id>
    <revision>
      <id>227880</id>
      <parentid>177365</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227880</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2695" sha1="kim1i50hn8sfzg0e043too6b9xcbo9z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕਰ ਦਿਤਾ।

{{gap}}ਅੰਤ ਇਕ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ, ਮਿਲੇ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਭਜ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

{{gap}}ਰਾਤ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਵਜੇ ਜਦ ਘਰ ਵਾਲੇ ਘੂਕ ਸੁਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਕੋਈ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਿਆ ਨਕਦ ਤੇ ਚਾਰ ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੈ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਆਦਿ ਲੈਕੇ ਮੈਂ ਘਰੋਂ ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤੀ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਗਲੀ ਦੀ ਮੋੜ ਤੇ ਉਹ ਖਲੋਤਾ ਮੇਰੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸਿਧਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਪੁਜੇ ਤੇ ਬੰਬਈ ਦੀ ਟਿਕਟ ਕਟਵਾ ਲਈ।

{{gap}}ਬੰਬਈ ਪਹੁੰਚਕੇ ਅਸੀਂ ਇਕ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਕਮਰਾ ਕਰਾਏ ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਹਿੰਦੂ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਦ ਅਸਾਂ ਇਕ ਮਕਾਨ ਕਰਾਏ ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਬੜੇ ਚੰਗੇ ਗੁਜ਼ਰੇ, ਬੜੀਆਂ ਐਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪੈਸੇ ਦਿਨ-ਬ- ਦਿਨ ਮੁਕਦੇ ਗਏ ਤੇ ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਕੋ ਹੀ ਜਵਾਬ ਮਿਲਦਾ, &quot;ਹਾਲੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਐਸ਼ ਤਾਂ ਕਰ ਲਈਏ, ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਪਈ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਮੈਂ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜਾ ਮਹੀਨਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜੀਅ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਹੋ ਪੈਂਦਾ, ਮੈਂ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਚਿਤਰਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ, ਉਸ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰਖਦੀ ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੀ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਸੋਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।

{{gap}}ਪੈਸੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਘਰ ਲੰਮਾ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਜਾਂ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੭--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kim1i50hn8sfzg0e043too6b9xcbo9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54966</id>
    <revision>
      <id>227891</id>
      <parentid>186255</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਸਮੱਸਿਆਤਮਕ */</comment>
      <origin>227891</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2770" sha1="by1xwlmld5z66pz530t6mk8jjjkh6ym" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਦੇਹ ਚੁਪ ਕਰ ਗਈ। 

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆਂ ‘ਹਾਂ..ਹਾਂ... ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ

ਤਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਦਿਲ ਨਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਇਕ ਲੇਡੀ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਹਮਲ ਡਿਗਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਬੜੀ ਰੋਈ, ਕੁਰਲਾਈ, ਨੰਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਏ, ਪਰ ਉਸ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਣਿਆਂ ਤੇ ਅੰਤ ਇਕ ਨੰਨਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਖੂਨ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।

ਹੁਣ ਉਸ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਗਲ ਗਲ ਤੇ ਝਗੜਨ ਲਗ ਪੈਂਦਾ, ਕੋਈ ਗਲ ਕਰੋ ਮਾਰਨ ਪੈਂਦਾ। ਪੈਸੇ ਤਕਰੀਬਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚ ਖਰਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਖਾਂਦਿਆਂ ਖਾਂਦਿਆਂ ਤਾਂ ਖੂਹ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਐਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਦੀ ਆਦਤ ਵੀ ਪੈ ਗਈ। ਹੋਰ ਆਦਮੀਆਂ ਘਰ ਲਿਆਕੇ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦੌਰ ਚਲਦੇ ਫਿਰ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਚੂਰ ਹੋਕੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਆ ਪੈਂਦਾ।

ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਂ ਰੁਪਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਘੰਟੇ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਬੜੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸੌਂਹ ਪਾਈ, ਪਰ ਉਸ ਮਿਟੀ ਦੇ ਮਾਧੋ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵੰਨ-ਸੁ-ਵੰਨ ਆਦਮੀ ਲਿਆਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂਪੇਸ਼ਾ ਕਰਵਾਂਦਾ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ, ਫਿਰ ਚਾਰ ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਪੰਜ ' ਤੇ ਆ ਦਸ ਦਸ ਆਦਮੀ ਰੋਜ਼ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ' ਕੁਚਲ ੨ ਕੇ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਤੇ ਪਾਸੇ ਭੰਨ ਤੋ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੮-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>by1xwlmld5z66pz530t6mk8jjjkh6ym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54967</id>
    <revision>
      <id>227881</id>
      <parentid>177367</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227881</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3029" sha1="apit5has0vrsutwx3o2aartgq7or7gm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਤੇ ਰੰਡੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਇਕ ਪੈਸਾ ਤਕ ਨਾ ਦੇਂਦਾ। ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੁੰਦੀ। ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਥੋਂ ਤੰਗ ਆ ਗਈ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਆਂਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ 'ਜਾਵਾਂਗੀ ਕਿਥੇ, ਕੀ ਘਰ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਮੂੰਹ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾੜਨ ਗੇ' ਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਛਤ ਨੂੰ ਰਸੀ ਪਾਈ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆ ਗਿਆ।

{{gap}}ਮੈਂ ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹੀ ਸਾਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਇਸ ਹਾਲਤ ਤੇ ਵੀ ਸਬਰ ਨਾ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੁਢੀ ਵੇਸਵਾ ਕੋਲ ਦੋ ਸੌ ਰੁਪੈ ਤੇ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹ ਬੁਢੀ ਫਫੇ ਕੁਟਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ।

{{gap}}ਮੈਂ ਉਸ ਬੁਢੀ ਅਗੇ ਬੜੇ ਹਥ ਜੋੜੇ, ਹਾੜੇ ਕਢੇ, ਵਾਸਤੇ ਪਾਏ, ਤਰਲੇ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਅਗੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਏ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਅਖਾਂ ਲਾਲ ਸੁਰਖ ਕਰ ਲਈਆਂ, ਮਥੇ ਟੇਕ ਟੇਕ ਕੇ ਉਸ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੇਸ਼ਾ ਨਾ ਕਰਵਾਏ, ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਚਾਹੇਗੀ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਬਹੁਤ ਗਿੜਗੜਾਈ ਪਰ ਅਸਰ ਉਲਟਾ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਮੈਨੂੰ ਨਾਚ ਗਾਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਤੋਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਅਡੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ। ਉਥੋਂ ਮੈਂ ਗਾਣੇ ਗਾਂਦੀ, ਨਾਚ ਕਰਦੀ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਪਰਚਾਂਦੀ ਤੇ ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਯਾਰਾਂ ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੇਚਦੀ ਤੇ ਅਜ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸੇ ਬੁਢੀ ਦੇ ਅਡੇ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋ, ਇਹ ਜੇ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਸੁਣ ਲਈ ਜੇ ਨਾ।'

{{gap}}ਉਹ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਮੈਂ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੯-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>apit5has0vrsutwx3o2aartgq7or7gm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54968</id>
    <revision>
      <id>227882</id>
      <parentid>177368</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:41:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227882</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2633" sha1="tkqfhspib34cuo8yiepkmwjkjuo0x21" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਹੋਇਆ।

{{gap}}'ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਮ?' ਅਚਾਨਕ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। 

{{gap}}'ਛਡੋ ਕੀ ਪੁਛਦੇ ਹੋ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾ ਨਾਮ?' ਉਸ ਅਥਰੂ ਪੂੰਜਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।

{{gap}}'ਫੇਰ ਵੀ?’

{{gap}}‘ਰਾਜਿੰਦਰ, ਚੌਂਕ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।' 

{{gap}}‘ਹੈਂ! ਰਾਜਿੰਦਰ, ਲਾਲਾ ਹੀਰਾ ਲਾਲ ਦਾ ਪੁਤਰ?' 

{{gap}}‘ਜੀ ਹਾਂ।'

{{gap}}‘ਲਾਹਨਤ ਹੈ ਤੇਰੀ ਕਰਤੂਤ ਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰ।'

{{gap}}‘ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?' ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ। 

{{gap}}‘ਜੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਸੀ।' ਮੈਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। 

{{gap}}‘ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਵਰਗੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? ਉਸ ਤਾਹਨਾ ਮਾਰਿਆ।

{{gap}}‘ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਇਕੋ ਜਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।' ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਕੁਰਲਾ ਉਠਿਆ।

{{gap}}ਮੈਂ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕੰਧ ਨਾਲ ਢਾਸਣਾ ਲਾ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬੁਤ ਦੀ ਤਰਾਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾਂ ਸੁਟੀ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਗ ਦੇ ਭਾਂਬੜ ਬਲ ਰਹੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੜਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ। ਕੈਲਾਸ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਧ ਵਲ ਟਿਕ ਟਿਕੀ ਲਾ ਕੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲਗੀ ਘੜੀ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਵਜਾਏ। ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁਪ ਚੁਪੀਤਾ ਬੈਠਾ ਦੇਖਕੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਬੋਲੀ ‘ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਸਰਦਾਰ ਜੀ?'

{{gap}}‘ਧੰਨਵਾਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਬੜਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹਾਂ।' ਮੈਂ ਸਿਰ ਉਚਾ ਕਰਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲ ਚਕਿਆ ਰੌ ਰੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ&lt;noinclude&gt;{{left|--੨੦--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tkqfhspib34cuo8yiepkmwjkjuo0x21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54969</id>
    <revision>
      <id>227883</id>
      <parentid>177369</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227883</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3082" sha1="duylv9skzqlesjjt6z8sxn38dx2hccu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਲਾਲ ਸੁਰਖ ਹੋਈਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਗਲ੍ਹਾਂ ਫੁਲੀਆਂ ਫੁਲੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਸ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਤਨੀਆਂ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲਗੇ ਕੋਹਲੂ ਵਿਚ ਪੀਸੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਵਿਤਰ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕਾਮ ਵਾਸ ਹੋਕੇ ਭੋਲੀਆਂ ੨ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਰੇ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਝਸ ਦੇ ਦੇ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬੇਘਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾ ਰਿਹਾਂ ਸਾਂ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਫੁਰਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਗਵਾਚੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਲਭ ਪਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ?'

{{gap}}'ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਛਡਕੇ ਭੁਖਾ ਮਰਨਾ ਹੈ।' ਉਸ ਮੇਰੇ ਵਲ ਤਕਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਆਹ ਭਰਦੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਤੁਹਾਡੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਵਾਂ।' ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

{{gap}}'ਆ......ਹਾ.......ਹਾ......ਹਾ......ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਭੋਲੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਭਲਾ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਲੜਕੀ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕੋਈ ਥਾਂ ਹੈ। ਕੀ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰਖ ਲੈਣਗੇ? ਇਹ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸਰਦਾਰ ਜੀ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ-ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ।' ਉਹ ਇਕੋ ਸਾਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਗਈ।

{{gap}}'ਨਹੀਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਤੂੰ ਭੁਲਦੀ ਏਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਉਤਨੀ ਹੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈਂ ਜਿਤਨਾ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ। ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕੋਈ ਜਾਣ ਬੁਝਕੇ ਥੋੜਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ&lt;noinclude&gt;{{right|--੨੧--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>duylv9skzqlesjjt6z8sxn38dx2hccu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54970</id>
    <revision>
      <id>227884</id>
      <parentid>177370</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227884</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2838" sha1="8jejr8welh44tvgkrax7tapkzm3klhz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਮਜਬੂਰਨ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਛਡ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਚਲ ਉਠ ਚਲੀਏ।' ਮੈਂ ਬੜੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਸਰਦਾਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਅਭਾਗਣ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਅਗੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਗੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਦੀ ਮਰ ਚੁਕੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਰਾਹ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਮਾਰਨਗੇ ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ ਟਿਚਕਰਾਂ ਕਰਨਗੇ।' ਉਸ ਬੜੀ ਤਸਲੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਕੈਲਾਸ਼ ਤੂੰ ਭੁਲਦੀ ਏਂ, ਭਲਾ ਦਸ ਸਮਾਜ ਕਿਸ ਬਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੁਸੀਂ ਜਦੋਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਇਕਠ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਮਾਜ ਕਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਫਿਰ ਸਮਾਜ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੋਇਆ, ਇਕੋ ਦਰਖਤ ਦੇ ਦੋ ਟਾਹਣ। ਤੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਡਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਮੈਂ ਰਾਹ ਰਾਹ ਤੇ ਤੇਰਾ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਦੇਵਾਂਗਾ ਚਲ ਉਠ ਛੇਤੀ ਕਰ ਚਲੀਏ।' ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਹੋਂ ਫੜਕੇ ਉਚਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}ਉਹ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਕਠਪੁਤਲੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਪੰਜਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਦ ਕਪੜੇ ਬਦਲਕੇ ਉਸੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਝਲਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਦੇਵੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ।

{{gap}}‘ਚਲੀਏ ਕੈਲਾਸ਼?’ ਮੈਂ ਕਿਹਾ।

{{gap}}'ਜਿਦਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਸਰਦਾਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਕੇ ਆਏ ਹੋ, ਜਿਥੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓਗੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ&lt;noinclude&gt;{{right|-੨੨--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8jejr8welh44tvgkrax7tapkzm3klhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54971</id>
    <revision>
      <id>227885</id>
      <parentid>177371</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227885</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="836" sha1="4ato9wqj2fzcjp6mpve1v37g4kw3t1m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।'

{{gap}}ਉਹ ਚਪਲ ਪਾਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ, ਵੇਹੜਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਜਦ ਅਸੀਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਇਕ ਬੁਢੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਕੈਲਾਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਅੰਮਾਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਜ਼ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਜਾਓ।'

{{gap}}ਤੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇ ਮਕਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।

{{right|&quot;ਪ੍ਰੀਤ&quot;}}&lt;noinclude&gt;{{right|-੨੩--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ato9wqj2fzcjp6mpve1v37g4kw3t1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54972</id>
    <revision>
      <id>227886</id>
      <parentid>177372</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227886</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1410" sha1="30qh8eqzx5ndem5kbki1izn9ktdbd51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|{{xx-larger|'''﻿ਦਹੇਜ'''}}}}
{{rule}}

{{gap}}‘ਪ੍ਰੀਤ ਵੇਖ! ਬਰਾਤ ਆ ਗਈ ਏ। 

{{gap}}'ਬਰਾਤ ਆ ਗਈ?'

{{gap}}‘ਹਾਂ ਔਹ ਵੇਖ.......!’ 

{{gap}}'ਦੂਲਾ ਕਿਹੜਾ ਏ?'

{{gap}}‘ਔਹ ਸਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲਾ...ਲੰਮਾਂ ਜੇਹਾ, ਭਾਰਾ ਜੇਹਾ, ਗੋਰਾ ਤੇ ਸੁਣੇਖਾ ਜਿਹਾ!' ਜਿੰਦੀ ਨੇ ਲਾੜੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕਹਿ ਸੁਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਪਈ।

{{gap}}‘ਜਿੰਦੀਏ! ਦੂਲਾ ਤਾਂ ਬੜਾ ਸੁਹਣਾ ਏ।'

{{gap}}‘ਤੇ ਸਾਡੀ ਕੁੜੀ ਕਿਹੜੀ ਕੋਝੀ ਏ।' ਜਿੰਦੀ ਨੇ ਮੂੰਹ ਮਰੋੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਦੋਵੇਂ ਹਸ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਬਰਾਤ ਵੇਖਣ ਲਈ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀਆਂ ਵੇਹੜੇ ਦੀ ਇਕ ਨੁਕਰੇ ਆ ਖਲੋਤੀਆਂ।

{{gap}}ਬਰਾਤ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਆ ਪਹੁੰਚੀ। ਸ਼ਹਿਨਾਈਆਂ ਵਜੀਆਂ, ਵਾਜੇ ਵਜੇ ਅਤੇ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਜੰਞ ਦਾ ਉਤਾਰਾ ਕੋਠੀ ਦੇ ਇਕ ਹਿਸੇ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ&lt;noinclude&gt;{{left|-੨੪--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>30qh8eqzx5ndem5kbki1izn9ktdbd51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54973</id>
    <revision>
      <id>227887</id>
      <parentid>177373</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:42:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227887</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3026" sha1="ekxilf4xc5cyixoc0myic4dvc53n49z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਨੇ ਵੀ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਆਹਰ ਵਿਚ ਰੁਝ ਗਈਆਂ ਕੋਠੀ ਦੀ ਚਹਿਲ ਪਹਿਲ ਵਧਦੀ ਹੀ ਗਈ। ਆਏ ਹੋਏ ਮੇਲ ਦੀ ਕਾਵਾਂ ਰੌਲੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾ ਜਾਈ ਹੋਰ ਵੀ ਦਿਲ ਖਿਚਵੀਂ ਲਗਦੀ ਸੀ।

{{gap}}ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਸਭ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਿਫਲ ਸਜੇਗੀ, ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਮਲਕਾ ਪ੍ਰੀਤ ਗਾ ਗਾ ਕੇ ਸਭਨਾ ਨੂੰ ਮਸਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਹਿਫਿਲ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾਏਗੀ। ਜਿਸ ਜਿਸ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸੁਰੀਲੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਫਿਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸਤਾ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}ਘੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਲ ਗਿਣਦਿਆਂ ਮਹਿਫਿਲ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਖਾਓ ਪੀਏ ਤੋਂ ਵਿਹਲਿਆਂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵਡੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਇਕਠਿਆਂ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਇਕ ਇਕ ਕਰ ਕੇ ਹਾਲ ਖਚਾ ਖਚ ਭਰ ਗਿਆ। ਇਕ ਭਾਰੀ ਜੇਹੀ ਗੂੰਜ ਹਾਲ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵਖਰੀ ਜਗਾ ਅਤੇ ਬਰਾਤ ਲਈ ਵਖਰੀ ਥਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਠ ਰੱਖਾ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ‘ਮੈੰ’ ਅਜ ਸੰਤੋਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਏਨਾ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਲੜਕੇ ਦੀ। ਇਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਿਫਿਲ ਨੂੰ ਜਮਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।'
ਸੇਠ ਸਾਹਿਬ ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ ਫਿਰ ਬੋਲੇ ‘ਭਾਵੇਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰੀਝਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।' ਰੱਖਾ ਰਾਮ ਜੀ ਫੇਰ ਜ਼ਰਾ&lt;noinclude&gt;{{right|-੨੫--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ekxilf4xc5cyixoc0myic4dvc53n49z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54974</id>
    <revision>
      <id>227888</id>
      <parentid>177374</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227888</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2881" sha1="ldgr7tmw6s8fj3anlwq4xk5z4bz5r6c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਠਹਿਰੇ ਅਤੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਦੇ ਸਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਲ ਤਕ ਕੇ ਫਿਰ ਬੋਲੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਗਲਾ ਪਰੋਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੀਤ ਆਪ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਗੀਤ ਸੁਣਾਵੇਗੀ। ਕਹਿਕੇ ਸੇਠ ਸਾਹਿਬ ਕੁਰਸੀ ਵਿਚ ਧਸ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਪ੍ਰੀਤ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਉਠ ਕੇ ਖਲੋ ਗਈ। ਉਸ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਉਸਦੀ ਗੁਲਾਬੀ ਚੁੰਨੀ ਦਾ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਪਰਦਾ ਜੇਹਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਕਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਸਨ ਦੇ ਰਹੇ। ਭਾਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਾਫੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦੀ, ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਬਰਾਤ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਵਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ। ਉਹ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ।

{{center|ਤੁਮ ਪਾਸ਼ ਆ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੂੰ। 

ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੇ ਯਾਦ ਆਈ,ਅਬ ਫਿਰ ਭੁਲਾਰਹੀ ਹੂੰ।'}}

{{gap}}ਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਚਾਰ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਦਾ ਸੁਰੀਲਾਪਨ ਡਾਢਾ ਦਿਲ ਚੀਰਵਾਂ ਸੀ ਪਰ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਸਨ ‘ਅਜ ਪ੍ਰੀਤ ਏਨੀ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਏ?' ਉਹ ਸਦਾ ਪਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਢੁਕਵੇਂ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਜ ਵਿਆਹ ਜੇਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵੀ ਰੋਂਦੂ ਜੇਹਾ ਗੀਤ ਅਲਾਪ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਸੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤੇ ਉਚੇ ਹੋ ਹੋ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

{{center|‘ਤੁਮ ਹੋ ਪਰਾਏ ਆਖਿਰ, ਮੈਂ ਆਪਨਾ ਜਤਾ ਰਹੀ ਹੂੰ। 

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੇ ਮੇਲੇ, ਮੈਂ ਆਜ ਛੁੜਾ ਰਹੀ ਹੂੰ। 

ਥੀ ਏਕ ਹੀ ਚਾਹਤ, ਕਿ ਤੁਝ ਕੋ ਦੇਖ ਲੂੰ। 

ਅਬ ਦੇਖਨੇ ਕੇ ਬਾਅਦ, ਦਿਲ ਕੋ ਜਲਾ ਰਹੀ ਹੂੰ।' 

ਤੁਮ ਪਾਸ ਆ ਰਹੇ ਹੋ ਮੈਂ... ..........।}} 
{{gap}}ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ&lt;noinclude&gt;{{left|-੨੬--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ldgr7tmw6s8fj3anlwq4xk5z4bz5r6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54976</id>
    <revision>
      <id>227889</id>
      <parentid>177375</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227889</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3199" sha1="jwt5kxxd80ok7pn4cjzzm2kjv3br5v7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਦੇ ਨਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਦਾ ਚੀਰ ਫਾੜ ਕਰ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਅਗੇ ਰਖ ਦਿਤਾ ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਮੌਜ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਹੰਝੂ ਕਿਰਦੇ ਨਾ ਵੇਖੇ। ਇਕ ਜਿੰਦੀ ਹੀ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਹਾਣੀ ਸਮਝ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਪ੍ਰੀਤ ਇੰਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪਾਗਲ ਪਨ ਖਿਲਾਰੇ ਪਰ ਉਹ, ਉਸ ਦੇ ਵਹਿੰਦੇ ਦਰਦ ਦੇ ਵਹਿਣਾਂ ਅਗੇ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿੰਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਉਹ ਤਾਕਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰਹੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਇੰਜ,ਕਰਨੋ ਰੋਕ ਸਕੇ।

{{gap}}ਪੀਤ ਗਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਤਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਹਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰਾਂ ਦੀ ਘੁਸਰ ਮੁਸਰ ਜੇਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ, ‘ਆਖਰ ਮਾਲਿਕ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਏ।' ਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਦੂਜਾ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ‘ਪਈ ਜਿਸ ਤਨ ਲਗੇ ਸੋਈ ਜਾਣੈ। ਅਸੀਂ ਲਖ ਪਏ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਏ ਉਹ ਤਾਂ ਆਖਰ ਦੁਖਿਆਰੀ ਹੀ ਹੈ ਨਾ?' ਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਲੋਕ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਬੈਠੇ। ਅਗਲੀ ਵਾਰੀ ਜਿੰਦੀ ਦੀ ਸੀ। ਸੇਠ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜਿੰਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘ਹੁਣ ਮਿਸ ਜਿੰਦੀ ਜੰਦਰਾ ਖੋਲੇ ਗੀ।' ਸਾਰੇ ਹਸ ਪਏ ਅਤੇ ਜਿੰਦੀ ਨੇ ਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਟੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਗਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਫੇਰ ਤਾੜੀਆਂ ਵਜੀਆਂ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਚੁਪ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਿਫਿਲ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਪ੍ਰੀਤ ਏਧਰੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਖਬਰ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣਾਂ ਵਿਚ ਰੁੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਦੀ ਕਦੀ ਲਾਹੜੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਗੱਡੀ ਜਾਂਦੀ। ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਦੀ ਕਦੀ ਲਾਹੜੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਗੱਡੀ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਅਣਚਾਹੇ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾਕੇ ਤਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਜਦ ਵੇਖਦੀ ਕਿ ਲਾੜੇ ਦਾ&lt;noinclude&gt;{{right|-੨੭--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jwt5kxxd80ok7pn4cjzzm2kjv3br5v7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>54978</id>
    <revision>
      <id>227890</id>
      <parentid>177376</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T11:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227890</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3127" sha1="2qzmwwhbryp10csj8oc57b6q08dxpg4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਧਿਆਨ ਵੀ ਉਸੇ ਵਲ ਏ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ, ਫਿਰ ਜਦ ਉਤਾਂਹ ਤਕਦੀ ਤਾਂ ਦੂਲੇ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਇਸੇ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਘਬਰਾਂਦੀ। ਸੰਤੋਸ਼ ਘਬਰਾਹਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁਛਦੀ ਤਾਂ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ। 'ਸਿਰ ਦਰਦ ਹੋ ਰਹੀ ਏ।' ਸੰਤੋਸ਼ ਜਦ ਦੁਆਈ ਖਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ 'ਮੈਨੂੰ ਦੁਆਈ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ,' ਕਹਿ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੰਦੀ।

{{gap}}ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਗੋਲ ਤੇਰੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਇਸ ਵਕਤ ਮੁਲਾਏ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਨਸਰ ਦਾ ਨਾਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਉਠਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਹਥਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ ਬੜੀ ਸੁਹਣੀ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖ-ਪਤਲੀਆਂ ਜਦ ਏਧਰ ਓਧਰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਤਾਂ ਅਜੀਬ ਨਜ਼ਾਰਾ ਬੰਨਦੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਜੇਹੀ ਘਗਰੀ ਦਾ ਜਦ ਕੋਈ ਹਿਸਾ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਜਾਂ ਜਾਂਞੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਘਗਰੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਕੁਝ ਕੁ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਾਚ ਦਾ ਰਸ ਬਝਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਜਦ ਡਾਨਸਰ ਰੁਕ ਗਈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਚੁਪ ਛਾਈ ਰਹੀ ਫਿਰ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਸੰਤੋਸ਼ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਦੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲੇ। ਭਾਵੇਂ ਸੰਤੋਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਜ਼ਿੱਦ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੀ ਚਾਹ ਅਗੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਨੂੰ ਝੁਕਣਾ ਪਿਆ। ਸੇਠ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਠ ਕੇ ਖਲੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਬਣੀ ਜੇਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਥਰਥਰਾਹਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ ਕਿ ਉਹ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਹੀ ਕੰਮ ਖਤਮ ਕਰੇ ਤੇ ਜਾਂ ਦੋ ਚਾਰ ਲਫਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਸਾਰ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਅਟਕ ਅਟਕ ਕੇ ਬੋਲ&lt;noinclude&gt;{{left|-੨੮-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2qzmwwhbryp10csj8oc57b6q08dxpg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60196</id>
    <revision>
      <id>227897</id>
      <parentid>184361</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>227897</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2844" sha1="hnr5pry6ubjwdp0cpzi3uvayiq14zxh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;{{right|'''ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ'''}}
{{center|'''੧'''}}&lt;/noinclude&gt;
{{gap}}ਹੁਨਾਲ ਦੇ ਦਿਨ ਹਨ, ਸਵੇਰ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੱਲੋਂ ਸੂਰਜ ਮਹਾਰਾਜ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਚੋਗੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਏਧਰ ਓਧਰ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗਰਮੀ
ਨਾਲ ਤੜਫਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਹੁਣ ਸੁੰਦਰ ਠੰਢੀ ਪੌਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰੁਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਰਸਾਨ ਲੋਕ ਠੰਢਾ ਵੇਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਹੁਦਾਲੀਆਂ ਕਰਕੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਹੀ ਲੋਕ ਠੰਢੇ ਠੰਢੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਮੁਕਾਉਣ ਦੇ ਆਹਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਜਦ ਸਭ ਜਾਗ ਪਏ ਹਨ ਤਾਂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਥਾਣੇਦਾਰ ਲੱਤਾਂ ਪਸਾਰੀ ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਲਈ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨੌਕਰ ਉਸ ਦੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਪਾਸਾ ਮਰੋੜਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ- &quot;ਓਹੋ! ਕੇਹੀ ਸਖ਼ਤ ਗਰਮੀ ਹੈ?' ਪਰੰਤੂ ਨੌਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਜੇਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਇਕ ਫਰਿਆਦੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਹਰਾਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕੜਕਦਾ ਹੈ:–

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਉਏ ਸਾਲਿਆ! ਤੇਰੀ ਕੀ ਫਰਿਆਦ ਹੈ? ਉਰੇ ਆ ਤੈਨੂੰ ਫਰਿਆਦ ਦਾ ਸੁਆਦ ਚਖਾਵਾਂ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਲੋ ਨੇ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿਤਾ। ਸਵੇਰੇ ਕੁਝ ਆਰਾਮ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੱਥ ਲੱਗਾ ਸੀ ਏਸ ਸਾਲੇ ਨੇ ਆਣ ਦੁਹਾਈ ਪਾਈ ਹੈ। ਉਰੇ ਆ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਿਆਦ ਦਾ ਸੁਆਦ ਦਿਆਂ ਅਤੇ ਫੇਰ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਂ। ਆ ਸਾਲਿਆ!&quot;

{{gap}}ਫਰਿਆਦੀ–'ਹਜ਼ੂਰ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਨੌਕਰ ਹਾਂ। ਲਾਲਾ ਸ਼ਾਦੀ ਰਾਮ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{right|੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hnr5pry6ubjwdp0cpzi3uvayiq14zxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60203</id>
    <revision>
      <id>227898</id>
      <parentid>181961</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227898</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3420" sha1="oarrwzee66kpv6frcha7ta1kiopjd9p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right| ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;
ਚੁਕਾ ਸੀ ਪਰ ਕਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਅੱਜ ਮੌਕਾ
ਤਾੜ ਕੇ ਉਸ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ 
ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਖੜੀ ਹੋਈ ਕੇਸ ਸੁਕਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਥਾਣੇਦਾਰ
ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਮਾ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਥੱਕ ਲੱਥਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਉਧੇੜ-ਬੁਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਤੇ ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ
ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਟਿਕਾਣੇ ਨਾ
ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦਾ ਜੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਪਰ ਜਾਵੇ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਆਪਾ ਇੰਨਾਂ
ਕੰਬਿਆ ਕਿ ਪਬਰਾ ਕੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰੀ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਪਰ ਜਾਣ
ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਉਥੇ ਖੜਾ ਖੜਾ ਕਾਮ-ਅਗਨੀ ਨਾਲ
ਭਖਦਾ ਰਿਹਾ।

{{gap}}ਥਾਣੇਦਾਰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਪਥਰਾ ਗਿਆ। ਟਿਕਟਿਕੀ ਲਾਈ ਉਧਰ ਵੇਖਦਾ
ਰਿਹਾ ਤੇ  ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਲਭਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਉਹ ਵਿਚਾਰੀ
ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਸੁਕਾਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਮਗਨ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ
ਉਲਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਿਟਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੇ ਕਰਨ ਦੇ
ਆਹਰ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਸਾਮਣੇ
ਆ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਕੁਝ ਭੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਦਸ ਕੁ ਮਿੰਟ ਉਸ
ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਦੇਖਦੇ ਬੀਤ ਗਏ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ
ਹੇਠਾਂ ਹਵੇਲੀ ਵੱਲ ਗਈ। ਬਸ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਉਹ ਇਸ ਤਰਾਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਈ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਕੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਛਿਪ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਥਾਣੇਦਾਰ
ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਦੇ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਬੇ-ਦਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ: ਸ਼ਾਦੀ ਲਾਲ ਦੇ ਘਰ
ਚਲਾ ਗਿਆ।

{{gap}}ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਸ਼ਾਦੀ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ
ਚਿਹਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਕੜ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ।
ਚਾਲ ਥਿੜਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਸਲੀ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ
ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਪੱਖਾ
ਝੱਲਣ ਲੱਗਾ, ਕੋਈ ਬਰਫ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਦੌੜਿਆ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਕਿਉੜੇ ਅਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oarrwzee66kpv6frcha7ta1kiopjd9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60204</id>
    <revision>
      <id>227899</id>
      <parentid>181965</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:34:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227899</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3572" sha1="4xgzse2kfutytl0o33k8s690yfcrda1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਗੁਲਾਬ ਦੀ ਬੋਤਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆਇਆ। ਝਟ ਪਟ ਠੰਢੇ ਠਾਰ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਸ਼ਰਬਤ
ਦੇ ਗਿਲਾਸ ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਣ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ
ਚਾਰ ਗਿਲਾਸ ਪੀ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਲਟੀ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਠੰਢੇ ਠਾਰ ਸ਼ਰਬਤ
ਅਤੇ ਪੱਖੇ ਦੀ ਪੌਣ ਨੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਬ੍ਰਿਹਾ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਭੜਕਾ
ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਮੰਜੀ ਉੱਤੇ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ
ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇਖ ਕੇ ਇਕ ਪਾਲਕੀ ਮੰਗਾਈ ਗਈ, ਉਸ ਵਿਚ ਚੁੱਕ ਕੇ
ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਥਾਣੇ ਲੈ ਆਏ। ਡਾਕਟਰ ਆਏ,
ਹਕੀਮ ਆਏ, ਵੇਦ ਆਏ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਨਬਜ਼ਾ ਵੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ
ਆਪਣੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ 'ਮਰਜ਼ ਬੜ੍ਹਤਾ ਗਿਆ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਦਵਾ
ਕੀ' ਮਿਸਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੋਗ ਉਲਟਾ ਵਧਦਾ ਹੀ
ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ, ਕੋਈ ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਕਿਸੇ ਨੇ
ਜਾਦੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਗਰਮੀ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੰਨੇ
ਮੂੰਹ ਓਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਛੇਕੜ ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਵੈਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ 'ਕਾਮ ਜ੍ਹਰ' ਹੈ। 'ਕਾਮ ਜ੍ਹਰ' ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਹੁੰਦਿਆਂ
ਹੀ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਕੋਲੇ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵਿਛਾ ਕੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਲਿਟਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਇਲਾਜ ਨਾਲ
ਏਨਾ ਕੁ ਲਾਭ ਹੋਇਆ ਕਿ ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੇ “ਹਾਇ ਪਿਆਰੀ, ਹਾਇ ਮਹਿਬੂਬਾ!&quot; ਦੀ ਹਾਲ—ਦੁਹਾਈ ਪਾਉਣੀ ਅਰੰਭ
ਦਿੱਤੀ। ਐਨੇ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਥਾਣੇਦਾਰ, ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ, ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ
ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ:-

“ਕਿਉਂ ਜੀ, ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ! ਕਿਹੜੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ
ਮਹਿਬੂਬਾ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਰਸਾਮ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ?&quot;

“ਆਹੋ ਆਹੋ ਤੂਹੌਂ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ ਨਾ? ਤੂਹੌਂ  ਮੇਰੀ ਮਹਿਬੂਬਾ ਜਾਨ ਹੈਂ। ਆ ਜਾਹ ਪਿਆਰੀ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਗ਼ੈਰ ਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਆ ਬੇ-ਰਹਿਮ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰ, ਮਾਰਨਾ ਹਈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਰ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਗਲ ਘੁੱਟ ਕੇ ਕਿਉਂ ਮਾਰਦੀ ਹੈਂ?”&lt;noinclude&gt;{{c|4}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4xgzse2kfutytl0o33k8s690yfcrda1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60234</id>
    <revision>
      <id>227900</id>
      <parentid>181969</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227900</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2873" sha1="99n5rxavu4spbfqmatrflcx6v07o8cu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}&quot;ਥਾਣੇਦਾਰ . ਸਾਹਿਬ! ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਕਰੇਂ, ਅਜੋਹੋ ਪਾਗਲ ਨਾ ਬਣੋ ,
ਤੁਹਾਡਾ ਦੋਸਤ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ, ਤੂੰਹੋਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ
ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਆਈ ਹੈਂ?'

{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ
ਪਰ ਉਹ ਪਿਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੂਕ ਉਠਿਆ-ਫੜੋ ਓਏ
ਫੜੋ ਦੌੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੌੜੀ! ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮੇਰੀ ਜਾਨ!
ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਕਦਿਆਂ ਹੀ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਿੜ ਖਿੜ ਹੱਸ ਪਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}&quot;ਥਾਣੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ! ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਟਿਕਾਣੇ ਕਰੋ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 
ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ
ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਧਾਮ ਦੱਸਗੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਿਲਾ
ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।”

{{gap}}'ਬੱਸ ਮਿਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ
ਏਨਾ ਅਰਾਮ ਆ ਗਿਆ ਜਿੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਆਇਆ। ਇਸ ਆਸ ਨੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਉਸ 
ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਸਾਮਣੇ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਰੀਂ ਬੈਠੇ ਹਨ !ਇਹ 
ਦੇਖ ਨੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:-
 
{{gap}}&quot;ਭਰਾ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦਾ | ਮੈਨੂੰ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਜਿਵਾਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 
ਉਸ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ। ਮੈਂ ਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ
ਸੁਟਿਆ ਹੈ ਮਾਰ, ਓਏ ਸੱਪਨੀ! ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਤੜਫ ਤੜਫ ਕੇ ਮਰਨਾ
ਮੈਨੂੰ  ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ, ਲੈ ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ
ਮਾਰ ਸੁੱਟ!&quot;

{{gap}}ਬੱਸ ਏਨਾਂ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਥਾਣੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਫੇਰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆ ਗਈ,&lt;noinclude&gt;{{c|5}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>99n5rxavu4spbfqmatrflcx6v07o8cu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60421</id>
    <revision>
      <id>227901</id>
      <parentid>182074</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227901</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3212" sha1="qgeck71buaojy0an4dnp7wygkk11iy1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;
ਉਸ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਛੱਟੇ
ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ:

{{gap}}ਘਾਬਰਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਕੇਹੜੀ
ਔਰਤ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਨਾਮ ਦੱਸੋ, ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪਰੀ ਭੀ
ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਬਹਾਦਰ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਔਰਤ ਪਿਛੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੜਫ ਰਹੇ ਹੋ?
ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਹੋ ਕੇ ਏਨੀ ਬੁਜ਼ਦਿਲੀ! ਭਲਾ ਤੁਸਾਂ
ਉਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਕੁਝ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ?

{{gap}}&quot;ਕੋਸ਼ਸ਼, ਮੈਂ ਕੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਦਾ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੀ ਮਰ
ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਵੇਂਗਾ  ਤਾਂ ਮੈਂ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੜਫ
ਤੜਫ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਹਾਇ ਹਾਇ! ਉਹ ਡੈੱਣ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰਾ
ਕਲੇਜਾ ਕੱਢ ਕੇ ਲੈ ਗਈ! ਹਾਇ ਓਏ! ਆ ਮਹਬੂਬਾ ਆ। ਔਹ ਦੇਖ
ਮੇਰੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਆ ਜਾ! ਆਉਂਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਬੱਸ ਇਕ ਵਾਰੀ
ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਲੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿਣ
ਦੇਹ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ!&quot;

{{gap}}ਥਾਣੇਦਾਰ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਬਕਵਾਸ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਇਸ ਦੀ ਅਕਲ ਟਿਕਾਣੇ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰਨ ਦੇ ਸਿਵਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਬਕਵਾਸ ਕਰਦਾ ਇਕ ਦਿਨ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖ਼ੁਫੀਆ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਭੀ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ  ਦਿਨ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਭੀ ਉੱਥੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੀ ਨਹੀਂ,ਸਗੋਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਅਕਲ ਟਿਕਾਣੇ ਕਰਨ, ਲਈ ਉਸ&lt;noinclude&gt;{{c|6}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qgeck71buaojy0an4dnp7wygkk11iy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60422</id>
    <revision>
      <id>227902</id>
      <parentid>182079</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227902</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3036" sha1="p8g905ejczxlg7i3zy77b8nzvmog9b6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;
ਨੋ ਇਕ ਪ੍ਰਪੰਚ ਰਚਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੇ ਨੌਂ ਵਜੇ ਇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ
ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆ ਕੇ
ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ:

'{{gap}}'ਲਓ ਮੋਹਰਬਾਨ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ! ਦੇਖੋ ਇਹ ਔਰਤ ਉਸ ਤੁਹਾਡੀ
ਮਹਿਬੂਬ ਜਾਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਦਸਦੀ ਹੈ ਉਹ ਵੀ
ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮਰ ਰਹੀ ਹੈ।

·
'{{gap}}'ਉਸ ਦੀ ਭੀ ਅਜਿਹੀ ਦਸ਼ਾ ਹੈ? (ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਕਿਹਾ)
ਕੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੀਵਾਂਗਾ, ਉਸ
ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਜੀਵਾਂਗਾ। ਹੱਛਾ, ਬੁੱਢੀਏ ! ਆਖ ਛੇਤੀ,
ਆਂਖ ਛੇਤੀ!

{{gap}}&quot;ਮੀਆਂ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਔਰਤ ਵਾਸਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਨਾ?
ਉਸ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ। ਜਦ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਨੇ
ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਬੱਸ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੀ ਉਸ
ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ਬਰ ਦੋ ਕੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ
ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਥਾਣੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਵਿੱਕ ਚੁਕੀ ਹਾਂ।&quot;

.
.{{gap}}&quot;ਬੱਸ ਠੀਕ ਹੈ! ਜੇਕਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਮਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕੰਮ
ਬਣ ਗਿਆ। ਬੱਸ ਬੁੱਢੀਏ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ
ਨਿਹਾਲ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਿਵਾ ਤੈਨੂੰ
੫੦੦) ਰੁਪਿਆ ਇਨਾਮ ਦਿਆਂਗਾ।|&quot;

{{gap}}“ਮੀਆਂ ਜੀ! ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਦੇਣੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜ ਸੌ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਖਾਵੰਦ ਡਾਢਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਚਿੜੀ ਨਹੀਂ ਫਟਕਣ ਦਿੰਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਰੁਪਏ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੇ ਏਸ ਭਰਾ ਦੇ ਕਹੇ ਲੱਗ ਕੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਗਈ ਸਾਂ। ਜਾਣ&lt;noinclude&gt;{{c|7}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p8g905ejczxlg7i3zy77b8nzvmog9b6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60423</id>
    <revision>
      <id>227903</id>
      <parentid>182081</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227903</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1201" sha1="rlpalt20xdqrfvsgrow4v6wsjz0kfqh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਹੀ ਜਾਣਦਾ
ਹੈ। ਬੱਸ ਜਾਨ ਤਲੀ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਕੇ ਖੇਡਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਖ਼ੈਰ! ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ  ਸਮਝਾਣ ਬੁਝਾਣ ਨਾਲ ਗੱਲ ੮੦੦) ਰੁਪਏ ਉੱਪਰ ਠਹਿਰ ਗਈ। ਅੱਠ ਸੌ ਦੇ ਅੱਧੇ ੪੦੦) ਲੈ ਕੇ ਬੁੱਢੀ ਹਸਦੀ ਹਸਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਈ। ਓਧਰ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਭੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਓਥੋਂ ੨੦੦) ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਥਾਣੇ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਏਧਰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕ ਘੜੀ ਇਕ ਇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬੀਤਣ ਲੱਗੀ।{{nop}}
{{dhr|3em}}
{{center|○}}&lt;noinclude&gt;{{c|8}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rlpalt20xdqrfvsgrow4v6wsjz0kfqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60424</id>
    <revision>
      <id>227904</id>
      <parentid>182083</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227904</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2882" sha1="7vbtgeu2vdg90dgt99z8bd6uzkyax2r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|'''੨'''}}
{{gap}}ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਸੰਧਯਾ ਵੇਲੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੁੰਡਾ ਜਾ
ਖੜਕਾਇਆ। ਠਕ ਠਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸਤੀ ਨੇ
ਆ ਕੇ ਕੁੰਡਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਦੀ ਡਰਾਉਂਣੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖ ਕੇ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਡਰ ਗਈ ਅਤੇ ਹਾਇ ਹਾਇ  ਆਖ ਕੇ ਅੰਦਰ ਦੋੜ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ
ਹਾਇ ਹਾਇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਸੱਸ ਜੋ ਬ੍ਰਿਧ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੰਜੀ
ਉੱਪਰ  ਲੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਝੱਟ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੋਟੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੀ
ਬਾਹਰ ਆਈ। ਉਸ ਦੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨਵੀਂ ਆਈ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਬੇਬੇ ਜੀ, ਬੇਬੇ ਜੀ, ਭਲਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਡੈਣ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ। ਨਹੀਂ
ਪਤਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨੂੰਹ ਕਿਉਂ ਡਰ ਗਈ ਹੈ। ਬੇ-ਸ਼ੱਕ ਬੁਢਾਪੇ ਨੇ
ਮੇਰਾ ਚੇਹਰਾ ਕਾਲਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਦੀ ਜਵਾਨ ਸਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ
ਵੇਖ ਲੋਕ ਪਏ ਤਰਸਦੇ ਸਨ! ਪਰ ਵੇਲੇ ਦੀ ਬਹਾਰ ਜੋ ਹੋਈ! ਅੱਜ
ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕੀਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਕੋਈ ਡੈਣ ਨਹੀਂ, ਭੂਤ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰੇਤ
ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਘਸੀਟੋ ਦੀ ਮਾਂ ਕੰਮੋ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿਚ ਹੀ ਪਿਛਲੇ
ਪਾਸੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਬੇਬੇ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰੋ।
ਉਹ ਵਿਚਾਰੀ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਈ  ਜੇ।&quot; 

{{gap}}ਸੱਸ― &quot;ਧੀਏ ਸਰੂਪਾਂ, ਪੁਤ੍ਰ! ਤੂੰ ਇਸ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਕਿਉਂ ਗਈ? ਤੂੰ
ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ? ਇਹ ਤਾਂ ਘਸੀਟੇ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਜੇਹੜਾ ਕਈ ਵਰ
ਥਾਣੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਹਲਾ ਬੇਬੇ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਰਾਜ਼ੀ
ਹੈ ਨਾ? ਵਿਚਾਰਾ ਭਲਾਮਾਣਸ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬੇਬੇ ਜੀ! ਤੁਹਾਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਹ ਤਕੜਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ&lt;noinclude&gt;{{c|9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7vbtgeu2vdg90dgt99z8bd6uzkyax2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60425</id>
    <revision>
      <id>227905</id>
      <parentid>182085</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227905</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3580" sha1="sck2ddw203y7up79k5zils5qwfwffx9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; 
ਜਾਵੇਗਾ 1 ਦੇਰ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਰ ਜਾਣ ਲਈ ਬੈਠੇ ਹਨ।
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਭੁੱਖਾ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਅੱਜ ਥੋੜੀ ਜੇਹੀ
ਭਾਜੀ ਮੰਗਣ ਆਈ ਹਾਂ। ਰੋਟੀਆ ਤਾਂ ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ
ਪਰ ਨਾਲ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਬਨਾਉਣ ਬੈਠੀ ਤਾਂ ਦੇਰ
ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ! ਮੁੰਡਾ ਭੁੱਖਾ ਨਾ ਚੱਲਿਆ ਜਾਵੇ,ਸੋ ਤੁਹਾਡਾ ਘਰ ਵੇਖ ਕੇ ਚਲੀ
ਆਈ ਹਾਂ। ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਘਰੋਂ  ਭੁੱਖੇ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਫੇਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਥੇ ਜਾ ਕੇ ਰੋਟੀ ਨਸੀਬ ਹੋਵੇਗੀ। ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਇਕੋ ਇਕ ਪੁੱਤ
ਹੈ!'' ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਰੋ ਪਈ।

{{gap}}ਬੁੱਢੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ 
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਸੱਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਇਆ
ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਧੀਰਜ ਦੇਂਦਿਆਂ
ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ-ਭੈਣ! ਰੋ ਨਹੀਂ, ਸੰਝ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੇਗਾ 1 ਤੂੰ ਭਾਜੀ ਲੈ ਜਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ
ਰੋਟੀ ਖਵਾਲ। ਭੈਣਾ! ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ
ਨੂੰਹ ਨੂੰ  ਭਾਜੀ ਦੇਣ ਲਈ
ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪ ਫੇਰ ਮੰਜੀ ਉੱਪਰ ਜਾ ਬੈਠੀ।

{{gap}}ਏਨੇ ਵਿੱਚ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਇਕ ਕੁੱਜੇ ਵਿਚ ਰੈਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਡੋਨੇ ਵਿਚ
ਗੋਭੀ ਦੀ ਭਾਜੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ 1 ਬੁੱਢੀ ਲੈਂਦੀ ਅਤੇ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, ਬੀਬੀ! ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ
ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ ਤੂੰ ਪੀਲੀ ਕਿਉਂ
ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰੀ ਜਵਾਨ ਉਮਰ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਭਲਾਮਾਣਸ
ਹੈ। ਘਰ ਹੈ, ਬਾਰ ਹੈ, ਪੈਸਾ ਹੈ, ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਇਕ ਲਾਲ ਹੈ
ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੁੱਖ ਹੈ? ਧੀਏ! ਜੇਕਰ ਏਨਾ ਸੁਖ ਮੈਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤਾਂ
ਫੁੱਲ ਕੇ ਭੜੋਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤੂੰ ਸੁੱਕਦੀ ਕਿਉਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ? ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ
ਬੀਮਾਰੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? ਹੈਂ ਧੀਏ! ਆਖਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਤੇਰਾਾ ਚੌਹਰਾ
ਉਦਾਸ ਹੈ! ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ?

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਸੁਖ ਹੈ, ਅਜੇਹਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ
ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਵੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬੀਬੀ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ&lt;noinclude&gt;{{c|10}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sck2ddw203y7up79k5zils5qwfwffx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60426</id>
    <revision>
      <id>227906</id>
      <parentid>182088</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227906</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3503" sha1="0w62v183xq804sct4ind24o7gc1w1x2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਫਿਕਰ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਗੋਰਾ ਗੋਰਾ ਮੂੰਹ ਪੀਲਾ ਕਿਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ
ਅਤੇ ਸੋਉ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਿਉਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ?
ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਕਿਉਂ ਹੈਂ ? ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਮਾਂ ਜੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ
ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸ ? ਧੀਏ ! ਏਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ
ਦੇ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ । ਲਾਲਾ ਸ਼ਾਦੀ ਰਾਮ,
ਲਾਲਾ ਦੇਵੀ ਦਾਸ, ਮੀਆਂ ਖ਼ੁਦਾ ਹੁਸੈਨ ਦੀਆਂ ਘਰ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ
ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਪਈਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਫਜਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ 
ਉਤੇ ਅਜੇਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਕੋਈ ਕੰਮ ਬਗੈਰ ਮੈਥੋਂ ਪੁੱਛੇ ਦੇ ਨਹੀਂ
ਕਰਦੀਆਂ, ਓਸ ਪੀਰ ਦਸਤਗੀਰ ਦੀ ਇਸ ਬੰਦੀ ਉੱਤੇ ਅਜੇਹੀ ਮਿਹਰ ਦੀ
ਨਜ਼ਰ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੱਥ ਪਾਉਂਦੀ ਹਾਂ ਫਤਹਿ ਕਰਕੇ ਛੱਡਦੀ
ਹਾਂ । ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ
ਮੇਰੀ ਝੌਂਪੜੀ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ।ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ
ਭੁੱਖੀ ਹਾਂ ! ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕ ਵੀ ਤਾਂ ਏਹੋ ਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਭਈ &quot;ਗੋਬਿੰਦ
ਭਾਉ ਭਗਤ ਦਾ ਭੁੱਖਾ।&quot;
{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਜੇਹੀ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ &quot;ਬੇਬੇ  ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਰਤਾ ਨਿੱਕਾ ਬੀਮਾਰ ਹੈ,
ਉਸੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}} ਬਸ ਬਸ ਦੇਖਿਆ ਈ ਨਾ ? ਮੈਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਦਸ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ ਕਿ
ਫਲਾਣੇ ਨੂੰ ਫਲਾਣੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀ!ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ
ਚੁਟਕੀ ਨਾਲ ਅਰਾਮ ਆ ਜਾਵੇਗਾਂ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਪੀਰ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਖ਼ੁਦਾ 
ਹੈ ਖ਼ੁਦਾ। ਘਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਨਿੱਕੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਚੁਟਕੀ ਨਾਲ 
ਸਿਹਤ ਨੌਂ-ਬਰ-ਨੌਂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ।&quot;

{{gap}}“ਬੇਬੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਹਾਂ । ਸਾਡਾ
ਪੀਰ ਅਥਵਾ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰਾਂ
ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਨਿਉਂਦੇ ।&quot;

{{gap}}“ਸੱਚ ਹੈ ਧੀਏ, ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਪਲ ਕੇ&lt;noinclude&gt;{{c|11}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0w62v183xq804sct4ind24o7gc1w1x2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60427</id>
    <revision>
      <id>227907</id>
      <parentid>182266</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227907</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3362" sha1="nrlttuno3w12k5pojv4nrsn7b0dfg2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਏਡੀ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਹਾਂ। ਮੈਥੋਂ ਕੋਈ ਗੁੱਝੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਪਰ ਉਹ ਪੀਰ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਜੀਭ ਉੱਤੇ 'ਪੀਰ' ਅਜੇਹਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ
ਮੈਂ ਹਿੰਦੂ ਫਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਪੀਰ ਆਖਦੀ ਹਾਂ। ਧੀਏ, ਉਹ ਇਕ ਵੱਡੇ ਪਹੁੰਚੇ
ਹੋਏ ਫ਼ਕੀਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਰਿਆਂ ਅੱਜ ੩੦੦ ਵਰ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ, ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਾਰੋ ਲੋਕ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਜੇਠ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਜੇਕਰ ਹਿੰਦੂ ਹਨ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਸਿਵਾ
ਅਜੇਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ
ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਕਰਕੇ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਅਜੇਹੀ ਜਗ੍ਹਾ
ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਨਾ ਸਹੀ। ਜਾਣ ਦੇਹ, ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਕੀ 
ਮਤਲਬ ਹੈ? ਮੈਂ ਭੀ ਏਵੇਂ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਵਹਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਆਪ
ਗਵਾਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖ, ਤੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਪਛਤਾਵੇਂਗੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਮਲਦੀ 
ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇਰੇ ਨਿੱਕੇ ਨੂੰ ਡੈਣ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਡੈਣ! ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ 
ਮੰਨਦੀ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਗੁਆਂਢਣ ਦੂਲੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਵੇਖ ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੁੱਢੀ ਹੈ1&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰਦੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਵਿਚਾਰੀ
ਕੋਮਲ ਚਿਤ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਡੈਂਣ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ
ਦਾ ਪੁੱਤਰ-ਪਿਆਰ ਉਸ ਉਪਰ ਭਾਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਪਣੇ ਬਾਲ
ਨੂੰ ਡੈਣ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਅਜੇਹੀ ਡਰੀ ਕਿ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਉਸ ਦੇ
ਮੂੰਹੋਂ ਇਕ ਚੀਕ ਨਿਕਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਨੇ
ਚੀਕ ਅਤੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ:-

{{gap}}&quot;ਨੀ ਸਰੂਪੋ! ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਤੂੰ ਪਾਗਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਈ? 
ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਪਾਸੋਂ ਏਨੀ ਕਿਉਂ ਡਰਦੀ ਹੈਂ?&quot;

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ-&quot;ਨਹੀਂ ਮਾਂ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿੱਕੇ ਨੂੰ ਡੈਣ ਚੰਮੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|12}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nrlttuno3w12k5pojv4nrsn7b0dfg2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60430</id>
    <revision>
      <id>227908</id>
      <parentid>182267</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:35:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227908</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3647" sha1="t8hppb522pntzu5ndqnxu5j0kqs6k9x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਡੈਣ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸੱਸ ਦੇ ਭੀ ਹੋਸ਼ ਟਿਕਾਣੇ ਨਾ ਰਹੇ । ਉਸ
ਨੇ ਕਿਹਾ-&quot; ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਡੈਣ ਲੱਗੀ ਹੈ ਡੈਂਣ? ਤਦੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਲਾਲ
ਸੁਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈ! ਹੈ!! ਨੀ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਨੀ ਘਸੀਟੇ ਦੀ ਮਾਂ! ਨੀ
ਭੈਣ ਘਸੀਟੋ ਦੀ ਮਾਂ!! ਨੀ ਰਤਾ ਗੱਲ ਤਾਂ ਦੱਸ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਾਂ ਜੀ  ਉਹ ਤਾਂ ਰੁੱਠੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਰੁੱਠੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨੀ ਤੂੰ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਆਕੜ ਨਾ ਗਈ। ਭਲਾ ਨੂੰਹ ਨੇ
ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਿਗਾੜਿਆ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਰੁੱਠੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ? ਨਾ ਭੈਣਾਂ ਰੁੱਠ ਕੇ ਨਾ
ਜਾਵੀਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਰ ਫੂਕ ਫੂਕ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਧਰਦੀ
ਹਾਂ, ਫੇਰ ਤੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮਾਣ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ  ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ
ਜਾਵੀਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੀਰ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾ ਦੇਵੇਂ?&quot;

{{gap}}ਸੱਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਬੁੱਢੀੀ ਮੁਸਕਰਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ
ਹੁਣ ਨਹੁੰ  ਫਸ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਭਾਵ ਲੁਕਾ ਕੇ ਕਿਹਾ
&quot;ਨਹੀਂ ਬੇਬੇ ਮੈਂ ਰੁੱਠਣਾ ਕਾਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਦੇਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਵਿਚਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਬੈਠਾ ਉਡੀਕਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਖ਼ੁਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤ
ਪੋਤਰੇ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਰੱਖੇ। ਪਰ ਬੇਬੇ ਜੀ! ਮੈਂ ਫੇਰ ਭੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖੀ
ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿੱਕੇ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਡੈਂਣ ਦੀ ਡਲ੍ਹਕ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ
ਹੁਣੇ ਉਸ ਦਾ ਉਪਾਉ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਛਭਾਓਗੇ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ
ਉੱਤੇ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਇਲਾਜ ਕਰੋ !

{{gap}}&quot;ਹੱਛਾ ਦੱਸ ਤੂੰ ਕੀ ਆਖਦੀ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਆਪੇ ਸਮਝਾ
ਦਿਆਂਗੀ। ਦੱਸ ਕੀ ਇਲਾਜ ਕਰਾਂ?&quot;

{{gap}}&quot;ਭੈਣਾਂ! ਇਲਾਜ ਕੋਈ ਔਖਾ ਨਹੀਂ। ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ  ਇਤਬਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਾਬੇ ਆਸੇ ਉਤੇ ਦੀ ਸਮਾਧ ਉੱਪਰ ਚਲੋ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਚੁੱਟਕੀ ਲਿਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲਾਲ ਨੂੰ ਖੁਵਾਵੇ। ਦੇਖਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਰਾਜੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਅਰਾਮ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਨੱਕ ਵੱਢ ਲੈਣਾ।&quot; ਕਿਉਂ ਬੇਬੇ  ਤੂੰ ਆਸੇ ਊਰੇ  ਦੀ ਸਮਾਧ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਆਖਦੀ ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਕੋਈ&lt;noinclude&gt;{{c|13}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8hppb522pntzu5ndqnxu5j0kqs6k9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60431</id>
    <revision>
      <id>227909</id>
      <parentid>182268</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227909</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3612" sha1="3k2eo6vv3vbikwrxngs66e3t19g2cyb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਖਦੀ ?&quot;

{{gap}}ਬਾਬੇ ਆਸੇ ਉ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਸੱਸ
ਮਹੇਸ਼ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਆਇਆ । ਵਿਚਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ ਕੌਰ ਸੱਚ ਮੁੱਚ
ਹੀ ਭੋਲਾ ਮਹੇਸ਼ ਸੀਗੀ । ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜਣ
ਲਈ ਮੰਨ ਲਿਆ । ਭੋਲੀ ਸੱਸ ਉਸ ਕੁੱਟਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਪੰਚ ਸਮਝ ਨ ਸਕੀ ।
ਦੋਹਾਂ ਸੱਸ ਨੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਫੱਫ਼ੇ ਕੁੱਟਣ ਦੇ ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਭੀ ਖ਼ਬਰ
ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ
ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
ਬਹੁਤੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸੀ । ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਬੁੱਢੀ ਦੋ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ
ਸੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭਾਵੀ ਲੁਕੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ । ਸੱਸ ਦੇ
ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਉਹ ਝਿਜਕਦੀ ਸੀ
ਪਰ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਇਉਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਸਰਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ
ਤਿਆਰ ਕਰ ਹੀ ਲਿਆ । ਪਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ :-

{{gap}}ਬੀਬੀ-“ਮਾਂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੋੜਿਆ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਹੁਣ
ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ
ਪੁਛੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ । ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਆਪ ਹੀ
ਨਿੱਕੇ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੇਗਾ ।

{{gap}}“ਬੀਬੀ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਿੱਖਣੀ ਹੈ । ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਤਾਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਡਰਪੋਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਿਹੀ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਸੋ ਉਥੋਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦਿਆਂ ਤੈਨੂੰ ਕੇਹੜੇ ਚੋਰ ਪੈਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ? ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੈਹਣੇ ਗੱਟੇ ਦਾ ਕੁਝ ਫਿਕਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਘਰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਹ, ਫੇਰ ਆ ਕੇ ਪਾ ਲਵੀਂ, ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲੁੱਚੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੀ ਮਜਾਲ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਇਕ ਉਂਗਲ ਭੀ ਕਰ ਜਾਵੇ ? ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੱਚਿਆਂ ਨਾ ਖਾ ਜਾਵਾਂ? ਰਹੀ ਭਾਈ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਸੋ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਇਸ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਬਾਬਤ ਨਾ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਨਾ ਸਹੀ, ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ? ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|14}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3k2eo6vv3vbikwrxngs66e3t19g2cyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60432</id>
    <revision>
      <id>227910</id>
      <parentid>182270</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227910</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3266" sha1="28a50v6ajpei95govuufe6gzn92obdm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮਿੰਟਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਭਾਈ ਹੁਰੀਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਦਸ ਵਜੇ ਆਉਣਗੇ। ਤੂੰ, ਏਨੀ
ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਵਾਰੀ ਆ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖ਼ਬਰ
ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣੀ।&quot;

{{gap}}ਬੀਬੀ- 'ਖ਼ਬਰ ਭਾਵੇਂ ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ
ਪੁੱਛ ਜਾਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।&quot;

{{gap}}ਬੁੱਢੀ-ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਸੱਸ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਨਾ
ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ?

{{gap}}ਸੱਸ- 'ਆਹੋ  ਧੀਏ, ਮੈਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਈ ਆਖਦੀ ਹਾਂ ਭਈ ਅਸਥਾਨ
ਉੱਪਰ ਹੋ ਆਓ, ਉਥੋਂ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਡਰ ਹੈ? ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੁੜ
ਆਵੇਂਗੀ। ਮੈਂ ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੁਤ ਨੂੰ ਆਖਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ?
ਜਦ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਘਸੀਟੇ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਡਰ ਹੈ?'

{{gap}}ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਤੁਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ
ਫਫੇਕੁੱਟਣ ਬੁੱਢੀ ਫਿਰ ਬੋਲੀ:–

{{gap}}&quot;ਹਾਇ ਹਾਇ ਨੀ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ  ਚੇਤੇ ਹੀ ਨਾ ਰਿਹਾ
ਵਿਚਾਰਾ ਘਸੀਟਾ ਭੁੱਖਾ ਭਾਣਾ ਚੱਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਕਪੜਾ ਕਰ ਬੀਬੀ
ਅਤੇ ਮੈਂ ਰਤਾ ਘਰ ਵੇਖੀ ਆਵਾਂ। ਕਿਧਰੇ ਉਹ ਬੂਹਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਨਾ ਛੱਡ ਗਿਆ
ਹੋਵੇ। ਉਹ ਚੰਦਰਾ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਤਾਣਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਬੁੱਢੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਈ ਅਤੇ ਝੱਟ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ
ਨੂੰ ਜਾ ਖ਼ਬਰ ਦਿਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਪੱਟ ਜਾ ਕੇ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਹ
ਉਡੀਕਣ ਲੱਗਾ।

{{gap}}ਕੋਈ ਦਸਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਮੁੜ ਕੇ ਆ ਗਈ। ਰਾਤ ਪੈ ਚੱਲੀ ਸੀ, ਦੀਵੇ ਬਲ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਮਨ ਜਾਣ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਸੱਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੋਈ। ਬੁੱਢੀ ਆਪਣੀ ਡੰਗੋਰੀ ਟੋਕਦੀ ਟੋਕਦੀ, ਅੱਗੇ ਹੋ ਤੁਰੀ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਦਿਲ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਸਾਰ ਹੀ ਧੜਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਚਾਰੀ ਸੱਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਮੋੜ ਸਕੀ। ਜਦ ਗਲੀ ਮਹੱਲੇ ਲੰਘ ਕੇ&lt;noinclude&gt;{{c|15}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28a50v6ajpei95govuufe6gzn92obdm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60433</id>
    <revision>
      <id>227911</id>
      <parentid>182360</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227911</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3414" sha1="44l95zxoyype6sbicu1t0rqssl65pg9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਖੇਤ ਲੰਘ ਚੁਕੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ
ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਬੇਬੇ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਇਥੇ ਨੇੜੇ
ਕਿਧਰੇ ਦਸਦੀ ਸੀ, ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿਚ ਕਿਥੇ ਲਈ
ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬੀਬੀ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਡਰਾਕਲ ਹੈਂ! ਹਾਇ ਹਾਇ ਨੀ, ਅਗੇ ਕੋਈ
ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ  ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸਮੁੱਚਾ ਨਿਗਲ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕੁਝ ਜਿਗਰਾ ਕਰ ਧੀਏ, ਅਹੁ ਵੇਖਾਂ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਅਸਥਾਨ ਪਿਆ ਦਿਸਦਾ।'

{{gap}}ਜਦ ਕਰੀਬਨ ਇਕ ਮੀਲ ਪਿੰਡੋੰ ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੀ ਤਾਂ ਇਕ ਦੀਵਾ
ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਜਗਦਾ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਦਾ ਕੁਕਰਮ
ਕੁਝ ਕੁਝ ਸਮਝ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਮਕਾਨ ਦੇ
ਨੇੜੇ ਪੁੱਜੀ ਤਾਂ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਖੰਘੂਰਾ ਮਾਰਿਆ, ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਸਮਝ ਗਈ ਕਿ
ਜ਼ਰੂਰ ਦਾਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਾਲਾ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ
ਠਠੰਬਰ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਠਠੰਬਰਦੀ ਵੇਖ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਖੜੋ ਗਈਓਂ? ਕੀ ਅਜੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ
ਹੈ? ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਸਥਾਨ ਉਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਤੇਰੀ ਮਨ
ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਡਰ ਨਹੀਂ ਅੰਦਰ ਚੱਲ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬੇਬੇ! ਤੇਰੇ ਇਸ ਖੰਘੂਰੇ  ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭੇਤ ਹੈ, ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ ਤੇਰਾ ਕੀ
ਮਤਲਬ ਹੈ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਲਿਆਈ ਹੈਂ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬੀਬੀ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਵਹਿਮਣ ਹੈਂ। ਭਲਾ ਖੰਘੂਰੇ ਵਿਚ ਵੀ ਕੁਝ ਭੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਹੱਛਾ ਚੱਲ ਹੁਣ ਅੰਦਰ ਚੱਲ।” ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਕੁੱਟਣੀ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਈ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਕੀ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਮਕਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਰੀ ਵਿਛੀ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਇਕ ਪਲੰਘ ਡੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੁੱਧ ਵਰਗੀ ਚਿੱਟੀ ਚੱਦਰ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਮੋਤੀਏ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਰ ਅਤੇ ਕੰਵਲ ਫੁੱਲ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਾਸ ਇਕ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਡਬਲ ਬੱਤੀ&lt;noinclude&gt;{{c|16}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>44l95zxoyype6sbicu1t0rqssl65pg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60434</id>
    <revision>
      <id>227912</id>
      <parentid>182362</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227912</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3715" sha1="nqlxccpp0qap3fyiayp13m6b3g498ao" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਾਲਾ ਲੈਂਪ ਬਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਦੋ ਤਿੰਨ ਬੋਤਲਾਂ ਅਤੇ ਕੱਚ ਦੇ
ਗਲਾਸ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਕ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਸਾਰੀ
ਗੱਲ ਸਮਝ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਮੇਰਾ
ਸਤ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ
ਬਲਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵਿਚ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ
ਸਾਰੀ ਇਕੱਤ੍ਰ ਕਰਕੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਇਕ ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ
ਮੁੜਨ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੈ। ਬੁੱਢੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਇਕ
ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਿਛੋਂ ਆ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਹੌਲੇ ਜੇਹੇ ਦੋਵੇਂ
ਹੱਥ ਰੱਖੋ। ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਲਗਦਿਆਂ ਹੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਡਰ ਗਈ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ
ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਮੋਢੇ ਉੱਪਰੋਂ  ਛੁੱਟ ਗਏ। ਸਰੂਪ ਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਇਕ
ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਿਸ਼ੌਰੀ ਕੁੱਲਾ, ਗਲ ਵਿਚ ਢਿੱਲੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ
ਵਾਲਾ ਕੁੜਤਾ, ਤੇੜ ਸਲਵਾਰ, ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਤਿੱਲੇਦਾਰ ਪਸ਼ੌਰੀ ਜੁੱਤੀ, ਮੋਟੀਆਂ
ਮੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਕਾਲੇ ਵਾਲ, ਮੁੜੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਖੜਾ
ਹੈ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਈ, ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਤਕ &quot;ਕੀ ਕਰਾਂ ਅਤੇ
ਕੀ ਨਾ ਕਰਾਂ?&quot; ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਅਡੋਲ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਉਹ
ਆਦਮੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ
ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਖੜੇ ਖੜੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਅਤੇ  ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ
ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਬਾਹਾਂ ਪਸਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨਾ
ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਝੱਟ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਕੇ ਕੰਧ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ
ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਤਰਲੇ ਕਰਨ ਲੱਗਾ:—

{{gap}}&quot;ਪਿਆਰੀ! ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਨਾ ਮਾਰ, ਮੈਂ ਮੋਯਾ ਪਿਆ ਹਾਂ। ਜਿਸ
ਦਿਨ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਕੋਠੇ ਉੱਪਰ ਵਾਲ ਸੁਕਾਂਦਿਆਂ ਡਿੱਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ
ਮੇਰੀ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਹੁਣ ਤਰਸ ਕਰ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਜ਼ਰਾ ਭੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ
ਹੱਸ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇਂਗੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ-‘ਬੱਸ ਬੱਸ, ਬਹੁਤਾ ਨਾ ਬਕ! ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਸੱਦਿਆ ਈ? ਰੱਬ ਨੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਬਨਾਉਣਾ .&lt;noinclude&gt;{{c|17}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nqlxccpp0qap3fyiayp13m6b3g498ao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60435</id>
    <revision>
      <id>227913</id>
      <parentid>182366</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227913</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3560" sha1="b49ved0rktzbnj7f2kv2fciq3grqocq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਬਣਾ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਸਿਵਾਇ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੋਈ
ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਕੱਪੜਾ ਭੀ ਛੋਹ ਸਕੇ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਬਹੁਤਾ ਹੱਥ ਪੈਰ
ਪਸਾਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਉੱਪਰ ਖੇਡ ਜਾਵਾਂਗੀ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਹ।&quot;

{{gap}}ਮਨੁੱਖ-ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਤਰਸ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹਾਂ। ਮੈਂ
ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਹਰਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਮਿਹਰ ਦੀ
ਨਜ਼ਰ ਕਰ। ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਖ਼ੈਰ ਪਾ, ਮੈਂ
ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਚੁੰਮਦਾ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}“ਪਾਪੀਆ! ਕਦਮ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਚੁੰਮ ਜੋ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੇ 
ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕੁਕਰਮ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇ! ਓ ਸ਼ੈਤਾਨ! ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਾਂ ਸਤਾ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ
ਮੰਨਾਂਗੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਦੇਹ, ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣ ਦੇਹ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ
ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਚ ਮੁਹੱਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਮੁਹੱਬਤ ਬਿਨਾਂ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ
ਆਉਂਦਾ। ਅੱਛਾ ਇਕ ਪਿਆਲਾ ਅਣਭਿੱਟ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈ, ਫੇਰ ਤੂੰ ਸਮਝ
ਜਾਵੇਂਗੀ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੇਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ ਫੇਰ ਤਾਂ ਤੂੰ
ਖ਼ੁਦ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਅਹਿਸਾਨਮੰਦ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੁਣੇ ਜਲਦੀ
ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਆਪਣੀ ਪਈ ਹੈ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਮੇਜ਼ ਦੇ
ਪਾਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਗਲਾਸ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਭਰ ਕੇ ਲਿਆਇਆ, ਉਸ ਦੇ
ਮੂੰਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ:–

{{gap}}&quot;ਜ਼ਰਾ ਇਸ ਜਾਮੇ ਮੁਹੱਬਤ ਕੋ ਨੋਸ਼ ਫਰਮਾਵੋ! ਵਾਹਵਾ! ਕੈਸਾ ਸੁਨੈਹਰੀ ਆਬ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਤਨ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਰੀ ਰੰਗਤ ਨਾਲ ਇਕ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਰੰਗ ਦੇਵੇਗਾ । ਮੈਂ ਭੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜੂਠ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਾਂ, ਉਮੈਦ ਹੈ ਆਪ ਜ਼ਰੂਰ ਮੋਹਰਬਾਨੀ ਕਰੋਗੀ । ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਵੇਂਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਸਮ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਖਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨੂੰਹ ਜਹਾਂ ਬੇਗਮ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|18}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b49ved0rktzbnj7f2kv2fciq3grqocq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60436</id>
    <revision>
      <id>227914</id>
      <parentid>182369</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227914</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3307" sha1="dm4zzn64bgcekiyger7ckydypix5m1e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਜਦ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ
ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਜੇਹਾ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਸਾਥੀ
ਸ਼ਰਾਬ ਉੱਛਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਪਈ, ਉਹ 'ਯਾ ਖੁਦਾ, ਯਾ ਅੱਲਾ
ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝਿਆ ਅਤੇ ਕੜਕ ਕੇ ਆਖਣ
ਲੱਗਾ:–

{{gap}}‘ਓ ਜ਼ਾਲਮ! ਜ਼ੁਲਮ ਨਾ ਕਰ, ਕੁਝ ਰਹਿਮ ਕਰ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਸਿੱਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਮੋਰਾਂ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਲੰਘ
ਉਤੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।ਦੱਸ ਫੇਰ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ?&quot;

{{gap}}“ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ? ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਪਰ ਤੈ ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ
ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗੀ। ਓ ਮਰਦੂਦ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੇੜ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ
ਤੈਨੂੰ ਆਖਰ ਪਛਤਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।&quot;

{{gap}}“ਪਛਤਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਮੈਨੂੰ? ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਵੇਲਾ ਈ ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ
ਮੰਨ ਲੈ। ਜਬਰਦਸਤੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇਹ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਥੋੜ੍ਹੀ  ਦੇਰ ਤਕ
ਮੁਹਲਤ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਨਫਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸੋਚ ਲੈ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਮੀਆਂ ਸਾਹਿਬ ਟੇਢੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਏਧਰ
ਓਧਰ ਟਹਿਲਣ ਲਗੇ। ਓਧਰ ਵਿਚਾਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ
ਪੰਜੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਸੀਂ ਦੇਖ ਰੋ ਪਈ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਅੱਗੇ
ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ:–

&quot;ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਹੇ ਸ੍ਵਾਮੀ! ਹੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲ! ਹੈ ਦਿਆਲ! ਦਇਆ ਕਰੋ! ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਸੁਮੱਤ ਬਖ਼ਸ਼ੋ! ਹੇ ਜਗਦਾਧਾਰ! ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਆਪ ਨੇ ਦਰੋਪਤੀ ਦੀ ਲੱਜਾ ਰੱਖੀ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਦਾਸੀ ਦੀ ਭੀ ਪੱਤ ਰੱਖੋ । ਮੈਂ ਨਿਮਾਣੀ ਇਸ ਵਿਪਦਾ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਆਪ ਦੇ ਦ੍ਵਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੱਖਯਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ  ਪ੍ਰਭੂ! ਜੇਕਰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਅਪ੍ਰਾਧ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਪਾਪੀ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਸੱਦ ਕੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੋ । ਹੇ  ਦੀਨਾ ਨਾਥ! ਹੇ ਦੀਨ ਦਿਆਲ! ਹੇ ਘਟ ਘਟ ਦੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ! ਆਪ ਸਰਬ&lt;noinclude&gt;{{c|19}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dm4zzn64bgcekiyger7ckydypix5m1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60437</id>
    <revision>
      <id>227915</id>
      <parentid>182376</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227915</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3583" sha1="tlfu453orr1287mli2lygyplxaj0fv3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਸਤਰ
ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਹੇ ਸੁਖ ਨਿਧਾਨ
ਅਨਾਥਾਂ ਦੇ ਨਾਥ! ਮੇਰੀ ਰਖਿਆ ਕਰੋ ! ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਪੂਰੇ ਹੋਇਆ ਚਾਹੁੰਦੇ
ਹਨ । ਇਹ ਪਾਪੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ
ਬਲ ਦਿਉ ਜੋ ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੀ ਰਖਿਆ ਕਰ ਸਕਾਂ।&quot;
{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ
ਉਸ ਦੇ ਚਿਤ ਵਿਚ ਇਕ ਗੱਲ ਉਪਜੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ
ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ । ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਭੀ ਪਾਸ ਆਇਆ ਅਤੇ
ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ :-

{{gap}}&quot;ਦੱਸ ਰੰਡੀਏ, ਹੁਣ ਕੀ ਆਖਦੀ ਹੈਂ ? ਅਜੇ ਵੀ ਵੇਲਾ ਹਈ, ਮੇਰਾ
ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਲੈ, ਕਿਉਂ ਖਾਹਮਖ਼ਾਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਵਾਉਣੀ ਹੈਂ ? (ਮੁੱਛਾਂ ਉਤੇ
ਹੱਥ ਫੇਰ ਕੇ) ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਚਾਹਵਾਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਉਸ
ਭੜੂਏ ਖਸਮ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਅਗਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿਆਂ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤੋ ਸਰੂਪ ਕੌਰ  ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਸਕ੍ਰਾਈ । ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ
ਕਿਹਾ ਬੱਚੂ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਖ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ
ਦੋਜ਼ਖ਼ ਵਿਚ ਭੇਜਦੀ ਹਾਂ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਮੇਰਾ ਸਹਾਇਕ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ  ਉਸ ਨੇ
ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਹੈ । ਪਰ ਉਪਰੋਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ:-ਭਲਿਆ
ਲੋਕਾ ! ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖ ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜਦੀ ਹਾਂ,
ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਕੁਝ ਰੱਬ ਦਾ ਭਉ ਕਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਤੇਰੇ
ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਓ ਕੰਬਖਤ ! ਮੈਨੂੰ ਨਤੀਜਾ ਸ਼ਤੀਜਾ ਆਖ ਕੇ ਕਿਉਂ ਪਈ ਡਰਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ  ਇਨ੍ਹਾਂ ਢਕੌਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਭਾਰੀ ਹੈਵਾਨ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਭੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ । ਚੱਲ ਉੱਠ ਛੇਤੀ ਕਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਘਸੀਟ ਕੇ ਭੀ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।&quot; ਦੋ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਜਦ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨਾ ਉੱਠੀ,ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਘਸੀਟਿਆ, ਘਸੀਟਦਾ ਘਸੀਟਦਾ&lt;noinclude&gt;{{c|20}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tlfu453orr1287mli2lygyplxaj0fv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60438</id>
    <revision>
      <id>227916</id>
      <parentid>182636</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227916</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3493" sha1="6baruxrtmnsxqu0w0tbw8jyg5fxtawg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;DBA000009449PAN

ਪਲੰਘ ਦੇ ਪਾਸ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਕ ਕੇ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ
ਸੁੱਟਣ ਲੱਗਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਝਟ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ । ਦੋ ਤਿੰਨ ਕਦਮ
ਪਿਛੇ ਹਟ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪਿਛੋਂ ਹਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ
ਦੁਪੱਟੇ ਦਾ ਪੱਲਾ ਪਕੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਖਿੱਚਣ ਵਿਚ
ਪੱਲਾ ਸਾਰਾ ਲਥਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਟ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ
ਅਜੇਹਾ ਕ੍ਰੋਧ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਚੰਡੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਡਕਾ ਨੇ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਆਦਿ ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ
ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਪਾਪੀ ਦੀ ਗਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ । ਉਸ ਨੇ ਉੱਛਲ ਕੇ ਇਸ ਬਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਲੱਤ
ਮਾਰੀ ਕਿ ਮੀਏਂ ਹੁਰੀਂ ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਪਟਾਹ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗੇ। ਬੱਸ ਡਿੱਗਣ
ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਕੀਆਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ
ਸ਼ਰਾਬੀ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਖ਼ਬਰ ਲਈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਮੋਇਆ ਕਰਕੇ ਹੀ
ਉਹ ਨਾਂ ਰੱਜੀ, ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਟਕਦੀ ਹੋਈ ਤਲਵਾਰ ਉੱਤੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੈ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਕੁੱਦ ਕੇ ਉਹ ਲਾਹ ਲਈ
ਅਤੇ ਮਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਪਰ ਜਾ ਚੜ੍ਹੀ । ਥਾਣੇਦਾਰ
ਜੋ ਕਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਅਧਮੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ
ਛਾਤੀ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਡੇਗਣ ਦਾ ਬਹੁਤ
ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ
ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ! ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਬਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਅਜੇਹਾ
ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਧੱਕਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉੱਛਲ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਭੀ
ਉਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਈ । ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਖੋਹਣੀ ਚਾਹੀ,
ਉਹ ਭੀ ਹੱਥ ਨਾ ਆਈ । ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਰਤਾ
ਭੀ ਮੈਂ ਦੇਰ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਤਲਵਾਰ ਖੋਹ ਲਵੇਗਾ। ਇਸ
ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਝਟ ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਪਰ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਰੱਖ ਕੇ
ਕਿਹਾ:-

{{gap}}“ਕਿਉਂ ਵੇ ਪਾਪੀਆ, ਬਦਮਾਸ਼ਾ,ਨੀਚਾ! ਸੁਭਵੰਤੀਆਂ ਦਾ
!&lt;noinclude&gt;{{c|21}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6baruxrtmnsxqu0w0tbw8jyg5fxtawg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60439</id>
    <revision>
      <id>227917</id>
      <parentid>182681</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227917</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3643" sha1="lb0bheq0fp2bcpi8bzvc0sdhdtmqaqi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; 
ਸਭ ਭੰਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ? ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਸਤਵੰਤੀਆਂ ਆਪਣੇ
ਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ? ਓਏ ਹਰਾਮੀ ! ਤੂੰ
ਵਿਸ਼ਟਾ_ਖੋਰ ਹੋ ਕੇ ਮਿਠਾਈ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ? ਲੈ ਪਾਪੀਆ, ਜਿਸ
ਗਊ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਗਊ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਵੱਢਦੀ ਹੈ, ਦੱਸ ਕੀ
ਆਖਦਾ ਹੈਂ? ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਖ਼ੁਦਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ
ਹਈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈ । ਆਪਣੀ ਅਜੇਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ
ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਦਮਾ ਪਹੁੰਚਾ, ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ
ਡੇਗਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ
ਅੱਖਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਡਰਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹਿਲਣ ਜੋਗੀ
ਤਾਕਤ ਨਾ ਰਹੀ । ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੌਤ ਆਈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ
ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣ ਲੱਗੀ, ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੁੜ੍ਹਕੋ-ਮੁੜ੍ਹਕੀ ਹੋ
ਗਿਆ । ਆਵਾਜ਼ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਨੀਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ
ਵਾਸਤੇ ਪਾਏ।

{{gap}}&quot;ਮਾਈ ਮੈਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਲੈ !ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਸਿਖਣੀਆਂ ਐਸੀਆਂ
ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਰੁਹੇਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਹੇ ਮਾਤਾ ! ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਹੁਣ ਦਇਆ ਕਰ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ।
ਮੈਂ ਕੰਮ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੌਤ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਮਾਂ !
ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀਾਂ ਮਾਂ ਹੈ।ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਝੋਲੀ ਅੱਡ ਕੇ
ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ । ਤੂੰ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਜੇਹੇ
ਨਾਲਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਮੱਤ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਤੈਂ ਔਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ
ਹੈ। ਮਾਤਾ ! ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ । ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੇੜਾਂਗਾ ।
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕਿੱਸਾ ਸੁਣਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਜਾਣੋਂ ਰੋਕਾਂਗਾ । ਮਾਤਾ ! ਮੈਂ
ਤੇਰੀ ਗਊ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਹੁਣ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹਾਂ।
ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ! ਰਹਿਮ ਕਰ।&quot;

{{gap}}&quot;ਪਾਪੀਆ ! ਬਦਮਾਸ਼ਾ ! ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਚਾਲਾਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈਂ ? ਬੱਚੂ ਕੁਝ ਜ਼ੋਰ ਹਈ ਤਾਂ ਅਜਮਾ ਲੈ । ਅਜੇ ਵੇਲਾ ਹਈ, ਅਜੇ&lt;noinclude&gt;{{c|22}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lb0bheq0fp2bcpi8bzvc0sdhdtmqaqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60440</id>
    <revision>
      <id>227918</id>
      <parentid>182684</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227918</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3699" sha1="7k1a0w7f65ua195yfl0iefzpjg7rrt4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਕਤ ਹਈ। ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹਈ ਤਾਂ ਕਰ ਲੈ। ਸਾਡੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੇ ਸਾਡੇ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੋ-ਸੱਚ ਆਖਿਆ ਕਿ ਪਾਪੀ ਆਦਮੀ ਦਾ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ
ਕਰਨਾ। ਜੋ ਕਰੇਗਾ ਸੋ ਦੁੱਖ ਭਰੇਗਾ। ਬੱਚ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ
ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਚਖਾਵਾਂਗੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸੰਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੋ
ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਕ ਸਤਵੰਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਛੇੜਨ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਰ ਲੈ
ਯਾਦ ਸਾਈਂ ਨੂੰ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਉਸ
ਵਿਚ ਨਾ ਰਹੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਢਾਲ ਅਤੇ ਨਿਮਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੁਝ
ਤਰਸ ਆਇਆ।

{{gap}}“ਵੇ ਪਾਪੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਾਉ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹਾਲ-ਦੁਹਾਈ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਰੋਂਦਾ ਹੈ? ਦੁਸ਼ਟਾ ਉਸ ਵੇਲੋ ਤੇਰੀ ਅਕਲ ਕਿੱਥੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾ ਮੰਗਾਇਆ ਸੀ? ਰਾਹਜ਼ਨ! ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ  ਤਰਸਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਕਰਤੂਤ ਹੀ ਅਜੇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਜਹੰਨਮ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਭੇਜਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਜਦ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵਲ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੀ ਤੇਰੇ ਜੇਹੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬੀਬੀ ਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਭੀ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ ਫੇਰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਕ ਸ਼ੇਰਨੀ ਹਾਂ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਿਦੜਾਂ ਉਪਰ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੂਠਖੋਰੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜਾਹ ਮੈਂ ਭੀ ਤੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ ਅਜ ਤੋਂ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਛੇੜ ਕੇ ਨਾਂ ਦੁਖਾਈਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਅਜੇਹੀ ਭੈਣ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਜੋ ਤੇਰਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਖੁਰਾ ਖੋਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦੇਵੇਗੀ। ਜਾਹ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਇਸ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ  ਮਲੂਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਸਤਵੰਤੀ ਨੂੰ ਛੇੜਨ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦਾਗ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਦਸ ਤੇਰਾ ਨੱਕ ਕੱਟਾਂ ਕਿ ਹੱਥ ਪੈਰ?&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|23}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7k1a0w7f65ua195yfl0iefzpjg7rrt4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60441</id>
    <revision>
      <id>227919</id>
      <parentid>182685</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227919</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3228" sha1="7kozs8g5fzij60m9c4bvjvr7w9rh41p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਮਾਤਾ! ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਆਵੇ ਕਰ। ਮੈਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਗਊ ਹਾਂ, ਪਰ
ਦਿਲੋਂ ਮਨੋਂ ਗਊ  ਹਾਂ!

{{gap}}&quot;ਠੀਕ ਹੈ! ਹੁਣ ਤੂੰ ਗਊ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ? ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਜੋ
ਪਿਆਰੇ ਹੋਏ। ਅੱਛਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਵੱਢ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ
ਚਾਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੱਥ ਪੈਰ ਵੱਢ ਦੇਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣੋਂ
ਰਹਿ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੁਲਕ ਉਤੇ ਭਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਵਾਂਗਾ, ਨੱਕ ਕੰਨ ਵੱਢ ਦੇਣ
ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਇਸ
ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਛੇਕ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤੂੰ ਮੁੰਦ੍ਰਾ ਪਾ ਕੇ ਇਸ
ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਾਇਮ ਰਖੇਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀਆਂ
ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੱਸੇਂ । ਜਦ ਦੇਵੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਓਦੋਂ ਜਿਸ ਬੱਕਰ ਦੀ &quot;ਮੈਂ&quot; ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਨ ਚੀਰ ਕੇ  ਛੱਡ
ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਫੇਰ ਉਸ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ। ਸੋ ਤੂੰ ਭੀ ਮੇਰਾ ਇਸ ਵੇਲੇ
ਬੱਕਰਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਣ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕਿਲਕਿਆ ਹੈਂ ਇਸ
ਲਈ ਮੈਂ ਭੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁੰਦ੍ਰਾ ਪਾ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੋ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ
ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਛੇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਤਲਵਾਰ ਸੂਤ ਕੇ ਛਾਤੀ ਉਪਰੋਂ
ਲਹਿ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਉਤਰ ਕੇ ਖੜੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ
ਪੇਟ ਦੇ ਭਾਰ ਪੈ ਕੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਭੀ
ਉਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੀਤੀ। ਬੂਹੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਬੁੱਢੀ ਕੁੰਡੀ ਮਾਰ ਗਈ ਸੀ,
ਇਸ ਲਈ ਬਾਰੀ ਬਾਣੀ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਥਾਣੇਦਾਰ ਭੀ
ਡਿਗਦਾ ਢਹਿੰਦਾ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੇਸ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤੇ
ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਭੀ
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ।
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|24}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7kozs8g5fzij60m9c4bvjvr7w9rh41p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60442</id>
    <revision>
      <id>227920</id>
      <parentid>182687</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227920</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2936" sha1="4sa7k53ef08aa3v66y3ht0gvliggk9p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|੩}}}}
{{gap}}ਰਾਤ ਦੇ ਇਕ ਬਜੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ
ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਟੋਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਘਰ ਦੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ
ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਵਿਦਾ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਉਹ
ਤਾਂ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਰਾਹ ਵਿਚ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ
ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭੁੱਖਾ ਸੱਪ ਵੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਪਰ
ਛੁਡਵਾਇਆ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਲੜ ਹੀ ਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਪਰ ਆਪਣੇ ਕੁਕਰਮ
ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁਕਾਨ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰਦੀ ਕੁੰਡੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਅੰਦਰ ਗਈ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੱਸ ਕਿਧਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਪਤੀ ਜੀ ਹੀ ਅਜੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪਈ। ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਘਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ? ਸੱਸ ਕਿਥੇ ਗਈ? ਕਿਧਰੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਾ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋਣ? ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਵਾਹਿਗੁਰੂ!! ਹਨੇਰ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਾਕਾ ਵੀ ਅੰਦਰ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਓਸੂ ਤਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਾਇ! ਹਾਇ!! ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਕਿਧਰੇ ਚੂਹਿਆਂ ਨੇ ਦੀਵਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟ ਦਿਤਾ? ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਕਾਕੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵੇਖਾਂ-ਕਾਕਾ! ਵੇ ਕਾਕਾ!! ਕਾਕਾ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕੁਝ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਲੂਣ ਕੇ ਜਗਾਇਆ ਕਾਕਾ ਵੀ  ਘਬਰਾ ਕੇ ਉੱਠ ਬੈਠਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਬਰੜਾਉਣ ਜੇਹਾ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਫੇਰ ਜਦ ਸਰੂਪ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਾਕਾ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਮਾਂ ਕਿਥੇ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਕਿਸ ਲਾਈ ਹੈ? ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਵੱਡੀ ਮਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4sa7k53ef08aa3v66y3ht0gvliggk9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60443</id>
    <revision>
      <id>227921</id>
      <parentid>182689</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227921</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3740" sha1="3268jneeyr7aw9wj8w71jzfe6cux90z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਭਾਈਏ ਦੀ ਹੱਟੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪ ਡੰਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ
ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਝੱਟ ਪਟ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ। ਸਭ ਚੀਜ਼ ਵਸਤ ਦੇਖ ਭਾਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਕੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ-ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਰੱਖੋ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਆਪਣੀ ਮਿਹਰ ਕਰ! ਚਲ ਕਾਕਾ, ਅਸੀਂ ਭੀ ਦੁਕਾਨ ਪੁਰ ਚੱਲੀਏ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਕੇ ਨੂੰ ਕੁੱਛੜ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜੰਦਰਾ ਮਾਰ ਕੇ ਦੁਕਾਨ ਪੁਰ ਗਈ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਕੀ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ ਭਿਆਨਕ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੈ। ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਰਛਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਹੱਥ ਦੀ ਨਾੜੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਜੜ੍ਹ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ । ਮਾਂ ਵਿਚਾਰੀ ਪਾਸ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਪਰਨਾਲੇ ਵਹਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨੌਕਰ ਗ਼ਰੀਬ ਸਿੰਘ ਮਾਲਕ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੈਦਰਾਜ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਾੜੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜੇਹੀ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਪਾਸੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ। ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ ਭਈ ਰੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ। ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ। ਦਵਾਈ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ, ਪਤੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਪਰ ਮਲ 1 ਵੈਦ ਜੀ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਰੀਬ ਸਿੰਘ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਮਲਣ ਲਗੇ। ਵੈਦਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਇਕ ਨਸ਼ਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੱਥੇ ਉੱਪਰ ਚੀਰ ਦੇ ਕੇ ਦਵਾਈ ਭਰੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਮਸਲਣ ਲਗੇ। ਕਰੀਬ ਕੋਈ ਅੱਧ ਘੰਟੇ ਬਾਦ ਜਾ ਕੇ ਭਾਈ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਹਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਫੇਰ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੀਬ ਜਦ ਫੇਰ ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟ ਗੁਜ਼ਰੇ ਤਾਂ ਭਾਈ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਉੱਠ ਬੈਠੇ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਨੀਂਦ ਵਿਚੋਂ ਉਠੇ ਹੋਏ ਆਦਮੀ ਵਰਗੀ ਸੀ । ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸੱਪ ਡੰਗ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਚਰਜ&lt;noinclude&gt;{{c|26}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3268jneeyr7aw9wj8w71jzfe6cux90z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/33</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60444</id>
    <revision>
      <id>227922</id>
      <parentid>182793</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227922</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3402" sha1="nm7wcwojlptu488tpfge5clz9q0nsyd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ:-

{{gap}}&quot;ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ ਹੋ? ਘਰ ਵਿਚ ਸੁੱਖ
ਤਾਂ ਹੈ ਨਾ?&quot;

{{gap}}ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਯਤਨ ਸਫਲ ਸਮਝਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ
ਮਿਠਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕਿਹਾ &quot;ਮਿੱਤਰ ਜੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪਤਾ ਹੀ
ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਇਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ? ਭਲਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਣੇ
ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਹੋਈ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ?&quot;

{{gap}}ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਪਛਾਣ ਕੇ ਭਾਈ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਸ਼
ਆਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਹੋਈ ਇਕ
ਕਾਲੇ ਨਾਗ ਨੇ ਡੰਗ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਹਿਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਕਦਮ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ
ਗਿਆ ਸਾਂ। ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ,
ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ
ਭਾਈ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:_

.
{{gap}}&quot;ਪਿਆਰੇ ਵੈਦ ਜੀ! ਆਪ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਹੈ। ਤੁਸਾਂ ਅੱਜ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਜਿਵਾਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਦ ਸੁਖੈਨ ਜੀ ਨੇ
ਸੰਜੀਵਨ ਬੂਟੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾਤਾ ਲਛਮਣ ਜੀ ਨੂੰ ਜਿਵਾਲਿਆ
ਸੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਅਲੌਕਿਕ ਵਿੱਦਯਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਲੱਖ ਲੱਖ ਧੰਨਵਾਦ ਹੈ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਅਜੇਹੀ
ਵਿਦ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੁਰਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵਾਲ
ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੱਚ ਜਾਣਨਾ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੇਰਾ
ਸਾਰਾ ਪਰਵਾਰ ਰੁਲ ਚੁਕਾ ਸੀ।&quot;

{{gap}}&quot; ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ! ਮੈਂ ਵਿਚਾਰੇ ਵਿਚ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਵਾਹਿਗੁਰੂ  ਦੀ ਹੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਡਿਆਈ ਬਖਸ਼ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਹੱਛਾ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਅਰਾਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਹ ਦਵਾਈ (ਪੁੜੀਆਂ ਦੇ ਕੇ) ਇਕ ਇਕ ਘੰਟੇ ਮਗਰੋਂ  ਖਾਂਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਕੇ ਭਾਈ ਹੁਰਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|27}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nm7wcwojlptu488tpfge5clz9q0nsyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/34</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60445</id>
    <revision>
      <id>227923</id>
      <parentid>182815</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:37:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227923</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3346" sha1="t6g9pv86c3hcsc3wlyz6oc881ahp2ex" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਫਿਕਰ
ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਜੇਕਰ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਹੀ
ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਹੁਣ ਐਡੀ ਲੋੜ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।”

{{gap}}ਇਸ ਪੁਰ  ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ-ਮਿੱਤ੍ਰ, ਜੀ! ਤੁਸਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ
ਇਹ ਥੋੜਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰੋ, ਜੋ ਕੁਝ
ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤੁਸੀਂ ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਦੱਸ ਜਾਓ, ਇਹ ਆਪੇ ਨਿਬਾਹ ਲਵੇਗੀ। ਮੈਂ
ਭੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। 

{{gap}}ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ - &quot;ਬੱਸ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦਵਾਈ ਦੀਆਂ
ਪੁੜੀਆਂ ਜੋ ਮੈਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਕ ਇਕ ਘੰਟੇ ਮਗਰੋਂ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿਣਾ।
ਹੱਛਾ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਵੈਦ ਹੁਰੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਏ।

{{gap}}ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇਣ ਲੱਗੀ।

{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਸਦਕੇ ਜਾਵਾਂ, ਘੋਲੀ ਜਾਵਾਂ ਪੁਤ! ਤੇਰਾ ਅੱਜ ਨਵਾਂ ਜਨਮ
ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਲੱਖ ਲੱਖ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ! ਤੈਨੂੰ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਨੇ
ਅੱਜ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਹੱਛਾ ਪੁੱਤ, ਹੁਣ ਘਰ ਚੱਲ ਕੇ ਅਰਾਮ ਕਰੋ!
ਉੱਠ ਬੱਚੂ  ਉੱਠ!&quot;

{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮੰਜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪੈਰ ਰਖ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਣਾ
ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਖੜੇ ਹੋ ਨ ਸਕੋ ਅਤੇ ਮੰਜੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸੱਪ ਦੀ
ਜ਼ਹਿਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਨੌਕਰ ਗਰੀਬ
ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ :-

{{gap}}&quot;ਭਾਈਆ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ
ਆਖਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਉੱਪਰ ਆ ਜਾਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਰ
ਲੈ ਚੱਲਾਂ।&quot;

{{gap}} ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਂ ਨੇ ਭੀ ਇਹੋ ਰਾਇ ਦਿਤੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ। ਗ਼ਰੀਬ ਸਿੰਘ ਮਾਲਿਕ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਉੱਪਰ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਛਾ ਸੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਪਤੀ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{c|28}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t6g9pv86c3hcsc3wlyz6oc881ahp2ex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/35</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60446</id>
    <revision>
      <id>227924</id>
      <parentid>182819</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227924</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3544" sha1="0703bnx7tiilf1r5q1pyjaxm3nyh0gq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;
ਮੰਜੇ ਪਾਸ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਬੈਠੀ ਰਹੀ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ
ਦੇ ਪਾਠ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਸਾਵਧਾਨ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਮਗਰੋਂ
ਦਵਾਈ ਦੀਆਂ ਪੁੜੀਆਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖਵਾਲਦੀ ਗਈ। ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਭਾਈ
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਛੇ ਦਸਤ ਭੀ ਆਏ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਸਾਫ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਵੇਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤਕ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਸਰ ਬਿਲਕੁਲ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਧਰੋ
ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਭੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਣੀ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ
ਆਏ। ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ
ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ-ਹੁਣ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਠੀਕ ਠੀਕ ਆਰਾਮ
ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਆਸ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਭੀ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਰਹੇਗੀ।

{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੈਦ ਜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ—&quot;ਸਭ
ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਸਾਂ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ
ਅਹਿਸਾਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਭਰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਮੁਚ ਇਕ ਸੱਚੇ
ਮਿੱਤਰ ਹੋ।&quot;

{{gap}}ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ-ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਅਦਾ ਕੀਤਾ
ਹੈ। ਜਨਮ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ,
ਮਨੁੱਖ ਵਿਚਾਰੇ ਵਿਚ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਹੱਛਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਦਵਾਈ
ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ,ਤੁਸਾਂ ਦੋ ਦੋ ਘੰਟੇ ਪਿਛੋਂ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਵਰਤਣੀ ਸਾਰੀ ਕਸਰ
ਬਾਕੀ ਦੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਪੁਰ  ਚਲੇ
ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਦੇ ਹੱਥ ਚਾਰ ਪੁੜੀਆਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੌਹਾਂ
ਪੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਭਾਈ ਜੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਗਏ।

{{gap}}ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਦ ਆਪ ਕੁਝ ਤੁਰਨ ਫਿਰਨ ਲਗੇ ਤਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ
ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸੱਸ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਖੁਆ ਕੇ ਫੇਰ ਆਪ
ਅੰਨ ਮੂੰਹ ਲਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖੁਆਏ ਬਿਨਾਂ ਆਪ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ
ਨਹੀਂ ਸੀ ਖਾਂਦੀ।

{{gap}}ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵੇਖ ਕੇ ਸਤਵੰਤੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ&lt;noinclude&gt;{{c|29}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0703bnx7tiilf1r5q1pyjaxm3nyh0gq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/36</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60447</id>
    <revision>
      <id>227925</id>
      <parentid>182821</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227925</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3783" sha1="n32sqotz6da2vqc81scmu6fov9b7pqh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕਿਹਾ— &quot;ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ! ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਰੁੜਦੀ
ਹੋਈ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਕੋਈ ਦਿਨ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਕਿ
ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਕੰਮ ਸਾਡੀ ਪਰੀਖ੍ਯਾ ਦੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ! ਤੁਹਾਡਾ
ਤਾਂ ਏਧਰ ਇਹ ਹਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਹੋਰ ਜਾਲ ਵਿਚ ਜਾ ਫਸੀ ਸੀ,
ਪਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਇਕ ਵਾਲ ਭੀ
ਵਿੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।&quot; ਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕਲ੍ਹ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾ
ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤ ਤਕ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਭਾਈ ਹੁਰਾਂ
ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਭੀ ਆਵੇ, ਅਤੇ ਹੌਂਸਲਾ ਭੀ ਆਵੇ। ਗੁੱਸਾ ਤਾਂ ਥਾਣੇਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ
ਬੁੱਢੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਪਰ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਧਰਮ ਆਚਰਣ
ਉੱਪਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਵਾਮੀ ਜੀ! ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਉਸ
ਫਫੇ-ਕੁੱਟਣ ਦੇ ਪ੍ਰਪੰਚ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫਸ ਗਈਆਂ ਕਿ
ਬੱਸ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਤ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ
ਤੁਹਾਥੋਂ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਂ ਦੀ ਆਗ੍ਯਾ ਨੂੰ ਮੈਂ
ਮੋੜ ਨਾ ਸਕੀ, ਪਰ ਤੁਹਾਥੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਨਾ ਜਾਣ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਦੁਖ
ਭੋਗਣੇ ਪਏ। ਸ੍ਵਾਮੀ! ਮੈਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰੋ, ਮੈਥੋਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਹੋ
ਗਿਆ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਰੋ ਪਈ ਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ
ਢਹਿ ਪਈ।

{{gap}}ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ
ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:—

“ਸਰੂਪ! ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਹੋਣੀ ਸੀ ਜੋ ਹੋ ਗਈ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗ੍ਯਾ ਮੰਨ ਕੇ ਗਈ ਸੀ। ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰਿਆਂ ਕਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਹੈ! ਤੈਂ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਜੇਹੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਸਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਪਤਿਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੰਤੋਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਸਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ  ਵਰਗੀ ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਬਲ ਦੇ ਕੋ&lt;noinclude&gt;{{c|30}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n32sqotz6da2vqc81scmu6fov9b7pqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/37</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60448</id>
    <revision>
      <id>227926</id>
      <parentid>182823</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227926</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2360" sha1="2kdi5e3c559hxqpvf113q8r3cmhxhro" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਦਿਖਾਲ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਖ੍ਯਾ ਕਰਨੀ
ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਇਕ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ! ਤੇਰੇ ਜੋਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਾ ਕੇ ਮੈਂ
ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਘਰ ਭੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ
ਪਤੀ ਭਗਤੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਂ ਘੋਰ ਕਲਜੁਗ
ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ
ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹੀ ਹਨ।

{{gap}}“ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ! ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਨਾ ਮੰਨੋ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ
ਆਗ੍ਯਾ ਨਾ ਮੰਗਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪੂਰੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ
ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖਿਮਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ ਤਦ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਆਖ ਦਿਓ ਕਿ
ਜਾਹ ਤੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ।&quot;

, 
{{gap}}&quot;ਸਰੂਪ! ਤੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀ ਆਗ੍ਯਾ ਮੰਨ ਕੇ ਗਈ ਸੈਂ ਇਸ ਲਈ
ਤੇਰਾ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ
ਭੀ ਆਪਣਾ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਦੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।&quot; ਇਹ
ਆਖ ਕੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਦੁਖ ਸਾਰਾ ਨਵਿਰਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ
ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਡਭਾਗੀ ਸਮਝਿਆ।
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|31}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2kdi5e3c559hxqpvf113q8r3cmhxhro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/38</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60449</id>
    <revision>
      <id>227927</id>
      <parentid>182825</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227927</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3106" sha1="cb0cpwmbenwyuxs9d4iz0jjt37t28eo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''੪'''}}}}
{{gap}}ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਿੱਖੀ ਬੂਟਾ ਜਦ ਹੌਲੀ
ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਿਥਮ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬਾ ਦੀ ਯਥਾਯੋਗ ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਛਾਂਗ ਕੇ ਵੱਖਰਿਆਂ ਕੀਤਾ
ਤਦ ਉਹ ਐਨੀ ਛੇਤੀ ਵਧ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਿਛ ਤੁੱਛ ਨਜ਼ਰ
ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਸਰਦੀਆਂ ਪਸਰਦੀਆਂ ਜਦ ਬਾਰਾਂ ਡਾਲ ਰੂਪ
ਬਾਰਾਂ ਮਿਸਲਾਂ ਪੂਰਨ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਪਰਤਾਪ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ।
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਡਾਲਾਂ ਚੌਫੇਰੇ ਪਸਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਛਾ ਗਈਆਂ।

{{gap}} ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਮਿਸਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਕਈਆਂ ਦੀ ਮਿਸਲ ਸਹਾਰਨ ਪੁਰ, ਮੇਰਠ, ਦਿੱਲੀ, ਆਗਰਾ, ਕਾਨ੍ਹਪੁਰ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਆਦਿ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਫਤਹਿ  ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਕਾਂਸ਼ੀ ਜਾਂ ਨਿਕਲੀ। ਉਸ ਮਿਸਲ ਦੇ ਕੁਝ ਆਦਮੀ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਉਰਲੇ ਕੰਢੇ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈ ਗੱਜਣ ਸਿੰਘ ਮਾਝੇ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਭੀ ਸੀਗੋ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਗਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪੁਤਰ ਹੀ ਸਾਡੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਜਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਵਿਚ ਮਿਸਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਾਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਭੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮਾ ਚੁਕੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਏ। ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਗਾਈ ਹੋ ਹੀ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਈ ਗੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਰੋਜ਼ ਰੋਜ਼ ਏਧਰ ਏਨੀ ਦੂਰ ਕੌਣ ਪਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,  ਇਸ ਲਈ ਕਾਕੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭੀ ਕੀਤੀ ਚਲੀਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{c|32}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cb0cpwmbenwyuxs9d4iz0jjt37t28eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/39</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60450</id>
    <revision>
      <id>227928</id>
      <parentid>182903</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227928</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3838" sha1="b7szttype2m3pan6v9nxuvfz8157611" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮਿਲ ਕੇ ਗੱਲ ਗਿਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਪਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰ-
ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ
ਦਿਨ ਬਾਦ ਭਾਈ ਗੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਗੀਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ, ਪੁਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੰਜ਼ਲਾਂ
ਕਰਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਪੁੱਜੇ, ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।

{{gap}}ਸੰਮਤ ੧੮੭੫ ਵਿਚ ਮਾਘ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਭਾਈ ਗੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ
ਚਲਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦਾ ਭਾਰ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿਰ
ਆ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਅੱਧ ਲੈਣਾ ਕਰ ਕੇ ਰਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ
ਆਪ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜੀ-ਪਰਚਾਵੇ ਵਾਸਤੇ ਦੁਕਾਨ ਕਰ ਲਈ।

{{gap}}ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਨੇ ਸਤਵੰਤੀ ਸਰੂਪ
ਕੌਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਕੇ ਧਿਆਨ
ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਮਰ ਪੰਜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ
ਜ਼ੋਰ ਸੀ। ਸੋ ਕਾਕਾ ਭੀ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਲ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਪਰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ
ਅਰਾਮ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਹ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। 

{{gap}}ਥਾਣੇਦਾਰ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਸ ਥਾਣੇ
ਉੱਪਰ ਕਈ ਥਾਣੇਦਾਰ ਆਏ ਅਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਦਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ
ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਥੇ ਗਿਆ।

{{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਸੇਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੱਘਰ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ ਅਤੇ ਨੰਢ ਕਾਫੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੁਰ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀਹ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਬ੍ਰਿਧ ਸਰੀਰ ਹੈ,ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪਟਨੇ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂ।  ਨਾ ਜਾਣੀਏਂ ਸਰੀਰ ਕਿਸ ਵੇਲੇ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤ੍ਰ! ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਹਿੰਮਤ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਹੀ ਲਈਏ। ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ  ਇਸ ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ  ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਟਨੇ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਲਈ  ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਕੂਚ ਕਰ ਕੇ ਉਹ&lt;noinclude&gt;{{c|33}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b7szttype2m3pan6v9nxuvfz8157611</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/40</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60451</id>
    <revision>
      <id>227929</id>
      <parentid>182905</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227929</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3923" sha1="muon6ktw3xp81v00eb7v4t700wzybhm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦਰਿਆ ਉੱਪਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਉੱਪਰ ਪੁਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ
ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਭੈ ਕਰ ਕੇ ਪੁਲ ਕੋਈ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ!
ਸੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਲੋਕ ਬੇੜੀਆਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਇਕ ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਭਾਵੇਂ ਸਿਆਲ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਸਾਲ ਅਜੇਹੀਆਂ ਬਰਸਾਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿ
ਨਦੀ ਹੁਨਾਲੇ ਵਾਂਗ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਗ ਰਹੀ
ਸੀ। ਜਿਸ ਵੱਲੇ ਬੋੜੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਇਜਿਹਾ ਹੜ੍ਹ
ਆਇਆ ਅਤੇ ਝੱਖੜ ਝੁੱਲਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬੇੜੀ ਡੱਕੋ-ਡੋਲੇ ਖਾਣ ਲੱਗੀ। ਸਾਰੇ
ਭੈ-ਭੀਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣ ਲੱਗੇ। ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਚੁਫੇਰੇ
ਸ਼ੋਰ ਮਚ ਗਿਆ, ਬੇਅੰਤ ਪਾਣੀ ਆ ਗਿਆ। ਥਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। 
ਬੇੜੀ ਮੰਝਧਾਰ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਰੁੜ੍ਹ ਚੱਲੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮਲਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਅਬ ਨੱਯਾ ਹਮਾਰੇ ਹਾਥ ਨਾਹੀਂ ਹੈ। ਅਬ ਭਗਵਾਨ ਪਾਰ
ਲਗਾਇ ਹੈ। ਰਾਮ ਸੁਮਿਰਨੋ ਹੋਇ ਤੋ ਸਿਮਰ ਲੇਉ।”

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਹੁਤ ਘਾਬਰ ਗਏ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ
ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ- &quot;ਸਵਾਮੀ ਜੀ, ਘਬਰਾਓ ਨਹੀਂ। 
ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਭੀ ਕਈ ਚੱਪੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਕ ਤੁਸੀਂ ਫੜ ਲੋ ਅਤੇ ਇਕ
ਮੈਂ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ। ਜ਼ੋਰ ਲਾਓ ਜੇਕਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਪਾਰ ਲਗ ਹੀ
ਜਾਵਾਂਗੇ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੌਸਲਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਚੱਪਾ ਆਪ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਫੜਾਇਆ। ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਖ਼ੂਬ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੱਪੇ ਮਾਰਨ ਲਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਬੇੜੀ ਕੁਝ ਕਿਨਾਰੇ ਵਲ ਮੁੜਨ ਭੀ ਲੱਗ ਪਈ, ਪਰ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਇਜਿਹੇ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਝੱਖੜ ਝੁਲਿਆ ਕਿ ਬੇੜੀ ਫੇਰ ਮੰਝਧਾਰ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ। ਤਿੰਨੋਂ ਜਣੇ ਚੱਪੇ ਮਾਰ ਮਾਰ ਥੱਕ ਗਏ, ਪਰ ਬੇੜੀ ਫੇਰ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਨਾ ਗਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੇਗ ਅਤੇ ਝਖੜ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੋੜੀ ਰੁੜ੍ਹ ਗਈ | ਖੋਟੋ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਬੇੜੀ ਦੇ ਅਗੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਚਟਾਨ ਆ ਗਈ, ਬੇੜੀ ਚਟਾਨ ਨਾਲ ਵਜ ਕੇ ਚੂਰ ਚੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਮਲਾਹ ਤਾਂ ਚਟਾਨ ਉਪਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਬਚ ਗਿਆ ਪਰੰਤੂ ਬਾਕੀਆਂ ਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ!&lt;noinclude&gt;{{c|34}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>muon6ktw3xp81v00eb7v4t700wzybhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/41</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60452</id>
    <revision>
      <id>227930</id>
      <parentid>182907</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227930</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2816" sha1="g3zpm32i8775jr5twf7dzsxzuuojqfb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''੫'''}}}}
{{gap}}&quot;ਮੌਲਾ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੋ ਬਾਬਾ ! ਫਕੀਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮੁੱਠ ਛੋਲੇ ਮਿਲ ਜਾਣ
ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।&quot; 

{{gap}}“ਹੈਂ, ਹੈਂ, ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ! ਤੁਸੀਂ ਕਿਥੋਂ? ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿਸ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈ ? ਆਓ ਜਰਾ ਬੈਠੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਖਾਣਾ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਭਾਈ ! ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ । ਦੇਣਾ ਹੋਵੀ
ਤਾਂ ਇਕ ਮੁੱਠ ਛੱਲੇ ਦੇ ਦੇਹ, ਬੱਸ ਬਹੁਤੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।”

{{gap}}&quot;ਚੰਗਾ, ਬੈਠੋ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਖਾਣਾ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।&quot;
&quot;ਨਹੀਂ ਭਈ ਅਸੀਂ ਖੜੋ ਹੀ ਚੰਗੇ ਹਾਂ !&quot;

{{gap}}“ਹੱਛਾ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਆਏ ਕਿਧਰੋਂ ਹੋ ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ! ਤੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਏਵੇਂ ਪਿਆ ਪੁਛਦਾ ਹਾਂ? ਦੱਸ ਦੇਣ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ
ਹਰਜ ਹੀ ਕੀ ਹੈ ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮੇਰਾ ਹਰਜ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਇਸ ਵਿਚ ਭਲਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ ?&quot;

{{gap}}&quot;ਖਾਨ ਸਾਹਿਬ ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹੋ ? ਮੈਂ ਮੀਰ
ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਂ।&quot;

&quot;ਬੇਸ਼ਕ ਦੋਸਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
ਛਿਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ । ਹੱਛਾ ਜਦ ਤੈਂ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ
ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਦਸ ਦੇਣਾ ਚੰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ । ਦੋਸਤ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੈਂ ਮੈਨੂੰ ਮਰਦੇ
ਹੋਏ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ । ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਥੋੜਾ
ਜਿਹਾ ਹਾਲ ਤੂੰ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਪਾਸੋਂ ਸੁਣ ਚੁਕਾ ਹੋਵੇਂਗਾਂ । ਪਰ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਹੈ। ਉਸ
ਔਰਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੈ ! ਉਸ ਨੇ ਮੈਂ ਨਾਲਾਇਕ ਨੂੰ ਇਕ
ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ । ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਅੱਲਾਹ ਪਰਵਦਗਾਰ ਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ
੩੫&lt;noinclude&gt;{{c|35}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g3zpm32i8775jr5twf7dzsxzuuojqfb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/42</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60453</id>
    <revision>
      <id>227931</id>
      <parentid>182909</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227931</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3629" sha1="1mt5e5zyig0mi17jovwd5z585jbucst" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਕੀ ਖ਼ੁਦਾ ਜਾਣੇ ਉਸ ਔਰਤ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਥੋਂ ਇੰਨੀ
ਤਾਕਤ ਆ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਵੱਢਣ ਨੂੰ
ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਮਾਫੀ ਨਾ ਮੰਗਦਾ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਦੇ
ਜਾਣ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਲੱਖ ਲੱਖ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੈਂ ਨਾਲਾਇਕ ਨੂੰ ਫੇਰ ਭੀ ਮਾਫ
ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ
ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹੱਛਾ ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ, ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਪਰ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਨ
ਵਿਚ ਕੀ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬੱਸ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਖਸ਼ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਏਨੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ
ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕਿੱਸਾ ਆਖ ਆਖ ਕੇ ਇਜਿਹੇ ਕੁਕਰਮ ਦੇ ਕਰਨ
ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਦਮ ਯਾਦ ਰੱਖਾਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਕਿੱਸਾ
ਸੁਣ ਲਵੇਗਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੇੜਨ ਦਾ ਹੀਆ ਨਹੀਂ
ਪਵੇਗਾ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਔਰਤਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹਨ।
ਆਹਾ! ਦੋਸਤ! ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਭੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਤੂੰ ਭੀ
ਉਸ ਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਸਿਜਦਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੰਨ ਸਮਝਦੋਂ।”

{{gap}}&quot;ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ! ਤੁਸਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਅਨੋਖੀ ਹੀ ਸੁਣਾਈ। ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ
ਹੀ ਸਿੱਖ ਔਰਤਾਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬੇਸ਼ੱਕ ਹੀ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਰ ਜਾਣਾ
ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਤਦ ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਪਰ ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੁਸਾਂ
ਕੋਈ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਭੀ ਸੁਣੀ ਹੈ? ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ ਕਿ
ਦਰਿਆ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਰੀ ਹਾਦਸਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹੈਂ! ਕੀ ਹਾਦਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਲਦੀ ਆਖ?&quot;

{{gap}}&quot;ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਦੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਬੇੜੀ ਉੱਪਰ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਔਰਤ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇੜੀ ਰੁੜ੍ਹ ਗਈ। ਖੜਗਪੁਰ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{c|36}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1mt5e5zyig0mi17jovwd5z585jbucst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/43</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60454</id>
    <revision>
      <id>227932</id>
      <parentid>182910</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227932</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3648" sha1="bhi5yevg67z0of8i8xofs0b4i62klgj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪਾਸ ਵਾਲੀ ਚਟਾਨ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਟਕਰਾਈ ਅਤੇ ਚੂਰਾ ਚੂਰਾ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ
ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਫੇਰ ਕੁੱਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚੌਫੇਰੇ ਬਹੁਤ
ਚਰਚਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਉਹੋ! ਅਫ਼ਸੋਸ! ਬਹੁਤ ਗ਼ਜ਼ਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੀ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ
ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ? ਯਾ ਖ਼ੁਦਾ! ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ
ਨੂੰ ਭੀ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ? ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਅਜੇਹਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ
ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਪਰ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਣ ਲਈ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਰ
ਹੋ, ਖ਼ੁਦਾ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ! ਮੈਂ ਭੀ ਹੁਣ
ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਇਕ ਮਿੰਟ ਠਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਹਰਾਮ
ਹੈ। ਮੈਂ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਵੱਸ ਚਲੇਗਾ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਾਂਗਾਂ।
ਉਸ ਦੇ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਖਾਵੰਦ ਵਗੈਰਾ ਦਾ ਪਤਾ ਜਾ ਕੇ ਕੱਢਾਂਗਾ। ਜਿਸ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨੇਕੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਹੋਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ! ਆਪ ਇਹ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ? ਜਿਸ
ਔਰਤ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪੁਚਾ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਦੇ ਰਹਿਮ ਦੇ
ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ। ਨਾਹੱਕ ਆਪ ਇਸ ਤਕਲੀਫ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਪੈਂਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰਗਿਜ਼ ਇਸ ਖੰਦਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਡਿਗਣ ਦਿਆਂਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਵਾਹ ਭਈ ਵਾਹ! ਤੂੰ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ! ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਛੱਡਿਆ
ਅਤੇ ਨੇਕ ਰਾਹ ਦਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਗੁਨਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਭਲਾ
ਉਸ ਦੇ ਅਹਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਕੰਨ ਪਾੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ
ਮੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਬਲਕਿ ਮੇਰੇ ਜਿਹੇ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਬਰਤ ਦੇਣ
ਲਈ ਅਜੋਹਾ ਕਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਖੈਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਕਰ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੌਜ ਕਰੋ, ਪਰ
ਹੁਣ ਖਾਣਾ ਤਾਂ ਖਾ ਜਾਓ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬੱਸ ਹੁਣ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਤਾਂ
ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਣੇ ਦਾਣੇ
ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ, ਫੇਰ ਕਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਆ ਖਾਵਾਂਗੇ।&quot;
{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਈਂ ਚਲਦੇ ਹੋਏ।&lt;noinclude&gt;{{c|37}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhi5yevg67z0of8i8xofs0b4i62klgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/44</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60455</id>
    <revision>
      <id>227933</id>
      <parentid>183004</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227933</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2959" sha1="t40y0q0obrdg8ny2wccwtcrcj3mdbn9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''੬'''}}}}
{{gap}}&quot;ਚੋਰ ਹੈ ਚੋਰ, ਫੜ ਲਓ ਇਸ ਨੂੰ, ਫੜ ਲਓ। ਦੇਖਣਾ ਬਦਮਾਸ਼
ਕਿਧਰੋਂ ਭਜ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਚੋਰੀ ਦਾ ਮਾਲ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਗੱਡ ਕੇ ਇਥੇ
ਆਣ ਸੁੱਤਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਹੀ ਸੇਠ ਜੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ
ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਚਾਰ ਪੰਜ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਚਾਰ ਮੁੱਕੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ
ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈਆਂ। ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਘਿਘਿਆਉਣ ਲੱਗਾ ।

{{gap}}&quot;ਭਰਾਵੋ! ਮੈਂ ਚੋਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਇਕ ਪਰਦੇਸੀ
ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਚੋਰੀ ਦੀ ਕੁਝ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਠ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ
ਅਤੇ ਨਾ ਕਦੇ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ
ਵਾਸਤੇ ਸੱਚ ਜਾਣੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਚੋਰ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਦੇਖ ਬਦਮਾਸ਼ ਚੋਰੀ ਕਰ ਕੇ ਹੁਣ ਸੱਚਾ ਵੀ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਠੀਕ ਹੈ
ਪੰਜਾਬੀ ਚੋਰ ਹੈ। ਲਾਓ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇ ਚਾਰ ਬੈਂਤ,ਹੁਣੇ ਕਬੂਲ ਕਰੇਗਾ।

{{gap}}&quot;ਭਰਾਵੋ ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਚੋਰ
ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਦੁਖੀਏ ਨੂੰ ਅਕਾਰਣ ਨਾਂ ਸਤਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਥੋਂ ਆਖੇ ਮੈਂ ਉਥੋ
ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਚੋਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਤਦ
ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਕਾਹਦਾ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਅੱਛਾ ਅੱਛਾ, ਅੱਗੇ ਚੱਲ। ਆਪੇ ਮਾਲੂਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਂਧ ਹੈਂ ਕਿ ਚੋਰ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਾ ਕੇ ਸਿਪਾਹੀ ਥਾਣੇ ਲੈ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ ਕਿ ਅਸਾਂ ਚੋਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲ ਭੀ ਬਰਾਮਦ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇਗਾ। ਰੀਪੋਰਟ ਲਿਖਵਾ ਕੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਕਮ ਇਕ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ। ਉਸ&lt;noinclude&gt;{{c|38}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t40y0q0obrdg8ny2wccwtcrcj3mdbn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/45</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60456</id>
    <revision>
      <id>227934</id>
      <parentid>167000</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227934</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3321" sha1="m6lpw7jjakpr7dbnlsb32g0p1s5xndp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:-

{{gap}}“ਕਿਉਂ ਭਾਈ ਤੈਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ?''

{{gap}}ਮਨੁੱਖ-&quot;ਨਹੀਂ, ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ।&quot;

{{gap}}ਹਾਕਮ-ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ?

{{gap}}ਮਨੁੱਖ-‘ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਇਕ ਪਰਦੇਸੀ ਆਦਮੀ ਹਾਂ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ
ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਬਾਲਕ ਸਮੇਤ ਪਾਰ ਹੋਣ ਲਈ
ਇਕ ਬੇੜੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸਾਂ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਬੇੜੀ ਮੰਝਧਾਰ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ
ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੇੜੀ ਰੁੜ੍ਹਨ ਲੱਗੀ। ਰੁੜ੍ਹਦੀ
ਰੁੜ੍ਹਦੀ ਉਹ ਖੜਗ ਪੁਰ ਦੇ ਪਾਸ ਵਾਲੀ ਚਟਾਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈ ਅਤੇ
ਚੂਰ ਚੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਬਾਲਕ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕਿਧਰ
ਗਏ। ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਮੈਂ ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ
ਕਿਨਾਰੇ ਆ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਇਕ ਫਕੀਰ ਨੇ ਮੇਰੀ ਲਾਸ਼ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀ। ਉਸ ਨੇ
ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਸੇਕ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਪੁੱਠਾ
ਲਟਕਾ ਕੇ ਪੇਟ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਕਢਿਆ। ਉਸ ਫਕੀਰ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ
ਮੈਂ ਫੇਰ ਜੀ ਉਠਿਆ। ਸੋ ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਫਕੀਰ ਪਾਸੋਂ ਵਿਦਾ ਮੰਗ ਕੇ ਇਸ
ਮੰਦਰ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਸਾਂ ਕਿ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੋਰ ਚੋਰ ਕਰਕੇ ਫੜ
ਲਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}ਹਾਕਮ-ਤੇਰਾ ਬਿਆਨ' ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ
ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਤੈਂ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ? ਮੁਦੱਈ ਦੇ ਗਵਾਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ
ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ ਮਾਲ ਬਰਾਮਦ ਹੋਣ ਦੇ ਪਹਿਲੋਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਾਲਾ
ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਦੱਈ ਆਪਣਾ ਦਸਦਾ ਹੈ। (ਦਿਖਾਲ ਕੇ) ਦੇਖ ਇਹ
ਦੁਸ਼ਾਲਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਹੈ?

{{gap}}&quot;ਹਜ਼ੂਰ! ਮੈਨੂੰ ਦੁਸ਼ਾਲੇ ਦਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ 1 ਮੇਰੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਦਾ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਭੀ ਇਥੇ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਸਕੇ, ਪਰ ਆਪ
ਮੇਰੀ ਬਾਬਤ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮਲੂਮ ਕਰੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦਾ ਆਦਮੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਉਥੇ ਘਰ ਬਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। ਵੱਡੇ&lt;noinclude&gt;{{c|39}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6lpw7jjakpr7dbnlsb32g0p1s5xndp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/46</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60457</id>
    <revision>
      <id>227935</id>
      <parentid>167004</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227935</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="lwetoqtvh4s8uxpgptjsb3k0v2dw92t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਣਾ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਮੈਂ
ਤੁਹਾਡਾ ਅਪਰਾਧੀ ਕਰਾਰ ਪਾਵਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਆਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਓ।&quot;

{{gap}}&quot;ਖੌਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਬਾਬਤ ਉਥੋਂ ਪਤਾ ਕਢਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ
ਜ਼ਮਾਨਤ ਭੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ
ਗੱਲ ਮਲੂਮ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਚੋਰੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ
ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇਂਗਾ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹਵਾਲਾਤ ਵਿਚ
ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹਜ਼ੂਰ! ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਇਥੇ ਜਾਣੂੰ ਪਛਾਣੂੰ ਨਹੀਂ, ਆਪ ਜੋ ਮੁਨਾਸਬ
ਸਮਝੋ ਕਰੋ।&quot;

{{gap}}ਹਾਕਮ—(ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ) ਅੱਛਾ ਜਮਾਂਦਾਰ! ਇਸ ਨੂੰ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਨਾਲ
ਹਵਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਰਖੋ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ  ਦੇ ਹਾਕਿਮ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਵਾਨਾ ਲੈ
ਜਾਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਬਾਬਤ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਲਿਖ ਭੇਜੋ। 
{{dhr|3em}}
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|40}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lwetoqtvh4s8uxpgptjsb3k0v2dw92t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/47</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60458</id>
    <revision>
      <id>227936</id>
      <parentid>183006</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227936</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2953" sha1="dis4u6h39oijl867wdwetmzzkfh8bto" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|'''੭'''}}
{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਹਵਾਲਾਤ ਵਿਚ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੇ
ਹੀ ਇਕ ਮੁਸੀਬਤ ਵੱਡੀ ਭਾਰੀ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵਿਛੜ
ਗਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਪਰਵਾਰ ਡੁੱਬ ਮੋਇਆ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਬਚਿਆ।
ਇਹ ਜ਼ਖ਼ਮ ਅਜੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆਂ ਕਿ ਉਪਰੋਂ ਇਹ ਵਿਪਦਾ ਆਣ
ਪਈ। ਵਿਚਾਰੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਜਦ ਅਵੰਤੀ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਲੱਗਾ,
ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਿੱਟਾ ਪੂਣੀ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਕੀਰ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਜੋ
ਸਰਦਾਰਪੁਰ ਦਾ ਥਾਣੇਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਹੁਣ ਮੁਰੀਦ ਸੀ, ਆਪਣੇ
ਦੋਸਤ ਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਪਾਸੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੁੱਬ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਝੱਟ
ਕਿਨਾਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੋ ਪਿਆ, ਛੇਕੜ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲੱਭ 
ਹੀ ਪਈ। ਇਹ ਲਾਸ਼ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਈਂ
ਨੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਅੱਗ ਸਿਕਾਈ ਫੇਰ ਬ੍ਰਿਛ ਨਾਲ ਲਟਕਾ ਕੇ ਪਾਣੀ
ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਦਾ
ਬਹੁਤ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਾਸ
ਆਣ ਸੁੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉੱਪਰ ਦੱਸੀ ਚੋਰੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਗਿਆ।
ਕਿਸਮਤ ਬੜੀ ਵਿਚਿੱਤ੍ਰ ਹੈ। ਕਲ੍ਹ ਨੂੰ ਜੋ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹ ਭਿਖਾਰੀਆਂ
ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਬਦਤਰ ਹੈ।

{{gap}}ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਪਾਹੀ ਉਸ ਦਿਨ ਸਰਦਾਰਪੁਰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਚੁਕਾ  ਸੀ। ਸਰਦਾਰਪੁਰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿਰਫ ੨੦ ਕੋਹ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਸੀ। ਤੀਸਰੇ ਦਿਨ ਸਾਰੀ ਤਹਕੀਕਾਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਫੇਰ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਆਏ ਹੋਏ&lt;noinclude&gt;{{c|41}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dis4u6h39oijl867wdwetmzzkfh8bto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/48</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60459</id>
    <revision>
      <id>227937</id>
      <parentid>183008</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227937</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="naxqwpjxe7kqkjz5io87y8k5s9cmb6f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਗਵਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਵਾਹੀਆਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਹੋਣ
ਦੀ ਬਾਬਤ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਗਜ਼ ਭੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਚ
ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਹਾਕਮ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ :-

{{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ
ਵਸਾ ਕੇ ਖ਼ਾਹ-ਮਖ਼ਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਮੈਨੂੰ ਗਵਾਹਾਂ ਦੀਆਂ
ਗਵਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤਹਿਕੀਕਾਤ ਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਸ਼ਰੀਫ ਆਦਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਹੋਏ ਉਸ ਉਤੇ ਇਕ
ਭਾਰੀ ਵਿਪਤਾ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨਦੀ ਵਿਚ
ਡੁਬ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਭਾਈ
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ
ਅਕਾਰਣ ਤਕਲੀਫ਼ ਲਈ ਅਫਸੋਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਉਤੇ ੫੦੦)
ਜੁਰਮਾਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਾਹ-ਮਖ਼ਾਹ ਇਕ ਨਿਰ-ਅਪਰਾਧ ਆਦਮੀ
ਨੂੰ ਫਸਾ ਕੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ੫੦੦) ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ
ਖ਼ਰਚ ਲਈ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ।&quot;

{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨਿਆਂਕਾਰੀ ਅਫਸਰ ਦੇ ਇਸ ਨਿਆਂ
ਲਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ
ਮਿਲੇ ਗਿਲੇ ! ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਮਿੱਤਰ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਵੈਦ ਭੀ ਸਨ । ਸਾਰੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜੀਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ
ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ । ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ
ਰੁਪਈਏ ਨਾਲ ਖਰਚਣ ਲਈ ਲਿਆਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਕ
ਪਾਈ ਭੀ ਖਰਚਣੀ ਨਹੀਂ ਪਈ । ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਜੋ ਜੁਰਮਾਨੇ
ਦੇ ੫੦੦) ਮਿਲੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿਤੇ।
ਆਪ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕੌਡੀ ਭੀ ਅੰਗੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਫੇਰ ਮਿੱਤਰ ਨੇ
ਭਾਈ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਚੱਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਨਾਂ ਰੋ ਕੇ ਕਿਹਾ :-

{{gap}}&quot;ਭਰਾਵੋ ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਕਿਹੜਾ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂ ? ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ, ਪਿਆਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਆਤਮ ਸਰੂਪ ਬਾਲਕ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{c|42}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>naxqwpjxe7kqkjz5io87y8k5s9cmb6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/49</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60460</id>
    <revision>
      <id>228169</id>
      <parentid>183012</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228169</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3112" sha1="rcfprn9mbpaepe7yuj48zsba88ohe8h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਨਦੀ ਵਿਚ ਡੋਬ ਕੇ ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ? ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰਿਪਾ
ਹੈ ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਰੱਖ ਲਈ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ
ਹੀ ਛੱਡ ਜਾਓ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਕੀ ਕੀ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣੇ
ਲਿਖੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲੱਭਾਂਗਾ, ਭਈ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮਰ ਗਏ ਕਿ
ਮੇਰੇ ਵਾਂਗਣ ਕੋਈ ਬਚ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

{{gap}}ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰ–&quot;ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ! ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਆਪ ਬਹੁਤ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੇ
ਘਰ ਚਲੋ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਕੱਢਾਂਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਵਾਰੀ 
ਘਰ ਜ਼ਰੂਰ ਚਲੋ। 

&quot;ਭਰਾਵੋ! ਆਪ ਨੇ ਬਹੁਤ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ  ਇਥੇ ਆ ਕੇ
ਇਸ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪ ਦਾ ਇਹ ਉਪਕਾਰ  ਸਾਰੀ ਆਯੂ 
ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਾਂਗਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਅਤੇ ਆਪ ਘਰਾਂ ਨੂੰ
ਜਾਓ। ਮੈਂ ਅਭਾਗੋ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਸੇ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਜਾਓ। ਮੇਰਾ
ਇਸੇ ਵਿਚ ਹੀ ਭਲਾ ਹੈ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਭਾਈ ਹੁਰੀਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ
ਉਠੋ! ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ:–{{center|&lt;poem&gt;
&quot;ਭਾਈ ਜੀ! ਧੀਰਜ ਕਰੋ। ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ:
&quot;ਰਾਮ ਗਇਓ ਰਾਵਨ ਗਇਓ ਜਾਕਉ ਬਹੁ ਪਰਵਾਰ॥
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਥਿਰ ਕਿਛ ਨਹੀਂ ਸੁਪਨੇ ਜਿਉ ਸੰਸਾਰ॥&quot;&lt;/poem&gt;}}
ਹੋਰ ਵੇਖੋ:–
{{center|&lt;poem&gt;ਇਹੁ ਜਗ ਧੂਏ ਕਾ ਪਾਹਾਰ॥
ਤੈ ਸਾਚਾ ਮਾਨਿਆ ਕਿਹ ਬਿਚਾਰ॥&lt;/poem&gt;}}
ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਧਰੋ ਅਤੇ ਘਰ ਚਲੋ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਾਂਗੇ।&quot;

{{gap}}ਪਰ ਭਾਈ  ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਇਕੋ ਨੰਨਾ ਫੜਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ– &quot;ਭਰਾਵੋ! ਆਪ ਹੁਣ ਦਇਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਇਸੇ ਗੱਲ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਅਹਿਸਾਨ ਮੰਨਾਂਗਾ!&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|43}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rcfprn9mbpaepe7yuj48zsba88ohe8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/50</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60461</id>
    <revision>
      <id>227938</id>
      <parentid>183015</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227938</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1792" sha1="g91yuuwrs8f2jx777y4zbrcsdmcorui" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਲਾਚਾਰ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਭਾਈ
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਬਿਰਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਭਾਈ
ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ :-

{{gap}}“ਅੱਛਾ ਮਿੱਤਰ ਜੀ ! ਘਰ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ ਤਾਂ ਨਾ ਸਹੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਖ਼ਰਚ
ਆਪ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖ ਲਵੋ। ਪਰਦੇਸ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, 
ਇਹ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਈਏ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ਾਤਰ ਲਿਆਂਦੇ ਸਨ। ਸੋ ਇਹ ਆਪ
ਲਓ ਅਤੇ ਲੋੜ ਸਮੇਂ ਖ਼ਰਚ ਕਰੋ।'

{{gap}}&quot;ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ! ਅਗੇ ਤੁਸਾਂ ਥੋੜਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ
ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚੋਂ ਛੁਡਾਇਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ
ਇਹ ਉਪਕਾਰ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਹੈ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ
ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਖਿਮਾਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪ ਜਾਓ।'

{{gap}}ਲਾਚਾਰ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਮਿਲ ਗਿਲ ਕੇ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਮੁੜੇ।  ਭਾਈ ਸਜਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਠ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਕਪੜੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਲੈ ਲਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਆਲ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਬਿਨਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਸੀ।&lt;noinclude&gt;{{c|44}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g91yuuwrs8f2jx777y4zbrcsdmcorui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/51</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60462</id>
    <revision>
      <id>227939</id>
      <parentid>183084</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227939</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2812" sha1="8urhmjhkh9xmw1bac6s2wvckh8lzxn9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''੮'''}}}}

{{gap}}ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ
ਕਿਨਾਰੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤਕ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ ਹੈ
ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕੌਲ ਅਤੇ ਭੀਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਵੇਲਾ
ਹੈ, ਜੰਗਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੜਕੇ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਲੜਕੇ
ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਲੜਕਾ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਮਲੂਮ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰੰਗ ਦਾ ਗੋਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਉਤੋਂ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਕੇਸ ਹਨ। ਉਹ ਲੜਕਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ
ਉਹ ਕਿਸੇ ਰਿਖੀ ਦਾ ਲੜਕਾ ਹੈ। ਤੇੜ ਲੰਗੋਟੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਪੜਾ-ਸਰੀਰ
ਉਤੇ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਓਪਰਾ ਆਦਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੜਕੇ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਨੱਸਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:--

{{gap}}&quot;ਭਜੋ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਨੱਠੇ ਕਿਉਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?
ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਲੋਕ ਹੋ?&quot;

{{gap}}ਉਹ ਲੜਕੇ ਉਸ ਦੀ ਓਪਰੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣ ਕੇ ਹੋਰ ਭੀ ਡਰੇ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ
ਨੱਠਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਸ ਗੋਰੇ ਲੜਕੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਕੁਝ ਕੁਝ ਸਮਝੀ ਅਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲੀ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਠੋ ਨਹੀਂ। 
ਲੜਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ:--

{{gap}}&quot;ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹੋ?&quot;

{{gap}}ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਉਹ
ਗੈਰਾ ਲੜਕਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕੁਝ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:--

{{gap}}&quot;ਆਮ ਆਮ ਸੀਖ, ਆਮ ਦਾਦੀ ਮਿਲਾਈ?&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|45}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8urhmjhkh9xmw1bac6s2wvckh8lzxn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/52</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60463</id>
    <revision>
      <id>227940</id>
      <parentid>183087</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3866" sha1="6y9wdhjyxttz6hhitlpmfjzyr7u6m3x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਤਲਬ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕੱਢ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਲੜਕਾ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਸੰਬੰਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲੜਕੇ ਦੇ ‘ਸੀਖ' ਅਤੇ 'ਦਾਦੀ' ਸ਼ਬਦ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਇਹ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੜਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਫਸਿਆ ਹੈ । ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਨੀ ਯੋਗ ਨਾ ਠਾਣੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਕਰੀਬ ਢਾਈ ਕੁ ਮੀਲ ਤੱਕ ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੋਇਆ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਹੇਠ ਪਹੁੰਚਿਆ । ਇਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਗੁਫਾ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ! ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਉਹ ਭੀ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ । ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਗੰਦਾ ਮਾਸ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਵਾਰੀ ਡਰ ਭੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਨੱਠ ਜਾਣਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਅਜੇ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਕਾਲਾ ਭੂਤ ਹੱਥ ਵਿਚ ਡਾਂਗ ਲਈ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਰੋਲਾ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ । ਕਾਲੇ ਤਵੇਂ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪੀਲੇ ਪੀਲੇ ਦੰਦ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਡਰਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ । ਉਸ ਭੂਤ ਦੇ ਅੱਗੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣ ਦੀ ਉਸ ਵਿਚ ਜ਼ਰਾ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਤ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸਰੀਰ ਬੜਾ ਹੀ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਲੇ ਪੈਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਢੋਲ ਵਰਗਾ ਪੇਟ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਲਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਸ ਅੰਜਾਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਇਆਂ ਦੇਖ ਉਹ ਭੂਤ ਬਹੁਤ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਘੂਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਸਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਿਆ । ਭੂਤ ਨੇ ਨਵੇਂ ਆਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਆਖਿਆ । ਹਾਂ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਰੇ ਡਰ ਦੇ ਉਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ । ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਗੋਰੇ ਲੜਕੇ ਨੇ ਉਸ ਭੂਤ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਿਆ । ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਲਾ&lt;noinclude&gt;{{c|46}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6y9wdhjyxttz6hhitlpmfjzyr7u6m3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/53</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60466</id>
    <revision>
      <id>227941</id>
      <parentid>183090</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:39:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3527" sha1="osdl5kamlb6rdrkvznrekt37up2ass1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਰ ਭੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ । ਉਥੇ ਕਟੋਰਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਪਰੀਆਂ
ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ । ਬਾਹਰ ਵਾਂਗ ਅੰਦਰ ਭੀ ਕਈ ਥਾਈਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ
ਸਨ । ਗੁਫਾ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਦੇ ਪੰਜ ਸੱਤ ਚੁਲ੍ਹੇ ਬਣੇ
ਹੋਏ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੋਂ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਹਾਂਡੀਆਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ
ਵੱਡੀ ਭਾਰੀ ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੰਜ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਕੰਮ ਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ
ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ । ਜਿਹੜੇ ਬਾਲਕ ਹੁਣੇ ਬਾਹਰੋਂ ਖੇਡ ਕੁੱਦ ਕੇ ਆਏ ਸਨ,
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਪਾਸ ਬੈਠੇ ਸਨ । ਕੋਈ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਈ
ਖਾਣ ਨੂੰ ਮੰਗਦਾ ਸੀ । ਭੂਤ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਗੋਰੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗੁਫਾ
ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਥਾਣੀ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੈ
ਗਿਆ। ਪਰ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਫਰਕ ਸੀ। ਇਹ
ਗੁਫਾ ਬਹੁਤ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਸੀ । ਹੇਠਲੀ ਧਰਤੀ ਚੌਂਕੇ ਨਾਲ ਲਿਪੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਭਾਂਡੇ ਭਾਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉੱਜਲੋ ਸਨ। ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ
ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਘਰ ਹੈ । ਅੰਦਰ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਲੇਟੀ ਹੋਈ
ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਰੋੜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਢੇਰੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ।

{{gap}}ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਗੋਰੇ ਲੜਕੇ ਨੇ ਕਿਹਾ-&quot;ਦਾਦੀ, ਦਾਦੀ ਏਈ
ਮਿਲਾਈ !&quot;

{{gap}}ਉਸ ਲੜਕੇ ਦੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਕਿ
ਦਾਦੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ । ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਠ ਬੈਠੀ
ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ;

{{gap}}“ਕਿਉਂ ਭਾਈ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਅਤੇ ਏਥੇ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਆਇਆ ਹੈਂ ?&quot;

{{gap}}“ਮਾਈ ਜੀ ! ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਘਾਬਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ । ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਦਮ ਲੈਣ
ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਦਮ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਕਹੀ _&quot;ਮਾਈ ਜੀ ! ਮੈਂ ਇਕ ਫਕੀਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ .ਮੈਂ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਜ ਕੱਲ ਨਿਕਲਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਧਰ ਚਲਿਆ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਾਲੇ ਲੜਕੇ ਮੈਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਮਿਲੇ । ਇਹ ਗੋਰਾ ਮੁੰਡਾ ਵੀ ਨਾਲ ਸੀ ।&lt;noinclude&gt;{{c|47}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>osdl5kamlb6rdrkvznrekt37up2ass1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/54</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60467</id>
    <revision>
      <id>227942</id>
      <parentid>183092</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227942</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3892" sha1="6w3k4n0rlrkwd0edt3jatwedkt166ip" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਦੀ ਖਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਆਪ ਦੇ ਪਾਸ ਲੈ ਆਈ ਹੈ।

{{gap}}ਮਾਈ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਚੌਂਕ ਉਠੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ-
&quot;ਪੁਤ, ਤੈ ਇਕ ਬੇੜੀ ਦੋ ਡੁੱਬ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇਗੀ । ਭਲਾ ਇਹ ਤਾਂ
ਦਸ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਹੈਂ, ਮਾਈ ਜੀ ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੋ ?&quot;

{{gap}}ਬੁਢੀ-“ਆਹੋ, ਪੁੱਤ ! ਮੈਂ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਭਾਗੀ ਮਾਂ ਹਾਂ। ਹਾਇ !
ਮੈਂ ਪੁੱਤ ਨੂੰਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਜੀਆਂਗੀ ?&quot;

{{gap}}“ਪੁੱਤ ! ਮੇਰੀ ਕਥਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ । ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਬੇੜੀ ਪਹਾੜੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਨੂੰ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਲੜਕਾ (ਪੋਤੇ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ) ਮੇਰੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਆ ਲੁੱਕਿਆ । ਜਦ ਬੇੜੀ ਟਕਰਾ ਕੇ ਟੁੱਟ ਗਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਈ । ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ । ਉਹ ਡੁੱਬ ਗਏ ਕਿ ਬਚ ਰਹੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ ਇਹ ਲੜਕਾ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਤਖਤੋ ਨਾਲ ਚੰਬੜ ਗਏ ਸੀ, ਸੋ ਉਹ ਤਖ਼ਤਾ ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਏਥੇਆ ਲੱਗਾ । ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਸ਼ ਆਈ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ ਸੇਕ ਦਿੱਤਾ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖਾ ਜਾਣ ਦਾ ਹੀ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਅੰਨ ਜਲ ਜੋ ਅਜੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸਾਨੂੰ ਸੇਕ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਉਪਰੋਂ ਗੜ੍ਹ ਗੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਮੀਂਹ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਸਾਡੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਾਂਗਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿਖ਼ਾ ਉੱਪਰ ਪਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਭੁੰਨਿਆਂ । ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਾਡੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਅਪਰਵਾਨ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਨੂੰ ਭਲੇ ਲੋਕ ਸਮਝਿਆ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਉਥੋਂ ਮੌਢਿਆਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਘਰ ਲਿਆਏ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਅਸਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲਿਆ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੰਦ ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲ ਲੱਭ ਕੇ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਲੈ ਆਏ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਧਰੇ । ਭੁੱਖ ਦੇ ਮਾਰੇ ਆਂਦਰਾਂ ਬੈਠ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਧਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਖ਼ਾ ਗਏ&lt;noinclude&gt;{{c|48}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6w3k4n0rlrkwd0edt3jatwedkt166ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/55</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60468</id>
    <revision>
      <id>227943</id>
      <parentid>183094</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3264" sha1="2lhm6zrm4h9iy506lfhu5l5pnhnu8ge" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਬੱਸ ਓਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਹ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੰਦ ਮੂਲ ਲਿਆ ਦੇਂਦੇ 
ਹਨ। ਪੀਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪਾਸ ਵਾਲੇ ਝਰਨੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।

{{gap}}&quot;ਪੁੱਤਰ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਕੰਦਮੂਲਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇਹਾ
ਸੁਆਦ ਹੈ ਜੇਹਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਲੱਡੂ, ਜਲੇਬੀਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ
ਇਕ ਦਿਨ ਪੇਟ ਭਰ ਕੇ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਹੀ
ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੁਣ ਅਜੇਹੇ ਉੱਤਮ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਹਰ
ਵੇਲੇ ਨਿਰੋਗ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਫ਼ਕੀਰ-&quot;ਤੁਹਾਡੀ ਕਹਾਣੀ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
ਬੋਲੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲਈ?

{{gap}}ਬੁੱਢੀ—&quot;ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸੈਨਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੱਢਦੇ ਸਾਂ, ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸਮਝ ਪੈਂਦੀ ਗਈ। ਨਿੱਕਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਬੋਲ ਭੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਤਾਂ ਭੁਲਦਾ ਜਾਂ
ਰਿਹਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਫਕੀਰ—ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਦੇ ਹਨ?&quot;

{{gap}}ਬੁੱਢੀ-ਇਹ ਸਾਡਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਦੇ
ਹਨ, ਖਾਣ ਲਈ ਕੰਦ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦੀ ਛਾਲ ਸਾਡੇ
ਭੋਸ਼ਣ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਧਨਵਾਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੰਕਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲ
ਜਪਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।

{{gap}}ਫ਼ਕੀਰ—“ਚੰਗਾ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਚਲੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ
ਆਇਆ ਹਾਂ।”

{{gap}}ਬੁੱਢੀ-“ਪੁਤ੍ਰ ! ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਘਰ ਚੱਲ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂਗੇ? ਇਸ ਵਿਚਾਰੇ
ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋਣਗੇ।&quot; 

{{gap}}ਫਕੀਰ-&quot;ਮਾਈ! ਧੀਰਜ ਰੱਖ। ਪੁਤ ਤੇਰਾ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਨੂੰਹ ਭੀ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਫਜ਼ਲ ਨਾਲ ਕਿਧਰੇ ਰਾਜ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਕੋ ਅਬਾਦ ਕਰੋ, ਉਹ ਭੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਆ&lt;noinclude&gt;{{c|49}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2lhm6zrm4h9iy506lfhu5l5pnhnu8ge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/56</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60479</id>
    <revision>
      <id>227944</id>
      <parentid>183095</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227944</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3188" sha1="430f3kp7w4gbupfgqeu8uzs3hh0p41f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮਿਲਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਚਲੋਗੋ ਤਾਂ ਪੁਤ ਤੁਹਾਡਾ ਰੁਲਦਾ ਰਹਿ
ਜਾਵੇਗਾ। ਨਾਲੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੋਤਰਾ ਜੰਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਰਹਿ ਕੇ ਪੂਰਾ
ਜੰਗਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾI

{{gap}}ਬੁੱਢੀ-&quot;ਕੀ ਆਖਿਓ ਈ? ਮੇਰੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ
ਹੈ ? ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਕਿਥੇ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਦਸ਼ਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਦੱਸ?&quot;

{{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਦਾ
ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲੱਗਣਾ, ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਨਾ, ਫੇਰ
ਚੋਰੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿਚ ਫੜੇ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਫੇਰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋਣਾ ਆਦਿ
ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ, ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਸੁਣ ਕੇ ਅਨੰਦ ਮਗਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ
ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨੇਹ ਦੇ ਹੰਝੂ ਕਿਰਨ ਲੱਗੇ। ਨਿੱਕਾ ਭੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ
ਸੁਣ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗਾ। ਅੰਤ ਮਾਈਂ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ
ਉਸ ਜੰਗਲੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਸਮਝਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਭਾਈ
ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਘਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਜੰਗਲੀ ਨੇ ਗੁਫਾ ਦੇ ਬਾਹਰ
ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਕ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਜਾਂਗਲੀ ਲੋਕ ਕੱਠੇ
ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਲਾਲ
ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮਾਈ ਨੂੰ ਤਿਲਕ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪੈਰ ਚੁੰਮੇ। ਅੱਧ ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਜਦ
ਮਾਈ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਚੁਕੀ ਤਾਂ ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਨੇ ਮਾਈ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਨਿੱਕੇ
ਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਤੀਜੇ ਨੇ ਫਲ ਇਕ ਟੋਕਰੀ ਵਿਚ ਪਾ ਲਏ 
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀਆਂ ਨੇ ਉਥੋ
ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਮਾਈ ਅਤੇ ਨਿਕੇ
ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਘਾਟ ਉਪਰ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਬੇੜੀ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਰ
ਹੋਏ। ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|50}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>430f3kp7w4gbupfgqeu8uzs3hh0p41f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/57</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60506</id>
    <revision>
      <id>227945</id>
      <parentid>183098</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227945</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="8it3rkm5zbpc0a08d21v42u88lvsnot" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|'''੯'''}}
{{gap}}'ਅਰੇ ਭੈਯਾ, ਟੀਪੂ, ਲੱਕੜੀ ਬਹੁਤ ਆਵਤ ਵਾ। ਜਾ ਜਲਦੀ ਤੈਰ ਕੇ
ਪਕੜ ਕੇ ਲੇ ਆਵਾ।'

{{gap}}ਅਰੇ ਕਾ ਜਾਨੀ, ਕੋਉ ਔਰ ਬਲਾਇ ਹੋਇ। ਹਮ ਨਹੀਂ ਜਾਵੀ!'

{{gap}}'ਅਰੇ ਲਕੜੀ ਹੈ ਰੇ! ਜਲਦੀ ਕੋ ਜਾਉ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੋਊ ਔਰੇ ਪਕੜ
ਲੋਈ। ਹਮਰੇ ਚੋਟ ਲਾਗੀਲ, ਨਾਹਿ ਹੋਤ ਤੋਂ ਹਮਹੁ ਚਲੇ ਜਾਈਲ। ਜਾ
ਜਲਦੀ ਕੇ ਕੂਦ ਕੇ ਪਕੜ।'

{{gap}}ਇਕ ਡੋੰਗੀ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦੋ ਮਲਾਹ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਕ ਦਾ ਨਾਮ ਟੀਪੂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਬਿਦਰ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਉਪਰੋਕਤ
ਗੱਲ ਬਾਤ ਹੋਈ। ਟੀਪੂ ਝਟ ਤਾਰੀ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਪਰ
ਉਹ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}“ਅਰੇ ਬਿਦਰਵਾ! ਇਹ ਲੱਕੜੀ ਨਾਹੀ ਰੇ! ਏ ਤੇ ਏਕ ਮਿਹਰਾਰੂ ਕੀ
ਲਾਸ਼ ਹਾਈਲ। ਜਲਦੀ ਡੋਂਗੀ ਲੇ ਆਵ ਕਾ ਜਾਨੇ ਕੋਉ ਸਸੁਰ ਗੈਹਨਾ
ਵੈਹਨਾ ਮਿਲ ਜਾਈ।&quot;

{{gap}}ਟੀਪੂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਬਿਦਰ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਡੋਂਗੀ ਲੈ ਗਿਆ।
ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ  ਡੋਂਗੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲੈ
ਆਏ।  ਡੋਂਗੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜਦ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਲੇਜੇ ਉੱਤੇ ਹੱਥ
ਰਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬੋਲ ਉਠਿਆ:-

{{gap}}&quot;ਅਰੇ ਆ ਮਾਂ ਜੀਵ ਹੈ ਰੇ ਜੀਵ ਹੈ ਰੇ ਜੀਵ ਹੈ! ਜਲਦੀ ਨੇ ਆਗ ਸੁਲਗਾਵ।&quot;

{{gap}}ਝੱਟ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੇਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾੜੀ ਚਲਦੀ&lt;noinclude&gt;{{c|51}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8it3rkm5zbpc0a08d21v42u88lvsnot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/58</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60507</id>
    <revision>
      <id>227946</id>
      <parentid>183132</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227946</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3075" sha1="juo01wsaxzuytebhh90u0wwiefp16d8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮਾਲੂਮ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਛ ਨਾਲ ਪੁੱਠੀ ਲਟਕਾ ਕੇ ਪੇਟ ਦਾ ਸਾਰਾ
ਪਾਣੀ ਮੂੰਹ ਥਾਣੀਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਤਾਰ ਕੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਸੇਕ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਵਾਰੀ ਸੇਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ
ਗਈਆਂ। ਏਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ।

{{gap}}ਉਸ ਦਾ ਗੈਹਣਾ-ਗੱਟਾ ਲਾਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ
ਸੀ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਪੁਛਿਆ:-

{{gap}}&quot;ਤੁਮ ਕੌਨ ਜਾਤ ਹੋਤਾ?&quot;

{{gap}}&quot;ਭਰਾਵੋ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਗਰਮ ਕੱਪੜਾ ਦੇਵੇ ਮੈਨੂੰ ਠੰਢ
ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਜਾਤ ਹਾਂ? ਮੈਨੂੰ
ਸਰਦੀ ਬਹੁਤ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ।

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕ
ਆਪਣੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕੰਬਲ ਦੇ ਕੇ ਲਿਟਾ
ਦਿਤਾ। ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਆਰਾਮ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ
ਅਤੇ ਉਹ ਉਠ ਬੈਠੀ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਮਲਾਹ ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ
ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੋਟੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ! ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲਈ ਦਿਤੀ। ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਸੀ, ਪਰ ਭੁਖ ਬਹੁਤ ਲੱਗੀ
ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਈ। ਜਦ ਉਹ ਕੁਝ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋਈ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਲਾਹਾਂ ਨੇ ਫੇਰ
ਪਛਿਆ:-

{{gap}}“ਕਾਹੋ ਰਾਨੀ, ਤੁਮ ਕੌਨ ਜਾਤ ਹੋਤ?&quot;

{{gap}}&quot;ਭਰਾਵੋ! ਮੈਂ ਇਕ ਸਿੱਖਣੀ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਤੁਮ ਕਾ ਨਦੀ ਮਾਂ ਕੌਨੇ ਡੋਬਿਨ?&quot;

{{gap}}&quot;ਭਰਾਵੋ! ਮੈਨੂੰ ਨਦੀ ਵਿਚ ਡੋਬਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਂ  ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ, ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ, ਸੱਸ ਅਤੇ ਇਕ ਬਾਲਕ ਅਸੀਂ ਚਾਰ ਜਣੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤ੍ਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇੜੀ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੇ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ&lt;noinclude&gt;{{c|52}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>juo01wsaxzuytebhh90u0wwiefp16d8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/59</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60508</id>
    <revision>
      <id>227947</id>
      <parentid>183137</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227947</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1017" sha1="jshb6ufhkva4x4jau5ko07zn6y20nkw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਕਿ ਸਾਡੀ ਬੇੜੀ ਰੁੜ੍ਹ ਚਲੀ ਖੜਗਪੁਰ ਦੇ ਪਾਸ
ਵਾਲੀ ਪਹਾੜੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਈ ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਆਂ
ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਗਏ। ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੁਹਾਡਾ 
ਭਲਾ ਕਰੇ, ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵ ਦਾਨ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਿਤਾ 
ਸਮਾਨ ਹੋ!&quot;ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਰੋ ਪਈ।

{{gap}}&quot;ਤੁਮ ਰੋਬੇ ਕਾਹੇ ਲਾਗ ? ਨਾਂ ਰਾਣੀ ਤੁਮ ਰੋਵੇਂ ਨਾਹੀਂ। ਹਮ ਤੁਮ ਕਾਂ
ਖੈਬੇ ਕੋ ਦੇਈ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਰਨ ਕਾ ਦੇਈਂ। ਤੁਮ ਰੋਵੋ ਨਾਹਿ।&quot;

{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|53}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jshb6ufhkva4x4jau5ko07zn6y20nkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/60</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60510</id>
    <revision>
      <id>227948</id>
      <parentid>183154</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227948</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2880" sha1="f2wdd1n3znp3ittlgolx3snxs8njoz1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੦'''}}}}
{{gap}} ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮਲਾਹਾਂ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕਈ ਦਿਨ ਲੰਘ
ਗਏ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਲਾਹਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾ ਦਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਕਰ ਕੇ ਸਮਝਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਬਦ ਹੋ ਗਈ। ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਬਿਦਰ ਮਲਾਹ
ਕਿਧਰੇ  ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟੀਪੂ ਇਕੱਲਾ ਘਰ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ
ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਡੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ
ਨੱਚਣ ਲੱਗਾ। ਨੱਚਦਿਆਂ ਨੱਚਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}&quot;ਦੋਖ, ਏ ਰਾਨੀ! ਹਮ ਤੁਮਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕੈਸੇ ਜੀਵ ਦੀਨ? ਤੁਮ ਕਾ ਨਦੀ
ਮੇਂ ਜਾਇਕੇ ਪਕੜਿਨ ਔਰ ਬਾਹਰਲੇ ਆਈਨ! ਮਿਹਨਤ ਮਜੂਰੀ ਕਰ ਕੇ
ਤੁਮਕਾ ਖਿਲਾਇਨ ਪਿਲਾਇਨ ਔਰ ਅੱਛਾ ਕੀਨ। ਅਬ ਹਮ ਕਾ ਤੁਮ ਅਪਨੋ 
ਆਦਮੀ ਕਰਿ ਕੋ ਸਮਿਝ ਔਰ ਹਮ ਤੁਮ ਕਾ ਮਿਹਰਾਰੂ ਕੈਕੇ ਮਾਨੀ।
ਭਲਾ ਰਾਨੀ! ਹਮ ਤੁਮ ਕਾ ਰਾਜੀ ਰਾਖੀ। ਤੁਮ ਕਾ ਚਾਂਦੀ ਕਰ ਗੈਹਨਾ ਹੂ 
ਬਨਵਾਇ ਦੇਈ, ਔਰ ਹੂ ਜੋਨ ਤੁਮ ਕਹਿਬੋ ਜੋ ਕਰਿ ਦੇਈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਟੀਪੂ ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਔਰ ਪਿਤਾ ਕੇ ਸਾਮਾਨ ਹੋ । ਬੇਸ਼ੱਕ! ਤੁਮ ਨੋ
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਏ ਹੈਂ। ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਮਾਰਾ ਉਪਕਾਰ ਜਨਮ ਭਰ ਨਹੀਂ ਭੁਲ
ਸਕਤੀ ਪਰ ਐਸੀ ਬਾਤ ਤੁਮ ਮੂੰਹ ਸੋ ਮਤ ਨਿਕਾਲੋ। ਖ਼ਬਰਦਾਰ! ਆਜ
ਸੇ ਪੀਛ ਮੁਝ ਕੋ ਐਸੀ ਬਾਤ ਫਿਰ ਮਤ ਕਹਿਨਾ, ਮੁਝ ਕੋ ਤੁਮਾਰਾ ਚਾਂਦੀ ਕਾ
ਗੇਹਨਾ ਵੈਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਏ। ਮੈਂ ਤੁਮਾਰੀ ਬੇਹਨੀ ਹੁੰ।&quot;

{{gap}}“ਅਰ ਕਾ ਕਾਹਿਤ! ਹਮ ਤੋਂਹਾਰ ਏਕੋ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਮਾਨੀ। ਜੌਨ ਹਮ ਕਹਿਤ ਤੋਂਨ ਤੁਮਕਾ ਕਰਬੋ ਪਰੀ। ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਾਨੀ ਤੇ ਤੁਹਿਕਾ ਹਮ ਮਾਰ ਡਾਲੀ, ਜਿਯਤ ਨਹੀਂ ਰਾਖੀ।”&lt;noinclude&gt;{{c|54}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f2wdd1n3znp3ittlgolx3snxs8njoz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/61</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60512</id>
    <revision>
      <id>227949</id>
      <parentid>183157</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T12:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227949</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="j2frltd99ft57hnhgfj1ikvi5n16mqf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਤੁਮਾਰੇ ਮਾਰਨੇ ਸੇ ਨਹੀਂ ਡਰਤੀ। ਮੈਂ ਤੁਮ ਜੈਸੇ ਕਈ ਆਦਮੀ
ਮੁਕਾਊ । ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਊਂਗੀ, ਪਰ ਅਪਨੇ ਕੋ ਹਾਥ ਨਹੀਂ ਲਗਨੇ ਦੂੰਗੀ।&quot;

{{gap}}“ਮੋਰ ਕਹਾ ਨਹੀਂ ਮਾਨੀ, ਤੌ ਹਮ ਜਰੂਰੇ ਮਾਰ ਡਾਲੀ। ਬੋਲ ਮਨਿਹ
ਕਿ ਨਹੀਂ?” ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਬਾਹਾਂ
ਪਾਣ ਨੂੰ ਪਸਾਰੀਆਂ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਕ ਅਜੇਹਾ ਧੱਕਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ
ਟੀਪੂ ਰਾਮ ਦੂਰ ਜਾ ਡਿੱਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇਕ ਡੰਡਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਲਾ
ਦਿੱਤੇ। ਵਿਚਾਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ। ਪਾਸ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਜੋ ਹਾਲ ਦੁਹਾਈ ਪਾਵੇ। ਅਜੋਹੇ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸਿਵਾਇ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਰਖਿਅਕ ਨਾ ਸਮਝਿਆ। ਸੋ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

{{gap}}&quot;ਹੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ! ਹੇ ਘਟ ਘਟ ਦੇ ਵਾਸੀ! ਹੇ ਦੀਨ ਦਿਆਲੂ!
ਮੇਰੀ ਰਖਿਆ ਕਰੋ!! ਇਹ ਪਾਪੀ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਤਿ ਸ਼ੀਲ ਨਸ਼ਟ
ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਮੱਤ ਬਖ਼ਸੋਂ! ਹੇ 
ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਛੇਤੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕਰ
ਬੈਠੇ। ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਚਾਰ
ਫੁਰਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਖਿੜ ਖਿੜ ਹੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇਹ
ਹਾਸੀ ਬਨਾਉਟੀ ਸੀ, ਪਰ ਭੌਂਦੂ ਟੀਪੂ ਰਾਮ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਹੁਣ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਬੱਸ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪਾਰਾਵਾਰ ਨ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਖ਼ਰਮਸਤੀ ਵਿੱਚ
ਆ ਕੇ ਨੱਚਣ ਟੱਪਣ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਖ਼ੂਬ ਹੱਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ
ਉਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਮੂਰਖ ਦੇ ਅਜੇਹੇ ਚੋਂਜ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ
ਹੁਣ ਹੱਸੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਟੀਪੂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਹਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕੁਝ
ਮਤਲਬ ਨ ਜਾਣ ਸੱਕਿਆ।

{{gap}}ਉਹ ਬੋਲੀ, &quot;ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਮਾਰੀ ਬਾਤ ਸੋਚਤੀ  ਹੂੰ,  ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਸਭ&lt;noinclude&gt;{{c|55}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j2frltd99ft57hnhgfj1ikvi5n16mqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/62</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60513</id>
    <revision>
      <id>227970</id>
      <parentid>183158</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227970</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3590" sha1="bznr1lemtcj3kirz2vgokj5taaicuxg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸੰਬੰਧੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂ ਗਏ । ਅਬ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਮੇਂ ਮੇਰਾ ਕੌਨ ਹੈ? ਪਰ
ਆਜ ਕਾ ਦਿਨ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ । ਕੱਲ੍ਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਚੰਗਾ ਕਰੇਗਾ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਮਲਾਹ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ
ਭਈ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਸਹੀ। ਉਹ ਰਾਤ ਉਸ ਨੇ ਤਾਰੇ ਗਿਣਦੇ ਗਿਣਦੇ ਕੱਟੀ।
ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਫੇਰ ਉਸ ਨੋ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ
ਕਿਹਾ, ਸ਼ਾਮ ਤਾਂ ਹੋ ਲੈਣ ਦੇਹ। ਸ਼ਾਮ ਭੀ ਹੋਈ। ਫੇਰ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਬੇਨਤੀ
ਕੀਤੀ। ਤਦ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਾ ਕੇ ਦੋ ਤਿੰਨ
ਬੋਤਲਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਲੈ ਆ। ਟੀਪੂ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ । ਭੱਜਾ ਭੱਜਾ
ਸ਼ਰਾਬ ਲੈਣ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਨੱਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹਿਆ,
ਪਰ ਫੇਰ ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਟੀਪੂ ਨੇ ਚੰਡਾਲਾਬਾਦ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਉਥੋਂ
ਪੂਰਾ ਦੇ ਕੋਹ ਸੀ, ਸਰਾਬ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੋਤਲਾਂ ਲਈਆਂ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕਲਾਲ
ਪਾਸੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੋਤਲਾਂ ਲਈਆਂ ਤਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ
ਲਾਲਾਂ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਸੋ  ਇਕ ਬੋਤਲ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਬੈਠਿਆਂ ਬੈਠਿਆਂ
ਗਟ ਗਟ ਪੀ ਲਈ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਬੋਤਲਾਂ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰਿਆ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਫੇਰ
ਦਿਲ ਕੀਤਾ, ਫੇਰ ਇਕ ਬੋਤਲ ਖੋਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਦਾ ਸੁਆਦ
ਲੈਂਦਾ ਆਇਆ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਤਕ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ ਖਾਲੀ
ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਲੈ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਭਾਵੇਂ
ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ
ਥਥਲਾ ਗਈ ਸੀ ਫੇਰ ਭੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਾਪ
ਵਾਸ਼ਨਾ ਬੁਝੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਭੀ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ
ਥਥਲਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ :-

{{gap}}ਲੇਉ ਰਾਨੀ ! ਹਮ ਤੋਹਾਰ ਕਹਿਨੇ ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆਈਲ। ਅਬ ਤੋਹੂ
ਪੀਯੋ ਔਰ ਹਮਕਾ ਭੀ ਪਿਆਬ। ਅਬ ਹਮਾਰ ਤੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮ ਕਾਹੋ ਕੀ?&quot;

{{gap}}“ਅੱਛਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਅਰਾਮ ਕਰ ਲੋਊ। ਬਹੁਤ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਹੋ, ਥੱਕ ਗਏ
ਹੋਵੋਗੇ । ਹੁਣ ਕੀ ਡਰ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਹੀ ਹੈ ਨਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਅਬ ਦੇਰੀ ਮਤੀ ਕਰੇਂ। ਹਮਾਰ ਜੀਅਰਾ ਨਿਕਸਤ ਜਾਤ। ਜਲਦੀ&lt;noinclude&gt;{{c|56}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bznr1lemtcj3kirz2vgokj5taaicuxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/63</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60514</id>
    <revision>
      <id>227971</id>
      <parentid>183161</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227971</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3130" sha1="paxfibv9t5sk4gtepknmqi0gqvdljwb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਲਿਆ ਕੇ ਪਿਆਬ। ਅਬ ਕਹੋ ਦੇਰੀ ਕਰਤ ਹੋ?&quot;

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਛੋਹਣੀ ਤਾਂ ਕਿਧਰੋਂ ਰਹੀ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ
ਦੇਖੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸਤੀਤ੍ਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ
ਛੋਹਣੀ ਹੀ ਪਈ। ਉਸ ਨੇ ਬੋਤਲ ਖੋਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਇਕ ਕਟੋਰਾ ਲਬਾਲਬ ਮਲਾਹ
ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਬਦਬੋ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਚਾਰੀ ਘਬਰਾ ਗਈ,
ਪਰ ਕੀ ਕਰਦੀ। ਆਪਣਾ ਪਿੱਛਾ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਸ਼ਨਾ
ਸਹਾਰਨੀ ਪਈ। ਜਦ ਪਹਿਲਾ ਕਟੋਰਾ ਉਹ ਗਟ ਗਟ ਪੀ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ
ਦੂਜਾ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਭੀ ਉਸ ਨੇ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ ਰੱਖ  ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਨੇ ਦੂਜੀ ਬੋਤਲ ਖੋਲ੍ਹੀ। ਤੀਜਾ ਕਟੋਰਾ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾਇਆ।
ਉਹ ਤੀਜਾ ਕਟੋਰਾ ਪੀਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਲੇਟਦਾ ਗਿਆ।
ਸਰੀਰ ਉਸ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਢਾਲ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਫੇਰ ਭੀ ਉਸ ਨੇ ਥਥਲਾਂਦੀ
ਹੋਈ ਜੀਭ ਨਾਲ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}‘ਲਾ-ਲਾ-ਔ—ਰ _ਲਾ
 
{{gap}}‘ਅਬ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।'

{{gap}}'ਵੇ-ਹੂ-ਹਮਕਾ-ਪਿਆਇਦੇ-ਰੀ।'

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਹੋਰ ਭੀ ਇਕ ਕਟੋਰਾ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲਾ
ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀ ਗਿਆ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਤਾ ਛਪਲ ਛਪਲ ਕਰ ਕੇ
ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਸੁਧ  ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ
ਕੌਰ ਉਠ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ—ਵਾਹਿਗਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ
ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਪਾਪੀ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬਚਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਸੋ ਹੁਣ ਇੱਥੋਂ
ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਮੈਂ ਦੌੜ ਜਾਵਾਂ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਥੋਂ ਨਦੀ
ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੌੜ ਪਈ। 

{{gap}}ਰਾਤ ਦਾ ਯਾਰਾਂ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਸਭ ਲੋਕ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿਚ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ। ਪਰ ਮੁਸੀਬਤ ਦੀ ਮਾਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਲਈ ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਹੀ ਮੌਕਾ ਸੀ! ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮੀਲ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕੋ-ਸਾਹੇ ਦੌੜੀ ਗਈ।&lt;noinclude&gt;{{c|57}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>paxfibv9t5sk4gtepknmqi0gqvdljwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/64</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60516</id>
    <revision>
      <id>227972</id>
      <parentid>183322</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227972</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1284" sha1="kb8tnekx3veoejubxpefvoqbtodvhnw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਫਿਰ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਆਰਾਮ ਲਈ ਰੁਕੀ-ਪਰ ਡਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਕਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਸੋਲਾਂ ਮੀਲ ਤਹਿ ਕਰ ਗਈ । ਪਰੰਤੂ ਥਕੇਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਢਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਹੁਣ ਪਹੁਂ ਵੀ ਫ਼ੁਟ ਪਈ ਸੀ। ਰਾਹ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ । ਸਵੇਰ ਦਾ ਵੇਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਹੁਣ ਸੋਚਿਆਂ ਕਿ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੀ ਦਿਨ ਕੱਟਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ । ਨਾ ਜਾਣੀਏਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮੈਂ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਵਿਪਦਾ ਆ ਜਾਵੇ । ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕ ਬੜੇ ਭਾਰੇ ਬੋਹੜ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਬੈਠੀ, ਪਰ ਮਾਰੇ ਥਕੇਵੇਂ ਦੇ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਬੈਠਿਆ ਨਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਲੇਟ ਗਈ । ਲੇਟਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|58}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kb8tnekx3veoejubxpefvoqbtodvhnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/65</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60517</id>
    <revision>
      <id>227973</id>
      <parentid>183324</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227973</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3024" sha1="haqhflmp2cpf1dk94jnmw8kwdz04se3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੧'''}}}}
{{gap}} ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ, ਧੁੱਪ ਖ਼ੂਬ ਨਿਕਲ ਆਈ ਹੈ, ਕਰੀਬ ਅੱਠ ਵਜੇ ਦਾ
ਵੇਲਾ ਹੈ । ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸਰਦਾਰ ਘੋੜੇ ਉੱਪਰ ਸਵਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆ
ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ।ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਬੋਹੜ ਹੇਠ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਉਥੇ ਠਹਿਰ ਗਿਆ
ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ । ਸਰਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੇਖਣ ਲਈ ਘੋੜੇ ਉੱਤੋਂ ਉਤਰ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਘੋੜਾ ਇਕ ਬ੍ਰਿਛ ਨਾਲ
ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤਾ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦੱਬੇ ਪੈਰੀਂ ਉਸ ਬੋਹੜ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਪਾਸ ਜਾ ਖੜਾ
ਹੋਇਆ । ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ
ਟਿਕਾਣੇ ਆਇਆ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ
ਕੋਈ ਡਾਕੂ ਨਾ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।

{{gap}}ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਚੌੰਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਕਾਲਾ ਨਾਗ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਡੰਗ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਝੱਟ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੌਕ ਨਾਲ ਅੜਾ ਕੇ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਪਿਸਤੌਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਂ ਰੱਖਿਆ । ਪਿਸਤੌਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਠ ਬੈਠੀ । ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ! ਉਹ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਅੱਗੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ ਦੀ ਖ਼ੈਰ ਮੰਗਣ ਲੱਗੀ । ਉਹਨਾਂ ਦੀ  ਰਖਿਆ ਹਿਤ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀ : ਹੈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ, ਆਪਣੀ ਮਿਹਰ ਕਰ ! ਅਹੁ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ? ਕੋਈ ਸੱਪ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੈਂ ! ਇਸ ਦੀ ਘਸੀਟ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਹੋ ਕੇ ਗਈ ਹੈ। ਹੈਂ ! ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਡੰਗਣ ਆਇਆ ਸੀ ? ਜ਼ਰੂਰ ਮੈਨੂੰ ਡੰਗਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ&lt;noinclude&gt;{{c|59}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>haqhflmp2cpf1dk94jnmw8kwdz04se3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/66</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60518</id>
    <revision>
      <id>227974</id>
      <parentid>183325</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227974</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3604" sha1="ow8b37tpqahma4dl826ewlv1ioiqn7g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਮੇਰੀ
ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰ ਉਹ ਕੋਈ ਦਿਆਲੂ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ
ਇਹ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਆਦਮੀ ਗਿਆ ਕਿਧਰ? ਉਸ ਦਾ ਘੋੜਾ
ਭੀ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ! ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕ
ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦੇਂਦਾ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੋਜ਼ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੀ
ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਭੇਜਿਆ ਉਹ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਕਿਥੇ ਗਿਆ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ
ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ? ਕਿਉਂ ਭਾਈ ਤੇਰਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ? ਕਿਉਂ ਭਾਈ
ਸਾਮ੍ਹਣੇ  ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ?&quot;

{{gap}}ਜਦੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ
ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਆਇਆ ਅਤੇ &quot;ਭੈਣ ਜੀ! ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ&quot;
ਆਖ ਕੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਜ਼ਰ ਕਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

{{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਬੋਲਿਆ:-‘ਭੈਣ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਡਰੋ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਹੀ
ਇਸ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ। ਦੱਸੋ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਹੁਕਮ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਘਰਾਣੇ
ਦੇ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਆ ਗਏ?

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਮਾਈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ
ਮੂਹੋ &quot;ਭੈਣ&quot; ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਧੀਰਜਵਾਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ
ਭਰਾ ਹੀ ਸਮਝ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, &quot;ਭਰਾ ਜੀ! ਕੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਇਕ
ਨਿਕਰਮਣ ਵਿਪਦਾ ਦੀ ਮਾਰੀ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਣ ਲਈ ਇਸ
ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆ ਨਿਕਲੀ ਹਾਂ। ਆਪ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਕਿਥੇ
ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਭੈਣ ਜੀ! ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਬਹਾਦਰਪੁਰ ਪਿੰਡ
ਜੋ ਸਾਡੀ ਜਾਗੀਰ ਹੈ; ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਕਲ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ
ਉਪੱਦਰ ਮਚਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੌਫੇਰੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਫ਼ਤੂਰ
ਪਾ ਰਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਫੇਰਾ ਮਾਰਦਾ
ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਡਾਕੂ ਨਾ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹੋਣ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਸਾਡੀ ਜਗੀਰ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਭਰਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ&lt;noinclude&gt;{{c|60}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ow8b37tpqahma4dl826ewlv1ioiqn7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/67</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60519</id>
    <revision>
      <id>227975</id>
      <parentid>183327</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227975</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="534lv4aw67tu5nkz1sosfrcn70yq5qb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸ ਕੇ
ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਓ।&quot;

{{gap}}&quot;ਭੈਣ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਅਸੀਂ ਇਕ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ
ਹਾਂ। ਸੋ ਮੇਰਾ ਘਰ ਤੁਹਾਡਾ ਘਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ
ਚੱਲੋ ਅਤੇ ਅਰਾਮ ਕਰੋ; ਫੇਰ ਜਿਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋਗੇ ਉਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਂ ਖੁਚਾ
ਦਿਆਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਹੋਣ
ਦਿਆਂਗਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਭੈਣ ਕਰਕੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ
ਸਾਡੀ ਇਕ ਭੈਣ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸੱਦ
ਲਿਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਫੇਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ
ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਰਕੇ ਰਖੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੈ।''

{{gap}}&quot;ਭਰਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਚਨਾਂ ਉਤੇ ਮੈਨੂੰ
ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਨਿਸਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਭਾਗਣ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨਿਰਜਨ
ਬਨ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਖਾਵੇਗਾ ਤਾਂ
ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਤਾਂ ਭਰੇਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁਤਰ ਬਿਨਾਂ ਜੀਉ ਕੇ ਕੀ
ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ?&quot;

{{gap}}&quot;ਭੈਣ ਜੀ! ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦਸੋਂਗੇ ਤਾਂ ਵਸ ਲੱਗਦੇ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ
ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਪੁਤਰ ਦੀ ਖੋਜ
ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਚਲੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਚਲ ਨਹੀਂ
ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ!&quot;

{{gap}}ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਰਲ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਕੁਝ ਧੀਰਜ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਆਰੰਭੀ।

{{gap}}&quot;ਭਰਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਅਭਾਗਣ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਭਾਰੀ ਵਿਪਦਾ ਪੈ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪਵੰਤੀ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹੈ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|61}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>534lv4aw67tu5nkz1sosfrcn70yq5qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/68</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60520</id>
    <revision>
      <id>227976</id>
      <parentid>183377</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227976</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3837" sha1="cywcelyx4z9yksavdfr7f6p2lvjctjg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਸਾਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਜਿਹੜੇ ਜਿਹੜੇ
ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਪਿਛੋ ਭੋਗਣੇ ਪਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਹੰਕਾਰ
ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਮੈਂ ਅੱਜ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖੀ ਹਾਂ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਚ
ਮੈਂ ਇਕ ਕੋਹ ਭੀ ਪੈਂਡਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
ਕਿੰਨਾ ਪੈਂਡਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਛਾਲੇ ਪੈ ਗਏ ਹਨ। ਭੁੱਖ ਦੇ
ਮਾਰੇ ਆਂਦਰਾਂ ਬੋਲ ਰਹੀਆ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਜਾਣ।
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਦੁੱਖਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ
ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।&quot;

{{gap}}'ਭੈਣ ਜੀ! ਤੁਹਾਡਾ ਕਹਿਣਾ ਅੱਖਰ ਅੱਖਰ ਸਤਿ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਸਮਾਂ
ਹੀ ਐਸਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਦੀ ਕਥਨੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਰਹਿਣੀ
ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਕੀ ਹੋਇਆ, ਸੌ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਰਹਿਤਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਾਖੀ ਹੈ,ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਸ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਭੈਣ ਆਖ
ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਾ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਮੂੰਹ ਕਪਟ-ਰੂਪੀ ਕਾਲਖ ਨਹੀਂ
ਮਲੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਥੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਵਿਪਦਾ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ
ਫੇਰ ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ।ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੋ, ਮੈਂ
ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵਿਸਾਹਘਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ
ਸਿੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੌਣ ਹੈ? ਸਿੱਖ ਉਹ ਹੈ ਜੋ &quot;ਦੇਖ ਪਰਾਈਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਮਾਵਾਂ
ਧੀਆਂ ਭੈਣਾ ਜਾਣੈ।” ਸਿੱਖ ਉਹ ਹੈ ਜੋ &quot;ਪਰ ਨਾਰੀ ਦੇ ਨੇੜਿ ਨ ਜਾਵੇ&quot; ਸਿਖ
ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਗੁਰਵਾਕ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਵਧਾਨ
ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ &quot;ਪਰ ਧਨ ਪਾਹਨ ਤੁਲ ਤ੍ਰਿਯਾਾ ਪਰ ਮਾਤ ਹਮਾਰੈ।&quot; ਸੋ ਭੈਣ ਜੀ!
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾਸ ਉਤੇ ਕੁਝਕੁ ਨਿਸਚਾ ਰੱਖ ਕੇ ਘਰ ਚਲੋ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸੇਵਾ ਲਓ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਪਾਪ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਜਿਧਰ ਮਰਜ਼ੀ ਆਵੇ
ਚਲੇ ਜਾਣਾ।&quot;

{{gap}}“ਅੱਛਾ ਭਰਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸਚਾ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤ&lt;noinclude&gt;{{c|62}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cywcelyx4z9yksavdfr7f6p2lvjctjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/69</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60521</id>
    <revision>
      <id>227977</id>
      <parentid>183381</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227977</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3427" sha1="37pce135zkdeqrxog5tjzojxz7s9pm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਰੱਖੇਗਾ। ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਵਰਤਾਉਂ
ਕਰੋਗੇ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਸਿੱਖ ਬਣੋਗੇ ।&quot;

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਪੁਰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਖੋਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਲੈ ਆਏ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੋੜੇ
ਉਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਆਪ ਲਗਾਮ ਫੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਹੋ ਤੁਰੇ। ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ
ਭੈਣ ਨੂੰ ਉਤਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਪਾਸ ਲੈ ਗਿਆ।

{{gap}}&quot;ਮਾਂ ਜੀ! ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ। ਲਓ ਇਸ ਨੂੰ ਫੜੋ
ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿਓ।

{{gap}}ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਦੀ
ਬੈਠੀ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਠ ਖੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ
ਨਿਗੈ ਪੂਰੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੋ ਮੁਹਾਂਦਰੇ ਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਘੁਟ ਕੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਇਆ
ਅਤੇ ਰੋ ਪਈ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਚੁਪ ਕਰਾਇਆ।
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—‘ਮਾਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੋਂਕ ਨਾ ਕਰੋ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇਹੋ ਹਾਲ
ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਧੀਏ! ਤੂੰ ਸੱਚ ਆਖਦੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਮਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ
ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਭ ਬਿਰਥਾ। ਹੂਬਹੂ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੀ ਅਤੇ
ਤੇਰੇ ਜੋਡੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਮੇਰੀ ਇਕ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ
ਪਾਲਿਆ ਪੋਸਿਆ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ! ਅੱਜ ਦੋ ਵਰ੍ਹੇ
ਹੋਏ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਈ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ
ਜੋ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆ ਗਈ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਾਂਗੀ। ਮੈਂ
ਤੇਰਾ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿਆਹ ਭੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ।&quot;

{{gap}}ਮਾਈ ਦੀ ਛੇਕੜਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਬਹੁਤ ਮੁਸਕਰਾਈ। ਉਸ ਨੇ
ਕਿਹਾ—“ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਏਸ ਗੱਲ ਦਾ ਫਿਕਰ
ਨਾ ਕਰੋ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਮਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ-&quot;ਧੀਏ! ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੂੰ ਇਥੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਈ ਹੈ?&quot; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ-ਦਮ&lt;noinclude&gt;{{c|63}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>37pce135zkdeqrxog5tjzojxz7s9pm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/70</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60522</id>
    <revision>
      <id>227978</id>
      <parentid>183382</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227978</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3324" sha1="23eiezml1l3rr6aqte9ebzjfj6m0b81" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲਾ ਦਿਤੀ। 

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਮਾਈ ਦੀ ਉਤਕੰਠਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ
ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਫੇਰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਉਹ ਘਰ ਲੈ ਆਏ ਸਭ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਈ ਸੁਖਦੇਵ
ਕੌਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨੂੰਹ ਤੇਜ ਕੌਰ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧੀਰਜ ਦਿਤਾ।
ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਲੜਕੇ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਭੀ  ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਆ ਭੂਆ ਆਖ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲਗੇ।

{{gap}}ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ
ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਪੁਤ੍ਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲੱਗੀ ਹੋਈ
ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਵੇਲਾ ਹੋਵੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ
ਮਿਲਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿਯੋਗ ਵਿਚ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਰੋਣ ਭੀ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਕੱਲੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਰੋਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ
ਇਹ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਦਿਨੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਰੋਈ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਆਦਮੀ
ਬੁਰਾ ਨਾ ਮੰਨਣ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦ ਕਦੇ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ
ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਗਾਉਂਦੀ ਅਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਇਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ
ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਆ:-
{{Block center|&lt;poem&gt;ਪ੍ਰਭ  ਜੀ  ਤੂ   ਮੇਰੇ  ਪ੍ਰਾਨ   ਅਧਾਰੈ॥
ਨਮਸਕਾਰ ਡੰਡਉਤਿ ਬੰਦਨਾ ਅਨਿਕ ਬਾਰ ਜਾਉ ਬਾਰੈ॥ਰਹਾਉ ॥
ਉਠਤ ਬੈਠਤ ਸੋਵਤ ਜਾਗਤ ਇਹੁ ਮਨੁ ਤੁਝਹਿ ਚਿਤਾਰੈ ॥
ਸੁਖ ਦੁਖ ਇਸ ਮਨ ਕੀ ਬਿਰਥਾ ਤੁਝ ਹੀ ਆਗੈ ਸਾਰੈ॥
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਓਟ ਬਲ ਬੁਧਿ ਧਨੁ ਤੁਮ ਹੀ ਤੁਮਹਿ ਮੇਰੇ ਪਰਵਾਰੈ॥
ਜੋ ਤੁਮ ਕਰਹੁ ਸੋਈ ਭਲ ਹਮਰੈ ਪੇਖਿ ਨਾਨਕ ਸੁਖ ਚਰਨਾਰੈ॥
                                              (ਰਾਗੁ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫)&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗਮਈ ਸੁਰ ਵਿਚ ਗਾਇਆ। ਉਸ ਰਾਤ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ&lt;noinclude&gt;{{c|64}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23eiezml1l3rr6aqte9ebzjfj6m0b81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/71</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60523</id>
    <revision>
      <id>227979</id>
      <parentid>183386</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227979</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3399" sha1="lc3h0eboe7kqxwa68a3xsrlaiw5xwu6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ। ਏਧਰ ਓਧਰ ਉਹ ਪਾਸੇ ਮਰੋੜ ਰਹੇ
ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵੈਰਾਗਮਈ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ
ਮਨ ਨੂੰ ਓਧਰ ਜੋੜਿਆ, ਉਹ ਅਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਮਨਭਾਉਣੀ ਅਤੇ ਹਿਰਦੋ
ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਮਨ ਟਿਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ਬਦ
ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਹੀ ਨਿਮਗਨ ਹੋ ਗਏ,ਛੇਕੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਭੀ ਉਸੇ ਧਿਆਨ
ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਆਪ ਉੱਠੇ ਤਾਂ ਭੈਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਉਪਮਾਂ
ਕੀਤੀ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਣੀ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਿੱਤਨੇਮ ਦਾ
ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ
ਆਪ ਨੇ ਕਿਹਾ:-.

{{gap}}&quot;ਭੈਣ ਜੀ! ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ! ਸਾਡੇ ਬਹੁਤ ਧੰਨਭਾਗ ਹਨ, ਤੁਸਾਂ
ਰਾਤੀਂ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਵਾਲਾ &quot;ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ ਤੂ ਮੇਰੇ
ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰੇ&quot; ਸ਼ਬਦ ਅਜ ਤੱਕ ਅਜੇਹੀ ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗਮਈ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚ
ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜ
ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੀ ਰਾਤੀਂ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ?&quot;

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਇਕ ਲੰਬਾ ਸਾਹ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕਿਹਾ-
&quot;ਭਰਾ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਕਿਥੇ? ਜਦ ਦੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਵਿੱਛੜ ਗਏ ਹਨ ਉਸ
ਦਿਨ ਦੀ ਨੀਂਦ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇ ਗਈ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਾਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ
ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ? ਬਾਲਕ ਦੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ
ਘਰ ਆ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਕੋਈ ਭੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਪਰ
ਜਿਸ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਮੋਰੋ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਬਲ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਬੁਝਾਣ ਵਾਲਾ
ਸਿਵਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

{{gap}}&quot;ਭੈਣ ਜੀ! ਸੱਚ ਮੁਚ ਹੀ ਮੈਥੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹ ਗੱਲ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਹੱਛਾ ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੇਜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਕੱਢਦਾ ਹਾਂ। ਰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁਲੀਆ ਦੱਸੋਗੇ?&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|65}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lc3h0eboe7kqxwa68a3xsrlaiw5xwu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/72</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60524</id>
    <revision>
      <id>227980</id>
      <parentid>183388</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:16:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227980</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3553" sha1="pi92jef2whtwegf8gc745y6lzij0zfo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਹੁਲੀਆ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਾ ਦਿੱਤਾ,
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਚਾਰ ਆਦਮੀ ਭਾਈ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ
ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ।ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਤਿੰਨ ਆਦਮੀ ਏਧਰ ਓਧਰੋਂ ਖ਼ਬਰ ਕੱਢ ਕੇ ਮੁੜ
ਆਏ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇੜੀ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਤੀਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਕ ਆਦਮੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਜੀਊਂਦਾ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ
ਉਹ ਚੋਰੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿਚ ਅਵੰਤੀਪੁਰ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ
ਸਬੂਤ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਛੁਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਗਵੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ
ਇਸਤ੍ਰੀ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ।

{{gap}}ਚੌਥੇ ਨੇ ਭੀ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਅਤੇ
ਇਕ ਲੜਕਾ ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ ਜੰਗਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਫ਼ਕੀਰ ਜਾ ਕੇ ਕੱਢ ਲਿਆਇਆ ਹੈ, ਅੱਜ ਕੱਲ ਉਹ
ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਵਿਚ ਹਨ। 

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ
ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਏ ਅਤੇ ਬਚ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ
ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲੇ
ਹਨ, ਹੁਣ ਵੀ ਉਹ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਰਾਜ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਣਗੇ। ਸੋ
ਇਸ ਖੋਜ ਭਾਲ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ ਬੱਝ ਗਈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਮੇਲ ਅਵੱਸ਼
ਹੋਵੇਗਾ!

{{gap}}ਭਰਾ ਜੀ! ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼
ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਮੇਰਾ ਘਰ ਭੀ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ,
ਸਗੋਂ ਉਲਟਾ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਪਵੇਗਾ, ਪਰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਨਿੱਕੇ ਂ ਨੂੰ
ਮਿਲਣ ਵਾਸਤੇ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਆਪ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਦਿਓ ਤਾਂ
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਭੈਣ ਜੀ! ਤੁਹਾਡਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੇਜਣ ਨਾਲੋਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸੱਦ ਲਈਏ? ਇਥੇ ਭੀ ਓਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਜਾਣਾ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਸੱਦ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|66}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pi92jef2whtwegf8gc745y6lzij0zfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/73</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60525</id>
    <revision>
      <id>227981</id>
      <parentid>183429</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227981</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3455" sha1="d0pu3ujb2tsydjxicgg6h39j435ytwo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}} ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਈ। ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ
ਨੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਦਾਰ ਪਰ
ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਡਿੱਠਾ ਤਾਂ ਮਾਈ ਬੀਮਾਰ ਪਈ
ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਸ ਦੀ ਦਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸੋ ਅਜੇਹੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਜੋਗ ਨਾ ਸਮਝਿਆ, ਉਸ
ਨੇ ਮਾਈ ਨੂੰ ਨੂੰਹ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਈ ਨੇ ਅੱਖਾਂ
ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਉਠ ਬੈਠੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}} &quot;ਵੀਰਾ! ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੇਰੀ ਸਰੂਪੋ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ? ਵੀਰਾ ਛੇਤੀ
ਆਖ? ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਦੇਹ।”

{{gap}} &quot;ਮਾਈ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਨੂੰਹ ਜੀਉਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਭਲੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ
ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਆ ਕੇ ਕਰੇਗੀ।&quot;

{{gap}} ‘ਕਿਥੇ ਹੈ? ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆਇਆ? ਕੀ ਉਸ ਦਾ
ਮਨ ਇਥੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਸੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਅਭਾਗਣ ਜੁ ਹੋਈ।'

{{gap}} ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਭੈਣ ਵਾਂਗੂੰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਦੀ ਮਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ
ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਥੇ ਹੋਣਾ ਮਲ੍ਹਮ ਕਰ ਕੇ ਏਧਰ ਆਉਣ ਦੀ
ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਥੇ ਸੱਦ
ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਸੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲੈਣ ਨੂੰ ਆਇਆ ਸਾਂ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਅੱਗੋਂ ਇਹ ਦਸ਼ਾ
ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁਣ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਹੀ
ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆਵੇਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ।

{{gap}} &quot;ਕਿਉਂ ਵੀਰਾ! ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਵੀ ਕੁਝ ਥਹੁ ਪਤਾ ਲੱਗਾ?&quot;

{{gap}} “ਹਾਂ ਮਾਈ ਜੀ! ਉਹ ਵੀ ਬਚ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜ ਕਲ ਸਾਧੂ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਉਮੈਦ ਹੈ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ; ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਭਲੀ ਕਰੇਗਾ। ਅੱਛਾ, ਮਾਈ ਜੀ ਮੈਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।&quot;{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|67}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d0pu3ujb2tsydjxicgg6h39j435ytwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/74</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60526</id>
    <revision>
      <id>227982</id>
      <parentid>183488</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227982</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3298" sha1="4cb9gsh20exclea2ift8b441mqck93y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੨'''}}}}
{{gap}} ਕਾੜ, ਕੁਝ, ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਛੁੱਟਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ
ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ। ਡਾਕੂ ਆਏ; ਡਾਕੂ ਆਏ ਦਾ ਚੌਫੇਰੇ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ
ਹਾਇ! ਹਾਇ! ਲੁੱਟੇ ਗਏ! ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਏਧਰ ਓਧਰ ਨੱਠਣ ਲੱਗੇ।
ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਘੇਰ ਲਈ। ਸਰਦਾਰ ਹੁਰੀਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ
ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਜਾਗ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਕੱਸ ਲਏ। ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਪੌੜੀ ਲਾ ਕੇ
ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਉਤਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ! ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬੰਦੂਕਾਂ
ਛੁੱਟਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਹਨੇਰੀ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਸੀ; ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਸੀ।
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਖ਼ੂਬ ਲੜਾਈ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਤਰ
ਸਿੰਘ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਯਾ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਭੈਣ ਸਮੇਤ
ਸਭਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੌੜੀ ਲਾ ਕੇ ਨਾਲ ਦੇ ਵਾੜੇ ਵਿਚ ਉਤਾਰ ਦਿਓ। ਚਤਰ
ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਲੇ ਵਾੜੇ ਵਿਚ ਉਤਾਰ
ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਯਾਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹ ਵਿਚਾਰੀ ਆਪਣੀ
ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਈ।

ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਾਸ ਕੁੱਲ ੧੦ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ, ਪਰ ਡਾਕੂ ਕੋਈ ੫੦ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਘੋਰ  ਯੁਧ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿਚ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਫ਼ਤਹ ਹੋਈ। ਡਾਕੂ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਏ। ਸਰਦਾਰ ਹੁਰੀਂ ਜੋ ਉੱਪਰ ਚੌਬਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ  ਸਿਪਾਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ, ਪਰ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੰਦੂਕ ਫੜ ਲਈ ਅਤੇ ਚੌਬਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਖੜੇ ਖੜੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ। ਚਾਰ ਪੰਜ ਡਾਕੂ ਹੋਰ ਮਾਰੋ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਡਾਕੂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤੋੜ ਕੇ ਚੌਬਾਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜੇ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|68}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4cb9gsh20exclea2ift8b441mqck93y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/75</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60527</id>
    <revision>
      <id>227983</id>
      <parentid>183490</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227983</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4084" sha1="ejzj91et8difty4isadytf0r6v9tctg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲਈ ਅਤੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਡਾਕੂ ਇਕ-ਦਮ ਟੁੱਟ ਪਏ । ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਚਾਰ ਪੰਜ ਡਾਕੂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਰੱਖੋ, ਪਰ ਛੇਕੜ ਕਈ ਜ਼ਖ਼ਮ ਖਾ ਕੇ ਆਪ ਡਿਗ ਪਏ । ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਫਤਹ ਹੋ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰਾ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਲੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਕਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੱਥ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਘਰ ਫੋਲ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਨਾ ਲੱਭਾ। ਫੇਰ ਉਸ ਕੋਠੜੀ ਵੱਲ ਗਏ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਡਰਦੀ ਮਾਰੀ ਅੰਦਰੋਂ ਕੁੰਡੀ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਠੜੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਇਆ ਅਤੇ ਕਈ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਕੁੱਝ ਜਵਾਬ ਨਾ ਆਇਆ, ਛੇਕੜ ਡਾਕੂ  ਬੂਹਾ ਭੰਨ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜੇ । ਮਸਾਲ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਇਕ ਕੰਬਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੜ ਕੇ ਉਠਾਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ । ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਬਹੁਤ ਡਰਾਇਆ ਧਮਕਾਇਆ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ ਪਰਾਹੁਣੀ ਹਾਂ, ਸਰਦਾਰਨੀ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖੋ, ਪਰ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਨੰਗੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਇਆ ਕਿ ਨਕਦੀ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸ । ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ । ਇਕ ਦੋ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਭੀ ਮਾਰੀਆਂ, ਪਰ ਕੁਝ ਫਲ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਛੇਕੜ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੰਗਾ ਇਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੋ । ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਬਹੁਤ ਘਿਘਿਆਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ &quot;ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨ ਸਤਾਾਓ ਮੈਂ ਇਕ ਦੁਖਿਆਰੀ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਵੱਡੇ ਡਾਕੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬਾਹੋਂ  ਫੜ ਕੇ ਖੜੀ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਧੱਕੇ ਦੇ ਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਤੁਰੋ । ਵਿਚਾਰੀ ਰੋਂਦੀ ਧੋਂਦੀ ਅੱਗੇ ਹੋ ਤੁਰੀ । ਪਰ ਮਸਾਲਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਅਜੇਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਕਿ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਮੂਰਛਾ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ । ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਥੋਂ ਕਲਾਵਾਂ ਭਰ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਏ । ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਆਦਮੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੀ ਸਿਰ ਵੱਢ ਲਏ । ਸਰੂਪ ਕੌਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਨੂੰ ਊਠਾਂ ਉੱਪਰ ਲੱਦ ਕੇ ਪਤਰਾ ਹੋਏ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|69}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ejzj91et8difty4isadytf0r6v9tctg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/76</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60528</id>
    <revision>
      <id>227984</id>
      <parentid>183570</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227984</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3091" sha1="esidnui6v1mjtb2i75rcp490oo3864b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੩'''}}}}
{{gap}} ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਵੰਤੀ ਪੂਰੋਂ  ਛੁੱਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਪਾਸੋਂ
ਵਿਦਾ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰ
ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਕਲਕੱਤੇ ਤਕ ਜਾ ਨਿਕਲੇ।
ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਪਿਛੋਂ ਵਾਪਸ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਆ ਗਏ। ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ
ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਏ। ਘਰ ਵਿਚ ਮਾਈ ਅਤੇ ਲੜਕਾ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਾਈ
ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੁਝ ਅਰਾਮ ਸੀ। ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਕਹਿੰਦੇ
ਹੋਏ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਪਰ ਜਾ ਡਿਗੇ। ਮਾਈ ਨੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਚੁਕ ਕੇ ਗਲੇ ਨਾਲ
ਲਾ ਲਿਆ। ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਲੜਕਾ ਭੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ
ਵਿਚ ਉਛਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾ ਚੰਬੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਕੇ
ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਇਆ। ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਗਦ ਗਦ ਹੋ ਰੋਣ ਲੱਗੇ!
ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੰਝੂ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਛੇਕੜ ਧੀਰਜ ਕਰ ਕੇ ਭਾਈ
ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:- 

{{gap}}ਮਾਂ ਜੀ! ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਹੈ, ਬਹੁਤ  ਮਿਹਰ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ
ਫੇਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਸ
ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ &quot;ਜਿਸ ਰਾਖੈ ਤਿਸ ਕੋਇ ਨ ਮਾਰੇ'' ਵਾਹਵਾ! ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ ਨਵੇਂ
ਸਿਰੋਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਚਦਾ ਹੋਇਆ
ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਕਲਕੱਤੇ ਤੱਕ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਤੁਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਨਾ
ਮਿਲਿਆ। ਅੱਛਾ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਭੀ ਕੁਝ ਪਤਾ ਲੱਗਾ?

{{gap}}“ਆਹੋ ਪਿਤਾ ਜੀ! ਮਾਂ ਜੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ
ਬਹਾਦਰ ਪੁਰ ਹੈਗੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਛੇਤੀ ਆ ਕੇ ਮਿਲੇਗੀ। ਪਰਸੋਂ ਇਕ ਆਦਮੀ
ਸਾਨੂੰ ਆਖ ਗਿਆ ਹੈ । 

{{gap}}ਪੁੱਤ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਗਲ ਨਾਲ&lt;noinclude&gt;{{c|70}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>esidnui6v1mjtb2i75rcp490oo3864b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/77</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60529</id>
    <revision>
      <id>227985</id>
      <parentid>183572</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227985</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3336" sha1="rkjcfrxupxvnduzagyipekzcq0r3w24" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਫੇਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਦੋ
ਚਾਰ ਬੂੰਦਾਂ ਨਿਕਲ ਪਈਆਂ।

{{gap}}&quot;ਪੁਤ੍ਰ! ਤੇਰਾ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਜ ਜੀਉਂਦਾ
ਜਾਗਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹੁਣ ਸੁਖ ਨਾਲ ਮਰਾਂਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਮੈਂ ਨਿਕਰਮਣ ਹਾਂ? ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਅਭਾਗਣ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਲੈਂਦੀ ਤਾਂ
ਤੁਹਾਡੀ ਅੱਜ ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ? ਇਸ ਅਪੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਇਕ ਮੈਂ ਹਾਂ।”

{{gap}}&quot;ਮਾਂ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਕਰੋ। &quot;ਪੂਰਬਲੇ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਨ ਮਿਟੈ ਰੀ ਤਾਚੇ
ਮੁਹਿ ਜਪੀਅਲੇ ਰਾਮ ਚੋਂ ਨਾਮੰ।&quot; ਸਾਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਹੈ,
ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ
ਜੀ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ, ਭਾਈ ਹੁਰੀਂ ਝੱਟ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਗਲ ਲੱਗੇ। 
&quot;ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ&quot; ਬੁਲਾਉਣ ਦੇ ਬਾਦ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ਼ੀ
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ।

{{gap}}ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ- 'ਭਰਾ ਜੀ, ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦੇਖ ਕੇ
ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਬਹੁਤ ਪਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਕ੍ਰਿਪਾ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਿਖਾਏ
ਹਨ। ਭੈਣ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਪਤਾ ਭੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ?'

{{gap}}ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ-&quot;ਹਾਂ ਭਰਾ ਜੀ, ਉਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਾਂ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸੀ ਹੈ ਕਿ
ਉਹ ਅੱਜ ਕਲ ਬਹਾਦਰ ਪੁਰ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਆ
ਮਿਲੋਗੀ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਆਵਾਂ।&quot; 

{{gap}}&quot;ਬੇਸ਼ਕ ਤੁਹਾਡਾ ਖਿਆਲ ਬਹੁਤ ਠੀਕ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਲੈ ਆਓ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੱਚਮੁਚ ਜਗਤ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਮਾਈ ਜੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਾਕੇ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣਾ ਆਦਮੀ ਹੀ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਲੈ ਆਵੇ ਅਤੇ ਜਦ&lt;noinclude&gt;{{c|71}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rkjcfrxupxvnduzagyipekzcq0r3w24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/78</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60530</id>
    <revision>
      <id>227986</id>
      <parentid>183574</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227986</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3767" sha1="se9ppgq935twlq3lonhodn6n1p8lmna" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਰਹਿਣ
ਪਰ ਮਾਈ ਜੀ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ,
ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਆਪ ਹੀ ਇਥੇ ਆ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਲੈ ਆਓ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਗੱਲ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਾ ਕਾਕਾ ਨਾ, ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਭੇਜਣਾ। ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ
ਇਹਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿਆਂਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਬਾਪੂ ਜੀ, ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ
ਭੇਜਾਂਗੇ।&quot; ਇਹ ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ ਲੜਕਾ ਗਲ ਲੱਗ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। 

{{gap}}ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ-‘ਕਾਕਾ! ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੋਈ . ਨਿਆਣਾ
ਹੈਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਨਿਆਣਿਆਂ ਵਾਂਗਰ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆ ਗਿਆ
ਹਾਂ, ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਮੈਨੂੰ
ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ &quot; ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਗਲ
ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ।

{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਣੀ ਕਰ ਕੇ ਭਗਵੇ ਕਪੜੇ
ਲਾਹ ਦਿਤੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ। ਨਿੱਤਨੇਮ ਦਾ
ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਬਹਾਦਰਪੁਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ!
ਮਾਤਾ ਪਾਸੋਂ ਵਿਦਾ ਮੰਗੀ। ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}“ਪੁੱਤਰ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਧ
ਸਰੀਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿ ਨਾ ਜਾਵੀਂ। ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਆਪਣੀ
ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਇਥੇ ਲੈ ਆ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬ੍ਰਿਧ ਹਾਂ, ਕਾਕੇ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਤੁਸੀਂ ਹੀ
ਕਰਨੀ ਹੈ।&quot;ਮਤਕਿ ਜਾਪੈ ਸਾਹੁ ਆਵੈ ਕਿ ਨ ਆਵੈ ਰਾਮ॥&quot; ਸੋ ਜਾਹੁ ਛੇਤੀ
ਆਉਣ ਦੀ ਕਰਨੀ।&quot;

{{gap}}“ਭਾਈਆ ਜੀ, ਮਾਂ ਜੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਮੁੜ ਆਉਣਾ, ਮੈਂ ਤੇ ਦਾਦੀ
ਚੌਥ ਨੂੰ ਰੋਟੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਪਕਾ ਰੱਖਾਂਗੇ।&quot;

{{gap}}ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ ਭਾਈ ਹੁਰਾਂ ਮਾਈ ਦੇ  ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੋਂ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਿਆ। ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ ਭਾਈ ਹੁਰੀਂ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੋਂ ਬੁੱਕਲ ਮਾਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਏ, ਕਿ ਕੋਈ ਪਛਾਣੇ ਨਹੀਂ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|72}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>se9ppgq935twlq3lonhodn6n1p8lmna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/79</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60531</id>
    <revision>
      <id>227987</id>
      <parentid>183576</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227987</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3151" sha1="trl5pfmu9zhbr614pif075xqfaaeb5n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੪'''}}}}

{{gap}}&quot;ਧੰਨ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਧੰਨ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਵਾਹ ਵਾ! ਅੱਜ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਮੇਰਾ
ਢੱਠਾ ਹੋਇਆ ਘਰ ਫੇਰ ਉਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਕਿਆ ਸ਼ੁਭ ਹੈ!
ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ' (ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਅਤੇ ਫੇਰ
ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ) ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਸਚਮੁਚ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ,
ਆਹਾ! ਪਰਸੋਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਫੇਰ ਆਪਣੀਆਂ
ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਵਾਹਵਾ! ਉਹ ਦਿਨ ਭੀ ਕਿਆ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਅਸਾਂ ਚੌਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਫੇਰ ਜਿਵਾਲਿਆ ਹੈ। ਵਿਜੋਗ ਹੋ ਕੇ
ਫੇਰ ਸੰਜੋਗ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ-&quot;ਵਿਜੋਗ ਮਿਲ ਵਿਛੁੜਿਆ ਸੰਜੋਗੀ ਮੇਲ&quot; ਸਦਾ
ਸੁਖ ਹੀ ਸੁਖ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸੁਖ ਦਾ ਓਨਾ ਸਵਾਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿੰਨਾਂ
ਦੁਖ ਦੀ ਜਾਣ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕਸ਼ਟ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ਉੱਪਰ ਕੱਸੇ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ
ਸੁਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਕੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਬਹਾਦਰਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਿੱਧੇ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਕਾਨ ਉੱਪਰ ਗਏ, ਉਥੇ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਇਕ ਨੌਕਰ ਪਾਸੋਂ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਕਾ ਪਿਆ, ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਲੁੱਟਿਆ, ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਡਾਕੂ ਲੈ ਗਏ,ਸਰਦਾਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਆਦਿਕ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਜੇਹੀ ਆਹ ਭਰੀ ਅਤੇ &quot;ਹੇ ਪਿਆਰੀ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਥੋਂ ਢੂੰਡਾਂ?&quot; ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਥੇ ਹੀ ਮੂਰਛਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮੂਰਛਾ ਦੂਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰਾ ਅਤੇ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਕ ਪਲੰਘ ਉੱਪਰ ਪਿਆ ਡਿੱਠਾ । {{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|73}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>trl5pfmu9zhbr614pif075xqfaaeb5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/80</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60532</id>
    <revision>
      <id>227988</id>
      <parentid>183803</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:17:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227988</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3413" sha1="0ucfmyxhupmn0v1v6c3ws6i4tsz1ktv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ :-

{{gap}}&quot;ਹੈਂ ! ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਲੈ ਆਇਆ ? ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਸੁਫਨਾ
ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਮਕਾਨ ਹੈ ? ਬਹਾਦਰ ਪੁਰ ਏਥੋਂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ
ਹੈ ? ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਆ ਲਿਟਾਇਆ ਹੈ ? ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਐਸਾ ਉਪਕਾਰ
ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ ?&quot;

{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੋਲਦੇ ਸੀ ਕਿ
ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਆਏ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਈ
ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਈ । ਅੱਗੋਂ ਭਾਈ
ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਭੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਸਹਿਤ ਪਰਵਾਨ ਕੀਤੀ।


{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ ! ਇਹੇ ਬਹਾਦਰਪੁਰ ਨਹੀਂ, ਕਾਇਰਪੁਰ ਹੈ । ਮੈਂ ਬਹੁਤ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਥੋਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਭੀ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਛਤਾਵਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਅਮਾਨਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਿਆ ।
ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਕੇ ਭੀ ਡਾਕੂਆਂ ਪਾਸੋਂ
ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਭਾਵੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਲ
ਅਸਬਾਬ ਦੇ ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦਾ ਏਨਾ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾਂ
ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਇਹ ਭਾਰੀ
ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੈ ।&quot;


{{gap}}&quot;ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ! ਆਪ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਇਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਕਰਮ
ਹੀ ਅਜੇਹੇ ਹਨ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਦੁਖ ਦੇਖਣੇ ਪੈਣਗੇ ।
ਆਪ ਨੇ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਆਪ ਬਿਲਕੁਲ ਪਛਤਾਵਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਤੁਹਾਡਾ ਅਹਿਸਾਨ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਾਂਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ! ਮੈਂ ਕੁਝ ਭੀ ਅਹਿਸਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ । ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ । ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ। ਡਾਕੂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਦਮੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ। ਆਪ ਅਰਾਮ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਭੈਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਆਦਮੀ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਹਨ । ਤੁਸੀਂ ਤਸੱਲੀ ਰੱਖੋ।&quot;{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|74}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ucfmyxhupmn0v1v6c3ws6i4tsz1ktv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/81</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60533</id>
    <revision>
      <id>227989</id>
      <parentid>183804</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227989</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="l03xm5v7z9r1ljwig3h21b76xnhtrlm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}“ਵਾਹਵਾ ! ਧੰਨ ਹੋ ! ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਧੰਨ ਹੋ ! ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ
ਧੰਨ ਹੈ ! ਆਪ ਜੈਸੇ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਹੀ
ਸਰਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ । ਆਪ ਏਡਾ ਭਾਰੀ ਉਪਕਾਰ ਕਰਕੇ ਭੀ ਫੇਰ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੋ
ਹੋ, ਆਪ ਜੈਸੇ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।&quot;

{{gap}}&quot;ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ! ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਉਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰਖੋ, ਉਹ ਭਲੀ ਕਰੇਗਾ।
ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਣੀ ਕਰ ਕੇ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ਾਦ ਛਕੋ।&quot;

{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਪਰਸ਼ਾਦ ਛਕਿਆ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਤੱਕ ਅਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਦਸ ਕੁ ਦਿਨ ਭਾਈ ਹੁਰੀਂ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਪਾਸ ਰਹੇ ।ਫੇਰ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਪ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਨਿਕਲੇ ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|75}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l03xm5v7z9r1ljwig3h21b76xnhtrlm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/82</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60534</id>
    <revision>
      <id>227990</id>
      <parentid>183805</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227990</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2714" sha1="2hnhdz1b7ky7vujl6y4939w2txlv7wt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੫'''}}}}
{{gap}}ਸਾਰਾ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਡਾਕੂ ਲੋਕ ਊਠਾਂ 
ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਗਏ । ਜਿਸ 
ਵੇਲੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ :-

{{gap}}ਯਾਰੋ! ਹੁਣ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਪਿਆ ਹੈ,  ਇਸ ਲਈ ਅੱਗੇ ਜਾਣਾ ਠੀਕ
ਨਹੀਂ । ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਹੀ ਡੇਰੇ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਫੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੂਚ
ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।&quot;

{{gap}}“ਬੇਸ਼ਕ ਠੀਕ ਹੈ ? ਅਸੀਂ ਕਰੀਬ ਸਠ ਕੋਹ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਾਂ। ਹੁਣ
ਸਾਡੇ ਪਸ਼ੂ ਭੀ ਥੱਕ ਗਏ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਚਾਰਾ ਪਾਣੀ ਖੁਵਾਲਣਾ ਬਹੁਤ
ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਇਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ
ਨੇ ਉਤਾਰੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿਤੀ । ਸਾਰੇ ਡਾਕੂ ਉਤਰ ਪਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ
ਆਪਣੀ ਛਾਉਣੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ । ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਰਨ ਵਾਸਤੇ ਖੁੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ
ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਖੀ ਲਈ ਦੋ ਆਦਮੀ ਮੁਕਰਰ ਕਰ ਦਿਤੇ । ਸਾਰੇ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ
ਦੇ ਆਹਰ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਏ! ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਰਸੋਈ
ਬਨਾਣ ਵਲੇ  ਰਸੋਈ ਬਨਾਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਸਨ,
ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਮਸਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ । ਜਦ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ
ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜਣੋ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣ ਬੈਠੇ। ਖਾ ਪੀ ਕੇ ਵਿਹਲੇ ਹੋਏ ਹੁੱਕੇ ਗੁੜ ਗੁੜਾਣ 
ਲਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ :-

{{gap}}&quot;ਅੱਜ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਪਾਸ ਦੇ
ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਫੜ ਲਿਆਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ-&quot;ਲੈ ਤਾਂ ਆਵਾਂਗੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ,&lt;noinclude&gt;{{c|76}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2hnhdz1b7ky7vujl6y4939w2txlv7wt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/83</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60535</id>
    <revision>
      <id>227991</id>
      <parentid>183806</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227991</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3265" sha1="fe5rrzponqyu6gqw8f6xd5ijka47v9e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਥਾਣਾ ਹੈ ਉਸੇ ਵਿਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਸਰਦਾਰ- &quot;ਉਏ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਨਿਰੇ ਭੌਂਦੂ ਹੋ। ਬਹਾਦਰਪੁਰੋਂ ਜਿਸ ਔਰਤ
ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆਏ ਸੀ ਉਸੇ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਨਚਾਉਂਦੇ? ਉਹ ਸਾਡੇ
ਹੋਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਆਵੇਗੀ? ਜਾਓ ਇਕ ਆਦਮੀ ਛੇਤੀ ਲਿਆਓ।&quot;

{{gap}}ਸਾਥੀ-&quot;ਭਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਲੈ ਆਵਾਂਗੇ . ਪਰ ਤਬਲਾ ਸਾਰੰਗੀ ਕਿਥੋਂ
ਆਉਣਗੇ?&quot;

{{gap}}ਸਰਦਾਰ-&quot;ਉਏ ਭਈ, ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਢੋਲਕ ਜੋ ਹੈ, ਫੇਰ ਤਬਲੇ ਦੀ ਕੀ 
ਲੋੜ ਹੈ?&quot;

{{gap}}ਸਾਰੇ—&quot;ਹਾਂ ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੈ। ਲਿਆਓ ਲਿਆਓ।ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਚਾਓ।&quot;
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਦਮ ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਉਠੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਬੈਠੀ ਸੀ।

{{gap}}&quot;ਬੀਬੀ ਜਾਨ! ਪ੍ਯਾਰੀ ਜਾਨ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਏਨਾ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਸ
ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਚੱਲ ਤੈਨੂੰ ਸਾਡਾ ਸਰਦਾਰ ਸੱਦਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਚ ਵਿਖਾ ਕੇ
ਖੁਸ਼ ਕਰੇਂਗੀ ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ।&quot;

&quot;ਮੋਇਆ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਨਾਲੇਂ ਤੂੰ। ਯਾਦ ਰਖੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ
ਪੈ ਕੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸਹਾਰ ਲਵਾਂਗੀ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ
ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਵੇਚਾਂਗੀ।&quot;

{{gap}}ਵੇਖੋ ਉਏ ਲੋਕੋ ਮੂਰਖ ਔਰਤ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਂਗਰਦੀ ਹੈ? ਭੈੜੀਏ!
ਚਲਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਧਕੇ ਦੇ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।&quot;

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਥੇ ਕੁਝ ਚਾਲ ਖੇਡੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਵਾਂਗਰ ਏਨੇ ਪਾਪੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਬਚਣਾ ਅਸੰਭਵ
ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਤੁਰੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ
ਖੜੀ ਹੋਈ। ਹੁਕਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੇਰ ਮੁਕਤ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ
ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ:-

{{gap}}&quot;ਹੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਤੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{c|77}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fe5rrzponqyu6gqw8f6xd5ijka47v9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/84</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60536</id>
    <revision>
      <id>227992</id>
      <parentid>183807</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227992</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3447" sha1="t05dv9cgow83ovxw69bu32ofiiz9r9l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਬਚਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ । ਹੇ ਪਿਤਾ !
ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖ੍ਯਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਸਵਾਮੀ ! ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਕੋਈ ਭਾਰੀ
ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੰਡ ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਹ, ਪਰ
ਮੇਰੇ ਸਤਿ ਨੂੰ ਭੰਗ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਹ । ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਜੀਉਣ ਨਾਲੋਂ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ
ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ । ਹੇ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ! ਤੁਸਾਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ
ਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈਣ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ
ਦਾਸੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਦੇ ਕੇ ਬਚਾ ਲਓ । ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਇਕ ਭਲੇ
ਘਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਥੋਂ ਕਰਾ ਕੇ ਇਹ
ਪਾਪੀ ਮੈਨੂੰ ਬੇਸ਼ਰਮ ਬਨਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਹੇ ਪਿਤਾ ! ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਸੁਫਨੇ ਵਿਚ
ਭੀ ਬੁਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪਰਾਏ ਪੁਰਖ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਹੁਣ
ਭੀ ਲੱਜਾ ਰੱਖੋ । ਤੁਸੀਂ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਹੋ,ਆਪਣਾ ਬਿਰਦ ਸੰਭਾਲੋ!&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਮਨ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੋਈ, ਜਦ ਉਸ
ਦੇ ਕੁਝ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਆ :-
 {{center|ਠਾਕੁਰ ਜੀਉ ਤੁਹਾਰੋ ਪਰਨਾ॥}}{{Block center|&lt;poem&gt;
ਮਾਨੁ ਮਹਤੁ ਤੁਮਾਰੇ ॥ ਉਪਰਿ ਤੁਮਰੀ ਓਟ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਸਰਨਾ ॥
ਤੁਮਰੀ ਆਸ ਭਰੋਸਾ ਤੁਮਰਾ ਤੁਮਰਾ ਨਾਮੁ ਰਿਦੈ ਲੈ ਧਰਨਾ ॥
ਤੁਮਰੋ ਬਲੁ ਤੁਮ ਸੰਗਿ ਸੁਹੇਲੋ ਜੋ ਜੋ ਕਹਹੁ ਸੋਈ ਸੋਈ ਕਰਨਾ
ਤੁਮਰੀ ਦਇਆ ਮਇਆ ਸੁਖੁ ਪਾਵਉ ਹੋਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਤ ਭਉਜਲੁ ਤਰਨਾ
ਅਭੈਦਾਨ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਪਾਇਓ ਸਿਰ ਡਾਰਿਓ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਚਰਨਾ&lt;/poem&gt;}}

{{center|ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਕਉਨੁ ਸਹਾਈ ਮਨ ਕਾ ॥}}{{Block center|&lt;poem&gt;
ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਸੁਤ ਬਨਿਤਾ ਹਿਤ ਲਾਗੋ ਸਭ ਫ਼ਨ ਕਾ॥
ਆਗੇ ਕਉ ਕਿਛੁ ਤੁਲਹਾ ਬਾਂਧਹੁ ਕਿਆ ਭਰਵਾਸਾ ਧਨ ਕਾ ॥
ਕਹਾ ਬਿਸਾਸਾ ਇਸ ਭਾਂਡੇ ਕਾ ਇਤਨਕੁ ਲਾਗੈ ਠਨਕਾ ॥ 
ਸਗਲ ਧਰਮ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਵਹੁ ਧੁਰਿ ਬਾਂਛਹੁ ਸਭ ਜਨ ਕਾ ॥
ਕਹੈ ਕਬੀਰੁ ਸੁਨਹੁ ਰੇ ਸੰਤਹੁ ਇਹੁ ਮਨੁ ਉਡਨ ਪੰਖੇਰੂ ਬਨ ਕਾ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|78}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t05dv9cgow83ovxw69bu32ofiiz9r9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/85</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60537</id>
    <revision>
      <id>227993</id>
      <parentid>183810</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227993</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3533" sha1="mihhlo0kpp2cmpcubafc25zmu1k1n95" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਭਾਵੇਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੀ ਦੀਨ ਹੀਨ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ
ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗਾਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਇਨ ਵਿਚ ਅਜੇਹੀ ਮਗਨ ਹੋ
ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਾਏ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾ ਰਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ
ਜ਼ਰਾ ਭੀ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਹਾਂ। ਸ਼ਬਦ ਦੀ
ਰਸਕਤਾ ਤੇ ਮਿਠਾਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਟੁੰਭਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਉਭਰ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਜੋ ਬਹੁਤ ਅਧੀਰਜੀ
ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}&quot;ਵਾਹਵਾ ਕੇਹਾ ਸੋਹਣਾ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੀ
ਵਹੁਟੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।&quot;

{{gap}}ਦੂਜਾ—&quot;ਵਾਹ ਉਏ ਵਾਹ! ਤੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੌਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ
ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ!&quot;

{{gap}}ਤੀਜਾ&quot;ਜਾਹ ਉਏ ਜਾਹ! ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਦੇਖ ਆ।
ਆਏ ਨੇ ਵਹੁਟੀਆਂ ਬਨਾਣ ਵਾਲੇ! ਕਿਥੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਤੇ ਕਿਥੋਂ ਗੰਗਾ ਤੇਲੀ?&quot;

{{gap}}ਚੌਥਾ-&quot;ਬੱਸ ਉਏ ਬੱਸ! ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਲਓ ਅਤੇ ਫੇਰ ਅੱਗੋਂ
ਗੱਲ ਕਰੋ। ਭਲਾ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਹੱਕ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਹੁਟੀ ਬਨਾਣ
ਤੁਰੇ ਹੋ? ਹੁਣੇ ਇਕ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕਾਂ ਤਾਂ ਤੁਸਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਛੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਸੁੱਟਾਂ।
ਆਓ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੋ ਹੱਥ ਕਰ ਲਓ, ਜੋ ਜਿੱਤੇ ਸੋ ਲੈ ਜਾਵੇ।&quot;

{{gap}}ਪੰਜਵਾਂ &quot;ਠੀਕ ਹੈ ਭਈ ਠੀਕ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਜਿੱਤੋ, ਸੋਈ ਲੈ ਜਾਵੇ।
ਹੋ ਜਾਣ ਦੋ ਹੱਥ?&quot;

{{gap}}ਬੱਸ ਗੱਲ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਪੰਜੇ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੋਹਾ ਖੜਕਣ ਲੱਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ ਲੜਦਿਆਂ ਦੇਖ ਹੋਰ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਇਕ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਤੀਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਥਾਂ ਰਖਿਆ। ਚੌਥਾ ਭਲਾ ਕਦ ਰੁਕ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਉਸ ਨੇ ਇਕੋ ਹੀ ਵਾਰ ਨਾਲ ਪੰਜਵੇਂ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਘੱਤੇ। ‘ਮਾਰੋ ਵਢੋ’ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਮਚ ਗਈ, ਛੇ ਸੱਤ ਆਦਮੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪੰਜ ਛੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਡਿਗੇ। ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਉਡ ਗਏ। ਅਜੇ ਤਕ ਉਹ ਚੁੱਪ ਵੱਟੀ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਰਿਹਾ&lt;noinclude&gt;{{c|79}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mihhlo0kpp2cmpcubafc25zmu1k1n95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/86</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60538</id>
    <revision>
      <id>227994</id>
      <parentid>183811</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227994</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3260" sha1="9m2yc4g9dmkv3we3nj6l2xsj59dzsdz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਨਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}&quot;ਠਹਿਰੋ ਓਏ ਠਹਿਰੋ! ਬੇਵਕੂਫ਼ੋ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ, ਮੂਰਖੋ!
ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਕਰੋ: ਬਹੁਤ ਅਫਸੋਸ ਹੈ! ਤੁਹਾਡੀ ਅਕਲ ਉਤੇ।&quot;

{{gap}}ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸਰਦਾਰ ਉੱਚੀ ਕੂਕ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰੁਕ
ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਫੇਰ ਮਿਆਨ ਵਿਚ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਸਭਨਾਂ
ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾਂ:—

{{gap}}&quot;ਵੇਖੋ ਉਏ! ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤੀਵੀਂ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਨਾ ਮਰੋ, ਤੁਸਾਂ ਲੜਾਈ ਠਾਣ ਕੇ
ਬਹੁਤ ਗ਼ਜ਼ਬ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ
ਪਿਓ, ਭਰਾ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਕਰ ਘੱਤਿਆ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਲਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ
ਅੱਖਾਂ ਖੁਲ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਸਾਰੇ ਦੌੜ ਕੇ ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਵੱਲ ਗਏ। ਆਪਣੇ
ਹੀ ਭਰਾ ਭਾਈ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੇ।

{{gap}}&quot;ਹਾਇ! ਬਹੁਤ ਅਨਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੈਰਾਂ ਉੱਪਰ ਆਪ
ਕੁਹਾੜੀ ਮਾਰ ਲਈ।&quot;

&quot;ਹਾਹਾ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟਿਆ! ਹਾਇ!
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?''

{{gap}}&quot;ਹਾਇ! ਮੇਰਾ ਸਰਬੰਸ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ! ਮੇਰਾ ਇਕੋ ਇਕ ਪੁਤ ਮਾਰਿਆ
ਗਿਆ? ਇਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਰੋਵੇਗੀ? ਗ਼ਜ਼ਬ ਹੋ ਗਿਆ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ &quot;ਮਾਰੋ ਵੱਢੋ&quot;
ਆਦਿਕ ਬੀਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੁਣ ਮਾਤਮ ਛਾ ਗਿਆ। ਅੰਤ
ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

&quot;ਇਸ ਰੰਨਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅੱਜ ਇਹ ਸਾਰਾ ਅਨਰਥ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੋ ਇਸ ਨੂੰ
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਾਵੇਗਾ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਔਰਤ
ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਡੈਣ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਥੇ ਰੱਖਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਪਾਸ ਰਖੋਗੇ ਤਾਂ
ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾਓਗੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਇਥੋਂ ਵਿਦਾ ਕਰੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਗੁੱਸਾ ਆਂਵਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{c|80}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9m2yc4g9dmkv3we3nj6l2xsj59dzsdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/87</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60539</id>
    <revision>
      <id>227995</id>
      <parentid>183978</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227995</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3520" sha1="mun6y4k7p1ocgop4t2c49u9ormygx0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੱਚਾ ਚੱਬ ਜਾਵਾਂ । ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਲਾਲ ਕਹਾਂ |
ਇਸ ਨੇ ਸਾਡਾ ਸਰਬੰਸ ਨਾਸ ਕਰ ਘੱਤਿਆ ਹੈ, ਇਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਬਹਾਦਰ
ਪੁਰੋਂ ਕੁਝ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੇਰਾ ਇਕੋ ਇਕ ਪੁੱਤ
ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਰਦਾਰ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਔਰਤ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਲੈਣ ਦਿਓ,
ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇ ।&quot;

{{gap}}“ਠੀਕ ਹੈ ਠੀਕ ਹੈ ! ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਿਓ । ਇਸ ਦਾ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਭਲਾ
ਹੈ, ਇਸ ਔਰਤ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਭਗੌਤੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ
ਵਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਭਾਈ ਨਹੀਂ । ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਨਹੀਂ । ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋਗੇ ਤਾਂ ਪਤਾ
ਨਹੀਂ ਕੀ ਅਨਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇ ? ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਆਓ।
ਇਹ ਰੰਨ ਇਸੇ ਜੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਖਣਾ, ਕਿਧਰੋ ਇਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਨਾ ਚਲੇ
ਜਾਣਾ । ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਸ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਆਉਣਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ
ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਫਤ ਆ ਪਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਵਹੁਟੀ ਬਨਾਣ ਲਈ ਹੁਣੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਰਨ
ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹੋ ਡੈਣ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਣ
ਲੱਗੇ । ’ਹੈਂ ਹੈਂ ਡੈਣ! ਡੈਣ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਛੱਡਣ
ਜਾਵਾਂਗੇ ? ਨਹੀਂ ਭਈ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ
ਪੈਣਾ ! ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੇਜੋ । ਜਿਹੜਾ ਲੁੱਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਹੁਤਾ
ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰੋ । ਮਾਲ ਉਡਾਵੇਂ ਕੋਈ ਅਤੇ ਮਰਨ
ਜਾਈਏ ਅਸੀਂ।&quot;

{{gap}}ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫਰੰਟ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਡਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ
ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਿਹਾ
ਸੁਣਿਆਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਖ਼ੈਰ ਨਹੀਂ । ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਗਈ
ਉਸ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਨਾਲ ਦੋ ਆਦਮੀ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੇ ਸਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕਲਵੰਜੇ  
ਲਿਜਾ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਝਾਇਆ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਜਾਣ ਲਈ
ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ । ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਝਟ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦੋ ਊਠਾਂ ਪਰ
ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ। {{gap}}◎
।&lt;noinclude&gt;{{c|81}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mun6y4k7p1ocgop4t2c49u9ormygx0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/88</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60540</id>
    <revision>
      <id>227996</id>
      <parentid>183984</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227996</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2946" sha1="o8d2n1jjjcqnxijaattcy5o0gqokap3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੬'''}}}}
{{gap}}&quot;ਦਾਦੀ! ਮਾਂ ਜੀ ਦਾ ਆਉਣਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਰਿਹਾ, ਬਾਪੂ ਹੁਰੀਂ ਭੀ
ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਅੱਜ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਿਉਂ ਘਾਬਰਦਾ ਹੈ?
ਹੈਂ ਦਾਦੀ! ਕਿਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਊ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਨਾ ਆਉਣ?&quot;
ਇਹ ਆਖਦੋ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਇਹ ਕੌਤਕ ਦੇਖ ਦਾਦੀ
ਘਾਬਰ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਆਪਣੇ ਲਾਲ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ
ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ-ਪੁੱਤਰ, ਰੋ ਨਹੀਂ 1 ਰੋਈਦਾ ਨਹੀਂ,
ਬੀਬਾ! ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਛੇਤੀ ਆਉਣਗੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਤਾਰੋ! ਮੈਂ
ਅਭਾਗਣ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈ। (ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੀ ਹੋਈ) ਬੱਚੂ ਰੋ ਨਹੀਂ
ਮੈਥੋਂ ਤੇਰਾ ਰੌਣ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਦਾਦੀ ਨੇ ਘੁੱਟ ਕੇ
ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੋਤਰੇ ਨੂੰ ਲਾਇਆ।

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਦਾਦੀ! ਕੀ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ?&quot; ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ
ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਦਾਦੀ ਨੇ ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ
ਲਾ ਲਿਆ।

{{gap}}&quot;ਬੱਚੂ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਬੈਠਿਆਂ ਤੇਰੇ ਰੋਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਰੋਣ ਦਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਹੈ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਰੋਵਾਂਗੀ। ਹਾਇ! ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਦਇਆ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਦੇਖਣ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰਾ! ਮੈਥੋਂ ਇਸ ਬਾਲਕ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਅਜੇਹੇ ਦੁੱਖ ਦਿਖਾਣ ਨਾਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈ! ਕਾਕਾ! ਰਤਾ ਉਸ ਫਕੀਰ ਪਾਸੋਂ ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛ ! ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਂਡੇ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਉਸ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰੇ।'{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|82}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o8d2n1jjjcqnxijaattcy5o0gqokap3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/89</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60541</id>
    <revision>
      <id>227997</id>
      <parentid>183988</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227997</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3512" sha1="nhm8ygqfc636topwtqkztcwahsyalx1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਦਾਦੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦਾ
ਹੋਇਆ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵੱਲ
ਗਿਆ। ਜਦ ਤੋਂ ਥਾਣੇਦਾਰ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਮਿਲੀ
ਹੈ ਤਦ ਦਾ ਉਹ ਫ਼ਕੀਰੀ ਧਾਰ ਕੇ ਦੇਸ਼-ਦੇਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਪਰ ਜਦ ਕਦੇ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਆ ਕੇ ਵੀ ਫੇਰਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ
ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਬਾਹਰ ਇਕ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਉਸਤਾਦ
ਨੂੰ ਹਰਦਮ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਗਿਆ
ਤਾਂ ਫ਼ਕੀਰ ਝੌਂਪੜੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਕਾਕੇ ਨੇ
ਜਾ ਕੇ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਇਆ ਤਾਂ ਫ਼ਕੀਰ ਝਟ ਜਾਗ ਪਿਆ। ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਨੇ
ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਬਾਹਰ ਦੇਖੇ ਤਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੜਕਾ
ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਖੜਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿਤਾ
ਅਤੇ ਪੁਛਿਆ:-

{{gap}}ਕਿਉਂ ਮਿੱਤਰਾ! ਅੱਜ ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਬਹੁਤ
ਰੋਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਲਾਇਕ ਕਈ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਸ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ
ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਕਾਕਾ-&quot;ਬਾਵਾ ਜੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭਾਈਏ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਖ਼ਬਰ
ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦਾਦੀ ਨੇ
ਭੇਜਿਆ ਹੈ।”

{{gap}}ਫ਼ਕੀਰ—&quot;ਮੇਰੇ ਬੀਬੇ ਭਰਾ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਖਣ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਵੜਿਆ। ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਮੇਰਾ ਕਾਲਜਾ ਫਟਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਹੁਣ ਪੁੱਛਣ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੰਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਬੀਬਾ! ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੇਰੇ ਭਾਈਏ ਹੁਰੀਂ ਬਹਾਦਰ ਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਸ ਰਾਤ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਡਾਕਾ ਪੈ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਗਏ। ਮੁੜ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ। ਤੇਰੇ ਭਾਈਏ ਹੁਰੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਲੂਮ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰ ਚਲੇ। ਸੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹੁਣ ਤੱਕ&lt;noinclude&gt;{{c|83}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nhm8ygqfc636topwtqkztcwahsyalx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/90</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60542</id>
    <revision>
      <id>227998</id>
      <parentid>184081</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227998</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3345" sha1="687unhcr9w6cq62pn76qwa6rd0r006d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। &quot;

{{gap}}ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਦਸ਼ਾ ਸੁਣ ਕੇ ਕਾਕੇ ਦਾ ਮਨ ਫੇਰ
ਭਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਥੇ ਢਹਿ ਪਿਆ
ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿਤਾ। ਜਦ
ਲੜਕਾ ਫੇਰ ਭੀ ਚੁਪ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫਕੀਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ
ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਘਰ ਪੁਚਾ ਆਵਾਂ, ਕਿਧਰੋ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ
ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ
ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਕੰਧਾੜੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ।
ਉੱਥੇ ਜਾਕੇ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਆਪਣੇ ਪੋਤਰੇ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ
ਬੈਠੀ ਹੈ। ਪੋਤਰੇ ਨੂੰ ਫ਼ਕੀਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਪਰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਗਏ
ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਘਬਰਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ:-

{{gap}}&quot;ਹੈਂ ਹੈਂ! ਮੇਰੇ ਬਾਲ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਹੇ ਰਾਮ! ਮੈਂ ਮੋਈ ਨੂੰ 
ਕਿਉਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ?&quot; ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਰੋਣ ਲੱਗੀ।

{{gap}}'ਮਾਈ ਜੀ! ਮਾਈ ਜੀ! ਕੁਝ ਸਬਰ ਕਰੋ, ਘਬਰਾਓ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡਾ
ਬਾਲ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ
ਗਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

{{gap}}&quot;ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ? ਇਸ  ਦੇ   ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ
ਦੀ ਕੀ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਪੈ ਗਏ, ਹਾਇ! ਮੈਂ ਜੇਕਰ
ਜਾਣਦੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇਂਦੀ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ!
ਅਜੇਹੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਚੁੱਕ ਲੈ। ਪੁੱਤ, ਮੇਰੇ
ਬਾਲਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਆਖ ਦੇਹ ਭਾਈ, ਮੇਰਾ ਜੀ
ਬਹੁਤ ਤੜਫਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਬੁੱਢੀ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਕਠੋਰ ਮਨ ਭੀ
ਪੰਘਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਟਪ ਟਪ ਕਰਕੇ ਹੰਝੂ ਡਿਗਣ ਲੱਗੇ।
ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੌਸਲਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਾਬਤ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਰਦਾਤ ਸੁਣੀ ਸੀ,&lt;noinclude&gt;{{c|84}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>687unhcr9w6cq62pn76qwa6rd0r006d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/91</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60543</id>
    <revision>
      <id>227999</id>
      <parentid>184083</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227999</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3647" sha1="pjoegijgdff8dp9nd9xzy6ecvrofw89" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸਾਰੀ ਆਖ ਸੁਣਾਈ। ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਛਾਤੀ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ, ਉਸ ਨੂੰ
ਅਜੇਹਾ ਕਰਦਾ ਵੇਖ ਪੋਤਾ ਦੌੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾ ਚੰਬੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰੋਂਦਿਆਂ
ਰੋਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}&quot;ਅੰਮਾਂ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੀ ਹੈ? ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਉਹੋ ਕੁਝ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਲਾ ਇਹ ਤਾਂ ਵੇਖ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ
ਗੁਫਾ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਹੁਰੀਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ
ਮਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਮਿਲਣਗੇ।&quot;

{{gap}}ਪੋਤਰੋ ਦਾ ਆਖਾ ਮੰਨ ਕੇ ਦਾਦੀ ਨੇ ਰੋਣਾ ਬੰਦ ਕੀਤਾ। ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ
ਫ਼ਕੀਰ ਪਾਸੋਂ ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ। ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ
ਧੀਰਜ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਇਧਰ ਓਧਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨਾਂ ਦਾ
ਮਨ ਪਰਚਾ ਕੇ ਛੇਕੜ ਮਾਈ ਪਾਸੋਂ ਪੁੱਛਿਆ:-

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਮਾਈ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਾਕੇ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵੀ
ਕੁਝ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ?&quot;

{{gap}}&quot;ਪੁੱਤ ਕੀ ਪੁਛਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਓਨਾਂ ਚਿਰ ਇਸ ਦਾ ਰੋਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੀਤਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸੱਦ ਰਹਿਣ ਪਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਊਧਮ ਮਚਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਕਿਧਰੇ ਰਿਹਾ, ਘਰ ਵਿਚ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਪਰਤ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਉਲਾਂਭਾ ਲੜਾਈ ਘਰ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਨਾ ਆਵੇ, ਮੈਂ ਇਹੋ, ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਨੇ ਰਾਮ ਲਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਸਿਰ ਭੰਨ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਉਲਾਂਭਾ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਈ ਅਤੇ ਲੜਨ ਲੱਗੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨੜੀਆਂ ਕਰਕੇ ਮਸਾਂ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਆਪਣਾ ਪਿੱਛਾ ਛੁਡਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਹੁਣ ਮਾਂ ਪਿਓ ਬਿਨਾਂ ਮਹਿੱਟਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਆਖਦੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਝੱਟ ਰੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤ ਵੇ! ਮੈਂ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਸੁਨਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਜੇਕਰ ਭਾਗ ਚੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਧੀਆ ਕਿਉਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ? ਭਾਵੇਂ&lt;noinclude&gt;{{c|85}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pjoegijgdff8dp9nd9xzy6ecvrofw89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/92</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60544</id>
    <revision>
      <id>228000</id>
      <parentid>184086</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228000</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2858" sha1="7kwgda2rcxkzz44hgz4r9ple8p24l8q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਹ ਪੜ੍ਹੋ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ  ਆਖਦੀ।'

{{gap}}'ਨਹੀਂ ਮਾਈ ਜੀ, ਕੁਝ ਕਹੇ ਬਗ਼ੈਰ ਕਿਸ  ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਚਲੇਗਾ? ਕਿਉਂ
ਭਈ, ਤੇਰੀ ਦਾਦੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਸੇ ਗੱਲ ਤੇ ਤੂੰ  ਉਮੈਦ ਕਰਦਾ
ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜਦ ਵੱਡਾ ਹੋਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ  ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਢੂੰਡ ਕੱਢਾਂਗਾ। 
ਹੁਣ ਤੂੰ ਨਿਆਣਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਾ? ਰਤਾ ਸੋਚ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਤੇਰੇ ਉਪਰ ਕਿੰਨਾ
ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਹੈ।'

{{gap}}ਵਿਚਾਰਾ ਲੜਕਾ ਉਸ ਫਕੀਰ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਚੁੱਪ
ਕਰ ਰਿਹਾ।

{{gap}}ਫਕੀਰ-“ਕਿਉਂ ਭਈ ਤੂੰ ਬੋਲਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਦੱਸ ਹੁਣ ਪੜ੍ਹਿਆ
ਕਰੇਂਗਾ ਕਿ ਅਜੇ ਖੇਡਣ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹੇਂਗਾ?&quot;

{{gap}}ਕਾਕਾ-'ਆਹੋ ਬਾਵਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ
ਤੁਸੀਂ ਆਖੇਂ ਇਹ ਰੋਵੋ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਇਹ ਰੋਣ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕਿਸੇ
ਕੰਮ ਨੂੰ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

{{gap}}ਫ਼ਕੀਰ - &quot;ਕਿਉਂ ਮਾਈ ਜੀ, ਕਾਕੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੁਣਿਆ ਜੋ? ਕਾਕਾ ਸੱਚ
ਆਖਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਧੀਰਜ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ। ਰੋਣ ਧੋਣ ਨਾਲ
ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਸਿਰ ਤੇ ਆ ਬਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅੱਗੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ
ਬਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਦਾ ਹੁਣ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਵੇਲਾ
ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲੋਗੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ
ਇਹ ਕੋਰੇ ਦਾ ਕੋਰਾ ਰਹਿ ਜਾਉ, ਫੇਰ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਦ-ਅਸੀਸਾਂ ਦੇਉ
ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੀ ।&quot;

{{gap}}&quot;ਅੱਛਾ, ਭਾਈ ਜੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਦੂਜੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ  ਜਾਇਆ ਕਰੋ, ਅਤੇ
ਕੋਈ ਤਾਜ਼ੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਦੱਸ ਜਾਇਆ ਕਰੋ।&quot;{{nop}}
{{center|◎}}


.&lt;noinclude&gt;{{c|86}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7kwgda2rcxkzz44hgz4r9ple8p24l8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/93</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60545</id>
    <revision>
      <id>228001</id>
      <parentid>184144</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3112" sha1="g73jyaoipfmgeqekkl87nmob8y5m50i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੭'''}}}}
{{gap}}ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਗਾਮੂੰ ਨਾਮੇ ਡਾਕੂ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਊਠਾਂ ਪੁਰ ਸਵਾਰ ਹੋ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰਪੁਰ ਜਾ ਕੇ
ਛੱਡਣ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਦੇ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਨਾਮੇ ਨਗਰ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ। ਇਹ
ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਗਰ ਵਿਚ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੇਚ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਫੜੇ
ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਧਾਵਾ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ। ਸਾਰੇ
ਰਾਹ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਤੇ ਕੜੀ ਨਜ਼ਰ ਰਖੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਭੱਜ ਵੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਭਜਣ ਦੇ ਦੋ ਯਤਨ ਵੀ ਅਸਫਲ ਕਰ
ਦਿਤੇ ਤੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੋ ਉਹ ਦੌੜੇਗੀ ਤਾਂ ਮਾਰ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ
ਕਾਰਣ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਵੀ ਨੱਠ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ
ਲਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਜ਼ੁਲਮ ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ
ਅਜੇਹਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਵੇਗਾ ਦੇਖੀ ਜਾਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਡੇਰਾ ਕੀਤਾ। ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਕਾਲਾ ਤਾਂ ਓਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ,ਗਾਮੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਪੰਜ ਸਤ ਵੇਸਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਹਬੂਬ ਜਾਨ ਨਾਮੇ ਵੇਸਵਾ ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਮੁਜਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੌ ਸੌ ਕੋਹ ਉਪਰੋਂ ਆ ਕੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਇਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਕੇ ਇਕ ਸੋਲਾਂ ਨਚੈਣ ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਹੀਰੇ ਮੋਤੀ ਆਦਿ ਜਵਾਹਰਾਤ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਸੁੰਦਰਤਾਈ ਵਿਚ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਅਪੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਮਾਤ ਕਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਣ ਨੱਚਣ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਉਸਤਾਦ ਸਨ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|87}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g73jyaoipfmgeqekkl87nmob8y5m50i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/94</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60546</id>
    <revision>
      <id>228002</id>
      <parentid>184146</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228002</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3364" sha1="b81o0k6hwxj4g6qsiu55zrn95cy8faa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਗਾਮੂੰ ਮਹਬੂਬ ਜਾਨ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਵੜਿਆ ਅਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤੀ।
ਮਹਬੂਬ ਜਾਨ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿਤਾ। ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਤਕ ਰਾਜ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ
ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਦ ਮਹਬੂਬ ਜਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:-

{{gap}}&quot;ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਆਉਂਣਾ ਹੋਇਆ ਹੈ?&quot;

{{gap}}ਅੱਗੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਲੈ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੀ ਅਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ। ਗਾਮੂੰ ਨੇ ਮਹਬੂਬਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:-&quot;ਰਾਣੀ ਜੀ! ਸਾਡੀ ਲੌਂਡੀ ਇੰਨੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਚੇਲੀਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਨਹੀਂ।”

{{gap}}ਬੱਸ ਹੋਰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ? ਮਹਬੂਬ ਜਾਨ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਆ
ਗਿਆ, ਉਹ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਲੱਗੀ
ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}“ਚੰਗਾ! ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਥੇ ਲੈ ਆਓ, ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਲੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਈਏ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਹ ਚੀਕ ਉੱਠੀ ਤਾਂ
ਅਸੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ ਇਥੇ
ਆਏ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਉੱਥੇ ਚੱਲ ਕੇ ਵੇਖ ਲਓ ਤਾਂ
ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਹ ਹੀ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਜੇ
ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਚੰਗਾ! ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਵਾਂਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ
ਰੱਖੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਕੜਾ ਗੱਫਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਊ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਜੀ! ਪਰ ਯਾਦ ਰਖੋ ਕਿਧਰੇ ਅਜੇਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ
ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਕੜੇ
ਜਾਈਏ। ਔਰਤ ਵੱਡੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਤਰਾਂ ਫਸ ਜਾਣ
ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ।”

{{gap}}&quot;ਬੱਸ! ਬੱਸ!! ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰਖੋ, ਇਥੇ ਮੇਰਾ ਅਜੇਹਾ ਸਿੱਕਾ ਬਿਠਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਚੂੰ ਤੱਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|88}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b81o0k6hwxj4g6qsiu55zrn95cy8faa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/95</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60547</id>
    <revision>
      <id>228003</id>
      <parentid>184147</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228003</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1918" sha1="e5ubhso0nq15vc96zgou3bu5fk79ne3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਸਰ ਮੇਰੇ ਚੇਲੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੁਹਾਡੀ ਲੌਂਡੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ
ਚੰਦ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ
ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ, ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਸਰ ਅੱਯਾਸ਼ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਵਤ-ਖ਼ੋਰ
ਹਨ। ਸਿਰਫ ਇਕ ਆਦਮੀ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਸੋ ਉਸ ਦਾ ਭੀ ਮੈਂ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ
ਲਵਾਂਗੀ। ਡਰੋ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ।”

{{gap}}&quot;ਚੰਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਠੀਕ ਦਸੋ ਕਿਸ ਵੇਲੇ ਆਓਗੇ,
ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਰਖੀਏ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਠੀਕ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆਵਾਂਗੀ। ਪਰ ਹਾਂ ਹਾਂ,
ਅੱਜ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਾਂਗੀ, ਕਲ੍ਹ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵਾਂਗੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਖਰਚ
ਵਰਚ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੈ ਜਾਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਰਾਹੁਣੇ ਹੋ; ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ
ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਭੋਗਣੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਸਭ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ
ਤੱਕ ਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਏਡੀ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਹਾਂ, ਚੰਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਡੀ
ਗੱਲ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਅੱਛਾ ਸਲਾਮ!&quot; 'ਅੱਛਾ ਜਾਓ, ਸਲਾਮ ਸਲਾਮ!'
{{dhr|3em}}
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|89}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e5ubhso0nq15vc96zgou3bu5fk79ne3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/96</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60548</id>
    <revision>
      <id>228004</id>
      <parentid>167360</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228004</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2957" sha1="hvpct0332uir1auzjvzf31oskcjw6ik" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੮'''}}}}
{{gap}}ਸ਼ਾਮੀਂ ਅੱਠ ਵਜੇ ਜਦ ਚੌਦਸ ਦੀ ਰਾਤ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਪਸਰ ਰਿਹਾ
ਸੀ ਤਾਂ ਇਕ ਔਰਤ ਸ਼ਾਹੀ ਠਾਠ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਮਾਨ ਚੁਕਾਈ ਰਥ ਵਿਚ
ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਮੰਦਰ ਵਲ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ
ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਮਹਿਬੂਬ ਜਾਨ ਰਾਣੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ
ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਰਥ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ,
ਤਾਂ ਦੋ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਗੱਜ ਕੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}&quot;ਕੌਣ ਹੈ ਉਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ? ਮਰਦ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਓ
ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇਵੀ ਜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਈ ਹੈ। ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਨਿਕਲ
ਜਾਓ। ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਚੰਗਾ ਭਈ ਚੰਗਾ। ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਅਸਬਾਬ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹੁਣੇ ਬਾਹਰ
ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਸਰੂਪਾਂ! ਨੀ ਸਰੂਪਾਂ! ਉਠ ਉਠ, ਛੇਤੀ ਕਰ ਕਿਧਰੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ
ਚੱਲ ਕੇ ਰਹੀਏ, ਇਥੇ ਰਾਣੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਈ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬੇਵਾਕੂਫੋ! ਨਿਕਲਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਛੇਤੀ ਨਿਕਲੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਾਰ
ਖਾਓਗੇ। ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋ? ਪਈ ਰਹਿਣ ਦਿਓ। ਰਾਣੀ
ਸਾਹਿਬਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਓਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ
ਸੁਭਾਵ ਬਹੁਤ ਕੋਮਲ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦੇਣੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ
ਸਮਝਦੀ। ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਅਸਬਾਬ
ਕਿਉਂ ਚੁਕਦੇ ਹੋ? ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵਾਸਤੇ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਜਦ ਰਾਣੀ ਜੀ
ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਚਲੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੌਜਾਂ ਕਰੋ। ਫੇਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਥੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ
ਕੱਢ ਸਕਦਾ।”

{{gap}}ਸਿਪਾਹੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ:-&lt;noinclude&gt;{{c|90}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hvpct0332uir1auzjvzf31oskcjw6ik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/97</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60549</id>
    <revision>
      <id>228005</id>
      <parentid>184148</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228005</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3444" sha1="5oanobvcbm4k9p61v6y6wlecesag1eq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਡਾਕਾ
ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਅਸੀਂ ਅੱਠ
ਥੋੜੇ ਹਾਂ? ਰੱਖੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਬਾਹਰ ਜਾਓ।&quot;

{{gap}}ਦੋਵੇਂ ਡਾਕੂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਫੇਰ ਕਿੱਲੀਆਂ ਨਾਲ ਟੰਗ ਕੇ ਬਾਹਰ
ਗਏ। ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਮਿਸਾਲਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚੁਫੇਰੇ  ਡਿੱਠਾ ਕਿ ਕੋਈ ਮਰਦ ਤਾਂ
ਨਹੀਂ? ਜਦ ਉਹ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਚੁਕਾ ਤਾਂ ਰੱਥ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ
ਖ਼ਬਰ ਕੀਤੀ:- 

{{gap}}&quot;ਹਜ਼ੂਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਰਦ ਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੀ। ਸੋ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ
ਅਸਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਵਿਚਾਰੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 
ਜਗਾਉਣਾ ਅਸਾਂ ਮੁਨਾਸਬ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਔਰਤ ਦੇ ਸਿਵਾ
ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਰਦ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ। ਆਪ ਹੁਣ ਅੰਦਰ ਚਲੋ। ਰਾਤ ਬਹੁਤ
ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ।”

{{gap}}ਇਸ ਰਪੋਟ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ‘ਅੱਛਾ’ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ
ਰਥ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਕਨਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋ ਕੇ ਰਾਣੀ
ਸਾਹਿਬਾ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਰ ਦਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਈ। ਅਠੇ
ਸਿਪਾਹੀ ਨੰਗੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਲੈ ਕੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਉੱਪਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਚਾਰੇ ਦਾਸੀਆਂ ਸਣੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਜੀ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਫੁੱਲ, ਚਾਵਲ, ਧੂਪ, ਦੀਪ, ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ। ਜਿਹੜੀ
ਔਰਤ ਉੱਥੇ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਰਾਣੀ ਨੇ
ਟੇਢੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ
ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਕਸ਼ਟਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਕਾਰਨ ਮੰਦੀ ਪੈ ਜਾਣੀ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ ਪਰ ਉਸ
ਦੀ ਮਸੂਮਤਾ-ਭਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ
ਇਸ ਪਰਕਾਰ ਮੋਹਿਤ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਖੋਜੀ ਤੇ
ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਵੀ ਸੀ।

{{gap}}ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਚਾਲੀ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਭੀ ਅਗੇ ਲੰਘ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕੋਈ ਵਾਲ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਹੋਠਾਂ ਤੋਂ ਪਾਨ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{c|91}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5oanobvcbm4k9p61v6y6wlecesag1eq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/98</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60550</id>
    <revision>
      <id>228006</id>
      <parentid>184151</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3592" sha1="fwngfg29gmlgzukpc831bpqdsusy0c7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਲਾਲੀ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੂੰਹ ਉੱਪਰ ਝੁਰੜੀਆਂ ਪੈ ਚੱਲੀਆਂ ਸਨ। ਰੰਗ
ਦੀ ਗੋਰੀ ਸੀ। ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਸੋਨੇ ਦੇ
ਗਹਿਣੇ ਸਨ। ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜੂੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਲੀ ਜੜਾਊ ਲੈਸ
ਵਾਲੀ ਚਿੱਟੀ ਰਸ਼ਮੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਗਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਮਖ਼ਮਲੀ
ਕਮੀਜ਼ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਠਾਠ ਬਾਠ ਅਤੇ ਰੂਪ ਰੰਗ ਅਤੇ ਹਾਵ
ਭਾਵ ਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ
ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਦੁਖੀਆ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖੁਲ੍ਹ ਗਈ ਸੀ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਪਈ ਪਈ ਇਸ ਨੂੰ
ਦੇਖਦੀ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਮਨ ਵਿਚ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਗੰਭੀਰ
ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਕੌੜੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ:- 

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਬਾਈ, ਤੂੰ ਕੁਣ ਹੈਂ, ਅਠੇ ਕਿਉਂ ਪੜੀ ਹੈਂ?

{{gap}}&quot;ਜੀ, ਮੈਂ ਅਭਾਗਣ, ਵਿਪਦਾ ਦੀ ਮਾਰੀ ਹਾਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਕੀ ਕੀ
ਦੁੱਖ ਭੋਗਣੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਬਸਤੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੀ
ਹਾਂ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਜਾਣੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਣੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬਾਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਤ ਸਾਫ ਸਾਫ ਕਹੇਗੀ ਤੋਂ ਮਹਾਸੂੰ, ਜੋ ਬਣਸੀ
ਥਾਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰਾਂਗੀ। ਡਰੇ  ਮਤ ਬਾਈ, ਮੈਂ ਤਨੈ ਥੀਂ ਬਚਾਸਾਂ। ਬੋਲ, ਮਾਰ੍ਹਾ
ਜਾਵਣ ਮਾਂਢੀ ਪੜੇ ਹੈ। ਮ੍ਹਾਰੋ ਰਾਜਾ, ਮ੍ਹਾਰੀ ਬਾਟ ਦੇਖਤਾ ਹੋਸੀ। ਮਨੋ ਥਾਰੀ
ਬਾਤ ਪਰ ਦਯਾ ਆਵੇ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਅਜੇਹੀ ਵਾਰਤਾ ਤੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਨਿਸਚੇ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਅੱਗੋਂ ਇਕ ਰਾਜੇ (ਸਰਦਾਰ) ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਇਕ ਮਰਦ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਕੀ ਰੱਖ੍ਯਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ? ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਬੋਲ ਕੁਝ ਵਡਿਆਈ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਸ ਢੰਗ&lt;noinclude&gt;{{c|92}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fwngfg29gmlgzukpc831bpqdsusy0c7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/99</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60551</id>
    <revision>
      <id>228007</id>
      <parentid>184152</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228007</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3591" sha1="0hq1fulpjb89qbatknr6zz5svd8hrtj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਅਤੇ ਹਾਵ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਕੁ ਅਸਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਦੇ ਚਿਤ ਉੱਪਰ ਹੋ ਹੀ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਕੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਜਿਸ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਹੀ ਇਹ ਰਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਜਦ ਇਹ ਇਕ ਨਗਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ
ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਕੀ ਵਾਜਬ ਹੈ? ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ
ਘਰ ਮੇਰੇ ਜਿਹੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਭਿਖਾਰਨਾ ਪਈਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਅਜੇਹੇ
ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ
ਅੰਤ ਤਕ ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣਾਈ। ਰਾਣੀ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਉਸ ਦੀ ਦੁਖ ਭਰੀ ਵਾਰਤਾ
ਸੁਣ ਕੇ ਪੰਘਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਰਮਾਲ
ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਰਾਣੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਮੈਲੀ ਵਿਛਾਈ ਉੱਪਰ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ
ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਇਆ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਦ
ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰੋਂਦਿਆਂ ਰੋਂਦਿਆਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}&quot;ਬੇਟੀ! ਅਬ ਤੂੰ ਫਿਕਰ ਮਤ ਕਰੈ, ਬਾਰੇ ਬਦਲੇ ਫਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
ਮੈਂ ਹਾਂ। ਤੂੰ, ਮ੍ਹਾਰੀ ਬੇਟੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਥਾਰਾ ਆਦਮੀ ਕੋ ਪਤੋ ਲਗਾਸਯਾਂ, ਅਰ ਜਤਰੇ 
ਪਤੇ ਨਹੀਂ ਲਗੈਗੋ ਮੈਂ ਤਨੋ ਮ੍ਵਾਰਾ ਪਾਸ ਰਾਖਸ੍ਯਾਂ। ਬੇਟੀ! ਤੂੰ, ਅਬ ਰੋਵੈ ਨਹੀਂ;
ਚਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮਾਂ ਚਾਲ।&quot;

{{gap}}“ਮਾਤਾ ਜੀ! ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਦਯਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ
ਚਲ ਪਵਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਛੇੜ......&quot; ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਰੋ ਪਈ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿਤਾ
ਅਤੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}“ਬੇਟੀ! ਤੂੰ ਘਬਰਾਵੈ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਮੈਂ ਕੁਣ ਹਾਂ? ਥਾਰੀ ਤਰਫ
ਕੋਈ ਆਂਗਲੀੀ ਕਰੈ ਤੇ ਮੈਂ ਉੱਕੀ ਆਂਖ ਨਾ ਕਾਂਢ ਖਾਵਾਂ? ਮ੍ਵਾਰਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਨ
ਬਾਤਾਂ ਕੀ ਬਡੀ ਚਿੜ੍ਹ ਹੈ, ਤੂੰ ਘਰੜਾਵੇ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਬਨੋ ਬਾਰਾ ਆਦਮੀ ਨੇ
ਮਿਲਾ ਦੇਸਾਂ।”

{{gap}}ਵਿਚਾਰੀ ਭੋਲੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ-ਸੰਸਾਰ ਕਪਟ ਜਾਲ ਤੋਂ ਅੰਜਾਣ ਸਰੂਪ ਕੌਰ-ਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਛਲੇਦਾਰ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਮੋਹੀ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ&lt;noinclude&gt;{{c|93}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0hq1fulpjb89qbatknr6zz5svd8hrtj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/100</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60552</id>
    <revision>
      <id>228008</id>
      <parentid>184209</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228008</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3639" sha1="su72osj7cilfujeiavgplpljjo2q5j3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਹ ਭਲੀ ਰਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰਖੇਗੀ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਠ ਤੁਰੀ, ਤੁਰਦਿਆਂ ਤੁਰਦਿਆਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਗੋਲੀ ਨੂੰ ਧਮਕਾ ਕੇ ਕਿਹਾ--

{{gap}}&quot;ਰਾਂਡ ਬਨੋ ਪਾਨ ਕੀ ਭੀ ਸੁੱਧ ਹੈ? ਬਾਤਾਂ ਸੁਣਵਾ ਮਾਂ ਥਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਮ
ਕੀ ਭੀ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਤੀ। ਲਾ, ਪਾਨ ਮਨੋ  ਦੇ ਅਰ ਈਂ ਬਾਈ ਨੇ ਭੀ ਦੇ। 
ਅਬ ਯਾ ਬਾਈ ਥਾਰੀ ਮਾਲਿਕ ਅਰ ਥੋਂ ਈਂ ਕੀ ਚਾਕਰ ਹੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਾਫ ਕਰੋ ਮ੍ਵਾਰਾ ਰਾਣੀ ਜੀ! ਬੇਸ਼ੱਕ ਮ੍ਵਾਰੋ ਕਸੂਰ ਹੈ। ਮਾਫ ਕਰੋ
ਯਾਂ ਬਾਈ ਜੀ ਨੇ ਹਮ ਥਾਰੀ ਮਾਲਿਕ ਮਾਨਾਂਗੀ ਅਰ ਚਾਕਰੀ ਕਰਾਂਗੀ।”

{{gap}ਗੋਲੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਪਾਨ ਦਾਨ ਪਹਿਲੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਪਾਨ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}&quot;ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੇਰੀ ਪਾਨ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਖਿਮਾਂ ਕਰਨਾ। ਸਾਡੇ ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਖਾਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}“ਬੇਟੀ! ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਮਤ ਖਾਵੈ। ਮੈਂ ਥਨੇ ਜਬਰੀ ਨਹੀਂ ਖਵਾਵਤੀ,
ਥਾਰਾ ਮਨ ਮਾਂ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਅੱਛੀ ਲਾਗੈ ਸੋ ਖਾਵੈ।ਮ੍ਵਾਰੀ ਤੋਂ ਆਦਤ ਪੜ ਗਈ,
ਮੈਂ ਨਾ ਖਾਵਾਂ ਤੋ ਮਾਰਾ ਗਲੋ ਖਰਾਬ ਹੋਇ ਜਾਇ॥ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ ਬੇਟੀ
ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ।”

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਰਾਣੀ ਦਾ ਇਹ ਉੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਰਾਣੀ ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵਿਰੁਧ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। ਦੋਵੇਂ ਜਦ ਰਥ ਉਪਰ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਝੱਟ ਪੜਦੇ ਉਤਾਰ ਲਏ ਅਤੇ ਰਥਵਾਨ ਨੇ ਰਥ ਅਗੇ ਤੋਰਿਆ। ਜਦ ਰਥ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਚਲ ਪਏ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਡਾਕੂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਗਏ! ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਹਨੇਰ ਘੁੱਪ ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭਾ ਕੀਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਵੀ ਪੈ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਡਾਕੂ ਪੁਤਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰੀਆਂ, ਇਕ ਮਾਰੀ, ਦੂਜੀ ਮਾਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ&lt;noinclude&gt;{{c|94}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>su72osj7cilfujeiavgplpljjo2q5j3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/101</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60553</id>
    <revision>
      <id>228009</id>
      <parentid>184211</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228009</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="gczfy9cpgqvg8d1rr8et4iei7s8bjaf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪੰਜ ਦਫਾ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਪਰ ਅੱਗੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਆਇਆ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿਸਕਾ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ
ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਜਾ ਟਟੋਲੋ, ਪਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ
ਛੇਕੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਜਿੱਥੇ ਟੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਉੱਥੇ ਹੱਥ
ਮਾਰ ਕੇ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਉਡ
ਗਏ। ਦੋਵੇਂ &quot;ਲੁੱਟੇ ਗਏ, ਮਾਰੇ ਗਏ&quot; ਕੂਕਦੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਨੱਠੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ
ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਣ ਭਾਲਣ ਵਿਚ ਕਰੀਬਨ ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟ ਲਗ ਗਏ। ਰਥ ਏਨੀ
ਦੇਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮੀਲ ਦੀ ਵਾਟ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਪਿਛੋਂ ਦੌੜ ਕੇ ਜਾ ਮਿਲੇ
ਅਤੇ ਹਾਲ-ਦੁਹਾਈ ਪਾਈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ
ਧਮਕਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਡਿਓੜੀ ਉੱਪਰ ਆਉਣਾ, ਘਰ ਆਉਣਾ,
ਬਕੋ ਮਤ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਮਾਰੋ ਜਾਓਗੇ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਮੰਚੋ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ 
ਨਾਲ ਥਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਵਿਚਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਦੋਵੇਂ 
ਇਸੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪਏ, ਛੇਕੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਸੁੱਝੀ ਕਿ ਇਸ ਰਬ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ
ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਡਾਕੂ
ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ। ਨਗਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਥ ਇਕ ਵਡੇ ਭਾਰੇ ਬੂਹੇ 
ਬਾਣੀਂ ਮਕਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ
ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਰੋਂਦੇ ਝਖਦੇ ਉਸੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ
ਆ ਰਹੇ। ਲਾਚਾਰ ਮਨ ਮਾਰ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਾਰੇ ਉਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ
ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ
ਉਥੇ ਹੀ ਲੇਟ ਗਏ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ।

{{gap}}ਜਦ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖੁਲ੍ਹੀ। ਦੋਵੇਂ ਉੱਠ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦਾ ਫਿਕਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਮੂੰਹ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ ਝੱਟ ਨਗਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ ਅਤੇ ਉਸ ਮਕਾਨ ਪੁਰ ਜਾ ਖਲੋਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਤੀਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਆਏ ਸੀ ਦੇਖਣ ਤਾਂ ਇਹ ਮਕਾਨ ਉਸੇ ਮਹਬੂਬਜਾਨ ਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚ ਗਏ ਅਤੇ ਚੋਬਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਰਾਣੀ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਹ।  ਚੋਬਦਾਰ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੇਰ  ਆ ਕੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਿਆ। {{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|95}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gczfy9cpgqvg8d1rr8et4iei7s8bjaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/102</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60554</id>
    <revision>
      <id>228010</id>
      <parentid>184213</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228010</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3287" sha1="75w9573ruldoxkl34d9iuirxcpywtv0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਣ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਜੀ ਲੇਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਇ! ਹਾਇ!! ਕਰ
ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਸਲਾਮ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਲਾਮ ਦਾ ਕੋਈ ਕਲਾਮ ਅੱਗੋਂ ਨਾ
ਮਿਲਿਆ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਦ ਅਰਾਮ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਕਰ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੌਂ
ਗਈ। ਜਦ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਪਈ ਨੂੰ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਓਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ!
ਦੇਖੇ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਆਦਮੀ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਪਈ ਪਈ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧੀਮੀਂ ਅਵਾਜ਼
ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ:-

{{gap}}“ਕਿਉਂ ਭਈ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਏ ਹੋ?&quot;-

{{gap}}&quot;ਜੀ! ਸਾਨੂੰ ਰੁਪਿਆ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਕੇਹਾ ਰੁਪਿਆ? ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਅਮਾਨਤ ਰੱਖ ਗਏ ਸੀ?&quot;

{{gap}}“ਨਹੀਂ ਜੀ ਅਮਾਨਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਜੋ ਰਾਤੀਂ ਤੁਸੀਂ ਮੰਦਰ
ਵਿੱਚੋਂ ਜਾ ਕੇ ਲੈ ਆਏ ਹੋ ।&quot;

{{gap}}&quot;ਕੇਹੜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਚੀਜ਼, ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਦ ਤੁਹਾਡੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਗਈ ਸਾਂ?
ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਵੀਹ ਦਿਨ ਹੋਏ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮੰਜੀ ਉਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਧੋਖੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਆਏ? ਫੇਰ ਗੱਲ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਆਖਣੀ,
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਧੱਕੇ ਦਿਵਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕਢਾ ਦਿਆਂ। ਕੋਈ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਹਾਜ਼ਰ ਜਨਾਬ! ਕੀ ਹੁਕਮ ਹੈ?&quot;

{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨੋਂ ਫੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿਓ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਭੈਣ ਧੀ
ਚੁਰਾ ਕੇ ਰੁਪਿਆ ਮੰਗਣ ਆਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚ ਖ਼ਬਰ ਕਰ ਦਿਆਂ
ਤਾਂ ਲੈਣੇ ਦੇ ਦੇਣੇ ਪੈ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕੈਦ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਪਏ ਸੜਨ। ਜਾਓ!
ਫੇਰ ਨਾ ਆਉਣਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ
ਛੱਡਾਂਗੀ। ਚਲੇ ਜਾਓ ਇਥੋਂ।&quot;

{{gap}}ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਕੰਬੇ, ਜਾਣੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸਾ-ਰੂਪੀ ਵੇਲ ਉਤੇ ਗੜੇ ਪੈ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਾਰੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਉੱਠ ਖੜੋਤੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਦੇ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਂਦੇ ਉਥੋਂ ਚਲਦੇ ਹੋਏ । ਕਿੱਧਰ ਗਏ? ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਉਸ ਵੇਸਵਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਨਾ ਵਿਖਾਇਆ ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|96}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>75w9573ruldoxkl34d9iuirxcpywtv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/103</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60555</id>
    <revision>
      <id>228011</id>
      <parentid>184215</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228011</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3117" sha1="23h5xbef2cbbep6c4sr5g1rcxhf5xs1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੧੯'''}}}}
{{gap}}
“ਹੈਂ! ਹੈਂ! ਵੱਡਾ ਜੁਲਮ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਟੋਏ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡਿਗ ਪਈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਮੈਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਰ ਜਾਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਨਿਕਲੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੁੰਦਰ ਹਾਰ ਜਾਣ ਕੇ ਗਲ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਲਾ ਨਾਗ ਨਿਕਲਿਆ। ਹੈ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ। ਹਾਇ! ਮੈਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਏਸ ਪਾਪਣ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੱਡ ਖਾਣੀ ਡੈਣ ਨਿਕਲੀ? ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਮ ਬਚਾਵਾਂਗੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਉਸ ਡੈਣ (ਘਸੀਟੇ ਦੀ ਮਾਂ) ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚ ਫਸੀ ਸਾਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਫੇਰ ਇਸ ਕੁਟਣੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ ਹਾਂ। ਹਾਇ! ਹਾਇ! ਮੈਂ ਇਸ ਨੀਚ ਪਾਪਣ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉਸ ਭਾਈ ਪਿਆਰੇ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਚਮੁੱਚ ਹੀ ਇਕ ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਿੱਖ ਹੈ। ਰਾਜਪੂਤ ਕੌਮ ਵਿਚ ਭੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਜੇਹੇ ਪੁਰਖ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਤੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਰ ਦਿਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਹੈ। ਹਾਇ ਰੱਬਾ! ਕੀ ਮੈਂ ਪਾਪਣੀ ਨੇ ਕੋਈ ਅਜੇਹੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਪਰ ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਅੰਤਕਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਮਾਰ ਕੱਢੀ ਹੈ। ਹੱਛਾ? ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਖ ਨੂੰ ਭੋਗਾਂਗੀ। ਪਰ ਹਾਂ, ਇਹ ਵਿਪਦਾ ਪੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਜੇਹੜਾ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਉਡ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਜਾਲ ਵਿਪਦਾ ਦੀ ਸਿਲਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਝੱਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੀ&lt;noinclude&gt;{{c|97}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23h5xbef2cbbep6c4sr5g1rcxhf5xs1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/104</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60570</id>
    <revision>
      <id>228012</id>
      <parentid>184271</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228012</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3546" sha1="6h2g3wkyo96790ffnbr6oyo42bcrs8n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪਵੇਗੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਦੁਖ ਆ ਕੇ ਬਣੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾਂਗੀ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ
ਸਹਾਰਾਂਗੀ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਜੇਕਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਦੇ ਭੀ ਆਪਣਾ ਸਤ ਨਹੀਂ
ਭੰਗ ਹੋਣ ਦਿਆਂਗੀ! ਜਦ ਮੈਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਉਪਰ ਅਟੱਲ ਰਹਾਂਗੀ ਤਾਂ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ? ਇਸ ਵੇਸਵਾ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਛੁਰੀ ਬਣ ਕੇ
ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਣ
ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੇ। ਕਈ ਵਰਿਹਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਟ ਭੋਗਦਿਆਂ ਭੋਗਦਿਆਂ
ਮੇਰਾ ਕਲੇਜਾ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਕਰੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰਾਂਗੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ
ਭੋਗਾਂਗੀ, ਪਰ ਆਪਾ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਨ ਦਿਆਂਗੀ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਮੇਰੀ ਹੁਣ ਤਕ ਜਿਸ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਭੀ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਦਯਾਵਾਨ ਹੈ,
ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਰੀ ਸੁੱਧ ਲਵੇਗਾ।&quot; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਆਈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ
ਤਿੰਨ ਬਜੇ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉੱਠ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ ਨਿੱਤਨੋਮ ਦੀ
ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਪੰਜ ਵਜੇ ਤਕ ਉਸ ਨੇ ਪਾਠ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ
ਅਤੇ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧ ਕੇ ਆਸਾ ਰਾਗ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਆ:–
{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੁਖ ਹਰਤਾ ਹਰਿ ਨਾਮ ਪਛਾਨੋ॥
ਅਜਾਮਲੁ ਗਨਕਾ ਜਿਹ ਸਿਮਰਤ ਮੁਕਤ ਭਏ ਜੀਅ ਜਾਨੋ॥
ਗਜ ਕੀ ਤ੍ਰਾਸ ਮਿਟੀ ਛਿਨਹੂ ਮਹਿ ਜਬਹੀ ਰਾਮੁ ਬਖਾਨੋ॥
ਨਾਰਦ ਕਹਤ ਸੁਨਤ ਧ੍ਰਅ ਬਾਰਿਕ ਭਜਨ ਮਾਹਿ ਲਪਟਾਨੋ॥
ਅਚਲ ਅਮਰ ਨਿਰਭੈ &quot; ਪਦ ਪਾਯੋ ਜਗਤ ਜਾਹਿ ਹੈਰਾਨੋ
ਨਾਨਕ ਕਹਤ ਭਗਤ ਰਛਕ ਹਰਿ ਨਿਕਟਿ ਤਾਹਿ ਤੁਮ ਮਾਨੋ॥&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਵਿਚ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਅਜੇਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ ਕਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਗਏ।

{{gap}}ਜਦ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਪਿਆ ਤਾਂ ਮਹਬੂਬਜਾਨ ਭੀ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤ ਪਾਣੀ
ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸਦਿਆ, ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ
ਬੈਠਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}&quot;ਬੇਟੀ ਤੂੰ ਘਬਰਾਨਾ ਮਤ। ਤੂੰ, ਮ੍ਵਾਰੀ ਬੇਟੀ ਅਰ ਮੈਂ ਥਾਰੀ ਮਾਂ ਹੂੰ।&lt;noinclude&gt;{{c|98}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6h2g3wkyo96790ffnbr6oyo42bcrs8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/105</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60571</id>
    <revision>
      <id>228013</id>
      <parentid>184272</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228013</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3727" sha1="tlfzy6z1ix9dmook2h2j5xv86ztf8ns" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮੈਂ ਥਨੋ ਕੋਈ ਭੀ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿਆਂਗੀ। ਮਨੇ ਥਾਰੇ ਉਪਰ ਬਹੁਤ
ਦਯਾ ਆਵੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਥਨੇ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਥੀ ਛੁਡਾਇ ਲੀਯ ਹੈ। ਤੂੰ ਥਾਰੇ
ਖਾਵੰਦ ਕੀ ਬਾਤ ਭੁਲ ਜਾ ਵਹ ਨਿਗੋੜ ਬਨੇ ਜਬ ਛੋਡੀ ਗਯੋ ਤਬਹੂੰ ਵਾਂ ਕੀ
ਫਿਕਰ ਨਾਂਹੀਂ ਕਰ। ਅਬ ਮੈਂ ਜਸੇ ਥਨੋ ਕਹੂੰ ਤੈਸੇ  ਕਰ। ਤੂੰ ਅਠੇ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ
ਸੁਖ ਪਾਵੇਂਗੀ ਅਰ ਮੌਜ ਮਨਾਵੇਂਗੀ। ਖਾਵਣ ਨੇ ਨਿੱਤ ਨਯੋ ਮਾਲ ਅਰ ਪੈਹਨਣ
ਨੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਅਰ ਜਵਾਹਿਰਾਤ ਕੇ ਸਾਥ - ਜੜਾ ਹੂਆ ਸੋਨਾ ਕਾ ਗੈਹਣਾ
ਮਿਲੇਗਾ। ਥਾਰੀ ਬਹਿਣਾ ਨੇ ਤੂੰ ਪੂਛ ਲੋ ਕੱਸਾ ਮਜਾ ਕਰਤੀ ਹੈਂ।

{{gap}}&quot;ਕ੍ਯੋਂ ਰੀ? ਥਨੇ ਅਠੇ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਹੈ? ਹਮ ਸਾਰੀ ਮੌਜ ਮਾਰਤੀ ਹੈਂ। ਤੁਮ ਹਮਨੇ ਜਨਮ ਕੀ ਮਾਤਾ ਸੂੰ ਘਟੋ ਪ੍ਯਾਰ ਕਰਤੀ ਹੋ?&quot;

{{gap}}&quot;ਕ੍ਯੋਂ ਬੇਟੀ? ਸੁਣ੍ਯੁੰ ਨਾ?&quot;

{{gap}}'ਅੱਗ ਲੱਗੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਜੇਹੇ ਮੌਜ ਮਜ਼ੇ ਨੂੰ। ਮੈਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਮੌਜ ਮਜ਼ੇ
ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੇ ਛੱਡਿਆ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਸੁਆਦ ਚੱਖਣ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਹੋ ਸ੍ਵਾਮੀ!
ਮੈਂ ਦਾਸੀ ਕੋਲੋਂ ਅਜੇਹਾ ਕੇਹੜਾ ਅਪਰਾਧ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਜੇਹੇ ਅਜੇਹੇ
ਦੁਰਬਚਨ ਸੁਣਨ ਪਰ ਭੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਆ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?&quot;
ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਕਹਿੰਦੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਕਾੜ ਕਰਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਡਿਗ ਪਈ।
ਮਾਲਕਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਚਾਰ ਚੇਲੀਆਂ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਨੂੰ ਉਠਾਲ ਕੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਸਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}“ਅਜੇਹੇ ਚਾਲੇ ਕਰਨੇ ਸੇਂ ਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੇਕਰ ਤਹਿੰ ਨਹੀਂ ਮਾਨੇਗੀ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੋ ਪੀਰਾਂ ਮੈਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਵਾ ਕੇ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਕੋਠੜੀ ਮਾਂ ਸੁਟਵਾ ਦਿਆਂਗੀ।
ਜਹਾਂ ਤੂੰ ਪਈ ਪਈ ਸੜੀ ਗਲੀ ਜਾਵੇਂ। ਜਾਣਤੀ ਨਹੀਂ ਮੈਂ। ਤਹਿੰ ਮੁੱਲ ਲੇ
ਲੀਆ ਹੈ। ਜੈਸੀ ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਗੀ ਸੂਈ ਕਰਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਇਸ ਵੇਲਾ ਮੇਰੀ ਮੁੱਲ
ਲਈ ਗੁਲਾਮੜੀ ਹੈਂ।”

{{gap}}“ਠੀਕ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੁੱਲ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਜਿਹੀ ਚਲਾਕ ਔਰਤ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਰਲੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਯਾਦ ਰੱਖ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਣਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ&lt;noinclude&gt;{{c|99}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tlfzy6z1ix9dmook2h2j5xv86ztf8ns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/106</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60572</id>
    <revision>
      <id>228014</id>
      <parentid>184273</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3470" sha1="1ib0rfzjl1gd8j5pkbh8ba1cg53d1f9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਟ ਦੇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ
ਰਾਜ਼ੀ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਆਵੇ ਆਖ ਲਵੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਮੂੰਹ ਕਿਸੇ
ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰਾ? ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰ! ਇਸ ਗ਼ਰੀਬਣੀ
ਉੱਪਰ ਭੀ ਕੁਝ ਦਇਆ ਕਰ।&quot;

{{gap}}&quot;ਧੀਏ! ਮੰਨ ਜਾ, ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਜਾ 1 ਅੱਛਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਕੁਝ ਖਾ ਪੀ ਲੈ,
ਫੇਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖੀ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੀ
ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਟਿਕਾਣੇ ਨਹੀਂ। ਜਾਹਨੀ ਬਖਤੇ, ਉਸ ਹਰਾਮਜ਼ਾਦੇ
ਬਾਵਰਚੀ ਨੂੰ ਆਖ ਕਿ ਜੇਕਰ ਖਾਣਾ ਤਯਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਗੋਸ਼ਤ
ਰੋਟੀ ਇਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਲੈ ਆਵੇ। ਇਹ ਹਿੰਦਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਠਾਈ
ਖਾਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਦਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਸੋ ਦੋ ਆਨੇ ਦੀ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਜਿਹੀ
ਮਿਠਾਈ ਭੀ ਲਈ ਆਵੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਖ਼ਬਰਦਾਰ! ਮੈਨੂੰ ਧੀ ਸ਼ੀ ਕਹਿਓਈ ਤਾਂ। ਕੌਣ ਮਾਂ ਅਤੇ ਕੌਣ ਧੀ?
ਥੂ! ਥੂ! ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਪਾਪਣੇ! ਮਾਸ ਖੁਵਾਲਣ ਲੱਗੀ ਹੈਂ? ਅੱਗ
ਵਿਚ ਪਵੇ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈ, ਤੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਮੈਂ ਕੌਣ
ਹਾਂ ਡੈਣ? ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਖੋਹ ਕੇ ਮੈਥੋਂ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?
ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲੈ!&quot;

{{gap}}&quot;ਦੇਖ ਨੀ ਕਰੀਮਾਂ! ਇਹ ਕੁੜੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ।&quot; ਬੁਰੇ
ਦੀ ਭਲਾਈ, ਖਾਣ ਨੂੰ ਆਈ!&quot; ਰੰਨ ਨੂੰ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ
ਨਾਲ ਕੱਢ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਅਗੇ ਕੁਝ ਕੀਮਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਰੰਨ ਸਾਡੇ
ਕਸਬ ਕੋਲੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਡਾਕੂਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਪਾਕ ਦਾਮਨ ਬਣਦੀ ਹੈ!
ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਮਜ਼ਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। 
ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭੋਲੀ ਭਾਲੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀਆ ਜਾਣ ਕੇ ਏਡੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ,
ਉਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਇਹ ਮੈਂਨੂੰ ਚੰਗਾ ਦੇਣ ਲਗੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ
ਲਿਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਚੂਹੜੇ ਦੇ ਘਰ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਡਾਕੂ ਵੇਚ ਜਾਂਦੇ?
ਛਿਨਾਰ ਰੰਨ! ਹਰਾਮਜ਼ਾਦੀ!&quot;

{{gap}}ਵਿਚਾਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸ ਪਾਪਣ ਦੇ ਦੁਰਵਚਨ ਸੁਣਦੀ&lt;noinclude&gt;{{c|100}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ib0rfzjl1gd8j5pkbh8ba1cg53d1f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/107</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60573</id>
    <revision>
      <id>228015</id>
      <parentid>184275</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228015</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3362" sha1="rviz8cqp79yzwuo5bwizhad04icb1sd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋਈ ਚੁੱਪ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਸ ਵੱਲੋ ਉਸ ਨੇ ਫਿਨਾਰ, “ਹਰਾਮਜ਼ਾਦੀ' ਆਦਿ
ਦੁਰਵਚਨ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿਤੋ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਨਿਕਲ
ਪਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕ ਸਕੀ। ਉਸ ਨੇ
ਬਹੁਤ ਦੀਨਤਾ ਅਤੇ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ
ਤੁਸਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਨ ਸਾਰੀ
ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾਵਾਂਗੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ
ਇਹ ਦਾਨ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਛਿਨਾਰ ਆਦਿ ਦੁਰਵਚਨ ਨਾ ਆਖੋ
ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਆਖੋ
ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਛਿਨਾਰ ਦਿਨਾਲ ਨ ਕਹੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਦੇਖੋ! ਰੰਨ ਵੇਸਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਛਿਨਾਰ ਅਖਾਣੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ?
ਲਿਆ ਨੀ ਕਰੀਮਾਂ ਰਤਾ ਕੋਰੜਾ ਮੈਂ ਧਰਮ ਸ਼ਰਮ ਕੱਢਾ ਇਸਦਾ। ਲਿਆਉਂਦੀ
ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?&quot;

{{gap}}ਮਾਲਕਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੀਮਾਂ ਚਾਬੁਕ ਲੈ ਆਈ। ਚਾਬੁਕ
ਹੱਥ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਮਹਬੂਬ ਜਾਨ ਅੱਗੇ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕਾੜ!
ਕਾੜ! ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਚਾਰ ਕੋਰੜੇ ਜੜ ਦਿੱਤੇ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ 'ਜੀ
ਆਇਆਂ' ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਝੱਲ ਲਏ।

{{gap}}&quot;ਯਾ ਖ਼ੁਦਾ! ਇਹ ਔਰਤ ਕੀ ਹੈ? ਪੱਥਰ ਨਾਲ਼ੋਂ ਸਖਤ ਹੈ। ਮਾਰਦਿਆਂ
ਮਾਰਦਿਆਂ ਤਾਂ ਹੱਥ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਇਸ ਛਿਨਾਰ ਦੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਮਰ ਭੀ
ਸਿੱਧੀ ਨਾ ਹੋਈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਫੇਰ ਛਿਨਾਰ? ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਫੇਰ ਛਿਨਾਰ ਆਖਿਓਈ ਤਾਂ!&quot;

{{gap}}&quot;ਆਹੋ ਆਹੋ ਆਖਾਂਗੀ, ਮੈਂ ਸੌ ਵਾਰੀ ਆਖਾਂਗੀ ਛਿਨਾਰ, ਛਿਨਾਰ, ਰੰਨ ਪਾਕ ਦਾਮਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਲਿਆ ਨੀ ਬਖ਼ਤੋ ਥੋੜਾ ਗੋਸ਼ਤ। ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਲਓ। ਬਖ਼ਤੋ! ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਗੋਸ਼ਤ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਹ, ਥੋੜੀ ਸ਼ਰਾਬ ਭੀ ਲਈ ਆਵੀਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਕੋਰੜਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਰੰਨ ਧਰਮ ਧਰਮ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਪਈ ਫੇਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੁਣੇ&lt;noinclude&gt;{{c|101}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rviz8cqp79yzwuo5bwizhad04icb1sd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/108</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60574</id>
    <revision>
      <id>228016</id>
      <parentid>184277</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228016</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3203" sha1="c86m4uueu10o8jv7q9224pqo6bxrclt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਦਾ ਧਰਮ ਸ਼ਰਮ ਇਕ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਕੱਢ ਸੁਟਦੀ ਹਾਂ।”

{{gap}}ਝਟ ਮਾਸ ਸ਼ਰਾਬ ਆ ਗਏ ਦੋ ਲੋਂਡੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ
ਫੜ ਲਏ। ਬਖਤੋ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਮਾਸ ਦੀ ਬੁਰਕੀ
ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਲੱਤ
ਖਿੱਚ ਕੇ ਮਾਰੀ ਕਿ ਬਖਤੋਂ ਧੜੰਮ ਕਰ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਵੇਸਵਾ
ਨੇ ਕਾੜ ਕਾੜ ਕਰਦੇ ਕਰੜੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਜੜਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
ਮਾਰ ਨਾਲ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਹਾਇ ਹਾਇ! ਕਰਦੀ ਤਬਕ ਉਠੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ
ਸੋਰ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਲ ਦੁਹਾਈ ਅਤੇ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਝੱਟ ਇਕ
ਆਦਮੀ ਵੇਸਵਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਬਸ ਬਸ, ਠਹਿਰ ਜਾਓ, ਮਹਿਬੂਬਾ! ਕਯਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਅੱਜ
ਕਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਆਈ ਹੈ?&quot;

{{gap}}ਅਜੇ ਉਹ ਆਦਮੀ ਦੂਰ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕੰਜਰੀ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ
ਝੱਟ ਪਛਾਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਘਬਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ:_

{{gap}}&quot;ਹੈਂ! ਹੈਂ! ਨੀ ਗ਼ਜ਼ਬ ਹੋ ਗਿਆ! ਇਹ ਔਂਤ੍ਰਾ ਕਿਥੋਂ ਆ ਗਿਆ?
ਛੇਤੀ ਕਰੋ, ਬੇਟੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਓ ਅਤੇ
ਬਾਹਰੋਂ ਜੰਦ੍ਰਾ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਗ਼ਜ਼ਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਗ਼ਜ਼ਬ! ਯਾ ਖ਼ੁਦਾ! ਆਪਣਾ
ਰਹਿਮ।&quot; (ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ) &quot;ਆਈਏ ਜਮਾਂਦਾਰ ਜੀ ਆਈਏ, ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ।&quot;

{{gap}}ਆਏ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਕਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਆਈ ਸੀ। ਇਥੇ ਕੌਣ
ਰੋਂਦਾ ਸੀ? ਤੂੰ ਵੱਡੀ  ਜ਼ਾਲਮ ਹੈਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰਦੀ
ਹੈਂ। ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਅੱਜ ਕਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਆਈ ਹੈ?&quot;

{{gap}}ਨਹੀਂ ਜਮਾਂਦਾਰ ਜੀ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ, ਭਲਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਜੇਕਰ ਮਾਰਾਂਗੀ ਤਾਂ ਖਾਵਾਂਗੀ ਕਿੱਥੋਂ? ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੰਨ-ਦਾਤਾ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ, ਆਪ ਹੀ ਪੁੱਛ ਲਓ। ਕਿਉਂ ਨੀ ਅੜੀਓ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਮਾਰਿਆ ਹੈ?&quot;{{nop}&lt;noinclude&gt;{{c|102}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c86m4uueu10o8jv7q9224pqo6bxrclt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/109</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60575</id>
    <revision>
      <id>228017</id>
      <parentid>184333</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228017</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3309" sha1="tc8brimlz8d7dhdd9jz5rj64u0ueamo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}“ਨਹੀਂ ਮਾਂ ਜੀ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰੇਂਗੀ।&quot;

{{gap}}“ਮਾਰਦੀ ਕਿਉਂ? ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਕਾੜ ਕਾੜ ਪੈਂਦੇ ਕੋਰੜਿਆਂ ਦੀ
ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੌੜਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ ਤਾਂ ਇੱਥੇ
ਰੋਂਦਾ ਕੌਣ ਸੀ? ਸੱਦੋ ਉਸ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ  ਹੀ ਮਹਬੂਬਜਾਨ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਈ, ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ
ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਪਾਨ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਜਮਾਂਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ
ਪਾਨ ਦੇ ਕੇ ਬਖਤੋ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ:–

{{gap}}“ਜਾਨੀ ਬਖਤੋ! ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਅਸ਼ਰਫੀ ਤਾਂ ਚੁੱਕ ਲੈ ਆ&quot; ਬਖ਼ਤੋ ਝੱਟ
ਲੈ ਆਈ। 

{{gap}}“ਜਮਾਂਦਾਰ ਸਾਹਿਬ! ਇਸ ਅਸ਼ਰਫੀ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਬਰਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ
ਪਾਸ ਇਹ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਕਦੇ ਭੁੱਖਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਸ
ਵਿਚ ਕੀ ਜਾਦੂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਕੱਲੀ ਤਾਂ ਕਦੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੀ
ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਰੁਪਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ
ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਮੇਰੇ ਖ਼ੈਰਖ਼ਾਹ ਹੋ,
ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਿਆਮਤ ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}“ਦੇਖਾਂ ਤਾਂ ਕਿਹੀ ਅਸ਼ਰਫੀ ਹੈ! ਬੇਸ਼ਕ ਹੈ ਤਾਂ ਓਹੋ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ
ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ। ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਕੁੱਛ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਰੱਖ ਲੈ ਤੁਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}“ਨਹੀਂ ਜਮਾਂਦਾਰ ਜੀ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਹ
ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸੰਭਾਲ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਬਾਲ
ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਖ਼ੁਦਾ ਕਰੋ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਨੋਕਬਖੜ ਕੋਈ ਲੜਕਾ ਹੋਵੇ 
ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਬਲੰਦ ਹੋਵੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹਾਂ, ਹੈ ਤਾਂ ਅਜੇਹਾ ਹੀ।&quot; 

{{gap}}“ਤਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਸ਼ਰਫੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜੁੰਮੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਲੋਬਾਣ ਦੀ ਧੂਣੀ ਦੇ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਗਲ ਪਾ ਦੇਣੀ, ਫੇਰ ਬੱਚਾ ਜਣਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜ਼ਿੰਮਾਂ, ਕਿਸੇ&lt;noinclude&gt;{{c|103}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tc8brimlz8d7dhdd9jz5rj64u0ueamo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/110</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60584</id>
    <revision>
      <id>228018</id>
      <parentid>184357</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228018</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3354" sha1="hj8qray9urtc51zw1dg95l4t6gngpjj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|'''ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ'''}}&lt;/noinclude&gt;ਚੀਜ਼ ਦੀ ਛਾਇਆ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਚੰਗਾ! ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਲੈ
ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਤਾ ਉਸ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸੱਦੋ ਦੇਖਾਂ ਉਹ ਕਿਉਂ
ਰੋਂਦੀ ਸੀ?&quot;

{{gap}}ਮਹਬੂਬਜਾਨ ਦੀ ਜਾਨ ਫੇਰ ਨਿਕਲਣ ਪਰ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ
ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, ਵੇਖੋ ਇਸ ਨਿਪੁਤ੍ਰੇ ਨੂੰ ਇਕ ਅਸ਼ਰਫੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਭੀ ਕੰਮ
ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਹਾਇ ਲਾਲਚ! ਮੋਇਆ ਹੋਰ  ਭੀ ਕੁਝ ਝਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖੈਰ, ਇਹ ਠੱਗ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਠੱਗਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਗੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ
ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਟਰਕਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।&quot; ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ:-

{{gap}}“ਜਮਾਂਦਾਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਬਦੌਲਤ ਤਾਂ
ਰੋਟੀਆਂ ਅਸੀਂ ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੀ ਕਰੋਗੇ? ਉਹ ਰੰਨ ਐਵੇਂ
ਹੀ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਕੁਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ
ਮੇਰਾ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਸਦਕਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਕੱਲ ਰਾਤ ਨੂੰ
ਕਦੇ ਆਏ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਫੁਰਸਤ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਆਓ। ਇਕ ਨਵੀਂ
ਚੀਜ਼ ਆਈ ਹੈ।”

{{gap}}'ਅੱਛਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤਾਂ ਭੀ
ਮਹਬੂਬਜਾਨ! ਤੈਨੂੰ ਜਤਲਾ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰੇਂਗੀ
ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ
ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।&quot;

{{gap}}ਜਮਾਂਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਹਬੂਜਾਨ ਦੇ ਸਿਰੋਂ ਬਲਾ ਟਲੀ। ਜਮਾਂਦਾਰ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਵਿਚਾਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਪਤਾ ਤੋਂ ਬਚ ਗਈ। ਲੌਂਡੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਹਨੇਰੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ  ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾ ਲਈ। ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਸਬਰ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਈਨ ਨਾ ਮੰਨੀ। {{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh|੧੦੪}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hj8qray9urtc51zw1dg95l4t6gngpjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/111</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60585</id>
    <revision>
      <id>228019</id>
      <parentid>184339</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228019</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2889" sha1="4nonex8523chjmit1qssh6l52yj882o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੨੦'''}}}}
{{gap}}
{{gap}}ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਅਰਵਲੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਡੋਲ ਸਰੀਰ
ਵਾਲਾ ਸਾਧੂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਗਰਮ ਲੂ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਰੇਤ
ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਚਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਸਾਧੂ ਕਦੀ ਕਦੀ
ਤੂੰਬੀ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਠਾਰਦਾ ਸੀ-ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਤਕ ਵੀ
ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਕਸ਼ਟਾਂ
ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ
ਉਪਰ ਹਾਲੀਂ ਵੀ ਇਕ ਚਮਕ ਸੀ। ਅਰਵਲੀ ਪਹਾੜ ਵਿਚ ਜੇਹੜੇ ਜਲ ਦੇ
ਝਰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੁੱਕੇ ਪਏ ਹਨ। ਵੱਡਾ ਤਲਾ ਉਥੋਂ ਤਿੰਨ ਕੋਹ
ਦਸੀਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਸੀ ਕਿ &quot;ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂ,
ਕਿਧਰ ਜਾਵਾਂ?&quot;

{{gap}}ਏਨੇ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਉਤੇ ਪਈ। ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਦਾ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਹਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਰਿਆਲੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇਖ ਕੇ ਇਸ ਨੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਬੱਸ ਉਸੇ ਅਸਥਾਨ ਪੁਰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਾਧੂ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਕਦਮ ਚੁਕਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿਗਦਾ ਢਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਠੋਕਰਾਂ ਖਾਂਦਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਹਰਿਆਲੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹਰਿਆਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਕ ਹਮੇਸ਼ ਵਗਣ ਵਾਲੇ ਝਰਨੇ ਵਿਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪਾਸ ਵਾਲੇ ਤਲਾ ਵਿਚ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹਰਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਬੂਟੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਝਰਨੇ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਦੀ ਓਟ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਪੰਖੀ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|105}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4nonex8523chjmit1qssh6l52yj882o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/112</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60586</id>
    <revision>
      <id>228020</id>
      <parentid>184342</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228020</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3685" sha1="rsz0jhovvdeurgiwl1lif2oncrq5bt1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; 
{{gap}}ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਇਧਰ ਓਧਰ ਨਜ਼ਰ ਫੇਰਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਸ
ਹਰਿਆਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਕ ਕੁੰਡ ਉੱਪਰ
ਪਈ । ਕੁੰਡ ਕਈ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਚੌੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ
ਪੌੜੀਆਂ ਹੀ ਸਨ, ਉਹ ਕੁੰਡ ਸਿਰਫ ਪੰਦਰਾਂ ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਏਨਾਂ ਹੀ ਚੌੜਾ
ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕ
ਨਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੋਰ ਪਾਣੀ
ਨਿਕਲਦਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ । ਮਤਲਬ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ
ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਵੱਧ। ਇਸ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਏਨਾਂ ਸੁਖ ਹੋਇਆ
ਜਿੰਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਮਿਲਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੰਦ ਨਾਲੋਂ
ਇਹ ਅਨੰਦ ਕੁਝ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਸੱਚ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਵਚਨ ਹੈ—&quot;ਪਹਿਲਾ
ਪਾਣੀ ਜੀਉ ਹੈ ਜਿਤੁ ਹਰਿਆ ਸਭੁ ਕੋਇ ॥” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੰਦ ਹੋ ਕੇ ਉਹ
ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਦੇਖ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ
ਖਿੱਚਿਆ । ਉਸ ਦੇ ਖਿਚਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਸਾਧੂ, ਅਜੌਹਾ ਪਟਾਕ ਕਰ ਕੇ ਡਿੱਗਾ
ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮੱਥਾ ਫਟ ਗਿਆ । ਉਹ ਟੰਗ ਫ਼ੜਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ
ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਸੀ ? ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਧੂ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕਿਆ । ਉਹ
ਤਰੇਹ ਨਾਲ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਕੁਲ ਸੀ, ਫੇਰ ਉਸ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗਣ
ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਫਟ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਲਹੂ ਦਾ ਨਿਕਲਣਾ ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਛਾ ਲਈ ਥੋੜਾ
ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਧੂਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਕੁਝ
ਭੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਘਸੀਟੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕੰਡੇ
ਚੁਭ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਛਲੀ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਹੱਥ ਤੱਕ ਜਦ ਉਹ
ਸਾਧੂ ਧੂਹੀਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਕਾੜ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਗੋਲੀ ਛੁੱਟੀ। ਸਾਧੂ
ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਬਘਿਆੜ ਮੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ,
ਅਤੇ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਹੱਥ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਪਿਸਤੌਲ ਲਈ
ਖੜਾ ਹੈ । ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ :-

{{gap}}&quot;ਅਰੇ! ਜੀਵਤ ਹੈ ਜੀਵਤ ! ਈਸ਼੍ਵਰ ਨੇ ਮ੍ਵਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਸਫਲ ਕਰੀ। ਕਿਉਂ ਮਹਾਰਾਜ! ਬੋਲੋ, ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਹੈ?&quot;{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|106}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rsz0jhovvdeurgiwl1lif2oncrq5bt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/113</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60587</id>
    <revision>
      <id>228021</id>
      <parentid>184513</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228021</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3918" sha1="lhbs9sdodahjv99genymzz7u4ihohqx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; 
{{gap}}ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿਚੋਂ ਜਾਗਣ ਕਰ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸ
ਸਾਧੂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਸਮਝਿਆ, ਪਰ ਜਦ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆਂ ਤਾਂ ਵੱਡੀ
ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ । ਉਸ
ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸਾਧੂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਭਾਵੇਂ ਸੁਣੀ ਕਿ ਨਹੀਂ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ
ਸਮਝ ਕੇ ਦੌੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਝਟ ਇਕ ਗੜਵਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਭਰ ਕੇ
ਲੈ ਆਇਆ ! ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਪਿਲਾ ਕੇ ਬਾਕੀ ਜੋ ਪਾਣੀ ਬਚਿਆ
ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੁਪੱਟੇ ਦੀਆਂ ਲੀਰਾਂ ਫਾੜ ਕੇ ਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਦੇ 
ਜ਼ਖਮ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ
ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਥੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਕ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਲਿਟਾ ਦਿਤਾ। ਸੰਤ ਜੀ
ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਰਾਮ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:–

-
{{gap}}“ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ! ਆਪ ਨੇ ਮੇਰੀ ਰਖਿਆ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ
ਹੈ, ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਕਿਸੇ ਰਾਜਪੂਤ ਕੁਲ ਦੇ ਭੂਸ਼ਣ ਹੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਬੇਸ਼ਕ ਰਾਜਪੂਤ ਕੁਲ ਮੇਂ ਪੈਂਦੇ ਹੋਇਓ ਹੂੰ ! ਪਰ ਮੈਂ ਐਸੇ
ਕੌਣ ਸੋ ਕਾਮ ਕਰਯੋ ਹੈ ਜਿਸ ਸੇ ਤੁਮ ਹਮੇਂ ਉਸ ਪਰਮ ਪਵਿਤਰ ਜਾਤੀ ਕਾ ਜਿਸ
ਮੇਂ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੂਰਬੀਰ ਪੈਦੇ ਹੂਏ ਹੈਂ, ਭੂਸ਼ਣ ਕਹਿਤੇ ਹੋ ?
ਤੋ ਏਕ ਮਾਮੂਲੀ ਰਾਜਪੂਤ ਹੂੰ । ਯਹਾਂ ਸੇ ਚਾਰ ਪਾਂਚ ਕੋਸ ਪਰ ਹਮਾਰੋ ਗਾਂਵ ਹੈ ।ਉਸ ਕਾ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਮ੍ਵਾਰਾ ਭਾਈ ਬਿਸਾਲ ਸਿੰਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਂਕੋ ਸਗੋ ਭਾਈ ਹੂੰ।
ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਰਾਮ ਸਿੰਗ ਹੈ। ਅਠੇ ਮੈਂ ਆਜ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਣ ਆਇਆ ਹੂੰ। ਇਸ
ਜੰਗਲ ਮੇਂ ਏਕ ਸ਼ੇਰ ਰਹਿਤਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਕੇ ਦਿਨਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ੇਰ ਕੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੁਪਹਿਰ
ਕੋ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਮੈਂ ਉਸ ਕੀ ਤਾਕ ਮੇਂ ਬੈਠੇ ਹਤੋ, ਕਿ ਇਤਨਾ ਮੈਂ ਇਹ ਭੇੜੀਓ
ਮਾਰੀ ਡੀਠ ਮੇਂ ਪੜਯੋ, ਅਰ ਮੈਂ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਠਾਰ ਕਰ ਦੀਨੋ। ਮੈਂ ਸੁਣਤੋਂ 
ਥਾ ਕਿ ਇਸ ਜੰਗਲ ਮੇਂ ਇਕ ਭੇੜੀਓ ਰਹਿਤੋ ਹੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਨੀ ਹੈ । ਮਾਰੇ 
ਡਰ ਕੇ ਬਹਾਦਰ ਲੋਕ ਭੀ ਕਾਂਪਣ ਲੱਗ ਜਾਤੇ ਥੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਭੇੜੀਓ ਬਾਲਕਾਂ
ਨੇ ਤੋਂ ਕੈ ਵਡਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੋ ਭੀ ਨਹੀਂ ਛੋੜਤੇ । ਸੋ ਆਜ ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਡੀਠ ਮਾਂ
ਤਮੇਂ ਲੀਏ ਜਾਤੋ ਪੜਿ ਗਯੋ ਮੈਂ ਝਟੀ ਗੋਲੀ ਸੋ ਠਾਰ ਦੀਨੂੰ। 
{{gap}}ਅਬ ਬਾਰੇ ਦਰਦ ਕੀ ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਹੋ? ਬਾਲਾ ਮਾਂ ਕੁਝ ਤਾਕਤ ' ਹੋਇ ਤੋ ਹੂੰ&lt;noinclude&gt;{{c|107}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lhbs9sdodahjv99genymzz7u4ihohqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/114</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60588</id>
    <revision>
      <id>228022</id>
      <parentid>184667</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228022</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1949" sha1="todloiyasbf69qvug5xi2dbsuksgxyh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਪਰ ਤੁਮਾ ਕੂੰ  ਸਵਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਾਂਵ ਮੈਂ ਲੈ ਚਲੂੰ। ਤਿਸ
ਜੰਗਲ ਮੈਂ ਅਬ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}“ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ! ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੇ ਪਰਾਣ ਬਚਾ ਕੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ
ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਅਸੀਸ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ। ਆਪ ਵਡੇ ਸੂਰਬੀਰ
ਹੋ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਚੰਗਾ ਸਮਝੋ ਕਰੋ। 
ਮੈਂ ਆਪ ਨਾਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਉਦਾਰ ਕੌਮ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਪਰ
ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਾਂਵ ਲੈ ਜਾਣ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੇਚਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ
ਕਹਿਣਾ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰਾਹ ਉਪਰ ਲਿਟਾ ਦਿਓ, ਉਥੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਕਿਸੇ ਨਾ 
ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਲਾ ਦੇਵੇਗਾ।”

{{gap}}“ਨਹੀਂ ਮਹਾਰਾਜ! ਐਸੀ ਬਾਤ ਹਮ ਸੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਤੀ। ਤੁਮੇਂ ਐਸੀ
ਦਸ਼ਾ ਮਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਤਾ।”

{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਪੂਤ ਝੱਟ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਬ੍ਰਿਛ ਨਾਲੋਂ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆਇਆ। ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਚੁਕ ਕੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਘੋੜੇ ਉੱਪਰ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਨਾਲ ਹੋ ਤੁਰਿਆ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|108}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>todloiyasbf69qvug5xi2dbsuksgxyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/115</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60589</id>
    <revision>
      <id>228023</id>
      <parentid>184518</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228023</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2924" sha1="ja7ipwsurr76l1pni2t8vu8exnifuy9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੨੧'''}}}}

{{gap}}ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਸਿੰਹ ਸਾਧੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹਵੇਲੀ
ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾ ਤਾਂ 'ਟਨ ਟਨ, ਟਨ, ਟਨ ਕਰ ਕੇ ਯਾਰਾਂ ਵਜੇ। ਹਵੇਲੀ ਦਾ
ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁਲ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਪਰੋਂ ਹੋ! ਹੋ!! ਹੋ!!!ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ। ਇਹ
ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਧੂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ:–

{{gap}}&quot;ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ! ਇਹ ਕੌਣ ਜੋ ਮਤਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦਾ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਮ ਨੇ ਕੈ ਕਹੂੰ! ਤੁਮ ਕੁਛ ਪੁਛੋ ਨਹੀਂ। ਤੁਮ ਥਕੇ ਮਾਂਦੇ ਹੈ,
ਅਬ ਅਰਾਮ ਕਰੋ। ਕਲ੍ਹ ਤੁਮ ਨੇ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ!&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਭਾਈ, ਕੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ, ਅੱਜ ਹੀ ਆਖ।&quot;

{{gap}}ਅਜੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਕੁਝ ਜਵਾਬ ਦੇ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਸੀ ਕਿ ਫੇਰ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ:- &quot;ਮਾਰੋ ਮਾਰੋ ਸਾਲੇ ਕੋ ਮਾਰੋ। ਅਰੇ  ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ? &quot;ਸ਼...ਰਾ...ਬ&quot; ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ &quot;ਭਈ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਰਾਬੀ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਨਾ ਲੈ ਜਾ । ਇਸ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਭੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਇਸ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਅੰਨ ਦਾ ਇਕ ਦਾਣਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗਾ।&quot; ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਅਜੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਫੇਰ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ 'ਅਰੇ ਏਕ ਪਯਾਲਾ ਔਰ, ਔਰ ਏਕ ਪਯਾਲਾ ....ਲੇ... ਆ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਜੇ ਸਾਧੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਧੂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਭਾਵ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਕੋਠੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਐਸਾ ਕੌਣ ਆਦਮੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਆਚਰਣ ਰੱਖੋ। ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹਠ ਕਰਨ ਪਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੇਕਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਉਤਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|109}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ja7ipwsurr76l1pni2t8vu8exnifuy9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/116</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60590</id>
    <revision>
      <id>228024</id>
      <parentid>184522</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228024</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3688" sha1="q1vkp4ewkvdkqh2mvwtbds75ev2dca8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਬੰਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਅਰਾਮ ਆ ਗਿਆ । ਉਥੇ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਰਹਿ ਕੇ ਸਾਧੂ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਮਲੂਮ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ &quot;ਠਾਕਰ
ਸਾਹਿਬ&quot; ਦੀ ਉਮਰ ਕੁਲ ੨੫-੨੬ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਪੀ ਕੇ
ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹੁਣ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਠਣ ਬੈਠਣ ਦੀ
ਵੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ । ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਪਿਲਾ
ਪਿਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਤਲਬ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਧਿਆ ਹੈ । ਇਸੇ ਇੱਲਤ ਵਿਚ ਠਾਕਰ
ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਪਿੰਡ ਉੱਜੜ ਗਏ ਹਨ । ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਢਾਈ ਲੱਖ ਦਾ
ਕਰਜ਼ਾ ਭੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ
ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਉਸ ਠਾਕਰ ਜੀ ਦੀ  ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਤ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ
ਹੋਏ । ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖ ਦਿਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੀ ਇਹੋ ਦਸ਼ਾ ਰਹੀ ਤਾਂ
ਵਰ੍ਹੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਇਹ ਪਾਰ ਬੋਲ ਜਾਏਗਾ । ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਥੇਰਾ ਚਾਹਿਆ ਕਿ
ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਥੋਂ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਣ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ
ਸਕਿਆ । ਸ਼ਾਇਦ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋਂ ਰੋਕਿਆ।
ਇਕ ਵੇਰੀ ਪਏ ਪਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ :-

{{gap}}&quot;ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕੁਝ ਹੋਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਸੰਤ ਵੇਸਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਵਾ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ । ਗੱਲ ਤਾਂ ਸੱਚੀ ਇਹੋ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਏਧਰ ਕਿਉਂ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ? ਇਕ ਓਪਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਖੋਤਾ ਖਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ ? ਪਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੁਰਮੁਖਤਾ ਨਹੀਂ, ਭਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਦਸ਼ਾ ਇਕ ਭਲੇ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਪਰ ਵਡਿਆਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਸੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਦਾ ਧਾਨ ਖਾਧਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦਿਆਂ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਇਥੇ ਰਹਿਣ&lt;noinclude&gt;{{c|110}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q1vkp4ewkvdkqh2mvwtbds75ev2dca8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/117</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60591</id>
    <revision>
      <id>228025</id>
      <parentid>184669</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228025</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3545" sha1="gqwv3fx2e0s2utxnfqysmf95dvgr5o1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਦੇਰ ਪਵੇਗੀ, ਪਰ
ਉਸ ਦਾ ਭੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਪਤਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਥੇ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਤ ਜੀ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਪਰ 
ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਤ ਦੇ ਕੋਈ ਦਸ ਬਜੇ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਸੰਤ ਜੀ ਠਾਕੁਰ
ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੌਲਨਾਕ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹੋਏ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ
ਏਨੇ ਵਿਚ ‘ਘੜਾਮ! ਘੜਾਮ ! ਘੜਾਮ!' ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੀ
ਅਵਾਜ਼ ਆਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸੰਤ ਹਰੀ
ਬਿੜਕ ਲੈਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕੇਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਹੈ? ਦੋ ਪਲ ਨਹੀਂ ਗੁਜਰੇ ਸਨ ਕਿ
ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮੱਚ ਗਿਆ, ਠਕੁਰਾਣੀਆਂ ਉੱਚੀ
ਉੱਚੀ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਲੋਕ ਉੱਠ
ਬੈਠੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ &quot;ਵੱਡਾ ਅਨਰਥ ਹੋਇਆ&quot; ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ &quot;ਜੇਹੀ ਕਰਨੀ
ਤੇਹੀ ਭਰਨੀ&quot; ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਖਦਾ &quot;ਅਜੇ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਸ ਸਰੀਰ
ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਆਸ  ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਸੰਤ ਜੀ, ਸੰਤ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ! ਜ਼ਰਾ ਆਪ ਭੀ ਜਲਦੀ ਆਓ, ਬਹੁਤ
ਭਾਰੀ ਅਨਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਰ੍ਹਾ ਸਰਬੰਸ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਇ!
ਮੈਂ ਕਿਆ ਕਰੂੰ ?&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਇਹ ਆਦਮੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਸੰਤ ਜੀ ਝੱਟ ਉਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਪਛਾਣ ਕੇ 'ਆਇਆ, ਮੈਂ ਆਇਆ&quot; ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੈਰੋਂ ਨੰਗੇ ਠਾਕੁਰ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਦਿਲ-ਚੀਰਵਾਂ ਸੀ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਮਲੂਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਕੋਠੇ ਉੱਪਰ ਟੱਟੀ ਫਿਰਨ ਗਏ ਸਨ। ਆਉਂਦੀ ਵੇਰੀ ਪਰ ਜੋ ਤਿਲਕਿਆ ਤਾਂ ਧੜਾਮ! ਧੜਾਮ! ਕਰ ਕੇ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਡੀ ਭਾਰੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਲਹੂ ਨਿਕਲਿਆ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਲ ਆਪ ਚੁੱਕ ਕੇ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਡਿਉਢੀਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਪਲੰਘ ਉੱਪਰ ਲਿਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਨਾੜੀ ਦੇਖ ਕੇ ਸੰਤ ਹੁਰਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|111}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gqwv3fx2e0s2utxnfqysmf95dvgr5o1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/118</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60592</id>
    <revision>
      <id>228026</id>
      <parentid>184670</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228026</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3487" sha1="c13fpwanun7rwevx9c3u93vhugv8jys" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ' ਜ਼ਰਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੱਟੇ ਮਾਰੋ ਅਤੇ ਹਵਾ ਕਰੋ, ਹੁਣੇ ਇਹ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।”

{{gap}}ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੱਟੇ ਮਾਰ ਕੇ ਹਵਾ
ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਸੰਤ ਹੁਰੀ ਉਸ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਣ ਭਾਲਣ ਦੇ
ਆਹਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਘਰ ਭਿਜਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਤ ਜੀ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਦਰਜਨਾਂ ਸ਼ਰਾਬ
ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ:—

{{gap}}“ਕਿਉਂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ! ਇਹ ਬੋਤਲਾਂ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੀਣ
ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਦਾ ਲਾਇਸੰਸ ਮਿਲਿਆ
ਹੋਯਾ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਕਿਆ ਪੂਛਤੋ ਹੋ? ਆਪ ਸਿਰਫ ਇਨਕੋ ਦੇਖ ਕਰ ਘਬਰਾ
ਗਏ? ਅੰਦਰ ਚਲ ਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇ ਕਿਤਨਾ ਭੰਡਾਰ ਜਮਾਂ ਹੈ। ਜ਼ਰਾ ਆਪ
ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ?&quot;

{{gap}}ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਉੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਤ ਹੁਰੀਂ ਅੰਦਰਲੇ ਕੋਠੇ  ਵਿਚ ਗਏ,
ਜਾ ਕੇ ਕੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਠ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ
ਹਨ। ਸੰਤ ਹੁਰੀਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਾਏ ਅਤੇ ਘਬਰਾਏ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਾਬਖਾਨੇ
ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਵੜਿਆ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਠਾਕਰ ਦੀ
ਕਿਸਮਤ ਪੁਰ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਹਾਹੁਕੇ ਭਰਦੇ ਆਪ ਬਾਹਰ
ਨਿਕਲ ਆਏ।

{{gap}} ਰਾਮ ਸਿੰਘ—&quot;ਕਿਉਂ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ! ਆਪ ਨੇ ਦੇਖ ਲੀਆ ਨਾ? ਯਿਹ ਸਾਰਾ ਭੰਡਾਰਾ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਕੇ ਲੀਏ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਹਤਾ ਹੈ? ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਕਿਤਨਾ ਸ਼ਰਾਬ ਰੋਜ਼ ਪੀਤੇ ਹੈਂ? ਯਿਹ ਬਾਤ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬਰਾਬ ਕੋ ਛੂਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਔਰ ਇਸੀ ਲੀਏ  ਮੁਝੇ ਬਨੀਆਂ ਕਹਤੇ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਤਨਾ ਮੈਂ ਜਾਨਤਾ ਹੂੰ ਕਿ ਰਾਤ ਕੋ ਨੌਂ ਵਜੇ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਤੀਨ ਬਜੇ ਤੱਕ ਖਾਤੇ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ। ਇਤਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਹ ਅੰਨ ਤੋ ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੀ ਛਟਾਂਕ ਖਾਤੇ ਹੋਂਗੇ ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਛੇ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਬਰਾਬਰ ਜਾਰੀ&lt;noinclude&gt;{{c|112}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c13fpwanun7rwevx9c3u93vhugv8jys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/119</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60593</id>
    <revision>
      <id>228027</id>
      <parentid>167471</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228027</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3530" sha1="icdd1ptuthdxkw5gu1ep0h4vplopnzs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਰਹਿਤੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾੜੀ ਤੋਂ ਹੀ ਮਲੂਹਮ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ
ਜਿੰਨਾਂ ਰੋਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਡਿੱਗ ਪੈਣ
ਨਾਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਗ ਅਸਾਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਾਮ
ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸ਼ਰਾਬ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ
ਕਰਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਯਤਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਅੱਗੋਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਬਧ।&quot;

{{gap}}“ਆਪ ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਨ ਕੇ ਅਰੋਗ ਕਰ ਸਕਤੇ ਹੈਂ, ਅਗਰ ਇਨ੍ਹੋਂ ਨੇ ਸ੍ਵਾਰਥੀ
ਨੌਕਰ ਛੋੜ ਦੇ ਤਬ ਤੋ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ
ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੂਰ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਦੂਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ
ਸ਼ਰਾਬ ਲਾਓ...ਸ਼ਰਾਬ!...&quot; ਪਰ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰਾਬ
ਦੇ ਬਦਲੇ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੀਭ
ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਗਲਾਸ ਡੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ਅਤੇ ਕਿਹਾ-ਕੌਣ ਹੈ ਰੇ ਤੂੰ! ਸ਼ਰਾਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਤਾ, ਕਿਆ ਮਾਰ
ਖਾਨੇ ਕੀ ਇੱਛਾ ਹੈ? ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਕਵਾਸ ਪੁਰ ਕਿਸੇ
ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆ ਗਈ, ਉਸ ਬੇਹੋਸ਼ੀ
ਵਿਚ ਪਏ ਪਏ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਦਸ ਬਜੇ ਜਦ ਨਸ਼ਾ
ਉੱਤਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਤੀਂ ਡਿਗ
ਪਿਆ ਸਾਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਣ ਭੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤੀ ਸ਼ਰਾਬ
ਨਹੀਂ ਪੀਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪਿਆਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ
ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੁੰਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਕਾਫੂਰ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਗਈਆਂ। ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਇਲਾਜ
ਨਾਲ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਤਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ
ਤੋਂ ਦੋ ਰੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲੱਗ ਗਏ। ਇਕ ਤਾਂ ਜੀਭ ਥਥਲਾਉਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ
ਦੂਜੇ ਕੰਬਣੀ ਛੁਟ ਪਈ। ਜੀਭ ਦਾ ਥਥਲਾਪਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਕੰਬਣੀ
ਅਜਿਹੀ ਲੱਗੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਗਜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਭੀ ਨਹੀਂ
ਠਹਿਰ ਸਕਦਾ ਸੀ!&lt;noinclude&gt;{{c|113}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>icdd1ptuthdxkw5gu1ep0h4vplopnzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/120</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60597</id>
    <revision>
      <id>228028</id>
      <parentid>184831</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228028</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3497" sha1="gu0rjv9a1bj38c93ppu9fuco9r3v2hx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜਦ ਪਿਆਲਾ ਹਥੋਂ ਡਿਗ ਪਿਆ
ਤਾਂ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਗ! ਅਬ ਤੋਂ ਦਾਰੂ ਭੀ ਮੰਨੇ ਜਬਾਬ ਦੇਣੇ ਲਾਗਯੋ!&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਭਗਵਾਨ ਕੀ ਬਹੁਤ ਦਯਾ ਹੋਵੈ ਜੋ ਤੁਮ ਨੇ ਦਾਰ ਜਵਾਬ
ਦੇ ਦੇ। ਉਸ ਦਿਨ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਕਹਤੇ ਥੇ ਕਿ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਮੁਝ ਸੇ
ਇਲਾਜ ਕਰਾਵੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਚੰਗੇ ਕਰ ਦੇਊਂ । ਅਬੀ ਠਾਕਰ
ਜੀ ਕੀ ਉਮਰ ਭੀ ਬੜੀ ਨਹੀਂ ਸਿਰਫ ੨੫-੨੬ ਕੀ ਤੋ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਆਪ ਕੀ
ਸੱਟਾਂ ਕਾ ਇਲਾਜ ਭੀ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਨੇ ਕੀਆ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਇਲਾਜ ਕਰਾਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਮਨੋ ਦਾਰੂ ਛੱਡਣ ਕੋ ਤੋ 
ਨਹੀਂ ਕਹੋਂਗੇ ਨਾ? ਅਬ ਮ੍ਹਾਰਾ ਸੇ ਦਾਰੂ ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਛੂਟੈਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਤੁਮ ਉਨ ਸੈਂ ਏਕ ਬਾਰ ਬਾਤ ਚੀਤ ਤੋਂ ਕਰੋ! ਵਹ ਜ਼ਰੂਰ
ਤੁਮਰਾ ਭਲਾ ਕਰੇਂਗੇ, ਮ੍ਹਾਰੀ ਖਾਤਰੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤ ਜੀ ਬੁਲਾਏ ਗਏ। ਠਾਕਰ
ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕੁਰਸੀ ਪਰ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ
ਗਲ ਬਾਤ ਦੇ ਬਾਦ ਸੰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਮੈਂਨੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸੇ ਆਪ ਕੀ ਬਹੁਤ ਉਪਮਾਂ ਸੁਨੀ,
ਆਪ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਦਿਨ ਮੇਰਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਕੇ ਮੁਝੇ ਅਰੋਗ੍ਯ ਕੀਆ, ਪਰੰਤੂ ਅਬ
ਮੁਝੇ ਏਕ ਔਰ ਬੀਮਾਰੀ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਾਂਪਨੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਔਰ
ਕੋਈ ਭੀ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੇ ਹਾਥ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰ ਸਕਤੀ। ਅਗਰ ਯਿਹ ਬੀਮਾਰੀ
ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਨਾ ਹੂਈ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੁਛ ਦਿਨ ਮੈਂ ਹੀ ਮਰ ਜਾਊਂਗਾ, ਐਸਾ ਮੁਝ ਕੋ
ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ! ਅਗਰ ਆਪ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੀ ਯੇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦੇ
ਤੋ ਆਪ ਕਾ ਅਹਿਸਾਨ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਭੂਲੂੰਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਨੰਦ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾ ਕੇ ਆਪ ਦੀ ਕੁਛ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਆਪ ਜਿਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਇਹ ਭਾਵੇਂ ਅਸਾਧ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਆਪ ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲੋਗੇ ਤਾਂ ਆਪ ਦਾ ਇਕ ਰੋਗ ਕੀ ਸਭ ਰੋਗ ਵਾਹਿਗੁਰੂ&lt;noinclude&gt;{{c|114}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gu0rjv9a1bj38c93ppu9fuco9r3v2hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/121</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60598</id>
    <revision>
      <id>228029</id>
      <parentid>184833</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228029</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3522" sha1="kr0w3gvue9y805eauwy7fcwscbrdp38" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ
ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਯਾ ਕਰਨੀ ਪਏਗੀ। ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ
ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟਾਣੀ ਪਏਗੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਛੱਡਣੀ ਪਏਗੀ।”

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਸੰਤ ਜੀ ਦਾ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ
ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਇਕ ਖੂੰਜੇ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਚੁਪ ਚਾਪ ਸੁਣਦਾ
ਸੀ। ਸ਼ਰਾਬ ਘਟ ਕਰਨ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖੀ
ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਠਾਕਰ
ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਘਰ ਉਜੜਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਭੀ ਜਦ ਇਹ ਥੋੜੀ
ਜੇਹੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੇ
ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਛਡ ਦਿਤੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਖੀਸੇ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੇਰ
ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ―,

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ ਠਾਕੁਰ ਜੀ! ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਜੈਸਾ ਹੀ ਸਾਰਾ
ਸੰਸਾਰ ਨੌ ਸਮਝੇ ਹੈਂ ਜੋ ਤੁਮ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਛੋਡ ਦੀਆ; ਤੇ ਥਾਰੀ ਦੇਹ ਏਕ ਦਿਨ
ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਾਢੇਗੀ ਤੁਮ ਨੇ ਯਾਦ ਹੋਸ਼ੇ ਕਿ ਥਾਰੇ ਪਰਦਾਦਾ ਗ੍ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੇ
ਐਸਾ ਹੀ ਏਕ ਠੱਗ ਸਾਧੂ ਨੇ ਕੋਈ ਖਰਾਬ ਦਵਾਈ ਦੇ ਕੇ ਪਰਾਣ ਲੈ ਲੀਏ
ਥੇ। ਜੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੇ ਸੇ ਆਦਮੀ ਮਰ ਜਾਤਾ ਹੋਇ ਤੇ ਲਾਖਾਂ ਆਦਮੀ ਫੇਰ
ਕਿਉਂ ਪੀਵੇ ਹੈਂ? ਦਾਰੂ ਤੋ ਮਰਦਾਂ ਕੀ ਘੂੰਟੀ  ਹੈ। ਜਿਸ ਨੋ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀ
ਤੇ ਫੇਰ ਵੱਹ ਰਾਜਪੂਤ ਹੀ ਕੈਸੇ? ਫੇਰ ਬਾਣੀਆਂ ਅਰ ਰਾਜਪੂਤ ਮਾਂ ਕੇ ਫਰਕ
ਰਹਿਓ? ਤੁਮ ਹੀ ਬਤਾਓ।&quot;

{{gap}}ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਠਾਕਰ ਪਾਸੋਂ ਕੁਝ ਲੈਣਾ ਤਾਂ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ
ਮਨ ਭਾਉਂਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਾਮਦ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਆਦਮੀ ਦੀ ਗੱਲ
ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ
ਅਜੇਹੇ ਚੋਲੋ ਵਿਚ ਦੇਖ ਕੇ ਜਿਸ ਦਾ ਧਰਮ ਹੀ ਖਿਮਾਂ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋ 
ਅੰਦਰ ਦੱਬ ਛੱਡਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪ ਬੈਠੇ ਰਹੇ ਅਤੇ
ਅਵਸਰ ਪਾਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}“ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ! ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਡਾ ਅਤੇ&lt;noinclude&gt;{{c|115}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kr0w3gvue9y805eauwy7fcwscbrdp38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/122</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60599</id>
    <revision>
      <id>228030</id>
      <parentid>184893</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228030</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3699" sha1="lvqe44qqsn7c4qv3srvqozcb684dumq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਤੁਹਾਡੇ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਤਲਬ ਕੱਢਣ
ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਬਣਾ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਾ ਅਤੇ
ਪਰਜਾ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਸਦਾ
ਉੱਲੂ ਦੇ ਉੱਲੂ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਜੇਕਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਵਿਚ ਹੀ
ਇਸ ਦੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਦਾ। ਜੇਕਰ ਆਪ
ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਛੱਡੋਗੇ ਤਾਂ ਦੇਖ ਲੈਣਾ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪ ਮਰ
ਜਾਓਗੇ। ਆਪ ਹੀ ਸੋਚੋ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰਿਆਸਤ ਉੱਪਰ ਕਿੰਨਾਂ ਭਾਰੀ
ਕਰਜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਹ ਆਖੇ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਣ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ
ਸੁੱਖ, ਜਾਣ ਦਿਓ।ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਆਪ ਰਤਾ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ
ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ, ਉਹ ਅੱਸੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ
ਕੇਹੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਟ-ਪੁਸ਼ਟ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੰਵਲ ੨੫-੨੬
ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਘਰ ਗਿਆ ਹੈ?&quot;

{{gap}}“ਸੱਚ ਕਹਤੇ ਹੋ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ! ਹਮਾਰੇ ਚਾਚਾ ਜੀ ਬੇਸ਼ੱਕ ਬੜੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈਂ।
ਮੈਂ ਜਾਣ ਗਯੇ ਕਿ ਮੇਰੋ ਨਾਸ ਦਾਰੂ ਨੇ ਹੀ ਕਰ੍ਯੋ  ਹੈ! ਪਰ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ, ਸ਼ਰਾਬ,
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੈ ਭੀ ਘਣੀ ਮੀਠੀ ਹੈ! ਹੋਠਾਂ ਕੇ ਸਾਥ ਜਬ ਲਾਗਤੀ ਹੈ ਤੋ ਰਾਜੋ
ਇੰਦ੍ਰ ਭੀ ਹਾਥ ਜੋੜ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਖੜੋ ਹੋ ਜਾਵੇ ਹੈ! ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰੇ ਅਪਰਾਧ ਖਿਮਾ
ਕਰੀਓ। ਸ਼ਰਾਬ ਕੇ ਬਿਨਾ ਸੰਸਾਰ ਕਾ ਸਭ ਮੌਜ ਮਜ਼ਾ ਫ਼ੀਕਾ ਫੱਚ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ! ਕੁਛ ਮੇਰੀ ਭੀ ਬਾਤ ਸੁਣੋ! ਆਪ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਤੱਕ
ਸਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਦੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਲੱਗ ਕੇ ਇਕ
ਛਿਮਾਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੀ ਦੇਖ ਲਓ। ਜੇਕਰ ਛੱਡਣ ਵਿਚ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ
ਅਨੰਦ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਮੰਨਣਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ
ਚਲਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ।&quot;

{{gap}}ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸੰਤ ਸੀ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਫੇਰ ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੜਦਾ ਭੁਜਦਾ ਰਿਹਾ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਲਦਾ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕੰਨੋਂ ਫੜ ਕੇ ਉਹ&lt;noinclude&gt;{{c|116}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lvqe44qqsn7c4qv3srvqozcb684dumq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/123</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60601</id>
    <revision>
      <id>228031</id>
      <parentid>184894</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228031</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3486" sha1="418yqtwkp4bhzhzvfxnu2q1r3avn2im" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਂਦਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵੇਂ ਐਸਾ ਹੀ ਧੂਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜ ਸਭਾ
ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਪਈ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ
ਦੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਇਸ ਬਾਵੇ ਸੋ ਪੁੱਛੋ ਜੇਕਰ ਸ਼ਰਾਬ ਬੁਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਤੇ
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਪੀਵੇ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਮਾਂ ਅਕਲਮੰਦ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬੇਸ਼ਕ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲੋਕ ਬਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਵੇਲੇ ਸਿਰ
ਅਤੇ ਵਿਤ ਅਨੁਸਾਰ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬੋਤਲ
ਨੂੰ ਹੀ ਮੂੰਹ ਲਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣ। ਜੇਕਰ ਅਜੇਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ
ਇਕ ਖਿਣ ਵੀ ਨਾ ਟਿਕਦੀ। ਬੇਸ਼ਕ ਉਹ ਅਕਲਵੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ
ਅਕਲ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਭੀ ਕਿਹਾ ਹੈ:―

{{gap}}'ਅਕਲੀ ਸਾਹਿਬ ਸੇਵੀਐ ਅਕਲੀ ਪਾਈਐ ਮਾਨ।' ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ
ਹੈ ਕਿ ਸੰਖੀਆ ਆਦਿ ਹੋਰ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਭੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਇਕ ਮਿੱਠੀ ਛੁਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੌਲ਼ੀ
ਹੌਲੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਹਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਪਰ ਉਹ ਸੰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਠਾਕਰ ਜੀ
ਦੇ ਚਿੱਤ ਉੱਪਰ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਕਥਨ ਦਾ ਅਜੇਹਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਝਿੜਕ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।  ਵਿਚਾਰੇ
ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਆਦਮੀ ਪਾਸੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ
ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਹੇਠੀ ਵੇਖ ਕੇ ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣਾ
ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:― 

{{gap}}&quot;ਠਾਕੁਰ ਜੀ, ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਠੀਕ ਬਤਾਵੇ ਹੈਂ। ਮਹਾਰਾਜ ਬੜੇ ਸਿਧ ਪੁਰਖ ਹੈਂ। ਇਨਕੋ ਕਿਸੀ ਬਾਤ ਕਾ ਲੋਭ ਲਾਲਚ ਹਮ ਨੇ ਨਹੀਂ ਡੀਠੋ। ਮਹਾਰਾਜ! ਹਮ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਸੈਂ ਥਾਰੇ ਪਾਸ ਏਕ ਅਰਜ਼ ਕਰਣੀ ਚਾਹਤਾ  ਰਿਹਾ, ਪਰ ਇਨਕੋ ( ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ) ਡਰ ਸੈ ਮ੍ਹਾਰਾ ਮਾਂ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਪੜੀ। ਇਸੀ ਸੇ ਆਪ ਕਾ ਰਾਜ ਨੇ ਪਰਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਕੰਗਾਲ ਬਣ ਗਿਆ।”

{{gap}}ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਦ ਸੰਤ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਤਾਈਦ ਕੀਤੀ ਤਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|117}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>418yqtwkp4bhzhzvfxnu2q1r3avn2im</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/124</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60604</id>
    <revision>
      <id>228032</id>
      <parentid>184895</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228032</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3692" sha1="ipa7bg98nz7jul6h3qxs9gpmaymbc54" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੀ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਬੇਸ਼ਕ ਸ਼ਰਾਬ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ
ਕਰ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਰਜਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਬਰਬਾਦੀ
ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ
ਹੀ ਮੈਂ ਬੀਮਾਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਂਦਾ ਪੀਂਦਾ
ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਰਾਜ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਖ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦੀ ਕੰਗਾਲੀ ਪਰ ਜਦ
ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਪਿਆ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਪਾਸੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਬੂਤ 
ਮੰਗਿਆ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ
ਪਿਲਾ ਪਿਲਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ੂਬ ਲੁੱਟਿਆ ਹੈ। ਕਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਜਦ ਸਦਾ
ਵਰਤ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦਾ ਪੇਟ ਵੱਢ ਕੇ
ਆਟਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਇਹੋ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਨ ਵਪਾਰ ਆਪਣੇ
ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਵਸਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਜਨ ਕੰਗਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਪੰਡਤ
ਮਹਾਸੇ ਜੀ ਮਨ-ਮੰਨੇ ਭਾਉ ਪਰ ਖ਼ਰੀਦਦੇ ਅਤੇ ਚੌਕੀਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭੀ ਆਪਣੀ
ਚੋਥੀ ਪੱਤੀ ਠ੍ਰ੍ਰਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਭੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਹੱਥ
ਰੰਗਦੇ ਹਨ। 

{{gap}}ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਚਰਜ ਨਾਲ &quot;ਹੈਂ!&quot; ਆਖਣ ਦੇ ਸਿਵਾ
ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ, ਜਦ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਓਦੋਂ
ਤਕ ਸੰਤ ਹੁਰੀਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਸੁਣ ਮਨ ਵਿਚ ਹੱਸਦੇ ਰਹੇ।
ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਮੁੱਕ ਗਈ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਛਾ ਗਈ ਤਾਂ ਸੰਤ ਹੁਰੀਂ
ਫੇਰ ਬੋਲੇ:

{{gap}}“ਦੇਖੋ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ! ਜੇਕਰ ਸ਼ਰਾਬ ਬੁਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੱਤ੍ਯਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪੀ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹਤ੍ਯਾਰਾ ਹੈ। ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ! ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨੇ ਪਰ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਦਾ ਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭੀ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੇ ਏਡੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਿਖੋ, ਸਗੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਾਪ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੀ ਸ਼ਰਾਬ ਇਕ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਫੇਰ ਵੈਦਕ&lt;noinclude&gt;{{c|118}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ipa7bg98nz7jul6h3qxs9gpmaymbc54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/125</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60608</id>
    <revision>
      <id>228033</id>
      <parentid>184897</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228033</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3231" sha1="i28j71y50te26be7m3fblaa5xbgt27y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਹਿਕਮਤ ਦੀਆਂ
ਪੋਥੀਆਂ ਭੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ
ਵਜ਼ੀਰ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਗਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੱਚੇ
ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਖਰਾਬ ਦੀਆਂ ਖਰਾਬੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ, ਇਤਿਹਾਸ,
ਪ੍ਰਾਣ ਕੁਰਾਨ, ਵੇਦਕ, ਡਾਕਟਰੀ, ਹਿਕਮਤ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ
ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪ ਧੰਨ ਹੋ, ਮੁਝ ਕੋ ਅਬ ਅੱਛੀ ਤਰਾਂ ਮਲੂਮ
ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਸੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸਭ ਖਰਾਬੀ ਹੂਈ ਹੈ। ਹਾਇ! ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ
ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਰਵੰਸ ਨਾਸ ਕਰਨੇ ਕੇ ਲੀਏ ਹੀ ਮੁਝੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਬਨਾ ਡਾਲਾ! ਮਹਾਂਰਾਜ,
ਅਬ ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਪ ਸੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਛੁਟੂੰਗਾ ?&quot;

{{gap}}&quot;ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ! ਆਪ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਹੀ
ਹੁਣ ਸ਼ਰਾਬ ਪੁਰ ਘ੍ਰਿਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪ ਦੀ
ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਸਵਾਮੀ ਜੀ! ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਣ ਕਰੂੰਗਾ, ਅਗਰ ਆਪ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ
ਸ਼ਰਾਬ ਛੋੜਨੇ ਕਾ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਤੋ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਪੀਊਂਗਾ, ਪ੍ਰਾਣ ਜਾਣੇ ਤਕ ਨਹੀਂ
ਛੋਹੂੰਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਇਕ ਦਮ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ,ਪਰ  
ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੋਜ਼ ਆਪ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਬੱਸ ਮੇਰੀ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਹੈ,
ਕਿਉਂ ਹੈ ਮਨਜ਼ੂਰ?&quot;

{{gap}}&quot;ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ! ਮੁਝੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ, ਮੁਝੇ  ਸਿਰ ਆਖੋਂ ਸੇ ਆਪ ਕੀ ਆਗ੍ਯਾ
ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ। ਅਗਰ ਆਪ ਮੁਝੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਪੀਨੇ ਕੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦੇਂ ਤੋ ਮੈਂ
ਮਰ ਬੇਸ਼ੱਕ ਜਾਉਂਗਾ, ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਊਂਗਾ!&quot;

{{gap}}“ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਇਕ ਦਮ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕਦੇ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰੋਜ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।&quot;{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|119}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i28j71y50te26be7m3fblaa5xbgt27y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/126</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60609</id>
    <revision>
      <id>228034</id>
      <parentid>184899</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228034</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1951" sha1="nx56bs92vvojttsb8f0bz1o26kxdc3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਜਦ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਘ੍ਰਿਣਾ  ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਰਾਬ ਛੁਡਾ ਦਿਤੀ। ਜਿਹੜੇ ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਬਕਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਪੀ ਕੇ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਜੇਹੜੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਗੀਰ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲੁਟਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ ਅਰੋਗ ਹੋ ਗਏ। ਕੰਬਣੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਹੁਣ ਠਾਕੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਭੀ ਘ੍ਰਿਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ। ਠਾਕਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉਧਾਰ ਪਿਛੋਂ ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਵ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ!{{nop}}
{{dhr|3em}}
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|120}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nx56bs92vvojttsb8f0bz1o26kxdc3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/127</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60610</id>
    <revision>
      <id>228035</id>
      <parentid>184900</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228035</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2791" sha1="7brm8vt1o5korbjstmp7kma9z5jzl16" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{Block center|&lt;poem&gt;{{center|{{larger|'''੨੨'''}}}}
&quot;ਦੁਖ ਹਰਤਾ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਪਛਾਨੋ॥
ਅਜਾਮਲੁ ਗਨਕਾ ਜਿਹ ਸਿਮਰਤ ਮੁਕਤਿ ਭਏ ਜੀਅ ਜਾਨੋ ।
ਗਜ ਕੀ ਤ੍ਰਾਸ ਮਿਟੀ ਛਿਨਹੂ ਮਹਿ ਜਬ ਹੀ ਰਾਮ ਬਖਾਨੋ ॥
ਨਾਰਦ ਕਹਤ ਸੁਨਤ ਧ੍ਰੂਅ ਬਾਰਿਕ ਭਜਨ ਮਾਹਿ ਲਪਟਾਨੋ ॥
ਅਚਲ ਅਮਰ ਨਿਰਭੈ ਪਦੁ ਪਾਇਓ ਜਗਤ ਜਾਹਿ ਹੈਰਾਨੋ॥
ਨਾਨਕ ਕਹਤ ਭਗਤ ਰਛਕ ਹਰਿ ਨਿਕਟ ਤਾਹਿ ਤੁਮ ਮਾਨੋ ॥”&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਸੁੱਤੀ ਮਹਿਬੂਬ ਜਾਨ ਨੂੰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ
ਰਸੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਗਾਏ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੇ ਜਗਾ ਦਿਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ
ਅਸਚਰਜਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਲੌਂਡੀ
ਦੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਆਹਾ! ਆਵਾਜ਼
ਕੇਹੀ ਸੁਰੀਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਨਾਲ ਸੁਰ ਭੀ ਠੀਕ ਹੈ! ਗਾਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਹੁਨਰ
ਦੀ ਉਸਤਾਦ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਇਹ ਹੈ ਕੌਣ? ਉਹੋ!
ਠੀਕ ਉਹ ਰੰਡੀ ਸਰੂਪਾਂ ਹੋਵੇਗੀ ! ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਤਰੇਹ ਨਾਲ ਮਰਦਿਆਂ ਭੀ
ਅਜੇਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਰਤਾ ਜਾ ਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖਾਂ । ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਉਹ
ਪਲੰਘ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ
ਪਾਸ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਕੈਦ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਪਹੁੰਚੀ ਸਰੂਪ
ਕੌਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗਾਉਂ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਫੇਰ ਉਸ ਰਾਗ ਵਿਚ
ਅਲਾਪ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਦੂਜੀ ਵੇਰ ਗਾਉਣ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਵਧ ਸਮਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਮਹਿਬੂਬ ਜਾਨ ਤਾਂ ਉਸ ਤੇ ਲੱਟੂ ਹੋ ਗਈ ਜਿਹੜੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਮੰਨਣ ਦੇ ਜੁਰਮ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{c|121}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7brm8vt1o5korbjstmp7kma9z5jzl16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/128</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60611</id>
    <revision>
      <id>228036</id>
      <parentid>184902</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228036</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3619" sha1="1sqtu5k0uoyawmgagz2xtnxhctbvrqy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੋਰੜਿਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਸ ਖੁਵਾਲ ਕੇ ਧਰਮ
ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਗਾਣ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਿਬੂਬ ਜਾਨ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸਕੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ
ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ ਹੀ ਗਿਆ:―

{{gap}}“ਵਾਹ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵਾਹ! ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਹੈ ਤੇਰੇ ਉਸਤਾਦ ਨੂੰ, ਤੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ
ਦੀ ਭੁੱਖੀ ਤਿਹਾਈ ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ ਅਜੇਹਾ ਉੱਤਮ ਗਾਉਂ ਰਹੀ ਹੈਂ ਜੇਹਾ ਅਸੀਂ
ਵਰਿਹਾਂ ਬੱਧੀ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੰਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਗਾਉਂ ਸਕਦੀਆਂ? ਰੰਡੀਆਂ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਥੇਰੀਆਂ ਚੰਗੇ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ
ਗ੍ਰਿਹਸਥਣ ਅਜ ਤੱਕ ਇਕ ਭੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਸੀ। ਅਫ਼ਸੋਸ! ਅਜੇਹੀ ਗ਼ਜ਼ਬ ਦੀ
ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਅਜੇਹਾ ਦਿਲ ਪਸੰਦ ਗਾਣਾ ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾ
ਮੰਨ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਤੋਂ ਮਹਰੂਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ
ਮੰਨ ਲਵੇਂਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਏਨੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰਾਂਗੀ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ
ਮੂੰਹੇਂ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣ ਜਾਵੇਂਗੀ। ਮੰਨ ਜਾ ਧੀਏ
ਮੰਨ ਜਾ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਰੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੌਜ ਮਜ਼ੇ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ
ਹੈ ਕਿ ਨਰਕ ਦੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ ਵਾਸਤੇ?&quot;

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ (ਮਨ ਵਿਚ) ਹਾਇ ਹਾਇ! ਮੇਰੀ ਇਕਾਂਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਵੇਲੇ
ਭੀ ਇਸ ਪਾਪਣ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਨਾ ਆਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ
ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਪਾਪਣੇ! ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ ਮਰ ਜਾਣਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਮਰਨ ਦੇਹ। ਜਾਹ ਆਪਣੇ ਪਲੰਘ ਪੁਰ ਜਾ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਹ। ਇਸ ਕਾਲੀ ਬੋਲੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਸਤਾਉਣ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਫੱਟੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਉੱਪਰ ਕਿਉਂ ਲੂਣ ਛਿੜਕਣ ਆਈ ਹੈਂ? ਸੜ ਜਾਵੇ ਤੇਰਾ ਐਸ਼ ਇਸ਼ਰਤ। ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਅੱਗ ਤੇਰੇ ਮੌਜ ਅਤੇ ਮਜ਼ੇ ਨੂੰ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਐਸ਼ ਇਸ਼ਰਤ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਜਾਹ ਚਲੀ ਜਾਹ! ਫੇਰ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਲਵੀਂ।”{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|122}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1sqtu5k0uoyawmgagz2xtnxhctbvrqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/129</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60612</id>
    <revision>
      <id>228037</id>
      <parentid>185016</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228037</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3782" sha1="pmb5sqkx6o6f1wmkq42yvt01nlcg1fj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;
{{gap}}ਸੁਣ ਨੀ ਅੜੀਏ? ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੋਗੀ ਤਾਂ ਪਛਤਾਵੇਂਗੀ। 
ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢਦਾ ਹੀ ਕਿਉਂ?
ਦੇਖ ਰੰਡੀਏ! ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤੂੰ  ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕਰ ਕੇ
ਆਈ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਪਾਕ ਦਾਮਨ ਬਣ ਬੈਠੀ ਹੈਂ! &quot;ਨੌਂ ਸੌ ਚੂਹਾ ਖਾ ਕੇ ਬਿੱਲੀ ਹੱਜ ਨੂੰ ਚੱਲੀ&quot; ਮਰ ਗਿਆ ਤੇਰਾ ਖਸਮ, ਨਾਲ ਤੂੰ ਭੀ ਜਾ ਕੇ ਮਰ ਜਾਹ। ਮੈਂ ਭੀ ਤੇਰਾ ਗਲ ਘੁੱਟ ਘੱਟ ਕੇ
ਨਾਂ ਮਾਰਾਂ ਤੈਨੂੰ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੇਸਵਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}ਰੰਡੀ ਦੀਆਂ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਕਲੇਜਾ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆਂ
ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ:–ਹੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ! ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਵੇਹਲ
ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਥੋਂ ਹੁਣ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰਿਆ ਨਹੀਂ
ਜਾਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਮਰਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ। ਹਾਇ! ਹਾਇ!! ਭਰਾ ਨੇ ਜੇਕਰ ਉਸ
ਸੱਪ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਭੌਂਦੂ ਟੀਪੂ ਨੇ ਹੀ ਜੇਕਰ ਨਦੀ ਵਿਚੋਂ ਨਾਂ
ਕੱਢਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਜੇਕਰ ਚੋਰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੇ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ
ਪਾਪਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਸੁਣਦੀ। ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਸ ਅਪਰਾਧ
ਦਾ ਡੰਡ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਪ੍ਰਾਰਥਣਾ ਵਿਚ ਲੀਨ
ਸੀ ਤਾਂ ਝੱਟ ਉਸ ਵੇਸਵਾ ਨੇ ਗੱਲ ਟੁੱਕ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}&quot;ਦੇਖ ਰੰਡੀਏ! ਦੇਖ ਰੰਡੀਏ!! ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕਰਦੀ
ਕਰਦੀ ਹਾਰ ਗਈ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਤਾਂ ਨਾ ਮੰਨ! ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖ
ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਪਖਾਨਾ ਚੁਕਵਾਵਾਂਗੀ। ਬੱਸ  ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ
ਆਖਾਂਗੀ, ਸੋਈ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।&quot;

{{gap}}“ਹਾਂ ਹਾਂ ਤੂੰ ਪਖਾਨਾ ਚੁਕਵਾਵੇਂਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੁੱਕਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਕੈਦ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਗੰਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਕੜਕ ਕੇ ਜਦ ਇਹ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ
ਮਹਬੂਬਾ ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪਲੰਘ ਪਰ ਜਾ ਸੁੱਤੀ।

{{gap}}ਸਵੇਰੇ ਉਠਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚੋਂ ਬੁਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਝਿੜਕ ਕੇ&lt;noinclude&gt;{{c|123}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pmb5sqkx6o6f1wmkq42yvt01nlcg1fj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/130</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60613</id>
    <revision>
      <id>228038</id>
      <parentid>185018</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228038</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3348" sha1="sqvwz42ehk93gnylbtlg73o9tigxd6d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}&quot;ਚੰਗਾ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਏਨੇ
ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ:–ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਬਜੇ ਉੱਠ ਕੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦਾ ਝਾੜੂ
ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਾਡੇ ਕਪੜੇ ਭੀ ਤੂੰ ਧੋਣੇ ਹੋਣਗੇ। ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੰਮ ਆਖਣਾ
ਤੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਹੀ ਗਈ। ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਮਹੀਆਂ ਦਾ ਜੋ ਕੰਮ ਬੁਧੂ ਨੌਕਰ
ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਸਾਰਾ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ
ਆਖਦੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਲੈ। ਚੂਹੜੀ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੋਬਨ
ਨੂੰ ਨਾ ਗਵਾ।&quot; 

{{gap}}&quot;ਬਸ ਬਸ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ
ਹੱਥ ਹਾਂ, ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਉਜਰ ਹੀ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੋ ਤੂੰ ਆਖੇਂਗੀ ਸੋ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਕੰਮ ਵੇਚਿਆ ਹੈ, ਚੰਮ 
ਨਹੀਂ ਵੇਚਿਆ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਲਾ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹਾਂ? ਜਦ ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਚੰਦ ਵਰਗੇ
ਭੰਗੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਵਿਕੇ ਤੇ ਖੱਫ਼ਨ ਲਾਹੁੰਦੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਜੇਕਰ ਪਖਾਨਾ
ਭੀ ਉਠਾਵਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਅਚਰਜ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਪਖਾਨਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਭੀ ਤੂੰ ਹਿੰਦਣੀ ਬਣੀ
ਰਹੇਂਗੀ? ਦੇਖ, ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਨ ਜਾਹ। ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸਹੀ,
ਪਰ ਇੰਨਾ ਮੈਂ ਹੋਰ ਆਖ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਇਕ ਦਿਨ ਭੀ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ
ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਸੁਟਾਂਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਹਿੰਦਣੀ ਰਹਾਂ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਰਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਮਤਲਬ?
ਬੇਸ਼ੱਕ! ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ 
ਮਾਰ ਸੁੱਟੀਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਭੀ ਤੈਨੂੰ ਆਖ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਧਰਮ ਭ੍ਰਸ਼ਟ
ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਆਖੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਛਿਨਾਲ ਵਿਨਾਲ ਦੀ ਗਾਹਲ ਕੱਢੀਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਚੰਗਾ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ। ਬਸ ਜਾਹ, ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ
ਕਰ ਦੇਹ।&quot;

{{gap}}&quot;ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ ਪਰ ਮੇਰੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਤੈਂ ਕੀ&lt;noinclude&gt;{{c|124}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sqvwz42ehk93gnylbtlg73o9tigxd6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/131</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60614</id>
    <revision>
      <id>228039</id>
      <parentid>185022</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228039</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3858" sha1="k8864kqih4nmapfvc8d32581yl72uqv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਜ਼ਰਾ ਉਹ ਭੀ ਦੱਸ ਦੇਹ।&quot;

{{gap}}&quot;ਤੇਰੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਬਾਵਰਚੀਖਾਨੇ
ਵਿਚ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਸੋ ਤੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਕਰ। ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਾਂ?&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਕਾਲ
ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਬੇਸ਼ਕ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਹ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ
ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬੱਸ ਚੁਪ ਰਹੁ। ਜੇਕਰ ਜ਼ਰਾ ਭੀ ਚੀਂ ਚਪੜ ਕਰੇਂਗੀ ਤਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ
ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜੂਠ ਭਰੀ ਜਾਵੇਗੀ।”

{{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਫੇਰ ਉਹੋਂ ਦਸ਼ਾ ਹੋਈ ਜੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਾਸ ਖੁਵਾਲਣ ਵੇਲੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਾੜ! ਕਾੜ!! ਕਾੜ !!! ਕੋਰੜੇ ਲੱਗ ਲੱਗ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉਧੜ ਗਈ। ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗਾ। ਚਪੇੜਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁੱਜ ਕੇ ਤੋਬਰਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਰੌਂਦਿਆਂ ਰੋਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਚਕੀਆਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖ੍ਯਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਭੀ ਗੱਲ ਦੀ ਕੁਝ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਸ ਰੰਡੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਏਨਾਂ ਕਰੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਮ ਉੱਪਰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਖੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਇਆ ਆ ਗਈ। ਦਇਆ ਤਾਂ ਆਈਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਛੱਡ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਮਹੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਓਸੇ ਥਾਂ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵੇਸਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਜਦ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁਕਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਧ ਸ਼ੇਰ ਬਾਜਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਹ, ਦੋ ਟਿੱਕੜ ਘੜ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਖਾ ਲੈਂਦੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਅੰਦਰੋਂ ਕੁੰਡੀ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਰੰਡੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਤਦ ਤਕ ਇਕ ਘੁੱਟ ਭੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਰਾਤ ਦੇ ੧੧ ਬਜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਖੂਹ ਪਰ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀ। ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਫੇਰ ਆਪਣੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰੱਖਦੀ ਅਤੇ ਗੋਹੇ ਗਾਹੇ ਬਾਲ ਕੇ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਦੋ ਟਿੱਕੜ ਘੜਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ। ਖਾ ਪੀ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਕੁਛ ਦੇਰ ਤਕ ਅਰਾਮ ਕਰ ਲੈਂਦੀ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|125}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k8864kqih4nmapfvc8d32581yl72uqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/132</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60615</id>
    <revision>
      <id>228040</id>
      <parentid>185023</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228040</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2892" sha1="credny6g96zhqoqremcag8yd9qd6fv0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੨੩'''}}}}
{{gap}}ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਕਈ ਦਿਨ
ਤਾਂ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਿਮਾਰ ਪਏ ਰਹੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਦੀ
ਭੈਣ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਬੜਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ
ਭਾਲ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਤੜਪਨ ਲਗੇ। ਆਪਣੀ ਜਗੀਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਤ ਦਿਨ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ
ਦੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨੂੰ:–
{{Block center|&lt;poem&gt;&quot;ਬਾਂਹਿ ਜਿਨਾ ਦੀ ਪਕੜੀਐ
ਸਿਰ ਦੀਜੈ ਬਾਂਹਿ ਨ ਛੋੜੀਏ।&quot;&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਹਰ ਵੇਲੇ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੌਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ
ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਦੋ ਚਾਰ ਹੰਝੂਆਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸ਼ੋਕਾਤੁਰ ਹੋ ਕੇ
ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ- &quot;ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਲਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ
ਹਾਂ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਡਾਕੂ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਇਹ ਪਾਪੀ
ਪ੍ਰਾਣ ਕਿਉਂ ਨਾ ਨਿਕਲ ਗਏ? ਹੇ ਨੀਚ! ਤੂੰ ਭੈਣ-ਇਕ ਸ਼ਰਣ ਆਈ ਭੈਣ,
ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਭੈਣ—ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹੋਂ? ਲਾਹਨਤ
ਹੈ ਤੈਨੂੰ! ਤੈਂ ਇਕ ਬਹਾਦਰ ਕੌਮ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਲਾਇਆ ਹੈ।
ਤੂੰ ਜੇਕਰ ਭੈਣ ਦੀ ਖੋਜ ਢੂੰਡ ਨਾ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਮਰ ਜਾਣਾ
ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵੈਦ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸੁੱਕਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੰਜੀ ਉੱਪਰ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਕੇਰਦੇ&lt;noinclude&gt;{{c|126}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>credny6g96zhqoqremcag8yd9qd6fv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/133</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60616</id>
    <revision>
      <id>228041</id>
      <parentid>185025</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228041</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3652" sha1="k2iq5a8toilwmzx2tq4hixqlxhp5588" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਨ ਦਾ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਸੌਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੰਟੋ ਦੇ ਘੰਟੋ ਲਈ ਨੀਂਦ ਆ
ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਜਾਣੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆ
ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ:—

{{gap}}“ਭਰਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ! ਭਰਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਰੱਖ ਲਵੋ! ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੁੱਖ
ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਪੱਥਰ ਦਾ ਕਲੇਜਾ ਕਰਨ ਪੁਰ ਭੀ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ
ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀ। ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ-ਲੋਕ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਭੀ ਨਰਕ
ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪਿਆਰੇ
ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖ੍ਯਾ ਹੋਣੀ ਕਠਿਨ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਰੱਖ੍ਯਾ ਕਰੋ? ਮੈਂ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ
ਜੀਵਿਆ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ।&quot;

{{gap}}ਹੈਂ ਹੈਂ!! ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਤੂੰ ਕਿਥੇ ਹੈਂ? ਆਇਆ, ਭੈਣ ਮੈਂ ਆਇਆ!
ਘਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਭੈਣ ਘਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਦੁਖ ਦੇ
ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖ੍ਯਾ ਕਰਨ
ਵਾਲਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ! ਲਿਆ ਭਈ ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ! ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ
ਇਸ ਕਸ਼ਟਣੀ ਤੋਂ.....&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖਦੇ ਆਖਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਗਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਰੋਂਦੇ, ਕੁਰਲਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਵੇਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਫਨੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭੈਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਭੇਤ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਘਾਬਰ ਜਾਣਗੇ। ਇਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਫਨੇ ਵਿਚ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ‘ਭੈਣ ਮੈਂ ਆਇਆ, ਭੈਣ ਮੈਂ ਆਇਆ।” ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਭਿਣਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਨੰਦ ਕੌਰ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਪੈ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਪਤੀ ਨੂੰ ਭੈਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੰਤੋਖ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ:–&lt;noinclude&gt;{{c|127}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k2iq5a8toilwmzx2tq4hixqlxhp5588</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/134</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60617</id>
    <revision>
      <id>228042</id>
      <parentid>185028</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228042</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3615" sha1="7dmw2vr91v1xsjmzxiphv0gcg971t3h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;&quot;ਹੁਣ ਚੋਰ ਹੱਥ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਦ ਰੋਗ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ 
ਇਲਾਜ ਭੀ ਔਖਾ ਨਹੀਂ। ਧੰਨ ਹੋ ਪਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਹੋ! ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ
ਅਜੇਹੇ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਭੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੈਣ ਦੀ ਏਡੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਫਿਕਰ ਹੈ।&quot;
ਸੁਫਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਜਦ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ  ਤਾਂ ਅਨੰਦ ਕੌਰ
ਨੇ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}&quot;ਸਵਾਮੀ ਜੀ! ਆਪ ਏਡੇ ਘਾਬਰਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸਾਂ ਕਿ ਏਨੇ ਇਲਾਜ ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅੱਜ ਮੈਂਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦਾ  ਕਾਰਣ ਮਲੂਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਘਬਰਾਓ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਓ, ਫੇਰ ਜਿੱਧਰ ਮਰਜ਼ੀ ਆਵੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਢੂੰਡੋ।  ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਭੈਣ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਮਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਜਿਸ ਬੀਰ ਕੌਮ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਮੈਂ ਭੀ ਤਾਂ ਉਸੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹਾਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਦਿਖਾਲ ਕੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਭੀ ਉਸ ਕੌਮ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਹਾਂ। ਸੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸਾਡੇ ਘਰੋਂ  ਭੈਣ ਗਈ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਚਿੰਤਾ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਭੀ ਇਕਾਂਤ ਬੈਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਰੋਇਆ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਰਾਂ ਕੀ? ਭੈਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਪ ਤਾਂ ਜੋਖੋਂ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਕੁਝ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸੱਕੇ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰਦਾਤ ਦੇ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਉਸ ਮੂਰਖ ਮੰਗਲੂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਡਾਕਾ ਪੈਣ ਵੇਲੇ ਗੁਆਂਢ ਵਾਲੇ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੰਗਲੂ ਪਾਸੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਭੀ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਇਕ ਟਹਿਲਣ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਦੌੜ ਕੇ ਉਸ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਮੰਗਲੂ ਨੇ ਟਹਿਲਣ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਆਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੈਣ ਉਸ&lt;noinclude&gt;{{c|128}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7dmw2vr91v1xsjmzxiphv0gcg971t3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/135</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60618</id>
    <revision>
      <id>228043</id>
      <parentid>167519</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228043</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3671" sha1="m0t22nofczsks7nv7kqwqkdj0q1nc5x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਹਾਇ! ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮਕਾਨ
ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਭੈਣ ਬਦਲੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਟਹਿਲਣ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਮੇਰਾਂ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ
ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਨਾਲ ਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਪਛਤਾਈ। ਪਰ
ਜਦ ਡਾਕ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਵੜੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਲੱਗਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ
ਪੌੜੀ ਤੋੜ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਮੈਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੌੜੀ ਲਾ ਕੇ ਏਧਰੋਂ ਭੈਣ ਨੂੰ
ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਜਤਨ ਭੀ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਉਣ ਨਾ ਦਿਤਾ।
ਹਾਇ! ਮੈਂ ਕੇਹਾ ਘੋਰ ਅਨਰਥ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਏਨੇ ਕਸ਼ਟ ਦਾ
ਕਾਰਣ ਹਾਂ। ਸਵਾਮੀ ਜੀ, ਮੈਥੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਹੋਇਆ ਹੈ  ਮੈਂ
ਇਸਦੇ ਲਈ ਦੰਡ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਣੀ ਹਾਂ? ਆਪ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਆਪ ਦੇ
ਅਰੋਗ ਹੋਣ ਪਰ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਭੈਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕੱਢ ਕੇ ਸੱਚੀ
ਬੀਰ ਨਾਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਾਂਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹੈਂ ਅਨੰਦੀ! ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭੈਣ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਏਡਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ
ਸੀ? ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸਾਂ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ
ਦੁਖੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਵਾਰਦਾਤ ਹੋਈ
ਹੈ, ਇਸੇ ਦੁੱਖ਼ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਸਾਂ। ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਸੰਸਾ ਨਿਵਿਰਤ ਹੋ ਗਿਆ
ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਅਤੇ ਨਾ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਛੇਤੀ ਅਰਾਮ ਕਰ ਦੇਵੋ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਅਰੋਗ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ
ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਇਥੋਂ ਕੂਚ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ
ਰਹਿਣਗੇ, ਮੈਂ ਭੈਣ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਮਿਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਰੋਗ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਉਸ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ
ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾ ਕੇ ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰ।&quot;

{{gap}}ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਬੋਝ ਕੁਝ ਹਲਕਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨੇ ਅਸਰ ਕੀਤਾ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਜਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰੋਗ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਅਨੰਦ ਕੌਰ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ,&lt;noinclude&gt;{{c|129}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m0t22nofczsks7nv7kqwqkdj0q1nc5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/136</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60619</id>
    <revision>
      <id>228044</id>
      <parentid>185030</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228044</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1237" sha1="swtws20y4tsgvzs7fsmld5o3fwwhgom" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪਰ ਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਨਹੀਂ ਪਿਆਰੀ,! ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਤੂੰ 
ਇਕ ਬੀਰ ਨਾਰੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੱਛੇ
ਮਾਈ ਬ੍ਰਿਧ ਹੈ, ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਉੱਪਰ ਵਿਸਾਹ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਇਸ
ਲਈ ਤੇਰਾ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ । ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਾਂਗਾ।&quot;

{{gap}}ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੀ ਜਾਗੀਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਠੀਕ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ  ਹੋਏ, ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਭੈਣ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਚਲ ਪਏ। ਅਨੰਦ ਕੌਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਤੋਰਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{c|130}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>swtws20y4tsgvzs7fsmld5o3fwwhgom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/137</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60620</id>
    <revision>
      <id>228045</id>
      <parentid>185031</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228045</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3008" sha1="dai1bsy0uah71cujj6b5xib6owi84yv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੨੪'''}}}}
{{gap}}&quot;ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਰਦੇਸ ਗਏ ਅੱਜ ਡੇਢ ਵਰ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੱਟੀ ਕਮਾਈ
ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਤੜਫ ਤੜਫ ਕੇ ਮਰ ਰਹੀ
ਹਾਂ। ਨਾ ਕੁਝ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੀ ਕਲੇਜਾ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ
ਹੈ। ਨਾ ਸੁੱਤਿਆਂ ਚੈਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨ ਜਾਗਦਿਆਂ ਚੈਨ ਹੈ, ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਅੰਗ
ਅੰਗ ਰੋਮ ਰੋਮ ਉਸ ਦੀ ਛੁਹ ਲਈ ਵਿਆਕੁਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਠੰਢਾ ਕਰਨ
ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੱਗ ਬਰਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਪੀਹੇ ਦੀ ਪਿਉ, ਪਿਉ
ਦੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕਲੇਜ਼ੇ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਰ ਭੀ ਭੜਕ ਉੱਠਦੀ ਹੈ:–
{{Block center|&lt;poem&gt;&quot;ਅਰੇ ਪਪੀਹੇ ਬਾਵਰੇ ਤੈਂ ਕਿਉਂ ਦੀਨੀ ਕੂਕ॥
ਧੀਰੇ ਧੀਰੇ ਭੜਕਦੀ ਤੈਂ ਕਿਉਂ ਦੀਨੀ ਫੂਕ।&quot;&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਇਸ ਪਾਪੀ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਇਸ ਵਿਚਾਰੇ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ ਹੈ ਜੋਬਨ ਜੋ ਹੋਇਆ। ਜੋਬਨ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਬਲਾ ਹੈ,ਜੋਬਨ ਅੰਧਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ, ਇਸ ਪਾਪੀ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਜਦ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਖੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਡੇਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਕਿਸ ਲੇਖੇ ਵਿਚ ਹਾਂ? ਹੁਣ ਮੈਥੋਂ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਹੁਣ ਇਕ ਇਕ ਘੜੀ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਸੌ ਵਰ੍ਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਨਾੜੀ ਦਿਖਾਲਦੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਤੈਨੂੰ ਕਾਮਜ੍ਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸੀਂ ਕੀ ਉਪਾ ਦੱਸੀਏ? ਮਨ ਵਿਚ ਅਜੇਹਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂ। ਪਰ ਹਾਇ! ਇਹ ਜਵਾਨੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਅਰਥ ਗੁਵਾਣ ਲਈ ਹੈ? ਸ਼ਰਬਤ ਪੀਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਅੱਗ&lt;noinclude&gt;{{c|131}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dai1bsy0uah71cujj6b5xib6owi84yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/138</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60621</id>
    <revision>
      <id>228046</id>
      <parentid>185033</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228046</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3804" sha1="7r97kogjx124dasdui9ohb12jjg974v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸਗੋਂ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਟ ਦੇਵੇ
ਤਾਂ ਇਹ ਦਰਦ ਮਿਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਦਰਦ ਡੰਡਿਆਂ
ਨਾਲ ਮਿਟਣ ਵਾਲਾ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਰੋਗ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਛੁਹ ਨਾਲ
ਹੀ ਮਿਟੇਗਾ। ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ ਹੈ ਇਕ ਉਪਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ
ਇਕ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੈਥੋਂ ਹੁਣ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ
ਜਾਦਾ, ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨਗੇ, ਪਰ ਲੋਕਾ
ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਦਰਦ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਭੁੱਖੀ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਕੁਝ  ਖਾਵਾਗੀ ਨਹੀਂ ਤਦ
ਤਕ ਮੇਰੀ ਤਪਤ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਮਿਟੇਗੀ? ਚੰਗਾ, ਤਾਂ ਪਤੀ ਨੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਜੋ
ਸਲਾਹ ਦਿਤੀ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਉਹ ਆਖ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਜਿਥੋਂ
ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕੀਂ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਨਾ ਰਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ
ਅਟਾਰੀ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਕਰੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਸਭਨਾਂ
ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੂਰ ਦਿਸ਼ਾ-ਪਾਣੀ ਜਾਂਦਾ ਤੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਉਸੇ ਨੂੰ
ਸੱਦ ਲਈਂ। ਗੱਲ ਤਾਂ ਬੁਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕੁਝ ਸੁਝਦਾ ਨਹੀਂ।
ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਆਖ ਗਏ ਹਨ। ਚੰਗਾ, ਤਾਂ ਹੁਣ
ਛੱਤ ਪੁਰ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਾਂ, ਵੇਖਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ!&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਇਕ ੧੬ ਬਰਸਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀ ਵੇਲੀ ਦੀ ਚੌਥੀ ਛੱਤ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਕਾਨ ਵਸਤੀ ਦੇ ਇਕ ਕਿਨਾਰੇ ਪੁਰ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ! ਇੱਕ, ਦੋ, ਚਾਰ, ਪੰਜ, ਦਸ, ਵੀਹ, ਪੰਜਾਹ, ਸੌ, ਦੋ ਸੌ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾ ਮੈਦਾਨ ਜਾਂਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਸਾਰੇ ਹੀ ਵਸਤੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬੈਠ ਕੇ ਚਲੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟੱਟੀ ਨਾ ਬੈਠਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਕੋਠੇ ਉਪਰੋਂ ਲਹਿ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ- 'ਹਾਇ! ਹਾਇ! ਮਨ ਭੀ ਖ਼ਰਾਬ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਪੇਟ ਭੀ ਨਾ ਭਰਿਆ।' ਇਹ ਸੋਚਦੀ&lt;noinclude&gt;{{c|132}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7r97kogjx124dasdui9ohb12jjg974v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/139</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60622</id>
    <revision>
      <id>228047</id>
      <parentid>185194</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228047</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="m2cpvmsyu99ctrhjxyvpcf9sa8xkyso" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸੋਚਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆਈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਰਬੀਨ
ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਦੂਰਬੀਨ ਕੱਢ ਕੇ ਫੇਰ
ਕੋਠੇ ਉੱਪਰ ਗਈ! ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤਕ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਨਜ਼ਰ
ਮਾਰੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਨਾ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ, ਛੋਕੜ ਉਸ
ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਕ ਸਾਧੂ ਉੱਪਰ ਜਾ ਪਈ। ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਓਹਲੇ ਨਾ
ਹੋਇਆ ਉਦੋਂ ਤਕ ਤਾਂ ਓਹ ਏਵੇਂ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਦੂਰਬੀਨ
ਚੁੱਕ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀ। ਜਦ ਕਰੀਬ ਇਕ ਮੀਲ ਦੇ ਉਹ ਸਾਧੂ
ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਚੌਫ਼ੋਰੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਫੇਰ ਇਕਾਂਤ
ਦੇਖ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੀ ਇਹ ਚਾਲ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ
ਦਾ ਮਨ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਛਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ&quot;ਬੇਸ਼ਕ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਦ ਕੇ ਮੈਂ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਾਂਗੀ।&quot; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਓਧਰ ਦੇਖ
ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਏਨੇ ਨੂੰ ਸਾਧੂ, ਜੰਗਲ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਕ
ਧਰਮਸਾਲ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਉਹ ਝੱਟ ਕੋਠਿਓਂ ਉਤਰ ਆਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਪਾਤਰ ਟਹਿਲਣ
ਨੂੰ ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੇ ਪਾਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾਣ ਲਈ ਕਹਿ ਭੇਜਿਆ। ਅਜੇ ਸੰਤ ਹੁਰੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਟਹਿਲਣ ਜਾ ਖੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਮੱਥਾ
ਟੇਕ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ:-ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ! ਮੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਣ ਲਈ
ਸੱਦਿਆ ਹੈ, ਅਹੁ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ! ਉਹ
ਵੱਡੀ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ! ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸਾਧਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾ ਕੇ ਫੇਰ
ਆਪ ਛਕਦੀ ਹੈ।

{{gap}}&quot;ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਦੀ ਉਮਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ
ਮਾਲਕ ਕਿਥੇ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ੫੦ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਦੇਸ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਘਰ ਮੁੜਨ ਲਈ ਉਹ ਰੋਜ ਸਾਧਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾਉਂਦੀ ਹੈ{{nop}}।&lt;noinclude&gt;{{c|133}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m2cpvmsyu99ctrhjxyvpcf9sa8xkyso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/140</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60623</id>
    <revision>
      <id>228048</id>
      <parentid>185198</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228048</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3574" sha1="qfpjo8j777jz3b5vytpelgkob4kko2j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}&quot;ਮਾਈ! ਆਪਣੀ ਮਾਲਕਣ ਨੂੰ ਆਖ ਜਾ ਕੇ, ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ
ਜਾ ਕੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਸਤੇ ਸਾਧੂ
ਹੀ ਬਣਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਕ ਅਭ੍ਯਾਗਤ (ਅਤਿੱਥੀ) ਹਾਂ। ਪਰ &quot;ਅਭਿਆਗਤ
ਇਹ ਨ ਆਖੀਅਹਿ ਜੋ ਪਰ ਘਰ ਭੋਜਨ ਕਰੇਨ। ਉਦਰੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਬਾਹਲੇ
ਭੇਖ ਧਰੇਨ।' ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਮਾਈ ਜੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ ਤਾਂ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਮੁੱਠੀ
ਇਥੇ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਲਿਆ ਦੇਹ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪ ਦਾ ਆਖਣਾ ਸੱਤ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਨੇ ਕਿਹਾ
ਹੈ ਕਿ ਸੰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ
ਖੁਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਭੀ ਅੰਨ ਜਲ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗੀ!&quot;

{{gap}}&quot;ਤੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ? ਇਥੇ ਮੈਂ ਅਜੇ ਕਲ੍ਹ  ਤਾ ਆਇਆ
ਹਾਂ। ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼ ਭੀ ਇਥੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ।
ਅਚਰਜ ਹੈ!&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਭੀ ਏਥੇ ਦੀ ਨਹੀਂ! ਉਹ ਇਥੇ ਵਿਆਹੀ
ਆਈ ਹੈ। ਮਲੂਮ ਨਹੀਂ ਉਸ ਦਾ ਪੇਕਾ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹੈ?&quot;

{{gap}}ਸਾਧੂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੁਝ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ,&quot;ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆਂ ਮੇਰੀ ਅਰਧੰਗੀ ਦਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚੰਗਾ ਚੱਲ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਹੀ ਲਈਏ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਧੋਖਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕੀ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕੀ ਡਰ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਮਨ ਜਦ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਅਜੇਹੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨੇ ਮੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸਤਰੀ ਭੀ ਆਪਣੀ ਮਾਲਕਣ ਦੀ ਉਮਰ ੫੦ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਉਸ ਦਾ ਪਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਾਧਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਵਾਲਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਨਿ ਤਾਂ ਦਿੱਸਦੀ ਨਹੀਂ।&quot; ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਛੇਕੜ ਸਾਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਚੰਗਾ ਠਹਿਰ, ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ।' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਤੂੰਬੀ ਚੁਕ ਕੇ&lt;noinclude&gt;{{c|134}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qfpjo8j777jz3b5vytpelgkob4kko2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/141</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60624</id>
    <revision>
      <id>228049</id>
      <parentid>185199</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228049</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3770" sha1="gjtubmqjamj8ail34i59ashslxxejt8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।

{{gap}}ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਲਕਣ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੀ। ਮਕਾਨ ਦੇ ਫਾਟਕ ਉੱਪਰ ਇਕ ਚੌਕੀਦਾਰ ਜੋ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਭੀ ਕੁਝ ਰੋਕ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਸੰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੌੜੀਆਂ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਤੀਜੀ ਛੱਤ ਦੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਦਿਵਾਨਖਾਨੇ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਕਮਰਾ ਝਾੜ ਫਾਲੂਸ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੁੰਦਰ ਮੂਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੀਵਾਨਖਾਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਕਾਲੀਨ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚੌਫੇਰੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਕ ਮੇਜ਼ ਉੱਪਰ ਸੁੰਦਰ ਗਰਾਮੋਫੋਨ ਵਜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਮਰੇ ਦੇ ਠੀਕ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਗੋਲ ਮੇਜ਼ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਤੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਟੇਬਲ ਕਲਾਥ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਕੰਮ ਕਢਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ,ਵਿਛਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਫੇਰ ਸੁੰਦਰ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਅਤਰਦਾਨ ਫੂਲਦਾਨ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਕ ਥਾਲ ਵਿਚ ਤਾਜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਕ ਖੂੰਜੇ ਵਿਚ ਮੇਜ਼ ਉਪਰ ਚਿੱਟਾ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਇਕ ਕਪੜਾ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੋ ਥਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ, ਸਲੂਣੇ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਹਨ, ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਪਾਸ ਇਕ ਖਾਲੀ ਟੂਲ ਉਤੇ ਕੱਚ ਦੇ ਗਲਾਸ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੇ  ਭਰੇ ਰਖੇ ਹਨ 1 ਉਸ ਦੇ ਠੀਕ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਦੂਸਰੇ ਖੂੰਜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਰੀ ਪਲੰਘ ਨਿਵਾਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਛ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਾਫ ਮਖਮਲੀ ਬਿਸਤਰਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਸ ਦੇ  ਉੱਪਰ ਚਿੱਟੀ ਚੰਦਰ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਉਸ ਚੱਦਰ ਉੱਪਰ ਚਮੇਲੀ ਦੇ ਫੁਲ ਵਿਛਾਏ ਪਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਚਮੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਿਹਰੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਥੋਂ ਤੱਕ ਦੱਸੀਏ? ਸੰਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੁਭਾਵਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਸਾਮੱਗਰੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ । ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੰਤ ਜੀ ਉਸ ਦੀਵਾਨਖਾਨੇ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਜੋ ਖ਼ੂਬ ਕਪੜੇ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੁਸਕਾਉਂਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:–&lt;noinclude&gt;{{c|135}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gjtubmqjamj8ail34i59ashslxxejt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/142</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60625</id>
    <revision>
      <id>228050</id>
      <parentid>185201</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228050</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3649" sha1="pq04wzvvb5squzcm6djxn1g7yzgivfh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਆਓ ਪਿਆਰੇ ਜੀ, ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ
ਰਾਹ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸਾਂ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਮੇਰੇ
ਕਲੇਜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ
ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ।”

{{gap}}ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਅਜੇਹਾ ਕਹਿਣਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ
ਸੰਤ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਚੱਕਰਾ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਝਟ ਏਧਰ ਓਧਰ ਨਿਗ੍ਹਾ ਮਾਰ ਕੇ
ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਦਾਸੀ ਜੋ ਸੰਤ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਈ ਸੀ, ਕਿਧਰੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾ
ਆਈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਸੰਤ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ
ਕਲਜੁਗੀ ਸਾਧੂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਜੇਹੋ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗਨੀਮਤ ਕਰ ਕੇ ਸਮਝਦਾ ਅਤੇ
ਵਿਸਯਨੰਦ ਦਾ ਰਸ ਲੈਂਦਾ, ਪਰ ਸਾਧੂ ਮਹਾਰਾਜ ਇਕ ਹੋਰ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਸਨ।
ਇਹ ਘਰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮਾਲ ਤਾੜਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਨਹੀਂ
ਸਨ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਭੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੋਹ ਸਕੀ। ਉਹਨਾਂ
ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ-ਪਾਪਣੇ! ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਲੈ ਆਈ ਸੈਂ? ਕੀ
ਮੇਰਾ ਹੀ ਧਰਮ ਭਰਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਸੀ? ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਬਹੁਤ ਧੋਖਾ
ਖਾਧਾ। ਤਿਰਯਾ ਚਰਿਤਰ ਪਹਿਲੇ ਸੁਣਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਾਂ, ਪਰ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ
ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਪੰਚ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟਣ ਲਈ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਪੌੜੀਆਂ
ਉਤਰੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਝੱਟ ਉਸ ਜਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਸੰਤ ਜੀ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜ ਲਿਆ!
ਸੰਤ ਹੁਰੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਗੇ ਸਨ ਕਿ ਦੂਜੇ ਹਥੋਂ  ਤੂੰਬੀ ਡਿਗ ਕੇ ਢੱਠੀ
ਅਤੇ ਕਈ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਈ! ਬੱਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ, ਸੰਤ ਹੁਰੀਂ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ
ਰੌਣ ਲੱਗੇ।

{{gap}}&quot;ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਮੈਂ ਇਸ ਤੂੰਬੀ ਬਿਨਾਂ ਹੁਣ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਆਂਗਾ! ਹਾਇ ਮੇਰਾ ਸਰਬੰਸ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ? ਹੇ ਪਿਤਾ! ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਤੂੰਬੀ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ। (ਟੁਕੜੇ ਕਠੇ ਕਰਦੇ ਕਰਦੈ) ਪਿਆਰੀ ਤੂੰਬੀ! ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੁਣ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂਗਾ? ਆ ਜਾਹ ਪਿਆਰੀ ਤੂੰਬੀ ਆ ਜਾਹ,ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਦਾ ਹਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਾਂਗਾ। ਹਾਇ ਹਾਇ ਤੂੰਬੀ! ਦੱਸ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੇਰੇ&lt;noinclude&gt;{{c|136}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pq04wzvvb5squzcm6djxn1g7yzgivfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/143</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60626</id>
    <revision>
      <id>228051</id>
      <parentid>185205</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228051</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3620" sha1="00ppk676lwki3anwi3q296epl0tcnsm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਲਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਸੰਤ
ਹੁਰੀਂ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।

{{gap}}ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਡਰੀ, ਪਰ ਫੇਰ
ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:– ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪ ਇਸ ਨਿੱਕੀ ਜੇਹੀ ਤੂੰਬੀ
ਵਾਸਤੋ ਏਨਾਂ ਕਿਉਂ ਰੁਦਨ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਤੂੰਬੀ ਇਕ ਨਹੀਂ,
ਆਖੋਂ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਗਵਾ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਇਹ ਕਾਠ ਦੀ ਤੂੰਬੀ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ? ਮੈਂ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਤੂੰਬੀ ਬਣਵਾ ਦਿਆਂਗੀ। ਉਪਰ ਹੀਰੇ ਜੜਵਾ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਆਪ ਏਨੇ ਕਿਉਂ ਘਾਬਰਦੇ ਹੋ? ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ
ਤਾਂ ਠੰਢਾ ਕਰੋ। ਮਰਦ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਜੋਬਨ ਦਾ ਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਮਾਨ
ਕਰਨਾ ਇਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ! ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਹਠ ਛੱਡ ਕੇ
ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨੋਂ ਅਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਓ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ
ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਸੰਤ ਹੁਰਾਂ ਵੱਲ ਇਕ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੌਮਲ
ਬਾਂਹ ਲੰਮੀ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ
ਇਹ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇਖ ਝਟ ਉਸ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੋ ਕਦਮ ਪਿਛੇ ਹਟ ਕੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ:– 

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਰੀ ਪਾਪਣੀ! ਕੀ ਇਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ
ਸੱਦ ਭੇਜਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰੇਂ? ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ
ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੂੰਬੀ ਸੀ। ਹਾਇ! ਨੀ ਤੂੰਬੀ! ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਾਂ
ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਟੁਟ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਮੈਨੂੰ ਦੂਸਰੀ ਤੂੰਬੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨੰਗਾ ਹੋਣਾ
ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਹਾਇ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਇਸ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲੋਂ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪ ਇਕ ਜੜ੍ਹ ਤੂੰਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੰਗ ਦਿਖਾਲਣ ਵਿਚ ਏਨੇ ਡਰਦੇ ਹੋ? ਹਾਇ! ਹਾਇ! ਜੜ੍ਹ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਡਰ। ਅਚਰਜ ਹੈ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਦੋ ਪੈਸੇ ਦੀ ਤੂੰਬੀ ਕੀ ਆਖ! ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਰਮ ਕੀ ਆਖ! ਤੂੰਬੀ ਕੋਈ ਸਜੀਵ ਪਦਾਰਥ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਦੇਵੇਗੀ। ਫਰਜ਼ ਕਰੋ ਜੇਕਰ ਮੰਨ&lt;noinclude&gt;{{c|137}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>00ppk676lwki3anwi3q296epl0tcnsm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/144</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60627</id>
    <revision>
      <id>228052</id>
      <parentid>185208</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228052</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3509" sha1="3u1rlq739m8ykqev3mvzk14815y3toj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਭੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਦੇਵੇਗੀ ਤਾਂ ਉਸ
ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ? ਆਪ ਜਿਸ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਤੂੰਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ
ਸਰੀਰ ਦਿਖਾਲਦੇ ਸੀ, ਉਹ ਕਰਮ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਭੀ ਨਹੀਂ
ਫੁੱਟਾ। ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪਣੇ ਹਠ ਨੂੰ ਹੁਣ ਛੱਡੋ। ਸੰਤ ਵੱਡੇ ਖ਼ਿਮਾਵਾਨ ਅਤੇ
ਦਯਾਲੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ! ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਦਇਆ ਕਰੋ ? ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੁਹਾਡੀ
ਟਹਿਲਣ ਬਣ ਕੇ ਰਹਾਂਗੀ?&quot;

{{gap}}&quot;ਨਾ ਭੈਣੇ ਨਾ! ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜੇਹੀ ਦਾਸੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਜਿਸ ਦਾ
ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੋ ਹੋ ਚੁਕਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਵਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹੋਰ ਜਿੰਨੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ
ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ
ਹੁਕਮ ਹੈ-ਦੇਖ ਪਰਾਈਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਧੀਆਂ ਜਾਣੋ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ
ਜੜ੍ਹ ਤੂੰਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਦਿਖਾਲਣੋਂ ਨਹੀਂ ਸੰਗਦਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ
ਦਿਨ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਆਪਣਾ ਅੰਗ ਦਿਖਾਲਣੋਂ ਨਹੀਂ
ਸ਼ਰਮਾਉਂਦਾ।&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਪਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੰਗ ਦਿਖਾਲਣ ਵਿਚ ਦੋਸ਼
ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਦੇਖੋ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪ ਸਾਧੂ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਆਦ
ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਸੱਚ ਜਾਣੋ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲ
ਨਾਲ ਲਾ ਲਓਗੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਾ ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ ਮੈਂਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੋਗੇ।
ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਲੈਣਾ
ਬਿਰਥਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਸੁਣ ਭੈਣੇ ! ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬੇਸ਼ੱਕ
ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ
ਪਾਪ ਵਾਸ਼ਨਾ ਧਾਰ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:– 

{{gap}}&quot;ਜੈਸਾ ਸੰਗ ਬਿਸੀਅਰ ਸਿਉ ਹੈ ਰੇ ਤੈਸੋ ਹੀ ਇਹ ਪਰ ਗ੍ਰਿਹ।' ਦੇਖ, ਮਹਾਂ ਮੁਨੀ ਗੌਤਮ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਛਲ ਕਰ ਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਕਥਾ ਤੂੰ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਕੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਕੀ ਦਸ਼ਾ&lt;noinclude&gt;{{c|138}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3u1rlq739m8ykqev3mvzk14815y3toj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/145</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60630</id>
    <revision>
      <id>228053</id>
      <parentid>185356</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228053</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3358" sha1="hxdzk08xh0o8uu2510p8vb1nrs46tlg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋਈ ਸੀ? ਸੁਣ:– 
{{Block center|&lt;poem&gt;ਗੌਤਮ ਤਪਾ ਅਹਲ੍ਯਾ ਇਸਤ੍ਰੀ 
ਤਿਸ ਦੇਖ ਇੰਦਰ    ਲੋਭਾਣਾ। 
ਸਹਸ ਸਰੀਰ ਚਿਹਨ ਭਗ ਹੂਏ
ਤਾਂ     ਮਨ       ਪਛੋਤਾਣਾ।&lt;/poem&gt;}} 
{{gap}}&quot;ਜੇਕਰ ਪਰ-ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਹੈ? ਦੇਖ, ਪੰਖੀਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਕਈ ਅਜੇਹੇ ਪੰਖੀ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਇਸਤ੍ਰੀਬ੍ਰਤ  ਹਨ, ਪਰ-ਇਸਤ੍ਰੀ ਕਪਟ ਦੀ  ਖਾਣ ਹੈ, ਤਪ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਪਾਪ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਹੋਵੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰ-ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਹਾਵ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਬਲ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਕਲੇਜਾ ਫੜਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਸ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ, ਪੱਕੀ ਵੈਰਨ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀਆਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਲੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਜੋਹੀਆਂ ਨੀਚਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਧ੍ਰਿਕਾਰ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਨਾਗ ਦੇ ਡੰਗ ਜਾਣ ਪੁਰ  ਭੀ ਕਈ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੱਪ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਦਵਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਰੂਪੀ ਸੱਪਣੀ ਦੇ ਡੰਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਦੇਵੀ! ਹੇ ਭੈਣਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਕੁਕਰਮ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖ, ਮੇਰੇ ਪੱਥਰ ਵਰਗੇ ਕਲੇਜੇ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਨੈਣ ਕੁਝ ਸੱਟ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦੇ। ਭੈਣ! ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਕਰ। ਭਲੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਪਰਾਇਆ ਮਰਦ ਚਿਤਵਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਦੇਵੀ ਬਣ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਦਮ ਯਾਦ ਕਰ। {{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|139}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hxdzk08xh0o8uu2510p8vb1nrs46tlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/146</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60631</id>
    <revision>
      <id>228054</id>
      <parentid>185359</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228054</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3721" sha1="516tk9k95nkywp3bre31f2gjt6usei1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਉਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖ ਪਰ-ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਵਿਭਚਾਰ ਕਰੇਂਗੀ
ਤਾਂ ਛੇਕੜ ਇਸ ਪਾਪ ਦਾ ਦੁੱਖ ਜ਼ਰੂਰ ਭੋਗੇਂਗੀ।”

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪ ਤਾਂ ਇੰਨੀ ਹੱਦ ਕਰ ਗਏ ਕਿ ਸਾਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤੀ
ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰ ਸੁੱਟੀ। ਜੇਕਰ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ
ਕਰੇ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ
ਜਾਣ। ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੈ?
ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਦਾਨ, ਪੁੰਨ, ਯੱਗ ਆਦਿਕ ਜਿੰਨੇ ਕਰਮ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ
ਕੋਈ ਭੀ ਬਗੈਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜੇਕਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ
ਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ? ਕੀ ਅਕਾਸ਼ੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਇਹ ਕਦ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ
ਨਾ ਕਰੋ। ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਘਰ ਦੀ
ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਈਸ੍ਵਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਸਰਬੰਸ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ
ਜਪ ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਭੀ
ਇੱਕ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ। ‘ਏਕਾ ਨਾਰੀ ਸਦਾ ਜਤੀ' ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ
ਸਦਾ ਜਤੀ  ਹੈ। ਤੈਂ ਆਪਣੇ ਲਾਵਾਂ ਫੇਰੇ ਵੇਲੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਵਚਨ ਦਿੱਤੇ
ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰਬੰਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇ ਚੁਕੀ ਹੈਂ,
ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਹੱਕ ਹੈ? ਪਰ ਇਹ
ਗ੍ਰਿਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਲਈ, ਇਸਤਰੀ ਉਸੇ ਪਰਕਾਰ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ
ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸ ਚੁਕਾ ਹਾਂ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਨਾਮ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਹੈ ਜੋ
ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕੋ। ‘ਸਾਧ ਨਾਮ ਨਿਰਮਲ ਜਾਕੇ ਕਰਮ॥' ਸਾਧੂ ਉਸ ਦਾ
ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਕਰਮ ਹੋਣ। ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ
ਸੰਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਭੀ ਮਹੀਨੇ ਪਿਛੋਂ ਇਕ ਵਾਰੀ।
ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੱਕਣਾ ਹੀ ਪਾਪ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭੈਣਾ!
ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਆਪਣੀ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਤੀ ਪਰਾਯਣ ਹੋ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ-‘ਮਹਾਰਾਜ! ਇਹ ਤਾਂ ਆਪ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬੁਰੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|140}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>516tk9k95nkywp3bre31f2gjt6usei1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/147</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60632</id>
    <revision>
      <id>228055</id>
      <parentid>185362</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228055</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3453" sha1="gvqp80yajeizyveami1bq6o8m8rntg6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਹੁਰੀਂ ਹੁਕਮ ਕਿਉਂ ਦੇ ਜਾਂਦੇ?' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ
ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਸ ਪਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਭਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ।
ਤੂੰ ਜਵਾਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅੱਲ੍ਹੜ ਕੁੜੀ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਜੋਸ਼  ਨੂੰ ਨਹੀਂ
ਸੰਭਾਲ ਸਕੇਗੀ, ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ
ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਅਜਿਹੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਾ ਭੀ ਲਵੇਂ ਤਾਂ ਉਹ
ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਪਾਪ ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਵੇਗਾ।&quot;

“ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹੋਰ ਮਤਲਬ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝ
ਪਿਆ। ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸੇ ਖਿਆਲ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਆਖੀ
ਹੋਵੇਗੀ? ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਖਿਮਾਂ ਕਰੋ।
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਾਪਣ ਹਾਂ। ਪਰ ਮਹਾਰਾਜ! ਉਸ ਜੜ੍ਹ ਤੂੰਬੀ ਲਈ ਆਪ ਨੇ
ਏਨਾਂ ਜੋ ਸੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਸ ਵਿਚ ਭੀ ਕੋਈ ਭੇਤ ਹੈ?

{{gap}}&quot;ਆਹੋ, ਉਸ ਵਿਚ ਭੀ ਇਕ ਭੇਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਅਜੇਹਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਤਾਂ
ਤੈਨੂੰ ਏਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੀ?&quot;

{{gap}}“ਅੱਛਾ ਮਹਾਰਾਜ! ਹੁਣ ਖਿਮਾਂ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਭੁੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ
ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਗੱਲ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਮਨ ਨੂੰ
ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਖੀ ਮੁਨੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ
ਸਕੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪਏ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ 
ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?&quot;


{{gap}}&quot;ਸੁਣ ਭੈਣ! ਇਸ ਮੋਏ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਕਈ ਉੱਪਾ ਹਨ। ਇਕ ਤਾਂ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਨਾ ਬੈਠੇ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਭੀ ਇਕੱਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂੰਹ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਭੀ ਢਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾ ਜਾਣੀਏਂ ਕਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਮੋਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾਤਾ ਦੀ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੰਦੀ&lt;noinclude&gt;{{c|141}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gvqp80yajeizyveami1bq6o8m8rntg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/148</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60633</id>
    <revision>
      <id>228056</id>
      <parentid>185366</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228056</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3739" sha1="9kkh3890lzb2ctq6x3sehxc2korkbbn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਹੋ ਜਾਵੇ। ਦੂਜੇ ਹਰੇਕ ਭਲੇ ਘਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ
ਵੇਲੇ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਿਹਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਕੰਮ ਨਾ
ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹੇ,ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿਚ
ਤਤਪਰ ਰਹੇ, ਗੰਦੀਆਂ ਮੰਦੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਨਾ ਪੜ੍ਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀ ਮਨ ਕਾਬੂ
ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਮ ਨਿਕੰਮੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤੂੰ ਇਹ ਜਾਣਦੀਾਂ ਹੋਵੇਂਗੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਗੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲੋਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ
ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਭਚਾਰਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ
ਸਾਫ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕੰਮੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਵਿਹਲ ਹੀ ਨਹੀਂ
ਮਿਲਦੀ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ
ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਚੇਤੇ ਰੱਖੋ, ਕਿ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਭੁੱਖ ਮਿਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤਰੇਹ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਮਾਗਨੀ
ਸਗੋਂ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਣ
ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਮਨ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ। ਅਰ ‘ਮਨ
ਜੀਤੇ ਜਗ ਜੀਤ' ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰੇ
ਆਪ ਦੇ ਪਤੀ ਜੀ ਭੀ ਛੇਤੀ ਆ ਜਾਣ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ
ਮੇਰੀ ਇਹ ਅਸੀਸ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪ ਨੇ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਹਿਰਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ  ਹੁਣ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਕਰ ਚੁਕੀ ਸਾਂ। ਮੈਂ ਡੇਢ ਵਰ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰ-ਪੁਰਖ ਦਾ ਚੇਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅੱਜ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਬਲ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕਾਮ-ਵੱਸ ਹੋਈ ਘੋਰ ਅਨਰਥ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਸਾਂ। ਆਪ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਲਾਇਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿਆਂਗੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ ਇਸ ਤੁਹਾਡੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਿਵਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ। ਆਪ ਨੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਵੱਡਾ&lt;noinclude&gt;{{c|142}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9kkh3890lzb2ctq6x3sehxc2korkbbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/149</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60634</id>
    <revision>
      <id>228057</id>
      <parentid>185371</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228057</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3271" sha1="kha1mrrorx5y92oxxzvcu0y2zg1cvtr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਦਾ ਸੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੀ ਅਨਰਥ ਹੋਵੇਗਾ? ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰਾ ਇਸ ਪਾਪ
ਤੋਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋਵੇਗਾ? ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਇਕ ਭਾਰੀ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਸਾਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਆਪ ਨੇ ਹੱਥ
ਦੋ ਕੇ ਰੱਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਇਕ ਮਹਾਤਮਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਭਾਰ ਲਿਆ
ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਸੰਤ ਜੀ! ਆਪ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਮੰਦੀ ਚਿਤਵਨ ਦੀ
ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਦੱਸੋ।

{{gap}}&quot;ਮੇਰੀ ਭੈਣ! ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼
ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਮਨ ਸੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ ਪਰ ਪਛਤਾਵਾ ਭੀ ਮਨ ਸੁੱਧ 
ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਏਨਾਂ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਪਤੀ 
ਨਾ ਆਵੇ ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੁ। ਰੋਜ਼ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖ ਅਤੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਕਰਕੇ ਜਾਣ। ਜਦ ਉਹ ਆ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ
ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਖਿਮਾਂ ਮੰਗ। ਤਨੋਂ ਮਨੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
ਸੇਵਾ ਕਰ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਜੇਕਰ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ ਤਾਂ ਪਤੀ  ਹੈ, ਯੱਗ ਹੈ ਤਾਂ ਪਤੀ 
ਹੈ, ਜਪ ਹੈ ਤਾਂ ਪਤੀ ਹੈ, ਤਪ ਹੈ ਤਾਂ ਪਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਤ ਹੈ ਤਾਂ ਪਤੀ ਹੈ।
ਤੇਰੇ ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਪੁਰ ਪਤੀ ਜੋ ਦੰਡ ਦੇਵੋ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ
ਹੈ। ਚੰਗਾ! ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਵੇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੋੜੀ ਕਾਇਮ
ਰੱਖੋ, ਇਹੋ ਮੇਰੀ ਅਸੀਸ ਹੈ।”

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾ ਨਿਉਂਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕ ਕੇ ਜਾਓ।” ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਆਪਣੀ ਟਹਿਲਣ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੇ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਏ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੌਂਕੀ ਪਰ ਸਰਧਾ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾਇਆ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਭੋਜਨ ਛਕਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਲੋ ਗਏ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|143}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kha1mrrorx5y92oxxzvcu0y2zg1cvtr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/150</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60635</id>
    <revision>
      <id>228058</id>
      <parentid>185426</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228058</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3000" sha1="0ftotadqozmaeg1b2yyonj6gfxncmff" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੨੫'''}}}}
{{gap}}“ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਸਵਾਮੀ! ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹਾਇ ਮੈਂ
ਮਰ ਗਈ। ਅੜੀਏ ਅਜੇਹੇ ਦੁਖ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਮਾਰ
ਸੁੱਟ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗੀ।”

{{gap}}ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਰਾਂ ਵਜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲ-ਦੁਹਾਈ ਮਹਬੂਬ ਜਾਨ ਵੇਸਵਾ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚੋਂ ਆਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ ਸਹਾਇ ਦਾ ਮਨ ਪੰਘਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਹਾਲ ਦੁਹਾਈ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਜ਼ਹਿਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ ਸਹਾਇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਟਤ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ  ਵੇਲੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਾਲ ਚੱਲਣ ਅਜਿਹਾ ਸਾਫ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਗਮਨ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਕੀ, ਪਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਭੀ ਪਾਪ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਹੋਰਨਾਂ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਢੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਘਰ ਨਹੀਂ ਭਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਰਾਂ ਵਜੋ ਇਕ ਰੰਡੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ | ਵੇਸਵਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘ੍ਰਿਣਾ ਆਈ, ਪਰ ਓਹ ਲਾਚਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੇਵੀ ਦੀ ਹਾਲ-ਦੁਹਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ ਸਹਾਇ ਉਸ ਦੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਏ, ਮਹਬੂਬਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਸ ਦੁਖੀਆ ਨੂੰ ਕਾੜ ਕਾੜ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੋਰੜੇ ਮਾਰਦੀ ਹੋਈ ਰੰਡੀ ਬਕ ਰਹੀ ਸੀ–&quot;ਰੰਨੇ! ਅੱਜ ਤੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝਾੜੂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਫੇਰਿਆ। ਤੇਰੋ ਖਸਮ ਆਉਣਗੇ ਤਾਂ ਕੀ ਆਖਣਗੇ?” ਏਨਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਏਨੇ ਵਿਚ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾ&lt;noinclude&gt;{{c|144}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ftotadqozmaeg1b2yyonj6gfxncmff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/151</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60636</id>
    <revision>
      <id>228059</id>
      <parentid>185427</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228059</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3514" sha1="r49dqgqzyeuukhvmlwhhytrcmnn3jds" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਨਿਕਲੇ। ਮਹਬੂਬਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਕੰਬ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕੋਰੜਾ
ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪ ਭੀ ਭਵਾਟੜੀ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਪਾਸ ਇਕ
ਕੁਰਸੀ ਪਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਖੜੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ
ਨੇ ਕੜਕ ਕੇ ਕਿਹਾ:— ਕਿਉਂ ਰੀ ਬਦਮਾਸ਼! ਇਹ ਤੇਰੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਸੱਚ ਸੱਚ
ਆਖ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਤੇਰੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਦਸ ਇਹ ਕੌਣ
ਹੈ? ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਇਸ ਨੇ ਕੀ ਵਿਗਾੜਿਆ ਹੈ?
ਦੱਸ, ਛੇਤੀ ਦੱਸ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਤੈਨੂੰ ਜਹੰਨਮ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ।”

{{gap}}ਪਰ ਵੇਸਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਪਥਰਾ ਗਈ ਸੀ। ਇਨਸਪੈਕਟਰ
ਨੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਜਵਾਬ ਮੰਗਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਨਾ
ਮਿਲਿਆ, ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਪਿਛੋਂ, ਜਦ ਉਸ ਰੰਡੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ
ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਖੜੇ ਦੇਖ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਵਿਚਾਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਭੀ ਉਸ ਨਵੇਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਇਆ ਵੇਖ ਆਪਣੇ ਦਰਦ ਦਾ ਘੁੱਟ ਭਰ ਕੇ
ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਈ। ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਦ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਿਆ
ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰੰਡੀ ਦਾ ਹੀ ਕੋਰੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਕਾੜ! ਕਾੜ!
ਉਸ ਨੂੰ ਜੜ ਦਿਤੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਿਕਲ ਗਈਆਂ। ਰੰਡੀ ਦਾ ਰੋਣ
ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੇਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ
ਭਜੀਆਂ ਆਈਆਂ; ਪ੍ਰੇਮੀ ਲੋਕ ਭੀ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲੱਭ ਕੇ ਨੱਠ ਗਏ। ਚੇਲੀਆਂ
ਭੱਜ ਕੇ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਪਰ ਅੱਗੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖ
ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਠਠੰਬਰ ਪੱਥਰ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੀਆਂ ਨ ਪਿਆ ਜੋ
ਆਪਣੀ ਮਾਲਕਣ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਛੁਡਾ ਲਵੇ। ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ
ਦੁਖੀਆ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ:–

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਲੜਕੀ! ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਈ ਹੈ?
ਸੱਚ ਸੱਚ ਆਖ, ਡਰ ਨਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਕੁਝ ਆਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਨਿਧੜਕ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਦੱਸ?&quot;

{{gap}}ਡੁੱਬਦੀ ਨੂੰ ਥਾਹ ਮਿਲ ਗਈ, ਜਾਣੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਰੁੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਨੂੰ ਬਾਹੋਂ ਫੜ ਕੇ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੁਖੀਆ ਨੇ&lt;noinclude&gt;{{c|145}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r49dqgqzyeuukhvmlwhhytrcmnn3jds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/152</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60637</id>
    <revision>
      <id>228060</id>
      <parentid>167637</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228060</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3647" sha1="n2unwgd6wyfe7xypwu4cgxy0aaatzq6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਕ ਲੰਬਾ ਹਾਹੁਕਾ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਵਿਥਿਆ
ਕਹਿ ਸੁਣਾਈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤ ਧਰਮ ਦੀ
ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ, ਪਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਿਛੜ ਜਾਣਾ, ਫੇਰ ਵੇਸਵਾ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ
ਸੁਣ ਕੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹਰਖ ਸ਼ੌਕ ਦੋਵੇਂ ਹੋਏ। ਹਰਖ ਨਾਲ ਉਨਾਂ
ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ
ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਫੇਰ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ
ਨੌਕਰ ਖੜਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਨੇ ਇਕ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ,
ਨੌਕਰ ਝੱਟ ਥਾਣੇ ਉੱਪਰ ਦੌੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਠ ਸਿਪਾਹੀ ਹੱਥਕੜੀਆਂ
ਸਣੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਵੇਸਵਾ
ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਲਗ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਬੰਦ
ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਹਵਾਲਾਤ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਫਿਰ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}&quot;ਧੀਏ! ਤੂੰ ਹੁਣ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਇਸ ਰੰਡੀ ਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਸਜ਼ਾ
ਕਰਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂਕਿ ਫੇਰ ਕਦੇ ਤੇਰੇ
ਵਰਗੀ ਗਊ ਨੂੰ ਸਤਾਉਣ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਘਰ ਚੱਲ ਕੇ
ਅਰਾਮ ਕਰ। ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ
ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਤੂੰ ਹੁਣ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਉਠੋ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਚੱਲੇ।
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਪਈ। ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ
ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਜੰਦਰਾ ਆਪਣੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ
ਲਵਾਇਆ ਅਤੇ ਕੁੰਜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੀਆਂ। ਫੇਰ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਚੌਂਕੀ ਪੁਰ ਬੈਠ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪ ਭੀ
ਬੈਠ ਕੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਰੂਪ ਕੌਰ, ਉੱਪਰ
ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਰੰਡੀ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਰੋ ਪਈ, ਪਰ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 
ਝਿੜਕ ਕੇ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}“ਤੂੰ ਕੀ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਇਕ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ&lt;noinclude&gt;{{c|146}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n2unwgd6wyfe7xypwu4cgxy0aaatzq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/153</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60638</id>
    <revision>
      <id>228061</id>
      <parentid>185429</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228061</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3336" sha1="4mcu0l8t25vaoke6ejzkuz29nttb2jm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਤੈਨੂੰ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}“ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਚਿੱਤ ਬਹੁਤ ਕੋਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}“ਅੱਛਾ, ਇਸ ਵਿਚਾਰੀ ਦੇ ਸੌਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ
ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਟਿਕਾ ਦੇਹ! ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖੁਲਾ ਪਿਲਾ,
ਇਹ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖੀ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”

{{gap}}“ਨਹੀਂ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਆਪ ਚਿੰਤਾ
ਨਾ ਕਰੋ।&quot;

{{gap}}“ਨਹੀਂ ਧੀਏ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜਿੰਨਾ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਕਰੇ ਖਾ ਲਵੀਂ। ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਖਵਾਲਦੇ।&quot;

{{gap}}ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਰਸੋਈ ਖਾਨੇ ਵਿਚ
ਉਸ ਦੁਖੀਆ ਨੂੰ ਲੈ ਗਈ ਅਤੇ ਚੌਂਕੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਥਾਲ ਪਰੋਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ,
ਪਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪ ਥਾਲ ਨਾ ਪਰੋਸਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਇਕ
ਨਿੱਕੀ ਜੇਹੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਕੁਝ ਸਲੂਣਾ ਰੱਖ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਹੱਥਾਂ ਉੱਪਰ ਲੈ ਕੇ
ਖਾ ਲਵਾਂਗੀ।&quot;

{{gap}}“ਨਹੀਂ ਧੀਏ, ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਚੌਂਕੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜਿੰਨਾਂ
ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਕਰੇ ਖਾਵੀਂ, ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ।&quot;

{{gap}}“ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਣ ਦਿਓ।” ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}““ਚੰਗਾ ਉਸ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਬਾਲਟੀ ਭਰੀ ਰੱਖੀ ਹੈ ਜਾ ਕੇ ਕਰ ਲੈ। ਇਹ
ਲੰਪ ਲਈ ਜਾਹ।”

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਲੰਪ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਗਈ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਲਾਹੁਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੁੜਤਾ ਕੋਰੜਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਸਿੰਮਣ ਕਰ ਕੇ ਪਿੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਬੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਲਾਹੁੰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ ਹੋਈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਲਾਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਪਿੰਡੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਸੜ ਉਠੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੰਮ ਚੁਪ ਚਾਪ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਧੋਤੀ ਪਹਿਰ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਰਸੋਈਖਾਨੇ ਵਿਚ ਗਈ। ਅੱਗੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਦੇਖਦੀ ਹੀ ਸੀ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|147}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4mcu0l8t25vaoke6ejzkuz29nttb2jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/154</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60639</id>
    <revision>
      <id>228062</id>
      <parentid>185430</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228062</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3546" sha1="bdol8j0x8p81qrsiqwlepqwokm01wbl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਠਾਲ ਕੋ ਥਾਲ ਲਗਵਾਇਆ । ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ
ਨੇ ਆਪ ਭੀ ਪਤੀ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਚਲੇ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਛਕਿਆ
ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਚੌੰਕੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਬੈਠ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ
ਜਣੀਆਂ ਖਾਣ ਲੱਗੀਆਂ । ਰਾਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ
ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ । ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲੋ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਫਿਰ
ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਲੇਟ ਗਈ । ਲੇਟਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੇਤੇ
ਆ ਗਿਆ ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ
ਤੜਫਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਪਲ ਭਰ ਵੀ ਸੌਂ ਨਾ ਸਕੀ !

{{gap}}ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਣੀ ਕਰ ਕੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦਫਤਰ
ਗਏ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝੱਟ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਰੰਡੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੇਲੀਆਂ
ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਦਿਆ । ਸਾਰੀਆਂ ਹਵਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ
ਸਾਹਿਬ ਦੋ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਇਜ਼ਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ
ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਪਾਸ ਚਾਲਾਨ ਕੀਤਾ । ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਬਿਆਨ
ਤਾਂ ਰਾਤੀਂ ਲਿਖ ਹੀ ਲਿਆ ਸੀ, ਸੋ ਉਸ ਦੇ ਫੇਰ ਦੋਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਦੀ
ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ।
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਭੀ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਏ । ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੇ
ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰਾ ਅਪਰਾਧ ਉਸ ਰੰਡੀ ਨੇ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ । ਉਸ ਦੀਆਂ
ਚੇਲੀਆਂ ਨੇ ਭੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਮਦਦ ਉਸ ਰੰਡੀ ਦੀ
ਕੀਤੀ ਸੀ ਸਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਈ। ਡਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ
ਕੱਢ ਲਿਆਉਣਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ,
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਾਸ ਤੁੰਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ, ਉਸ ਨੂੰ
ਕੋਰੜੇ ਮਾਰਨੇ ਆਦਿਕ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਠੀਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਈਆਂ । ਠੀਕ ਸੋਚ
ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ :–

{{gap}}&quot;ਵੈੱਲ ਮਹਿਬੂਬਾ, ਤੁਮ ਰੰਡੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਏਕ ਭਾਰੀ ਡਾਕੂ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਨੇ ਇਸ ਔਰਤ ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਆ ਹੈ । ਇਨ ਇਲਜ਼ਾਮੋਂ ਕੀ ਸਜ਼ਾ&lt;noinclude&gt;{{c|148}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bdol8j0x8p81qrsiqwlepqwokm01wbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/155</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60640</id>
    <revision>
      <id>228063</id>
      <parentid>185433</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228063</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3549" sha1="0reeanss9q3hifytbit1dxo8mt4jr4d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਯੇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਝੇ ਏਕ ਹਾਥੀ ਕੇ ਪੈਰ ਮੈਂ ਬਾਂਧ ਕਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਘਸੀਟਾ
ਜਾਏ। ਮਗਰ ਅਬ ਇਨ ਸਜਾਉਂ ਕਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਾ। ਉਸ ਕੇ ਬਦਲੇ
ਮੇਂ ਤੁਝੇ ਯਿਹ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਜਾਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਬਾਲ ਕਾਟ ਲੀਏ ਜਾਵੇਂ ਔਰ ਤੇਰਾ 
ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕਰ ਕੇ ਏਕ ਗਧੇ ਪਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਤੁਝ ਕੋ
ਫਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਚੌਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੇਂ ਲੇ ਜਾਕਰ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਮੇਂ ੨੦ ਜੂਤਾ
ਲਗਾਏ ਜਾਵੇਂ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਠ ਦਿਨ ਤਕ ਤੇਰੇ ਲੀਏ ਯੇਹ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਤਾਕਿ
ਸਭ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਇਸ ਸੇ ਕੁਛ ਸਬਕ ਮਿਲੇ ਔਰ ਇਨ ਖ਼ਰਾਬ ਕਾਮੋਂ ਸੇ ਦੂਰ 
ਰਹੇਂ। ਬਾਦ ਆਠ ਦਿਨ ਕੇ ਤੁਝ ਕੋ ਜੇਲ੍ਹਖਾਨੇ ਕੀ ਮੇਹਤਰਾਨੀ ਬਣ ਕਰ
੧੪ ਬਰਸ ਤਕ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਏ। ਤੇਰੀ ਚੇਲੀਓਂ ਕੋ ਤੀਨ ਤੀਨ ਬਰਸ ਕੀ
ਕੈਦ ਦੀ ਜਾਤੀ ਹੈ, ਯਿਹ ਸਜ਼ਾ ਤੇਰੇ ਲੀਏ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਹੈ, ਮਗਰ ਅਬ ਮੈਂ
ਔਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹਤਾ। 

{{gap}}&quot;ਬੀਬੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਔਰ ਦੁਖ ਪਰ ਬਹੁਤ
ਅਫਸੋਸ ਕਰਤਾ ਹੂੰ। ਤੂੰ ਬੇਸ਼ਕ ਏਕ ਪਤੀਬਰਤਾ ਔਰ ਸੱਚੀ ਔਰਤ ਹੈਂ।
ਮੈਂ ਔਰ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਤਾ, ਸਿਰਫ ਏਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਯਾ ਇਸ
ਰੰਡੀ ਕੀ ਜਾਇਦਾਦ ਮੇਂ ਸੇ ਤੁਝ ਕੋ ਬਤੌਰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਕੇ ਦਿਲਾਤਾ ਹੂੰ। ਇਸ
ਤਕਲੀਫ਼ ਕਾ ਬਦਲਾ ਜੋ ਤੁਝੇ ਇਸ ਬਦਮਾਸ਼ ਔਰਤ ਨੇ ਦੀ ਹੈ, ਯੇਹ ਏਕ
ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਯੇਹ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲੀਏ ਦੀਆ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ
ਤੂੰ ਅੱਛੀ ਤਰਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਂ। ਮੈਂ ਤੁਝੇ ਸਲਾਹ ਦੇਤਾ ਹੂੰ ਕਿ ਤੂੰ
ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੀ ਤਲਾਸ਼ ਛੋੜ ਕਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾ, ਤੁਝੇ ਇਕ
ਦਿਨ ਪਤੀ ਭੀ ਆ ਮਿਲੇਗਾ। ਔਰ ਕੁਛ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹਤੀ ਹੋ ਤਾਂ ਅਭੀ ਬੋਲ
ਅਬ ਵਕਤ ਹੈ।”

{{gap}}ਵਿਚਾਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਖੜੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਹਾਕਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਇਕ ਇਕ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਫਰਨ ਫ਼ਰਨ ਹੰਝੂ ਕਿਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹਾਕਮ ਨੇ ਧੀਰਜ ਦਿਤਾ—&quot;ਵੈੱਲ ਸਰੂਪ ਕੌਰ! ਅਬ ਤੁਮ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ, ਅਬ ਤੁਮ ਕੋ ਕੋਈ&lt;noinclude&gt;{{c|149}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0reeanss9q3hifytbit1dxo8mt4jr4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/156</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60641</id>
    <revision>
      <id>228064</id>
      <parentid>185436</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228064</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="iqxec87mkhsmmcuo29xcx8temyg7yws" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਤਕਲੀਫ ਵਗੈਰਾ ਨਾ ਹੋਗੀ, ਤੁਮ ਘਬਰਾਓ ਮੱਤ । ਅੱਛਾ ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ ਸਹਾਇ! ਆਪ ਇਸ ਕੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਓ ਔਰ ਹਮਾਰੇ ਹੁਕਮ ਕੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਕੋ ਇਸ ਕੇ ਘਰ ਭਿਜਵਾ ਦੋ। ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਿਆ ਰੰਡੀ ਕੀ ਜਾਇਦਾਦ ਮੇਂ ਸੇ ਇਸ ਕੋ ਦਿਲਾ ਦੀਆ ਜਾਵੇ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸਾਹਬ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਟੋਪੀ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਸਿਪਾਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੋਲ੍ਹਖਾਨੇ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ ਸਹਾਇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਵਣ ਗਏ; ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਉਹ ਫੇਰ ਦਫ਼ਤਰ ਚਲੇ ਗਏ।{{nop}}
{{dhr|3em}}
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|150}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iqxec87mkhsmmcuo29xcx8temyg7yws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/157</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60642</id>
    <revision>
      <id>228065</id>
      <parentid>185438</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:27:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228065</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2807" sha1="qwh0megnaiazfufn27ygmm16evbtk6f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ
੨੬
ਮਹਿਬੂਬਾਂ ਜਾਨ ਵੇਸਵਾ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ
ਦਾ ਲੱਖ ਲੱਖ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ 
ਹੰਝੂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਛਲਕ ਆਏ।
 
{{gap}}ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦ ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ ਸਹਾਇ ਵੇਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ
ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ- &quot;ਕਿਉਂ ਬੀਬੀ ! ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਕੀ
ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ? ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ? ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੋਂ
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੀਏ।&quot;

{{gap}}“ਬਾਬੂ ਜੀ ! ਆਪ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਮਾਨ ਹੋ, ਆਪ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ
ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੀ।
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਿਨ
ਰਹਿ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜ ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਮੰਗਵਾ ਲਵਾਂ ਅਤੇ ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਣਾ । ਸ਼ਾਇਦ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪਤੀ ਜੀ ਘਰ
ਆਏ ਹਨ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਆਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜਾਣਾ ਬਿਰਥਾ ਹੈ।&quot; ਇਹ
ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਹੰਝੂ ਕੇਰਨ ਲੱਗੀ ।

{{gap}}&quot;ਧੀਰਜ ਰੱਖ ਧੀਏ ! ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਭਲੀ ਕਰੇਗਾ । ਅੱਛਾ ਏਹ ਦੱਸ ਉਹ
ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਿਆ ਜੋ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਰੰਡੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਚੋਂ ਦੇਣਾ
ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਕਰੀਏ ?&quot;

{{gap}}“ਬਾਬੂ ਜੀ ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਪਣ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ,
ਆਪ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਾ ਛੱਡੋ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਦਾ
ਮਕਾਨ ਬਣਦਾ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੈਸਾ ਆਪ ਓਥੇ ਦੇਣਾ ਚੰਗਾ
ਸਮਝੋ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਦ ਤਕ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਾਂਗੀ,ਤੁਹਾਡੇ
449&lt;noinclude&gt;{{c|151}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qwh0megnaiazfufn27ygmm16evbtk6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/158</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60643</id>
    <revision>
      <id>228066</id>
      <parentid>185441</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:28:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228066</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2992" sha1="rx8c5jy39i73oovx8ykes010mrouzbb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜ ਕੇ ਟੁਕੜਾ ਖਾ ਲਿਆ ਕਰਾਂਗੀ।&quot;

{{gap}}ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਧਰਮ ਭਾਈ ਦੇ
ਘਰ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਉਸ ਨੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਬਹੁਤ
ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਨਰਕ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸੁਰਗ ਦੇ ਇਕ
ਭਲੇ ਘਰ ਤਾਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਭੀ ਭੇਜ ਕੋ ਸੁਖੀ
ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣਾ
ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਘਰ ਵਾਲੀ ਭੀ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਆਦਤ ਪਰ ਬਹੁਤ
ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਘਰ
ਚਿੱਠੀ ਭੇਜਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ:—

{{center|੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}}
ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ ਜੀ!

{{gap}}ਆਪ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣੇ ਪਏ,
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਥੇ ਲਿਖ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪ ਦਾ ਚਿੱਤ ਦੁੱਖੀ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ।
ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਕ ਡੈਣ
ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਇੱਕ ਧਰਮ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਭਲਾ ਕਰੇ ਇਸ ਧਰਮ ਪਿਤਾ ਦਾ, ਇਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਲ ਵਾਲ ਬਚਾ
ਲਿਆ ਹੈ। ਸੁਵਾਮੀ ਜੀ! ਮੈਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਆਪ ਦਾ
ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਆਸ
ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੀਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ
ਛੇਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪਲ ਸੌ 
ਸੌ ਘੜੀ ਹੋ ਕੇ ਬੀਤਦਾ ਹੈ।

{{center|ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੋਈ}}
{{right|&quot;ਸਰੂਪ ਕੌਰ&quot;{{gap}}}}&lt;noinclude&gt;{{c|152}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rx8c5jy39i73oovx8ykes010mrouzbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/159</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60644</id>
    <revision>
      <id>228067</id>
      <parentid>185674</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228067</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3218" sha1="eibs9isa6plp437kuu53y789mxr8eu2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਭਾਈ
ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ:–
{{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}}
ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਸਰਬੋਪਮਾਂ ਜੋਗ ਭ੍ਰਾਤਾ ਜੀ!

{{gap}}ਮੈਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪਾਸੋਂ ਇਹ ਖ਼ੈਰ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਰ
ਨੂੰ ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਰੱਖੇ। ਮੇਰੇ ਧਰਮ ਭਾਈ ਜੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ
ਘਰੌਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦੁੱਖ ਅੱਜ ਤੱਕ ਭੋਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ
ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਤਾਂ ਆਖ ਸੁਣਾਵਾਂਗੀ।
ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮੈਂ ਇਕ ਡੈਂਣ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚ ਜਾ ਫਸੀ ਸਾਂ, ਜਿੱਥੋਂ
ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਵਰਗੇ ਦਿਆਲੂ ਉਪਕਾਰੀ ਧਰਮ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੱਢ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਆਪ ਦਾ ਅਤੇ ਆਪ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਰ
ਦਾ ਸਦਾ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇ। ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖੇਚਲ ਦੇਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ;
ਕੇਵਲ ਬੇਨਤੀ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਆਪ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਖ਼ਬਰ ਲਿਖ ਭੇਜੋ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ।
{{right|ਤੁਹਾਡੀ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ–{{gap}}}}
{{right|&quot;ਸਰੂਪ ਕੌਰ&quot;{{gap}}}}

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਟਿਕਟ ਲਾ ਕੇ
ਲੈਟਰਬਕਸ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗ
ਪਈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਆਸ ਦੀ
ਕਲੀ ਖਿਲਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ
ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਨਸੀਬ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। 

{{gap}}ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ ਸਹਾਇ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਬੇਟਾ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਸੀ ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਂ ਦੇ ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨੇ ਵਿਗਾੜ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬੁਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਰਾਬੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੇਸਵਾ ਗਮਨ ਦੀ ਬੁਰੀ ਆਦਤ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਘਰ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਆਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{c|153}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eibs9isa6plp437kuu53y789mxr8eu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/160</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60645</id>
    <revision>
      <id>228068</id>
      <parentid>167807</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228068</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3602" sha1="enb08rilo7ho7mpyr4my40op5cc1e8z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੱਲ ਉਸ ਦੀ ਮਲੀਨ ਬੁੱਧੀ ਖਿੱਚੀ ਗਈ। ਪਿਉ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ
ਤਿਆਗ ਉਸ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਛੇੜਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੌਕੇ ਦੀ
ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਸਕੇ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁਝ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਤਰਫ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਹੋਰ ਭੀ ਵੱਧ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਲਾਲਾਂ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ। ਕਾਮਾਧ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ  ਪਾਸ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ:_

{{underline|{{gap}}}}&quot;ਪਿਆਰੀ ਜਾਨ! ਤੈਨੂੰ ਏਡੀ ਭਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ
ਬਹੁਤ ਤਰਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।&quot; ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਲਾਲਾਂ
ਵਗ ਪਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਕੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ—&quot;ਤੇਰੇ ਇਹ
ਫੁਲ ਵਰਗੇ ਨਰਮ ਹੱਥ ਖੂਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। 
ਤੇਰੇ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਹੱਥ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜ ਮਾਂਜ ਕਾਲੇ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖ਼ ਵਿਚ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਕਾਲਜਾ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਆਰੀ! ਤੂੰ ਜ਼ਰਾ ਮੇਰੀ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਤਾਂ ਕਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ ਦੇ
ਜੋਗ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰੀ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਪਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ।
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਆਖੇ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਪਾਸੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ
ਵਿਚ ਨਿਹਾਲ ਕਰ ਦਿਆਂ&quot; ਇਹ ਆਖਦੇ ਹੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਫੇਰ ਇਕ
ਢੇਰ ਲਾਲਾਂ ਦਾ ਵਗ ਪਿਆ।

{{gap}}ਵਿਚਾਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਨੀਚ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਬਦਮਾਸ਼ ਕੁਝ ਭੀ ਛੇੜ ਛਾੜ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇਸ ਗੜਵੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਭੰਨ ਸੁੱਟਾਂਗੀ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ  ਜਾਣਦਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਵਰਗੇ  ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਜਦ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰ ਚੁਕੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਛੋਕਰੋ ਪਾਸੋਂ ਮੈਂ ਕੀ ਡਰਨਾ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਏਨੇ ਵਿਚ ਫੇਰ ਉਹ ਬੋਲਿਆ:–&lt;noinclude&gt;{{c|154}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>enb08rilo7ho7mpyr4my40op5cc1e8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/161</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60646</id>
    <revision>
      <id>228069</id>
      <parentid>185675</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228069</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3550" sha1="jgcjiuunjlpv6nygng859hy59pgdhqb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}“ਕਿਉਂ ਪਿਆਰੀ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ
ਨਿਹਾਲ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ ਨਿਹਾਲ! ਰਤਾ......&quot; ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਆਖਿਆ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਝੱਟ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਟੁੱਕ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ
ਕਰ ਕੇ—-ਕਿਉਂ ਵੇ ਬੇਸ਼ਰਮ! ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਿਗਾੜਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਛੇੜਨ
ਲੱਗਾ ਹੈਂ? ਯਾਦ ਰੱਖ, ਬਹੁੜੀਂ ਚੀਂ ਚੱਪੜ ਚੱਪੜ ਕੀਤੀਓਈ ਤਾਂ ਇਸੇ ਗੜਵੇ
ਨਾਲ ਸਿਰ ਭੰਨ ਸੁੱਟਾਂਗੀ। ਸ਼ੈਤਾਨ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ: ਜੇਕਰ ਫੇਰ ਇਕ ਅੱਖਰ
ਭੀ ਮੂੰਹੋਂ ਕਢਿਓ ਈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਖ਼ੈਰ ਨਹੀਂ। ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਚੁਪ
ਕਰ ਕੇ ਚਲਿਆ ਜਾਹ।&quot; 

{{gap}}“ਮਾਫ ਕਰੋ ਪਿਆਰੀ ਮਾਫ ਕਰੋ। ਏਡਾ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ
ਨੌਕਰ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੱਥ
ਜੋੜ ਕੇ ਭਿੱਛਾ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਮੇਰਾ
ਕਲੇਜਾ ਠੰਢਾ ਕਰੋ। ਬਸ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ। ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਉੱਪਰ
ਰਹਿਮ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਰਨ ਸੇਵਕ-ਗੁਲਾਮ ਹਾਂ! ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ
ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉਪਰੋਂ ਵਿਕ ਚੁਕਾ ਹਾਂ '

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ, ਫੇਰ ਉਹੋ ਗੱਲ? ਖ਼ਬਰਦਾਰ! ਜੇਕਰ ਫੇਰ ਕੁਝ ਮੂੰਹੋਂ
ਆਖਿਓ ਈ ਤਾਂ। ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ ਚਲਿਆ ਜਾਹ।&quot;

{{gap}}&quot;ਪਿਆਰੀ! ਗੁੱਸੇ ਨਾ ਹੋਵੇ।  ਏਡਾ ਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ! ਮੇਰੀ
ਬੇਨਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ!&quot;

{{gap}}&quot;ਵੇ ਸ਼ੈਤਾਨ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਚਲਿਆ
ਜਾਹ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹਾਂ, ਭਈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੇੜ। ਘਰ ਦੇ ਛੱਤੀ ਪਦਾਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕਿਉਂ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ ? ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਕੀ ਘੱਟ ਜੌਹਣੀ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਫੇਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਮਰ!&quot;

{{gap}}ਸਰਪ ਕੌਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਾਪੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੇ ਮਨ ਪਰ ਕੁਝ ਅਸਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਡਰਿਆ ਹੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ&lt;noinclude&gt;{{c|155}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jgcjiuunjlpv6nygng859hy59pgdhqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/162</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60647</id>
    <revision>
      <id>228070</id>
      <parentid>185676</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228070</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3824" sha1="0yjd0a2v2y5co56qt2bft6r0bhl5dso" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ
ਕਾਮ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਫਿਟਕਾਰਨ ਦਾ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਮਤਲਬ ਸਮਝਿਆ। ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰ ਕੇ ਜਿਉਂ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਕੂਕ ਉਠੀ– 
‘ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਵੇ ਹਾਇ! ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਵੇ ਕੋਈ! ਇਹ ਪਾਪੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।'
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲ ਦੁਹਾਈ ਜਦ ਉਹਨੇ ਪਾਈ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ
ਸਹਾਇ ਹੁਰੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ
ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਬੂ ਹੁਰੀਂ ਤਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਹਾਲ-ਦੁਹਾਈ ਨਾ ਸੁਣ ਸਕੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਗ਼ੂਲ ਸਨ, ਪਰ ਪਾਸ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਆਦਮੀ ਨੇ
ਸੁਣ ਪਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ–'ਬਾਬੂ ਜੀ ਰਤਾ ਸੁਣੋ
ਤਾਂ ਸਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕੌਣ ਹਾਲ-ਦੁਹਾਈ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ
ਜ਼ਰਾ ਜਾ ਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖੋ? ਬਾਬੂ ਹੁਰੀਂ ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਝੱਟ ਚੌਂਕ ਉੰਠੇ ਅਤੇ
ਦਬੇ ਪੈਰੀਂ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਗਏ। ਖੂਹ ਪੁਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ
ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ
ਕੁਝ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਾਲਾ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈ–
&quot;ਮਾਣ ਨਾ ਕਰ, ਜ਼ਰਾ ਮੇਰੀ ਵੱਲ ਹੱਸ ਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲੈ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਤੜਫ
ਤੜਫ ਕੇ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।”

{{gap}}ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਬਲ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਡੰਡਾ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਪਰ ਠੋਕ ਦਿਤੇ, &quot;ਕਿਉਂ ਉਏ ਸ਼ੈਤਾਨ! ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਲੰਕ ਲਾਉਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਬਦਮਾਸ਼ ! ਕਮਜ਼ਾਤ! ਤੈਂ  ਕੀ ਸਮਝ ਰਖਿਆ ਹੈ? ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕੀ ਸੁਭਾਾਵ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਥੋੜੀ ਜੇਹੀ ਭੀ ਭਿਣਕ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਜਾ ਪਈ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਵਾ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮਰਵਾ ਸੁਟੇਗਾ! ਚੰਡਾਲ! ਰਾਖ਼ਸ਼! ਬੇਸ਼ਹੂਰ! ਮੇਰੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਹ!ਹਾ ਹਾ! ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਖ਼ਬਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਮੈਂ ਕੀ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗਾ? ਲੋਕੀ ਕੀ ਆਖਣਗੇ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜਿਹਾ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ?&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੇਰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਡੰਡੇ ਜਮਾਏ! ਹੋਰ&lt;noinclude&gt;{{c|156}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0yjd0a2v2y5co56qt2bft6r0bhl5dso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/163</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60651</id>
    <revision>
      <id>228071</id>
      <parentid>185678</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228071</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3605" sha1="9no231ztv45oibwtrmq71ml03bnlflk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਏਨੇ ਵਿਚ ਝੱਟ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦੌੜੀ ਆਈ
ਅਤੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ।
&quot;ਬੱਸ ਬੱਸ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਹਾਕਮ ਹੋ ਤਾਂ
ਨਗਰ ਦੇ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਦੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ ਇਕ ਪਰਾਈ ਰੰਨ ਪਿੱਛੇ
ਮੇਰੇ ਲਾਲ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਜ ਸੁੱਟਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕੱਢਦੇ ਹੋ,
ਉਸ ਰੰਨ ਨੂੰ ਹੀ ਕੱਢ ਦੇਵੋ। ਖ਼ਬਰਦਾਰ! ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੱਥ ਹਿਲਾਇਆ
ਤਾਂ। ਆਏ ਹਨ ਵਡੇ ਹਾਕਮ ਬਣ ਕੇ ਜੋਸ਼ ਦਿਖਾਲਣ।&quot;

{{gap}}&quot;ਚੁਪ ਰਹੋ! ਬਕ ਬਕ ਮਤ ਕਰ! ਜਾਣਦੀ ਨਹੀਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕੀ
ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਛੇੜਨ ਦਾ ਕੀ ਮਕਦੂਰ ਹੈ? ਇਹ
ਸਾਰਾ ਤੇਰਾ ਹੀ ਵਿਗਾੜ ਹੈ। ਤੈਂ ਹੀ ਇਸ ਛੋਕਰੇ ਦਾ ਸੱਤਿਆਨਾਸ ਕਰ
ਛੱਡਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੀ ਮਾਰਨਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ
ਇਸ ਦਾ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਲਹੂ ਪੀ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕੀ
ਸੁਭਾਵ ਹੈ? ਕੀ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਤੂੰ ਮਰਨ ਜਾਵੇਂਗੀ? ਦੱਸ?&quot;

{{gap}}'ਆਹੋ ਆਹੋ! ਮੈਂ ਮਰਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਮਰਾਂ ਚਾਹੇ ਜੀਆਂ, ਤੁਹਾਡਾ
ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੱਥ ਉਲਾਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਫੇਰ ਇਸ ਨੂੰ
ਕੁਝ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕੋਠੇ ਉੱਪਰੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ ਅਤੇ
ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੜ੍ਹਾਂਗੀ&quot; ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ
ਬਾਬੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਭੀ ਖ਼ਬਰ ਲਈ। ਬੱਸ ਫੇਰ ਕੀ
ਸੀ? ਉਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹਾਲ ਕਰ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਚੁਕ ਲਿਆ। ਗਲੀ ਮਹੱਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ
ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਬਾਬੂ ਜੀ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਖ਼ੂਬ ਗਾਲ੍ਹੀਆਂ  ਦੇ ਗੋਲੇ ਛੱਡਣ
ਲੱਗੀ। ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਦਦ ਵਿਚ ਦੇਖ ਕੇ ਲੜਕਾ ਭੀ ਬਾਪ ਨੂੰ ਟਿੱਚ ਕਰ ਕੇ
ਜਾਨਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ
ਸੁਣਾਈਆਂ; ਛੇਕੜ ਛਾਤੀ ਪਿੱਟ ਪਿੱਟ ਰੌਣ ਲੱਗੀ।

{{gap}}ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਬਾਬੂ ਹੁਰੀਂ ਵੀ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਉਥੋਂ ਖਿਸਕਣ ਲੱਗੇ। ਇੰਨੇ ਵਿਚ ਝੱਟ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ:-&lt;noinclude&gt;{{c|157}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9no231ztv45oibwtrmq71ml03bnlflk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/164</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60652</id>
    <revision>
      <id>228072</id>
      <parentid>185713</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:29:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228072</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3566" sha1="483m99oh1a4lw8dvhsovedf3bmp0h3x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}“ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰਾਂਗੀ,
ਪਰ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਇਥੇ ਰਹਿਣਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਣ ਘਰ
ਵਿਚ ਇਹ ਲੜਾਈ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ
ਦਿਓ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਣ ਤੁਸੀਂ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਪਵੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਬਿਰਧ ਅਵਸਥਾ ਹੈ,
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਪਕਾਰ
ਤੁਸਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਹੁਣ
ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।”

{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਇਕ ਕਦਮ ਜਾਣ ਲਈ ਚੁਕਿਆ ਹੀ ਸੀ
ਕਿ ਝੱਟ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਛਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆ ਗਏ ਅਤੇ
ਕਿਹਾ:—

{{gap}}“ਨਹੀਂ ਧੀਏ! ਤੂੰ ਇਥੋਂ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ
ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ
ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਦਿਖਲਾਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗਾ। ਲੋਕੀਂ ਕੀ ਆਖਣਗੇ
ਕਿ ਇਕ ਭਲੇਮਾਣਸ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕਿਆ?
ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਨ ਮਿਲੇ ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।

{{gap}} ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਚਿੱਤ ਉੱਪਰ
ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰ ਗਈ। ਓਧਰ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ
ਇਸਤਰੀ ਪੁੱਤਰ ਗਾਲ੍ਹੀਆਂ ਕਢਦੇ ਕਢਦੇ ਥੱਕ ਗਏ ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ।
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫੇਰ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਈ। ਬਾਬੂ ਜੀ
ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜਾਈ ਬੰਦ
ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ ।

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਬਿਤਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਭੀ ਅਰਾਮ ਨਾ ਆਇਆ। ਪਾਪੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਡਰੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਥੋਂ ਰਹਿਣ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਸਗੋਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਦਾ ਵੀ ਇਥੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਨ ਜਾਣੀਏ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਨਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿਵਾ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਕੋਈ ਵਿਪਦਾ&lt;noinclude&gt;{{c|158}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>483m99oh1a4lw8dvhsovedf3bmp0h3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/165</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60653</id>
    <revision>
      <id>228073</id>
      <parentid>185715</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228073</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3606" sha1="28u4wihngecwe33dm5yo1zbncb8kbhl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਖੜੀ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਉਹ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ
ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਮਰ ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਡੁੱਬ ਮਰਨ ਲਈ
ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਜੇਹੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।

{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ। ਸਵੇਰਾ
ਹੋਇਆ, ਉਠ ਕੇ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਾਰ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦੀ ਸੀ,
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਨ ਪਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਥੋਂ
ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਾਰ ਵਿਚ ਜਦ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਿਆ
ਤਾਂ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰ
ਇਹ ਹੈ:—

{{gap}}&quot;ਸਰਬੋਪਮਾਂ ਜੋਗ ਧਰਮ ਪਿਤਾ ਜੀ! ਆਪ ਨੇ ਉਸ ਡੈਣ ਮਹਿਬੂਬਾ ਦੇ ਫੰਧ
ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਦਿਤੇ ਹਨ, ਉਸ ਉਪਕਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ
ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੀ, ਉਸ ਉਪਕਾਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖੱਲ
ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਭੀ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਾਵਾਂ ਤਾਂ ਭੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉਸ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ
ਛੁੱਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਜਦ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਆਈ ਹਾਂ ਤਦ ਤੋਂ
ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਿਆਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਥੇ ਮੈਂ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦਿਨ ਰਹਿ ਸਕਾਂਗੀ
ਅਤੇ ਛੇਕੜ ਪਤੀ ਜੀ ਦੇ  ਭੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ, ਆਪ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੇਰਾ
ਇਕ ਵਾਲ ਭੀ ਕੋਈ ਵਿੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ
ਗਿਆ ਹੈ ਮੇਰਾ ਆਪ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਭੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ
ਆਪ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਪ ਦੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,
ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ
ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਬੱਚਿਆਂ
ਸਮੇਤ ਸਦਾ ਪਰਸੰਨ ਰੱਖੋ, ਇਹੋ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸ ਪੋਥੀ ਵਿਚ, ਜਿਸਦਾ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂ ਗਏ ਤਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਬੀਰ ਨਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੋਰਨੀ&lt;noinclude&gt;{{c|159}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28u4wihngecwe33dm5yo1zbncb8kbhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/166</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60654</id>
    <revision>
      <id>228074</id>
      <parentid>185716</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228074</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3041" sha1="3x4lmo93lfw5kcdjhhdj2f0ndeyzipl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਾਂਗ ਉਸ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਨਾ
ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਬੜੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, ਘਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਵਸਤ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਵੇਖੀ ਤਾਂ
ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਸੀ। ਏਧਰ ਓਧਰ ਢੂੰਡ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ
ਸਿਪਾਹੀ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਕੁਝ ਥਹੁ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। ਘਰ ਵਿਚ ਫੇਰ
ਲੜਾਈ ਪਈ। ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}&quot;ਦੇਖ ਚੰਦਰੀਏ! ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨ ਵਿਗਾੜਦੀਓਂ ਤਾਂ
ਅੱਜ ਅਜੇਹੀ ਗੱਲ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਖੁਆਰ ਨਾ ਹੁੰਦੀ। ਮੈਂ ਹੁਣ
ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਜਾ ਕੇ
ਵਿਖਾਲਾਂਗਾ? ਲਾਹਨਤ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਸੁਭਾਵ ਪੁਰ! ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਤੈਂ ਸਰਬੰਸ
ਨਾਸ ਕਰ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਵਿਚਾਰੀ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਾਰੀ ਕਿਸ
ਵਿਪਤਾ ਵਿਚ ਨਾ ਪਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਸ਼ੋਕ ਹੈ! ਇਕ ਸ਼ਰਣ ਆਈ ਕੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ
ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੱਖ ਨ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਬਾਬੂ ਹੁਰੀਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਲ ਵਗਣ ਲੱਗਾ, ਛੇਕੜ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ
ਪੁਸਤਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਦ ਪੁਸਤਕ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ
ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਕਲੀ, ਉਸ ਚਿੱਠੀ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ। &quot;ਹਾਇ! ਮੈਨੂੰ ਧਿਕਾਰ ਹੈ! ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ
ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਰ ਗਿਆ? ਵਾਹਵਾ! ਬੀਬੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ! ਤੇਰੀ
ਜਣਨ ਵਾਲੀ ਵੀ ਧੰਨ ਹੈ! ਤੂੰ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਵੇਖ ਅਤੇ
ਮੇਰੇ ਕਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੋਈ ਆਪ ਹੀ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਗਈ।
ਮੇਰੇ ਇਸ ਘਰ ਬਾਰ ਨੂੰ ਸੌ ਸੌ ਧਿਕਾਰ ਹੈ!&quot;
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|160}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3x4lmo93lfw5kcdjhhdj2f0ndeyzipl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/167</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60655</id>
    <revision>
      <id>228075</id>
      <parentid>185718</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228075</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3125" sha1="e56blfc72phxix80k862r8va300d6vu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੨੭'''}}}}
{{gap}}ਬਹਾਦਰ ਪੁਰੋਂ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਡਾਕੂ  ਲੋਕ ਇਥੋਂ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਵੱਲ ਨੱਸ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਓਧਰ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਉੱਪਰ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਚੱਲ ਪਏ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਉਜਾੜ ਬੀਆਬਾਨ ਲੰਘਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਨਵੇਂ ਤਜਰਬੇ ਹੋਏ। ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅੰਨ ਦਾ ਸੰਕਟ ਵੀ ਕੱਟਣਾ ਪਿਆ। ਕਈ ਜੰਗਲ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਕੰਦਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਢੂੰਡ ਮਾਰੀਆਂ, ਪਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਕਿਧਰੇ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਆਬੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਤਰਾਈ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੋਂ ਦੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਭਾ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਨ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਪੁਰ ਚੜ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਗਰਜ ਆਈ, ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਮਨ ਇਸਥਿਤ ਨ ਹੋਣਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਚਲਦੇ ਗਏ। ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਘੋੜਾ ਅੱਗੇ ਖ਼ਤਰਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਰੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਿਣਹਿਣ ਭੀਕੀਤੀ। ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਕੁਝ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧੂਸ ਮਾਰੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਹ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਉੱਪਰ ਪਈ। ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਦਾ ਨੌਹੱਥਾ ਸ਼ੇਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਸਾਰ ਘੋੜਾ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ! ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਜਾਣ ਜਿਹੜੇ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ ਏਧਰ ਉਧਰ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਮਿਆਉਂ ਮਿਆਉਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਖੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਏਧਰ ਓਧਰ ਤੱਕਣ ਲੱਗੇ। ਮਾਮੂਲੀ ਘੋੜੇ ਸ਼ੇਰ,&lt;noinclude&gt;{{c|161}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e56blfc72phxix80k862r8va300d6vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/168</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60656</id>
    <revision>
      <id>228076</id>
      <parentid>185895</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228076</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3869" sha1="bhw23nlnu4cm8vl14khtxz0dvqtrywe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਚੀਤੇ, ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਸੂਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰੋ ਡਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਕਦਮ ਧਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕੋਰੜਾ ਛੱਡ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰੋਂ, ਤਾਂ ਭੀ ਉਹ ਇਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਧਰਨਗੇ ਸਗੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹਟਦੇ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਘੋੜਾ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਭੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਜੇਕਰ ਜੇਹਾ ਕੇਹਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮਾਰੇ ਡਰ ਦੇ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗਦਾ ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਦੇਂਦਾ। ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ  ਸਿੰਘ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਅੱਡੀ ਲਾਣੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪੰਜਾਹ ਕਦਮ ਵੀ ਉਹ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਝਾੜੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਇਕ ਦੋ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਛੋਂ ਦੀ ਘੋੜੋ ਨੂੰ ਪਿਆ। ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੂਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਜਿੰਨਾ ਬਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਸੀ, ਉਸ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਉਨਾਂ ਸ਼ੇਰ ਪੁਰ ਚਲਾਈ, ਪਰ ਅਫਸੋਸ!ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਦੀ ਮੁੜ ਕੇ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਤਲਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਕੰਨ ਵੱਢਦੀ ਹੋਈ ਹੇਠਾਂ ਡਿਗ ਪਈ। ਜੇਕਰ ਸਿਰ ਵਿਚ ਲੱਗਦੀ ਤਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਂ ਰੱਖਦੀ। ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਮਾਰਨੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਕੋਈ ਮਖੌਲ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਲਵਾਰ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗਰਜ ਮਾਰੀ ਜਾਣੋਂ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਗਰਜ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਉਪਰ ਹੱਲਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਵਾਰ ਖਾਲੀ, ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰੀਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉਪਰੋਂ ਕੁੱਦ ਕੇ ਉੱਤਰ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਪਰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਝੱਟ ਕਟਾਰ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਸਾਫੇ ਉੱਪਰ ਹੀ ਪਏ ਅਤੇ ਚੋਟ ਨਾ ਵੱਜੀ। ਦਾਉ ਪਾ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਅਜਿਹੀ ਕਟਾਰ ਚਲਾਈ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਬਾਹਰ ਆ ਪਈਆਂ। ਸ਼ੋਰ ਨੇ ਡਿਗਦਿਆਂ ਡਿਗਦਿਆਂ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ&lt;noinclude&gt;{{c|162}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhw23nlnu4cm8vl14khtxz0dvqtrywe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/169</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60657</id>
    <revision>
      <id>228077</id>
      <parentid>185896</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228077</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3161" sha1="q8aw7q6nynejrcci09qdp6enutcblsj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪੰਜਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਪਿੱਠ ਦਾ ਮਾਸ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਬਸ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਇਕੱਠੇ
ਅਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਡਿਗ ਪਏ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਸਰਦਾਰ
ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋਈ? ਸ਼ੇਰ ਕਦ ਮੋਇਆ? ਆਦਿਕ ਉਨਾਂ
ਨੂੰ ਕੁਝ ਭੀ ਮਲੂਮ ਨਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਾਰ ਟੁੱਟੀ ਫੁੱਟੀ ਝੌਂਪੜੀ
ਵਿਚ ਮੰਜੀ ਤੇ ਪਿਆ ਵੇਖਿਆ। ਮੂਰਛਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}&quot;ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਕਿਥੇ ਗਿਆ? ਕੀ  ਅਜੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ?”

{{gap}}&quot;ਘਬਰਾਓ ਨਹੀਂ, ਅੱਜ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਹੈ।
ਘਬਰਾਓਗੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੂਰਛਾ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਆਪ ਵਡੇ ਬਹਾਦਰ ਹੋ।
ਮੂਰਛਾ ਵਿਚ ਭੀ ਜਦ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ 'ਮਾਰ ਲਿਆ ਮਾਰ
ਲਿਆ' ਪਏ ਆਖਦੇ ਸੀ। ਆਪ ਬਹੁਤ ਧੰਨ ਹੋ।&quot;

{{gap}}“ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਧੰਨ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਇਹ ਦਸੋ ਭਈ ਸ਼ੇਰ ਮਰ ਗਿਆ ਕਿ
ਨਹੀਂ? ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਅਧਮੋਇਆ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਬਚ ਗਿਆ?&quot;

{{gap}}&quot;ਆਪ ਕਿਉਂ ਇੰਨੇ ਅਧੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਸ਼ੇਰ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਝੌਂਪੜੀ
ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਲੋਥ ਰਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ
ਵੇਖ ਲੈਣੀ।&quot;

&quot;ਨਹੀਂ ਭਈ ਨਹੀਂ! ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਵਿਖਾਲੋ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਲੋਥ ਛੇਤੀ ਵਿਖਾਓ।&quot;

&quot;ਓਹੋ! ਸੂਰਬੀਰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਕਹੇ ਉਤਾਵਲੇ
ਹੁੰਦੇ ਹਨ। (ਮੰਜੀ ਸਰਕਾ ਕੋ) ਅਹੁ ਵੇਖੋ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਪ ਨੂੰ
ਤਸੱਲੀ ਆਈ? ਦਸੋ ਹੁਣ ਆਪ ਨੂੰ ਕੀ ਦੁੱਖ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬਸ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਧੰਨਵਾਦ ਹੈ! ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ
ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾ ਹਾ! ਅੱਜ ਮੈਂ
ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਭੀ ਨਾ ਕਰ
ਸਕਿਆ।&quot;

{{gap}}“ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ! ਤੁਹਾਡਾ ਘੋੜਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਮੋਇਆ। ਉਹ ਅਜੇ&lt;noinclude&gt;{{c|163}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q8aw7q6nynejrcci09qdp6enutcblsj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/170</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60658</id>
    <revision>
      <id>228078</id>
      <parentid>185897</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228078</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3547" sha1="3mr4ylrm1zks86u21m99so61alwwqxr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਹੈ। ਅਹੁ ਦੇਖੋ ਉਸ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖੜਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਵਾਹਵਾ ! ਆਪ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ
ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਭੀ ਤੁਸੀਂ ਜੀਊਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਫੇਰ ਦਿਖਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ
ਦਸੋ ਆਪ ਕੌਣ ਹੋ?&quot;

{{gap}}&quot;ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ! ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ?&quot;

{{gap}}&quot;ਓਹੋ! ਹੁਣ ਪਛਾਣਿਆ ਹੈ ਹੁਣ। ਧੰਨ ਹੈ  ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ
ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਬਚਣਾ ਔਖਾ
ਸੀ। ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਣ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ,
ਪਰ ਇਹ ਅਫ਼ਸੋਸ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਭੈਣ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ
ਆਪ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ
ਉੱਪਰ ਸਿਲ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।!'

{{gap}}ਇਸ ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਹੁਤ ਉੱਪਮਾ
ਕੀਤੀ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਇਆ। ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ
ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਭੀ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਾਮ
ਆ ਗਿਆ। ਸਰਦਾਰ ਹੁਰੀਂ ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਖੱਲ ਸਾਫ਼ ਕਰਵਾ ਕੇ ਘੋੜੇ ਸਣੇ
ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਬਹਾਦਰ ਪੁਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਉਥੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ
ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਤੁਰੇ। ਦੂਜਾ ਆਦਮੀ ਕੌਣ ਸੀ? ਇਹ ਉਹੋ ਸੰਤ ਜੀ ਸਨ, ਜੋ
ਇਕ ਭਲੇ ਘਰ ਦੀ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਸਤਿ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤ  ਤੇ
ਆਪਣੇ ਇਸਤਰੀ ਬ੍ਰਤ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਕਰ ਚੁਕੇ ਸਨ।

{{gap}}}ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਭਾਵੇਂ ਘਰੋਂ ਇਕੱਲੇ ਨਿਕਲੇ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਿੱਠੀ-ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਰਾਜਪੁਰੋ ਭੇਜੀ ਹੋਈ ਚਿੱਠੀ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਭੇਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਲਿਖੀ। ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਏਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਆਦਮੀ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਕੱਢ ਕੇ ਝੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਜਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਫਤਹ ਬੁਲਾ ਕੇ ਚਿੱਠੀ ਫੜਾਈ। ਇਸ ਚਿੱਠੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੰਤ&lt;noinclude&gt;{{c|164}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3mr4ylrm1zks86u21m99so61alwwqxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/171</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60659</id>
    <revision>
      <id>228079</id>
      <parentid>185900</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228079</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3360" sha1="saxh77tblaq4nnb3sarpz5w0c06xdbn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ, ਜਾਣੋਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੱਥ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ
ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਗ ਜੀ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲ ਜਾਣ
ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ ਲਿਖ ਕੇ, ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ
ਅਤੇ ਆਪ ਦੋਵੇਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਉਛਲਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਪੁਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ, ਪਰ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅਨੰਦ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮਿਲ
ਗਿਆ। ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ ਸਹਾਇ ਪਾਸੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਕਸ਼ਟ
ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਵਗ ਪਏ, ਛੋਕੜ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਬਾਬੂ ਸਾਹਿਬ! ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੋ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ। ਸਾਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਭਾਰੀ ਫ਼ਖ਼ਰ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ
ਹੈ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਏਨੇ ਭਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰ ਕੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਲੰਕਤ
ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਅੱਛਾ ਵਾਹਵਾ! ਅਜੇ ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਨੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ
ਨਾਚ ਨਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ
ਦੋਵੇਂ ਆਪ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਤਾਂ ਸੀ ਜਦ ਆਪ ਦੀ
ਅਮਾਨਤ ਆਪ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਆਪ ਦਾ ਮੈਂ ਅਪਰਾਧੀ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਆਪ ਦਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ। ਬਾਬੂ ਜੀ!
ਕੁਟੰਬ ਦਾ ਕਲੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਭਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਥੋਂ
ਚਲੀ ਗਈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਖੋਟਿਆਂ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਆਪ ਪਰ ਭੀ ਪੈਂਦਾ!&quot;

{{gap}}ਅੱਥਰੂ ਪੂੰਝਦੇ ਇਉਂ ਬੋਲੇ:–

{{gap}}&quot;ਬਾਬੂ ਸਾਹਿਬ! ਉਹ ਆਪ ਦੇ ਘਰੋਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਇਹ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਪਰ ਕੀ ਆਫਤ ਆਉਂਦੀ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|165}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>saxh77tblaq4nnb3sarpz5w0c06xdbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/172</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60660</id>
    <revision>
      <id>228080</id>
      <parentid>185901</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228080</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="6m1nbf79a9w9myljxyypme7rfkmi0ni" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ ਉਹ ਵਿਭਚਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਨ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ।&quot;
ਹਾਂ ਏਨੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਫੇਰ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਢੂੰਡ ਕੱਢਾਂਗੇ।

{{gap}}ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਨਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।{{nop}}

{{dhr|3em}}
{{center|◎}}
{{dhr|6em}}&lt;noinclude&gt;{{c|166}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6m1nbf79a9w9myljxyypme7rfkmi0ni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/173</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60662</id>
    <revision>
      <id>228081</id>
      <parentid>185902</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228081</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2832" sha1="j7oowvhpsn1mjlc4dvag0qrwaingjei" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੨੮'''}}}}
{{gap}}ਜੰਗਲ ਬੀਆਬਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ
ਵਿੱਚ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਰ ਬਾਰ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਕੋਸਣ ਲੱਗੀ
ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਂ ਥਾਂ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿਣੇ ਪਏ। ਅੰਤ ਉਸ ਨੇ ਕਾਮਾਦਿਕ
ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ
ਪਤੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੱਕ ਇਸੇ ਇਕਾਂਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਿਆ। ਇਸ
ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਰਾਗ ਆਸਾ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲ ਆਇਆ:—
{{Block center|&lt;poem&gt;
ਠਾਕੁਰ ਜੀਉ ਤੁਹਾਰੋ ਪਰਨਾ॥ ਮਾਨ ਮਹਤੁ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਉਪਰਿ
ਤੁਮ੍ਹਰੀ ਓਟ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਸਰਨਾ॥ ਤੁਮ੍ਹਰੀ ਆਸ ਭਰੋਸਾ ਤੁਮ੍ਹਰਾ
ਤੁਮਰਾ ਨਾਮ ਰਿਦੇ ਲੈ ਧਰਨਾ॥ ਤੁਮਰੋ ਬਲ ਤੁਮ ਸੰਗ
ਸੁਹੇਲੇ ਜੋ ਜੋ ਕਹਹੁ ਸੋਈ ਸੋਈ ਕਰਨਾ॥ ਤੁਮਰੀ ਦਇਆ
ਮਇਆ ਸੁਖ ਪਾਵਉ ਹੋਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਤ ਭਉਜਲੁ ਤਰਨਾ॥ 
ਅਭੈ ਦਾਨੁ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਪਾਇਓ ਸਿਰੁ ਡਾਰਿਓ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਚਰਨਾ॥&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਪ੍ਰਭਾਤ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ, ਅਜੇਹਾ ਸਮਾਂ ਬੱਝਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਝ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਖੀ ਭੀ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਵਾਹਵਾ! ਵਾਹਵਾ! ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਜੇਹੀ ਮਗਨ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁੱਧ ਬੁੱਧ ਭੀ ਨਾ ਰਹੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਉਨਮਾਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਏਧਰ ਓਧਰ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਭੈ ਅਤੇ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ, ਪਰ ਸਿਵਾਇ ਪੰਖੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਉਥੋਂ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ। ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆਂ ਕਿ&lt;noinclude&gt;{{c|167}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j7oowvhpsn1mjlc4dvag0qrwaingjei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/174</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60663</id>
    <revision>
      <id>228082</id>
      <parentid>185903</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228082</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="2g902f7i3o6ushrpk7cgoca76u7uhbg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਉਪਰ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਕੀ, ਪੰਖੀ ਭੀ ਘੱਟ ਹੋਣ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਇਕ ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਿਿਛ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਸਿਖ਼ਰ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਚੌਫੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਸਵੇਰ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਿਆ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬੇਰੋਕ ਟੋਕ ਦੂਰ ਕਈ ਮੀਲ ਤੱਕ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਹੁੰਚੀ ਉਥੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਗ਼ੌਰ ਕਰਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਸਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚੇ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਸੁਖੱਲਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਬ੍ਰਿਛ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਖਣ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨੀ ਸਮਝੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬਾਬੂ ਦੇ ਘਰ ਕੁਝ ਖਾਧਾ ਪੀਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੀ ਉਹ ਭੁੱਖੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਢੂੰਡ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਸ਼ਮਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਬੱਸ ਉਸ ਤ੍ਰਿਖਾ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਕੁਝ ਠੰਢੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਪਹਿਲੇ ਮੂੰਹ ਹੱਥ ਧੋਤਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਰੱਜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੂਰ ਇਕ ਸੰਘਣੀ ਝਾੜੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਠਾਣੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਕ ਬ੍ਰਿਛ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੰਘ ਗਈ ਅਤੇ ਥਾਂ ਸਾਫ ਕਰ ਕੇ ਲੇਟ ਗਈ। ਲੇਟਦੀ ਨੂੰ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਨੀਂਦ ਆਈ ਕਿ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁੱਧ ਰਹੀ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਜਾਗ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤਾਂ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਰਾਮ ਤਾਂ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਮਾਰੇ ਭੁੱਖ ਦੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਭੁੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਲੱਭਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅੰਤ ਲੱਭਦਿਆਂ ਲੱਭਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬੇਰੀ ਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਝੂਣਿਆਂ। ਕੱਚੇ ਪੱਕੇ ਬੇਰ ਸਭ ਚੁਗਦੀ ਭੀ ਗਈ ਅਤੇ ਖਾਂਦੀ ਭੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|168}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2g902f7i3o6ushrpk7cgoca76u7uhbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/175</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60664</id>
    <revision>
      <id>228083</id>
      <parentid>185904</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228083</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3566" sha1="tnv13c2qgj9ztrzf92fmlvz39ijl7ie" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਬੇਰਾਂ ਨਾਲ ਪੇਟ ਭਰ ਕੇ ਜਦ ਉਹ ਰੱਜ ਗਈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਸੇ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਹੇਠ
ਜਾ ਕੇ ਲੁਕ ਰਹੀ।

{{gap}}ਸੱਚਾ ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ ਅਥਾਹ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਲ ਬਖ਼ਦਾ ਹੈ, ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਇਸ ਬਲ ਕਾਰਨ ਸਭ ਦੁੱਖ ਖਿੜੇ
ਮੱਥੋ ਝੱਲਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਲਾਵਾਂ ਵੇਲੇ ਕੀਤੇ ਕੌਲ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ
ਨਿਭਾਂਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਉਸ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੇਟਦਿਆਂ ਬੈਠਦਿਆਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਇਥੇ ਪਈ ਨੂੰ ਹੀ ਕੋਈ ਸੱਪ ਲੜ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਢੇਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਵੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਅੱਛੇ ਨਗਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਕੋਈ ਦਿਨ ਕੱਟਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਾਰ ਦਾ ਪਤਾ ਕੱਢਾਂ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਢੂੰਡਣ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਵੇਗਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਚੱਲਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਸਮਝਿਆ। ਉਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਟੁਰੀ ਗਈ।  ਪ੍ਰੰਤੂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਪਿਛੋਂ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਈ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਘੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੱਦਲ ਗੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ। ਬੱਸ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਂ  ਕਰਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੁਝ ਡਰੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀ ਹਿੰਮਤ ਸੀ, ਸਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੌੜਨ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਕੁ ਮੀਲ ਜੰਗਲ ਟੱਪ ਗਈ! ਮੀਂਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬੰਦ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਚਿੱਕੜ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਰਾਹ ਦਾ ਉੱਚ ਪਾਸਾ ਫ਼ੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਟੁਰੀ ਗਈ, ਉਸ ਰਾਹ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇਕ ਖੂਹ ਸੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨਾਰੇ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਚਲੀ ਕੰਧ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੀ-ਜ਼ਮੀਨ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਭੀ&lt;noinclude&gt;{{c|169}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnv13c2qgj9ztrzf92fmlvz39ijl7ie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/176</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60665</id>
    <revision>
      <id>228084</id>
      <parentid>185905</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228084</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3702" sha1="g8y9yy6xgyxyl2a8251lci4owf9ywws" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝਦਾ ਸੀ, ਫੇਰ ਭਲਾ ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੀ ਦਿੱਸਣਾ ਹੈ? ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਉਸ ਖੂਹ ਦੀ ਸੇਧ ਉੱਪਰ ਟੁਰੀ ਗਈ ਅਤੇ ਘੁੱਪ ਹਨੇਰਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਘੜੰਮ
ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਨਜ਼ਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੁਰੀ
ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਚਾਨਣ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਖੋਟੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ
ਉਸ ਵੱਲੋ ਬਿਜਲੀ ਭੀ ਨਾ ਚਮਕੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਹੀ
ਅੱਗੇ ਖੂਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਪਾਣੀ ਉਸ ਖੂਹ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨਹੀਂ ਸੀ,
ਸਿਰਫ਼ ਛਾਤੀ ਤੱਕ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਡਿਗਦੇ ਸਾਰ ਬੇਹੋਸ਼
ਜਿਹੀ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਜਦ ਦੋ ਪਲ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ
ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹਾਂ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਟੋਹ ਟਾਂਹ ਕੇ
ਉਸ ਨੇ ਖੂਹ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਭੀ ਮਲੂਮ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਿਛੋਂ ਆਪਣੀ
ਅਜਿਹੀ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੱਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ-ਦੇਖੋ 
ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਕਹੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਥਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਭੀ ਮੈਂ
ਵਾਲ ਵਾਲ ਬਚ ਰਹੀ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ-&quot;ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ!
ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈਂ, ਤੈਂ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ,
ਜਿਥੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜੇਕਰ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲ ਦਾ
ਕੋਈ ਜੀਵ ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੋਰ ਡਾਕੂ ਹੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਖੈਰ
ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪਿਤਾ! ਤੈਂ ਮੈਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਥਾਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ,
ਜਿਥੇ ਮੈਨੂੰ ਐਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ!&quot;

{{gap}}ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮੀਂਹ ਵਸਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪਈ
ਰਹੀ। ਜਦ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੀਂਹ ਭੀ ਕੁਝ ਥੰਮ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਨਿਕਲ
ਆਈ, ਪਰ ਕੋਈ ਖੂਹ ਉੱਤੇ ਨਾ ਬਹੁੜਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਰਾਹ ਥਾਣੀਂ ਕਈ
ਰਾਹੀ ਲੰਘੇ ਹੋਣਗੇ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਜੋ ਖੂਹ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤੀਵੀਂ
ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀਏ। ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ
ਹੋ ਗਿਆ।

{{gap}}ਚਾਰ ਮੁਸਾਫਰ ਉਸ ਰਾਹ ਥਾਣੀਂ ਆ ਨਿਕਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੌਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ&lt;noinclude&gt;{{c|170}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g8y9yy6xgyxyl2a8251lci4owf9ywws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/177</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60666</id>
    <revision>
      <id>228085</id>
      <parentid>185906</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228085</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3174" sha1="hvivjnr1tp5ie6m43d9uen6x7p122w6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਮੋਰ ਛਲ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਸਨ, ਚੌਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਗ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਝੋਲੀਆਂ ਸਨ
ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਛੈਣੇ ਡਫੜੀ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ:—
{{Block center|&lt;poem&gt;&quot;ਬੰਸੀ ਬਜਾਵੈ ਮੋਰਾ ਕਾਨ੍ਹ  ਬਨ ਮੇਂ,
ਬੰਸੀ ਬਜਾਵੈ ਮੇਰਾ ਕਾਨ੍ਹ
ਗੁਆਲ ਬਾਲ ਅਰ ਗੋਪੀ ਜਨ ਸਬ
ਨਾਚਤ ਕਰ ਕਰ ਗਾਨ। ਬਨ ਮੇਂ
ਬੰਸੀ ਬਜਾਵੈ ਮੇਰਾ ਕਾਨ੍ਹ ।&quot;&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਗਾ ਚੁਕੇ ਤਾਂ ਪਾਸ ਹੀ ਖੂਹ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ
ਦਾ ਫਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਖੂਹ ਉਪਰੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਗਿਆ, ਅਤੇ
ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਅੱਗ ਵਾਸਤੇ ਲੱਕੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜਦ ਚੌਥੇ ਨੇ 
ਖੂਹ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੜਵਾ ਲਮਕਾਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਖਿੱਚਦੀ ਵੇਰੀ
ਅਟਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਅਟਕ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਝਾਤ ਪਾਈ
ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਅਜੇਹਾ ਡਰਿਆ
ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਾਰੇ ਡਰ ਦੇ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੇ
ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀ, ਪਰ ਮਾਰੇ ਡਰ ਦੇ ਉਸ ਦੇ
ਮੂੰਹੋਂ ਇਕ ਅੱਖਰ ਭੀ ਪੂਰਾ ਨ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ। ਖੂਹ ਦੇ ਪਾਸ ਡਿੱਗਦਿਆਂ
ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸਿਰਫ ਭੂ...ਤ... ਹੈ...ਭੂ...ਊ...ਤ ਇੰਨੇ ਅੱਖਰ
ਨਿਕਲੇ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ। ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਸ ਦੇ
ਸਾਥੀ ਉਸ ਦੇ &quot;ਭੂਤ&quot; ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ ਨਾ ਸੁਣ ਸਕੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਭੂਤ
ਸੁਣ ਲੈਂਦੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਨੱਠ ਜਾਂਦੇ। ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਖੂਹ ਦੇ
ਖਾਸ ਡਿੱਗਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਠਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਦੌੜੇ ਆਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼
ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਪਰ ਛਿੜਕਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਤੇਹਾਂ
ਨੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ:—

{{gap}}&quot;ਅਬੇ ਤੂ ਗਿਰ ਕੈਸੇ ਗਇਓ? ਤੋਹਿ ਖਾਵਾ ਕੌਨ ਆਵਤ ਆਵਤ ਹੋਤ,
ਜੋ ਤੂੰ ਪਾਨੀ ਭਰਤ ਗਿਰ ਗਇਓ?&quot;

{{gap}}&quot;ਖਾਏ ਕੌਨ ਜਾਤ ਹੋਵੇ? ਅਵੈ ਕੂਆ ਮੈਂ ਭੂਤ ਹੈ ਭੂਤ!&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|171}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hvivjnr1tp5ie6m43d9uen6x7p122w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/178</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60667</id>
    <revision>
      <id>228086</id>
      <parentid>185907</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228086</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3153" sha1="6ulaq93iyzg9aztajc35mn4kjrhx3w8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;&quot;ਭੂਤ! ਭੂਤ!&quot; ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਭੂਤ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਡਰ ਗਏ।
ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤਕ ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੁਪ ਕਰ ਕੇ
ਬੈਠ ਗਏ, ਖੂਹ ਵਿਚ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਪਈ। ਕਰੀਬਨ ਅਧੇ
ਘੰਟੇ ਤਕ ਜਦ ਕੋਈ ਅਵਾਜ਼ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਨ ਆਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ
ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ, ਫੇਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਰ ਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਜਦ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਝਾਤ ਪਾਈ ਅਤੇ
ਪੁੱਛਿਆ:—

{{gap}}&quot;ਤੁ ਕੋ ਹੈ ਰੇ ਕੂਆ ਮੇਂ? ਕਾ ਭੂਤ ਹੈ ਭੂਤ?&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਬਾਬਾ ਮੈਂ ਇਕ ਔਰਤ ਹਾਂ। ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗ
ਪਈ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਜਵਾਬ ਸੁਣ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮਿਣ ਮਿਣ ਕਰਨ
ਲੱਗੇ। ਤੇਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਾਨਾਂ-ਫੂਸੀ ਕਰਦਾ ਵੇਖ, ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ ਘਾਬਰ
ਉੱਠਿਆ, ਪਰ ਓਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਅਤੇ ਓਹ ਘਾਬਰਨੋਂ
ਹਟਿਆ। ਚਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਫੇਰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੇਖ ਭਾਲ ਕੇ ਫੇਰ ਪੁੱਛਿਆ:—

{{gap}}&quot;ਤੂੰ ਭੂਤ ਹਾਹਿ ਤੋਂ ਬਤਾਇ ਕੁਆ ਮੈਂ ਕੈਸੇ ਗਿਰ ਪਰੀ?&quot;

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸਚੇ ਕਰਾਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਭੂਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—

{{gap}}&quot;ਚਿੰਤਾ ਮਤਿ ਕਰ, ਬੀਰ! ਹਮ ਤੋਹਿ ਨਿਕਾਰੈ ਲੇਤ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਪਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਪੁਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ:—

{{gap}}&quot;ਨਾ ਬਾਬਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਕੱਢੋ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ? ਮੈਨੂੰ
ਖੂਹ ਵਿਚ ਪਈ ਪਈ ਦਾ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਾ ਬੀਰ, ਹਮ ਤੋਹਿ ਅਬ ਮਰਨੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਗੇ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੌਹਾਂ ਨੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਗਏ। ਉਥੋਂ ਇਕ ਜੋੜੀ ਬਲਦ, ਚਰਖੀ, ਚਰਸ ਅਤੇ ਰੱਸੇ&lt;noinclude&gt;{{c|172}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ulaq93iyzg9aztajc35mn4kjrhx3w8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/179</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60668</id>
    <revision>
      <id>228087</id>
      <parentid>186103</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228087</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3781" sha1="qnvzywey6dn45z0fxbhu04wvonztifh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਲੈ ਆਏ। ਮੁਨਾਰੇ ਗੱਡ ਕੇ ਚਰਖ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਲਮਕਾ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਗਲ ਕੇ ਚਿੱਟਾ ਹੋ  ਗਿਆ ਸੀ। ਮੂੰਹ ਦੀ ਲਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੇਟ ਉਸ ਦਾ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਠੰਢ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੌਬਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਕਾਇਆ। ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਾ ਕੁਝ ਦੂਰ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਜਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ! ਜਦ ਚੰਗੀ ਭਲੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ  ਨੂੰ ਧੰਨਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਭਾਰੀ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੋ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ &quot;ਤੁਹਾਡੀ ਲੱਜ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਫੜੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਖੂਹ ਵਿਚ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਬੂਟੇ ਨਾਲ ਉਲਝ ਗਈ ਸੀ, ਖ਼ੈਰ! ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਕੇ ਭਾਈ ਹੋ। ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਸ਼ਟ ਉਠਾਇਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਜੀਵਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਰੁਕੇ ਰਹੇ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਲੱਗੋ । ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਪਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਰਾਖਾ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ!&quot;

{{gap}}“ਨਾਈਂ ਬੀਰ! ਅਬ ਹਮ ਤੋਹਿ ਛੋੜ ਕੈਸੇ ਜਾਮੇ , ਤੂੰ ਅਬ ਹਮਾਰੋ ਸੰਗ
ਚਲ। ਹਮਹੁ ਅਬ ਅਪਨੋ ਗਾਵ ਕੋ ਜਾਤ ਹੈਂ। ਵਹਾਂ ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਰਹਿ ਕੇ ਜਬ
ਹਮ ਪੂਰਬ ਕੂੰ ਜਾਮੇਂਗੇ ਤਬ ਤੁਮ ਕੂੰ ਭੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਇ ਦੇਵੇਂਗੇ। ਤੁ ਕਛੁ
ਅੰਦੇਸੋ ਮਤ ਕਰੈ। ਹਮ ਤੋਇ ਬਹਨ ਕਰ ਕੈ ਰਾਖੇਂਗੇ। ਹਮਾਰੇ ਘਰ ਮਾਂ ਤੇਰੇ
ਜੈਸੀ ਇਕ ਔਰ ਬਹਨ ਹੈ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਘਰ ਪੈ ਠਿਕਾਨੋਂ ਨਾ ਲਗੇ ਤੋ ਹਮਾਰੇ ਘਰ
ਮੈਂ ਰਹੀਓਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਘਰ ਹੈ।”

{{gap}}“ਤੁਮਾਰਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਬਾਰ ਧੋਖਾ ਖਾ ਚੁਕੀ
ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਕਿਸੀ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ।”

{{gap}}&quot;ਨਾ ਬਹਨਾ!ਹਮ ਧੋਖੇ ਦੇਬੇ ਵਾਰੇ ਆਦਮੀ ਨਾਇਂ ਹੈਂ। ਹਮ ਭਗਵਾਨ&lt;noinclude&gt;{{c|173}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qnvzywey6dn45z0fxbhu04wvonztifh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/180</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60669</id>
    <revision>
      <id>228088</id>
      <parentid>186105</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228088</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="i5m8lig27yyvbutdaf05hwmyz3iyoz7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੀ ਸੌਗੰਦ ਖਾਇ ਕੇ ਕਹਿਤ ਹੈਂ ਕਿ ਹਮ ਤੋਇ ਬਹਨ ਕੀ ਨਾਈਂ ਰਾਖੈਂਗੇ।
ਤੂੰ ਡਰਪੈ ਮਤ। ਅਬ ਹਮਾਰੇ ਸੰਗ ਚਲ, ਨਹੀਂ ਤੇ ਫਿਰ ਕਛੂ ਯਹਾਂ ਬਖੇੜੋ
ਹੋਇ ਜਾਇਗੋ।&quot;

{{gap}}ਚੋਬਿਆਂ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਦਮੀ ਬਿਲਕੁਲ ਓਪਰੋ ਸਨ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਿਨ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਭੀ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਆਲ ਜਾਤ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ ਅਤੇ ਭਿੱਛਿਆ ਮੰਗਣ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਗੁਆਲੇ ਬਣੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਓਹ ਦਬੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਈ ਦਿਨ ਤਕ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹਿ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਢਾਲ ਭੀ ਓਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖ ਚੁਕੀ ਸੀ! ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਧੋਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਕੱਲੋਂ ਦੁਕੱਲੇ ਆਦਮੀ ਪਾਸੋਂ। ਇਹ ਇਕ ਦੋ ਨਹੀਂ, ਚਾਰ ਆਦਮੀ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਬਹੁਤ ਨਾਂਹ-ਨੁੱਕਰ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਠ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ। ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਿਚ ਉਲਟੇ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਲਾਭ ਸਮਝੇ ਸਨ। ਇਕ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿ ਓਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੀ ਸਹਿੰਦੀ ਇੰਨੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਬਿਲਕੁਲ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਪਤਿਬ੍ਰਤ ਧਰਮ ਪਾਲਣ ਲਈ ਭੀ ਹਰਦਮ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਬਸ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਓਹ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਝੋਲੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗਦੇ ਖਾਂਦੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਇਸ ਬਹਾਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਲੱਭਣ ਦਾ ਭੀ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਹੱਥ ਲੱਗਾ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|174}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i5m8lig27yyvbutdaf05hwmyz3iyoz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/182</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60670</id>
    <revision>
      <id>228090</id>
      <parentid>186108</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228090</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3528" sha1="4dj45pbxlc9gh9oq77rr5omo9wj9j2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਹਾ ਹਾ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆ ਨੇ ਮੇਰਾ ਬਣਿਆਂ ਬਣਾਇਆ
ਕੰਮ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾ ਹਾ! ਮੈਂ ਹੱਥ ਮਲਦਾ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂ ਅਤੇ
ਇਹ ਪਾਪੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚੀ ਜਾਣ,
ਧਿਰਕਾਰ ਹੈ ਮੇਰੇ ਇਸ ਜੀਵਣ ਨੂੰ!&quot; ਮੈਂ ਹੁਣ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ।
ਜੇਕਰ ਜੀਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਪਾਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀ ਮਜਾਲ ਹੈ ਜੋ
ਚੀਂ ਚਪੜ ਭੀ ਕਰ ਜਾਣ। ਜੇਕਰ ਮਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਵੀ ਚੰਗਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੌਦਾ
ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਹੈ।”

{{gap}}ਦੂਜਾ—&quot;ਨਹੀਂ ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। 
ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਪਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਝਟ ਕਪੜੇ
ਲਾਹ ਕੇ ਸਿਰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਏ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਕੁੱਦ ਪਿਆ। ਦੂਜੇ ਨੇ ਭੀ ਉਸ ਦਾ
ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਦੋਵੇਂ ਤਰਨਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਵਿਚ ਸੀ। ਕੋਈ ਸੌ ਹੱਥ ਭੀ ਨਹੀਂ ਗਏ ਹੋਣਗੇ
ਕਿ ਦਰਿਆ ਨੇ ਇਨਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰੋੜ ਲਿਆ। ਦੋਵੇਂ
ਰੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਮਰ ਗਏ ਕਿ ਜੀਉਂਦੇ ਨਿਕਲ ਗਏ? ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ
ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ!

{{gap}}ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਰਲਾ ਕੰਢਾ ਇਕ ਰੇਤੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਸੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ
ਉਸਤਾਾਦਾਬਾਦ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਭਾਰੀ ਕਸਬਾ ਵਸਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਇਕ ਔਰਤ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਂਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ
ਔਰਤ ਨੇ, ਜੋ ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਸੀ, ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ
ਪਹਿਚਾਨ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦਿਆਂ
ਤੌਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਤਤ ਪਰ
ਸਨ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਈ ਵਿਚਾਰ ਆਏ। ਪਤੀ ਮਿਲਾਪ ਨੇੜੇ
ਦਿਸਿਆ ਪਰ ਜਦ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਫੇਰਨ ਲੱਗੀ
ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਭਾਈਓ! ਰਤਾ ਠਹਿਰ ਜਾਓ, ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰੀ ਮਾਰੀ ਫਿਰਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{c|176}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4dj45pbxlc9gh9oq77rr5omo9wj9j2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/181</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60671</id>
    <revision>
      <id>228089</id>
      <parentid>186107</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228089</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2872" sha1="pes5ghze47nlejzxmhayag7jvr9stlt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੨੯'''}}}}

{{gap}}ਸਿਆਲੇ ਦੇ ਮੀਂਹ ਪਿੱਛੋਂ ਪੀਲੀ ਪੀਲੀ ਧੁੱਪ ਆਪਣਾ ਨਿੱਘ ਵਰਤਾ
ਰਹੀ ਸੀ। ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤ ਇਸ ਨਿੱਘ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ
ਦਰਿਆ ਜਮਨਾ ਭਾਰੀ ਬਰਖਾ ਪਿੱਛੋਂ ਹੜ ਦੇ ਵੇਗ ਵਿਚ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਪਰ ਬੈਠੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗਲ
ਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।

{{gap}}ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਦਮੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਲਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ
ਅਤੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਦੇਖਦੇ ਭੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਰਲੋ
ਕਿਨਾਰੇ ਉਪਰ ਗਈ। ਉਸ ਦਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ
ਬਹੁਤ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਗਵਾਚੀ ਹੋਈ ਵਸਤ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ।

{{gap}}ਇਕ—&quot;ਵੇਖੋ ਵੇਖੋ! ਮਲੂਮ ਤਾਂ ਉਹੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੂੰ ਵੱਡਾ
ਦਿਆਲੂ ਹੈਂ! ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲਣ ਪਿੱਛੋਂ ਤੈਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਜ ਦਰਸ਼ਨ
ਫੇਰ ਕਰਾਇਆ।&quot;

{{gap}}ਦੂਜਾ—&quot;ਹਾਂ, ਹੈ ਤਾਂ ਉਹੋ। ਜ਼ਰੂਰ ਓਹੋ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ
ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਮਨੋਰਥ ਸਫਲ ਕੀਤਾ।&quot;

{{gap}}ਇਕ—&quot;ਅਹੁ ਦੇਖੋ ਕਪੜਾ ਹਿਲਾ ਕੇ ਕੁਝ ਇਸ਼ਾਰਾ ਭੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਦੂਜਾ—&quot;ਇਸ਼ਾਰਾ ਤਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ! ਸਾਰਾ ਕੀਤਾ
ਕੱਤਰਿਆ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਹੈ।
ਪਾਰ ਤਰ ਕੇ ਜਾਣਾ ਕੋਈ ਖਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਹਾਹਾ! ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਵੇਖੋ ਉਹ ਚਾਰ ਆਦਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਖਿੱਚੀ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?&quot;

{{gap}}ਇਕ—&quot;ਵੇਖੋ! ਉਹ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਰੋਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|175}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pes5ghze47nlejzxmhayag7jvr9stlt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/184</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60672</id>
    <revision>
      <id>228092</id>
      <parentid>186111</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228092</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3259" sha1="72krji1yltkkyyg0vfm4pa80670bx8v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪੈਂਦੀ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਾਂ ਨਾਂ! ਅਬ ਹਮ ਨਾਇ ਠੈਹਰੇਂ। ਚੱਲ ਜਲਦੀ ਚੱਲ। ਅਬੀ ਹਮ ਨੇ
ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾਨੇਂ ਹੈ, ਦੇਰ ਹੋਤ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਦੇਖਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋ
ਜਾਂਦੇ ਹੋ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠ ਗਈ। &quot;ਅਰੇ
ਰੰਗੀਆ! ਯਾਕੋ ਹਾਥ ਬਾਂਧ ਲੋ, ਜੇਵੜੀ ਤੇ ਕੱਸ ਕਰ ਬਾਂਧ ਲੇ&quot; ਰੰਗੀ ਨੇ ਝੱਟ
ਰੱਮੀ ਬਚਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ
ਦਿੱਤੇ।ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਬਥੇਰਾ ਰੋਈ ਚੀਕੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਚੌਹਾਂ ਭੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ
ਇੱਕ ਭੀ ਨਾ ਸੁਣੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ
ਖਿੱਚਿਆ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਰ ਖੜੇ ਹੋਏ ਦੋਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਚੜ੍ਹੇ 
ਹੋਏ ਦਰਿਆਂ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰਦਿਆਂ ਡਿੱਠਾ, ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਹੋਸ਼
ਉੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਬੇਹਾਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀ:

{{gap}}&quot;ਹਾਇ! ਹਾਇ! ਮੇਰਾ ਅੱਜ ਸਰਬੰਸ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਹੁ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਕੁੱਦ ਪਏ ਹਨ। ਹਾਇ!
ਹਾਇ! ਇਸ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਹੋਣਗੇ? ਹੇ ਭਾਈਓ! ਛੱਡ
ਦਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਭੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਹੁਣ ਮਰ
ਜਾਵਾਂਗੀ। ਹਾਇ ਸੁਵਾਮੀ! ਹਾਇ ਪਿਆਰੇ ਭਾਈ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਂ ਅਭਾਗਣ ਦੇ
ਪਿਛੇ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਛਾਡ ਕੈਸੇ ਦੇਂ? ਤੋਇ ਛਾਡਨਾ ਹੋਤ ਤੋ ਕੂੰਆ ਮੈਂ ਜੋ ਕਾਹੇ
ਨਿਕਾਰਤ? ਤੋਹਿ ਮਰਨੋ ਹੁਤੋ ਤੋ ਹਮਾਰੇ ਨਿਕਾਰਬੇ ਸੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਤੁਮ ਕਿਉਂ
ਨਾਂ ਮਰ ਗਈ?&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖਦੇ ਹੀ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜੋ ਰੱਸੀ ਖਿੱਚੀ ਤਾਂ ਉਹ ਧੜਾਮ
ਦੇ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਡਿੱਗਣ ਪਰ ਭੀ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਖਿੱਚਣੋਂ ਨਾ ਛੱਡਿਆ, ਤਾਂ
ਦੂਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ— 

{{gap}}&quot;ਅਰੇ ਐਸੇ ਖੈਂਚਬੇ ਤਾ ਕਾ ਹੋਇਗੋ ਯਾ ਕੇ ਦੋਨੋਂ ਹਾਥ ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਟਾਂਗ ਪਕੜ ਕੇ ਚਾਰੇ ਆਦਮੀ ਯਾਇ ਉਠਾਇ ਲੋ, ਫਿਰ ਦੇਖੇਂ ਕੈਸੇ&lt;noinclude&gt;{{c|178}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>72krji1yltkkyyg0vfm4pa80670bx8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/185</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60673</id>
    <revision>
      <id>228093</id>
      <parentid>186159</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228093</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1134" sha1="3q8seq0xqkzrwmzyw7qgcd91g7tcoa9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਨਹੀਂ ਚਲੇਗੀ?&quot;

{{gap}}ਚੌਹਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਡੋਲੀ ਡੰਡਾ ਕਰ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹੱਥ ਪੈਰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਚਪੇੜ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਪਰ ਮਾਰੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗ ਪਿਆ। ਬੱਸ ਨੱਕ ਦੇ ਲਹੂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਿਚਾਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਹਿਲੇ ਕਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਚਖਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ।{{nop}}
{{dhr|3em}}
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|179}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3q8seq0xqkzrwmzyw7qgcd91g7tcoa9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/183</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60674</id>
    <revision>
      <id>228091</id>
      <parentid>186109</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228091</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3519" sha1="cqp78o3qvzbuiodkgkkmckohps1x54y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮੈਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਸ਼ਟ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਰਿਆ
ਦੇ ਉਸ ਪਾਰ ਅਹੁ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ! ਤੁਸੀਂ ਰਤਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਠਹਿਰ
ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਏਡੀ ਮਿਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਇਹ ਥੋੜੀ ਕਰ
ਦਿਓ, ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਲਹਿ ਜਾਣ ਦਿਓ।&quot;

{{gap}}ਨਾਹਿੰ! ਅਬ ਹਮਾਰੇ ਠੈਰਬੇ ਕੋ ਈਹਾਂ ਕੁਝ ਕਾਮ ਨਹੀਂ, ਹਮ ਈਹਾਂ
ਠਹਿਰ ਕਰ ਕਾ ਕਰਨੋ ਹੈ? ਵੇ ਦੋਨੋਂ ਉਸ ਪਾਰ ਠਾਰੇ ਹੈਂ ਤੋ ਹਮਕਾ ਕਾ
ਗਰਜ਼ ਪਰੀ ਜੋ ਹਮ ਇਸ ਪਾਰ ਠੈਹਰੇਂ? ਜਾ ਕੇ ਗਰਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ ਉਹ ਆਪ
ਹਮਾਰੇ ਗਾਵ ਮੈਂ ਆ ਜਾਏਗੋ, ਹਮ ਈਹਾਂ ਨਹੀਂ ਠੇਹਰੇਂਗੇ। ਚੱਲ ਚੱਲ ਜਲਦੀ
ਚੱਲ! ਸਾਂਝ ਭਈ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਹਮ ਕਾ ਘਰ ਜੈਬੋ ਮੈਂ ਦੇਰ ਹੋਵਤ ਹੈ, ਅਭੀ
ਹਮਕੋ ਆਠ ਕੋਸ ਚੱਲਣੋਂ ਹੈ ਅਰ ਦਿਨ ਥੋੜੋ ਰਹਿ ਗਯੋ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਭਰਾਵੋ! ਰਤਾ ਠਹਿਰ ਜਾਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ 
ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਰਤਾ ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਣ
ਲੋਕ ਹੋ, ਕੁਝ ਦੂਜੇ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ 
ਜਾਓ! ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਥੇ ਬੈਠਾਂਗੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਏਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ,
ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਗਾਂਵ ਵਿਚ ਆਪੋ ਆ ਜਾਵਾਂਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਤੂ ਕੈਸੇ ਨਹੀਂ ਚਲੇਗੀ, ਹਮ ਤੋਹਿ ਖੈਂਚ ਕਰ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹਾਇ! ਹਾਇ! ਖਿੱਚ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਲੈ ਜਾਓਗੇ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਰਹਿਮ ਕਰੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਅਰੇ ਬਿਗਾੜਯੋ ਨਾਹਿੰ ਤੋ ਕਾ ਭਯੋ? ਹਮ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲੀਏ ਇਤਨੀ
ਮੇਹਨਤ ਕਰੀ ਹੈ, ਹਮ ਤੋਹਿ ਕੈਸੇ ਛੋੜ ਕੇ ਜਾਏਂ? ਹਮ ਅਬ ਛਰਬੇ ਵਾਰੇ
ਨਾਹੀਂ। ਦੇਖ! ਖਵਾਇਬੇ ਅਰ ਪਿਆਇਬੇ ਅਰ ਚਾਕਰੀ ਕਰਬੇ ਕੀ ਬਿਰੀਆ
ਹਮ, ਔਰ ਜਬ ਕਛੁ ਕਾਮ ਕਾਜ ਕਰਬੇ ਕੇ ਲਾਇਕ ਭਈ ਹੈ ਤਬ ਤੋਹਿ ਖਸਮ
ਯਾਦ ਆਯੋ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਖਸਮ ਕੋ ਪਿਆਰ ਹੋਇਗ ਤੋਂ ਆਪ ਚਲਿਓ ਆਇਗੋ।
ਵਾਕੇ ਪਾਵਨ ਮੇਂ ਕਾ ਮਹਿਦੀ ਲਗੀ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਅਰੋ, ਮਹਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਪਾਰਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜੇ  ਹਨ। ਭਰਾਵੋ! ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਠਹਿਰ ਜਾਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰੀਂ&lt;noinclude&gt;{{c|177}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cqp78o3qvzbuiodkgkkmckohps1x54y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/186</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60675</id>
    <revision>
      <id>228094</id>
      <parentid>186160</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228094</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3026" sha1="llcleyf8fzcov8tur0h86azlyxmujqa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੩੦'''}}}}
{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦਰਿਆ ਵਿਚ
ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਦੋ ਤਿੰਨ ਮੀਲ ਤਕ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ
ਵੇਗ ਪਾਰਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਲ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰ ਜਾ ਲੱਗੇ।
ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਗਿੱਲੋ ਕਪੜੇ ਸੁਕਾਏ ਤੇ ਝੱਟ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ
ਚਲੇ ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ
ਤਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਚਾਰੇ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ
ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਭੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰ ਕੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਕੁੱਦ ਪਏ ਸਨ, ਪਰ ਜਿਸ
ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਏਡੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਖੁਰਾ ਖੋਜ ਭੀ ਕਿਧਰੇ ਨਾ ਲੱਭਾ। ਏਧਰ ਓਧਰ ਟਿੱਲਿਆਂ
ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਭੀ ਇਹਨਾਂ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਪਰ ਕੁਛ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ।
ਛੇਕੜ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਗਰ ਵਲ ਚੱਲੋ ਜੋ ਉਸ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਪਾਸ ਸੀ।
ਕਿਨਾਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਚਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇਕ ਚੋਬਾ ਭੰਗ ਘੋਟਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ
ਕੰਮ ਕੱਢਣ ਲਈ&quot;ਜੈ  ਜਮਨਾ ਮੱਯਾ ਕੀ” ਜਾ ਕੀਤੀ।

{{gap}}ਚੋਬੇ ਹੁਰੀਂ ਭੰਗ ਘੋਟਣ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹੋਂ &quot;ਲੱਗੇ ਰਗੜਾ,
ਮਿਟੇ ਝਗੜਾ&quot; ਦੀ ਧੁਨ ਉਚਾਰੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਅਚਾਨਕ
&quot;ਜੈ ਜਮਨਾਂ ਮੱਯਾ ਕੀ&quot; ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਜਮਨਾ ਮੱਯਾ ਕਾਂ ਕਾਉ ਕੂੰ ਨਿਹਾਲ ਕਰ ਦੇਗੀ? ਯਹਾਂ ਤੋ ਭੰਗ ਮੱਯਾ
ਕੀ ਜੈ ਬੋਲੋ! ਬੱਸ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਮੇਂ ਅਭੀ ਚਕਾ ਚਕ ਛਨੇਗੀ। ਯਾ ਸੇਂ ਬੜ ਕਰ
ਔਰ ਕੰਨ ਦੇਵੀ ਹੈ ਰੇ! ਯਿਹੀ ਤੋਂ ਤਿਰਲੋਕੀ ਕੋ ਰਾਜ ਦੇਣ ਵਾਰੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਠੀਕ ਹੈ ਮਹਾਰਾਜ! ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਬਤਾਓ  ਕਿ ਚਾਰ ਆਦਮੀ ਇਕ&lt;noinclude&gt;{{c|180}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>llcleyf8fzcov8tur0h86azlyxmujqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/187</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60676</id>
    <revision>
      <id>228095</id>
      <parentid>186165</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228095</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2898" sha1="j3474d9058fiogu8evl4spgzslb40io" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਔਰਤ ਕੋ ਬਾਂਧ ਕਰ ਇਧਰ ਸੇ ਲੇ ਗਏ ਹੈਂ?&quot;

{{gap}}&quot;ਹਾਂ! ਏਕ ਹਥਨੀ ਤੋਂ ਅਭੀ ਪਾਨੀ ਮੇਂ ਡੂਬੀ ਹੈ।”

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਹਥਨੀ ਨਹੀਂ ਇਸਤਰੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹਾਂ ਇਸਤਰੀ! ਕਪੜਾ ਸਾਫ ਕਰਬੇ ਕੀ ਇਸਤਰੀ ਵੋ  ਕਾਂਹੂ ਧੋਬੀ
ਕੋ ਪਾਸ ਜਾਇ ਕਰ ਮਾਂਗੇ, ਹਮ ਚੋਬਿਨ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਫਿਸਤਰੀ ਕੋ ਕਾ ਕਾਮ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਕਪੜਾ ਸਾਫ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨਹੀਂ ਔਰਤ!
ਔਰਤ!!&quot;

{{gap}}&quot;ਔਰਤ ਫੋਰਤ ਹਮ ਕਛੂ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੇ? ਏਕ ਗਧੀਆ ਤੋਂ ਹਮ ਸਵੇਰੇ
ਦੇਖੀ ਹਤੀ, ਵਾਂ ਪੈ ਧੋਪੀ ਕਪੜਾ ਲਾਦੇ ਲਈ ਜਾਵੇ ਹੋ।&quot; &quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਡਾ
ਗਧੀਆ ਸੇ ਕੁਝ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ,
ਜ਼ਰਾ ਦੱਸ ਦਿਓ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹਾਥ ਜੋੜੋ ਪੈਰ ਜੋੜੋ, ਸਿਰ ਜੋੜੋ, ਕਾਨ ਜੋੜੋ, ਜੋ ਤੁਮਾਰੀ ਮੌਜ ਆਵੇ
ਸੋ ਜੋੜੋ। ਲਗੇ ਰਗੜਾ, ਮਿਟੇ ਝਗੜਾ! ਲਗੇ ਰਗੜਾ, ਮਿਟੇ ਝਗੜਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਡੇ ਉੱਪਰ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਦਇਆ ਕਰੋ ਮਹਾਰਾਜ! ਮਿਹਰ ਕਰੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਦਇਆ ਤੋ ਹਮਾਰੀ ਜ਼ੋਰੂ ਕੋ ਨਾਮ ਹੈ; ਹਮ ਵਾਹੇ ਤੁਮ ਕੋ ਕੈਸੇ ਦੇ
ਦੇਵੇਂਗੇ? ਦੇਖੋ ਪਾਗਲ ਹਮ ਸੇ ਦਇਆ ਮਾਂਗਬੇ ਆਏ ਹੈਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਮਹਾਰਾਜ! ਹਮੇਂ ਆਪ ਕੀ ਜ਼ੋਰੂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਏ, ਉਸੇ ਆਪ
ਅਪਨੇ ਘਰ ਮੇਂ ਰੱਖੋ। ਹਮੇਂ ਯਹ ਬਤਾਓ ਕਿ ਕੋਈ ਔਰਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਹੂਈ 
ਇਧਰ ਸੇ ਗਈ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਖ਼ਬਰਦਾਰ! ਔਰਤ ਫੌਰਤ ਕਾ ਹਮਾਰੇ ਸਾਹਮਨੇ ਨਾਮ ਲੀਆ ਤੋ?
ਅਭੀ ਹਮ ਦੁਇ ਚਾਰ ਸੋਟਾਾ ਜਮਾਇ ਦੇਂਗੇਂ। ਭਾਠ ਮੇਂ ਜਾਇ ਤੁਮਾਰੀ ਔਰਤ!
ਬਿਜਯਾ ਬਿਜਯਾ ਕਹੋ ਅਰ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੋ  ਜਾਓ ਭਾਗ ਜਾਓ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਸੁਖੀ ਤੋਂ ਹਮ ਤਬ ਹੋਂਗੇ, ਜਬ ਆਪ ਕੋਈ ਸੀਧੀ ਬਾਤ ਕਰੇਂਗੇ। ਹਮ ਤੋ ਆਫਤ ਕੇ ਮਾਰੇ ਹੈਂ; ਆਪ ਦਇਆ ਕਰ ਕੇ ਬਤਾਇ ਦੋ ਕਿ ਵਹ ਔਰਤ ਕਹਾਂ ਕੂੰ ਗਈ।&quot;{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|181}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j3474d9058fiogu8evl4spgzslb40io</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/190</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60677</id>
    <revision>
      <id>228098</id>
      <parentid>186244</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228098</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3745" sha1="5g81qrlw0qub022ovpl4tyvp123kp1b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਤੱਕ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। &quot;ਹਾਇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਸ ਦਾ
ਮੂੰਹ ਦੇਖ ਕੇ ਜੀਵਾਂਗੀ? ਜਦ ਦੇ ਉਹ ਗਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਫੇਰ ਖ਼ਬਰ
ਨਹੀਂ ਲਈ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਇ!
ਹਾਦਿ! ਇਸ ਬਾਲਕ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖ ਦੇਖ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਕੱਟ
ਰਹੀ ਸਾਂ ਕਿ ਉਹ ਭੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਗੁੰਮ ਕਰ ਲਿਆ? ਮੈਂ ਜੇਕਰ ਓਦੋਂ
ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਡੁਬ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਦੋ ਤਿੰਨ ਮੁੱਕੇ
ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਮਾਰ ਲਏ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਪਰ ਲੇਟ ਗਈ।

{{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਮਨ ਆਈ ਕਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਨਾ ਹੋਈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ। ਬੁੱਢੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਏਨਾਂ ਲੋਕ ਜਾਣ ਸਕਣ ਕਿ ਲੜਕਾ ਗੁੰਮ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਧਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆ? ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਲੈ ਗਿਆ? ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਲੜਕਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਲੋਥ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਕਿਧਰੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਚੁੱਪ ਕਰੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਿਧਰੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਹੋਵੇ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮਝਾਣ ਬੁਝਾਣ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਦਾ ਸੋਗ ਸਗੋਂ ਵੱਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਧੇਰੀ ਛਾਤੀ ਕੁੱਟਦੀ ਰੋਂਦੀ ਅਤੇ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਘੀ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਭੜਕਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਨਾਲ ਬੁੱਢੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਘਟਣ ਬਦਲੇ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੈਦ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆ ਨਿਕਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ ਬੁੱਢੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਠ ਬੈਠੀ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕੋਈ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਲੱਭ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਸਕੇ ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ&lt;noinclude&gt;{{c|184}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5g81qrlw0qub022ovpl4tyvp123kp1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/189</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60678</id>
    <revision>
      <id>228097</id>
      <parentid>186168</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228097</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3013" sha1="jov4iy9ga02vwb3hv7vabwmpr5oaffv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੩੧'''}}}}

{{gap}}&quot;ਬੜਾ ਗ਼ਜ਼ਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਰੀ ਅਨਰਥ ਹੋ ਗਿਆ!&quot; ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਸਾਰੇ
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮੱਚ ਗਿਆ। ਇਕ ਨਗਰ ਦੇ ਪੱਛੋਂ ਵੱਲ ਇਕ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਅੱਗੇ
ਸੈਂਕੜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਬੱਝ ਗਿਆ। ਉਸ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ
ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਭੀੜ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 
ਘੇਰ ਘੇਰ ਕੇ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਕ ਆਖਦਾ ਹੈ—&quot;ਹਾਇ! ਹਾਇ! ਵੱਡਾ ਅਨਰਥ
ਹੋ ਗਿਆ।&quot; ਇੰਨੇ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਬੋਲ ਉੱਠਿਆ—&quot;ਅਨਰਥ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ,
ਪਰ ਵੱਡੇ ਅਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਕੁੰਡਾ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ
ਅਤੇ ਲੜਕਾ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ! ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਭੂਤ ਚੁਕ ਕੇ ਲੈ
ਗਿਆ ਕਿ ਹਵਾ ਉਡਾ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਅਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— 
&quot;ਆਹੋ ਜੀ ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ ਦੇਖੋ ਨਾ ਉਹ ਵਿਚਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਤੇ ਮਾਰੇ ਮਾਰੇ 
ਫਿਰਦੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਪਈ! ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਉਹ ਸੁਣਨਗੇ
ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ? ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਭੀ ਸੜੇ ਪੁਰ ਲੂਣ
ਥੱਪ ਰਿਹਾ ਹੈ!&quot; &quot;ਓਇ ਭਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੋ ਹੋਵੇਗਾ,
ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਇਸ ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਕਰੋ । ਇਹ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਸੁਕ ਕੇ ਤੀਲਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਰੋਂ ਇਹ
ਬਿਜਲੀ ਪਈ।&quot;

{{gap}}ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਹ ਤੂਤ ਭੀਤੀਆਂ ਪਸਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਸੱਤਰ ਅੱਸੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਬੁੱਢੀ ਤੀਵੀਂ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਪਿਟ ਪਿਟ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਜਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। &quot;ਹਾਇ! ਹਾਇ! ਮੈਂ ਲੁੱਟੀ ਗਈ, ਮੈਂ ਲੁੱਟੀ ਗਈਂ ਦੀ ਹਾਲ-ਦੁਹਾਈ ਉਸ ਨੇ ਪਾ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ&lt;noinclude&gt;{{c|183}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jov4iy9ga02vwb3hv7vabwmpr5oaffv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/191</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60679</id>
    <revision>
      <id>228099</id>
      <parentid>186245</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228099</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3654" sha1="c0tw609e42vct3063bvd5rluba20tal" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੱਕੇ ਭਾਈ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਮਾਂ ਦੇ ਜਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਬੁੱਢੀ
ਭੀ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਜਰਜਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ
ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਭੀ ਨਾ ਪਠਾਣ ਸਕੀ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਾਂ
ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਦਰਦ ਬਹੁਤ ਅਨੰਦ ਵਿਚ ਪਲਟ
ਗਿਆ। ਜਿਹੜੀ ਮਾਈ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲੋ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ,
ਉਹ ਹੁਣ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਾਣੋਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ ਸੂਰਜ ਭਗਵਾਨ
ਨੇ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਠਦਿਆਂ ਸਾਰ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਪੁੱਤ੍ਰ! ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਵੇਲੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਜੀਆਂਗੀ,
ਜ਼ਰੂਰ ਜੀਆਂਗੀ। ਬੱਚੂ! ਕਾਕਾ ਰਾਤ ਦਾ ਗੁੰਮ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਕਿੱਥੇ
ਹੈ? ਪੁਤ੍ਰ! ਹੋਰ ਕੰਮ ਪਿਛੋਂ ਕਰੀਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਿੱਕੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੱਢ। ਨਿੱਕਾ
ਰਾਤੀਂ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਕੁੰਡੀ ਭੀ ਵੱਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਤਾ
ਨਹੀਂ ਅੰਦਰ ਕੇਹੀ ਡਾਇਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਈ ਅਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਈ! ਮੈਂ
ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਸਾਂ, ਪੁਤ੍ਰ! ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤਾ ਨਾ ਫਿਰਿਆ ਕਰ
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਡਾਇਣਾਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ਿੱਦੀ ਹੋ ਗਿਆ
ਸੀ ਕਿ ਕਦੇ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਘਰ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਾ ਨਾ
ਮੰਨਿਆਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਹਾਇ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ? ਉਸ ਦੀ
ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ ਦਿਖਾਵਾਂਗੀ। ਪੁੱਤਰ! ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਪੁੱਤ੍ਰ!
ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਲੈ ਆ।” ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਫੇਰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ
ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਮੂਰਛਾ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।

{{gap}}ਵੇਦ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ਦੋ ਮਤਲਬ ਸਮਝੇ। ਇਕ ਤਾਂ
ਇਹ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਰਾਤੀਂ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਡਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ,
ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਾਇਣ ਖਾ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਉਸ ਨੇ
ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ। ਖ਼ੈਰ!

{{gap}}ਵੈਦ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਮੂਜਬ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ ਹੀ ਭਾਵ ਰੱਖ ਕੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ&lt;noinclude&gt;{{c|185}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c0tw609e42vct3063bvd5rluba20tal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/188</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60680</id>
    <revision>
      <id>228096</id>
      <parentid>186166</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228096</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2370" sha1="5dou9aochiad96scrgqb0267d2itlts" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}&quot;ਹੈਂ! ਸਿੱਧੀ ਸਿੱਧੀ, ਹਮ ਕਾ ਤੁਮਾਰੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਕੇ ਨੌਕਰ ਹੈਂ ਜੋ ਸੀਧੀ
ਸੀਧੀ ਬਾਤੇਂ ਕਰੇ, ਆਵਤ ਕੇ ਮਾਰੇ ਹੋ ਅਪਨਾ ਕੀਆ ਭੁਗਤੋ। ਹਮ ਕਾ ਕਰੇਂ
ਤੁਮਾਰੀ ਆਫਤ ਸਾਫਤ ਕੋ। ਕਹਿ ਤੋਂ ਦੀਆ ਦਇਆ ਹਮਾਰੀ ਜੋਰੁ ਕੋ ਨਾਮ ਹੈ
ਜਾਓ ਭਾਗ ਜਾਓ, ਨਹੀਂ ਤੋਂ ਇਸੀ ਸੋਟੇ ਸੋ ਪੀਟੇ ਜਾਓਗੇ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਚੌਬੇ ਨੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਜਿਉਂ ਝੰਡਾ ਵਿਖਾਇਆ, ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੇਰ ਭੀ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਚਲ ਪਏ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮਸਖਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ, ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਪਾਸੋਂ ਕੁਝ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਲਾਚਾਰ ਮਨ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉਸ ਨਗਰ ਦਾ ਰਾਹ ਲਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਏਨਾਂ ਮਲਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਚਾਰ ਗੁਆਲੇ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੰਢੇ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇੰਨੇ ਵਿਚ ਰਾਤ ਪੈ ਚੱਲੀ ਸੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਤ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ ਪੱਚੀ ਪੱਚੀ ਕੋਹ ਤਕ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਕੱਢਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਠਾਹਰ ਉਸੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਨੀਯਤ ਕੀਤਾ। ਸਵੇਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਨਿੱਖੜ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਪੁਰ ਲੱਗੇ।&lt;noinclude&gt;{{c|182}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5dou9aochiad96scrgqb0267d2itlts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/192</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60681</id>
    <revision>
      <id>228100</id>
      <parentid>186246</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228100</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3531" sha1="t0hvwi3mfe36tultxev906e7kz55e3b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਇਕ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਨਹੀਂ ਸਨ,
ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਦੋ ਤਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਣ ਸਨ। ਜਿਸ
ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚੋਂ ਜਾ ਕੇ ਛੁਡਾਇਆ ਸੀ
ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ, ਮਾਈ ਤੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ
ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣ ਤੇ ਕਿ
ਪਿੱਛੋਂ ਘਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ, ਆਪ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ
ਬਾਰ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ, ਇਸ ਕਾਰਣ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਵਾਪਸ
ਆ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਸ ਰਾਤ ਲੜਕਾ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਰਾਤ ਇਹ ਆਪਣੇ
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਬੀਮਾਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਰ
ਪੰਜ ਦਿਨ ਤਾਂ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਓਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਦਸ ਵਜੇ
ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ। ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜਕੇ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ
ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਗਏ।

{{gap}}ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਲੜਕੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਨਾ ਕੋਨਾ ਛਾਣ ਮਾਰਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। 
ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਦਸ ਪੰਦਰਾਂ ਆਦਮੀ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣ
ਲਈ ਭੇਜੋ। ਸਾਰੇ ਲੱਭ ਲਭਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆਏ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ।
ਛੇਕੜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁੱਝੀ ਕਿ ਉਸ ਫਕੀਰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ
ਸੌਂਪੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੁਲੀਸ ਵਿਚ ਰਹਿ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੜਕੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕੱਢੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਉਹ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਰੇਗਾ।
ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹੱਥ ਸੁਨੇਹਾ
ਭੇਜਿਆ।

{{gap}}ਲੜਕੇ ਦੇ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਭਾਈ ਸਜਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਣ ਲੱਗਾ। ਇਸੇ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਫਿਕਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਪਿਆਸ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਦਾ ਸੌਣਾ ਭੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਜੀ ਹੌਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨਾਂ ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:&lt;noinclude&gt;{{c|186}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t0hvwi3mfe36tultxev906e7kz55e3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/195</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60682</id>
    <revision>
      <id>228103</id>
      <parentid>186249</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3041" sha1="5h54bnq0zjksrr0x7vqzq3ye15jokta" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''੩੨'''}}}}
{{gap}}ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਚਾਰ ਆਦਮੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗਾਲ੍ਹੀਆਂ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਖੜੀ ਹੋਈ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ
ਆਖਦੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇਖ ਕੇ ਹਸਦੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਹੰਝੂ
ਕੇਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਚੌਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ
ਨੂੰ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਵਾਹ ਜੀ ਵਾਹ! ਤੁਮ ਜਾਈ ਲੇਜਾਇਬੇ ਵਾਰੇ  ਕੌਣ  ਹੋ? ਨਿਕਾਸੀ ਤੋਂ
ਮੈਨੋ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੇਗੇ ਜਾਈ ਮੈਂ!&quot; ਦੂਜੇ ਨੇ ਕੜਕ ਕੇ ਕਿਹਾ—&quot;ਤੂੰ ਕੈਸੇ ਲੇਗੇ ?
ਲੈਬੋ ਕੇ ਲਿਯੇ ਮੋਂਹ ਧੋਇ ਲੈ ਮੋੰਹ! ਯਾਕੀ ਟਹਲ ਕਰਕੇ ਕੀ ਬਿਰੀਆ ਤੋ ਮੈਂ
ਔਰ ਲੈਬੇ ਕੀ ਬਿਰੀਆਂ ਤੂੰ? ਤੂੰ ਆਇਓ ਕਹੂ ਕੇ ਨਵਾਬ ਬਣ ਕਰ ਜੋ ਜਾਈ
ਲੈਗੋ!&quot; ਤੀਜਾ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲੀਆਂ ਦੇਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਬੋਲ ਉਠਿਆ—
&quot;ਯਾ ਆਏ ਲੈਬੇ ਵਾਰੋ, ਲੈਬੇ ਦੈਖੋ ਕਾ ਨਾਮ ਲੇਓਗੇ ਤੋ ਮੈਂ ਅਭੀ ਖੋਪਰੀ ਤੋਰ
ਡਾਰੂੰਗੋ। ਮੇਰੇ ਬੈਠੇ ਤੁਮ ਲੈਬੇ ਵਾਰੇ ਕੌਨ?&quot; ਚੌਥੇ ਨੇ ਕਿਹਾ—&quot;ਭਈਆ ਆਪਸ
ਕੋ ਝਗੜਾ ਕੂੰ ਜਾਨੇ ਦਿਓ। ਯਾ ਜਾਈ ਕੀ ਜਾਂਕੈ ਸੰਗ ਜੈਬੇ ਕੋ ਮਨ ਹੋਇ ਓਹੂ 
ਇਸ ਕਾ ਲਿਜਾਇਕੇ ਰਾਖੇ।&quot; ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਚੌਹਾਂ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਪਾਸੋਂ
ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੇਰੀ ਕਿਸ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ
ਕਿਹਾ—' ਤੁਸੀਂ ਚਾਰੇ ਜਣੇ ਪਾਪੀ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਂਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਬੰਨ ਕੇ ਲਿਆਏ
ਹੋ ਜਦ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਾਣ ਪਿਆਰਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਅਣੀ ਉੱਪਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ
ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਭੀ ਘਰ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ
ਵੀ ਢੂੰਡ ਲਵਾਂਗੀ।”

{{gap}}“ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਹਮ ਤੋਹਿ ਛੋੜ ਕੇਸੇ ਦੇਂ। ਛੋੜਨੋ ਹੋਤ ਤੇ ਵਾਹੀ ਨ ਖੇਤ ਛੋੜ ਦੇਤੇ। ਚਲ ਗਾਮ ਮੇਂ ਚਲ ਨੰਬਰਦਾਰ ਤੇ ਯਾਕੋ ਨ੍ਯਾਇ ਕਰਾਵੇਗੇਂ।&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|189}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5h54bnq0zjksrr0x7vqzq3ye15jokta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/196</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60683</id>
    <revision>
      <id>228104</id>
      <parentid>186250</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228104</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3248" sha1="mg6ny65s2wmebf8jdpfvunr3y2y2dc7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਚਾਰੇ ਜਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਪਾਸ
ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਜਕੜੀ ਹੋਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਝਿੜਕ ਦਿੱਤੀ
ਅਤੇ ਕਿਹਾ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆਏ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਸ
ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਅੱਜ ਕੱਲ ਕਿਸਦਾ ਰਾਜ ਹੈ? ਕੈਦ ਵਿਚ ਪਏ
ਪਏ ਸੜ ਜਾਓਗੇ ਅਤੇ ਘਰਦਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਆਓਗੇ। ਛੱਡ ਦਿਓ
ਏਹਨੂੰ।&quot;

&quot;ਨਾ ਮਹਾਰਾਜ! ਯਾਹਿ ਛੜਾਂਗੇ ਤੋ ਨਾਹਿ, ਯਾਕੋ ਆਦਮੀ ਲੇਬੇ ਆਵੇਗੋ
ਤਬ ਤਾਕੋ ਹਮ ਦੇਂਗੇ। ਇਤੇਤ ਦਿਨ ਯਾਤੇ ਘਰ ਕੋ ਕਾਮ ਧੰਦੇ ਕਰਾਇਕੇ ਆਪਣੀ
ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਵਸੂਲ ਕਰ ਲੈਂ। ਹਮੇਂ ਔਰ ਕਛੁ ਨਾਹਿ ਚਾਹੀਏ।&quot;

{{gap}}&quot;ਵੇ ਪਾਪੀਓ! ਜੇਕਰ ਤੁਸਾਂ ਮਿਹਨਤ ਹੀ ਲੈਣੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਥੇ ਥੋੜੀ
ਦੇਰ ਠਹਿਰਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਨੇ ਰੁਪਏ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦੀ, ਜਿਸ
ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।&quot;

{{gap}}ਊਹਾਂ ਛੋੜ ਦੇਤ ਤੋ ਤੂੰ ਕਾ ਹਮੇਂ ਗਾਮ ਮੇਂ ਰੁਪਏ ਦੇਬੋ ਆਤੀ?&quot;

{{gap}}&quot;ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੇਕਰ ਨਿਸਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਾਰ ਲਗਦਿਆਂ
ਤੀਕ ਉਥੇ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਵਾਹ! ਠਹਿਰ ਕਾਹੇ ਜਾਤੇ। ਹਮ ਕਾ ਤੁਮਾਰੇ ਬਾਪ ਕੇ ਨੌਕਰ ਹਤੇ?
ਹਮੇਂ ਗਾਮ ਮਾਂ ਆਤੇ ਦੇਰ ਹੋਇ ਜਾਤੀ ਤੋ ਯਾਕੋ ਜਵਾਬ ਕੌਨ ਕਰਤੇ?&quot;

{{gap}}&quot;ਦੇਖੋ ਨੰਬਰਦਾਰ ਜੀ! ਇਹ ਕੈਸੇ ਮੂਰਖ ਹਨ? ਭਲਾ ਇਹਨਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ
ਭਈ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਮਹੂਰਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਘੰਟੋ ਦੋ ਘੰਟੇ 
ਦੇਰ ਨਾਲ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ।&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਹਮ ਕੋ ਭੂਰੀ ਭੈਂਸ ਕੇ ਦੁਧ ਕੀ ਯਾਦ ਆਇ ਗਈ, ਯਾ ਤੋ
ਜਲਦੀ ਚਲੇ ਆਏ। ਨਹੀਂ ਤੋਂ ਹਮ ਠੈਹਰ ਭੀ ਜਾਤੇ!&quot;

{{gap}}ਇਹ ਜਵਾਬ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਭਾਵੇਂ, ਕੋਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਸੀ, ਫੇਰ
ਭੀ ਖਿੜ ਖਿੜ ਹੱਸ ਪਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਭੀ ਹੱਸ
ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 

{{gap}}“ਅੱਛਾ, ਭਲਾ ਤੁਸਾਂ ਏਹਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਕਿਉਂ? ਇਸ ਨੇ ਕੀ ਕਸੂਰ&lt;noinclude&gt;{{c|190}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mg6ny65s2wmebf8jdpfvunr3y2y2dc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/194</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60684</id>
    <revision>
      <id>228102</id>
      <parentid>168066</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2761" sha1="f5tfecufjqonx3fy3hzbmp47ddee5b4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਓਦੋਂ ਤਕ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਆਹੋ ਪੁੱਤਰ&quot; ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ
ਮੈਂ ਕਦੇ ਭੀ ਇਕੱਲੀ, ਪੁਤਰ ਨੂੰਹ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀ ਜੀਉਂਦੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਦ
ਦਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਗਿਆ ਹੈ ਓਦੋਂ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਤੈਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਓਹ ਮੈਂ
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਤਪਰ
ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਹੀ ਧੀਰਜ ਦਿਲਾਸੇ
ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਦਿਨ ਮਰਦੀ ਮਰਦੀ ਬਚੀ ਹਾਂ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੇਰਾ
ਭਲਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਜੀਉਣਾ ਤਦ ਸਫਲ ਹੈ ਜਦ
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਣੇ ਘਰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੁੱਤਰ!
ਤੇਰਾ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਵਧ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਭੀ
ਵਧ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਾਂ ਜੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁਝ ਭੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ
ਵਡਿਆਈ  ਕਰ ਕਰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਨਿੱਕੇ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਫਿਕਰ
ਮੈਨੂੰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ!&quot;

{{gap}}&quot;ਨਾ ਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰ, ਤੂੰ ਖੋਜ-ਭਾਲ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਿਕਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪੋਤੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖਣਾ ਨਸੀਬ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਲੱਭ ਪਵੇਗਾ (ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰ ਕੇ) ਪੁੱਤਰ! ਇਸੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸੁੱਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁੱਝ ਫ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਬੱਚਾ, ਭਰੋਸਾ ਰੱਖ।&quot;&lt;noinclude&gt;{{c|188}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f5tfecufjqonx3fy3hzbmp47ddee5b4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/193</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60685</id>
    <revision>
      <id>228101</id>
      <parentid>186248</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228101</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3879" sha1="cexq2b09zdlpcw48vyk0g3ho6xupj7l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;&quot;ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਿਰਕਾਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਕੁਝ ਭੀ  ਸੇਵਾ
ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਪਿੰਡ ਭੀ
ਨਾ ਜਾਂਦਾ। ਹਾਇ ਹਾਇ! ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਮੇਰੀ  ਗ਼ੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ
ਗੁੰਮ ਗਈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਚੋਰ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਨਿੱਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰਾ
ਜੀਵਣਾ ਸਫਲ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਚਨ ਭੰਗ ਹੋਣ ਦਾ ਪਾਪੀ ਹਾਂ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਕਲੰਕ ਨਾਲੋਂ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਪੁੱਤਰ! ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਕੀ ਵਸ ਹੈ, ਤੂੰ ਤਾਂ
ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਕੇ ਗਿਆ ਸੈਂ। ਉਸ ਪਿੰਡ ਭੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਤੇ ਗਿਆ
ਸੈਂ ਕਿ ਉਥੇ ਹੈਜ਼ਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬੀਮਾਰ ਹੈ,
ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਖ਼ਾਤਰ ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਾਣ
ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੇਰਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਕਸੂਰ ਹੈ? ਮੈਂ ਹੀ ਵੱਡੀ ਪਾਪਣ ਅਤੇ
ਹਤਿਆਰੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਦੇਖਣੇ ਸਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦਿਨ ਦਰਿਆ
ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਮਰ ਨਾ ਜਾਂਦੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਕੀ ਕੁਝ ਦੇਖਣਾ ਹੈ। ਹੇ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈ।'

{{gap}}ਨਹੀਂ, ਮਾਂ ਜੀ! ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਆਖੋ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਭਾਣੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਹੇ ਕਹੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰਨੇ ਪਏ ਸਨ? ਇਹ ਉਸ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਨਾਲੋਂ  ਕੋਡੀ ਦੂਰ ਆ ਪਏ ਹਾਂ। ਦੇਖੋ ਉਸ ਦੇ ਭਾਣੇ ਵਿਚ ਨਿੱਤ ਹੀ ਸੂਰਜ ਚੰਦਰ ਦਾ ਉਦੈ ਅਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਦੁਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਫੇਰ ਸੁਖ। ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਘਾਬਰੋ ਨਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਧਰਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁਤਰ ਦਾ ਧਰਮ, ਤੁਹਾਡੀ ਨੂੰਹ ਦਾ ਧਰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਇਕ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਮਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਉਛਲਦਾ ਪਿਆ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਸਣੇ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਿੱਕਾ ਭੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲੱਭ ਪਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਸੁਖ ਦੇ ਦਿਨ ਆਉਣ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤਕ&lt;noinclude&gt;{{c|187}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cexq2b09zdlpcw48vyk0g3ho6xupj7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/199</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60686</id>
    <revision>
      <id>228107</id>
      <parentid>186329</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228107</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3481" sha1="nlepl966041t6n7m2tbz59tu8zj317r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਰੋਟੀ ਭੀ ਸੇਕ ਦੋਗੀ ਤੋਂ ਕਾ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਰਾਾਨੀ ਬਣੀ ਯਾ ਪੈ ਬੈਠੀ ਬੈਠੀ ਹੁਕਮ
ਚਲਾਇਓ ਕਰੀਓ ਅਰ ਯੇ ਨੌਕਰ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੋ ਕਾਮ ਕਾਜ ਕੀਓ ਕਰੇਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹੇ ਸੱਤ! ਸੰਤ ਮੇਰੇ ਕਾਮ ਕਰੰਗੀ, ਐਸੀ ਗੋਰੀ ਗੋਰੀ ਸੋਤ ਮੇਰੇ ਕਾਮ
ਕਰੋਗੀ, ਮੇਰੇ ਕਾਮ! ਤੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲੋ ਹੈ। ਯਾਕੋ ਆਵਤ ਹੀ ਤੂੰ ਮੋਹਿ ਨਿਕਾਸ
ਬਾਹਰ ਕਰੈਗੋ। ਨਾ ਨਾ! ਮੁਝੇ ਸੋਤ ਨਾਹਿ ਚਾਹੀਏ। ਦੇਖ ਨਿਗੋੜੋ ਸੋਤ ਲਾਇਓ
ਹੈ। ਏਕ ਬਰ ਮੇਰੋ ਤੋਂ ਪੂਰ ਪਾਰ ਲੇ। ਫੇਰ ਦੂਸਰੀ ਲੇ ਆਈਓ!&quot;

{{gap}}&quot;ਹਾ ਹਾ ਲਾਯੋ ਹੂੰ ਲਾਯੋ। ਬੋਲ ਤੂੰ ਕਾ ਕਹੇ ਹੈ? ਮੈਂ ਯਾਕੋਂ ਘਰ ਮੇਂ
ਰਾਖੂੰਗੋ ਅਰ ਤੋਪੇ ਯਾਕੇ ਪਾਮ ਦਬਵਾਉਂਗੋ! ਤੂੰ ਕਹਾ ਮੇਰੀ ਮਾਲਕਿਨ ਹੈ ਜੋ
ਤੇਰੇ ਕਹਿਬੇ ਸੇ ਮੈਂ ਯਾਇ ਨਿਕਾਸ ਦੂੰ। ਮੈਂ ਯਾਇ ਬੜੀ ਬੜੀ ਮੁਸਕਲਨ ਤੇ
ਲਾਇਓ ਹੂੰ ਅਰ ਤੂੰ ਕਹੇ  ਯਾਇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ। ਨਿਕਾਸ ਕੈਸੇ ਦੇਊਂ?&quot;

{{gap}}&quot;ਕੈਸੇ ਨ ਨਿਕਾਸ ਦੇਗੋ? ਤੂੰ ਨਾ ਨਿਕਾਰੋਗੇ ਤੇ ਮੈਂ ਨਿਕਾਰਬੋ ਵਾਰੀ
ਕੈਸੀ ਹੂੰ? ਜਾ ਬੀਰਾ ਤੂੰ ਜਾ! ਮੇਰੇ ਇਹਾਂ ਤੇਰੇ ਕਾਮ ਨਾਹਿ ਹੈ। ਤੂੰ ਤੋ ਕਾਹੂ
ਰਾਜਾ ਕੇ ਇਹਾਂ ਰਹਿਬੇ ਲਾਇਕ ਹੈ। ਯਾਂ ਗਵਾਰ ਪੇ ਕੈਸੋ ਰੀਝ ਪਈ?&quot;

&quot;ਨਹੀਂ ਭੈਣ! ਇਹ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ
ਪਕੜ ਲਿਆਏ ਹਨ! ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਦਮੀ ਪਾਸੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆਏ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ 
ਵਿਚਾਰਾ ਪਾਰੋਂ ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਨਦੀ ਵਿਚ ਕੁੱਦ ਪਿਆ। 
ਭਗਵਾਨ ਜਾਣੇ ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋਈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਚਾਰ ਉੱਥੋਂ ਬੰਨ ਕੇ
ਲੈ ਆਏ ਹਨ। ਫੇਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬੋਲ ਚਾਲ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਨਾਂ
ਨੰਬਰਦਾਰ ਪਾਸੋਂ ਨਿਆਂ ਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਆਦਮੀ ਮੈਨੂੰ ਭੈਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਰੱਖਣ ਦਾ ਕਰਾਰ ਕਰ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਅਛੌ ਬਹਨਾ! ਤੂੰ ਜਾ! ਮੇਰੇ ਇਹਾਂ ਤੇਰੇ ਕੋਊ ਕਾਮ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਜਹਾਂ
ਮਨ ਹੋਇ ਤਹਾਂ ਤੂੰ ਜਾ। ਮੈਂ ਤੋਇ ਇਸ ਘਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਨ ਦੇਉਂਗੀ। ਤੂੰ ਰਹੇਗੀ
ਤੋਂ ਏ ਨਿਪੂਤੋ ਤੋਹਿ ਸੋਤ ਬਨਾਇ ਕੇ ਮੋਹਿ ਦੁੱਖ ਦੈਗੋ।&quot;

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰ ਜੇਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਤੋਹੀ &quot;ਸੋਤ ਸੋਤ &quot;&lt;noinclude&gt;{{c|193}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nlepl966041t6n7m2tbz59tu8zj317r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/200</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60687</id>
    <revision>
      <id>228108</id>
      <parentid>168072</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3648" sha1="g4ffl9klrxsqbzz2izt68a7hhklk34p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਖਿਝੀ ਭੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਖ਼ੂਬ ਜੋਸ਼
ਨਾਲ ਕਿਹਾ:

{{gap}}&quot;ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਪਤਿਬ੍ਰਤ ਧਰਮ ਭੰਗ ਕਰ ਸਕੇ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਪਾਪੀ ਦੀ ਨੀਅਤ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਮਲੂਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚਾਰ ਨਹੀਂ ਅੱਠ ਆਦਮੀ ਜੇਕਰ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਭੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਮਰਵਾਉਂਦੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਭੀ ਮਲੂਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਛੇੜਨ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ! ਚੰਗਾ ਭੈਣ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਬਹੁਤ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੋ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਦੋ ਚਾਰ ਕਦਮ ਹੀ ਅੱਗੇ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਝੱਟ ਦੌੜ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਘਰ ਵਲ ਖਿਚਿਆ, ਉਧਰੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਛੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚਾ-ਖਿੱਚੀ ਵਿਚ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਭੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਪਾਸੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਧਰੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਭੀ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਛੁੱਟਦਿਆਂ ਹੀ ਨੱਠਣ ਦੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਹੱਲਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ-&quot;ਮਤ ਜਾਵੈ ਰੀ ਮਤ ਜਾਵੈ! ਰਾਂਡਾ ਜਾ ਕੂੰ ਛੁਡਾਏਬੇ ਲਗੀ। ਮੈਂ ਅਭੀ ਜੂਤਾ ਮਾਰ ਕੇ ਯਾਕੂ ਨਿਕਾਰ ਦੇਤ ਹੈ। ਯੋ ਨਿਕਾਰਥੇ ਵਾਰੀ ਕੌਣ?&quot; ਇਹ ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਜੱਫਾ ਭਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੇਹ ਮਾਰਿਆ। ਪੈਰੋਂ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਕੇ ਕਾੜ ਕਾੜ ਠੋਕਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਾਲੀਆਂ ਦਾ ਪਰਸ਼ਾਦ ਭੀ ਦੇਂਦੀ ਗਈ—&quot;ਆਏ ਮੋਕੂੰ ਜੂਤਾ ਮਾਰਨ ਵਾਰੇ! ਪਹਲ ਮੈਂ ਤੋਂ ਪੂਜਾ ਤੁਮਾਰੀ ਕਰ ਲੇਉਂ, ਫਿਰ ਤੁਮ ਹਮ ਕੇ ਜੂਤਾ ਮਾਰੀਓ।&quot; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਰਾਮ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਖ਼ਬਰ ਲਈ ਇੰਨੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ ਸ਼ੰਭੂ ਰਾਮ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੇਠਾਂ ਪਏ ਹੋਏ ਭੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵੱਲ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ &quot;ਅਰੇ ਗਈ ਰੇ ਗਈ ਰੇ ਕਹਿ ਕੇ ਨੱਠਾ।&quot; ਉਸ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{c|194}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4ffl9klrxsqbzz2izt68a7hhklk34p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/198</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60688</id>
    <revision>
      <id>228106</id>
      <parentid>168070</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228106</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3610" sha1="t81i1c0tygovnhw7jsk6o4n4yf779h3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਗਈ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ
ਘਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ
ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਗਏ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ
ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ:—

{{gap}}&quot;ਗੁਨੀਆਂ ਕੀ ਮਹਤਾਰੀ! ਏ ਗੁਨੀਆਂ ਕੀ ਮਹਤਾਰੀ! ਮਹਤਾਰੀ!
ਕਿਵਾਰ ਖੋਹਲ, ਬੇਗ ਖੋਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲੀਏ ਲਾਯੋ ਹੂੰ।&quot;

{{gap}}&quot;ਕਹਾ ਡਾਕੋ ਪਰੇ ਹੈ ਜੋ ਇਤਨੀ ਉਤਾਵਲ ਲਗਾਇ ਦੀਨੀ, ਮੇਂਹ ਤੋ
ਨਾਇ ਬਰਸਤੋ, ਘਬੜਾਵੈ ਕਿਉਂ?&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।
ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਭੀ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਤਰਫ ਨੀਵਾਂ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਬੈਠੀ ਬੈਠੀ
ਆਪਣੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਰੰਗਾਂ
ਵਿਚ ਗੋਤੇ ਖਾਣ ਲੱਗੀ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਕਰਦੀ
ਕਦੇ ਹੱਸਦੀ, ਕਦੇ ਝਿੜਕਦੀ, ਕਦੋਂ ਉਲਾਂਭੇ ਦੇਂਦੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਦੋ ਚਾਰ ਹੰਝੂ
ਕਰ ਛੱਡਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਪਤੀ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਅੱਖ ਉਸ ਦੀ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵੱਲ ਸੀ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਹੁੰਦੀ
ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਤਾਂ ਪਤੀ ਵਿਯੋਗ
ਵਿਚ ਦਿਨ ਰਾਤ ਅੱਗੋਂ ਹੀ ਰੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਰਾਏ ਘਰ
ਰੋਕਦਿਆਂ ਰੋਕਦਿਆਂ ਭੀ ਦੋ ਚਾਰ ਬੂੰਦਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡਿਗ ਹੀ
ਪਈਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦਿਆਂ ਵੇਖ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:—

&quot;ਨਾ ਬੀਰ! ਤੂ ਰੋਬੇ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਰੋਵੈ ਮਤ, ਕੋਊ ਮਹੀਨਾ ਕੋ ਪੀਛੇ
ਆਜ ਮੇਰੇ ਆਦਮੀ ਪਰਦੇਸ ਤੇ  ਆਇਓ ਹੈ ਅਰ ਤੂ ਸਕੂਨ ਕੀ ਬਿਰੀਆ ਰੋਇ ਕੇ
ਅਪਸਕੂਨ ਕਰਬੇ ਲਗੀ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਘਰ ਰੋਇਬੇ ਧੋਇਬੇ ਕੋ ਕਹਾ ਕਾਮ ਹੈ?
ਕਿਉਂ ਰੇ ਤੂੰ ਯਾਇ ਕਿਉਂ ਲਾਇਓ ਹੈ? ਯਾ ਕੋਨ ਹੈ? ਕਾਹੇ ਮੇਰੇ ਲੀਏ ਸੋਤ
ਲਾਇਓ ਹੈ?&quot;

{{gap}}“ਨਾਂ ਰੀ ਨਾ! ਸੋਤ ਫੋਤ ਨਾਇ ਹੈ ਅਰ ਸੋਤ ਭੀ ਹੋਇ ਤੇਰੋ ਕਹਾ ਬਿਗਰੇ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਘਰ ਇਹ ਝਾੜੂ ਬੁਹਾਰੀ, ਕੂੜੋ ਕਰਕਟ ਕੀਓ ਕਰੇਗੀ। ਖਤਰਾਨੀ ਹੈ,&lt;noinclude&gt;{{c|192}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t81i1c0tygovnhw7jsk6o4n4yf779h3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/197</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60689</id>
    <revision>
      <id>228105</id>
      <parentid>186326</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228105</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3513" sha1="rblwmchwlg6uq00zmxnosm4al4jjqru" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੀਤਾ ਸੀ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ ਯਾਨੇ ਹਮ ਸੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰੀ, ਤਾਹੀ ਤੇ ਹਮ ਇਸ ਕੋ
ਪੀਟ ਕਰ ਬਾਂਧ ਲਾਏ। ਯਹ ਸੂਧੀ ਸੂਧੀ ਚਲੀ ਆਤੀ ਤੋਂ ਹਮੇਂ ਮਾਰਬੇ ਕੇ ਕਾ
ਕਾਮ ਹਤੋ? ਹਮੇਂ ਮਾਰਕੇ ਹੋਤ ਤੋਂ ਯਾਕੋ ਕੂਆਂ ਮੇਂ ਸੇ ਕਿਉਂ ਨਿਕਾਰਤੇ ?&quot;

{{gap}}&quot;ਅੱਛਾ ਦੱਸੋ? ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਕੀ ਕਰੋਗੇ? ਇਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤਾਂ
ਨਹੀਂ ਦਿਓਗੇ?''

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਸਰਕਾਰ! ਯਾ ਕੇ ਦੁਖ ਦੈਬੇ ਕੋ ਕਹਾ ਕਾਮ ਹੈ, ਹਮ ਯਾਇ
ਖਮਾਾਵੈਂਗੇ ਪਿਆਵੈਂਗੇ ਔਰ ਜਬ ਯਾ ਕੋ ਆਦਮੀ ਆਇ ਜਾਇਗੋ ਤਬ ਅਪਨੀ
ਮਿਹਨਤ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਕਾ ਦੇ ਦੇਂਗੇ। ਜਿਤੇਕ ਦਿਨਾਂ ਯਹ ਹਮਾਰੇ ਘਰ ਮੈਂ ਰਹੇਗੀ,
ਉਤੇਕ ਦਿਨਾਂ ਯਾਦਿ ਕਾਮ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੋਂ ਪੜੇਗੋ ।&quot;
&quot;
{{gap}}ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੁਰ ਨਿਸਚਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਨਿਸਚਾ
ਹੋਣ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਣ ਸੀ। ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ
ਅਜਿਹੇ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਚਾਹੇ ਜਿੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਲੋਕ
ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਝੂਠੇ, ਦਗਾਬਾਜ ਅਤੇ ਹਰਾਮਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਇਸ ਲਈ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:- &quot;ਚੰਗਾ! ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਹਮਰੋ ਤੁਮ ਨਯਾਇ ਕਰੋ, ਯਾ ਕੇ ਕੂਆ ਮੇਂ ਸੇ ਨਿਕਾਰਨ
ਵਾਰੇ ਔਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਰ ਹਮ ਚਾਰ ਆਦਮੀ ਹੈਂ , ਸੋ ਹਮ ਚਾਰਨ ਮੇਂ ਸੇ 
ਜਿਸ ਕੋ ਤੁਮ ਯਾ ਔਰਤ ਦਿਵਾਇ ਦਿਓ, ਵੋ ਇਸ ਕੋ ਘਰ ਲਿਜਾਇਕੇ ਰੱਖਗੋ।&quot;

{{gap}}ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵਚਿੱਤ੍ਰ ਨਿਆਂ ਕੀਤਾ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ;-&quot;ਅੱਛਾ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਰ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪੱਤ੍ਰ ਤੋੜ ਲਿਆਓ! ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੇ ਚਾਰ ਜਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪੱਤ੍ਰ ਤੋੜ ਲਿਆਏ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੜੇ ਵਿਚ ਪਵਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ, ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਤੂੰ ਇਸ ਘੜੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪੱਤ੍ਰ ਕੱਢ ਦੇਹ, ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪੈਸੇ ਦੀਆਂ ਰੇਵੜੀਆਂ ਖੁਆਵਾਂਗੇ। ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਘੜੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪੱਤ੍ਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਪੱਤ੍ਰ ਸੰਭੂ ਗੁਆਲੇ ਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ&lt;noinclude&gt;{{c|191}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rblwmchwlg6uq00zmxnosm4al4jjqru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/204</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60690</id>
    <revision>
      <id>228112</id>
      <parentid>186342</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228112</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3287" sha1="rqxaeqiws7o2mzup24kmaeb7of66rwi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;'ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ' ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:—

{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ ਜੀ! ਏਥੋਂ ਦਰਿਆ ਕੋਡੀ ਕੁ ਦੂਰ ਹੈ?&quot;

{{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ &quot;ਧੀਏ? ਉਂਝ ਤਾਂ ਦਰਿਆ ਏਥੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਕੁ ਕੋਹ
ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੈਂ ਪਾਰ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਾਟ ਏਥੋਂ ਕੋਈ ਪੰਝੀ 
ਕੋਹ ਹੋਵੇਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਪੰਝੀ ਕੋਹ? ਤਦ ਤਾਂ ਮੈਂ ਰਾਹ ਭੁੱਲ ਗਈ। ਚੰਗਾ! ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੋ
ਹੋਇਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੜ ਜਾਵਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਧੀਏ! ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਅਤੇ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ
ਕਿਉਂ ਭਟਕਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਦੇ ਆਦਮੀ ਕਿਥੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ
ਵਿਛੜ ਗਈ ਹੈਂ?&quot;

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਆਪਣੀ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰ
ਧੋਖਾ ਖਾ ਚੁਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਬ੍ਰਿਧ ਦੇ
ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਮਿਲ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ
ਬਿਰਧ ਪਾਸੋਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬਿਰਧ ਹੈ ਅਰ
ਫੇਰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਪਰ ਕੁਝ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਨੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ ਜੀ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕੀ ਪੁਛਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਿਪਦਾ ਦੀ ਮਾਰੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਹੋਈ ਜੰਗਲ ਜੰਗਲ ਭਟਕਦੀ ਅਤੇ ਮਾਰੀ ਮਾਰੀ ਫਿਰਦੀ ਹਾਂ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਭੀ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਥੇ ਠਹਿਰਨਾ ਭੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸਾਂ ਕਿ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਗੁਆਲਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਲੈ ਗਏ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਦਸ਼ਾਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਜੀ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਕੁਦ ਪਏ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆ ਬਹੁਤ ਚੜ੍ਹਿਆ  ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਰਾਹ ਨਾ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਰੋੜ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਗੁਆਲਿਆਂ&lt;noinclude&gt;{{c|198}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rqxaeqiws7o2mzup24kmaeb7of66rwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/202</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60691</id>
    <revision>
      <id>228110</id>
      <parentid>186339</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228110</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2852" sha1="hh4na577mlxa7ke0nkq871wxv2o8oqh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੩੩'''}}}}
{{gap}}&quot;ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਬੜੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੈਂ
ਬਚ ਗਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਿਚ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਪੈ
ਗਈ ਹੈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਧਰ ਜਾਵਾਂ? ਇਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ,
ਦੂਜਾ ਸਿਰ ਤੇ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ
ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਭੀ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਤਿੰਨ ਭੂਤ ਹੋਰ ਹਨ, ਇਸ
ਲਈ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਫਿਰ ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਪਤੀ
ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਯਾਦ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਣ ਲੱਗੀ।
ਉਹ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਭਰਾ
ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਏ ਹੋਣ। 

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਿੰਤਾ, ਫਿਕਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਆਲਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਪਿੰਡ
ਦੇ ਬਾਹਰ ਤਾਂ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਪਰ ਇਹ ਨਿਸਚੇ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ
ਕਿਧਰ ਜਾਵਾਂ? ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ
ਦੁੱਖ ਸਹਾਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਆਮੀ ਮਿਲਾ ਦੇਹ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ
ਇਹ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਲੀ ਚੁੜੇਲ ਕਰ ਦੇਹ।&quot;

{{gap}}ਦੁੱਖ ਪਰ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਪਰ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕਠੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਕੋਮਲਤਾ ਕੌਲ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹਿਰਦਾ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਪਦਾ ਵਿਚ&lt;noinclude&gt;{{c|196}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hh4na577mlxa7ke0nkq871wxv2o8oqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/205</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60692</id>
    <revision>
      <id>228113</id>
      <parentid>186344</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228113</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3694" sha1="gbgyj48sq43x9vhqrxrbfd1gpfbvs0b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪਾਸੋਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸੋਂ ਨੱਠ ਕੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ
ਤੁਰਦੀ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਤਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉਸ ਥਾਂ ਪੁਰ ਜਾਣ ਦਾ ਸੀ,
ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਰਾਹ ਭੁਲ ਏਧਰ ਆ
ਪਈ। ਹੁਣ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰਾਹ ਦੱਸ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਮੈਂ ਫੇਰ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵਾਂ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਾਂ,
ਜੇਕਰ ਉਹ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਜੀਆਂਗੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ
ਡੁੱਬ ਮਰਾਂਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਧੀਏ! ਤੇਰੇ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ
ਪੰਜਾਹ ਕੋਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਡੁੱਬਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆਂ, ਤੇਰਾ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗਾ
ਤਾਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਠਿੱਲ੍ਹ ਪਿਆ, ਓਹ ਜ਼ਰੂਰ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ
ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜ ਕਲ ਏਧਰ ਲੁੱਚੇ ਲਫੰਗੇ ਭੀ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਲੇਮਾਣਸ
ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਰੰਗ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਤੈਨੂੰ
ਕੋਈ ਦੁਖ ਦੇਵੇਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ ਜੀ! ਤੁਹਾਡਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਥੇ ਨਾਂ ਜਾਵਾਂ
ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਜੀਉ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਧੀਏ! ਜ਼ਰੂਹ ਤੇਰਾ ਜੀਉਣਾ ਉਸੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਜੰਗਲ
ਭਟਕਦੀ ਨਾ ਫਿਰ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਉੱਪਰ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਕੇ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹੁ। 
ਉਸ ਦੇ ਉਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰਖੇਂਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰੇਰ ਕੇ ਇਥੇ ਲੈ ਆਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਦਸ਼ਾ ਪੁਰ ਬਹੁਤ
ਤਰਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਥੋਂ ਜਿੰਨੀ ਬਣ ਆਵੇਗੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰਾ
ਮਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਚਲ ਕੇ ਰਹੁ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਧੋਖਾ ਖਾ ਚੁਕੀ ਹਾਂ। ਆਪ ਬੇਸ਼ੱਕ, ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਪਦੇ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਇਕ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਭੀ ਦੁੱਖ ਪਾ ਚੁਕੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸ ਦਿਓ! ਬਗ਼ੈਰ ਪਤੀ ਦੇ ਮੈਂ ਪਿੰਡ&lt;noinclude&gt;{{c|199}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gbgyj48sq43x9vhqrxrbfd1gpfbvs0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/206</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60693</id>
    <revision>
      <id>228114</id>
      <parentid>186346</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228114</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3778" sha1="so5yf1z3lmom49glr8l30zbghe464vk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ?&quot;

{{gap}}&quot;ਧੀਏ! ਬੇਸ਼ਕ, ਤੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ
ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ, ਇਕ ਮੈਂ ਇਕ ਮੋਰੀ ਵਹੁਟੀ ਅਤੇ ਇਕ ਮੇਰੀ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਨਾ ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੀ ਕੋਈ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ। ਤੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੇਰੀ ਰਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਉਹੋ ਮੇਰੀ
ਗੱਲ ਨਿਭਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰੱਸੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਅੱਛਾ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਆਪ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਗਤ ਹੋ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ
ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ 
ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਪਾ ਚੁਕੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।&quot; 

{{gap}}ਉਸ ਬਿਰਧ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਬੂ ਦੇਵੀ
ਸਹਾਇ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਪਰ ਭੀ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨਿਸਚੇ ਵਿਚ,
ਅਤੇ ਇਸ ਨਿਸਚੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਫਰਕ ਸੀ। ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਉਸ ਤਰਾਂ  ਦਾ ਸੀ,
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ
ਹੋਇਆ ਸੀ। ਓਹ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ
ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਅੰਗ ਫਰਕ ਫਰਕ ਕੇ
ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਆ ਗਏ ਹਨ। 

{{gap}}ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਬਿਰਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਲੈ ਭਗਵਾਨੇ! ਤੇਰੀ ਧੀ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਈ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇਹ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪਲੀ ਪਲਾਈ ਧੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਬਿਰਧ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਮਿਲੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਕੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਪੰਜ ਚਾਰ ਮਿੰਟ ਦੇ ਬਾਦ ਦੋਵੇਂ ਜਣੀਆਂ ਵੱਖ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਇਆ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਮੱਥਾ&lt;noinclude&gt;{{c|200}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>so5yf1z3lmom49glr8l30zbghe464vk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/203</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60694</id>
    <revision>
      <id>228111</id>
      <parentid>186340</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228111</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3723" sha1="lvhv2hn06b10mbkrxogsigc4vyo4i4e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਰੋਂਦੀ ਬੇਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਭੀ ਵਗ
ਤੁਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਭੈ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਭੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ
ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਰੋਣਾ ਧੋਣਾ ਅਤੇ ਕੰਬਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।  
ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਓਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਈ ਤਾਂ
ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਉਸੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਿੱਥੇ ਸੰਜੋਗ ਵਿਜੰਗ ਦੀ
ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਾਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ।

{{gap}}ਉਹ ਰਾਤ ਚਾਨਣ ਪੱਖ ਦੀ ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸਹੁੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਭੀ ਕੋਈ ਤਾਰਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਬੱਦਲ ਗਰਜਦੇ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਪਤਾਸੇ ਪਤਾਸੇ ਜੇਡੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਭੀ ਕਿਣਮਿਣ ਕਰ ਕੇ ਉਤਰ ਪਈਆਂ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਰਾਹ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਭਰੋਸੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸੇਧ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਡੇ ਚੁਭੇ ਅਤੇ ਕਈ ਠੋਕਰਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਕਰਕੇ ਜਾਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੀਂਹ ਵਿਚ ਭਿੱਜਦੀ, ਠੋਕਰਾਂ ਖਾਂਦੀ, ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੇ ਟੱਪਦੀ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਛਾਨਣੀ ਕਰਦੀ ਡਿੱਗਦੀ ਢਹਿੰਦੀ, ਜਦ ਅੱਠ ਨੌਂ ਕੋਹ ਨਿਕਲ ਗਈ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਚੁਫੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰ ਕੇ ਡਿੱਠਾ, ਪਰ ਦਰਿਆ ਦਾ ਕਿਧਰੇ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਤਾਂ ਪਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰਨਾ ਨਾ ਛੱਡਿਆ। ਤੁਰਦੀ ਤੁਰਦੀ ਜਦ ਕਰੀਬ ਸੱਤ ਅੱਠ ਵਜੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਕ ਬ੍ਰਿਧ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਦਾੜ੍ਹੀ, ਕਪੜੇ ਭੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਿੱਟੇ, ਇਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸਿਮਰਨਾ ਅਤੇ ਇਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗੜਵਾ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਇਹੋ ਮਲੂਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਉਹ ਮੂੰਹੋਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨਾ ਫੇਰੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ' ਬੁਲਾਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਉਸ ਬ੍ਰਿਧ ਨੇ ਭੀ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ&lt;noinclude&gt;{{c|197}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lvhv2hn06b10mbkrxogsigc4vyo4i4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/201</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60695</id>
    <revision>
      <id>228109</id>
      <parentid>186332</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228109</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1032" sha1="j4d3rp0n6890b4sq4rz96yh9a5ko9rb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਹੁਟੀ ਭੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੋੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਬੱਸ ਸ਼ੰਭੂ ਰਾਮ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਥੱਕਾ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਛੱਡਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਦੋ ਚਾਰ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕੱਢੀਆਂ, ਲੱਤਾਂ ਭੀ ਮਾਰੀਆਂ, ਪਰ ਕੁਝ ਨਾ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਕਮਰ ਹੀ ਨਾ ਫੜ ਰਖੀ, ਸਗੋਂ ਗਾਲੀਆਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਭੀ ਗਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਦਿਤਾ, ਛੇਕੜ ਦੋਵੇਂ ਗੁੱਥਮ-ਗੁੱਥਾ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਗਾਲ ਗਲੋਚੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਗਲੀ ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਦੌੜ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਛੁਡਾਇਆ।&quot;{{nop}}
{{dhr|3em}}
{{center|◎}}
{{dhr|9em}}&lt;noinclude&gt;{{c|195}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j4d3rp0n6890b4sq4rz96yh9a5ko9rb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/207</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60696</id>
    <revision>
      <id>228115</id>
      <parentid>186347</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228115</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3095" sha1="nlv42ekijjjl3j9c966wj40nbjz3vx7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਟੇਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਹੋਂ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ
ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਈ ਸਵਾ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ ਚੰਗਾ ਸੁਣ ਸਕਦੀ ਅਤੇ
ਬੋਲਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ' ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪੁੱਛਿਆ:—

{{gap}}&quot;ਬੱਚੀ! ਤੂੰ ਕਿਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਕੀ ਨਾਮ ਹੈ?”


{{gap}}&quot;ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰੋਂ ਆਈ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;'ਚੰਗਾ ਹੈ, ਬੱਚੀਏ, ਚੰਗਾ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਰਗਾ
ਹੈ। ਅੱਛਾ! ਤੂੰ ਏਧਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕੀ
ਕਰੋਗੇ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬੱਚੀ! ਕੁਛ ਤਾਂ ਸੁਣਾ। ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਤੇਰੀਆਂ ਦੋ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ
ਕਰਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;“ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੋਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮੈਂ ਭਾਰੇ ਭਾਰੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਭੋਗੇ ਹਨ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬੱਚੀ! ਤੂੰ ਨਿਸੰਗ ਆਖ। ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਭੀ
ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।”

{{gap}}&quot;ਉਸ ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਈ ਦਾ ਹਠ ਵੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਆਦ ਤੋਂ ਆਪਣੀ
ਕਹਾਣੀ ਸੁਨਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਧ ਮਨੁੱਖ ਭਾਈ 
ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਭੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ
ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਲੱਗਾ। ਸੁਣਦੇ ਸੁਣਦੇ ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਰੋਂਦੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਬਾਸ਼!
ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਮੂੰਹੋਂ ਆਖਦੇ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਚੁਪ ਕਰ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ
ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਚੁਪ ਛਾਈ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਨੇਤ੍ਰਾਂ
ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਚੌਹਾਂ ਦੇ ਵਗਦਾ ਰਿਹਾ; ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਸ ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਈ ਨੇ ਉਸ
ਚੁਪ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:–

{{gap}}&quot;ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਬੱਚੀ! ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ! ਤੇਰੀ ਧੰਨ ਕਮਾਈ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਹੋਣ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ&lt;noinclude&gt;{{c|201}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nlv42ekijjjl3j9c966wj40nbjz3vx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/208</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60697</id>
    <revision>
      <id>228116</id>
      <parentid>186352</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228116</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3213" sha1="eeuqomgsy39pd89jkhyf02axxuz5ih8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪਿਛਲੀ ਦੋਂਹ ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਕੀ ਕੁਲਾਂ ਦੀ
ਤਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ; ਧੀਏ! ਤੂੰ ਹੁਣ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਬੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ
ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮਿਲਾਵੇਗਾ।&quot; 

{{gap}}&quot;ਮਾਤਾ ਜੀ! ਤੁਹਾਡੀ ਅਸੀਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਾਖੀ ਦੇਂਦਾ
ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਜ਼ਰੂਰ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ
ਦੁੱਖ ਪਾ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਹਾਇ! ਦਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਬਚ ਨਿਕਲੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਧੀਏ! ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਤੇਰੀ ਆਸ ਪੂਰਨ
ਕਰੇਗਾ। ਬਸੰਤੀਏ ਧੀਏ! ਆਪਣੀ ਇਸ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾ ਅਤੇ
ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪਾਸ ਬੈਠਾ ਕੇ ਫੇਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੈਨੂੰ ਪਲੀ ਪਲਾਈ
ਧੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਭਈ ਤੈਨੂੰ ਮੇਹਨਤ ਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ।”

{{gap}}&quot;ਚੱਲ ਬੇਟੀ, ਚੱਲ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛੱਕ&quot;

{{gap}}&quot;ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਈ―&quot;ਜਾ ਬੱਚੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਹ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੱਕੀ
ਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸਮਝ, ਸੰਗੀਂ ਨਾਂ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਛ ਤੇਰੇ
ਮਨ ਆਵੈ ਹੁਕਮ ਕਰ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਮਾਤਾ ਜੀ&quot; ਆਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ
ਕ੍ਰਿਧਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਪਰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਬ੍ਰਿਧਾ ਨੇ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ
ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ।

{{gap}}ਮਾਈ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡੋਲ ਲਿਆ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਇਆ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਨਿੱਤਨੇਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠ ਕਰਕੇ,
ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਪੇਕੇ ਘਰ ਨਿਸੰਗ ਹੋ ਕੇ
ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਪਿੱਛੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਘਰ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ
ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਦੀ ਧਰਮਸਾਲ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ
ਹੋਈਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:―

{{gap}}'ਮਾਂ ਜੀ! ਘਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਮਨੁੱਖ ਹੋ, ਏਨੀਆਂ  ਰੋਟੀਆਂ&lt;noinclude&gt;{{c|202}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eeuqomgsy39pd89jkhyf02axxuz5ih8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/209</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60698</id>
    <revision>
      <id>228117</id>
      <parentid>186355</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3476" sha1="duv0djpa5sflxmoil6535p6m85fbzo2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਪਕਾ ਕੇ ਕੀ ਕਰੋਗੇ?&quot;

{{gap}}&quot;ਧੀਏ! ਸਾਡੇ ਘਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਇਥੇ
ਆਏ ਗਏ ਮੁਸਾਫਰ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਰੋਟੀਆਂ
ਪਕਾਈਆਂ ਹਨ।&quot;

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ
ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਥੇ &quot;ਧਰਮਸਾਲਾ&quot; ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਹੁਰੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆ
ਨਿਕਲਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਚਰਜ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਬੇਦੀ ਘਰਾਣੇ
ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਉੱਪਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਸੀ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਦ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੇਲੇ ਲੱਖਾਂ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ
ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸਨ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਧਰਮ ਚੰਦ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ
ਵੰਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਸੌ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ
ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰਕਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ ਕੇ ਸੱਚ ਖੰਡ ਪਹੁੰਚਾ। ਪਿੱਛੋਂ ਬਾਬਾ
ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਈ ਇਹ ਦੋ ਜਣੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ
ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੱਖਣ ਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬੰਦੇ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ 
ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਧਾਂਕ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੁਸਲਮਾਨ
ਲੋਕ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਾਬੇ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਵਸਥਾ
੨੫ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭੀ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਬਾਬੇ ਬੰਦੇ ਦਾ
ਪਰਾਕਰਮ ਅਤੇ ਤੇਜ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭੀ ਨਾਲ
ਰਲ ਕੇ ਕਈ ਦਿਨ ਸੈਰ ਕਰੀਏ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਹੀ
ਖਿਸਕ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਬੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਦਲ ਵਿਚ ਜਾ ਮਿਲੇ। ਉਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾ ਕੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਭਾਨ ਚੰਦ ਦੀ ਥਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਨ ਸਿੰਘ
ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਬੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖ਼ੂਬ ਯੁੱਧ ਕੀਤੇ
ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਦਿਖਲਾਈ। 

{{gap}}ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਜਦ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੁ, ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{c|203}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>duv0djpa5sflxmoil6535p6m85fbzo2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/210</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60708</id>
    <revision>
      <id>228118</id>
      <parentid>186356</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228118</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3481" sha1="0vdrab89krpv27w1p0s17mv43lbd5mt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿਰੁਧ ਰਾਹ ਫੜਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭੀ
ਵਖਰੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੰਨੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ
ਮਾਈ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਸਣੇ ਇਕੱਲੀ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਬਾਰ ਦੀ
ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਫ਼ੇਰ ਜੀਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਘਰ ਆਇਆ
ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ
ਪੁਰ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਸਿੰਘ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮੰਨਿਆਂ, ਸਗੋਂ
ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਤਕ ਬਾਬਾ ਹੁਰੀਂ ਘਰ
ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ। 

{{gap}}ਜਦ ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਪਰ ਧਾਵਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਭੀ
ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਪਏ। ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਫਤੇ ਕਰ ਲਈ, ਪਰ ਤਖ਼ਤ
ਉੱਪਰ ਕੌਣ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ? ਇਸ ਗੱਲ ਪਰ ਬਹੁਤ ਬਹਿਸ ਹੋ ਪਈ ਅਤੇ
ਛੇਕੜ ਆਪਸ ਵਿਚ ਫੁੱਟ ਪੈ ਗਈ। ਆਪਸ ਵਿਚ ਦੀ ਫੁੱਟ ਨੇ ਜਦ ਰੰਗ
ਫੜਿਆ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ
ਵਾਪਸ ਹੋ ਪਏ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਜਦ ਉਹ ਜਗਜੀਤਪੁਰ ਆ ਕੇ ਰਾਤ ਰਹੇ ਤਾਂ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇਥੇ ਇਕ ਬਿਰਧ ਗੁਰਮੁਖ ਸੰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਧਰਮਸਾਲ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ। ਉਹਨਾਂ
ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ ਅਤੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾਂ
ਵੱਡੇ ਰਹਿਤਵਾਨ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਬੇ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ
ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਆ ਭਾਈ! ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ। ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਰਾਹ ਦੇਖਦੇ ਸਾਂ! ਲੋ
ਹੁਣ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਾਂਭ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਦੇਹ ਛੱਡਦੇ ਹਾਂ।

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨੂੰ
ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਅਚਰਜ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਤੂੰ ਕੁਸ਼ਟੀ ਸੀ। ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਸਨ। ਤੇਰੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਪੁਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪੀ ਕੇ ਉਸੇ&lt;noinclude&gt;{{c|204}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0vdrab89krpv27w1p0s17mv43lbd5mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/211</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60709</id>
    <revision>
      <id>228119</id>
      <parentid>186376</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228119</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3474" sha1="jgd1j6ov54chfye4pmo4k9aucjt44r2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਵੇਲੇ ਉਸ ਨਰਕ ਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ
ਇਹ ਇੱਛਾ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਸੰਕਲਪ ਫੁਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸੰਕਲਪ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈ
ਹੁਣ ਫੇਰ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਇੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ
ਆਏ ਗਏ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਦੇਹ ਛੱਡਾਂਗੇ।”

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਪਰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ 
ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ
ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ “ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਮਾਈ ਅਤੇ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ
ਹੈ, ਆਗਿਆ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਵਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਛੇਤੀ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆ, ਅਸੀਂ ਓਦੋਂ ਤੱਕ
ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। 

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੰਤ ਜੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਕੇ ਘਰ ਆਏ ਅਤੇ
ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਥਾ ਮਾਈ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਗਜੀਤ ਪੁਰ ਜਾ ਰਹੇ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੈਚ ਲੋਕ ਸੱਦ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ &quot;ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਸਰੀਰ
ਛੱਡਦੇ ਹਾਂ, ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਇਹ ਭਾਈ ਜੀ ਹੋਣਗੇ, ਸੋ ਤੁਸਾਂ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਖਬਰਦਾਰੀ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਸੁਖੀ ਰੱਖਣਾ।&quot; ਇਹ
ਆਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ
ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਨ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਤੋਂ ਇਹ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਥੇ ਰਹਿਣ
ਲੱਗੇ ਸਨ।

{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਕੱਟਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਰਿਖੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਉੱਪਰ ਸੰਸਾਰੀ ਲੋਕ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਤਰਾਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਣ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਕੋਈ ਧੀ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਉਹ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਅਚਰਜ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਬਾਬਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ&lt;noinclude&gt;{{c|205}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jgd1j6ov54chfye4pmo4k9aucjt44r2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/212</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60710</id>
    <revision>
      <id>228120</id>
      <parentid>186377</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228120</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2942" sha1="alteup4offfxeqfjpubd2q00uoaxbcj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸਨ, ਉਹ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਧੀ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪਣੇ
ਪੇਕੇ ਆਈ ਹੈ।

{{gap}}ਬਾਬਾ ਜੀ ਆਏ ਗਏ ਮੁਸਾਫਰ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਛਕਾਉਂਦੇ
ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਮੰਜੀ ਆਦਿਕ ਭੀ ਦੇਂਦੇ ਸਨ। ਮੁਸਾਫਰ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਅਰਾਮ
ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਉਪਮਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕਦੇ ਭੀ ਨਿਕੰਮੇਂ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਰ
ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਜਾਣਾ। ਬਾਬਾ ਜੀ
ਤਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਲਈ ਲੱਕੜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ
ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਆਏ ਗਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾਉਂਦੀ, ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ
ਕੰਮ ਚੌਂਕਾ ਭਾਂਡਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਗੁਤਾਵਾਂ ਆਦਿਕ ਕਰਦੀ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ
ਵੇਹਲੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਚਰਖਾ ਲੈ ਕੇ ਸੂਤ ਹੀ ਕੱਤਦੀ ਸੀ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਇਥੇ ਆਉਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਮਿਲ ਚੁਕਾ ਸੀ,
ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ
ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸੀ। ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗ੍ਰਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ
ਬਾਬਾ ਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਂਦੀਆਂ,
ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।

{{gap}}ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਧਰਮਸਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੀ ਧਰਮਸਾਲ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਹੀਂ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ ਪਰ ਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਉਥੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
{{dhr|3em}}
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|206}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>alteup4offfxeqfjpubd2q00uoaxbcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/213</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60711</id>
    <revision>
      <id>228121</id>
      <parentid>186380</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228121</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3098" sha1="2qnk640qfomn6ek3c02k5wnsdajlu42" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੩੪'''}}}}
{{gap}}ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦਾ ਘੁੱਪ-ਹਨੇਰ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੰਨ ਢਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੈ ਅਤੇ ਵਚਿੱਤਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਂਤ ਵਾਲੇ ਹਨੇਰੇ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਹਿਮ ਅਤੇ ਭਰਮ ਪਰਚਲਤ ਸਨ। ਇਸ ਅੱਤ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬਲ ਰਹੀ ਅੱਗ ਵਲ ਪਈ। ਉਹ ਚੋੰਕਿਆ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ &quot;ਹੈਂ! ਇਸ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਤੇ ਫੇਰ ਰਾਤ ਦੇ ਇਕ ਵਜੋਂ ਇਹ ਅੱਗ ਕੇਹੀ ਹੈ? ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਮੁਰਦਾ ਸੜਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮੁਰਦੇ ਦਾ ਕੀ ਕੰਮ? ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਕਿਰਸਾਨ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਇਸ ਕੱਲਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਕਿਥੋਂ ਆਈ? ਅਹੁ! ਕਿਸੇ ਦੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਭੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕੀਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰ ਇਹ ਕੋਈ ਭੂਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਵੇਖੋ ਨਾ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਵਾਲਾ ਭੂਤ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚਲੋ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਪਰ ਅਜੇਹੀ ਖ਼ਤਰੇ  ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਲਾਭ ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਜੇਹੀ ਥਾਂ ਜਾਣਾ ਮੁਨਾਸਿਬ ਨਹੀਂ। ਮੁਨਾਸਿਬ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਜਿਸ ਕੰਮ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਭੂਤ ਕੀ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭੂਤ ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ? ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ,ਮੇਰੇ  ਜਿਹੇ ਜਵਾਨ ਮਰਦ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਅਜੇਹਾ ਡਰ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਾ ਵਿਚਾਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੜਕ ਛੱਡ ਕੇ&lt;noinclude&gt;{{c|207}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2qnk640qfomn6ek3c02k5wnsdajlu42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/214</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60712</id>
    <revision>
      <id>228122</id>
      <parentid>186382</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228122</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3750" sha1="aoze3iuaif60cwzs3iefmz0k5zhtxtc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੋਈ ਸੌ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਗਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਰੋਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼
ਆਈ। ਰੋਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਚਕਰਾਇਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਅੱਗ ਦੇ ਪਾਸ ਜ਼ਰੂਰ ਭੂਤ ਹਨ। ਜਿਸ
ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਭੂਤ ਹਨ ਤਾਂ ਡਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ
ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਕਮਰ ਬੰਨ੍ਹੀ। ਬਿਰਛਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਹਿੱਲਣ, ਉੱਲੂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਅਤੇ
ਗਿੱਦੜਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਵਧਾ ਦਿਤਾ। ਬਿਰਛ ਦੇ ਹੇਠਾਂ
ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੂਤ ਨਜ਼ਰ ਪੈਣ ਲੱਗੇ। ਮਨ ਵਿਚ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ
ਭੂਤਾਂ ਨੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਕਾਰ ਧਾਰਨੇ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ। ਕਦੇ ਕੋਈ ਕੁੱਤਾ
ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਖੋਤਾਾਂ ਬਣ ਕੇ ਦੁਲੱਤੀਆਂ
ਮਾਰਦਾ। ਕਦੇ ਕੋਈ ਬਿੱਲੀ ਬਣ ਕੇ ਮਿਆਉਂ ਮਿਆਉਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ
ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਹੜਾ ਜਵਾਨ ਮਰਦ
ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਅੱਗ ਵਲ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੰਬਦਿਆਂ
ਕੰਬਦਿਆਂ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ
ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਲ ਜਾਣ
ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਔਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਡਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ
ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ
ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਫੇਰ ਹਿੰਮਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜੇਹਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ
ਬੋਲਾਂ ਕਿ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮੇਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਪਵੇ, ਪਰ ਬੋਲਣ ਲੱਗਿਆਂ
ਉਸ ਦੀ ਘਿੱਘੀ ਬੱਝ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਟੁੱਟੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ—ਕੌ...ਣ
...ਹੈ...ਓਏ!&quot;

{{gap}}ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਡਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲਈਆਂ ਜਦ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਰਾਟ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ! ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਭਿਅੰਕਰ ਅੱਗ ਦਿੱਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਯਕੀਨੀ ਜਾਪਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਬੈਰਾਗੀ ਤਿਆਗੀ ਬਣ ਕੇ ਬਨ ਬਨ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਅੱਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸਿਮਰਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|208}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aoze3iuaif60cwzs3iefmz0k5zhtxtc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/215</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60713</id>
    <revision>
      <id>228123</id>
      <parentid>186419</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228123</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="azxqtu5c5cteywkb84ejsyik1tjepgo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਉਥੇ ਭੂਤ ਪਰੇਤ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਭੀ  ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਪਕੜੀ। ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ 
ਕਰੜਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਰਛ ਦੇ ਓਹਲੇ ਜਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਕੀ ਦੇਖਦਾ
ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਾਂਗਾ ਸਾਧੂ ਬਭੂਤ ਰਮਾਈ ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਪਾਸ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ
ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਲੜਕਾ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ
ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਨਿੱਕੀ ਅਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਇਹੋ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ
ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਚਿੱਟੀ
ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ ਇਹ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਠੱਤਰ ਕੁ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਵੌਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵੌਣੇ ਨੇ ਭੀ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰ ਰਾਖ ਮਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਧੂਣੀ ਤਪਾ
ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੌਣਾ, ਲਕੜੀਆਂ ਚੁੱਕ ਚੁੱਕ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ
ਵੇਲੇ ਉਹ ਜ਼ਰਾ ਭੀ ਲੱਕੜੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਾਉਣੋਂ ਦੇਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਵਾ ਜੀ
ਝਿੜਕ ਕੇ ਅਜਿਹੀ ਚਪੇੜ ਖਿੱਚ ਕੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੌਣ ਅਤੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚਿਚਲਾਹਟ ਕਦੋਂ ਕਦੇ ਅਜੇਹੀ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ
ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਸੱਨਾਟਾ ਇਕ ਦਮ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਬਾਬਾ ਜੀ
ਗਰਮ ਚਿਮਟੇ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰਾ ਚੁਪਚਾਪ ਹੰਝੂ ਕੇਰਨ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ
ਜਿਸ ਗਾਣ ਅਤੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਡਰ ਬੈਠ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ
ਸਾਹਮਣੇ ਭੂਤ ਨੱਚਣ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਮਨ ਦਾ ਹੀ ਭਰਮ ਸੀ। ਮੇਰੇ
ਕਲੇਜੇ ਨੂੰ ਖ਼ੌਫ਼ ਨੇ ਏਨਾ ਦਬਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਵੇਖਣ
ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸ
ਵੌਣੇ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਠਾ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਹੋਵੇ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਲੜਕਾ ਮਲੂਮ ਤਾਂ ਉਹੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ, ਹੈ ਤਾਂ ਉਹੋ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾੜ੍ਹੀ ਮੁਛਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ? ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਮੈਂ ਐਵੇਂ ਭਰਮ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਖ਼ੁਦਾ ਜਾਣੇ ਮੇਰਾ ਭਰਮ ਸੱਚਾ ਹੈ ਕਿ ਝੂਠਾ! ਚਲੋ ਇਹ ਕੋਈ ਵੌਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਲੜਕਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਸ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਕੁਝ ਫ਼ਰੇਬ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਅਚਰਜ ਹੈ! ਅੱਜ ਕੱਲ ਸੱਚਾ&lt;noinclude&gt;{{c|209}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>azxqtu5c5cteywkb84ejsyik1tjepgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/216</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60714</id>
    <revision>
      <id>228124</id>
      <parentid>186421</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3494" sha1="ihs82dcfnl4qw4nhmytxba5zsp96d0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਫ਼ਕੀਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਮਿਲਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਉਸ
ਮਹਿਕਮੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ
ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਕੀਰ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਠੱਗ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ
ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕਿਥੋਂ ਆਈ? ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਵਿਚ ਭੀ ਕੋਈ ਭੇਤ ਹੋਵੇ।
ਇਹ ਲੜਕੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸਾਫ ਸਾਫ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਜ਼ਰਾ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਾਂ
ਤਾਂ ਸਹੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਬਾਵਾ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਭਰਮਾ ਕੇ ਨਾ ਲੈ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।
ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।&quot; ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਿਛਾਂ
ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਾਵਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ &quot;ਰਾਮ ਰਾਮ
ਬਾਵਾ ਜੀ!&quot; ਆਖੀ। 

{{gap}}&quot;ਆਓ ਬੱਚਾ! ਰਾਮ ਰਾਮ, ਬੋਲੋ ਕਿਧਰ ਸੋ ਆਏ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਭੀ ਆਪ ਦੀ ਤਰਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ
ਹਾਂ। ਆਪ ਭਲਾ ਇਹ ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਭਰਮਾ ਕੇ ਲੈ
ਆਏ? ਇਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬੁੱਢੀ ਦਾਦੀ ਘਰ ਵਿਚ ਰੋ ਰਹੀ ਅਤੇ
ਛਾਤੀ ਪਿੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਉਏ ਨਿਕਿਆ। ਤੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਹੈਂ?&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਬੱਚਾ! ਯਿਹ ਲੜਕਾ ਫੜਕਾ ਨਹੀਂ, ਯੇ ਤੋ ਹਮਾਰੇ ਭੀ ਗੁਰੂ
ਹੈਂ। ਇਨਕੀ ਉਮਰ ਏਕ ਸੌ ਛੱਪਨ ਬਰਸ ਕੀ ਹੈ, ਹਮੇਂ ਕਿਸੀ ਕਾ ਲੜਕਾ
ਚੁਰਾਨੇ ਸੇ ਕਿਆ ਕਾਮ। ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਕਿਆ ਰੱਖਾ ਹੈ ਜੋ ਹਮਾਰੀ ਬਹਕਾਵਨ
ਮੈਂ ਕੋਈ ਆ ਜਾਵੇ। ਹਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬੇਟਾ ! ਜੰਗਲ ਮੇਂ ਰਹਿਨਾ ਔਰ ਰਾਖ ਫਾਂਕਨਾ
ਇਹੀ ਕਾਮ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਠੀਕ ਹੈ ਨਾ?&quot;

{{gap}}&quot;ਠੀਕ ਹੈ ਬੱਚਾ। ਹਮ ਨੇ ਕੌਨ ਸੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੀ ਕੇ 
ਲੜਕੇ ਕੇ ਉਠਾ ਕਰ ਲੈ ਆਵੇਂਗੇ। ਹਮ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਮੇਂ ਰਹਿ ਕਰ ਭਗਵਾਨ ਕਾ
ਭਜਨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ, ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਸੇ ਮਤਲਬ ਹੋਤਾ ਤੋਂ ਹਮ ਕਿਸੀ ਪਿੰਡ ਕੇ ਪਾਸ
ਧੂਨੀ ਨਾ ਲਗਾਤੇ?&quot;

{{gap}}ਵੌਣੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਪੁਰ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੜਕਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਬਦਮਾਸ਼ ਭਰਮਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|210}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ihs82dcfnl4qw4nhmytxba5zsp96d0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/217</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60715</id>
    <revision>
      <id>228125</id>
      <parentid>186426</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228125</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3500" sha1="plxhvq16nlcsjthpzf4shlcmm8s3wu2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਲਿਆਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਫਕੀਰ ਬਦਮਾਸ਼ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬਣਾਉਂਦਾ? ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਜੇਕਰ ਪੁਲਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੱਥਕੜੀ
ਮਾਰ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਖੈਰ! ਇਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਕੋਈ ਚਾਲ ਖੇਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ
ਧਮਕਾ ਕੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਬਾਵਾ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਪੱਟੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਪੜ੍ਹਾ ਕੱਢੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ਕੀਰ ਜਾਣ ਕੇ ਭਲਾਮਾਣਸੀ ਨਾਲ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ
ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਓ, ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੁਲਸ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ
ਰੀਪੋਰਟ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਫੋਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਜਾ ਬੇ ਜਾ! ਆਇਆ ਹੈ। ਕਹੀਂ ਕਾ, ਠੱਗ ਕਹੀਂ ਕਾ, ਜਾ ਜਾ ਕਿਸੀ
ਔਰ ਕੋ ਜਾ ਕੇ ਠੱਗ। ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਅਭੀ ਏਕ ਏਕ ਫਟਕਾਰ ਮਾਰੇਂਗੋ ਤੋ
ਜਾਨ ਸੇ ਭੀ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠੇਗਾ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬੱਸ ਬੱਸ! ਰਹਿਣ ਦਿਓ ਆਪਣੀ ਫਟਕਾਰ ਸਟਕਾਰ ਮੈਂ ਚਾਹਵਾਂ ਤਾਂ
ਹੁਣੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬ੍ਰਿਛ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਜੇ ਲੜਕਾ
ਸਿੱਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪੇ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ
ਚਾਹੁੰਦਾ। ਕਿਉਂ ਲੜਕੇ! ਇਸ ਬਦਮਾਸ਼ ਦਾ ਜੇਕਰ ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ
ਹੈਂ; ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪਉ। ਯਾਦ ਰੱਖ! ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁਣੇ
ਨਹੀਂ ਤੁਰੇਂਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਖੇ ਲੱਗੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਭੀ ਇਸ ਦਾ ਸੁਆਦ
ਚਖਾਵਾਂਗਾ। ਚਲ ਛੇਤੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਵਿਚਾਰੀ ਬੁੱਢੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਖ਼ਰਾਬ
ਕਰਦਾ ਹੈਂ?&quot; ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਨਾਂ
ਵੀ ਲਿਆ।&quot;

{{gap}}ਹੁਣ ਤੱਕ ਓਹ ਲੜਕਾ ਬਾਵੇ ਦੀ ਸਿਖਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਜਵਾਬ ਦੇਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਸੌ ਅਠਾਈ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਬੁੱਢਾ ਪਰਗਟ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਉ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆਂ  ਤਾਂ ਉਸ ਬਾਵੇ ਦੀ ਪੱਟੀ ਸਾਰੀ ਭੁੱਲ ਗਈ, ਉਸ ਲੜਕੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ&lt;noinclude&gt;{{c|211}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>plxhvq16nlcsjthpzf4shlcmm8s3wu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/219</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60716</id>
    <revision>
      <id>228127</id>
      <parentid>186429</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3130" sha1="lavikhcjxfms56sxndnpgfudzpme5oc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੩੫'''}}}}
{{gap}}ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ
ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਨੱਗਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਛਾਣ ਸੁੱਟੋ; ਪਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਕਿਧਰੇ ਪਤਾ
ਨਾ ਲੱਗਾ। ਦੋਵੇਂ ਢੂੰਡ ਢੂੰਡ ਕੇ ਥੱਕ ਲੱਥੇ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਏ?
ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕੁਝ ਹਿੰਮਤ ਪਕੜੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ! ਇਸ ਤਰਾਂ ਅਸੀਂ ਕਦ ਤੱਕ ਰਵਾਂਗੇ?
ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਮਰਨ ਜੀਉਣ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਕੱਢ ਲਈਏ ਓਦੋਂ ਤੱਕ
ਸਾਡਾ ਬੈਠਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਚੱਲੋ ਫੇਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਮਾਰੀਏ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ&quot; ਆਖ ਕੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਉਠੇ! ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਤੂੰਬੀਆਂ ਫੜ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਦਰਿਆ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਉਹਨਾਂ ਛਾਣ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ, ਛੇਕੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਪਿੰਡ ਨਾ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਤੁਰੇ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਦੇਖਦੇ ਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਉਹਦੇ ਪੇਕੇ ਪਿੰਡ ਭੀ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਰ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਥੇ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਥੋਂ ਭੀ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਉਥੇ ਢੂੰਡ ਭਾਲ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚੱਲੇ , ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮਨੁੱਖ ਫੜ ਕੇ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਥੇ ਉਹੋ ਨਦੀ, ਉਹੋ ਮੈਦਾਨ ਉਹ ਪਿੰਡ ਹੋਰ ਕੁਝ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਪਾਰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇਕ ਸਾਧੂ  ਰਮਤਾ ਉੱਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਸਾਧੂ ਵੀ ਇਕ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀ। ਆਪਸ ਵਿਚ ਤਰੇਹਾਂ ਨੇ &quot;ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ&quot; ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਹ ਸਾਧੂ ਜੋ ਹੁਣੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੁਝ&lt;noinclude&gt;{{c|213}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lavikhcjxfms56sxndnpgfudzpme5oc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/220</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60717</id>
    <revision>
      <id>228128</id>
      <parentid>186430</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228128</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3231" sha1="cpc5lciavpbamnd3jeuowlvqu6n7nhf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਧਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸੰਸਾ ਪ੍ਰਗਟ
ਕਰਨ ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਹਾਂ। ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ
ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹਸਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ:—

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਸਰਦਾਰ ਜੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਵਿਪਦਾ ਪਈ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਗਿੱਦੜ
ਰੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ ਹਨ?&quot;

{{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦਾ
ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਇਆ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਰੰਗਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸਿਆ। ਨਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਪਾਸੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ?
ਇਸ ਪਰ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਹੁਲੀਆ ਅਤੇ ਨਾਮ ਆਦਿ ਪੁੱਛਿਆ
ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}&quot;ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦੱਸੋ ਰੂਪ ਰੰਗ
ਵਾਲੀ ਮੈਂ ਇਸਤਰੀ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਹਾਂ, ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਮੈਂ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ
ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨਾਮ ਦੀ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਸੁਣੀ ਸੀ।
ਸੋ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ
ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਡੇਰੇ
ਸੁਣਿਆਂ ਸੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਡੇਰਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਅਤੇ ਐਥੋਂ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਡੇਰਾ ਏਥੋਂ ਪੱਚੀ ਕੋਚ ਜਗਜੀਤ ਪੁਰੇ ਪਿੰਡ 
ਵਿਚ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਅੱਛਾ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਧਰ ਚਲੇ ਹੋ?&quot;

{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਅਬ ਕੇ ਸਿਆਲੇ ਕੁੰਭ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਚੰਗਾ, ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਹਨ?&quot;{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|214}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cpc5lciavpbamnd3jeuowlvqu6n7nhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/221</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60718</id>
    <revision>
      <id>228129</id>
      <parentid>186431</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228129</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3495" sha1="kk4cjvpuctt3up0733karcktru61sqv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਬੜੋ ਗੁਰਮੁਖ ਆਦਮੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੌਹਾ ਸੰਤ
ਸੁਭਾਵ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਨਿਰਮਾਣ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ
ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾਂ ਆਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇ
ਪੈਰੀਂ ਉੱਠ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਗਦੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਸਣ ਉੱਪਰ
ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਕਮ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਜੇਕਰ ਸਾਧੂ ਨੇ ਨਾ ਛਕਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ
ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਖ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼
ਹੋ ਕੇ ਛਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਆਵੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ
ਰਹੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ ਕਿ ਭਈ ਤੂੰ ਚਲਿਆ
ਜਾਹ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਿਆ ਰਹੇ। ਉਹ
ਸੇਵਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਹਨ। ਆਪ ਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ
ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਪਰੇਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ
ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਓ।&quot;

{{gap}}&quot;ਤਦ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ
ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਅੱਜ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ
ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਅਚਾਨਕ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਉਮੈਦ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ
ਆਸ ਭੀ ਉਥੋਂ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਤ ਉਸ
ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੀ ਸੌਂ ਗਏ।

{{gap}}ਨਵੇਂ ਆਏ ਸਾਧੂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਇਹ ਇਕ ਅੱਛੇ
ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਲੜਕਾ ਜੋ ਅੱਛੇ ਰੱਜਦੇ ਪੁੱਜਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਜਾਗੀਰ ਵਾਲੇ
ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਕੁਝ
ਖਟ ਪਟ ਜੋ ਹੋਈ ਤਾਂ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਤਿਆਗ ਕੇ ਚੋਰੀ ਨਿਕਲ ਗਿਆ
ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਾ ਸੰਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ
ਦੇ ਪਾਸ ਭੀ ਰਹਿ ਆਇਆ ਸੀ, ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ ਪਛਾਣ
ਲਿਆ ਸੀ।

{{gap}}ਜਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਉੱਠ ਬੈਠੇ। ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ&lt;noinclude&gt;{{c|215}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kk4cjvpuctt3up0733karcktru61sqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/218</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60719</id>
    <revision>
      <id>228126</id>
      <parentid>186427</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228126</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3099" sha1="9ktxlzkomatmj6ouwy2voyqcs2rs1az" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਭੇਦ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਬਾਵਾ ਜੀ ਨੇ ਲਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਘੁਰਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਲੇਜਾ ਥਰ ਥਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਬਾਵੇ ਦੀ ਘੁਰਕੀ ਅਤੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਭਾਵ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ੱਕ ਮਿਟ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ। ਲੜਕਾ ਵੀ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਬਾਵੇ ਹੁਰੀਂ ਹੱਕੇ- ਬੱਕੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਤਾਂ ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਉੱਠ ਕੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ &quot;ਆਲੱਖ, ਆਲੱਖ, ਆਲੱਖ&quot; ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤਿੰਨ ਵੇਰੀ ਕੀਤੀ, ਲੜਕੇ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹੀਆਂ ਕੱਢਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਜੋ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬਾਵਾ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਬੱਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ? ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੁੱਟ ਗਏ, ਦੇਹ ਮੁਕੇ ਤੇ ਮੁਕੇ। ਖ਼ੂਬ ਮੁਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਹੋਈ, ਫੇਰ ਲੱਤਮ-ਲੱਤ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਮਿੰਟ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰ ਸਨ ਕਿ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਮੁਸ਼ਟੰਡੇ ਦੌੜੇ ਆਏ, ਰਲ ਕੇ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਵੇ ਪਾਸੋਂ ਲੜਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ। ਕਾਰਨ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਖ਼ਬਰ ਲਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਮੁੱਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਅਧਮੋਇਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਮਰਨੇ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਕ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹਾ ਜਕੜ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਦੇ ਨਾ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇ। ਇੰਨੀ ਦਇਆ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਨਾ ਮਾਰਿਆ। ਬੱਸ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਪੱਤ੍ਰਾ ਹੋਏ। ਉਸ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਬਾਵੋ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ, ਜਾਂਦੇ ਅੱਗ ਭੀ ਬੁਝਾ ਗਏ।&lt;noinclude&gt;{{c|212}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ktxlzkomatmj6ouwy2voyqcs2rs1az</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/223</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60720</id>
    <revision>
      <id>228131</id>
      <parentid>186452</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228131</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3633" sha1="okjl76g1nen0mjk08s4qyfllrmvtkgx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਫੇਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਵਿਰਤ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੰਜੀਆਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਡਾਹ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ
ਸਪੁਰਦ ਕੀਤੀਆਂ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੋ ਉੱਪਰ ਬੈਠ
ਗਏ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲੇ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਲੇਟ ਗਏ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਆਪਣੇ
ਆਸਨ ਪੁਰ ਜਾ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਭਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

{{gap}}ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਤ੍ਰੇਹ ਤਾਂ ਮਿਟ ਗਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਭੁੱਖ ਨਾ
ਮਿਟੀ। ਉਸ ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਏਡੀ ਦੂਰੋਂ ਅੱਜ ਟੁਰ ਕੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ
ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਚੀਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ। ਕੁਝ
ਦੇਰ ਤੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਸਲ-ਵੱਟੇ ਭੁੰਨਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ
ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੇਵੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ
ਜਾ ਪਏ।

{{gap}}ਜਦ ਦੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਆਈ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਹਰ
ਨਿਕਲਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਾਸ,
ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਸਵਾ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਸੀ, ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ
ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੀ
ਰਹਿੰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਈ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਬੀਤਣ ਲੱਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਡੇਰੇ ਦਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦਾ ਕੰਮ ਭੀ
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਇਹੋ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਈ ਪਾਸ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਣੀ
ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰੇ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੇਵਾ ਇਹੋ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਧਾ ਮਾਈ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਲੰਗਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਓਥੇ ਆਮ ਆਦਮੀ
ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ
ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ।

{{gap}}ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਜਦ ਨਗਾਰਾ ਵੱਜਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸਾਧ ਸੰਤ ਉੱਠ ਬੈਠੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਧੂ ਭੀ ਉੱਠੇ। ਭਾਵੇਂ ਅਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਕੇਵਾਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਹੋਰ&lt;noinclude&gt;{{c|217}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>okjl76g1nen0mjk08s4qyfllrmvtkgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/224</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60721</id>
    <revision>
      <id>228132</id>
      <parentid>168123</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228132</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3394" sha1="cperm4wzae35oe3wutn8v0wx6dzb1yo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸੌਂ ਲਈਏ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਤ ਪੁਣੇ ਨੂੰ ਲਾਜ ਲੱਗਦੀ
ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਹੈ:—
&quot;ਝਾਲਾਂਗੇ ਉਠ ਨਾਮ ਜਪੁ ਨਿਸ ਬਾਸਰ ਆਰਾਧ। ਕਾਰਾ ਤੁਝੇ ਨ ਬਿਆਪਈ
ਨਾਨਕ ਮਿਟੈ ਉਪਾਧ।&quot; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਧੂ ਭੀ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮਾਰ ਕੇ
ਉਠੇ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਢੋਲਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਾਧਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਛੈਣੇ ਆਦਿਕ ਬਾਜੇ
ਲੈ ਕੇ &quot;ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ&quot; ਦਾ ਗਾਇਨ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਕਰੀਬ ਦੋ ਘੰਟੇ ਤੱਕ
ਅਨੰਦ-ਮਈ ਸਮਾਂ ਬੱਝਾ ਰਿਹਾ। ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਦਾ ਭੋਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬਾਬਾ
ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਬਦ ਲਿਆ ਜੋ ਇਹ ਸੀ:—{{Block center|&lt;poem&gt;
ਰਾਜ ਤੇ ਕੀਟ ਕੀਟ ਤੇ ਸੁਰਪਤਿ ਕਰਿ ਦੇਖ ਜਠਰ ਕਉ ਭਰਤੇ॥
ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਿ ਛੋਡਿ ਆਨ ਕਉ ਪੂਜਹਿ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਰਤੇ॥
ਹਰਿ ਬਿਸਰਤ ਤੇ ਦੁਖਿ ਦੁਖਿ ਮਰਤੇ॥
ਅਨਿਕ ਬਾਰ ਭ੍ਰਮਹਿ ਬਹੁ ਜੋਨੀ ਟੇਕ ਨ  ਕਾਹੂ ਧਰਤੇ॥
ਤਿਆਗ ਸ੍ਵਾਮੀ ਆਨ ਕਉ ਚਿਤਵਤ ਮੂੜ ਮੁਗਧ  ਖਲ ਖਰ ਤੇ॥
ਕਾਗਰ ਨਾਵ ਲੰਘਹਿ ਕਤ ਸਾਗਰ ਬ੍ਰਿਥਾ ਕਥਤ ਹਮ ਤਰਤੇ॥
ਸਿਵ ਬਿਰੰਚਿ ਅਸੁਰ ਸੁਰ ਜੇਤੇ ਕਾਲ ਅਗਨਿ ਮਹਿ ਜਰਤੈ॥
ਨਾਨਕ ਸਰਨਿ ਚਰਨ ਕਮਲਨ ਕੀ ਤੁਮ ਨ ਡਾਰਹੁ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਤੇ॥&lt;/poem&gt;}}  
{{gap}}ਅਵਾਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:

{{gap}} ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ, ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ
ਨਾਲ ਕਿਹਾ-&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਅਸੀਂ ਆਪ ਦੇ ਬਾਲਕੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੀ ਅਜੇ ਏਨੀ ਬੁੱਧ
ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਬੋਲ ਸਕੀਏ, ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਕੁੱਝ
ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਪੁਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ
ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾ ਲੋਕ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਸ਼ਬਦ ਦੀ
ਕਥਾ ਦਾ ਜਦ ਭੋਗ ਪਿਆ ਤਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਰਤਾਇਆ
ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਹਿੰਦੇ ਧਰਮਸਾਲਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਏ।

{{gap}}ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ, ਪਰ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ&lt;noinclude&gt;{{c|218}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cperm4wzae35oe3wutn8v0wx6dzb1yo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/226</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60722</id>
    <revision>
      <id>228134</id>
      <parentid>186456</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228134</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2778" sha1="j64n92610kof9k7m1jluwk0sxr9b7zv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਨਾਮ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਹੈ।&quot;

{{gap}“ਠੀਕ! ਉਹ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾ ਕੌਣ ਹੈ?&quot;

{{gap}}“ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਮਾਈ।&quot;

{{gap}}“ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਮਾਈ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ?&quot;

{{gap}}“ਹਾਂ, ਮਹਾਰਾਜ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}“ਉਸ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇਗੀ?&quot;

{{gap}}“ਕੋਈ ਸਵਾ ਸੌ ਬਰਸ ਦੀ।&quot;

{{gap}}“ਹੱਛਾ ਇਹ ਦੱਸ, ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਧੀ ਇਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ
ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ?&quot;

{{gap}}“ਮਾਲੂਮ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ
ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}“ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਕਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਗੋਰੀ?&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਹੈ ਤਾਂ ਗੋਰੀ ।&quot;

{{gap}}“ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਕੀ ਹੈ?&quot;

{{gap}}“ਉਮਰ ਕੋਈ ੨੫-੨੬ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਹੋਉ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ?&quot;

{{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਹੱਛਾ ਤੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ ਅਤੇ
ਪੜ੍ਹ!&quot; ਲੜਕਾ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਜਾ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਾ!

{{gap}}ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਹਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ:-ਇਸ ਲੜਕੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ! ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ?&quot; ਛੇਕੜ ਇਹੋ ਸਲਾਹ ਠਹਿਰੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖੀਏ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖੀਏ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਓ। ਬੱਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾਂਗੇ। ਇਹੋ ਸਲਾਹ ਪੱਕੀ ਕਰ ਕੇ ਦੋਵੇਂ  ਬਾਹਰ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲੇ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਆਇਆ ਵੇਖ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

 &quot;ਮਹਾਰਾਜ ਸੰਤੋ ਕੀ ਹੁਕਮ ਹੈ?'&lt;noinclude&gt;{{c|220}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j64n92610kof9k7m1jluwk0sxr9b7zv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/225</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60723</id>
    <revision>
      <id>228133</id>
      <parentid>186453</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228133</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2673" sha1="h2tlomvr36awhpzl7r33tpzwi2sb7hk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਉਥੇ ਹੀ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕੁਝ
ਗੱਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਕੁਝ ਨਿਰਾਸ ਜੇਹੇ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ
ਨੇ ਕਿਹਾ &quot;ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਏਡੀ ਦੂਰ ਤੁਰ ਕੇ ਆਏ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ
ਕਿਧਰੇ ਹੋਏ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਸਾਧ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਝੂਠਾ ਚਕਮਾ
ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

{{gap}}ਦੂਜਾ―&quot;ਮਲੂਮ ਤਾਂ ਕੁਝ ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਥੇ ਹੁੰਦੀ
ਤਾਂ ਕੀ ਕਥਾ ਵਿਚ ਭੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਂਦੀ?&quot; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ
ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ।

{{gap}}ਬਾਬਾ ਹੁਰੀਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਹੀ
ਗਏ ਸਨ, ਸਿਰਫ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲੜਕਾ ਜੋ ਬਾਬਾ ਜੀ
ਪਾਸੋਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਸੱਦ ਕੇ ਇਕ
ਸਾਧੂ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ:―

{{gap}}“ਕਿਉਂ ਭਾਈ ਤੂੰ ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਇਸੇ ਨਗਰ ਵਿਚ&quot;

{{gap}}“ਤੇਰਾ ਕੀ ਨਾਉਂ ਹੈ?&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਹਰਦਿਆਲ&quot;

{{gap}}“ਇਥੇ ਹੁਣ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਬੈਠਾ ਹੈਂ?&quot;

{{gap}}“ਮੈਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}“ਕੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਗੁਰਮੁਖੀ।&quot;

{{gap}}“ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਕੇਹੜੀ ਪੋਥੀ?&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਪੰਜ ਗਰੰਥੀ।&quot;

{{gap}}“ਚੰਗਾ, ਇਹ ਦਸ ਭਈ ਬਾਬੇ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਧੀ ਭੀ ਇਥੇ ਹੈ?&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਹੈ।&quot;

{{gap}}“ਕਿਥੋਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੈ?&quot;

{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾ ਪਾਸ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ&lt;noinclude&gt;{{c|219}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h2tlomvr36awhpzl7r33tpzwi2sb7hk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/222</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60724</id>
    <revision>
      <id>228130</id>
      <parentid>186433</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3715" sha1="l6apl5w61e3pi4cm11aa6pnan83o4x2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸੁਚੇਤ ਪਾਣੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਰਿਆ ਪੁਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਫੇਰ ਆਪਣੀ
ਨਿੱਤਨੇਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰ
ਚੁੱਕੇ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਪਾਸੋਂ ਵਿਦਾ ਮੰਗੀ ਅਤੇ
ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸਣੇ ਜਗਜੀਤ ਪੁਰ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।

{{gap}}ਜਗਜੀਤ ਪੁਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਦਸ ਵਜੇ
ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੈਂਡਾ ਬਹੁਤ ਬਿਖੜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਹੀ ਜੰਗਲ ਸੀ।
ਪੁੱਛਦੇ ਪੁੱਛਦੇ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਡੇਰੇ ਜਾ ਵੜੇ । ਬਾਬਾ ਹੁਰੀਂ ਉਸ
ਵੇਲੇ ਬੈਠੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਜਾ ਕੇ 'ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ'
ਬੁਲਾਈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉੱਠੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ
ਚਰਨਾਂ ਉੱਪਰ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਹਨਾ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਸਿਰ
ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਉਪਰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਆਸਣ ਦੇ ਕੇ ਬਿਠਾਇਆ
ਅਤੇ ਆਪ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ
ਦੇ ਆਹਰ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਝੱਟ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਲੱਸੀ ਤਿਆਰ
ਕਰ ਕੇ ਲੈ ਆਏ। ਪਹਿਲੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਨਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਧੁਵਾਏ
ਅਤੇ ਫੇਰ ਲੱਸੀ ਛਕਾਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ “ਮਹਾਰਾਜ ਸੰਤੋ! ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਹੁਣੇ ਤਿਆਰ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਪਰਾਹੁਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆ ਗਏ
ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਲੰਗਰ ਸਾਰਾ ਵਰਤ ਚੁਕਾ ਹੈ।&quot; ਜਿਸ ਪੁਰ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨਵੇਂ ਆਏ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ-&quot;ਆਪ ਹੁਣ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਨਾ ਕਰਾਓ, ਅਸੀਂ
ਸਵੇਰੇ ਛਕ ਲਵਾਂਗੇ।&quot; ਇਸ ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—&quot;ਨਹੀਂ ਮਹਾਰਾਜ!
ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?&quot; 'ਭਾਗੁ ਹੋਆ ਗੁਰਿ ਸੰਤੁ ਮਿਲਾਇਆ' ਇਹ
ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਘੁੱਟਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਸੰਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ
ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਹਠ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ:—

{{gap}}'ਆਪ ਇਹ ਖਿਮਾਂ ਕਰੋ!'

{{gap}}ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਤ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਾਨ ਕਰ ਲਈਏ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਖੂਹ ਪਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਇਆ,&lt;noinclude&gt;{{c|216}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l6apl5w61e3pi4cm11aa6pnan83o4x2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/227</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60725</id>
    <revision>
      <id>228135</id>
      <parentid>186457</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228135</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3148" sha1="nn7b1q91cvn85itd7cq0hbmcpgl8eu0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}“ਅਸੀਂ ਹੁਕਮ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ
ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਈ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਓ।&quot;

{{gap}}“ਬਹੁਤੁ ਭਲਾ ਸੰਤੋ! ਬਹੁਤ ਭਲਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਲੱਸੀ
ਪੀਓਗੇ ਕਿ ਦੁੱਧ?&quot;

{{gap}}“ਅਸੀਂ ਲੱਸੀ ਦੁਧ ਫੇਰ ਪੀਵਾਂਗੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਲੱਸੀ ਦੁੱਧ ਪਿਆਓ
ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਓ। &quot;

{{gap}}“ਸਤਿ ਬਚਨ ਮਹਾਰਾਜ! ਚਲੋ! ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ
ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਏ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ
ਪਾਠ ਮਾਈ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ
ਮਾਈ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}“ਮਾਤਾ ਜੀ! ਦੋ ਸੰਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਆਏ ਹਨ। &quot;

{{gap}}“ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ! ਧੰਨ ਭਾਗ! ਘਰ ਬੈਠਿਆਂ ਸੰਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਆਏ
ਹਨ। ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਨੇ।&quot;

{{gap}}“ਦੋਵੇਂ ਸੰਤ―ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}“ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੀ ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ (ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ) ਤੁਸਾਂ ਬੜੀ ਮਿਹਰ ਕੀਤੀ
ਹੈ, ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}‘ਮਾਈ ਜੀ! ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਹਾਂ। ਸਗੋਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ
ਕਰ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਹੋਏ ਹਾਂ!&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਈ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਮਾਈ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵੱਲ ਸਨ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਛੜੇ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉਹੋ ਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਓਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ:―&lt;noinclude&gt;{{c|221}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nn7b1q91cvn85itd7cq0hbmcpgl8eu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/228</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60726</id>
    <revision>
      <id>228136</id>
      <parentid>186465</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228136</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3485" sha1="lczsb08lqkjupnjvazvmcz1si0zqg2v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਹੀ ਉਹੋ ਹਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ
ਪਛਾਣਿਆਂ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਭਗਵੇਂ ਕਪੜੇ ਕਿਉਂ ਕਰ ਲਏ ਹਨ? ਚੇਹਰੇ
ਮੋਹਰੇ ਦਾ ਕੀ ਹੈ? ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਕ ਰੂਪ ਰੰਗ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਮਿਲ ਭੀ
ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੇਹਾ ਵਿਚਾਰ ਹੋਣ
ਪਰ ਭੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ
ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਬਾਹਿਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਲੰਬਾ
ਪਾਉਂਕਾ ਭਰਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮਾਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:

“ਕਿਉਂ ਬੱਚੀ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਠੰਢੇ ਸਾਹ ਭਰਦੀ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੁੱਖ
ਹੋਇਆ ਹੈ?

&quot;ਮਾਤਾ ਜੀ! ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਐਵੇਂ ਹੀ' ਇੰਨੀ ਗੱਲ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ 
ਨਾਲ ਆਖੀ, ਪਰ ਨਿਕਲੀ ਬਹੁਤ ਧੀਮੀਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਚਾਨਕ
ਹੰਝੂ ਨਿਕਲ ਪਈਆਂ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਮਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਸ਼ੱਕ ਪਿਆ। ਉਸ
ਨੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ:-
“ਬੱਚੀ! ਤੂੰ ਦੱਸਦੀ ਨਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਏਨਾਂ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ ?ਕੀ  
ਇਹ ਸਾਧ ਤੇਰੇ ਜਾਣੂੰ ਹਨ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਆਖ,ਬੱਚੀ !ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਦੁੱਖ 
ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ

&quot;ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੰਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਸੰਤ ਜੋ ਹੁਣ ਆਏ
ਸਨ ਇਹਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਸ ਲਿਬਾਸ ਤੋਂ
ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਤਾ
ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਪਿਛਲੇ ਸੁਖ ਫੇਰ ਚੇਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਜਾਣੋਂ ਇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਭੇਤ ਹੈ? ਮੇਰੋ ਖੱਬੇ ਅੰਗ ਵੀ ਫਰ ਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।&quot;

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਿਰਧ ਮਾਈ ਭੀ ਅਚਰਜ ਹੋਈ; ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਇਹ ਗੋਰਖ ਧੰਦਾ ਕੁਝ ਨ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਧੀਰਜ ਦੇਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ:- ‘ਬੱਚੀ! ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਆਸ਼ਾ ਛੇਤੀ ਪੂਰਨ ਕਰੇਗਾ, ਧੀਰਜ ਰੱਖ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਪਿੱਠ ਉੱਪਰ ਹੱਥ ਫੇਰਿਆ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਮਾਈ ਦੇ ਦਿਲਾਸੇ ਨਾਲ ਮਨ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਫੇਰ&lt;noinclude&gt;{{c|222}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lczsb08lqkjupnjvazvmcz1si0zqg2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/229</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60727</id>
    <revision>
      <id>228137</id>
      <parentid>186469</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228137</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3113" sha1="2zu17nvzxq5dekyn85cmzddhkjsca8n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮਾਈ ਨੂੰ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ।

{{gap}}ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਧੂ ਮਾਈ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਟਹਿਲਣ
ਲੱਗੇ। ਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}“ਕਿਉਂ ਭਾਈ, ਕੁਝ ਸਮਝ ਆਈ? ਮੰਨੂੰ ਮਲੂਮ ਤਾਂ ਉਹੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ
ਅਚਰਜ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪਛਾਣ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲਿਆ?&quot;

{{gap}}ਦੂਜਾ― &quot;ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਵੇਸ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਨ ਪਛਾਣ
ਸਕੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਮਲੂਮ ਤਾਂ ਉਹੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਏਹ ਏਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਉਹੋ ਲੜਕਾ ਜਿਸ ਨਾਲ
ਧਰਮਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਸੱਦਣ ਆਇਆ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ
ਆਖਦੇ ਹਨ ਲੱਸੀ ਪਾਣੀ ਛਕ ਜਾਓ। ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੇ ਬਾਬੇ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ
ਸਾਧਾ ਦੀ ਪੁੱਛੀ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਸਾਧ ਲੰਗਰ ਵਿਚ
ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਮੂਜਬ ਲੱਸੀ ਛਕਾਈ। 
ਲੱਸੀ ਛਕ ਛਕਾ ਕੇ ਬਾਬੇ ਹੁਰੀਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਧਾਂ ਸਣੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ
ਮੰਜੀ ਪੁਰ ਜਾ ਬੈਠੇ। ਇਕਾਂਤ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਧਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:―

{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ ਜੀ! ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਤਾਂ ਪੁੱਛੀਏ?&quot;

{{gap}}&quot;ਨਿਸੰਗ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਮਹਾਰਾਜ!&quot;

{{gap}}&quot;ਆਪ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਜੋ ਦੇਵੀ ਬੈਠੀ ਪਾਠ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਆਪ
ਦੀ ਕੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?&quot;

{{gap}}&quot;ਉਹ ਸਾਡੀ ਧੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਧੀ&quot; ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ! ਉਸ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ
ਲਈ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:―&quot;ਆਪ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਬਤ ਕਿਸ ਕਾਰਣ
ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ?&quot;

{{gap}}&quot;ਜੀ ਹਾਂ, ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਪਿਆ ਸੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਕੀ ਸ਼ੱਕ ਪਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਦੱਸ ਦਿਓ?&quot;

{{gap}}ਇਸ ਪੁਰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੜਨੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ, ਬਿਰਧ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੀ&lt;noinclude&gt;{{c|223}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2zu17nvzxq5dekyn85cmzddhkjsca8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/230</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60728</id>
    <revision>
      <id>228138</id>
      <parentid>186471</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228138</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3074" sha1="0mtk8qr6amoc6qhuf0pe346lue40ti6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕਹਾਣੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤਕ ਕਹਿ ਸੁਣਾਈ! ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਦੱਸਿਆ। ਅੰਦਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਵੀ
ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਔਰਤ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਗਏ ਸਨ।

{{gap}}'ਠੀਕ! ਚੰਗਾਂ,ਤੁਸਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮਾਈ ਦੇ ਪਾਸ ਪਾਠ
ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕੀ ਇਹ ਉਹੋ ਹੈ?'

{{gap}}&quot;ਅਸੀਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਕੁਝ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੱਕ
ਪੈਂਦਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}&quot;ਉਸ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਵਿਰਤੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ?&quot;

{{gap}}&quot;“ਕੋਈ ਆਪ ਹੀ ਰਾਹ ਦੱਸੋ, ਆਪ ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੋ?&quot;

{{gap}}&quot;ਚੰਗਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਭਲੀ ਕਰੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਦੂਰ
ਕਰਾਂਗੇ।”

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕ ਆਦਮੀ
ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮਾਈ ਜੀ ਸੱਦਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਉੱਠ ਕੇ
ਆਪਣੀ ਮਾਈ ਪਾਸ ਗਏ। ਮਾਈ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਾਸ ਬਿਠਾ ਕੇ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦੇ
ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ:―

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ, ਪੁੱਤ! ਇਹ ਸਾਧ ਕੌਣ ਸਨ, ਕੁਝ ਮਲੂਮ ਹੈ? ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ
ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਸਦੇ ਆਦਮੀ ਸਨ?&quot;

{{gap}}&quot;ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ:― &quot;ਮਾਂ ਜੀ! ਜੋ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ
ਹੋਵੇ ਮਿਟ ਜਾਵੇਗਾ। 'ਕੂੜ ਨਿਖੁਟੇ ਨਾਨਕਾ ਓੜਕਿ ਸਚਿ ਰਹੀ।” ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਭਲੀ ਕਰੇਗਾ।” ਮਾਈ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਬੇ 
ਹੁਰੀਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਆਏ।

{{gap}}ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਓਹ ਸਾਧ ਦੋਵੇਂ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਪਏ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਦੇਖੀਏ ਬਾਬੇ ਹੁਰੀਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡਾ ਸ਼ੱਕ ਮੇਟਦੇ ਹਨ। ਦੇਖਦਿਆਂ ਦੇਖਦਿਆਂ ਰੋਟੀ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਇਆ। ਲੰਗਰ ਦੀ ਘੰਟੀ ਖੜਕੀ, ਸਾਰੇ ਸੰਤ ਸਾਧੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ&lt;noinclude&gt;{{c|224}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0mtk8qr6amoc6qhuf0pe346lue40ti6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/231</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60729</id>
    <revision>
      <id>228139</id>
      <parentid>186475</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228139</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3487" sha1="e1d70e8nrcvhhx0llggsastws9csoci" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਬਾਬੇ ਹੁਰਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਮੀ ਭੇਜ ਕੇ ਉਠਾਇਆ। ਉਹ ਜਦ ਉੱਠ ਕੇ
ਅੰਦਰ ਆਏ, ਬਾਬੇ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਦੀ ਪੰਗਤ ਵਿਚ ਨਾ ਬਿਠਾਲ ਕੇ
ਬਿਰਧ ਮਾਈ ਦੇ ਪਾਸ ਵਾਲੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ
ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾਣ ਲਈ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਭੀ ਉਹਨਾਂ
ਦੇ ਫੇਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਮਨੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ
ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਗੜਵਾ ਲੈ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਧੁਆਣ ਗਈ।
ਦੋਵੇਂ ਸੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕ੍ਰਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਕੁਝ ਡਰੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀ ਭੀ, ਪਰ ਝੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਾਧ ਬੋਲ ਪਿਆ &quot;ਬੀਬੀ, ਸੰਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੰਗੀਦਾ ਨਹੀਂ, ਲਿਆ
ਪਾਣੀ ਹੱਥ ਧੁਵਾ ਦੇਹ।&quot;

{{gap}}ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਪੁਰ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਰਮਾਈ, ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ
ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਉਹ ਹੱਥ ਧੁਵਾਣ ਲਈ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ! (ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ)
ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ— 'ਬੀਬੀ! ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸ ਲੈ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਸਾਡੇ
ਹੱਥ ਧੁਆਈਂ” ਇਸ ਪੁਰ ਦੂਜੇ ਸਾਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਪਹਿਲਾ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸ
ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਹੱਥ ਧੋਵੇ।&quot; ਉਸ ਦੂਜੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਾਧੂ ਦੀ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਕਰਨ
ਵਿਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ। 
ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚੇ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਬੱਸ ਫੇਰ ਉਹ ਆਪਣੇ
ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸੱਕੀ, ਗੜਵਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ
ਪਟਾਕ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਪਰ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਪਤੀ ਨੇ ਝੱਟ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ
ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਦੂਜਾ ਸਾਧੂ ਬਾਹਰ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ
ਆਇਆਂ ਵੇਖ ਮਾਈ ਨੇ ਸੱਦਿਆ:—

{{gap}}“ਕਿਉਂ ਸੰਤ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਉੱਠ ਕਿਉਂ ਆਏ? ਭੋਜਨ ਬੈਠ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ?’ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਹੰਝੂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਮਾਈ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਤਾਂ ਨਾ ਦੇ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਉਹ ਮਾਈ ਬਹੁਤ ਚਕਰਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:—&lt;noinclude&gt;{{c|225}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e1d70e8nrcvhhx0llggsastws9csoci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/232</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60730</id>
    <revision>
      <id>228140</id>
      <parentid>186599</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228140</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1747" sha1="hev9zlm222smn2d9akjmkslgzhth0w9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;&quot;ਹੈਂ ਹੈਂ ਸੰਤ ਜੀ! ਇਹ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਸੰਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਪਰ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋ?&quot; ਅਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਸਾਧੂ ਦਾ ਸਿਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਗਦ ਗਦ ਹੋ ਕੇ— &quot;ਮਾਈ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਪਾਸੋਂ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।” ਇਹ ਆਖ ਕੋ ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਮਾਈ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਮਾਈ ਨੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਸ ਬਿਠਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:—&quot;ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਸਾਧੂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬਹਾਦਰਪੁਰ ਦਾ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਹਾਂ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਾਂ, ਅੱਜ ਜਾ ਕੇ ਸਾਡੀ ਮੁਰਾਦ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰੋਂ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।&quot; ਥਿਰ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਮੌਕਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਥਾਹ ਆਨੰਦ ਸੀ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|226}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hev9zlm222smn2d9akjmkslgzhth0w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/233</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60731</id>
    <revision>
      <id>228141</id>
      <parentid>186600</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228141</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3169" sha1="mnmep48nbpe1l2yrwifd7a9hf77dpnj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੩੬'''}}}}

{{gap}}“ਯਾ ਅੱਲਾ! ਰਾਤ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਪਿਆ ਹਾਂ, ਰਾਤ ਗਈ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਵੇਰ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਢਲ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਰਾਹ ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਕੀ ਚਿੜੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਫੜਕੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਵਾਂ। ਅਫਸੋਸ ਹੈ! ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੈਰ! ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੋ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਸਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਜਕੜ ਕੇ ਬੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਚਮੜਾ ਰਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਰਹਾਂਗਾ?ਅੱਲਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਇਸ ਰਾਹ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਆਸ ਪਾਸ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਭੀ ਨਹੀਂ,ਜਿਸ ਪਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੈਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਨਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤੀ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੇਤ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸੀ।ਖ਼ੁਦਾ ਬੜਾ ਮੁਨਸਿਫ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਤੱਕੜੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਮੈਨੂੰ ਜੇਕਰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਜਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਆਇਆ ਸਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਖ਼ੁਦਾ ਤਰਸ ਹੈ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਏਨੀ ਦੇਰ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਨਹੀਂ! ਖ਼ੁਦਾ ਉਸ ਪਾਕ ਦਾਮਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਨਬੇ ਉੱਪਰ ਕਦੇ ਬੇ-ਰਹਿਮੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਹਾਂ ਤਾਂ ਖ਼ੁਦਾ ਵੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਉਸ ਨੇ ਬੇਸ਼ੱਕ ਦਿਖਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਯਾ ਖ਼ੁਦਾ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ! ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰ। ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਭਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੇਲੇ&lt;noinclude&gt;{{c|227}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mnmep48nbpe1l2yrwifd7a9hf77dpnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/234</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60732</id>
    <revision>
      <id>228142</id>
      <parentid>186615</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228142</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3716" sha1="cm3ciyenchql934r2bdwc5mfy2vujxj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦੇਵੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਇਕ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਲੜਕੇ ਲਈ ਸਟਪਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਨੁੱਖ
ਨੂੰ ਜਦ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਗਊਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ
ਦੀ ਆ ਲੰਘਿਆ। ਉਸ ਵੱਗ ਨਾਲ ਦੋ ਗੁੱਜਰ ਕੋਈ ਦੋ ਸੌ ਕਦਮ ਪੁਰ
ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਸਿਚ ਜਾਨ ਪੈ ਗਈ।
ਉਸ ਦੀ ਮੁਰਝਾਈ ਹੋਈ ਆਸ਼ਾ-ਰੂਪੀ ਵੇਲ ਫੇਰ ਹਰੀ ਹੋ ਗਈ।

{{gap}}ਉਸ ਨੇ ਬਿਰਛ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਬੱਝੇ ਸੱਦਿਆ:―&quot;ਓਏ ਭਾਈ! ਜ਼ਰਾ ਇਧਰ
ਤਾਂ ਆਓ। ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੌਲਾ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਕਰੇ।
ਭਰਾਵੋਂ! ਮੈਂ ਦਰਖਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਭੁੱਖ  ਤਰੇਹ ਨਾਲ ਮਰਦਾ ਪਿਆ
ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁਡਾਉਂਗੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਭਰਾਵੋ! ਮੈਨੂੰ
ਆ ਕੇ ਛੁਡਾਓ। ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਆ ਕੇ ਬਚਾਓ। ਮੈਂ ਕਲ੍ਹ
ਰਾਤ ਦਾ ਇਸ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਪਿਆ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਵਿਚ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਉਹ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਸੀ ਓਨੀ ਜਲਦੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਉਸ ਨੇ ਸੱਦਿਆ, ਪਰ ਇਕ ਤਾਂ ਓਹ ਅਜੇਹੇ ਬਿਰਛ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਈ ਬਿਰਛਾਂ ਦੇ ਓਹਲੇ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਤਰੇਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸੰਘ ਸੁੱਕਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਗੁੱਜਰ ਓਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਸੁਣ ਸਕੇ। ਉਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਭਾਵੇਂ ਓਹਨਾਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇੰਨਾ ਉਹ ਜਾਣ ਗਏ' ਕਿ ਬਿਰਛਾਂ ਦੀ ਓਟ ਵਿਚ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਸੱਦਦਾ ਹੈ। ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਦ ਓਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਫਕੀਰ ਨੂੰ  ਬਿਰਛ ਨਾਲ ਬੱਧਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਠਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਮੁਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਤ ਬਣ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਸੱਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਚਾਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜਨ ਲੱਗੇ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਾਬਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਹੁੰਆਂ ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਾ ਪਾਇਆ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਜਦ ਤਕ ਦੋ ਦੋ ਰੁਪਏ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਨ ਮੁੜੇ। ਰੁਪਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਪੰਘਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਪਾਸ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਾਲਚ ਵਧ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:―&lt;noinclude&gt;{{c|228}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cm3ciyenchql934r2bdwc5mfy2vujxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/235</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60733</id>
    <revision>
      <id>228143</id>
      <parentid>186624</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228143</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3794" sha1="nt6xlffxshioev6lvirabf5jvk4slvj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;&quot;ਦੇਖੋ ਅਸੀਂ ਚਾਰ ਚਾਰ ਰੁਪਏ ਲਵਾਂਗੇ, ਤਦ ਛੱਡਾਂਗੇ।” ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਚਾਰ
ਹੀ ਦੇਣੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ। ਗੌਂ ਭੁਨਾਵੇਂ ਜੌਂ।  ਤਦ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ
ਰਸੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਰਛ ਨਾਲੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਝਟ, ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ
ਅਠ ਰੁਪਏ ਕਢੇ ਅਤੇ ਟਨ! ਟਨ! ਕਰ ਕੇ ਗਿਣ ਦਿਤੇ। ਰੁਪਏ ਖੜਕਾਉਂਦੇ
ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਥੋਹੜਾ ਜੇਹਾ ਜਲ
ਕੱਢ ਕੇ ਪੀਤਾ। ਜਦ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਕਲੇਜਾ ਠੰਢਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ
ਫੇਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਕਰੀਬ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਉਹ ਇਸੇ ਉਧੇੜ ਬੁਣ ਵਿਚ
ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਧਰ ਜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿਧਰ ਨਾ ਜਾਵਾਂ? ਪਰ ਉਹ ਨਿਸਚਾ
ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਛੇਕੜ ਉਠ ਕੇ ਉਸ ਧੂਣੀ ਪਾਸ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਅੱਗ ਬਲਦੀ
ਸੀ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇਖੇ। ਉਸ
ਹੌਂਸਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਰੀਬ ਅੱਧ ਮੀਲ ਤਕ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇਖੇ। ਹੁਣ ਉਸ
ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਰਾਦਾ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਇਆ।

{{gap}}ਰਾਤੀਂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਲੜਕੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਚੱਦਰ ਦੀ ਤੈਹਮਤ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ ਸੀ। ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੋਟਾ ਅਤੇ ਇਕ ਲੋਟਾ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੋਢੇ ਤੇ ਕੰਬਲ ਸੁੱਟ ਕੇ ਪੱਕਾ ਫਕੀਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵੇਸ ਬਦਲਣ ਲਈ ਝੱਟ ਥਾਣੇ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਥਾਣੇਦਾਰ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਰਹਿ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਬੰਦੂਕ, ਇਕ ਘੜੀ, ਚਿੱਟੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਅਤੇ ਇਕ ਤਿੱਲੇਦਾਰ ਜੁੱਤੀ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਮੰਗੀਆਂ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਝਟ ਹਾਜ਼ਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਪਹਿਨ ਕੇ ਫਕੀਰ ਹੁਰੀਂ ਇਕ ਖਾਸੇ ਅਮੀਰ ਬਣ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖ ਕੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਠੀਕ ਇਕ ਸਰਦਾਰ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਕਰ ਕੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਲ੍ਹੇਟ ਲਏ ਅਤੇ ਘੋੜੀ ਪੁਰ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਸੇ&lt;noinclude&gt;{{c|229}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nt6xlffxshioev6lvirabf5jvk4slvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/236</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60734</id>
    <revision>
      <id>228144</id>
      <parentid>186627</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228144</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3778" sha1="rxxohqkusvzb0651jsv9p5sdh5h120d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਰਾਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦਾ ਖੁਰਾ ਫੜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ
ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਰਾ ਚੌਦਾਂ ਮੀਲ ਜੰਗਲੇ ਜੰਗਲ ਜਦ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ
ਦੂਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਧੂ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੀ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ
ਪਿਆ ਅਤੇ ਵਾਗ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਗਿਆ। ਉਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਕ
ਬਿਰਛ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ &quot;ਜੈ ਗੁਰੂ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਕੀ&quot; ਆਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ
ਸਭਨਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਡੰਡਉਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਕਪੜੇ
ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਲਿੱਬੜ ਜਾਣ ਦੀ ਕੁਝ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਫੇਰ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ
ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਅੱਠ ਦਸ ਮਿੰਟ ਖੜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਠੱਗਾਂ ਸਾਧਾਂ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨੇ ਘਰ ਬੈਠੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਬਟੇਰਾ
ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਖ਼ੂਬ ਹਲਵਾ ਪੂਰੀ ਉਡੇਗਾ। ਇਹ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ
ਰਾਜਾ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮਹੰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ-&quot;ਬੱਚਾ! ਅਬ ਬੈਠ ਜਾ
ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਦੇਖ ਕਰ ਹਮ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਭਏ ਹੈਂ ਮਾਂਗ ਬੱਚਾ ਵਰ ਮਾਂਗ। ਏਕ
ਹੀ ਚੁਟਕੀ ਸੇ ਤੇਰੀ ਕਲ੍ਯਾਣ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਆਪ ਜੈਸੇ ਸੰਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੈਠਣ ਦੇ ਲਾਇਕ
ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਖੜਾ ਖੜਾ ਆਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ
ਉਮਰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ (ਲੜਕੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ) ਕੋਈ ਪੰਜ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਮਲੂਮ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਆਪ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਨ?&quot;

{{gap}}&quot;ਸੱਚ ਹੈ ਬੱਚਾ ਸੱਚ ਹੈ, ਹਮ ਪਾਂਚ ਸੌ ਸਾਤਸ ਸੌ ਤੌ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੋ, ਪਰ
ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਜੈਨ ਮੇਂ ਰਾਜੇ ਭੋਜ ਕਾ ਰਾਜ ਥਾ ਤਬ ਯਿਹ ਪੈਦਾ ਭਏ ਥੇ। ਬੜੇ
ਮਹਾਤਮਾ ਹੈਂ, ਸਿੱਧ ਹੈਂ, ਸੰਸਾਰ ਮੇਂ ਮਨ ਵਾਂਛਿਤ ਫਲ ਦੇਨੇ ਵਾਲੇ ਆਜ ਕੇ
ਸਮੇਂ ਯਿਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਸੌ ਵਾਰੀ ਚਾਰ ਧਾਮਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰੀ ਹੈ। 
ਹਮ ਤੋ ਅਬੀ ਇਨ ਕੇ ਬੱਚੇ ਹੈਂ! ਹਮਾਰੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਰਦਾਦਾ ਗੁਰੂ ਭੀ ਇਹੀ
ਕਹਤੇ ਥੇ ਕਿ ਇਨ ਕੋ ਹਮ ਨੇ ਇਸੀ ਅਵਸਥਾ ਮੈਂ ਦੇਖਾ ਹੈ। ਯਿਹ ਬੜੇ ਮੌਜੀ
ਹੈਂ। ਜਬ ਮੌਜ ਆਤੀ  ਹੈ ਤੋ ਪਾਂਚ ਬਰਸ ਕੇ ਬਾਲਕ ਔਰ ਫਿਰ ਮੌਜ ਆਤੀ ਹੈ
ਤੋਂ ੨੫ ਬਰਸ ਕੇ ਜਵਾਨ ਬਨ ਜਾਤੇ ਹੈਂ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਤਾਰੀਫ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਪਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{c|230}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rxxohqkusvzb0651jsv9p5sdh5h120d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/238</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60735</id>
    <revision>
      <id>228146</id>
      <parentid>186629</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228146</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3676" sha1="e0mn0vahg70nep9rr1rnmgwz83hzp3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਖਿਲਾਏ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਜਨਮ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਅਜੇ ਤਕ
ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪੰਜਾਬ ਹੈ, ਪਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਮੈਂ
ਅਜ ਕਲ੍ਹ ਏਧਰ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ
ਆ ਕੇ ਹੈਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੈਜ਼ਾ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਹ ਇਸੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਮਰੀ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ! ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਇਹੋ ਅਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ
ਚੰਗਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਕ ਲੜਕਾ ਬਖ਼ਸ਼ੋ, ਆਪ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਚਲੋ ਤੋ ਉਸ ਨੂੰ
ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓ।”

{{gap}}&quot;ਅੱਛਾ ਬੱਚਾ, ਅਸੀਂ ਚੱਲਾਂਗੇ, ਪਰ ਹੁਣ ਰਾਤ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਤ
ਨੂੰ ਇਥੇ ਰਹੁ, ਸਵੇਰੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲਾਂਗੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।ਮੈਨੂੰ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਜੋ ਬਚੇ, ਆਪ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਰੇਖ ਵਿਚ ਮੇਖ ਮਾਰ ਦਿਓ ਤਾਂ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਸਤ ਪੁਰ ਦਸਤ ਅਤੇ ਕੈਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੈਠ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਥੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤਾਂ ਓਹ ਹੋਰ ਭੀ ਛੇਤੀ ਮਰ ਜਾਵੇਗੀ। ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਚਲੋ। ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਆਪ ਘੋੜੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੋ! ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਉੱਥੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਭਾਰਾ ਭੰਡਾਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਖੂਬ ਰਜਾਇਆ ਜਾਵੇ !ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਧਨ ਦੌਲਤ ਜੋੜ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ? ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪੈਸਾ ਸਫਲ ਹੈ। ਸੰਤੋ! ਮਹਾਰਾਜ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦਾਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ।&quot;ਇਹ ਆਖਦਾ ਹੀ ਉਹ ਫੁੱਟ ਫੁੱਟ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਰੋਂਦਿਆਂ ਰੋਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਚਕੀਆਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਮਤੀ ਦਿੱਤੀ “ਮਹਾਰਾਜ! ਗੁਰੂ ਜੀ ਇਸ ਭਗਤ ਦਾ ਚੱਲ ਕੇ ਉਧਾਰ ਕਰੋ।&quot;ਚੇਲਿਆਂ ਦਾ ਹਠ ਵੇਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਭੀ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਭਗਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਪੁਰ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਹੱਥ ਵਿਚ ਵਾਗ ਫੜੀ। ਸਾਰੇ ਚੇਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਸਣ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਪਏ। ਰਾਤ ਦੇ ਕੋਈ&lt;noinclude&gt;{{c|232}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0mn0vahg70nep9rr1rnmgwz83hzp3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/239</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60736</id>
    <revision>
      <id>228147</id>
      <parentid>186631</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228147</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3684" sha1="npsvqnlpleqccu42ozyzxyehbtk4uy6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦਸ ਵਜੇ ਉਹ ਖੜਗ ਪੁਰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

{{gap}}ਉਹ ਖੜਗ ਪੁਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ
ਗਿਆ। ਉਤਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ:―ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪ ਇੱਥੇ ਆਸਣ ਕਰੋ
ਅਤੇ ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਲਈ  ਲੈ ਆਵਾਂ,
ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਭੀ ਦੇਖ ਆਵਾਂ ਕਿ ਉਹ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰ
ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਆਖਦਾ ਹੀ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਥਾਣੇ  ਗਿਆ। ਬਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ
ਕੀਤੀ। ਝੱਟ ੨੦ ਜੁਆਨ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੰਦੂਕਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥਕੜੀਆਂ
ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਭਗਤ ਹੁਰੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਬੋਲੇ:―

{{gap}}&quot;ਦੇਖੀਏ ਜਨਾਬ! ਇਹ ਲੜਕਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬਦਮਾਸ਼ ਭਰਮਾ ਕੇ
ਲੈ ਆਏ ਹਨ। ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਦਾੜੀ, ਮੁੱਛਾਂ ਅਤੇ ਜੜਾਵਾਂ ਲਾ ਕੇ
ਪੰਜ ਸੌ ਵਰੇ ਦਾ ਬੁੱਢਾ ਬਣਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਹਾਨੇਂ ਇਹ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ
ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ਕੀਰ ਓਦੋਂ ਪੈਦਾ
ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਉਜੈਨ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਨਾਬ
ਥਾਣੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ! ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਹੀ ਪਰਸੋਂ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ
ਛੇਕੜ ਇਕ ਦਰਖਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਡੇ ਨਾਮੀ ਬਦਮਾਸ਼ ਹਨ,
ਕਿਧਰੇ ਡਾਕਾ ਪਾਉਣਗੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਛੇਤੀ ਪਕੜੋ, ਭੱਜ ਨਾ ਜਾਣ।&quot;

{{gap}}&quot;ਹੈਂ ਬੱਚਾ! ਇਹ ਕਿਹਾ? ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੋ ਬੀਮਾਰ ਬਤਾ ਕਰ
ਹਮ ਕੋ ਯਹਾਂ ਲੇਕਰ ਆਇਆ ਔਰ ਅਬ ਪੁਲਸ ਸੇ ਹਮ ਕੋ ਪਕੜਵਾਤਾ ਹੈ?
ਹਮ ਕੋ ਚੋਰ ਬਨਾਤਾ ਹੈਂ? ਨਹੀਂ ਬਾਬਾ ਯਹੀ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ। ਇਸੀ ਕੋ 
ਪਕੜ ਕੇ ਬਾਂਧੇ, ਕਹੀਂ ਭਾਗ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਯਿਹ ਹਮ ਕੋ ਠੱਗਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੈ
ਹਮਾਰੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋ ਆਪਣਾ ਸੰਬੰਧੀ ਕਹਿਤਾ ਹੈ! ਠੱਗ ਕਹੀਂ ਕਾ।&quot;

{{gap}}ਪਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਫਕੀਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਪਰ ਨਿਸਚਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਥਾਣੇ ਲੈ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿਚ ਹੁਲੀਆ ਮਿਲਾਇਆ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਆਦਮੀ ਡਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਾਏ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਭਗਤ ਹੁਰੀਂ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਸੁੱਤੇ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਲਾਤ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਵੇਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਖੜਗ ਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ&lt;noinclude&gt;{{c|233}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npsvqnlpleqccu42ozyzxyehbtk4uy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/237</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60737</id>
    <revision>
      <id>228145</id>
      <parentid>186628</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:39:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228145</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3518" sha1="4esyx1jvtppye1yv4vugzaydj5adb4k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚੁੰਮੇ ਅਤੇ ਚਰਨ ਧੂੜ ਮੁੱਠ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ
ਆਖਣ ਲੱਗਾ:-

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ
ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਆਸ ਬੱਝ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਂ ਪੂਰੀਆਂ
ਹੋਣਗੀਆਂ।&quot;

{{gap}}ਉਹ ਮੂੰਹੋਂ ਉਪਮਾਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਕੇਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,
ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਗਦ ਗਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਲ ਵਿਚ ਉਸ
ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਪਰਸਦਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਤੇ ਫੇਰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ
ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪੰਜ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਬੁਢੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਮੁੱਛਾਂ
ਦੇ ਵਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਖਿਲਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਟਾਵਾਂ
ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਮੂੰਹ ਲੁਕਾ ਰਖਿਆ ਸੀ, ਸਰੀਰ ਪੁਰ ਸੁਆਹ ਮਲੀ ਹੋਈ
ਹੋਣ ਪਰ ਭੀ ਜਿਸ ਦਾ ਗੋਰਾ ਰੰਗ ਫੁੱਟ ਫੁੱਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ
ਦੇ ਇਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਮਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ &quot;ਗੋਰਖ&quot; ਦੀ ਧੁਨ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ,ਚੇਲਿਆਂ
ਦੀ ਸਫਾਰਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉਸ ਭਗਤ ਦੇ ਸਿਰ ਪਰ ਹੱਥ ਰਖਿਆ
ਅਤੇ ਬੋਲੇ:

{{gap}}&quot;ਬੇਟਾ! ਗੁਰੂ ਗੋਰਖ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੇ। ਮਾਂਗ ਬੇਟਾ ਵਰ ਮਾਂਗ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ
ਉਪਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੂੰ!&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਆਪ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜ! ਰਾਜ ਪਾਟ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਮੈਂ ਅਠਾਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਪਰ ਮਹਾਰਾਜ! ਇਕ ਘਾਟਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਾਟਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੰਞਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁਰ ਕੋਈ ਪਿੱਛੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਮਹਾਰਾਜ! ਲੋਕੀਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਪੁਤਰ ਬਗੈਰ ਮਰੇਂਗਾ ਤਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇਸਤਰੀ ਔਲਾਦ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮੈਥੋਂ ਭੀ ਵਧ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕਹੇ ਸੁਣੇ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧਾਂ&lt;noinclude&gt;{{c|231}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4esyx1jvtppye1yv4vugzaydj5adb4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/240</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60738</id>
    <revision>
      <id>228148</id>
      <parentid>186633</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228148</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3768" sha1="d127y8q1cr06zrdre7v5117q0ddld0q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਚਾਲਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।

{{gap}}ਜ਼ਿਲਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਮਿਸਟਰ ਵਰਗ ਸਨ ਨੇ ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੁਦਈ ਕਾਇਮ ਕਰ ਕੇ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਦਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਜ਼ਹਾਰਾਂ
ਵਿਚ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਕਸੂਰ ਕਿਹਾ। ਭਗਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ
ਤੋਂ  ਹੀ ਪੱਟੀ ਪੜ੍ਹਾ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਦਾੜ੍ਹੀ 
ਮੁੱਛਾਂ ਅਤੇ ਜੜਾਵਾਂ ਲਾਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}'ਹਜ਼ੂਰ! ਮੈਂ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਦੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੜਕਾ ਹਾਂ।
ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਫੇਰ ਕੁਝ
ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਦੋ ਢਾਈ ਮਹੀਨੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਾਸ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਫ਼ਕੀਰ ਆ ਕੇ ਉਤਰੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕਹੇ ਕਹਾਏ―ਭਈ
ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਛੇਤੀ ਘਰ ਮੁੜਨ―ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ
ਸਾਂ। ਓਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਣ ਪੁਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹਾਲ
ਪੁੱਛਿਆ, ਭਈ ਉਹ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਘਰ ਮੁੜਨਗੇ? ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੂੰ ਸਾਡੇ
ਨਾਲ ਚੱਲੇਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦੇਈਏ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਫ਼ਕੀਰ ਬਣ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ
ਰਹੁ ਅਤੇ ਇਕ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰ। ਤੇਰਾ ਬਾਪ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਤੈਨੂੰ
ਆ ਕੇ ਮਿਲੇਗਾ।

{{gap}}ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਮੰਤਰ ਦੱਸੋਂ ਜੋ ਮੈਂ ਘਰ ਬੈਠਾ ਜਪ ਕਰਾਂ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਉਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਬਾਪ ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਕ ਰਾਜੇ ਪਾਸ ਕੈਦ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਕੇ ਜਪ ਕਰੇਂਗਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਹ ਇਕ ਖਿਣ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇਗਾ। ਤੂੰ ਫੇਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਕੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ―ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਆਵਾਂ। ਇਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸੇਂਗਾ ਤਾਂ ਮੰਤਰ ਝੂਠਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਰਾਤੀਂ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਨਿਕਲ ਆਵੀਂ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ―ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|234}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d127y8q1cr06zrdre7v5117q0ddld0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/241</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60739</id>
    <revision>
      <id>228149</id>
      <parentid>186634</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228149</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3904" sha1="1mecoh27n6c3gb6asq5xmbevcnc7j8s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਪਰ ਇਸ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ (ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ) ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ,
ਤੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਇਕ ਵਜੇ ਤਿਆਰ ਰਹੀਂ। ਨਾਲ ਪੰਜ ਸੌ ਰੁਪਿਆ, ਭੀ ਸਾਧੂਆਂ
ਦਾ ਭੰਡਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈ ਲਵੀਂ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਧੀ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕੁਝ
ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਹ ਛੇਤੀ ਸਿੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰ ਇਕ ਹੋਰ
ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਤੂੰ ਇਕ ਵਜੇ ਤਿਆਰ
ਰਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਠੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਾਠ ਦੀ
ਪੌੜੀ ਲਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਠੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਪੌੜੀ ਥਾਣੀਂ ਹੇਠਾਂ
ਉਤਰ ਆਵੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਟੀ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ
ਮਾਰਾਂਗਾ। ਸਾਨੂੰ ਰੁਪਏ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਆ
ਜਾਵੇਂਗਾ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਤੈਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਮਾਲ੍ਹ  ਪੂੜੇ ਅਤੇ
ਤਸਮਈਆਂ ਖਾਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ। ਹੱਛਾ ਬੱਚਾ! ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕਹੇ ਆ ਜਾਵੇਂਗਾ
ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਬਾਪ ਭੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਸਿੱਧ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਫੇਰ ਜੇਕਰ
ਤੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ! ਹੱਛਾ
ਬੱਚਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣੀ ਨਹੀਂ। ਹਜ਼ੂਰ! ਮੈਂ ਇਸ ਲਾਲਚ ਪਿੱਛੇ
ਇਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਸਾਂ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖਦਾ ਆਖਦਾ ਉਹ ਲੜਕਾ ਥੱਕ ਗਿਆ ਤਾਂ  ਹਾਕਮ ਨੇ ਉਸ
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}ਜਦ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੂੰ ਨਕਲੀ ਦਾੜ੍ਹੀ, ਮੁੱਛਾਂ ਅਤੇ ਜੜਾਵਾਂ ਲਾ ਲੈ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਅਸੀਂ ਬੱਦਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾ ਪਹੁੰਚੀਏ ਉਦੋਂ ਤਕ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਗੁਰੂ ਬਣ ਕੇ ਰਹੁ। ਅਸੀਂ ਭੰਡਾਰੇ ਲਈ ਪੈਸਾ ਤੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਬਣਾ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ। ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਗੋਰਖਨਾਥ ਬੱਦਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਹੈ। ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਨ ਸਤਿ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੀਂਹ ਵਸਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਤੁਰੇ। ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਬਣਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ&lt;noinclude&gt;{{c|235}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1mecoh27n6c3gb6asq5xmbevcnc7j8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/242</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60740</id>
    <revision>
      <id>228150</id>
      <parentid>186635</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228150</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3716" sha1="b7syr6huye79yy26c8t4psxjphu1fhk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਡੇਢ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਿਆ ਭੀ ਕਮਾਇਆ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਫ਼ਕੀਰ
ਕਿਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਮੈਂ ਅਤੇ ਦੋ
ਹੋਰ ਸਾਧ ਡੇਰੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਸਾਂ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜਕੇ ਦਾ ਬਿਆਨ ਚੁਕਣ ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਨੇ
ਮੁਦਾਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਜਿਰਹ ਕਰਨੀ ਅਰੰਭੀ। ਜਿਰਹ ਵਿਚ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ
ਉੱਖੜ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਲੜਕੇ ਦੇ ਇਕ ਇਕ ਅਖੱਰ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਦਸਿਆ।
ਕਈਆਂ ਨੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਚੋਰੀਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਮੰਨ ਲਿਆ? ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸੋਂ ਚੋਰੀ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ
ਮਾਲ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਹ ਮਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਜੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਿਸ
ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਾਲ, ਗਹਿਣੇ ਅਸ਼ਰਫੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦੇਖ-ਭਾਲ
ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ:―

{{gap}}ਮੈਂ ਬੜੇ ਅਫਸੋਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਕੰਮ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ
ਅਜਿਹੇ ਨੀਚ ਭੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰਿਹਥੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲ ਜਾਨ, ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੇ ਅਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਤੱਕ ਭਰਮਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਧਰ
ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ
ਰਜਿਸਟਰ ਕਾਇਮ ਕਰੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਠੱਗ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟੇ।
ਮੈਂ ੧੫ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸੱਤ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕੈਦ ਕੱਟ ਲੈਣ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕ ਦਰਜਨ ਬੈਂਤ ਮਾਰੇ ਜਾਣ। 

{{gap}}&quot;ਇਸ ਲੜਕੇ ਦੀ ਬਾਬਤ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾਂ ਹੀ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਗਰ ਇਤਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉੱਥੋਂ ਕੋਈ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧੀ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ 'ਰਿਫਾਰਮੇਟਰੀ' (ਸੁਧਾਰਕ ਸਕੂਲ) ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨਾਥ ਲੜਕਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਰਚ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਲੁੱਚੇ, ਬਦਮਾਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਖ਼ਰਾਬ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ&lt;noinclude&gt;{{c|236}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b7syr6huye79yy26c8t4psxjphu1fhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/243</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60741</id>
    <revision>
      <id>228151</id>
      <parentid>186732</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228151</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1248" sha1="pyb42n41zyzpvnyt8zux7vpsmejj0xh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਹ ਅਵਾਰਾਗਰਦ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲੰਕ ਨਾ ਲਾਵੋ।&quot;
ਫੈਸਲਾ ਦੇ ਕੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਸਾਹਿਬ ਉੱਠ ਗਏ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਬਰਖ਼ਾਸਤ
ਹੋ ਗਈ।
{{gap}}ਸਭ ਕਾਰਵਾਈ ਹਾਕਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਠੱਗ ਸਾਧ ਬੰਦ-ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹਖਾਨੇ ਭੇਜੇ ਗਏ। ਲੜਕੇ ਨੂੰ 'ਰਿਫਾਰਮੇਟਰੀ' ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਇਤਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਚੋਰ ਮੰਡਲੀ ਦਾ ਪਤਾ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਫੜਾਇਆ ਸੀ, ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ੫੦੦) ਰੁਪਿਆ ਇਨਾਮ ਦਿਵਾਇਆ।{{nop}}
{{dhr|6em}}
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|237}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pyb42n41zyzpvnyt8zux7vpsmejj0xh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/245</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60742</id>
    <revision>
      <id>228153</id>
      <parentid>186735</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:40:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228153</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3744" sha1="j0birhp2bqdk4wezr9fww0lmg2hpp6z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਈ ਮੰਜੀ ਉੱਪਰ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ,
ਜੀ ਵੈਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਭਾਈ
ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਝਟ ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੌੜ ਕੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ
ਮਿਲੇ। ਫੇਰ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ
ਹੰਝੂ ਕੇਰਦੇ ਹੋਏ―&quot;ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ&quot; ਬੁਲਾਈ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ
ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਈ ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ
ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਠ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਪਾੜ ਪਾੜ ਵੇਖਣ
ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲਈਆਂ ਕਿ ਏਨੇ ਵਿਚ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉਪਰ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਮਾਈ ਨੇ ਝੱਟ ਅੱਖਾਂ
ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਛੋਂਹਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਕੀ ਤੂੰ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਹੈਂ?' ਉਸ ਦੇ ਝਟ 'ਆਹੋ ਮਾਂ ਜੀ' ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ
ਹਿਰਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪੰਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ
ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਈ ਨੇ ਚੁਕ ਕੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ, ਕਿ
ਏਨੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ 'ਮਾਂ ਜੀ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹਾਂ' ਆਖ ਕੇ 
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਪਰ ਸਿਰ ਰਖ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਈ ਨੇ ਚੁਕ ਕੇ ਛਾਤੀ
ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵਖੋ ਵਖਰੇ ਪੱਟਾਂ ਉਪਰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ
ਲੱਗੀ। ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭੀ &quot;ਮਾਈ ਜੀ! ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹਾਂ&quot;
ਆਖ ਕੇ ਚਰਨ ਛੋਹੇ। ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੂਹੜੇ
ਪਰ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਣ ਲਗੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਏਧਰ
ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਧਰ ਮਾਈ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਅਤੇ
ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਲ ਕੇਰਦੀ ਰਹੀ। ਪੁੱਤ ਵੇ! ਏਨਾਂ ਚਿਰ ਤੁਸਾਂ ਲਾ ਦਿਤਾ,
ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਆਇਆ?&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਫੇਮ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ।

{{gap}}ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤਕ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ
ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:

{{gap}}&quot;ਪੁੱਤ! ਇਹ ਭਾਈ ਕੌਣ ਹੈ?&quot; ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਝਟ ਕਿਹਾ:―'ਮਾਂ ਜੀ! ਇਹ ਮੇਰੇ ਧਰਮ ਭਰਾ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਦੇ ਕੇ ਬਚਾ&lt;noinclude&gt;{{c|239}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0birhp2bqdk4wezr9fww0lmg2hpp6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/244</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60743</id>
    <revision>
      <id>228152</id>
      <parentid>186734</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228152</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3133" sha1="sde4lxgyl3eyxvkxx00xk0mizjo0cmv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੩੭'''}}}}
{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਮੇਲ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਿਰ ਆਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਈ ਦੇ ਚਰਨਾਂ
ਉੱਪਰ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਬ੍ਰਿਧਾ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ
ਫੇਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣ ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਭੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਮਾਈ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਚਰਨੀਂ ਪਏ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਲਈਆਂ। 
ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਜੁਗ ਜੁਗ ਇਹ ਜੋੜੀ ਕਾਇਮ ਰਹੇ
ਆਦਿ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ, ਫੇਰ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ
ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਣ ਗਏ। ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ੧੦੧} ਰੁਪਏ ਡੇਰੇ ਨੂੰ
ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ੨੧) ਰੁਪਿਆਂ ਦਾ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ
ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਫਕੀਰਾਂ ਮੰਗਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ, ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਸ: ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ,
ਬਾਬਾ ਭਾਨ ਸਿੰਘ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਈ ਪਾਸੋਂ ਹੁਕਮ ਲੈ ਕੇ
ਅਸੀਸਾਂ ਲੈਂਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋਏ।

{{gap}}ਘੋੜਿਆਂ ਪਰ ਬੈਠ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਜਮਨਾ ਦੇ ਘਾਟ ਉੱਪਰ ਗਏ ਅਤੇ ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਪਾਰ ਹੋਏ! ਉਥੋਂ ਫੇਰ ਘੋੜਿਆਂ ਪਰ ਬੈਠ ਕੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਸਰਦਾਰ ਪੁਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ &quot;ਆ ਗਏ, ਆ ਗਏ&quot; ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮੱਚ ਗਿਆ। ਲੋਕੀਂ ਦੌੜ ਦੌੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਉਣ ਲੱਗੇ।  ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜੇ,&lt;noinclude&gt;{{c|238}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sde4lxgyl3eyxvkxx00xk0mizjo0cmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/246</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60744</id>
    <revision>
      <id>228154</id>
      <parentid>186736</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228154</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3683" sha1="6f1ojuasqbsg6c2o0wtfk12fnv91s22" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚਮੁਚ ਧਰਮ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਆਖਦੀ ਨੇ ਅੱਖਾਂ 
ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ, ਕੇਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਫੇਰ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}“ਮਾਂ ਜੀ! ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਫੇਰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਫੇਰ
ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੈ।
ਇਹ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਾਰ, ਜਾਗੀਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਕੰਗਾਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ
ਤੋਂ ਭਟਕਦੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਛੇ ਦੁਖ ਭੋਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸ
ਜੀਭ ਨਾਲ ਉਪਮਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਸਾਡੇ ਘਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਵਸਾਉਣ ਵਾਲੇ
ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਜਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਹੋ ਸਰਦਾਰ ਧਰਮਾਵਤਾਰ ਹਨ &quot;

{{gap}}ਇੰਨੇ ਵਿਚ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ। ਹੁਣ ਤੱਕ
ਸੱਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਯਾਦ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ
ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ- 'ਮਾਂ ਜੀ ਨਿੱਕਾ ਨਿੱਕਾ ਕਿਥੇ ਹੈ? ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।&quot;

{{gap}}ਸੱਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਜਾਣੋਂ ਗੜੇ ਪੈ ਗਏ। ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲ ਸੱਕੀ। ਉਸ ਦੀ
ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਭੈਣ ਜੀ! ਤੁਹਾਡੇ ਨਿੱਕੇ
ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਦਾ ਅਪਰਾਧੀ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਆਦਮੀ ਦਾ
ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਗਿਆ ਸਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿੱਕਾ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਘਰ ਦੇ ਕੁੰਡੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੱਜੋਂ ਰਹੇ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ
ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਢੂੰਡ ਭਾਲ ਭੀ ਬਥੇਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ
ਅਜੇ ਤਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।&quot; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ
ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ।

{{gap}}&quot;ਭਰਾ ਜੀ! ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਡੇ
ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬਿਲਕੁਲ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ
ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਮਿਲ ਰਹੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ!&quot;

{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬਾਹਰੋਂ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਦਮੀ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ &quot;ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ&quot;ਕਿਹਾ, ਪਰ ਨਿੱਕੇ ਦੇ ਗੁੰਮ ਜਾਣ ਪੁਰ&lt;noinclude&gt;{{c|240}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6f1ojuasqbsg6c2o0wtfk12fnv91s22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/247</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60745</id>
    <revision>
      <id>228155</id>
      <parentid>186738</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228155</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3264" sha1="cyxy6hs474xlkhm7hhv1ihu1yva7tse" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੌਕ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਜੀ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਆਖ ਕੇ &quot;ਜੋ
ਕਰਤਾਰ ਨੂੰ ਭਾਵੇ&quot; ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਸ ਆਏ ਦਸ ਗਏ, ਆਉਣ
ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਭੀੜ ਹੋ ਗਈ। ਇੰਨੇ ਵਿਚ
ਉਸ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਡਾਕ ਦਾ ਚਪੜਾਸੀ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ
'ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ' ਆਖ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ੋਰ ਚੁੱਪ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਉਠ ਕੇ ਲਫਾਫਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ
ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਭੀ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅੱਖਰ ਵੇਖ ਕੇ
ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਦਾ ਖ਼ਤ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ।
ਜਦ ਚਿੱਠੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹੁਲਸਦਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ
ਇਕ ਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਫੇਰ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਗਏ। ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ
ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚੇਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂ ਪੁੱਤਰ! ਕੁਝ ਨਿੱਕੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ? ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਇਹੋ
ਗੱਲ ਇਸ ਚਿੱਠੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ।&quot;

{{gap}}&quot;ਆਹੋ ਮਾਂ ਜੀ, ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।&quot;

{{gap}}&quot;ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ&quot; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕ
ਕਾਫੂਰ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਸਭਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਨੰਦ ਦੇ ਹੰਝੂ, ਕਿਰਨ
ਲੱਗੇ। ਹੁਣ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹੀ :―

{{gap}}&quot;ਮਿਹਰਬਾਨ ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ!

{{gap}}'ਤਸਲੀਮ' ਮਿਜਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼। ਮੈਂ ਨੇ ਆਪ ਸੇ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਨੇ ਕੋ ਬਾਦ ਜੋ ਜੋ ਤਕਲੀਫਾਂ ਉਠਾਈਂ ਵੋਹ ਮੈਂ ਆਪ ਸੋ ਮਿਲ ਕਰ ਅਰਜ਼ ਕਰੂੰਗਾ। ਖ਼ੁਦਾ ਕਾ ਲਾਖ ਲਾਖ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੂਆ। ਲੜਕੇ ਕਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਲੀਆ। ਉਸੇ ਕੁਛ ਠੱਗ ਫਕੀਰ ਬਹਿਕਾ ਕਰ ਲੇ ਗਏ ਥੇ। ਮੈਂ ਨੇ ਉਂਨ ਸਬ ਕੋ ਪੁਲਿਸ ਕੇ ਜ਼ਰੀਏ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਾਇਆ ਔਰ ਖੜਗਪੁਰ ਕੀ ਅਦਾਲਤ ਸੇ ਉਨ ਕੋ ਸਜ਼ਾ ਦਿਲਾਈ। ਲੜਕਾ ਇਸ ਵਕਤ 'ਰਿਫਾਰਮੈਟਰੀ ਸਕੂਲ' ਮੈਂ ਹੈ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ&lt;noinclude&gt;{{c|241}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cyxy6hs474xlkhm7hhv1ihu1yva7tse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/248</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60746</id>
    <revision>
      <id>228156</id>
      <parentid>187037</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228156</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="879" sha1="dmd33md5z1i4imf9e3u048e2rm2pfgq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਹੁਕਮ ਦੀਆ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕੇ ਕੇ ਵਾਲਦੇਨ ਕੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦੀਆ ਜਾਏ। ਲੜਕਾ
ਘਬਰਾ ਰਹਾ ਹੈ, ਆਪ ਜਲਦ ਆ ਕਰ ਲੈ ਜਾਈਏ।&quot;
{{rh|ਖੜਗਪੁਰ||ਆਪ ਕਾ ਖਾਦਿਮ―{{gap|4em}}}} 
{{rh|੭ ਅਗਸਤ||ਅਸਗਰ ਅਲੀ{{gap|2em}}}} 

{{gap}}ਬੱਸ, ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਹੋ ਗਏ। ਭਾਈ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਨਿੱਕੇ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਖੜਗ ਪੁਰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਮਾਈ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਮੰਗਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਠਾਈ ਵੰਡੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੁਰਨ ਫਿਰਨ ਲੱਗੀ।{{nop}}
{{dhr|3em}}

{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|242}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dmd33md5z1i4imf9e3u048e2rm2pfgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/249</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60747</id>
    <revision>
      <id>228157</id>
      <parentid>187038</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228157</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2987" sha1="n0522sp27ewy6w8633uuco7lrr0ekao" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੩੮'''}}}}
{{gap}}&quot;ਖ਼ੁਦਾ ਬੜਾ ਮੁਨਸਫ਼ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਖ਼ੂਬ
ਪਾ ਲਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਉਤੇ ਆਫ਼ਤ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਾਂ।
ਜੇ ਉਸ ਦਿਨ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੇ
ਪਾਸ ਨਾ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਨੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨੀਆਂ
ਪੈਂਦੀਆਂ। ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਜੀ! ਆਪ ਦੀ ਔਰਤ ਕੀ ਹੈ, ਇਕ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਖ਼ੁਦਾ
ਆਪ ਨੂੰ ਬਰਕਤਾਂ ਦੇਵੇ ਅਤੇ (ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵੱਲ ਉਂਗਲ ਕਰ ਕੇ) ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ
ਜੁਗ ਜੁਗ ਜੀਵੋ। ਮੇਰੇ ਕੋਹੜ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੱਖੀਆਂ ਵੱਢ ਵੱਢ ਕੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ
ਕੱਢ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਗਲ ਸੜ ਕੇ ਝੜਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਲੁੰਜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਚਲਣਾ ਫਿਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਾਇ! ਹੁਣ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਖ਼ੁਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ
ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਜਿਹੀ ਕੁਟਨੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਜ਼ਾ ਕੌਣ
ਪਾਏਗਾ? ਮੈਂ ਜੇਹੀ ਕੀਤੀ ਤੇਹੀ ਭਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਬੀਬੀ ਜੀ!ਮੇਹਰਬਾਨੀ
ਕਰ ਕੇ ਮੇਰਾ ਕਸੂਰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ। ਜਦ ਤਕ ਆਪ ਮਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ ਤਦ
ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਬੁੱਢੀ ਕਰੀਮਾਂ ਰੋਣ ਲੱਗੀ। ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ
ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਮਾਈ! ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ
ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਤੂੰ ਕੁਛ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਰੋ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਣ ਪੀਣ 
ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਇਆ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਲੈ ਜਾਇਆ ਕਰ।&quot;

{{gap}}&quot;ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਭਿੱਛਿਆ ਮੰਗ ਕੇ ਭੀ ਪੇਟ ਭਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਦੀ&lt;noinclude&gt;{{c|243}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n0522sp27ewy6w8633uuco7lrr0ekao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/250</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60748</id>
    <revision>
      <id>228158</id>
      <parentid>187040</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228158</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2954" sha1="j0k94lorq6u0nm7igbirjagrlnyumxe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;'ਜਨਨੀ ਜਨੈ ਤ ਭਗਤ ਜਨ ਕੈ ਦਾਤਾ ਕੇ ਸੂਰ॥
ਨਾਹਿ ਤ ਜਨਨੀ ਬਾਂਝ ਰਹਿ ਕਾਹਿ ਗਵਾਵੈ ਨੂਰ॥'&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਆਪ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਾਰ, ਇਸਤਰੀ, ਪੁਤਰ, ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਤਾ,
ਅਤੇ ਜਾਗੀਰ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦਿਨ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਪ ਪਾਸੋਂ ਵਿਛੜਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਾਣਾ
ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

{{gap}}ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਜੀ! ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ,
ਤੁਹਾਡੇ ਜਹੇ ਪਰੋਪਕਾਰੀ ਸਿੰਘ ਅਜ ਕਲ ਘੱਟ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸਾਂ ਜੋ
ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਰਖਿਆ ਅਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ
ਖੱਲ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਬਣਵਾ ਕੇ ਭੀ ਪੁਆਵਾਂ ਤਾਂ ਭੀ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰ ਸਕਦੀ,
ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜੇਹੇ ਸੰਕਟਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਡਾ ਛੁਟਕਾਰਾ
ਹੋ ਕੇ ਉੱਜੜਿਆ ਘਰ ਫੇਰ ਵਸਿਆ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਕਰੇ ਅਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੋ।&quot; ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਅੱਗੇ
ਕੁਝ ਨ ਆਖ ਸਕੀ। ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ
ਜਲ ਆ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭੈਣ ਦੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ
ਅੱਥਰੂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਭਰਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਰੱਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭੈਣ ਜੀ! ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਉੱਜਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ-ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ-ਸੁਖੀ ਸੁਖੀ ਦਿਨ ਕੱਟਾਂਗੇ। ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਭਾਣਜੇ ਸਮੇਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਆ&lt;noinclude&gt;{{c|246}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0k94lorq6u0nm7igbirjagrlnyumxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/253</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60749</id>
    <revision>
      <id>228161</id>
      <parentid>187095</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228161</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2944" sha1="sug8wg1dc7rag897g2bg90ej5ug2mo7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਮਾਤਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕ ਦੇਣ
ਆਇਆ ਹਾਂ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਨੋ ਅੱਜ ਫੇਰ ਆਪ ਦਾ ਘਰ ਵਸਾਇਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ
ਕਿਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਆਪ ਨੇ ਬਚਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਅਹਿਸਾਨ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ
ਭੁੱਲਾਂਗਾ। ਬੇਸ਼ਕ ਮਾਤਾ! ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਪਾਕਦਾਮਨ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਾਸਤੇ
ਬੜੀਆਂ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ
ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਦੇ ਰਾਹ ਚੱਲਣ। ਤੂੰ ਕੋਈ ਮਾਮੂਲੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ,
ਦੇਵੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਇਸ ਪੁਰ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਫਕੀਰ ਸਾਹਿਬ! ਆਪ ਨੇ ਸਾਡੇ ਉਪਰ ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ
ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਹਾਂ; ਆਪ ਇਸ ਦੀ ਜੋ ਏਨੀ
ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਭੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ
ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਰਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਦੇਸ਼ ਪਰਦੇਸ ਭਉਂ ਚੁਕੇ ਹੋ
ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਬੈਠ ਕੇ ਅਰਾਮ ਕਰੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਨਹੀਂ ਸਰਦਾਰ ਜੀ! ਜਦ ਮੈਂ ਫ਼ਕੀਰੀ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ
ਰਹਿਣ ਦਾ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਸੋਭਦਾ ਹੈ।
ਅੱਛਾ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ। 
ਆਪ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਫਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਪੂਜਣ ਜੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵੀਰਾਨ
ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰਾਂਗਾ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਆਖਦੇ  ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਫੇਰ ਸਲਾਮ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 'ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਖ਼ੁਦਾ ਅੱਲਾ ਤਾਲਾ ਕਾ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ!' ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ ਬਾਹਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। {{nop}}
{{dhr|3em}}
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|249}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sug8wg1dc7rag897g2bg90ej5ug2mo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/252</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60750</id>
    <revision>
      <id>228160</id>
      <parentid>187093</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228160</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2849" sha1="0hxcdej5moyynnsza7x1nic4cxex9o4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੩੯'''}}}}
{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਘਰ ਵੱਸ ਕੇ ਫੇਰ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ
ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਦੇ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸੇ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

{{gap}}ਜਦ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵੱਸਦਿਆਂ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ
ਉਹ ਫਕੀਰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਇਕਾਂਤ ਸਮਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ
ਆਇਆ ਅਤੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤੀਓਸੁ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੂੜ੍ਹੇ
ਉੱਪਰ ਬਿਠਾਇਆ। ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ:―

{{gap}}&quot;ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ, ਲੱਖ ਲੱਖ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦਾ
ਉਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਘਰ ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬੜੇ ਕਰਤਬ
ਹਨ, ਕਦੀ ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੀ ਹੋਠਾਂ
ਡੇਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਭੀ ਅੱਜ ਦਿਲ ਕੀਤਾ
ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਆਵਾਂ,
ਇਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਹੱਥੋ ਹੱਥ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਭਲਾ
ਕੀਤਾ। ਖ਼ੁਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰਦਮ ਸਲਾਮਤ ਰੱਖੇ, ਆਪ ਜਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ
ਕਰਵਾ ਦਿਉ।&quot;

{{gap}}ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੱਦਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਫਕੀਰ ਨੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:― 'ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖ, ਬਾਹਰ ਫਕੀਰ ਸਾਹਿਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਬੈਠੇ ਹਨ।' ਲੜਕੇ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਬਾਹਰ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਫਕੀਰ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਆ&lt;noinclude&gt;{{c|248}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0hxcdej5moyynnsza7x1nic4cxex9o4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/251</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60751</id>
    <revision>
      <id>228159</id>
      <parentid>187041</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228159</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1154" sha1="cb6gfe0ggufoyxw694lemymhwz8a9oj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਡਾ ਭੈਣ ਭਰਾ ਦਾ ਸਨਬੰਧ ਹੁਣ ਅਟੱਲ ਹੋ
ਚੁਕਾ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਨਿਰਮਾਨਤਾ ਪਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਅਸੀਸ ਲਈ, ਫੇਰ ਭੈਣ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਦਾ ਹੋਏ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਾਰਾ ਪਰਵਾਰ ਅਤੇ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਿਕ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਮਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਨੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਸਲਾਹਿਆ।{{nop}}
{{dhr|3em}}
{{center|◎}}&lt;noinclude&gt;{{c|247}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cb6gfe0ggufoyxw694lemymhwz8a9oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/256</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60752</id>
    <revision>
      <id>228164</id>
      <parentid>187142</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228164</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="93zvv8dzyyohanparl52q66p7lt8icg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਹੰਮ ਜੱਗ ਭੋਗ ਨਈਬੇਦ ਨਹੀ ਦੇਵੀ ਦੇਵ
ਰਾਗ ਨਾਦ ਬਾਦ ਨ ਸੰਬਾਦ ਆਨ ਦੁਆਰ ਹੈ।
ਤੈਸੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖਨ ਮੈਂ ਏਕ ਟੇਕ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਤੈਸੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖਨ ਮੈਂ ਏਕ ਏਕ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਆਨ  ਗ੍ਯਾਨ ਧ੍ਯਾਨ ਸਿਮਰਨ ਬਿਭਚਾਰ ਹੈ। ੪੮੨॥
ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਕੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਕਰੈ ਜਉ ਨਾਰਿ
ਤਾਹਿ ਮਨ ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਚਾਹਤ ਭਤਾਰ ਹੈ।
ਅਭਰਨ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਚਾਰ ਸਿਹਜਾ ਸੰਜੋਗ ਭੋਗ
ਸਕਲ ਕੁਟੰਬ ਹੀ ਮੈਂ ਤਾਕੋ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ ਹੈ।
ਸਹਜ ਆਨੰਦ ਸੁਖ ਮੰਗਲ ਸੁਹਾਗ ਭਾਗ
ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰ ਛਬਿ ਸੋਭਤ ਸੁਚਾਰ ਹੈ ।
ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਖਨ ਕਉ ਰਾਖਤ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਮੈ ਸਾਵਧਾਨ
ਆਨ ਦੇਵ ਸੇਵ ਭਾਉ ਦੁਬਿਧਾ ਨਿਵਾਰ ਹੈ॥੪੮੦॥&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਤੁਸੀਂ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਅਰਧੰਗੀਆਂ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਕ ਹੋ। ਜਦ ਤਕ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਭਰਜਾਈ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀਗੀਆਂ, ਵਿਆਹ ਉਪਰੰਤ ਤੁਸੀਂ ਪਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿਚ ਚਲੋਗੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਦਾ ਹਾਰ ਬਣਾ ਲਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਨ ਮਨ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲੋਂ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫੇਰ ਕਦੇ ਅਜੇਹਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ&lt;noinclude&gt;{{c|252}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>93zvv8dzyyohanparl52q66p7lt8icg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/255</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60753</id>
    <revision>
      <id>228163</id>
      <parentid>168254</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:41:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228163</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2907" sha1="kzmcanvw5u1qz7deyyyj414nkkihl8n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}&quot;ਮੇਰੀਓ ਪਿਆਰੀਓ ਭੈਣੋਂ! ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ,
ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੇ ਕਸ਼ਟ ਦਿਖਾਲੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਕੋਝੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ
ਮੇਰੀ ਵੱਲ ਕੋਈ ਅੱਖ ਉਠਾ ਕੇ ਭੀ ਨਾ ਵੇਖਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਜੇਕਰ ਸੱਚੀਆਂ
ਰੂਪਵੰਤੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰਗ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸੁਖ ਮਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋ
ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੋ,
ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਪਤੀ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ
ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇ ਜੋ ਪਤਿਬਰਤ ਧਰਮ ਦੇ
ਵਿਰੁਧ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਬੁਝਾ ਕੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਉੱਪਰ ਲਿਆਓ,
ਸਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਖੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪਤੀ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੇਵਲ ਪਤੀ ਹੀ ਗੁਰੁ, ਜਪੁ, ਤਪ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਬਰਤ
ਹੈ। ਪਤੀ ਦੇ ਸਿਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਜਪ ਨਹੀਂ, ਪਤੀ ਦੇ ਸਿਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ
ਕੋਈ ਤਪ ਨਹੀਂ, ਪਤੀ ਦੇ ਸਿਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਈ ਯੱਗ ਨਹੀਂ, ਪਤੀ ਦੇ
ਸਿਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਪਤੀ ਦੇ ਸਿਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ
ਬਰਤ ਰੱਖਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ,
ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸੋਵਾ ਕਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਉਕਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ
ਹੈ। ਸਿਖੀ ਸਿਦਕ ਦੇ ਪੁੰਜ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਪਤਿਬਰਤ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ
ਧਰਮ ਬੜੇ ਹੀ ਖੁਲਾਸੇ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਜਿਹਾ ਕਿ:―
{{Block center|&lt;poem&gt;ਲੋਗ ਬੇਦ ਗ੍ਯਾਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਕਉ
ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਸ੍ਵਾਮੀ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ!
ਨਾਮ ਇਸਨਾਨ ਦਾਨ ਸੰਜਮ ਨ ਜਾਪ ਤਾਪ
ਤੀਰਥ ਬਰਤ ਪੂਜਾ ਨੇਮ ਨਤਕਾਰ ਹੈ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|251}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kzmcanvw5u1qz7deyyyj414nkkihl8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/257</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60754</id>
    <revision>
      <id>228165</id>
      <parentid>168259</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228165</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3580" sha1="0np6293620wxfbw8zgf8mtw0lwe40zd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਫੇਰ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ! ਜੇਕਰ ਪਤੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲੋਗੀਆਂ ਤਾਂ ਸਹਿਜ ਹੀ
ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਦੋ
ਘ੍ਰਿਣਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਕੋਈ ਕੁਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰਾਹ ਪੁਰ
ਲਿਆਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰੋ। ਪਤੀ ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ
ਪਰ ਪੁਰਖ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਪਤੀ ਦੇ ਸਿਵਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਪੁਰਖ
ਹਨ, ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਅਵਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਾ, ਪੁਤ੍ ਅਤੇ ਭਰਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੋ। 
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਜੇਹਾ ਪਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਸੇ ਪੁਰ ਸੰਤੋਖ ਕਰੋ, ਪਰਾਈ ਜੂਠ ਖਾਣ
ਨਾਲੋਂ ਘਰ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਰਾਏ ਪੁਰਖ ਨੂੰ
ਚਾਹੋਗੀਆਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਵੇਸਵਾ ਵਿਚ ਫੇਰ ਕੀ ਫਰਕ ਰਿਹਾ? ਵਿਸ਼ਿਆਂ
ਵੱਲੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿੰਨੇ ਬਹੁਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ੇ ਭੋਗੋਗੀਆਂ, ਓਨੀਂ
ਬਹੁਤੀ ਤੁਹਾਡੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਧਦੀ ਜਾਵੇਗੀ।

{{gap}}ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ ਨਾ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਇਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਔਗੁਣ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓਗੀਆਂ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਭੀ ਕੋਈ ਔਗੁਣ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਬੈਠੋਗੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਪਤੀ ਬਦਲਦੀਆਂ ਜਾਵੋਗੀਆਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਤਬਾਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਛੇਕੜ ਉਸ ਦਾ ਬੁਰਾ ਫਲ ਚੱਖੋਗੀਆਂ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹੋ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਗਾਲ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀ ਗਰੀਬ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਪਰ ਪੁਰਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋ? ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਵ ਤੁਸੀਂ ਸੱਸ ਸਹੁਰੇ ਨਾਲ ਕਰੋਗੀਆਂ ਉਜੇਹਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਨੂੰਹ ਭੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਰੇਗੀ।  ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ―ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਧੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਤ੍ਰ― ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਰੱਖੋ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਖੁਵਾਓ ਪਿਲਾਓ ਅਤੇ&lt;noinclude&gt;{{c|253}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0np6293620wxfbw8zgf8mtw0lwe40zd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/258</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60755</id>
    <revision>
      <id>228166</id>
      <parentid>168257</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228166</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="ejv6p8byovsh58obyc3sl4tc2qaymmi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਸਿਖਾਓ। ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਣ ਦਾ ਨਾਮ ਭੀ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰਨ ਦਿਓ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣੀਆਂ ਸਿਖਾਲੋਗੀਆਂ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੀ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾਂ ਸਿਖਾਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੁੱਟਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਸੰਤਾਨ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਉੱਪਰ ਸਬਰ ਕਰੋ। ਠੱਗ ਸਾਧਾਂ ਅਤੇ ਲੁੱਚੇ ਮਲੰਗਾਂ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਤ ਧਰਮ ਨਾ ਬਿਗਾੜੋ (ਬਿਨਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰੰਤੂ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਜੋ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਰੋਗ ਹੈ ਤਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਵੈਦ ਪਾਸੋਂ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਾ ਕੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਗੰਦੇ ਅਤੇ ਭੈੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਬੈਠੇ। ਵਹਿਮੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹੋ, ਤਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਅੰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਣ ਲਈ ਘਰ ਤੁਹਾਡੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਬਣਾ ਖਾਓ।ਪਤੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੀ ਕੌਡੀ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਗੰਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਭੜਕੀਲੋ ਸਾਮਾਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਬਰਬਾਦ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਕੌਡੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਭੈੜੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਖ਼ਰਚ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੀਆਂ ਤਾਂ ਪਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਉਪਰ ਇਤਬਾਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਮਾਲਕ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਉਜਾੜਨਾ ਅਤੇ ਵਸਾਉਣਾ ਹੈ। ਜਵਾਨ ਦੇਵਰ, ਜੇਠ, ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਾਸ ਕਦੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਨਾ ਬੈਠੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪਰਬਲ ਹਨ। ਪਤੀ, ਸੱਸ, ਸਹੁਰੇ ਆਦਿਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਜਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਹਲ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੋ ਜਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਓ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਧਨ ਪਦਾਰਥ ਬਹੁਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਤਮ ਉੱਤਮ ਪੋਥੀਆਂ ਮੰਗਾ ਕੇ ਆਪ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ&lt;noinclude&gt;{{c|254}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ejv6p8byovsh58obyc3sl4tc2qaymmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/260</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60756</id>
    <revision>
      <id>228168</id>
      <parentid>188219</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228168</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2669" sha1="ic8r5w57nqqhbwwg02gbd0gn3suubfd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਜੀਵਨ-ਝਲਕ'''}}}}

{{center|{{x-larger|''ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੈਦ''}}}}


{{Block center|&lt;poem&gt;ਜਨਮ: 7 ਮਾਰਚ 1881, ਤਰਨ ਤਾਰਨ।

{{Float left|ਪਿਤਾ ਜੀ:}} {{lm|4em|ਵੈਦਰਾਜ ਭਾਈ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਜੀ।}}

{{Float left|ਵਿਦਿਆ:}}{{lm|4em|ਗੁਰਮਤ, ਵੈਦਿਕ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ, ਜੋਤਿਸ਼, ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ।}}
 
{{Float left|ਸੇਵਾਵਾਂ:}}{{lm|4em|ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ, ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ, ਮਿਉਂਸਿਪਲ ਕਮੇਟੀ, ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਤਿੱਬੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ, ਟੈਂਪ੍ਰੈਂਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕੋਆਪ੍ਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ (ਤ; ਤਾ:) ਦੇਸ਼-ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ। ਪਹਿਲੀ ਸਰਬ-ਹਿੰਦ ਗੁਰ-ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਟਰੈਨ।}}

{{Float left|ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ:}}{{lm|4em|ਮਨਮਤ ਪ੍ਰਹਾਰ ਲੜੀ (6), ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਰਤਨਾਵਲੀ ਲੜੀ (13), ਸ੍ਵਦੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਲੜੀ (170), ਸਿੱਖ ਹੈਂਡ ਬਿੱਲ (42), ਫੁਟਕਲ ਪੁਸਤਕਾਂ (11), ਦੁਖ ਨਿਵਾਰਨ ਮਾਸਕ ਪੱਤ੍ਰ (1906 ਤੋਂ 1920)।}}

{{Float left|ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ:}} {{lm|4em|1924-25-ਮੋਰਚਾ ਨਾਭਾ (ਦੂਜਾ ਜੱਥਾ, ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ), 1936-ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਮੋਰਚਾ।}}

{{Float left|ਗੁਰਮਤ:}} {{lm|4em|ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹਿੰਦੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ, ਗੁਰਮਤ ਅਖੌਤਾਂ।}}

{{Float left|ਨਿੱਜ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ:}} {{lm|4em|ਪੰਜਾਬੀ 8624, ਹਿੰਦੀ 4752, ਉਰਦੂ 2594, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 2654, (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜੋਗ ਭੇਟਾ 1966)।}}
{{Float left|ਪੁਰਸਕਾਰ:}} {{lm|4em|ਪੰਜ ਵਾਰ, 1300 ਰੁਪਏ, ਸਭ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹਿਤ ਦਾਨ ਕੀਤੇ।}}
{{Float left|ਗੁਰਪੁਰੀ ਸਿਧਾਰੇ:}} {{lm|4em|3 ਅਕਤੂਬਰ 1936।}} 
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ic8r5w57nqqhbwwg02gbd0gn3suubfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/254</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60757</id>
    <revision>
      <id>228162</id>
      <parentid>187096</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228162</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2870" sha1="ohx501m5jhrzgvqrjj3y2dhflgglp44" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt; {{center|{{larger|'''੪੦'''}}}}
{{gap}}ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਜਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਸਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਿਚ ਸਹਿ ਕੇ ਭੀ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਉਪਮਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪੰਝੀ ਪੰਝੀ ਕੌਹ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਰੋਜ਼ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਜੁਗ ਦੀ ਸੱਚੀ ਦੇਵੀ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਵਡਮੁੱਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਖ੍ਯਾਤ ਦੇਵੀ ਜਾਣ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਪਤਿਬਰਤਾ ਧਰਮ ਪਾਲਣ ਵੱਲ ਕੁਝ ਖ਼ਿਆਲ ਨ ਦੇ ਕੇ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਪਰ ਦਇਆ ਖਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਖ਼ੌਲ ਠੱਠੇ ਵਿਚ ਉਡਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਚੱਲ ਕੇ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨ ਰੱਖਿਆ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆਈ ਉਸ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਯਥਾ ਯੋਗ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਾ ਕੇ ਆਦਰ ਸਣੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਪਤਿ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ:&lt;noinclude&gt;{{c|250}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ohx501m5jhrzgvqrjj3y2dhflgglp44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/259</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60758</id>
    <revision>
      <id>228167</id>
      <parentid>187143</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T13:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>228167</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1275" sha1="1kizsne998ny9vxs3nb4jsl8dk1suu6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਨੂੰ ਸੁਣਾਓ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਗੱਲ, ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀ ਜਾਤੀ ਅਥਵਾ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਦੇ ਖੋਟੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਨ ਆਉਣ ਦਿਓ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮੰਦਾ ਵੀ ਆਖੇ ਤਾਂ ਸਹਾਰ ਲਵੋ। ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਪੁਰ ਭੀ ਆਪ ਜੇਕਰ ਧਿਆਨ ਦੇਵੋਗੀਆਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਆਪਣਾ ਮਲੂਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰੇ ਆਪ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗਣਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਪੋਤਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬਤੀਤ ਕਰੋ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{c|255}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1kizsne998ny9vxs3nb4jsl8dk1suu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60773</id>
    <revision>
      <id>228335</id>
      <parentid>167915</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T05:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>228335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2195" sha1="rnrerm7vipt1jtlawtq961mr2opbvm7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਤਤਕਰਾ'''}}}}
{{center|'''ਖੰਡ ਪਹਿਲਾ-ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਂ-'''}}
{{rh|ਪਰਕਰਨ||ਪੰਨਾ}}
{{rh|੧.ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ||੩੪}}
{{rh|੨. ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ ਵਸੋਂ, ਪੌਣ, ਪਾਣੀ, ਉਪਜ ਤੇ ਵਪਾਰ||४२}}
{{rh|੩. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਵਸਨੀਕ||੪੭}}
{{rh|੪. ਆਰੀਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਫ਼ਤਹ ਕਰਨਾ||੫੪}}
{{rh|੫.ਪੁਰਾਤਨ ਹਿੰਦੂ||੬੧}}
{{rh|੬. ਅਜਕਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ||੬੯}}
{{rh|੭. ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ||੭੭}}
{{rh|੮. ਮਿਸਰ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਸੀਰੀਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਉਤੇ ਧਾਵਾ||੭੯}}
{{rh|੯.  ਮਕਦੂਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ—ਮਹਾਂ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ||੮੬}}
{{rh|੧੦. ਸਕੰਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਹਮਲੇ ਤੀਕ||੯੯}}
{{center|'''ਖੰਡ ਦੂਜਾ-ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸਮਾਂ-'''}}
{{rh|੧. ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਆਏ ਪਹਿਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਾਵੇਕਾਰ||੧੦੪}}
{{rh|੨. ਗਜ਼ਨਵੀ ਖਾਨਦਾਨ||੧੦੬}}
{{rh|੩. ਗੌਰੀ ਖਾਨਦਾਨ||१२२}}
{{rh|੪.ਤਾਤਾਰੀ ਜਾਂ ਗੁਲਾਮ ਖਾਨਦਾਨ||१२४}}
{{rh|੫. ਤਾਤਾਰੀ ਜਾਂ ਖਿਲਜੀ ਪਰਿਵਾਰ||१३२}}
{{rh|੬. ਤੁਗਲਕ ਪਰਿਵਾਰ (੧੩੨੧ ਤੋਂ ੧੩੯੮)||੧੩੬}}
{{rh|੭. ਤੈਮੂਰ ਦਾ ਹਮਲਾ||१४२}}
{{rh|੮. ਸੰਯਦ ਖਾਨਦਾਨ||੧੪੫}}
{{rh|੯, ਲੋਧੀ ਖਾਨਦਾਨ||੧੪੯}}
{{rh|੧੦, ਮੁਗਲ ਖਾਨਦਾਨ||੧੫૧}}
{{rh|੧੧. ਸੂਰ ਖਾਨਦਾਨ||੧੫੬}}
{{rh|੧੨,ਮੁਗਲ ਖਾਨਦਾਨ (ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਣਾ)||੧੬੦}}
{{rh|੧੩. ਜਲਾਲ ਉਦੀਨ ਅਕਬਰ||੧੬੩}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rnrerm7vipt1jtlawtq961mr2opbvm7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228336</id>
      <parentid>228335</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T05:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>228336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2198" sha1="nxuyet3nv9yxderjyz984gdhcyrssvj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਤਤਕਰਾ'''}}}}
{{center|'''ਖੰਡ ਪਹਿਲਾ-ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਂ-'''}}
{{rh|ਪਰਕਰਨ||ਪੰਨਾ}}
{{rh|੧.ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ||੩੪}}
{{rh|੨. ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਇਸ ਦਾ ਰਕਬਾ ਵਸੋਂ, ਪੌਣ, ਪਾਣੀ, ਉਪਜ ਤੇ ਵਪਾਰ||४२}}
{{rh|੩. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਵਸਨੀਕ||੪੭}}
{{rh|੪. ਆਰੀਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਫ਼ਤਹ ਕਰਨਾ||੫੪}}
{{rh|੫. ਪੁਰਾਤਨ ਹਿੰਦੂ||੬੧}}
{{rh|੬. ਅਜਕਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ||੬੯}}
{{rh|੭. ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ||੭੭}}
{{rh|੮. ਮਿਸਰ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਸੀਰੀਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਉਤੇ ਧਾਵਾ||੭੯}}
{{rh|੯.  ਮਕਦੂਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ—ਮਹਾਂ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ||੮੬}}
{{rh|੧੦. ਸਕੰਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਹਮਲੇ ਤੀਕ||੯੯}}
{{center|'''ਖੰਡ ਦੂਜਾ-ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸਮਾਂ-'''}}
{{rh|੧. ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਆਏ ਪਹਿਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਾਵੇਕਾਰ||੧੦੪}}
{{rh|੨. ਗਜ਼ਨਵੀ ਖਾਨਦਾਨ||੧੦੬}}
{{rh|੩. ਗੌਰੀ ਖਾਨਦਾਨ||१२२}}
{{rh|੪. ਤਾਤਾਰੀ ਜਾਂ ਗੁਲਾਮ ਖਾਨਦਾਨ||१२४}}
{{rh|੫. ਤਾਤਾਰੀ ਜਾਂ ਖਿਲਜੀ ਪਰਿਵਾਰ||१३२}}
{{rh|੬. ਤੁਗਲਕ ਪਰਿਵਾਰ (੧੩੨੧ ਤੋਂ ੧੩੯੮)||੧੩੬}}
{{rh|੭. ਤੈਮੂਰ ਦਾ ਹਮਲਾ||१४२}}
{{rh|੮. ਸੰਯਦ ਖਾਨਦਾਨ||੧੪੫}}
{{rh|੯. ਲੋਧੀ ਖਾਨਦਾਨ||੧੪੯}}
{{rh|੧੦. ਮੁਗਲ ਖਾਨਦਾਨ||੧੫૧}}
{{rh|੧੧. ਸੂਰ ਖਾਨਦਾਨ||੧੫੬}}
{{rh|੧੨. ਮੁਗਲ ਖਾਨਦਾਨ (ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਣਾ)||੧੬੦}}
{{rh|੧੩. ਜਲਾਲ ਉਦੀਨ ਅਕਬਰ||੧੬੩}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxuyet3nv9yxderjyz984gdhcyrssvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60774</id>
    <revision>
      <id>228346</id>
      <parentid>167916</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T08:33:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>228346</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1162" sha1="cdn4v4ob5urss586mj1v5izpz4dl6tz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh|੧੪. ਨੂਰਉਦੀਨ ਜਹਾਂਗੀਰ||੧੭੭}}
{{rh|੧੫. ਸ਼ਹਾਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ||૧੯૧}}
{{rh|੧੬. ਮਹੀ-ਉਦ-ਦੀਨ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ||੨੦૧}}
{{rh|੧੭. ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਅਜ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ||੨੦੬}}
{{rh|੧੮. ਮੁਹੰਮਦ ਮੌਜ-ਉਦ-ਦੀਨ ਜਹਾਨ ਦਾਰਾ ਸ਼ਾਹ||੨੦੯}}
{{rh|੧੯. ਮੁਹੰਮਦ ਫਰਖਸੀਅਰ||੨੧੩}}
{{rh|੨੦. ਸ਼ਮਸ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਬੁਲ ਬਰਕਤ ਰਫੀ-ਉਲ-ਦਰਜਾਤ||੨੧੬}}
{{rh|੨੧. ਅਬੁਲ ਫਤਹ ਰੌਸ਼ਨ ਅਖਤਰ ਨਸੀਰ ਉਦ ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ||੨੧੭}}
{{rh|੨੨. ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹਮਲਾ||੨੨੧}}
{{rh|੨੩. ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਰਾਜ||੨੩੮}}
{{rh|੨੪. ਮਜਾਹਦ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਬੁਲ ਨਾਸਿਰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ||੨੪੭}}
{{rh|੨੫. ਅਜ਼ੀ-ਉਦ-ਦੀਨ ਆਲਮਗੀਰ ਦੂਜਾ||੨੫੪}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cdn4v4ob5urss586mj1v5izpz4dl6tz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/111</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63767</id>
    <revision>
      <id>227779</id>
      <parentid>177563</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227779</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1750" sha1="oxy6y4rfcgo42yd2lx1wpy6jv4u3r93" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|{{xxxx-larger|'''ਭਿਖਾਰੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਸ਼ਾਮਾਂ ਦੇ ਘੁਸਮੁਸੇ ਵਿਚ ਨੰਦੂ ਬੜੀ ਮਧਮ ਜੇਹੀ ਚਾਲ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭੀੜੀਆਂ ਜੇਹੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆ ਰਹੀ ਬਦਬੂ ਉਸਨੂੰ ਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਸੀ। ਉਹ ਕਦੀ ਖਲੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਕਦੀ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ, ਕਦੀ ਪਿਛੇ ਮੁੜਦਾ ਅਤੇ ਕਦੀ ਅਗੇ ਵਧਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਬੜੀ ਘਬਰਾਹਟ ਸੀ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਬੇ-ਚੈਨੀ ਅਤੇ ਅਖਾਂ ਵਿਚ ਅਸਫਲਤਾ ਡਲ੍ਹਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੋਕਲੇ ਹਡਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਬੀਤ ਚੁਕੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਜੇ ਗੁੰਮ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਲੇ, ਭਦੇ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਕਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਭੈੜੀ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਕੋਝੀ ਅਤੇ ਬੇ-ਢਬੀ ਚਾਲ ਢਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਭਿਖਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਪਈਆਂ ਲੀਰਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਕਰੂਪਤਾ ਤੋਂ ਭੈ-ਭੀਤ ਸਨ।

{{gap}}'ਆਹ ... ... ਇਹ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ... ਇਹ ਚਲਦੀ ਹਵਾ ਇਹ ਝੂਮਦੇ ਬੂਟੇ ... ... ਰੱਬਾ ਅਜ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਕਾਹਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੧੦-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oxy6y4rfcgo42yd2lx1wpy6jv4u3r93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/112</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63768</id>
    <revision>
      <id>227780</id>
      <parentid>177564</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227780</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2801" sha1="irdg5kfolcy66krw8vh24njimyzxgi2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਫੈਲਾਈ ਊ ... ਹਾਏ ਕੇਡੀ ਚਿਟੀ ਚਾਨਣੀ ਫੈਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏ ਅਜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਵੇਖ ਲਊਗਾ, ਜੋ ਅਜ ਵੀ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ......।' ਉਹ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫੜ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਕਈ ਸੀਨ ਬੀਤ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਚੇ, ਔਰਤ ਅਤੇ ਬਿਰਧ ਮਾਈ ਬਾਪ ਰੋਟੀ ਦੀ ਰੱਟ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਕਿਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਚੇ, ਫਿਰ ਬੁਢੇ ਮਾਈ ਬਾਪ ਤੇ ਅੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਨੰਨੀ ਜੇਹੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਔਰਤ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕੁਦਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿਤੀ। ਅਸੀਂ ਨੰਗੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਭੁਖੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਮਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।' ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਕਹਿ ਰਿਹੇ ਸਨ। ਨੰਦੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਜਿਗਰ ਵਿਚੋਂ ਨਸਵਾਰੀ ਰੰਗ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਕਢਿਆ ਪਰ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਚੀਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੁਖ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹ ਏਨੇ ਨਾਲ ਕਿੰਜ ਰਜਦੇ, ਉਸ ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਲਤਾਂ ਕਟੀਆਂ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਭੁਖੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਹਵਾਂ ਵੀ ਕਟ ਕੇ ਅਗੇ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਜ਼ਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਜਾਪਣ ਲਗਾ ਪਰ ਹੁਣ ਨੰਦੂ ਮੁਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਜੀਉਂਦੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਖਣ ਲਈ ਆਪਾ ਵਾਰਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਖੇੜਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਹੁਣ ਉਹ ਮੁਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਮੁਰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਦੁਨੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਮਰ ਚੁਕਾ ਸੀ। 

{{gap}}‘ਆਹ ... ... ... ... ਕੇਡਾ ਦਰਦ ਮੈਂ ਤਕਿਆ ਏ, ਉਫ ... ... ... ਹਾਏ ... ... ... ਮੈਂ ਇਹ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਏ? ਨਹਿਸ਼, ਬਦ ਸਗਨੀ...।' ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਗਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੧੧-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>irdg5kfolcy66krw8vh24njimyzxgi2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/113</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63769</id>
    <revision>
      <id>227781</id>
      <parentid>177578</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227781</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3040" sha1="i9nabx6mgxuqiiboo2elangu5bg8tuv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}“ਉਦੋਂ.......ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਗੇ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸਾਂ.......ਉਦੋਂ ਵੀ ਇਹੋ ਜੇਹਾ ਕੁਛ ਮੈਂ ਅੱਖਾ ਵਿਚ ਤੱਕਿਆ ਸੀ ਅਜ......ਅਜ ਫੇਰ ਉਹੀ ਕੁਛ......ਹੇ ਮੁਰਾਰੀ.....ਹੇ ਮੁਕੰਦਾ ਹੇ ਭਗਵਾਨ.......ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ.....ਮਹਾਂ ਦੇਵ.....ਹੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਭੂ ਈਸ਼ਵਰ,” ਉਸ ਬੜੇ ਕੁ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਸਨ। ਹਵਾ ਦਾ ਇਕ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਬੁੱਲਾ ਆਇਆ ਨੰਦੂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

{{gap}}“ਅੱਖਾਂ ਮੀਟਿਆਂ ਵੀ ਉਹੀ ਸਿਪਾਹੀ ਉਹੀ ਬੈਂਤ, ਜੇਲ੍ਹ, ਕੋਹਲੂ ਸਭ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਅਗੇ ਵੇਖ, ਚੁਕਾ...... ਐਹ ਪਿੰਡੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ; ਐਹ ਲਾਸਾਂ.......ਹਾਏ ਕਿੰਨੀ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਏ.....ਕਿਵੇਂ ਚੀਸਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਨੇ.....ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਅਜ ਇਹ ਰਾਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਮਾਂ ਬਾਪ ਤੇ ਮੇਰੀ.....ਮੇਰੀ ਬਿਲੋ......ਸਭ ਭੁਖੇ ਨੇ......ਕਈ ਡੰਗ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੋਟੀ ਦਾ ਭੋਰਾ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘਾਇਆ......ਮੁਕੰਦੇ! ਕਦੀ ਤੂੰ ਵੀ ਭੁਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਵੇਖ......ਈਵਰ ਤਰਾਟਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਵੇਖ........ਪ੍ਰਭੂ! ਹੰਝੂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਭਿਖਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ।” ਉਹ ਬੋਲੀ ਗਿਆ ਪਰ ਕਿਸੇ ਸੋਚ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਚਾਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਜਿਥੇ ਉਹ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

{{gap}}ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਪਿਛਵਾੜੇ, ਸ਼ਾਮਾਂ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਘਟ ਵਧ ਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਨੰਦੂ ਨੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਦੁੜਾਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਨੁਖੀ ਜੀਵ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਸ਼ੁਕਰ ਮਨਾਇਆ ਅਤੇ ਅੱਠ ਨੌਂ ਫੁੱਟ ਉਚੀ ਕੰਧ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਲੈਂਪ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਕੁਛ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਟੀਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿਤਾ। “ਵਾਹ ਰੇ ਭਗਵਾਨ&quot; ਉਸ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੧੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i9nabx6mgxuqiiboo2elangu5bg8tuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/114</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63770</id>
    <revision>
      <id>227782</id>
      <parentid>177579</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227782</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3148" sha1="mire4bp2desdnbh49hogkwfedqev824" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਰੋਟੀਆਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਭਰਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਠੇਡਾ ਲਗਾ। ਉਹ ਧੜੰਮ ਕਰਕੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿਗ ਪਿਆ ਨਾਲ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਡਿਗੀਆਂ। ਇਕ ਸ਼ੋਰ ਜਿਹਾ ਮਚ ਗਿਆ, ਕੱਚ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਹਿਕ ਤੇ ਰਗੜਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਦਰਦ ਨੂੰ ਨਾ ਮਨਾਇਆ। ਉਹ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰ ਕੇ ਉਠਿਆ ਪਰ ਪਿਆਲਾ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਤਾਈਂ ਆ ਕੇ ਪਟਕ ਪਿਆ। ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੇ ਨੰਦੂ ਨੂੰ ਆ ਫੜਿਆ ਨੰਦੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਹਿਕ ਤੋਂ ਲਹੂ ਸਿੰਮ ੨ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਪਈਆਂ ਲੀਰਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਉਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਰਕਾਂ ਵੀ ਛਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

{{gap}}‘ਇਹ ਹਰਾਮਜ਼ਾਦੇ ਚੋਰ ਸਾਨੂੰ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦੇਂਦੇ ਹਰ ਦੂਜੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਬੂਹੇ ਟੱਪ ਆਉਂਦੇ ਨੇ, ਬੇਵਕੂਫ ਮੰਗ ਮੰਗ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਜਦੇ ... ...।' ਦੁਕਾਰਦਾਰ ਨੇ ਹੋਰ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਲੋਕ ਇਕ ਦਮ ਇਕਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਕੋਈ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦਾ, ਕੋਈ ਭਿਖਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਾਤ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ, ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਘੋਖਦਾ ਸੀ। ਨੰਦੂ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਭੁਲ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਬੈਂਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਫੇਂਹਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਗ ਪਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਸੀ ਐਤਕਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਅਵੱਸ਼ ਮਰ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਛੇ ਮੌਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪ ਤਾਂ ਮਰਨਾ ਲੋਚਦਾ ਸੀ ਪਰ ਦੂਜੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੀਊਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨੰਦੂ ਨੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਪਾਸ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਮਥਾ ਰਗੜਿਆ, ਆਪਣੀ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਪਰਦਿਆਂ ਪਿਛੇ ਜੀਅ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਏ ਪਰ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਦਿਸਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੧੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mire4bp2desdnbh49hogkwfedqev824</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/115</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63771</id>
    <revision>
      <id>227783</id>
      <parentid>177582</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227783</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2889" sha1="0c3asn1yo0jw90v1wya2pdn5t7ssglr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਉਸ ਨੇ ਨੰਦੂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਪਖੰਡ ਹੀ ਦਸਿਆ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਮਾਰ ਪੁਆ ਕੇ ਹੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਨੰਦੂ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ ਸਿਪਾਹੀ ਲਈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ ੨ ਸੀ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਗੇ ਵਧ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਇਕ ਅਮੀਰ ਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਕਾਰ ਹੇਠਾਂ ਕੋਈ ਦਸ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਕੀ ਕਿਸੇ ਮਤਲੀ ਹੋਈ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਲਿਤਾੜੀ ਪਈ ਸੀ। ਅਮੀਰ ਜ਼ਾਦਾ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਹਸ ਹਸ ਕੇ ਗਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਖੀਸੇ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਮੁਠੀ ਵਿਚ ਅਛੌਪਲੇ ਜੇਹੇ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਨੰਦੂ ਨੇ ਇਹ ਸੀਨ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਫੇਰ ਅਗੇ ਵਧ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੋਈ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੇਖਣੀ ਚਾਹੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਏਡੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਨੰਦੂ ਖਿੱਚਦਾ ਧੂੰਹਦਾ ਪਿਛੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਫਿਰ ਮੋਈ ਹੋਈ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਖਿੱਚ ਜੇਹੀ ਪਈ। ਕਿਸੇ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਧੱਕ ਧਕਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ ਤਾਈਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

{{gap}}&quot;ਹੈਂ......ਮੇਰੀ ਲਾਜੋ......ਮੇਰੀ ਬੱਚੀ?&quot; ਉਹ ਚੀਕਿਆ

{{gap}}&quot;ਕੇਡਾ ਪਾਗਲ ਏ।' ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ

{{gap}}&quot;ਹੈਂ ਇਸ ਦੀ ਮੁਠ ਵਿਚ ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਵੀ ਨੇ? ਚਲੋ ਏਨੇ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨੇ ਬੱਚੀ।&quot; ਉਹ ਰੋਇਆ ਨਾ ਪਰ ਹੈਰਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ, 'ਓਏ ਕਮੀਨੇ! ਚਲ ਤੁਰ......ਬੈਠਾ ਫਫੜੇ ਵਾਹੁਨਾ ਏਂ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰਾਤ ਕਿੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏ?' ਸਿਪਾਹੀ ਗਰਜਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਠ ਖਲੋਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਵੇਖਦਿਆਂ ਅਮੀਰ ਜ਼ਾਦਾ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਲੈਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਿਰਨਮ ਕਿਰਨੀ ਹੋਣ ਲਗ ਪਏ। ਇਕ ਟੁਟੀ ਭੱਜੀ ਜੇਹੀ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਲਾਸ਼ ਰੱਖਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਲ ਲੈ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਨੰਦੂ ਜੇਹਲ ਵਲ ਕਦਮ ਵਧਾਈ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੧੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0c3asn1yo0jw90v1wya2pdn5t7ssglr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/116</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63772</id>
    <revision>
      <id>227784</id>
      <parentid>177583</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227784</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2756" sha1="72l9s96b8t52k22p7h6k59gld3j9y6w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

{{gap}}ਨੰਦੂ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਤੇ ਕੈਦ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਭਾ ਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਬਿੱਲੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ। ਜੀਉਂਦੇ ਪਿੰਜਰ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਗੇ ਅਤੇ ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਮਿਲੀ। ਨਿਖੜਨ ਸਮੇਂ ਨੰਦੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਥਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਫਿਰ ਰੋ ਪਈ।

{{gap}}‘ਇਥੇ ਸਾਡਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਬਿੱਲੋ, ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਕਹਿਆ ਮੰਨਣਾ ਪਊਗਾ। ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਾ ਦਿਆਂਗੇ ਤਾਂ ਕੈਦ ਹੋਰ ਸੁਣਾ ਦੇਣਗੇ......ਮੈਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਲੈ।' ਨੰਦੂ ਨੇ ਜ਼ਰਾ ਹੌਲੇ ਜੇਹੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}'ਮੈਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਲੈ......।' ਬਿੱਲੋ ਨੇ ਵੀ ਹੌਲੀ ਜੇਹਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਤੁਰ ਪਈ। ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਵੀ ਤੁਰ ਪਈ। ਨੰਦੂ ਸੀਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਡਕਿਆ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਘੜੇ ਹੋਏ ਬੁੱਤ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਆਇਆ ਪਰ ਓਹ ਹੱਸ ਪਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਮੌਤ ਯਾਦ ਆਗਈ ਉਹ ਹੋਰ ਹੱਸਿਆ। ‘ਚਲੋ ਲਾਡੋ ਤਾਂ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਈ। ਵਿਚਾਰੀ ... ... ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਡਿਗ ਪਏ ਹੋਣਗੇ।” ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਬਿਲੋ ਹੁਣੀ ਹੁਣ ਅੱਖੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹਲੇ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਬਿਲੋ ਉਸ ਵੱਲ ਘੂਰ ਘੂਰ ਕੇ ਤੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।

{{gap}}“ਇੰਜ ਨਾ ਤਕ ਬਿੱਲੀਏ ... ... ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਡੋਬ ਦਿੰਦਾ ... ... ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਮਰ ਚੁਕੇ ਹਾਂ ਗਰੀਬ ਵੀ ਕਦੀ ਜੀਊਂਦੇ ਦੇਖੇ ਈ ਕਮਲੀਏ, ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਸਰੀਰ ਈ ਤਾਂ ਨਿਰੇ ਜੀਊਂਦੇ ਨਹੀਂ ਅਖਵਾ ਸਕਦੇ ਅਣਖ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਹੁੰਦਾ ਏ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੧੫--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>72l9s96b8t52k22p7h6k59gld3j9y6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/117</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63773</id>
    <revision>
      <id>227785</id>
      <parentid>177584</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227785</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2926" sha1="bgna7tvc3tdbz5fxu8uth8c83b8xmq2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਾਡੀ ਅਣਖ ਕਦੋਂ ਦੀ ਸਾਥੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਚੁਕੀ ਏ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਜੀਊਂਦੇ ਮੁਰਦੇ ਆਂ।” ਉਸ ਨੇ ਸੀਖਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਲੋਹੇ ਜਿੱਨੀ ਤਾਕਤ ਉਸ ਵਿਚ ਕਿਥੇ ਸੀ। ਉਹ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹਟ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ।

{{gap}}“ਆਹ ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਿਨ ਬੇਦਿਨ ਘਟ ਰਹੀ ਏ ....... ਬਿਲੋ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਬੁਢੇ ਵੀ ਮਰ ਗਏ ਨੇ। ਹੋਰ ਹੁੰਦਾ ਵੀ ਕੀ। ਭੁਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਛੁਟਣੇ ਸੀ। ਵਿਚਾਰੇ ਬੁਢੇ ਮਾਂ ਪਿਓ ਬਿਲੋ ਵੀ ਪਿੰਜਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਏ। ਬਸ ਮੇਰੀ ਲਛੀ ਵੀ ਕਲ ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਪਾਈ ਜਾਉ ... ਵਾਹ ਕਿਸਮਤ ... ਕਦੀ ਕੋਈ ਲੜਕੀ ਵੀ ਗਹਿਣੇ ਪਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਏ? ... ਮੈਂ ਆਪੇ ਹੀ ਤਾਂ ਬਿਲੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।' ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਰਾਹ ਵੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਭਦਾ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਤਾਰ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਤਾਰੇ ਟੁਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਟੁਟੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਫਿਰ ਜੁੜਨਗੇ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫਿਰ ਕਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇਗੀ।

{{gap}}‘ਆ ... ... ਹ ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ! ਭਗਵਾਨ ਤੂੰ ਡਾਢਾ ਏਂ। ਲੁਟ ਰਿਹਾ ਏਂ ਮੇਰੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨੂੰ।' ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆਵਾਜ ਆਈ। ‘ਭਗਵਾਨ ਠੀਕ ਹੀ ਕਰਦਾ ਏ। ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੋਤ ਨਾਲੋਂ ਭੈੜਾ ਏ। ਭਗਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚੇ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।' ਨੰਦੂ ਕੰਬ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਕੀਆਂ ਨਿਕੀਆਂ ਅਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਫਿਲਟਰ ਵਿਚੋਂ ਸਿੰਮ ੨ ਕੇ ਟੇਪੇ ਹੇਠਾਂ ਕਿਰਦੇ ਨੇ। ਉਸ ਨੇ ਅਖਾਂ ਨਾ ਸਾਫ ਕੀਤੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਹੰਝਆਂ ਨੂੰ ਬੋਚਿਆ ਚੁਪ&lt;noinclude&gt; {{left|-੧੧੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bgna7tvc3tdbz5fxu8uth8c83b8xmq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/118</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63774</id>
    <revision>
      <id>227786</id>
      <parentid>177585</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227786</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2353" sha1="k6ti3bzssp1b46bm2rn2hjtok4sd6c9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ।

{{gap}}ਨੰਦੂ ਰਾਤ ਦਿਨ ਤੜਪਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਮੰਗਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਨੁਖ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਈਸ਼ਵਰ ਤੋਂ। ਉਸ ਦੇ ਹਥ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਡੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਖਾਂ ਉਤਾਂਹ ਹੀ ਉਠੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਬੁਲ੍ਹ ਹਿਲਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਰ ਨੰਦੂ ਕਦੀ ਥਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖਾਨਦਾਨੀ ਮੰਗਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਈ ਪੀੜੀਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਦੀ ਕਦੀ ਉਸ ਦੀ ਬਿਲੋ ਹਸ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ‘ਕੇਡੀ ਭੈੜੀ ਆਦਤ ਏ ਤੇਰੀ, ਸਦਾ ਮੰਗਤਿਆਂ ਵਾਗ ਹਥ ਅਡੀ ਰਖਦਾ ਏਂ।' ਨੰਦੂ ਵੀ ਹਸ ਪੈਂਦਾ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਹਾਸੇ ਪਿਛੇ ਦਿਲ ਚੀਰਵਾਂ ਵਿਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

{{gap}}'ਬਿਲੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਤਾਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਭਗਵਾਨ ਅਗੇ ਹਥ ਅਡਦਾ ਹਾਂ। ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਰਬ ਅਗੇ ਹਥ ਅਡਣੇ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਨੇ।' ਨੰਦੂ ਬੜੀ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਜੁਆਬ ਦੇਂਦਾ ਅਤੇ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

{{gap}}ਨੰਦੂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਬੈਠਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਪ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਚੁਕੰਨਾਂ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਅਗੇ ਬਿਲੋ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਧੜਕਿਆ। ਸਚ ਮੁਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਬਿਲੋ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਬੁਤ ਦਾ ਬੁਤ ਬਣੀ ਖਲੋਤੀ ਸੀ।

'ਬਿਲੋ ......। 

'... ... ... ... ...।' 

'ਬਿਲੋ ... ... ।'

'... ... ... ... ...।'&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੧੭-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k6ti3bzssp1b46bm2rn2hjtok4sd6c9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/119</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63775</id>
    <revision>
      <id>227787</id>
      <parentid>177586</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227787</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2628" sha1="0q0v7pv6zvftbarjcftkpf7qq6ds3d8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}‘ਬੋਲਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਹਾਏ ਬੋਲ ਨਾ।' ਨੰਦੂ ਨੇ ਸੀਖਾਂ ਪਿਛੇ ਤਲਮਲਾਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਹਾਂ ਪਸਾਰ ਕੇ ਬਿੱਲੋ ਵਲ ਵਧਾਈਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਸੀਖਾਂ ਨਾਲ ਘਟੀ ਗਈ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਤਾਣ ਲਾ ਕੇ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਅਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਤਾਂ ਬਿਲੋ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣ ਪਰ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬਿਲੋ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ।

{{gap}}‘ਐਧਰ ਵੇਖ ... ... ਬਿਲੋ ... ... ਉਹ ਹੋਰ ਤੜਪਿਆ। ਐਤਕਾਂ ਬਿਲੋ ਨੇ ਉਤਾਂਹ ਤਕਿਆ। ਨੰਦੂ ਦੀ ਕਰੁਣਾ-ਮੁਰਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਲੂੰ ਲੂੰ ਵਿਚ ਦਰਦ ਜਗਾ ਦਿਤਾ ਉਹ ਦੌੜੀ, ਅਗੇ ਵਧੀ ਅਤੇ ਸੀਖਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਨਿਕਲੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਈ। ਉਹ ਹਿਚਕੀਆਂ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂ, ਨੰਦੂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਗੋਲ ਚਿਹਰਾ ਸੀਖਾਂ ਵਿਚ ਖੁਭਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਰਦ ਸਾਰਾ ਨੰਦੂ ਨੇ ਧੋ ਸੁਟਿਆ।

{{gap}}‘ਬਿਲੋ ......।' ਉਸ ਨੇ ਅਖਾਂ ਸਾਫ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਨੂੰ ਪਲ ਦੀ ਪਲ ਭੁਲ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੰਗਤਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ... ਤੇਰੀ ਛੂਹ......।' ਉਹ ਹਟਕੋਰੇ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਰ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਿਆ।

{{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਹਟਕੋਰੇ ਅਤੇ ਹਿਚਕੀਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ। ਦੋਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਸੀਨਿਆਂ ਦਾ ਦੁਖ ਫੋਲਦੇ ਅਤੇ ਵੰਡਦੇ ਰਹੇ। ਨੰਦੂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਵਾਕਫ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਏ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਿਲੋ ਨੂੰ ਪੁਛੇ, ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਘਟਨਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੀ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਪੁਛ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ ਕੁਝ ਬੋਲ ਸਕਿਆ। ਆਖਰ ਬਿਲੋ ਨੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਥੰਮਿਆਂ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲਗ ਪਈ।&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੧੮-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0q0v7pv6zvftbarjcftkpf7qq6ds3d8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/120</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63776</id>
    <revision>
      <id>227788</id>
      <parentid>177587</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227788</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2321" sha1="bjfh6p9qmvi1s31q2xwi2yhu76f6oer" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}‘ਨੰਦੂ! ਅਜ ਲਛੀ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਦਿਤੀ ਊ।' ਉਹ ਫੇਰ ਰੋ ਪਈ।

{{gap}}'ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਦਿਤੀ ਏ ਮੇਰੀ ਲਛੀ, ਮੇਰੀ ਪਲੇਠੀ ਦੀ ਬੱਚੀ?'

{{gap}}‘ਹਾਂ ... ...।’ ਉਸ ਦਾ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੜ੍ਹ ਫਿਰ ਉਛਾਲੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਨੰਦੂ ਵੀ ਪੁਕਾਰਿਆ।

{{gap}}'ਰਬਾ! ਤੂੰ ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਕੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਸਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇਰੇ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ ? ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਂਙੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਚਮਕ ਤੱਕਨਾਂ ਏਂ? ਰਹਿਮ ਦੀ ਦੁਆ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ...।' ਉਹ ਹੋਰ ਰੋਇਆ।

{{gap}}‘ਹੁਣ ਭਗਵਾਨ ਅਗੇ ਨਾ ਪਿਟ ਨੰਦੂ! ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਛੀ ਨੂੰ ਸੇਠ ਦੇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਮੈਂ ਛਡ ਆਈ ਹਾਂ। ਸੇਠ ਨੇ ਝਟ ਹੀਪੈਸਾ ਅਗੇ ਢੇਰੀ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਹਤਿਆਰੇ ਦੀ ਜਬਾਨੋਂ ਇਕ ਵੇਰ ਨਾ ਫੁਟਿਆ ਪਈ ਧੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹੂੰਦੀਆਂ ਨੇ ਲਛੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰਖੋ ਤੇ ਪੈਸਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਜਾਵੋ।' ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਲਾਲੀ ਡਲ੍ਹਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}'ਬਿਲੋ ... ... ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆ ਲੈਣ ਦੇ ... ... ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਲਛੀ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।'

{{gap}}‘ਆਹ ਮੇਰੀ ਬਚੀ, ਮੇਰੀ ਲਛੀ।' ਬਿਲੋ ਰਜਕੇ ਰੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਹਿਚਕੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਧੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਪਈਆਂ ਲੀਰਾਂ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਬਾਗੀ ਸਨ। ਹਵਾ ਵਿਚ ਉਤਾਂਹ ਉਠ ਉਠ ਕੇ ਲੀਰਾਂ ਬਿਲੋ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਲ&lt;noinclude&gt;{{right|--੧੧੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjfh6p9qmvi1s31q2xwi2yhu76f6oer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/121</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63777</id>
    <revision>
      <id>227789</id>
      <parentid>177588</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227789</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="549" sha1="qnenu4wljbad2tfpyxh01gimqevf920" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬਾਹਾਂ ਫੈਲਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ‘ਕਾਸ਼! ਅਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਦੁਨੀਆਂ ਬਦਲ ਦੇਂਦੀਆਂ, ਤਕਦੀਰ ਪਲਟ ਸੁਟਦੀਆਂ, ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਦਾ ਭੇਦ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦੀਆਂ। ਲਛੀ ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਠ ਦਾ ਘਰ ਲੁਟਦੀਆਂ।'

{{right|“ਸਰੋਜ&quot;}}&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੨੦-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qnenu4wljbad2tfpyxh01gimqevf920</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/122</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63778</id>
    <revision>
      <id>227790</id>
      <parentid>177590</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227790</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="s3du2rjlucnlaujn7l0afm7fqrj7b0m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{left|{{xxxx-larger|'''ਨੂਰਾਂ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}
{{gap}}&quot;ਧੁਮਕ......ਧਮ......ਧਮ......ਧੁਮਕ&quot; ਤਬਲੇ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ ਬਜ਼ਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਗੂੰਝਣ ਲਗਾ।

{{gap}}ਟੁਣ.....ਟੁਣਕ.....ਟੁਣਕ......ਟੁਣ&quot; ਸਿਤਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਧੁਰ ਫੁਹਾਰ ਸਾਰੇ ਚੁਗਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸੀਤਲ ਕਰਨ ਲਗੀ। ਸਾਰੰਗੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚੋਂ ਤੜਪ ਨਿਕਲੀ। ਇਕ ਕੋਮਲ ਤੇ ਸੱਵਛ ਗਲੇ ਵਿਚੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ,

{{gap}}&quot;ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕਿਤਨੇ ਜ਼ਾਲਮ ਹੈਂ ਤੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ......&quot;

{{gap}}ਮੈਂ ਤੁਰਦਾ ਤੁਰਦਾ ਖਲੋ ਗਿਆ, ਇਕ ਦਮ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਤੇ। ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਤੜਫ ਉਠੀ, ਕੁਰਲਾ ਉਠੀ, ਬੇ-ਚੈਨ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ,

{{gap}}‘ਬਾਹਰ ਸੇ ਯੇ ਤਨ ਕੇ ਉਜਲੇ ਲੇਕਿਨ ਮਨ ਕੇ ਕਾਲੇ.....।'

{{gap}}ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਜ਼ਾਰ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਖਚਾ ਖਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ,&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੨੧--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s3du2rjlucnlaujn7l0afm7fqrj7b0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/123</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63779</id>
    <revision>
      <id>227791</id>
      <parentid>177596</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227791</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2902" sha1="g4vstn7281vvnbgkvqcbe8ncgr2w2si" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਿਖ. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਟਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਹਰ ਇਕ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਉਤੇ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਵਲ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਚ ਮਸਤ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਕਾਮ ਵਸ ਹੋਏ ਬੜੇ ਬੇ-ਕਰਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਈ ਦਬਾ ਦਬ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਪਰ ਕਈ ਮਾਸੂਮ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਤਬਲੇ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ ਨਚ ਕੇ ਤੇ ਸਿਤਾਰ ਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਦੀ ਲੈਅ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗਾ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ, ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਤੇ ਫਰਜ਼ੀ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਪਰਚਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਅਦਾ ਤੇ ਇਕ ਇਕ ਲਫਜ਼ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਪੈਸੇ ਵਹਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਝੂਮਣ ਵਾਲੇ ਸਵਰਗੀ ਝੂਟੇ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।

{{gap}}“ਇਥੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਕਦੀ ਹੈ, ਚਾਰ ਪੈਸਿਆਂ ਬਦਲੇ, ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਖਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਪ੍ਰਚਾਹੁਣ ਖਾਤਰ, ਜਵਾਨ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਮਿੱਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਦੋ ਮਿੰਟ ਦੇ ਸੁਆਦ ਬਦਲੇ, ਓ! ਇਨਸਾਨ ਲਾਹਨਤ ਹੈ ਤੇਰੀ ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਤੇ, ਤੇਰੀ ਕਮੀਨਗੀ ਤੇ।

{{gap}}ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਝੁੰਜਲਾ ਉਠਿਆ, ਹਿਰਦਾ ਕੰਬ ਗਿਆ, ਬਹਿਬਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਉਸ ਮੱਛੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਸੁਣੇ ਪਵਿਤਰ ਤੇ ਸੀਤਲ ਜਲ ਦੀਆਂ ਸਵਰਗੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਢਕੇ ਬਾਹਰ ਰੇਤ ਤੇ ਵਗਾਹ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜੀ,

{{gap}}“ਯਾਂ ਬੇ-ਕਸੋਂ ਕੋ ਠਿਕਾਨਾ ਨਹੀਂ..........।&quot;

{{gap}}“ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਕਿਸ ਬਦ-ਨਸੀਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਕੇਹੜਾ ਜ਼ਾਲਮ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬੇ-ਦਰਦ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਮਿਧਿਆ ਫੁਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੜੇ ਵਡੇ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੨੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4vstn7281vvnbgkvqcbe8ncgr2w2si</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/124</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63780</id>
    <revision>
      <id>227792</id>
      <parentid>177598</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227792</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3100" sha1="nlcyag4h228iyxleffy3ff3xmuccq5n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਭੇਦ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਗੀਤ ਇਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਾਂਗਾ, ਇਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਗਾ।&quot; ਮੈਂ ਦਿਲ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਖਿਆਲ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਕਰ ਚੁਕਾ ਸੀ ਕਿ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਜ ਦੀ ਇਸ ਅਲੋਕਿਕ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਬਦਲ ਗਏ, ਉਲਟ ਗਏ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲਾਂ ਨੇ ਪਲਟਾ ਖਾਧਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਉਠਿਆ।

{{gap}}ਕਿਸੇ ਹੀਲ ਹੁਜਤ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨਾ ਲਗਾ ਕਿ ਕੇਹੜੇ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਕਮਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਤਬਲੇ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ ਇਕ ਅਠਾਂਰਾ ਉਂਨੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁੰਦਰੀ ਨਚ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਇਨਸਾਨ ਮੈਨੂੰ ਦਰਿੰਦੇ ਜਾਪੇ, ਲਹੂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਦਰਿੰਦੇ। ਕੋਈ ਪੰਜ ਰੁਪੈ ਦਾ ਨੋਟ, ਕੋਈ ਦਸ ਰੁਪੈ ਦਾ ਨੋਟ ਉਸ ਸੁੰਦਰੀ ਵਲ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਾਮ ਅਗਨੀ ਵਿਚ ਸੜ ਰਹੇ ਉਹ ਦਰਿੰਦੇ ਉਸ ਦੀ ਛੋਹ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹਰਕਤ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਲਾਗੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਨਾਚ ਗਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਸੁੰਦਰੀ ਨਚਦੀ ਰਹੀ, ਗਾਂਦੀ ਰਹੀ, ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਤੇ ਅੰਤ ਕਾਮ ਅਗਨੀ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਭੁਜਦੇ ਉਹ ਦਰਿੰਦੇ ਜਿਧਰੋਂ ਆਏ ਉਧਰ ਚਲੇ ਗਏ। 

{{gap}}ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਨਾ ਹਿਲਿਆ। ਸਾਜ਼ ਮਾਸਟਰ ਆਪਣੇ ੨ ਸਾਜ਼ ਸੰਭਾਲਕੇ ਤੁਰਦੇ ਬਣੇ। ਮੈਂ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸਾਂ, ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ। ਉਹ ਸੁੰਦਰੀ ਮੇਰੇ ਵਲ ਅਰੰਬਤ&lt;noinclude&gt;{{right|--੧੨੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nlcyag4h228iyxleffy3ff3xmuccq5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/125</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63781</id>
    <revision>
      <id>227793</id>
      <parentid>177601</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227793</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2507" sha1="2g8djsmuw8otzuhz53gud6jdt72wz4h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲਗੀ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਕਲੇ ਸਾ। ਮੈਨੂੰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਵੇਖਕੇ ਮੇਰੇ ਵਲ ਆਈ ਤੇ ਬੋਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜੀ, ਨਾਚ ਗਾਣਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।'

{{gap}}‘ਹੈਂ.....ਹੈਂ......ਕੀ.....?’ ਮੈਂ ਚੌਂਕਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਕੱਚੀ ਨੀਂਦਰ ਵਿਚੋਂ ਉਠਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

{{gap}}'ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੋ, ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਹੈ?' ਉਸਦੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਖਰਵਾਪਨ ਸੀ।

{{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ,ਉਸ ਵਲ ਤਕਕੇ ਬੋਲਿਆ, &quot;ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਹੈ?”

{{gap}}‘ਮੇਰੇ ਨਾਲ?’ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ।

{{gap}}‘ਜੀ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ।’ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਤੀ। 

{{gap}}‘ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮ ਹੈ?' ਭੇਦ ਭਰੀਆਂ ਅਖਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਲ ਤਕੀ।

{{gap}}‘ਕੀ ਮਤਲਬ?’

{{gap}}‘ਜੋ ਹਰ ਮਨੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।'

{{gap}}‘ਕੀ?’

{{gap}}‘ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭੰਨਣਾ, ਮਰੋੜਨਾ?'

{{gap}}‘ਨਹੀਂ.....ਨਹੀਂ.....।’ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਕੂਕਿਆ।

{{gap}}‘ਤੇ ਹੋਰ ਕੀ?’ ਸਵਾਲੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮੇਰੇ ਵਲ ਉਠੀਆਂ। 

{{gap}}‘ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ‘ਮੈਂ ਸਾਫ ਸਾਫ ਕਹਿ ਦਿਤਾ' ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚੋਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਗਲੇ ਵਿਚੋਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਗੀਤ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਡੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਗੀਤ ਨਹੀਂ ਗਾ ਰਹੇ ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੇ ਰੋਣੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹੋਵੋ।' 

{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਗਲ ਨਹੀਂ।' ਉਸ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਜਿਵੇਂ ਲੁਕਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੨੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2g8djsmuw8otzuhz53gud6jdt72wz4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/126</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63782</id>
    <revision>
      <id>227794</id>
      <parentid>177606</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227794</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1880" sha1="2jjtdu7fkh6635om5c9jsi8nx8ehozv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਤੇ ਹੈ।’ ਮੈਂ ਹੌਸਲਾ ਕਰਕੇ ਕਹਿ ਦਿਤਾ। 

{{gap}}ਉਹ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ, ਅਖਾਂ ਵਿਚ ਅਥਰੂ ਚਮਕਣ ਲਗੇ, ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਝੁਕ ਗਿਆ।

{{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਰੋ ਰਹੇ ਹੋ?’

{{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਜੁ ਮੇਰੇ ਨਾਸੂਰ ਨੂੰ ਛੇੜ ਦਿਤਾ ਹੈ!'

{{gap}}‘ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹਾਂ।

{{gap}}'ਪੁਛੋ ਕੀ ਪੁਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?' ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਨਰਮੀ ਆ ਗਈ।

{{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛਡਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?' 

{{gap}}‘ਕੇਹੜਾ?'

{{gap}}‘ਜੇਹੜਾ ਤੁਸੀਂ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'

{{gap}}‘ਨਹੀਂ।’

{{gap}}‘ਐਵੇਂ ਹੀ।'

{{gap}}‘ਐਵੇਂ ਦਾ ਕਾਰਨ?'

{{gap}}ਉਹ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਹੀ ਲਗੀ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰੋਂ ਇਕ ਬੁਢੀ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਉਸ ਵਲ ਤਕਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ &quot;ਨੂਰਾਂ! ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹਾਲੇ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਡੀਕਦੇ ਹੋਣਗੇ।'

{{gap}}‘ਅੰਮਾਂ ਤੂੰ ਚਲ ਮੈਂ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ', ਤੇ ਬੁਢੀ ਚਲੀ ਗਈ। 

{{gap}}‘ਫੇਰ ਤੁਸਾਂ ਦਸਿਆ ਨਹੀਂ?' ਮੈਂ ਪੂਛਿਆ।

{{gap}}‘ਕੀ?’

{{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ?'

{{gap}}‘ਜਾਣਕੇ ਕੀ ਕਰੋਗੇ?'

{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦਸੋ।’

{{gap}}‘ਸਾਡੀ ਇਸ ਨਰਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਹੀ ਵੇਖਣਾ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੨੫-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2jjtdu7fkh6635om5c9jsi8nx8ehozv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/127</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63783</id>
    <revision>
      <id>227795</id>
      <parentid>177609</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227795</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3060" sha1="eo066ruxzzdwg9xvhi20uegchz2rer1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਚੰਗਾ ਹੈ। ਜਿਤਨੇ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰੋਂ ਸੋਹਣੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨ ਦੇ ਕਾਲੇ। ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਫਸਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਲਖਾਂ ਰੁਪੈ ਲੁਟਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਹੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਬੜੇ ਬੜੇ ਲਖਾਂ ਪਤੀ ਆਏ, ਆਪਣੀ ਤਬਾਹੀ ਲੈਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਹੈ ਮੇਰੀ 'ਕਹਾਣੀ।'

{{gap}}ਬੋਲਦੀ ਬੋਲਦੀ ਨੂਰਾਂ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਦਾ ਗਲਾ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਅਖਾਂ ਅਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਆਹ ਨਿਕਲ ਗਈ ਤੇ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਲ ਤਕਕੇ ਬੋਲੀ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਦਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਗਈ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਸਾਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮਥੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਪਰ ਮਨੁਖ ਜਾਤੀ ਨਾਲ, ਹਸਕੇ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਮਨੁਖ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨੋਚਦੇ ਹਨ. ਜਿਦਾਂ ਕੁਤਾ ਮਾਸ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਚੂਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੂਸਦੇ ਹਨ, ਭੰਨਦੇ ਹਨ. ਤਰੋੜਦੇ ਹਨ, ਚਟਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਕ ਲਫਜ਼ ਤਕ ਮੂੰਹੋਂ ਨਹੀਂ ਕਢਦੀਆਂ। ਮਨੁਖ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਜੀਅ ਕੀਤਾ ਖੇਡ ਲਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਭੰਨ ਤੋੜਕੇ ਵਗਾਹ ਮਾਰਿਆ।”

{{gap}}ਨੂਰਾਂ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰੀਰ ਕੁਝ ਥਕਿਆ ਥਕਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਨੂਰਾਂ ਬੋਲੀ,

{{gap}}‘ਬਸ ਹੁਣ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਨਾ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਕੇ?'

{{gap}}‘ਪਰ ਤੁਸਾਂ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਤਾਂ ਸੁਣਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ।' 

{{gap}}‘ਹੋਰ ਹੁਣ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?'&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੨੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eo066ruxzzdwg9xvhi20uegchz2rer1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/128</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63784</id>
    <revision>
      <id>227796</id>
      <parentid>177610</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227796</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2650" sha1="7eu61mmq2igipk5uabhihbxxqj96myr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}‘ਤੁਹਾਡੀ ਆਪ-ਬੀਤੀ।'
 
{{gap}}‘ਕੀ ਕਰੋਗੇ ਸੁਣਕੇ?'

{{gap}}ਮੈਂ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਵਾਬ ਵੀ ਕੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਚੁਪ ਵੇਖਕੇ ਬੋਲੀ, ‘ਚੰਗਾ, ਜੇ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਸੂਰ ਨੂੰ ਮੁਢ ਤੋਂ ਖੁਰਚਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਕਰ ਹੀ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਆਪ-ਬੀਤੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਉ' ਤੇ ਨੂਰਾਂ ਦੀਵਾਰ ਨਾਲ ਢਾਹਸਨਾ ਲਾਕੇ ਬੋਲੀ,

{{gap}}‘ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਇਕ ਵੇਸਵਾ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵੇਸਵਾ ਬਣਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਪਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਦੂਰ ਰਖਦੀ।

{{gap}}ਦਿਨ ਬੀਤਦੇ ਗਏ ਤੇ ਅੰਤ ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਆ ਗਿਆ ਜੋ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਪਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਕਿਸ ਭਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਖੁੱਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਮੌਤ ਨਾ ਮਾਰੇ। ਹਾਂ, ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਰਦੀ ਵਾਰ ਨਸੀਅਤ ਕੀਤੀ ‘ਬੇਟੀ ਮੈਂ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜਿਥੋਂ ਮੈਂ ਮੁੜਕੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਇਕ ਗਲ ਜਰੂਰ ਯਾਦ ਰਖੀਂ ਕਦੀ ਭੁਲ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਲ ਤਕ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖੀਂ। ਇਸ ਰਾਹ ਵਿਚ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪੰਧ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਆਪ ਕੁਹਾੜਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਗਲ ਹੈ, ਅਛਾ ਬੇਟੀ ਅਲਾ ਤੇਰੀ......' ਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਸਦਾ ਲਈ ਅਖਾਂ ਮੀਟ ਲਿਤੀਆਂ।

{{gap}}ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਦ ਮੈਂ ਘਰ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਚ ਵਟ ਕੇ ਦੂਜੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਕਰਾਏ ਤੇ ਇਕ ਕਮਰਾ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।'&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੨੭-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7eu61mmq2igipk5uabhihbxxqj96myr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/129</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63785</id>
    <revision>
      <id>227797</id>
      <parentid>177623</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227797</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2190" sha1="nm9xjv36q1k1y61yq0j8imcrpi1sjmx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਨੂਰਾਂ ਇਕ ਦਮ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ। ਅਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਥਰੂ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਹਰ ਘੜਿਆਲ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਦੋ ਵਜਾਏ। ਮੈਂ ਉਸ ਵਲ ਤਕ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘ਫੇਰ?’

{{gap}}‘ਹਾਲਾਂ ਮੈਨੂੰ’ ਉਹ ਫਿਰ ਬੋਲਣ ਲਗੀ' ‘ਨਵੇਂ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਆਇਆਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੀ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਗਲੀ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਸੰਭਲ ਗਈ। ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤੀ।

{{gap}}‘ਬੇਟੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਕੁਝ ਆਇਆ ਹਾਂ।' ਉਸ ਨੇ ਮੰਜੀ ਤੇ ਬੈਠਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਦਸੋ ਜੀ?'

{{gap}}‘ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਰੀਫਾਂ ਦਾ ਮਹਲਾ ਹੈ।'

{{gap}}‘ਪਰ ਮੈਂ ਕੋਈ ਬਦਮਾਸ਼ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?' ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

{{gap}}‘ਪਰ ਹੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਵੇਸਵਾ ਦੀ ਲੜਕੀ।' 

{{gap}}'ਇਸ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ?' 

{{gap}}‘ਹੋਰ ਕਿਸ ਦਾ?'

{{gap}}‘ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦਾ', ਮੇਰਾ ਭੈ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਖੂਨ ਖੌਲ੍ਹਣ ਲਗਾ, ‘ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾ ਬਣਨ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵੇਸਵਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?' ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਹਿ ਗਈ ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਆਫਤ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।

{{gap}}ਮੇਰੀਆਂ ਖਰੀਆਂ ਖਰੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੁਸਾ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੨੮-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nm9xjv36q1k1y61yq0j8imcrpi1sjmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/130</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63786</id>
    <revision>
      <id>227798</id>
      <parentid>177624</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227798</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2735" sha1="1d111e56h8iotxtdggt31lg2494d89s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਆ ਗਿਆ। ਗੁਸੇ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ, 'ਅਛਾ ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਲਟੀ ਹੀ ਪੈ ਗਈ ਏਂ? ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਖੈਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਏਂ ਤਾਂ ਇਕ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਇਸ ਗਲੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾ ਨਹੀਂ ਤੇ...... '

{{gap}}'ਨਹੀਂ ਤੇ?' ਮੈਂ ਟੋਕਿਆ,

{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਢਾਵਾਂਗਾ। ਸਾਡੀਆਂ ਵੀ ਮਾਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਗਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਕਿ ਕੋਈ ਵੇਸਵਾ ਗਲੀ ਵਿਚ ਆਕੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਕੜਕਿਆ।

{{gap}}‘ਚੌਧਰੀ ਜੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਨਾਲੋਂ ਘਟ ਨਹੀਂ, ਆਖਰ ਇਸ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ' ਮੈਂ ਗਿੜ ਗੜਾਈ ਤੇ ਰੋਣ ਲਗ ਪਈ। ‘ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਸ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ.....' ਤੇ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ।

{{gap}}ਅੰਤ ਹੋਇਆ ਉਹੋ ਜੋ ਕੁਝ ਚੌਧਰੀ ਕਹਿਕੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਬੇ ਤਰਸੀ ਨਾਲ ਗਲੀ ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕਲੀ ਸਾਂ, ਬੇ-ਆਸਰਾ, ਲਾਚਾਰ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ। ਨਿਰਾਸਤਾ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬਦਲਾਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਮੂੰਹ ਮੰਗਿਆ ਤਾਂ ਮੌਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਫਿਰ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜ਼ਾਲਮ ਖੂਨੀ ਸਮਾਜ ਕੋਲੋਂ ਬਦਲਾ ਲਵਾਂ। ਜੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਮੇਰੀ ਬਰਬਾਦੀ ਤੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਾਂ, ਤਬਾਹ ਕਰਾਂ।

{{gap}}ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੰਤਕਾਮ ਦੀ ਜਵਾਲਾ ਭੜਕ ਉਠੀ, ਬਦਲੇ ਦੇ ਭਾਂਬੜ ਮਚ ਉਠੇ। ਮੈਂ ਨਾਚ ਗਾਣਾ ਸਿਖਿਆ ਤੇ ਅੰਤ ਇਸੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਆ ਡੇਰੇ ਲਾਏ ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਬੈਠੇ ਹੋ?&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੨੯-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1d111e56h8iotxtdggt31lg2494d89s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/131</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63787</id>
    <revision>
      <id>227799</id>
      <parentid>177631</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227799</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2332" sha1="54eb0i5qxsr9yv3275cxitwdrgmzvbb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਨੂਰਾਂ ਆਪਣੀ ਆਪ ਬੀਤੀ ਸੁਣਾਕੇ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਥਰੂ ਦਿਲਦੇ ਅਰਮਾਨ ਬਣ ਬਣਕੇ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਭਾਰੀਆਂ ਭਾਰੀਆਂ ਲਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਜੰਦਰਾ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ। ਨੂਰਾਂ ਬੁਤ ਬਣਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਵਾਰ ਵਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੰਤ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ, ‘ਮੁਆਫ ਕਰਨਾ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਹੈ।'

{{gap}}‘ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਜੰਮੇ ਹੀ ਦੁਖ ਸਹਿਨ ਲਈ ਹਾਂ।' ਬੇ-ਪ੍ਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਨੂਰਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।

{{gap}}ਮੈਂ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਕਹਿ ਵੀ ਕੀ ਸਕਦਾ ਸਾਂ। ਸਮਾਜ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਨੂਰਾਂ ਬੋਲੀ, ‘ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?'

{{gap}}‘ਕੁਝ ਨਹੀਂ।'

{{gap}}‘ਚਲੋ, ਫੇਰ ਚਲੀਏ?’

{{gap}}‘ਕਿਥੇ?’ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ

{{gap}}‘ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਲ ਵਲ।' 

{{gap}}‘ਕੀ ਮਤਲਬ?'

{{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਉ ਤੇ ਮੈਂ.......?'

{{gap}}‘ਮੈਂ.....ਕੀ?’ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਕ ਦਮ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
 
{{gap}}‘ਆਪਣੇ ਗਾਹਿਕਾਂ.....’ ਤੇ ਉਸ ਬੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬਾਕੀ ਲਫਜ਼ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕੇ।

ਤੇ ਨੂਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਲਿਆ।

{{right|“ਪ੍ਰੀਤ”}}&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੩੦-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>54eb0i5qxsr9yv3275cxitwdrgmzvbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/132</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63788</id>
    <revision>
      <id>227800</id>
      <parentid>177636</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227800</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1695" sha1="heb28z8aj96xaljsmxldixl49tgd70v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{xxxx-larger|{{left|'''ਮਨਸੂਰ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}
{{gap}}ਬਾਹਰ ਬੜਾ ਰੌਲਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਨਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਮਸਤ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਉਚਾਣਾਂ ਤੇ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਦੀ ਲੰਘ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਦ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਕਾਫੀ ਸਾਰੀ ਭੀੜ ਉਚਾਣਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਸੀ ਲੋਕ ਰੌਲਾ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਭਰੀ ਘਬਰਾਹਟ ਸੀ। ਲੋਕ ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਤੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।

{{gap}}‘ਹੈਂ......ਔਹ......ਔਹ ਸਾਂਵਰੀ, ਕੌਣ ਏ ਉਹ, ਮੇਰੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਲੜਕੀ......ਸਾਂਵਰੀ? ਉਸ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਉਹ ਦੁਲ੍ਹਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ? ਸਾਂਵਰੀ, ਕੀ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਏ?' ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਲੂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਮਸਲ ਦੀ......ਤੁਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏ..... ਤੇ ਐਹ ਡੋਲਾ......ਕੀ ਇਹ ਖਾਲੀ ਏ.....ਜਾਂ ਸਾਂਵਰੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ&lt;noinclude&gt;{{right|--੧੩੧--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>heb28z8aj96xaljsmxldixl49tgd70v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/133</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63789</id>
    <revision>
      <id>227801</id>
      <parentid>177644</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227801</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2737" sha1="fw95ax9imxxyjj36q7nfaeuieltwywx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ......ਆਹ......ਇਹ ਕੀ ਕੁਝ ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ?' ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਡੋਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਕ ਗਰੀਬ ਜਿਹਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਰੋਂਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, &quot;ਸਾਂਵਰੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਏ? ਤਾਂ ਕੀ ਸਾਂਵਰੀ ਦੁਲ੍ਹਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਏ? ਉਫ਼...... ਉਹ ਇਹ ਪਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਏ.....ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਾਪੂ ਦੀ ਮੰਗ ਠੁਕਰਾ ਕੇ......ਇਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਲੁਟਾ ਕੇ ਸਾਂਵਰੀ ਪਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਏ.....ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ।&quot; ਅਤੇ ਉਹ ਉਚਾਣਾ ਤੋਂ ਭੱਜ ਪਿਆ। ਉਹ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕਾਫਲੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਲਿਆ। ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਾ ਆਇਆ। ਉਹ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲੀ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਵਲ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ, ਕੁਝ ਪੜਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ।

{{gap}}ਉਹ ਤੁਰਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਇਕ ਸਖਤ ਖਿਆਲ ਆ ੨ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਪਾਗਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ‘ਸਾਂਵਰੀ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ।' ਉਹ ਹੋਰ ਸਹਾਰ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਕਾਫਲੇ 'ਚੋਂ ਪੁਛ ਹੀ ਲਿਆ। ‘ਬਾਬਾ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਏ।' ਬਾਬੇ ਨੇ ਉਸ ਵਲ ਤੱਕ ਕੇ ਕਿਹਾ 'ਆਹ......ਵਿਚਾਰੇ ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਦੀ ਅੱਜ ਪੱਗ ਲਹਿ ਗਈ ਸਮਝੋ।' ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਬੇ ਦੀ ਗਲ ਕੁਛ ਅਜੀਬ ਜੇਹੀ ਲਗੀ, 'ਕਿਸ ਲਾਹੀ ਸੂ ਪੱਗ ਬਾਬਾ?' ਉਸ ਪੁਛਿਆ, ‘ਪੱਗ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਲਾਹ ਸਕਦਾ ਏ ਜਦੋਂ ਧੀਆ ਘਰੀਂ ਹੋਣ, ਇਹੋ ਪੱਗ ਲਾਹਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ।' ਬਾਬਾ ਜਿਵੇਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਹਥੋਂ ਖਿੱਝਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝ ਨਾ ਪਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪੁਛ ਕੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਤੰਗ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਸੋ ਉਹ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਹਾਣੀ ਦਸਣ ਲਈ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੩੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fw95ax9imxxyjj36q7nfaeuieltwywx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/134</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63790</id>
    <revision>
      <id>227802</id>
      <parentid>177648</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227802</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3121" sha1="l28p9gke64wkazxu3u3vpg6bjb7mn6y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਗਲਾਂ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਸਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਗਿਆ 'ਸਾਂਵਰੀ ਵਿਚਾਰੀ ਅਜੇ ਬਾਲੜੀ ਜੇਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਨੇ ਇਕ ਚੰਗਾ ਘਰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਂਵਰੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿਤਾ। ਦਾਜ ਦੌਣ ਵੀ ਰੱਜ ਕੇ ਦਿਤਾ ਸੂ। ਧੀ ਦਾ ਹਰ ਕਾਰਜ ਖੁਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਪਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਲੇਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਮਾਪੇ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਨੇ, ਲੇਖ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦੇ......ਸਾਂਵਰੀ ਦੇ ਲੇਖ ਜੁ ਕਾਲੇ ਸਨ ਫੇਰ ਸੁਖੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ।' ਬਾਬੇ ਨੇ ਔਖਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਗਲ ਜ਼ਾਰੀ ਰਖੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵਰ੍ਹਾ ਵੀ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਫਿਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਬੂਹਾ ਮਲ ਬੈਠੀ! ਵਡੇ ਘਰਾਣੇ ਵਾਲਿਆਂ ਸਾਂਵਰੀ ਨੂੰ ਮੱਖਣ ਵਿਚੋਂ ਵਾਲ ਵਾਂਗ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿਤਾ।' ਬਾਬੇ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਆ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸੁਕੇ ਸੋਮੇ ਵਿਚ ਕਿਥੋਂ ਤਰਾਵਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਬਾਬੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਪੱਟੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਸੁਕਾ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਨੀਵਾਂ ਤੱਕਦਿਆਂ ਫਿਰ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ' ‘ਮੁਟਿਆਰ ਧੀ ਜਦੋਂ ਘਰ ਹੋਵੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਤਾਂ ਗਲ ਗਲ ਪਾਣੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਇਸ ਲਈ ਧੀਰਜ ਮਲ ਨੇ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਸਾਂਵਰੀ ਲਈ ਹੋਰ ਵਰ ਲਭਿਆ। ਸਾਂਵਰੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵਿਆਹਿਆ। ਡੇਲੇ ਪਾਇਆ ਤੇ ਜਦ ਡੋਲਾ ਲੜਕੇ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਮੁੰਡਾ ਭੜਕ ਪਿਆ, ‘ਆਖੇ ਸਾਂਵਰੀ ਵਿਆਹੁੰਦੜ ਏ.....ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।' ਲੋਕਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਬੁਝਾਇਆ ਬੇਵਕੂਫ ਨੇ ਇਕ ਨਾ ਸੁਣੀ। ਨਾਲ ਲੋਹੜਿਆਂ ਦਾ ਦਾਜ ਮੰਗਦਾ ਸੂ...........।' ਬਾਬਾ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਓਹ ਸਾਂਵਰੀ ਦੇ ਘਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਸਾਂਵਰੀ ਦਾ ਬਾਪੂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਂਵਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਇਹ ਖਬਰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਸਾਰ ਬੇ ਸੁਧ ਧਰਤੀ ਤੇ ਢਹਿ ਪਈ। ਘਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਗਮ ਛਾ ਗਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੩੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l28p9gke64wkazxu3u3vpg6bjb7mn6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/135</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63791</id>
    <revision>
      <id>227803</id>
      <parentid>177652</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227803</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3080" sha1="ssjj1z6dfrizy1dm47h8dcghc8dqv0s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਸਾਂਵਰੀ ਇਕ ਰੋੜੇ ਵਾਂਗ ਰੜਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ। ਅਜੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਂਵਰੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਹੀ ਸਨ, ਉਹ ਮਾਪੇ ਕੀ ਕਰਨਗੇ। ਹਰ ਕੋਈ ਇਹੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ‘ਧੀ’ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਮਨਹੂਸ ਜੇਹਾ ਸ਼ਬਦ ਜਾਪਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੇ ਮੋਟਰਕਾਰਾਂ, ਮਕਾਨ, ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਘੁੰਮਣ ਲਗ ਪੈਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਕਰਜ਼ਾ, ਇਕ ਜਮਦੂਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਂਵਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲ ਤੱਕਦੀ, ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਮਰਦੀ ਜਾਂਦੀ, ਲੁਕ ਲੁਕ ਬਹਿੰਦੀ, ਛਿਪ ਛਿਪ ਫਿਰਦੀ, ਡਰਦੀ ਫਿਰਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਦਾ ਉਹ ਕੀ ਕਰੇ, ਬਾਪੂ ਦੇ ਹੁੰਝੂ ਮਾਂ ਦਾ ਤੱੜਫਣਾ ਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇ-ਹੱਦ ਦੁਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹੇ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਚੁਪ ਕਰਾਏ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦੇਵੇ, ਕਿਹੜੀ ਗਲ ਦੀ ਧੀਰਜ ਬੰਨਾਵੇ। 

{{gap}}ਧੀਰਜ ਮਲ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਖਾਲੀ ਡੋਲਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਭੀੜ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਦਰਦ ਸੀ, ਤਰਸ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਕਿ ਅਗਾਂਹ ਹੋ ਕੇ ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਪਰ ਹਾਂ, ਇਕ ਹੌਂਸਲੇ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਨੌ-ਜਵਾਨ ਭੀੜ ਚੀਰਦਾ ਅਗੇ ਵਧਿਆ, ‘ਬਾਪੂ ਮੈਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ। ਭਿੱਛਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਜੇ ਇਸ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ਦੇ ਓ..... ਤਾਂ ਮੰਗ ਨਾ....ਆਹ......ਨਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋਣਾ ਬਾਪੂ.....ਮੈਂ ਸਾਂਵਰੀ ਦਾ ਦਾਨ ਮੰਗਨਾ......ਮੈਂ ਦਾਜ ਨਹੀਂ ਮੰਗਾਂਗਾ, ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਗਾਂਗਾ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ.....ਮੈਨੂੰ।’ ਉਹ ਝਿਜਕਿਆ......‘ਦੇ ਦਿਓ......।’ ਸਾਰਿਆਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਅਚੰਭਾ ਜੇਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜੀ।&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੩੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ssjj1z6dfrizy1dm47h8dcghc8dqv0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/136</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63792</id>
    <revision>
      <id>227804</id>
      <parentid>177655</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227804</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1956" sha1="lxw50i1z30l228z04q7ioxz54f6wecf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੈਰਾਨੀ ਭਰੀ ਆਸ ਦਾ ਜਾਦੂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਹੋਇਆ। ਹੰਝੂ ਥੰਮ੍ਹ ਗਏ, ਹਾਵੇ ਰੁਕ ਗਏ, ਘਬਰਾਹਟਾਂ ਮਿਟ ਗਈਆਂ, ਡਰ ਧੋਤੇ ਗਏ, ਪਰ......ਪਰ।

{{gap}}‘ਕੌ......ਣ......ਕੌਣ.....ਮਨਸੂਰ' ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

{{gap}}'ਹਾਂ......ਬਾਪੂ! ਨਿਰਮਾਣਾ ਮਨਸੂਰ।'

{{gap}}‘ਸਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕਵੀ......' ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ ਵਿਚ ਭਰ ਲਿਆ।

{{gap}}‘......' ਮਨਸੂਰ ਚੁਪ ਰਿਹਾ।

{{gap}}'ਓਏ ਮਨਸੂਰ......ਓਏ ਤੂੰ?' ਉਹ ਬੁਢਾ ਬਾਬਾ ਜਿਹੜਾ ਹੁਣੇ ਅਜੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਸ ਨਾਲ ਗਲਾਂ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਸੀ, 'ਓਏ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਹੀ ਨਾ।'

{{gap}}‘ਬਾਬਾ......।’ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ।

{{gap}}ਸਾਰੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਜੇਹੀ ਛਿੜ ਪਈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ। ਕਈਆਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਮਨਸੂਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦਾ ਦਿਲ ਸੜ ਉਠਿਆ ਸੀ।

{{gap}}‘ਮਨਸੂਰ, ਡਾਕੂ ਦਾ ਲੜਕਾ......' ਭੀੜ 'ਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਡਾਕੂ ਦਾ ਲੜਕਾ...... ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ।'

{{gap}}ਭੀੜ ਚੋਂ ਕਈ ਹੋਰ ਬੋਲੇ।

{{gap}}ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਰੋੜਾ ਨਾ ਬਣੋ ਭਾਈ......।'&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੩੫-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lxw50i1z30l228z04q7ioxz54f6wecf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/137</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63793</id>
    <revision>
      <id>227805</id>
      <parentid>177658</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227805</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2559" sha1="e64m41cpft8piripggsi51zmif5ixvu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਜੇਹੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}'ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਏਗਾ......।'

{{gap}}'ਕਦੇ ਨਹੀਂ......ਡਾਕੂ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਸਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਿਆਹੇਗਾ।'

{{gap}}'ਤੁਸੀਂ  ਜਿੱਦ ਨਾ ਕਰੋ......ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਇਹੀ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਏ। ਇਕ ਬੀਬੇ ਜੇਹੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਅਤੇ ਇਵੇਂ ਹੀ ਰੌਲਾ ਵਧਦਾ ਵਧਦਾ ਲੜਾਈ ਦਾ ਰੂਪ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸ਼ੈਤਾਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਬਾਪੂਆਂ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਅਖਵਾਣ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ ਖਾਨਦਾਨੀ, ਪਰ ਸ਼ੋਹਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗਰੀਬ, ਅਣਖੀਲੇ, ਬੁਰੇ ਅਖਵਾਣ ਵਾਲੇ ਪਰ ਸ਼ਰੀਫ, ਹੱਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ, ਇਨਸਾਫ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਸਨ। ਲੜਾਈ, ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਖਤਰਨਾਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦਰਦ ਤੜਪ ਉਠਿਆ।

{{gap}}‘ਆਹ.....ਇੱਜ਼ਤ.....ਮਿੱਟੀ ਉਡ ਗਈ ਏ......। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਸਾਂਵਰੀ ਕਿਉਂ ਦਿਤੀ? ਇਸ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਕਿਉਂ ਨਾ ਰੁਕੇ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੇ ਭੂਚਾਲ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਇਆ? ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਟਕਰਾਏ ਕਿਉਂ ਨਾ? ਸਾਂਵਰੀ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਰ ਗਈ......ਜੇ ਇਹ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਕੀ ਓਏ ਰੱਬਾ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਸਾਂਵਰੀ ਲਈ ਮੌਤ ਵੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਓ ਪੱਥਰ! ਤੈਨੂੰ ਰਹਿਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਇਆ?' ਉਹ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗਮ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਤਾਹਨੇ ਸਨ ਰੱਬ ਲਈ, ਨਫਰਤ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ। ਉਹ ਨਿਰਬਲ ਸੀ,&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੩੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e64m41cpft8piripggsi51zmif5ixvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/138</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63794</id>
    <revision>
      <id>227806</id>
      <parentid>177665</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227806</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2877" sha1="ojls5mcotrtui53wcqlbiiv46rpa04l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਧੀ ਦੇ ਗਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਤਿਆ ਖਿੱਚ ਲਈ ਸੀ।

{{gap}}ਉਹ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਬੁਢਾ ਸੀ। ਲੜਾਈ ਦਾ ਰੌਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਜਾਗਦੇ ਮੁਰਦੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਸਾਂਵਰੀ ਦੇ ਡੋਲੇ ਨਾਲ ਢਾਸਣਾ ਲਾਈ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਅੰਦਰ, ਸਾਂਵਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੈ? ਦੋਵੇਂ ਭਾਵੇਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਫ ਲਈ ਦੁਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਤੜਪਦੀਆਂ ਸਨ, ਸਾਂਵਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਲੜ ਖੜਾਂਦੀ ਬਾਹਰ ਆਈ। ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਸਾਂਵਰੀ ਵੀ ਆਈ ਪਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਨਾਂ ਕਰ ਸਕੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਭੇਜਿਆ, 'ਮਾਂ......ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਕਹਿ...... ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਏ.....ਹੌਂਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰੇ......ਉਹ ਵੀ ਲੜੇ......। ਸਮਾਂ ਇਹੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਏ ਮਾਂ......

{{gap}}ਦੁਖ ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਏ.....ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਲੜੇ......ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬਚੀ ਹਾਂ......ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿਤਾ ਏ.....ਜਾ ਮਾਂ, ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਕਹਿ......। ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬਾਹਰ ਗਈ। ਧੀਰਜ ਮਲ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘ਸਾਂਵਰੀ ਦੇ ਬਾਪੂ......ਮੈਂ ਜਾਨਣੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਖ ਏ, ਬੜਾ ਵਡਾ ਦੁਖ ਪਰ......ਪਰ ਸਾਂਵਰੀ ਸਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਏ......ਉਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵੀ ਲੜ......ਇਨਸਾਫ ਮੰਗ......ਤੂੰ ਮਰਦ ਏਂ ਸਾਂਵਰੀ ਦਾ ਬਾਪੂ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਉਂਞ......ਹੌਂਸਲ ਨਾ ਹਾਰ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇ ਅਮੀਰ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਸਾਡੀ ਸਾਂਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ......ਅਸੀਂ ਗਰੀਬ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਸਾਂਵਰੀ ਦਿਆਂਗੇ......।' ਧੀਰਜ ਮਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਤਾਂਹ ਉਠੀਆਂ। ਸਾਂਵਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਸ਼ ਆਈ। ਉਹ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਲੋ, ਗਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੩੭-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ojls5mcotrtui53wcqlbiiv46rpa04l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/139</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63795</id>
    <revision>
      <id>227807</id>
      <parentid>177667</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227807</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2928" sha1="hxyee8bk8jfb68nil16wkhcik7e52pa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}‘ਸਾਂਵਰੀ ਦੀ ਮਾਂ......ਇਜ਼ਤ ਰੁਲ ਗਈ......।'

{{gap}}‘ਖਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਏ ਇਜ਼ਤ......ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁਖਾਂਦੀ ਏ? ਮੂੰਹ ਪਾੜ ਪਾੜ ਦਾਜ ਮੰਗਦੇ ਨੇ......ਵਡੇ ਇਜ਼ਤਾਂ ਵਾਲੇ......ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਇਜ਼ਤ ਦੀ ਲੋੜ ਬਸ ਤਕੜਾ ਹੋ......ਕਿਹੜਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਏ ਸਾਂਵਰੀ ਦਾ ਬਾਪੂ! ਵਿਖਾ ਖਾਂ ਜ਼ਰਾ ਮੈਨੂੰ......ਵੇਖਾਂ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਲਾਟ ਏ, ਇਜ਼ਤ ਵਾਲਾ.......ਸਭ ਇਕੋ ਹੀ ਨੇ ਸਾਂਵਰੀ ਦੇ ਬਾਪੂ......ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਬਿਨਾਂ ਇਜ਼ਤੋਂ......'

{{gap}}ਸਾਂਵਰੀ ਦੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਸਲੀਅਤ ਜਾਪੀ। ਉਸ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਛ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

{{gap}}'ਮੌਤ......ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸੁਖੇ ਦੇ ਸਿਰ 'ਚ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਸੂ......ਓਹੌ ਖੂਨ ਹੋ ਗਿਆ।' ਹੋ ਰਹੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚੋਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ। ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਅਗਾਂਹ ਨੂੰ ਭੱਜਾ।

{{gap}}'ਕੌਣ......ਕਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਏ? ਸੁੱਖਾ? ਸੁੱਖਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?' ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲਾਸ਼ ਤਾਈਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ‘ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਏ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਓ? ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਹੱਕ ਏ ਸਾਂਵਰੀ ਲਈ ਵਰ ਚੁਣਨ ਯਾ ਨਾ ਚੁਣਨ ਦਾ? ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਮੇਰੇ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਵਾਲੇ? ਚਲੇ ਜਾਓ ਇਥੋਂ......ਚਲੇ ਜਾਓ ਮੇਰੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ......ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ......ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਸੂਰ ਨੂੰ ਤੱਕ ਤੱਕ ਹੱਸਣ ਵਾਲੇ ਅਜ ਮੇਰੇ ਹਮਦਰਦ ਦੇ ਅਖਵਾਣ ਲੱਗੇ ਹੋ......ਚਲੇ ਜਾਓ......!' ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜੇਹਾ ਹਾਸਾ ਹਸਦੇ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੩੮-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hxyee8bk8jfb68nil16wkhcik7e52pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/140</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63796</id>
    <revision>
      <id>227808</id>
      <parentid>177672</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227808</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2339" sha1="osci6fv23mm5dbl4lbw4ynhis83yiwk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤੁਰ ਪਏ। .....ਠਹਿਰੋ!.....ਸੁਖੇ ਦਾ ਖੂਨ ਕਿਸ ਕੀਤਾ ਏ? ਬਚ ਕੇ ਨਾ ਨਿਕਲੇ ਪਾਪੀ......।&quot;

{{gap}}'ਇਹ ਖੂਨ ਕਿਸ ਕੀਤਾ ਏ? ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਅਫਸਰ ਨੇ ਭੀੜ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

{{gap}}‘ਇਸ ਦਾ ਖੂਨੀ ਐਹ ਮਨਸੂਰ ਏ।' ਭੀੜ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਉਂਗਲੀ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। 

{{gap}}‘ਮਨਸੂਰ......?' ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ। 

{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਝੂਠ ਹੈ, ਖੂਨ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਦੇ ਔਹ ਜਾ ਰਹੇ ਟੋਲੇ 'ਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਏ।' ਇਕ ਸਾਊ ਜੇਹਾ ਬਾਬਾ ਬੋਲਿਆ। 

{{gap}}‘ਮਨਸੂਰ ਖੂਨੀ ਏ।” 

{{gap}}‘ਨਹੀਂ......।’ 

{{gap}}'ਮਨਸੂਰ...।' 

{{gap}}‘ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ......।’ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸ਼ੋਪੰਜ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਦਾ ਭੱਜਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਟੋਲਾ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਜਾ ਘੇਰਿਆ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਮੱਲ ਦੇ ਘਰ ਅਗੇ ਲਿਆ ਖਲ੍ਹਾਰਿਆ।

{{gap}}‘ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਦਸ ਸਕਦਾ ਏ...ਇਹ ਖੂਨ ਕਿਸ ਕੀਤਾ ਏ? ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਅਫਸਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।

{{gap}}‘ਜਨਾਬ......ਮਨਸੂਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਖੂਨ ਹੋਰ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ?'

{{gap}}‘ਝੂਠ ਨਾ ਕਹੋ......ਸਚ ਸਚ ਕਹੋ।'

{{gap}}‘ਇਹ ਸੱਚ ਏ ਜਨਾਬ।' ਸ਼ੈਤਾਨ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਇਸ ਦੇ ਹਾਮੀ ਸਨ।

{{gap}}‘ਜਨਾਬ ਜੇ ਹੁਕਮ ਦੇਵੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸਾਂ ਕਿ ਅਸਲ ਖੂਨੀ ਕੌਣ ਏ......' ਉਹੀ ਬਾਬਾ ਬੋਲਿਆ&lt;noinclude&gt;{{right|--੧੩੯--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>osci6fv23mm5dbl4lbw4ynhis83yiwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/141</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63797</id>
    <revision>
      <id>227809</id>
      <parentid>177693</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227809</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2880" sha1="dch12apir0g1eagwrpp0h4hsmjyp7xl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}'ਹਾਂ ਦਸ......ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। 

{{gap}}‘ਸੁਖਾ ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ......ਤੇ ਐਹ ਦੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਮਨਸੂਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਡਟੇ ਹੋਏ ਸਨ......ਜਨਾਬ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰਨੀ।' ਬਾਬੇ ਦੇ ਤਰਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਸਿਪਾਹੀ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨ ਅਗੇ ਤਰਲੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਹੱਥ-ਘੜੀ ਲਾ ਲਈ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਥਾਣੇ ਵਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਧੀਰਜ ਮਲ ਦੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੜਪ ਉਠਿਆ......ਮੈਂ ਮਨਸੂਰ ਲਈ ਲੜਾਂਗਾ...। ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਬਚਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਚਾਵਾਂਗਾ......।'

{{gap}}ਧੀਰਜ ਮਲ ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਡਟਿਆ ਰਿਹਾ। ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਿਆ, ਗੁਆਹੀਆਂ ਭੁਗਤਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਸਲੀ ਖੂਨੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਖੇਚਲ ਕਰਨੀ ਪਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਸਲੀਅਤ ਲਭਣ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਮਨਸੂਰ ਰਿਹਾ ਹੋਇਆ। ਮਾ ਦੇ ਸੀਨੇ ਲਗਣ ਲਈ ਬਾਹਾਂ ਪਸਰੀਆਂ। ਉਹ ਘਰ ਵਲ ਭੱਜਾ ਮਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਲੱਗਾ। ਪਿਆਰ ਮਿਲਣੀ ਵਿਚ ਸਵਰਗੀ ਖੇੜਾ ਸੀ ਮਾਂ-ਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਲੋਹੜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪਿਛੇ ਨਿੰਮ੍ਹਾ ਨਿੰਮ੍ਹਾਂ ਦਰਦ ਵੀ ਮੁਸਕੁਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

{{gap}}'ਬੇਟਾ......ਬਿਨ ਦਸਿਆਂ ਹੀ ਕਿਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਾਓ।' ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਮਾਂ ਪੁਛ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਲਾਲੀ ਦੌੜ ਗਈ। ਮਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ ‘ਬਚਾ...... ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਲਿਆ ਏ ਪਰ ਦਸ ਖਾਂ ਚੰਨ......ਸਾਂਵਰੀ ਕੀ ਤੇਰੀ ਏ?'

{{gap}}'ਹਾਂ ਮਾਂ......ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਮੇਰਾ ਤੇ ਮੈਂ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੪੦-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dch12apir0g1eagwrpp0h4hsmjyp7xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/142</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63798</id>
    <revision>
      <id>227810</id>
      <parentid>177698</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227810</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2613" sha1="8078l4y2cmxqrl94cq3zbiab1dt1ksb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਉਸ ਦਾ ਹਾਂ......।' ਮਨਸੂਰ ਜਿਹੜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਸੀ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਲੱਖ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰ ਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੱਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਜਦ ਉਹ ਆਪ ਸਾਂਵਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਗਦ ਗਦ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}‘ਮੈਂ ਸਦਕੇ ਆਂ ਚੰਨ......ਦਸ ਕਦ ਮੇਰੀ ਸਾਂਵਰੀ ਘਰ ਲਿਆਏਂਗਾ।' ਮਾਂ ਨੇ ਗਲ ਨਾਲ ਘੁੱਟਦਿਆਂ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਹ ਲਜਿੱਤ ਜੇਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

{{gap}}‘ਮਾਂ......ਤੇ ਉਹ ਮੁਸਕੁਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ।

{{gap}}‘ਦਸ ਬੱਚਾ......।’ ਮਾਂ ਵੀ ਮੁਸਕੁਰਾਈ। ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਇਕ ਗਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤੜਪਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਗੱਲ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਗੱਲ ਦਾ ਰੁਖ ਬਦਲਾਂਦਿਆਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮਾਂ ਅਗੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।

{{gap}}‘ਦਸਾਂਗਾ......ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ......ਕੀ ਹਾਂ?' ਮਨਸੂਰ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਂ ਸਮਝ ਗਈ ਉਸ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ।

{{gap}}'ਤੇਰਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਏ ਮਨਸੂਰ......।'

{{gap}}‘ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ...... ਕਿਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹਾਂ?' ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਸੱਟ ਜੇਹੀ ਮਾਰੀ।

{{gap}}‘ਤੂੰ......ਤੂੰ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਛੁਪਾਵਾਂ ਬੱਚਾ......ਤੂੰ ਇਕ ਡਾਕੂ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਏਂ।” ਮਾਂ ਰੋ ਪਈ।

{{gap}}‘ਡਾਕੂ......?’

{{gap}}‘ਹਾਂ......ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਬਦਨਸੀਬ ਬਾਪੂ......ਪੁਲੀਸ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੪੧-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8078l4y2cmxqrl94cq3zbiab1dt1ksb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/143</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63799</id>
    <revision>
      <id>227811</id>
      <parentid>177699</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227811</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2449" sha1="7r2r7b7iftztgvvfw9nx6rr07dua5ro" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੋ ਗਿਆ।'

{{gap}}‘......।’ ਮਨਸੂਰ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਚੁੱਪ ਸਨ! ਦੁਹਾਂ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘੌਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਸੋਚ, ਕੋਈ ਗਮ ਸੀ।

{{gap}}‘ਜਾ ਬੇਟਾ......ਸਾਂਵਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆ......ਤੂੰ......ਏਂ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇ ਤੇਰਾ ਬਾਪ ਡਾਕੂ ਸੀ। ਉਹ ਦਾਨੀ ਸੀ......ਭੁਖਿਆਂ ਲਈ ਰੋਟੀ ਸੀ ਨੰਗੇ ਦਾ ਉਹ ਪਰਦਾ ਸੀ......ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਦਾ ਸੀ ਗਰੀਬਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਧਾੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ......ਜਾ......ਮੇਰੇ ਘਰ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਜੇ ਬਹਾਰਾਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆ ਸਕਣ...... ਮਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਥੇ ਵਿਚ ਤਿਲਕ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਤੁਰ ਪਿਆ ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਿੱਚ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚੀ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਢੂੰਡ ਲਈ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਧੀਰਜ ਮਲ ਦੇ ਘਰ ਫਿਰ ਬਹਾਰ ਆ ਗਈ। ਸੋਗ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਥਾਂ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਕੀ ਮਿਲਿਆ ਧੀਰਜ ਮਲ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਗਿਆ।

{{gap}}ਦੋ ਪਿਆਰ ਭੁਖੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਖੇੜਾ ਆ ਗਿਆ। ਸਾਂਵਰੀ ਮਨਸੂਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਸੁਹਣੀ ਨਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਲਖ ਲਖ ਸ਼ਗਨ ਮਨਾਏ......ਘਰ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਿਆ, ਫਬਾਇਆ......ਸਾਂਵਰੀ ਲਈ ਚੁਣ ਚੁਣ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਛਾਏ। ਮਨਸੂਰ ਦੀ ਲਾਈ ਬਗੀਚੀ ਵਿਚੋਂ ਫੁਲ ਤੋੜੇ ਸਾਂਵਰੀ ਦੇ ਗਲ ਹਾਰ ਪਾਏ, ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਸਿਹਰੇ ਲਾਏ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੂਣਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰ ਕਰ ਨੱਚ ਰਹੀ ਸੀ।

{{right|“ਸਰੋਜ&quot;}}&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੪੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7r2r7b7iftztgvvfw9nx6rr07dua5ro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/144</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63800</id>
    <revision>
      <id>227812</id>
      <parentid>177700</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227812</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1794" sha1="d4d49iggngnfw4iuj1cskqdesvm9whp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{xxxx-larger|{{left|'''ਕੌੜੇ ਘੱਟ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}

{{gap}}ਕਦੀ ਕਦੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਘਰ ਸੁੰਨਾ ਸੁੰਨਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਗਰੀਬੀ ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕੰਧਾਂ ਹਸ ਹਸਕੇ ਮੇਰੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਂਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਨ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਫਿਕਰਾਂ ਗਮਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।

{{gap}}ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਣੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੜ ਮੁੜਕੇ ਉਹੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਜੀਅ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਦਿਲ ਉਕਤਾਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ, ਜਦ ਕਦੀ ਮੈਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰੀ ਦਿਲ ਪਰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖ੍ਰੀਦਣ ਜੋਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਦੀ ਨਾ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਕੋਲੋਂ ਰਸਾਲਾ ਫੜ ਲਿਆ,&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੪੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d4d49iggngnfw4iuj1cskqdesvm9whp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/145</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63801</id>
    <revision>
      <id>227813</id>
      <parentid>177701</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227813</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3015" sha1="5lz0gbi4lked52ds518a85cjvhkdl8w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚੋਂ ਲੈ ਆਂਦੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਪ੍ਰਚਾਹੁਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਉਨਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਲਿਖਾਰੀ ਆਪਣੇ ਰੋਣੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਸਮਾਜੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਕੋਸਦੇ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਭੈੜੇ ਅਸੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਂਦੇ, ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਨਜ਼ਾਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਨਪੀੜੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਹਾਂ, ਚੀਸਾਂ ਹੀ ਸੁਣਾਈ ਦੇਂਦੀਆਂ, ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਹੜਾਂ ਥਲੇ ਦਬੀਆਂ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਕੁਰਲਾਂਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੰਨ ਨੂੰ ਪਾੜਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਤੇ ਬਸ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਗਮਗੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਖਾਂ ਵਿਚ ਅਥਰੂ ਕੋਈ ਅਨੋਖਾ ਜਿਹਾ ਨਾਚ ਕਰਨ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਗਰਮ ਗਰਮ ਅਥਰੂ ਮੇਰੀਆਂ ਗਲ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਅਰਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਤਾੜਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਜਾ ਡਿਗਦੇ ਤੇ ਵੇਖਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।

{{gap}}ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਚੀ ਉਚੀ ਰੋਣ ਲਗ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਦਿਲ ਦੇ ਅਰਮਾਨ ਮੇਰੇ ਲਖ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਨਾ ਨਿਕਲਣੋਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਖੂਬ ਉਚੀ ਉਚੀ ਰੋਂਦਾ, ਰਜਕੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕੁਝ ਕੁਝ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਬੀ ਮੇਰੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਬੜੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਰੋਣ ਲਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਸਦੀ ਆਦਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖਕੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਖੂਬ ਜੀਅ ਭਰਕੇ ਰੋ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੇਬੀ ਨੂੰ ਘੁਟਕੇ ਗਲਵਕੜੀ ਵਿਚ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

{{gap}}ਅਜ ਮੈਂ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਪੜ ਰਿਹਾ ਸਾਂ,&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੪੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5lz0gbi4lked52ds518a85cjvhkdl8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/146</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63802</id>
    <revision>
      <id>227814</id>
      <parentid>177702</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227814</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2885" sha1="7htzi90gfx9j4vv5cowfosvo8w9untp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਸੀ? ਨਿਰੀ ਪੁਰੀ ਅਥਰੂਆਂ, ਆਹਾਂ ਤੇ ਹੌਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਥ ਪਲਥ, ਗਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਸਕੀਆਂ ਫੁੱਟ ੨ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਿਆ, “ਕੀ ਅਜ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਲਿਖਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ? ਕੀ ਅਜ ਦੇ ਲੇਖਕ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਗਮਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਨਾ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਖੁਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸੋਂਹ ਖਾਧੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਦਮ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੋਲੋਂ ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ, ‘ਤੇਰੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਕੇਹੜੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਕੇਹੜਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਥਾਂ ਥਾਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਕੁਰਲਾਦੀਆਂ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਦਾ ਤਾਂ ਵਰਨਣ ਹੈ,&quot; ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਮਰੇ ਵਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪਾਗਲ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

{{gap}}ਮੈਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ਲਤਾਨ ਸਾਂ ਕਿ ਇਤਨੇ ਵਿਚ ਬੇਬੀ ਭਜਦੀ ਭਜਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ‘ਵੀਰ ਜੀ ਇਕ ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਸਮਝਾਉ?'

{{gap}}‘ਵਿਖਾ ਜ਼ਰਾ’ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਉਸ ਵਲ ਮੋੜਦੇ ਕਿਹਾ, ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਫੜ ਲਈ।

{{gap}}'ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਇਕ ਮੋਟਰ ਕਾਰ ਉਂਨੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਤ ਸੌ ਪਚਾਸੀ ਰੁਪੈ ਨੋਂ ਆਨੇ ਨੌ ਪਾਈ ਦੀ ਖਰੀਦੀ। ਜੇ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਮੋਟਰਾਂ ਖ੍ਰੀਦਣੀਆਂ ਚਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿਤਨੇ ਦੀਆਂ ਆਉਣਗੀਆਂ।'

{{gap}}ਇਤਨੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਸੁਣਕੇ ਮੈਂ ਬੇਬੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲ ਤਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗ ਭੌਂਣ ਲਗ ਲਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਖਰ ਧੁੰਧਲੇ ਜਾਪਣ ਲਗ ਪਏ। ਕੀ ਇਤਨੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਅਮੀਰਾਂ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਐਵੇਂ ਹੀ ਕਿਤਾਬ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੪੫-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7htzi90gfx9j4vv5cowfosvo8w9untp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/147</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63803</id>
    <revision>
      <id>227815</id>
      <parentid>177803</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227815</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3017" sha1="jktpbqv1c2ryd8luh8n5smimv543xyz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਹਿਸਾਬ ਜੁ ਹੋਇਆ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਤਨੇ ਪੈਸੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਡਾ ਅਮੀਰ ਹੋਵਾਂ। ਵਡੇ ਵਡੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮੇਲ ਜੋਲ ਹੋਵੇ। ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੋਠੀਆਂ ਹੋਣ, ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਹੋਣ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੋ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਂਵਾ, ਕਈ ਕਾਰਾਂ ਹੋਣ, ਗਰੀਬ ਝੁਕ ੨ ਕੇ ਸਲਾਮਾਂ ਕਰਨ, ਖੂਬ ਐਸ਼ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ, ਮੇਰੀ ਲਿਖਤ ਐਡੀਟਰ ਖੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆਪ ਆਕੇ ਲੈਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ “ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਜੇਹੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰੋ&quot; ਤੇ ਮੈਂ ਅਗੋਂ ਕਹਿ ਦਵਾਂ ‘ਫੇਰ ਆਉਣਾ’, ਐਡੀਟਰ ਮੇਰੀ ਇਕ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਖੂਬ ਮੁਲ ਪਾਉਣ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਐਵੇਂ ਹੀ ਦੇ ਦੇਵਾਂ, ਬੇਬੀ ਕਿਸੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਇਆ ਕਰੇ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਾਰ ਤੇ ਜਾਇਆ ਕਰੇ ਤੇ ਕਾਰ ਤੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਕਰੇ......।'

{{gap}}‘ਵੀਰ ਜੀ ਸੁਆਲ ਤਾਂ ਸਮਝਾਉ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਚੁਪ ਹੀ ਕਰ ਗਏ ਹੋ?' ਬੇਬੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਲ ਤਕਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ।

{{gap}}ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਟੁਟ ਗਿਆ, ਸਭ ਰੇਤ ਦੇ ਮਹੱਲ ਢਹਿਕੇ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਏ । ਦਿਮਾਗ ਖਾਲੀ ਖਾਲੀ ਜਾਪਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣ ਲਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੱਚੀ ਨੀਂਦਰ ਚੋਂ ਉਠਾਕੇ ਬਾਹਰ ਸੜਕ ਤੇ ਲਿਆ ਬਿਠਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਬਿਟ ਬਿਟ ਬੇਬੀ ਵਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ।

{{gap}}'ਵੀਰ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਲ ਇਦਾਂ ਕਿਉਂ ਪਏ ਵੇਖਦੇ ਹੋ! ਸੁਆਲ ਸਮਝਾਉ ਨਾ?' ਬੇਬੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾਂਦੇ ਕਿਹਾ। 

{{gap}}‘ਬੇਬੀ ਹੁਣ ਜਾ, ਫਿਰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾਂ, ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਦਰਦ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।’ ਬੇਬੀ ਨੂੰ ਮਗਰੋਂ ਹਟਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।

{{gap}}ਬੇਬੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਰਤ ਸੁਝੀ, ਉਸਦੇ ਨਿਕੇ ਨਿਕੇ ਨਰਮ ਨਰਮ ਬੁਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ‘ਵੀਰ ਜੀ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੪੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jktpbqv1c2ryd8luh8n5smimv543xyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/148</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63804</id>
    <revision>
      <id>227816</id>
      <parentid>177806</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227816</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2898" sha1="ptr7xlazmw42b625iy7x3o2nq4l9cu5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਭਰਜਾਈ ਕਦੋਂ ਲਿਆਕੇ ਦੇਵੋਗੇ। ਮੇਰਾ ਬੜਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਭਰਜਾਈ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਤੇ। ਵੇਖੋ ਨਾ. ਰਾਜ ਮੋਹਨੀ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਭਰਜਾਈ ਪਿਆਰ ਕਰੇਗੀ, ਸੁਆਲ ਸਮਝਾਏਗੀ।'

{{gap}}‘ਜਾਹ ਬੇਬੀ ਖੇਡ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਭਰਜਾਈ ਲਿਆ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਤੇ ਬੇਬੀ ਚਲੀ ਗਈ।

{{gap}}ਕਿੱਡੀ ਭੋਲੀ ਹੈ ਨੰਨੀ ਬੇਬੀ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ । ਆਪ ਨੂੰ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਰਜਾਈ ਦੀ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰਦੀਪ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਲਤ ਮਾਰਕੇ ਇਕ ਅਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ ਜਾ ਪਨਾਹ ਲਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੀ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਵੀ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ? ਕੀ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਪਿਆਰ ਕੇਵਲ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਵਿਚ ਮਹਿਦੂਦ ਹੈ? ਕੀ ਉਹੋ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਹੋਣ, ਐਸ਼ੋ-ਇਸ਼ਰਤ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਹੋਵੇ।

{{gap}}ਪਰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਆਪ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਗ ਪਿਆ, 'ਓ ਪਾਗਲਾ! ਇਹ ੨੦ਵੀਂ ਸਦੀ ਹੈ, ਇਥੇ ਪਿਆਰ ਲਭਦਾ ਏਂ, ਇਥੇ ਤਾਂ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਗਰੀਬ ਲਈ ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣਾ ਵੀ ਜੁਰਮ ਹੈ। ਗੁਰਦੀਪ ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛਡ ਗਈ? ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਤੁੰ ਗਰੀਬ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਐਸ਼ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਗੁਰਦੀਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਲਫਜ਼, ਉਸਦੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਲ ਮੇਰੀਆਂ ਅਖਾਂ ਅਗੇ ਨਾਚ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ।

{{gap}}‘ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕੰਗਾਲ ਨਾਲ ਗੁਰਦੀਪ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਦੇਵਾਂ, ਦੋ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਨਾਲ । ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ਵੀ ਕੀ ਭੁਖ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੪੭-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ptr7xlazmw42b625iy7x3o2nq4l9cu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/149</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63805</id>
    <revision>
      <id>227817</id>
      <parentid>177810</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:27:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227817</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2954" sha1="gvmyyxq3imqimo3zhc1iq40tr8lg0kf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ? ਸਵੇਰੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਹੈ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਭਾਂਡੋ ਖੜਕਦੇ ਹਨ। ਵੱਡਾ ਆਇਆ ਏ ਗੁਰਦੀਪ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਾਤ ਦੀ ਕੋਹੜ ਕਿਰਲੀ ਤੇ ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜਫੇ। ਜਾਹ ਦਫਾ ਹੋ ਜਾ, ਬਦਮਾਸ਼ ਕਿਥੋਂ ਦਾ......'

{{gap}}ਮੇਰਾ ਰੋਣਾ ਬਦੋ ਬਦੀ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਦਿਲ ਦੇ ਅਰਮਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਆਕੇ ਮੇਰਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਹਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਏ, ਮੇਰੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਂਦੇ ਦਿਸੇ।

{{gap}}ਮੈਂ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਕਲੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਤਨੇ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ । ਟੁਟੀ ਹੋਈ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਅਮੀਰ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਵੀ ਬੈਠਣਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਮੇਜ਼ ਦੀ ਤਾਂ ਇਕ ਲਤ ਹੀ ਗਾਇਬ ਸੀ, ਇਟਾਂ ਰਖਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਲ ਤਕਿਆ, ਥਾਂ ਥਾਂ ਕਮੀਜ਼ ਗੰਢੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਜਦ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਗੰਢੇ ਹੋਏ ਬੂਟਾਂ ਵਲ ਗਈ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਆਹ ਨਿਕਲੀ, ਓ ਰਬਾ! ਕੀ ਇਹੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗਰੀਬ ਦੀ ਹੈ, ਅਜ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ? ਕੀ ਗਰੀਬ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੁਖ ਭੋਗਨ ਲਈ ਹੀ ਆਏ ਨੇ? ਕੀ ਤੇਰਾ ਇਹ ਇਨਸਾਫ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅਮੀਰ। ਅਜ ਦਾ ਰਬ ਵੀ ਅਮੀਰਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਗਰੀਬ ਚੜਾਵਾ ਚੜਾਨ ਜੋਗੇ ਜੇ ਨਾ ਹੋਏ।'

{{gap}}ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ । ਮੈਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਡੁਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ ਕਿ ਬੇਬੀ ਫੇਰ ਭਜਦੀ ਭਜਦੀ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ਵੀਰ ਜੀ, ਸਕੂਲ ਦੇ ਭੈਣ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਆਇਆ ਕਰ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਕੂਲੋਂ ਕਢ ਦੇਵਾਂਗੀ।' 

{{gap}}‘ਚੰਗਾ ਬੇਬੀ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਸੋਹਣੇ ੨ ਕਪੜੇ ਲੈ ਦੇਵਾਂਗਾ।'&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੪੮-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gvmyyxq3imqimo3zhc1iq40tr8lg0kf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/150</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63806</id>
    <revision>
      <id>227818</id>
      <parentid>177811</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227818</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2856" sha1="ayqu2kknvyx0wavz1jz73aktlwbgtan" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}‘ਪਰ ਕਦੋਂ, ਚਲੋ ਹੁਣ ਲੈ ਦਿਓ?'

{{gap}}‘ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਪੈਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਕਦੀ ਸਹੀ ।'

{{gap}}ਤੇ ਬੇਬੀ ਖੇਡਣ ਚਲੀ ਗਈ

{{gap}}ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਵੰਨ-ਸੁ-ਵੰਨੇ ਖਿਆਲ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ। ਕੀ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ? ਓ ਰਬ ! ਤੂੰ ਕਿਹੋ ਜਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੈਠਣ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਠੋਕਰਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੁਰਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਫਿਰ ਬੇਬੀ ਦੀ ਮਾਸੂਮ ਸੂਰਤ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ, ‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਬੇਬੀ ਤਾਂ ਇਸ ਕੋਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਇਹ ਸੋਚਕੇ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਐਡੀਟਰ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਲੈ ਹੀ ਲਵੇ, ਮੈਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਗਾ, ਪਰ ਲਿਖਿਆ ਕਿਸ ਕੋਲੋਂ ਜਾਵੇ। ਮਨ ਦੇ ਉਤਰਾਵਾਂ ਚੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਾਕ ਸਿਧਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੁੜ ਰਿਹਾ। ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਖਲਬਲੀ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਘਾਂ ਘਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸਿਰ ਵਿਚ ਕੀੜੀਆਂ ਦੌੜਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ । ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਮੁਕੰਮਲ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਐਡੀਟਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ‘ਕੋਈ ਖਾਸ ਚੰਗੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਨਵੀਨਤਾ ਨਹੀਂ, ਬੜਾ ਆਮ ਪਲਾਟ ਹ, ਪੁਰਾਣਾ ਸਟਾਈਲ ਹੈ' ਆਦਿਕ ਤੇ ਫਿਰ ਅਜਦੇ ਟੁਟੇ ਭਜੇ ਵਾਕਾਂ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਕੇਹੜਾ ਐਡੀਟਰ ਲਵੇਗਾ। ਕਲਮ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਰਖ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਧਰ ਉਧਰ ਟਹਿਲਣ ਲਗ ਪਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{right|--੧੪੯--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ayqu2kknvyx0wavz1jz73aktlwbgtan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/151</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63807</id>
    <revision>
      <id>227819</id>
      <parentid>177817</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227819</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2521" sha1="67pv6is71p4fcvh48x723wajd22lr71" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਦ ਬੇਬੀ ਰੋਂਦੀ ਰੋਂਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ‘ਵੀਰ ਜੀ, ਭੈਣ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲੋਂ ਕਢ ਦਿਤਾ ਹੈ ।'

{{gap}}‘ਕਿਉਂ?’ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਕ ਦਮ ਨਿਕਲਿਆ।

{{gap}}‘ਭੈਣ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇਰੇ ਕਪੜੇ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾਕੇ ਨਹੀਂ ਆਂਦੀ। ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਵਿਚ ਗੰਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਚੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ।' ਉਸ ਨੇ ਰੋਂਦੇ ਰੋਂਦੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}ਮੈਨੂੰ ਬੇਬੀ ਦੀ ਉਸ ਦਿਨ ਵਾਲੀ ਗਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, 

{{gap}}ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਕਪੜੇ ਪਾਕੇ ਆਇਆ ਕਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਕੂਲੋਂ ਕਢ ਦੇਵਾਂਗੀ।'

{{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਉਸਤਾਦਣੀ ਬਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਦੈਂਤਣ ਨਾਲੋਂ ਘਟ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੀ । ਮੇਰੀਆਂ ਅਖਾਂ ਵਿਚ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅਥਰੂ ਚਮਕਣ ਲਗੇ।

{{gap}}'ਰੋ ਨਾ ਬੇਬੀ, ਮੇਰੀ ਚੰਗੀ ਬੇਬੀ, ਤੈਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਕੂਲ ਬਿਠਾਵਾਂਗਾ, ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਕਪੜੇ ਲੈਕੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਮੈਂ ਬੇਬੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

{{gap}}ਜੇਬ ਵਿਚ ਹਥ ਮਾਰਿਆ, ਕੇਵਲ ਦਸ ਰੁਪੈ ਦਾ ਨੋਟ ਸੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਤਨੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਖਰਚ। ਇਕ ਹਥ ਵਿਚ ਨੋਟ ਫੜਕੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹਥ ਵਿਚ ਬੇਬੀ ਦਾ ਹਥ ਫੜਕੇ ਮੈਂ ਬੇਬੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਆ ਬੇਬੀ, ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸੋਹਣੇ ੨ ਕਪੜੇ ਲੈ ਦਿਆਂ।' 

{{gap}}ਬੇਬੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਛਲਣ ਲਗ ਪਈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਦਮ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲਭ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।

{{right|&quot;ਪ੍ਰੀਤਿ&quot;}}&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੫੦-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>67pv6is71p4fcvh48x723wajd22lr71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/152</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63808</id>
    <revision>
      <id>227820</id>
      <parentid>177819</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227820</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1772" sha1="5rj3pxiakekecu1gj7jgvsi9epuon4x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{xxxx-larger|{{left|'''ਮਿੱਧੀ ਕਲੀ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}

{{gap}}ਰੋਜ਼ ਦੀ ਆਦਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਨਹਿਰ ਦੀ ਸੜਕ ਤੇ ਸੈਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣਾ ਤੇ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਊਸ਼ਾ ਦੀ ਲਾਲੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਤ੍ਰੇਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਤੁਪਕੇ ਘਾ ਤੇ ਪਏ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਿੰਮੀ ਨਿੰਮੀ ਪੌਣ ਨੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਹਾਵਣਾ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਰੰਗ-ਬ-ਰੰਗੇ ਫੁਲ ਖਿੜੇ ਹਵਾ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮਿਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਸੈਰ ਵਿਚ 'ਰੁਝਿਆ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਮੈਂ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਖੇਤ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰੰਗ ਬ-ਰੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਉਧਰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਕੇ ਮੈਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਬੇ-ਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਦੇਖਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। 

{{gap}}ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਇਆ, 'ਛਡੋ, ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੀ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਕਿਧਰੇ ਉਲਟਾ ਹੀ......?' ਪਰ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਦਦ ਲਈ ਪੁਕਾਰ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੫੧-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5rj3pxiakekecu1gj7jgvsi9epuon4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/153</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63809</id>
    <revision>
      <id>227821</id>
      <parentid>177820</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227821</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="soe1c5973p2ue0jmsawh5ey7kfwg3dz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਿਆ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵਲ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਮੈਨੂੰ ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾਉਂਦੀ ਜਾਪੀ। ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅੰਤਮ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਉਸੇ ਥਾਂ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲਗਾ।

{{gap}}ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਚੁਕਕੇ ਨਬਜ਼ ਵੇਖੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹੌਲੀ ੨ ਹਿਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਹੌਂਲਸਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਕੋਟ ਲਾਹ ਕੇ ਉਸ ਉਤੇ ਪਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਫਿਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਉਚਾ ਹੋਕੇ ਪੀੜਤ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ‘ਹਾਏ! ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਹਾਂ?' ਤੇ ਉਸ ਫਿਰ ਅਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ।

{{gap}}ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਅਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤੇ ਘਾਬਰੀ ਹੋਈ ਮੇਰੇ ਵਲ ਤਕਕੇ ਮੁੜ ਉਹੋਂ ਪੁਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ‘ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਹਾਂ?'

{{gap}}‘ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਕੋਲ' ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।

{{gap}}ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ‘ਵੀਰ' ਲਫਜ਼ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲ ਹੋਰ ਅਖਾਂ ਪਾੜ ੨ ਕੇ ਵੇਖਣ ਲਗੀ। ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਤਸਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ‘ਭੈਣ ਜੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਉ।'

{{gap}}ਹੁਣ ਉਸ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਕੇ ਉਹ ਬੈਠੀ ਤੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲੀ, ‘ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਥੇ ਆਏ ਹੋ?'

{{gap}}ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤਕ ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾ ਠੀਕ ੨ ਸੁਣਾ ਦਿਤੀ। ਮੇਰੀ ਗਲ ਅਜੇ ਖਤਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੫੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>soe1c5973p2ue0jmsawh5ey7kfwg3dz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/154</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63817</id>
    <revision>
      <id>227822</id>
      <parentid>177821</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227822</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2562" sha1="p5f251bgqgeksum6yyskumy6uebzpdv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਬੋਲੀ ‘ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਭੈਣ' ਬਣਾ ਲਿਆ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਇਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?'

{{gap}}ਮੈਂ ਉਸਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਹੈਰਾਨਗੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘ਬਸ ਇਤਨੀ ਗਲ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਹਾਲਾਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭੈਣ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਸਿਆ।' 

{{gap}}‘ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ' ਮੈਂ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।

{{gap}}‘ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਬੜੇ ਟੁਟੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ,' ਮੈਂ ਨਿਸਚੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ

{{gap}}ਉਹ ਚੁਪ ਰਹੀ।

{{gap}}‘ਭੈਣ ਜੀ ਦਸੋ ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਕਿਦਾਂ ਆਏ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗਲ ਦਸੋ'

{{gap}}‘ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਤਮਾ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਗੀ', 

{{gap}}ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ

{{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ।'

{{gap}}ਤੇ ਉਸ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:-

{{gap}}‘ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਗਰੀਬ ਸਾਂ, ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਕਮਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਮਾਂਦਾ ਜੂਏ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਭੇਟਾ ਕਰ ਦੇਂਦਾ। ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਇਕ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਸੂਤ ਕਤਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ, ਜਿਸ ਬਦਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੀ ਰੁਪਿਆ ਤੇ ਕਦੀ&lt;noinclude&gt;{{right|--੧੫੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p5f251bgqgeksum6yyskumy6uebzpdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/155</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63818</id>
    <revision>
      <id>227823</id>
      <parentid>177823</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227823</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3146" sha1="2kku0h7fqmhb3l1nxq3bfzt24ut9jig" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਰੋਜ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਪੈਸੇ ਸਾਡੇ ਚਾਰ ਜੀਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣਦੇ ਸਨ।

{{gap}}ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਗਲ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਅਚਾਨਕ ਮਲੇਰੀਏ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ । ਕਿਤੇ ਆਉਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਉਹ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਈ। ਚਾਰ ਜੀਆਂ ਦੀ ਪੇਟ ਪੂਜਾ ਲਈ ਆਖਰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਕਾਰਖਾਨੇ ਕੰਮ ਤੇ ਜਾਣਾ ਪਿਆ । ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੀਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਖਾਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਕਾਰਖਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਲਾਲਾ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਮਲ ਆਪ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜੀ ੨੫ ਦਿਨ ਬਾਹਰ ਦੌਰੇ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁਤਰ ਸਤੀਸ਼ ਹੀ ਕਾਰਖਾਨੇ ਆਉਂਦਾ। ਜਦ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕਾਰਖਾਨੇ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਲਗੀ। ਉਸ ਸਾਰੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਲੈਣ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾਂ ਕਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗਲਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਖੁਲ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਓਪਰੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਦੀ ਪਰ ਨੌਕਰੀ ਛੁਟ ਜਾਣਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਹੀ ਚਲਣਾ ਪਿਆ। 

{{gap}}ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਖੁਲ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇ ਦੇਂਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ਕ ਪਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਭਰਮ ਸਮਝਕੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਉਦਾਰ ਦਿਲੀ ਵੇਖਕੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਖ ਲਖ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇਂਦੀ

{{gap}}ਐਤਵਾਰ ਕਾਰਖਾਨਾ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਖਾਨੇ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਮ ਦੇਂਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਦੋ ਹਫਤੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੫੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2kku0h7fqmhb3l1nxq3bfzt24ut9jig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/156</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63819</id>
    <revision>
      <id>227824</id>
      <parentid>177825</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227824</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2871" sha1="j7hghufnjouupo4ghb4mulkf40b0ie9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਆਰਾਮ ਨਾ ਆਇਆ।

{{gap}}ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਕੇ ਉਹ ਕੁਝ ਝਿਜਕੀ ਤੇ ਫਿਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ:- 

{{gap}}‘ਇਕ ਐਤਵਾਰ ਮੈਂ ਕੰਮ ਤੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵਧ ਕੰਮ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ ਸਾਂ ਕਿ ਅਜ ਬਹੁਤੇ ਪੈਸੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਪਰ ਹਾਏ! ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ। ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬੜੀ ਜਲਦੀ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਦੋ ਵਜੇ ਤਕ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੰਮ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਬੈਠਣਾ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਬਾਦ ਚਪੜਾਸੀ ਨੇ ਆਕੇ ਕਿਹਾ, ‘ਸੁਰਿੰਦਰ ਤੁਮੇਂ ਸਾਹਿਬ ਬੁਲਾਤੇ ਹੈਂ?'

{{gap}}ਡਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਘਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਿਆ। ‘ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਗਲ ਹੈ', ਮੈਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। ਮਜਬੂਰਨ ਉਠਕੇ ਚਪੜਾਸੀ ਨਾਲ ਦਫਤਰ ਵਲ ਤੁਰ ਪਈ। ਦਿਲ ਵਿਚ ਖਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਥੋਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮੁੜ ਸਕੀ। ਮੇਰੀ ਤਬਾਹੀ ਮੈਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ ਉਧਰ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਵੜਦਿਆ ਹੀ ਚਪੜਾਸੀ ਨੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਬਦ-ਨੀਤੀ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ ਸਾਫ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ। ਬਿਨਾਂ ਅਗੇ ਵਧਦਿਆਂ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜੀ, ਪਰ ਬਦ-ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਾਹਰੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਮਜਬੂਰ ਸਾਂ, ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਖਲੋ ਗਈ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਜਬੂਰੀ ਵੇਖਕੇ ਹਸਣ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ, ‘ਸੁਰਿੰਦਰ ਤੂੰ ਡਰ ਕਿਉਂ ਗਈ ਏਂ? ਜਦ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਆ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲ।'

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਈ ਤੇ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੫੫-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j7hghufnjouupo4ghb4mulkf40b0ie9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/157</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63820</id>
    <revision>
      <id>227825</id>
      <parentid>177826</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227825</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3024" sha1="dkv8nv3ioxmwdpzso7dg5wwbpk8fazh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜ਼ੋਰ ੨ ਦੀ ਖੜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਿਅਰਥ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖਕੇ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝਪਟ ਪਿਆ ਜਿਦਾਂ ਇਕ ਭੇੜੀਆ ਕਿਸੇ ਮਾਸੂਮ ਲੇਲੀ ਤੇ ਝਪੱਟਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੜਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਕੋਲੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਨਿਕਲਾਂ। ਇਕ ਦੋ ਧੱਕੇ ਵੀ ਮਾਰੇ, ਤਰਲਿਆਂ ਦਾ ਉਸ ਉਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਬਰਬਾਦੀ ਲਈ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਚਪੜਾਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਚਪੜਾਸੀ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। ਚਪੜਾਸੀ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹੋਸ਼ ਉਡ ਗਏ। ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ......?' 

{{gap}}'ਤਾਂ......ਕੀ.......?’ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਅਚਾਨਕ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। 

{{gap}}‘ਮੈਂ ਹੁਣ ਪਵਿਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ। ਮੈਂ ਪਤਿਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚ ਪਾਇਆ। ਉਥੋਂ ਉਠਕੇ ਮੈਂ ਚੁਪ ਚਾਪ ਘਰ ਆ ਗਈ।

{{gap}}ਸੁਰਿੰਦਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਸਦੀ ਆਪ-ਬੀਤੀ ਸੁਣਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਮੇਰੀਆਂ ਅਖਾਂ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਗਿਲੀਆਂ ਸਨ, ਅਥਰੂ ਵੇਖਕੇ ਉਹ ਬੋਲੀ, ‘ਬਸ! ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਸਣਾ ਹੈ।'

{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਐਵੇਂ ਹੀ......।' ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੈਰਾਨਗੀ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸਦਾ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਲਗਾ, ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ਣ ਸਮਝਨ ਲਗੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਬਦ-ਅਸੀਸਾਂ ਤੇ ਗਾਲਾਂ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਦਿਤੀਆਂ। ਗਲੀ ਮਹੱਲੇ ਵਿਚ ਗਲਾਂ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈਆਂ । ਲੋਕ ਮੂੰਹ ਜੋੜ ਜੋੜ ਕੇ ਗਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗੇ, ਸਾਡਾ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਚਕਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਲਗੀਆਂ। ਮਾਂ ਇਸੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਰ ਬੀਮਾਰ ਰਹਿਕੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਲੋਕ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੫੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkv8nv3ioxmwdpzso7dg5wwbpk8fazh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/158</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63821</id>
    <revision>
      <id>227826</id>
      <parentid>177827</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227826</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2619" sha1="6swxx4l4cyld6j3aq9zkatw9ogg06me" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਿਧਾਰ ਗਈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਦ-ਨਸੀਬ ਨੂੰ ਇਸ ਜ਼ਾਲਮ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਖਾਣ ਲਈ ਛਡ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਭੈਣ ਭਰਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕਲੇ ਸਾਂ। ਪਿਤਾ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੜਦਾ। ਮੈਂ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ। ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੰਮ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰ ਵਿਚ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਸੀ ਆਪ ਭੁਖੀ ਰਹਿਕੇ ਛੋਟੇ ਬਚਿਆਂ ਦਾ ਜੋ ਪੇਟ ਭਰਦੀ ਰਹੀ। ਅੰਤ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਆਕੇ ਮੈਂ ਕਲ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਭੈਣ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਛਡਕੇ ਸਦਾ ਲਈ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਤੁਰੀ। ਮੈਂ ਨਹਿਰ ਵਿਚ ਡੁਬ ਮਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਭੁਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜ਼ਰਾ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਤੁਰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਠੇਢਾ ਲਗਾ ਕਿ ਸਿਰ ਦੇ ਭਾਰ ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਬੇ-ਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।

{{gap}}ਸੁਰਿੰਦਰ ਦੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਅਥਰੂ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਤਕਿਆ, ਦਿਨ ਕਾਫੀ ਚੜ ਆਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾ-ਜਾਇਜ਼ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੇ ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਕਿ ਸੁਰਿੰਦਰ ਇਕ ਦਮ ਬੈਠੀ ੨ ਡਿਗ ਪਈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਫੜੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਚੁਕੀ ਸੀ। 

{{gap}}ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਚੁੰਨੀ ਲੈਕੈ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਪਾ ਦਿਤੀ।


{{right|&quot;ਪ੍ਰੀਤਿ&quot;}}&lt;noinclude&gt; {{right|-੧੫੭-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6swxx4l4cyld6j3aq9zkatw9ogg06me</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/159</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63822</id>
    <revision>
      <id>227827</id>
      <parentid>177864</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227827</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="r0n8shsxu2xexpdtn14hfxdnk0kiamy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{xxxx-larger|{{left|'''ਕਪਤਾਨ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}

{{gap}}ਅਜ ਹਵਾ ਦਾ ਰੁਖ ਬਿਲਕੁਲ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ। ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ੨ ਨਕਸ਼ਾ ਵੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਅਗੇ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵੇਰ ਐਹੋ ਜੇਹੀ ਹਵਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਅਜ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿਚ ਅਨੋਖੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਉਤੇ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਵਿਚ ਅਜ ਬੜੀ ਘੁਸਰ ਮੁਸਰ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਮਤਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਸੇ ਘੁੰਮਣ ਘੇਰੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਵੇ। ਜਹਾਜ਼ ਜਿਓਂ ੨ ਅਗੇ ਵਧਦਾ ਸੀ ਹਵਾ ਤਿਓਂ ਤਿਓਂ ਜ਼ੋਰ ਫੜਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ । ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸੁਝ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਏਧਰ ਓਧਰ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ।

{{gap}}‘ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਏ?' ਇਕ, ਮੁਸਾਫਿਰ ਨੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਓਏ ਆਖਰ ਕੀ ਆ ਗਈ ? ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਧ ਹੋਰ ਕੀ ਜਾਵੇਗਾ?'&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੫੮-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r0n8shsxu2xexpdtn14hfxdnk0kiamy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/160</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63823</id>
    <revision>
      <id>227828</id>
      <parentid>177865</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227828</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2787" sha1="pwd6vaa6a52m6flrx14u1gtkiuyltmq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਇਕ ਬੁਢੇ ਜੇਹੇ ਮੁਸਾਫਿਰ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਂਦਿਆਂ ਜੁਆਬ ਦਿਤਾ 

{{gap}}‘ਬਾਬਾ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਜੁਆਨੀ ਮਾਣ ਚੁਕਾ ਏਂ।, ਰੱਬ ਖੈਰ ਕਰੇ ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਅਜੇ ਮਸ ਹੀ ਫੁੱਟ ਰਹੀ ਏ।' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਮੋਢੇ ਕੋਲ ਖਲੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਤਕਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਛੱਲਾਂ ਬੜੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੋ ਹੋ ਵੱਜਦੀਆਂ ਸਨ, ਵੇਖਕੇ ਮੁੰਡਾ ਹੋਰ ਘਬਰਾਇਆ।

{{gap}}ਬਾਬਾ ਜੇ ਜਹਾਜ਼ ਡੁਬ ਗਿਆ, ਰੱਬ ਖੈਰ ਕਰੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਈਸਰੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੇਗੀ । ਉਹ ਤਾਂ ਅਗੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੀ ਸੀ, ‘ਡੱਕਰੇ ਕਰਾਉਣਿਆ ਚੀਨ ਵਿਚ ਕੀ ਲੈਣ ਜਾਣਾ ਈ?' ਰਾਹ ਵਿਚ ਡੁਬ ਮਰਿਓਂ ਤਾਂ ਚੀਨ ਜਾਣ ਦਾ ਮਜਾ ਆ ਜਾਉ ਇਕ ਵਾਰ।'

{{gap}}‘ਤੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਇਕ ਪਜਾਮਾਂ ਏਂ ਪਜਾਮਾ, ਭਲਾ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਦਸ, ਪਈ ਆਹ ਜੇਹੜੇ ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਕੀ ਨਾ ਲਈਦਾ, ਕਵਤਾਣ (ਕਪਤਾਨ) ਇਹ ਵਾਧੂ ਹੀ ਨੇ।'

{{gap}}‘ਓਏ ਨਹੀਂ ਓਏ ਬਾਬਾ! ਜਦੋਂ ਹੋਣੀ ਨੇ ਕਾਰਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਓ ਇਹ ਕੜੇ ਕਪਟੈਣ (ਕਪਤਾਨ) ਕੁਛ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਹੁੰਦੇ।' ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਰੋਣ ਹਾਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਹੀਆਂ ਸਨ।

{{gap}}‘ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਈਸਰੀ ਦਾ ਕਹਿਆ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ, ਕੀ ਲੈਣਾ ਸੀ ਚੀਨ ਨੂੰ ਜਾਕੇ। ਹਾਏ ਈਸਰੀ! ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ......ਉਂ ਉਂ ਉਂ ਹੂੰ ਹੂੰ ਹੂੰ......।' ਤੇ ਉਹ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ।

{{gap}}'ਓਏ ਮੱਸਿਆ! ਓਏ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰਮੱਸ ਫੁੱਟ ਗੱਭਰੂ ਦਸਦਾ ਸੈਂ, ਓਏ ਹੁਣੇ ਨਿਆਣਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਨਿੱਘਰ ਗਿਆ ਏਂ। ਓਏ ਬੁਢੇ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਵੇਖ।' ਬੁਢੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੫੯-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pwd6vaa6a52m6flrx14u1gtkiuyltmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/161</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63824</id>
    <revision>
      <id>227829</id>
      <parentid>177866</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227829</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2897" sha1="fdbo90xrjkd5j5y39k3w9w7h8kg9rb8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਊਂ ਹੂਂ ਊਂ ਓਏ ਬਾਬਾ! ਮੈਂ ਨਹੀਓਂ ਚੜੀ ਚੀਨ ਜਾਣਾ ਐਸ ਕਪਟਣ ਨੂੰ ਕਹਿ ਸਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬਿਲਟੀ ਕਰ ਦੇਵੇ ।' ਮੁੰਡਾ ਹਿਚਕੀਆਂ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

{{gap}}ਓਏ ਹਾਹ ਕੀ ਨਵਾਂ ਬੋਲ ਸਿੱਖਿਆ ਈ, ਬਿਲਟੀ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਏ?' ਬਾਬੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰੀ ਮੁਸਕੁਰਾਹਟ ਸੀ। ਮੁੰਡਾ ਬਹੁਤਾ ਸਿੱਧਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਸਿਖੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਮਾਣ ਸੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿ ਕੇ ਜ਼ਰਾ ਐਂਠ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ‘ਬਾਬਾ ਬਿਲਟੀ ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ।' ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੋਇਆ ਇਕ ਮਲਾਹ ਆਖਣ ਡਿਹਾ ਸੀ 'ਬਿਲਟੀ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।' ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ ਉਹ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਸੀ ਅਖੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭੇਜਣ ਨੂੰ ਬਿਲਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਆ।'

{{gap}}‘ਹੱਛਾ......।’ ਹੁਣ ਦੋਵੇਂ ਚੁਪ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕਥਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸੇ ਇਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ।

{{gap}}ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਖਤਰੇ ਦਾਘੁਗੂ ਵਜਾਇਆ,ਸਭ ਮੁਸਾਫਿਰ ਚੌਕੰਨੇ ਹੋ ਗਏ। ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਠੰਢੇ ਸਾਹ ਭਰਦੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਵਰਤਰਹੇ ਸਨ,ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕ ਅਜੀਬ ਜੇਹਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਰੰਗ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

{{gap}}&quot;ਇਹ ਇੱਟਾਂ ਜੇਹੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਣਗੀਆਂ।&quot; ਮੱਸਾ ਬੋਲਿਆ।

{{gap}}‘ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਲੈ।' ਬਾਬੇ ਨੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਮਾਂ! ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦੇ। ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਡੁਬਿਆ ਮੈਂ ਤਾਂ ਥਲੇ ਜਾ ਕੇ ਅੰਗੂਰ ਖਰੀਦਣੇ ਨੇ।' ਇਕ ਬਚੇ ਨੇ ਭੋਲੇ ਭਾ ਹੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜਦ ਸਾਰੇ ਹਸ ਪਏ ਤਾਂ ਉਹ ਚੁਪ ਗਿਆ। ਮੱਸੇ ਨੇ ਬਚੇ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਸੋਚਿਆ ਕੀ ਸਚਮੁਚ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਅੰਗੂਰ ਮਿਲ ਸਕਣਗੇ, ਫੇਰ ਡੁਬਣ ਦਾ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੬੦-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fdbo90xrjkd5j5y39k3w9w7h8kg9rb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/162</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63825</id>
    <revision>
      <id>227830</id>
      <parentid>177867</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227830</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2718" sha1="ih56ksggtuouqw7il7o7wth0oq2teuu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕੀ ਡਰ ਏ।' ਮੱਸੇ ਦਾ ਭੋਲਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਸੇ ਆਸ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਲਈ ਕੱਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ ਕਿ ਕਪਤਾਨ ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦਸੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਦੀ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਈ ਅੱਖਾਂ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉਤੇ ਵਿਛੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਕਈ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾ ਚੜ੍ਹਾ ਵਿਚ ਰੁਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਇਸ ਏਡੇ ਵਡੇ ਪਾਣੀ ਬਾਬਤ।

{{gap}}“ਮੁਸਾਫਿਰੋ! ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਤੇ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਈਏ। ਹੌਂਸਲੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਸੋ ਹੌਂਸਲਾ ਨਾ ਢਾਓ! ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਸਾਡਾ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਹਨੇਰੀ ਕਦੀ ਕਦੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘਬਰਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ । ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਾਡਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।' ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦੇਣ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਫੈਦ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸਾਰਿਆਂ ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਮੱਸਾ ਤਾਂ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਬੋਲ ਸਮਝਕੇ ਘੰਟਾ ਭਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਰਿਹਾ। 

{{gap}}‘ਡਰੋ ਨਹੀਂ ਬੇਟਾ!’ ਇਕ ਹੋਰ ਬੁਢੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦਿਆ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਅੱਬਾ! ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਡਰਦਾ ਏ ।' ਕੁੜੀ ਸੁੰਗੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ,

{{gap}}‘ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਮਲੀਏ ।' ਬੁਢੇ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪਲੋਸਿਆ

{{gap}}ਐਹ ਛੱਲਾਂ ਤਾਂ ਵੇਖੋ ਅੱਬਾ!' ਉਹ ਹੋਰ ਡਰੀ।

{{gap}}ਇਹ ਛੱਲਾਂ ਤਾਂ ਇਵੇਂ ਹੀ ਵਜਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ।'&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੬੧-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ih56ksggtuouqw7il7o7wth0oq2teuu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/163</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63826</id>
    <revision>
      <id>227831</id>
      <parentid>177869</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227831</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2621" sha1="6d34t5n6bqe9l2usvfbzicoueobgnxl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਪਰ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਵੀ ਤਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਸੀ।' 

{{gap}}‘ਐਵੇਂ ਭਰਮ ਏ ਤੈਨੂੰ।’ 

{{gap}}‘ਨਹੀਂ ਅੱਬਾ!' 

{{gap}}‘ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਤਾਜੀ।’

{{gap}}ਹਾਏ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਅਧਵਾਟੇ ਹੀ ਹਾਂ।'

{{gap}}‘ਮੁਮਤਾਜ! ਤੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖਕੇ ਵੀ ਐਡੇ ਐਡੇ ਭਰਮ ਲਈ ਫਿਰਨੀ ਏਂ।'

{{gap}}ਜੇ ਪੜ੍ਹੀ ਹਾਂ, ਤਦੇ ਤਾਂ ਡਰਨੀ ਆਂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਤੇ ਹੀ ਯਕੀਨ ਨਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ।'

{{gap}}‘ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਮਰਨੀ।’ ਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦਾ ਅੱਬਾ ਜਾਨ ਹੱਸ ਪਿਆ ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਰਹੀ । ਉਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਧ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਬੁਲ੍ਹ ਫਰਕਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹਰਕਤ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਉਸ ਦੀ ਠੋਡੀ ਹੇਠ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਭੂਰੇ ਜੇਹੇ ਕੇਸ ਕਿਸੇ ਅਣਦੇਖੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਗੁਆਹ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਗੁੱਤ ਦੇ ਵਲਾਂ ਵਿਚ ਮੱਸੇ ਵਰਗੇ ਕਈ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਗੁਆਚ ਚੁਕੀਆਂ ਸਨ। ਭੂਰੀਆਂ ਅੱਖਾ ਦੀ ਤੱਕਣੀ ਨੇ ਮਲਾਹਾਂ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਇਸ ਕਮਰੇ ਵਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ । ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਮੁਮਤਾਜ ਦਾ ਗੋਰਾ ਜੇਹਾ ਰੰਗ ਤੇ ਲੰਮਾ ਜੇਹਾ ਬੁਤ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

{{gap}}ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਅੱਬਾ ਜਾਨ ਨੂੰ ਡੁਬ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਚੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਏਡੇ ਵਡੇ ਖਜਾਨੇ ਨੂੰ ਡੁਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਥੇ ਛੁਪਾਵੇਗਾ। ਮੁਮਕਿਨ ਸੀ ਕਿ ਡੁਬਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੬੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6d34t5n6bqe9l2usvfbzicoueobgnxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/164</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63827</id>
    <revision>
      <id>227832</id>
      <parentid>177873</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227832</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2944" sha1="p22ao5dfws18afob32fhixdg1u9pvrg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪਰ ਮੁਮਤਾਜ ਬਚ ਜਾਂਦੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਆਬਰੂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੁੰਦਾ? ਇਹੋ ਗਮ ਸੀ ਜੋ ਪਲ ਭਰ ਵੀ ਬੁਢੇ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਣ ਦਿੰਦਾ। ਤੇ ਬੁਢੇ ਦਾ ਸੋਚਿਆ ਹੋਇਆ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਨਿਕਲਿਆ।

{{gap}}ਸੂਰਜ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦੀ ਡੀਊਟੀ ਨਿਭਾ ਕੇ ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਅਤੇ ਉਮਾਹ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਡੁਬ ਰਹੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲ ਜੇਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿਤਾ।

{{gap}}ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਡਾਢਾ ਪਿਆਰਾ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਰਜ ਇਕ ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਕਦੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼, ਇਕ ਜਾਪ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਹੁਸੀਨਾ ਦੇ ਮਥੇ ਤੇ ਲਟਕਦੇ, ਚਮਕਦੇ ਟਿਕੇ ਵਾਂਗ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਇਸ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਡੋਲ ਰਹੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਤੱਕਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਲਹਿਰ ਜੇਹੀ ਦੌੜ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਅੰਗ ਅੰਗ ਕਿਸੇ ਕੰਬਣੀ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਕੰਬਿਆ । ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੁਲ੍ਹੀਆਂ ਆਪੇ ਨੂੰ ਮੁਸਕਾਣ ਲਈ ਮੁਸਕਰਾ ਪਈਆਂ । ਉਸ ਨੇ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਆਪਣੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਤਕਿਆ। ਫੇਰ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵਲ ਤੱਕੀ । ਉਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਡੈੱਕ ਤੇ ਕਪਤਾਨ ਖਲੋਤਾ ਉਸੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਸਫੈਦ ਵਰਦੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੁਨਿਹਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਪਤਾਨ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਪਦਾ ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਲਈ ਹੀ ਬਾਹਰੋਂ ਕੁਝ ਢੂੰਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਵੀ ਕੰਬਣੀ ਸੀ । ਉਹ ਵੀ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੬੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p22ao5dfws18afob32fhixdg1u9pvrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/165</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63828</id>
    <revision>
      <id>227833</id>
      <parentid>177875</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227833</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2946" sha1="2phke9a3mlka41bx0ttcs9j2v64pouf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਿਸੇ ਮਹਿਰਮ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਸੀ। ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਭੂਰੇ ਕੇਸਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੁਨਿਹਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੈਂਦੀ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਬੂ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਢੂੰਡ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ ਪਰ ਆਤਮਾ ਬੇ-ਅਰਾਮ ਜਾਪਦੀ ਸੀ । ਉਹ ਆਪਣੀ ਡੀਊਟੀ ਤੋਂ ਬੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਜਦ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਹਾਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਡੋਰੀ ਸੁਟ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਡੈੱਕ ਤੇ ਆ ਖਲੋਤਾ । ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਮਲਾਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦੂਰਬੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਸਰੇ ਲਈ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਪਤਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਉਹਲੇ ਹੋਣ ਲਈ ਡੈੱਕ ਦੀ ਇਕ ਨੁਕਰ ਵਲ ਹੋਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ।

{{gap}}ਮੁਮਤਾਜ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਰਮਾ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਝੁਕ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਰੀਝ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਤਮੰਨਾ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਵਿਚ ਦੌੜ ਗਈ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤੇਜੀ ਵਾਂਗ ਇਕ ਨਵੀਂ ਜੇਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਦੇ ਵੀਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਜਿੰਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਦੀ ਫਿਰ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਇਆ । ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਫਿਰ ਉਤਾਂਹ ਤਕਿਆ। ਕਪਤਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਖਲੋਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਗੁਆਚੀਆਂ
ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

{{gap}}ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਲੰਮੇ ਜੇਹੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਫੇਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬੁਤ ਉਸ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਹੋਰ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਚਿਰ ਸੋਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਜੇ ਕਰ ਕਪਤਾਨ ਉਸ ਵਲ ਕਦਮ ਨਾ ਪੁਟਦਾ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਘਬਰਾਈ, ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਜ਼ੋਰ ੨&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੬੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2phke9a3mlka41bx0ttcs9j2v64pouf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/166</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63829</id>
    <revision>
      <id>227834</id>
      <parentid>177884</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227834</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="aopmb5xcibnetrvvwtl48iwo59epegu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨਾਲ ਧੜਕਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਜੀਅ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਥੋਂ ਭਜ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ । ਕਪਤਾਨ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।

{{gap}}'ਤੁਸੀਂ......ਤੁ...... ਸੀਂ......ਤੁਸੀਂ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਓ?' 

{{gap}}‘ਜੀ? ......ਜੀ ਅਸੀਂ ਮਲਾਯਾ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ।’ ਉਸਦਾ ਜੁਆਬ ਸੀ।

{{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਓ......ਉਥੇ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਹੇ ਓ ?' ਉਹ ਮਸਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।

{{gap}}‘ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸੀ।' ਹੁਣ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}'ਕਿਉਂ?' ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਨਵੀਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।

{{gap}}‘ਮਲਾਯਾ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਏ, ਇਕ ਵਿਧਵਾ ਭਰਜਾਈ ਹੈ। 

{{gap}}‘ਅੱ......ਛਾ ।’ ਤੇ ਕਪਤਾਨ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ । ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੁਲਾਰਾ ਖਾਧਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਡਿਗਣੋਂ ਮਸਾਂ ਬਚੇ।

{{gap}}‘ਕੀ ਅਜ ਸਾਡੇ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਹੈ?' ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਕਪਤਾਨ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿਵਾਂਦਾ, ਪਰ ਜਹਾਜ਼ ਹੋਰ ਪਲਾਂ ਤਾਈਂ ਮੂਧਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾਂ ਜੁਆਬ ਦਿਤਿਆਂ ਉਹ ਦੂਜੇ ਮਲਾਹਾਂ ਵਲ ਭਜ ਗਿਆ।

{{gap}}ਮੁਮਤਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਜੇ ਬਹਾਰਾਂ ਵਲ ਪਾਸਾ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹਾਰਾਂ ਪੱਤ ਝੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈਆਂ । ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਅਜੇ ਕਰੂੰਬਲ ਫੁਟੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਹੋਣੀ ਦੇ ਅਥਾਹ ਜ਼ੋਰ ਨੇ ਮੌਤ ਜੇਹਾ ਸੰਨਾਟਾ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੰਤਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਜਦ ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਟੁੱਬੀ ਮਾਰ ਦਿਤੀ । ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਕਈ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਠੇਲ੍ਹੀਆਂ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੬੫-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aopmb5xcibnetrvvwtl48iwo59epegu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/167</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63830</id>
    <revision>
      <id>227835</id>
      <parentid>177891</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227835</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2869" sha1="9i8uhasoycheiylprajjdxfyvxe0pj0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ । ਬਾਕੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਖਵਾਜੇ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿਤੇ ਗਏ । ਇਕ ਸ਼ੋਰ ਜੇਹਾ ਮਚਿਆ, ਘਬਰਾਹਟ ਜੇਹੀ ਫੈਲੀ, ਅੱਲਾ, ਰਾਮ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਰ ਕਿਸ ਕਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੁਖਣਾਂ ਸੁਖੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸਮਤ ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਹੋਣੀ ਸਭਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਡੁਬੀ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਮੁਸਾਫਿਰ ਮਰ ਚੁਕੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਬਚ ਗਏ ਹਨ । ਧੂਹ ਘਸੀਟ ਤਾਰੂ ਮਲਾਹਾਂ ਨੇ ਜਿੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਦੂਜੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾਏ ਗਏ। ਡੁਬਣ ਵੇਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਵਾਇਰਲੈਸ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਾ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਜਦ ਤਾਈਂ ਦੂਜਾ ਜਹਾਜ਼ ਅੱਪੜਿਆ ਬਚੇ ਹੋਏ ਮੁਸਾਫਿਰ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ।

{{gap}}ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਅਣਥਕ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਬੇ-ਸੁਰਤ ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ।

{{gap}}‘ਮੱਸਿਆ! ਹੁਣ ਕੀ ਹਾਲ ਏ?’ 

{{gap}}‘ਹਾਲ ਚੰਗਾ ਏ ਬੀਬੀ ਜੀ।' 

{{gap}}‘ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਦਾ ਬਾਬਾ ਕਿਥੇ ਵੈ?'

{{gap}}‘ਉਹ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਡੁਬ ਗਿਆ ਏ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਾਪੂ ਕਿਥੇ?' 

{{gap}}'ਉਹ ਵੀ ਹੋਣੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁਕਾ ਏ। ਮੁਮਤਾਜ ਦੀਆ ਅੱਖਾਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ । ਉਹ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਮੱਸੇ ਪੁਛ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਬਰ ਕੜ੍ਹ ਪਾੜ ਕੇ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ। ਮੱਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਚੁਪ ਕਰਾਵੇ । ਉਹ&lt;noinclude&gt;{{left|--੧੬੬--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9i8uhasoycheiylprajjdxfyvxe0pj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/168</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63831</id>
    <revision>
      <id>227836</id>
      <parentid>177929</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227836</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2871" sha1="a9xbgu2eswnv6n20tdh7rd0863eo61z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬੜਾ ਪਛਤਾਇਆ ‘ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ ਹੀ ਕਿਉਂ ।' ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹਥ ਮਲਦਾ ਰਿਹਾ।

{{gap}}‘ਬੀਬੀ! ਰੋ ਨਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਵੇਖ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਦੇ ਕਈ ਜੀਅ ਰੋੜ੍ਹ ਆਏ ਆ। ਰਬ ਖੈਰ ਕਰੇ, ਹੁਣ ਰਾਜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੀਏ।' ਮੱਸਾ ਹੁਣ ਬੜਾ ਦਾਨਾ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ।

{{gap}}‘ਰਬ ਖੈਰ ਕਰੇ, ਈਸਰੀ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਜਹਾਜ ਡੁਬਣ ਦੀ ਖਬਰ ਨਾ ਮਿਲੇ।' ਉਹ ਵੀ ਡੁਸਕਿਆ । ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁਮਤਾਜ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਬੈਠੀ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜ਼ਰਾ ਸੰਭਲ ਗਿਆ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖਕੇ ਆਪਣੇ ਅੱਬਾ ਦਾ ਦਰਦ ਨੱਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫੱਟੜ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਰੁਝ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਝਿਜਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਇਸ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸੁਭਾ ਵੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਢੂੰਡ ਦੀ ਲਗਨ ਜੇਹੀ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਜਾਪੀ । ਉਸਨੇ ਦਲੇਰੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਕਪਤਾਨ ਉਸ ਦੇ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਬੁਤ ਨੂੰ ਰੀਝਾਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਨਿੱਘ ਜੇਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।

{{gap}}ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸੰਭਲ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਮ ਨਵੇਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਈ ਮੁਮਤਾਜ ਪਿਛਲੀ ਸ਼ਾਮ ਵਾਂਗ ਡੈੱਕ ਤੇ ਜਾ ਖਲੋਤੀ। ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੀ ਰੀਝ ਜਾਗੀ। ਉਹ ਵੀ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਪਿਛੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ। ਸ਼ਾਮ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਪਲ ਪਲ ਡੁਬਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੬੭-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a9xbgu2eswnv6n20tdh7rd0863eo61z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/169</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63832</id>
    <revision>
      <id>227837</id>
      <parentid>177930</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227837</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2737" sha1="7wv22v1ej0rlg8gtc72kh94539tqoli" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸੀ । ਕਲ੍ਹ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ । ਕਲ ਮੌਤ ਅਜੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਅਜ ਮੌਤ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਇਕ ਜ਼ਿੰਦਾ ਮਿਸਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਗਈ ਸੀ। ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਅਬਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਗਮ ਸੀ ਪਰ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ। ਦੁਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ ਹੈਰਾਨ ਜੇਹੀ ਸੀ। 

{{gap}}‘ਕੇਡੀ ਸੁਹਣੀ ਸ਼ਾਮ ਏ।' ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਦੂਰ ਤਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ।

{{gap}}ਹਾਂ......ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਾਮ।' ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਪਰੋੜਤਾ ਕੀਤੀ।
 
{{gap}}‘ਤੁਹਾਡੇ ਅਬਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬੜਾ ਅਫਸੋਸ ਏ।'

{{gap}}‘ਜੀ? ਹਾਂ।' ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਭਰਦਿਆਂ ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਕੁਝ ਚਿਰ ਦੋਵੇਂ ਚੁਪ ਰਹੇ। ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ੨ ਹੀ ਲਹਿਰਾਂ ਜ਼ੋਰ ਫੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਦੋਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਗੁਆਚੇ ਜਾਪ ਰਹੇ ਸਨ।

{{gap}}ਸ਼ਾਮ ਬੀਤ ਗਈ, ਰਾਤ ਫੈਲ ਗਈ। ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਟਿੱਕੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਚੰਨ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਦੁਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਪੈ ਕੇ ਇਕ ਹੁਸਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਕਾਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ । ਮੱਸੇ ਨੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਦੁਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਚੁਪ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਕੁਝ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਭੋਲਾ ਚਿਹਰਾ ਇਹ ਸੀਨ ਵੇਖਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੁਮਤਾਜ ਉਸ ਦੀ ਹਰਕਤ ਜਾਣ ਗਈ ਪਰ ਕਪਤਾਨ ਬੇ-ਖਬਰ ਸੀ।

{{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਓ ?' ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਗਲ ਛੇੜਨ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ।

{{gap}}'ਕੁਛ ਨਹੀਂ......ਇਹ ਮਸਾ ਬੜਾ ਭੋਲਾ ਏ......ਸਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁੜ ਗਿਆ ਏ......ਵਿਚਾਰਾ......' ਮੁਮਤਾਜ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੬੮-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7wv22v1ej0rlg8gtc72kh94539tqoli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/170</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63833</id>
    <revision>
      <id>227838</id>
      <parentid>177931</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227838</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2685" sha1="5cgmtlnmt5dp9arsz8wy74d7n4876bp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸੁਝ ਰਿਹਾ।

{{gap}}'ਹਾਂ......ਜੱਟ ਜੇਹਾ ਲਗਦਾ ਏ......ਇਹ ਕੀ ਜਾਣੇ......ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਬੜੀ ਸੁਹਣੀ ਲਗਦੀ ਏ।' ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਖਿਆਲ ਵੀ ਖਿਲਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

{{gap}}‘ਚਲੋ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ । ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ......।' ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਆ ਨਾ ਮੋੜ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ । ਉਹ ਕੋਈ ਖਾਸ ਗਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਮੁਮਤਾਜ ਕਾਫੀ ਉਦਾਸ ਸੀ।

{{gap}}ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਬੀਤ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ਾਮ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਂਦੀ, ਰਾਤ ਫੈਲਦੀ, ਉਹੋਂ ਚੰਨ ਹੁੰਦਾ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਡੈੱਕ ਤੇ ਬੈਠਦੇ, ਕਈ ਕਈ ਗਲਾ ਕਰਦੇ । ਮੱਸਾ ਤੱਕਦਾ ਅਤੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ । ਉਹ ਦਿਨ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੁਮਤਾਜ ਨਾਲ ਗਲਾਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਭੇਤ ਨਾ ਦਸ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਰੋ ਪੈਂਦਾ, ਪਰ ਮੁਮਤਾਜ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਦਾ।

{{gap}}ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਅੱਬਾ ਜਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦਰਦ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਵਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕਪਤਾਨ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦਰਦ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਇਵੇਂ ਹੀ ਹਫਤਾ ਬੀਤ ਗਿਆ। 

{{gap}}ਮੁਮਤਾਜ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਖਤ ਘਬਰਾ ਗਈ। ਉਹ ਕਪਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੜਨਾ, ਮੌਤ ਸਮਝਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ, ‘ਆਖਰ ਉਮਰ ਭਰ ਲਈ ਵਿੱਛੜ ਜਾਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿਥੋਂ ਲਿਆਵਾਂ ?' ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਸੁਆਲ ਹੱਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਖਿਆਲ ਸੁਝਿਆ।

{{gap}}‘ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਖ ਲਵੋਗੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਉਤਰਾਂਗੀ। ਜਿਥੇ ਮੇਰੇ ਅਬਾ ਜਾਨ ਮੈਥੋਂ ਖੁਸ ਗਏ,&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੬੯-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5cgmtlnmt5dp9arsz8wy74d7n4876bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/171</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63834</id>
    <revision>
      <id>227839</id>
      <parentid>177932</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227839</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2940" sha1="totzauebhkuyfrijrwtfil86uatjf0b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਉਥੇ ਦੂਜੇ ਜੀਅ ਵੀ ਮੈਂ ਵਿਛੜ ਚੁਕੇ ਸਮਝ ਲਾਂਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਦਸੋ...।' ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਤਰਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

{{gap}}‘ਮੁਮਤਾਜ! ਮੈਂ ਵੀ ਇਹੋ ਚਾਹੁੰਨਾ......।’

{{gap}}‘ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸਾਥ ਦੇਵੋਗੇ?'

{{gap}}‘ਹਾਂ ਤਾਜੀ......।’ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮੁਸਕੁਰਾਹਟ ਸੀ। 

{{gap}}'ਓ ਚੰਗੇ ਮਾਲਿਕ......।' ਮੁਮਤਾਜ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆਪਾ ਭੁਲ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੀ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}ਜਹਾਜ਼ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨ ਠਹਿਰਿਆ। ਇਹ ਪੀਨਾਂਗ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ। ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਨਾਹੀ ਕੋਈ ਸਜਾਵਟ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਕਪਤਾਨ ਸ਼ਾਮ ਪਈ ਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਟਹਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਵਾਂ ਵੇਖਣ ਦਾ ਵੀ ਬੜਾ ਚਾਹਵਾਨ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਜ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਚਾਈਨੀਸ ਬੁਡੀਸਟ ਟੈਂਪਲ ਵੇਖਣ ਲਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਟੈਂਪਲ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੇ ਮਿਸਾਲ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਬੁਤਾਂ ਦੀ ਘਾੜਤ ਮੂੰਹ ਬੋਲਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਟੈਂਪਲ ਏਡਾ ਵਡਾ ਕਿ ਮਾਮੂਲੀ ਇਨਸਾਨ ਇਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਸਾਹੋ ਸਾਹ ਹੋ ਜਾਏ । ਇਹ ਟੈਂਪਲ ਵੇਖਣ ਲਈ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਨੀ ਧਨਾਢ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਉਤੇ ਸ਼ਸ਼ੋਭਤ ਕਰਵਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਬੰਦੇ ਕੀੜੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਣ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਕਪਤਾਨ ਦਾ ਖਿਆਲ ਤਾਂ ਸੀ ਕਿ ਬੁਡੀਸਟ ਟੈਂਪਲ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵੀ ਵੇਖੇਗਾ ਪਰ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਚੂਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵੇਖਕੇ ਪਰਤਣਾ ਚਾਹਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੭੦-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>totzauebhkuyfrijrwtfil86uatjf0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/173</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63835</id>
    <revision>
      <id>227841</id>
      <parentid>177934</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227841</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2771" sha1="m0a76axlmh9heabbzo1l4ki5a1pgtk5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਮੁਮਤਾਜ ਹੈਰਾਨ ਸੀ। ਅਜ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਕਿਆ । ਹੁਣ ਜਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਗਈ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਅਗੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਾਤ ਰਾਤ ਹੀ ਉਹ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਮੁਮਤਾਜ ਦਾ ਵੀ ਦਿਲ ਕੀਤਾ ਬਾਹਰ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਨ ਲਈ । ਉਹ ਇਕ ਸਹੇਲੀ ਨਾਲ ਸੈਰ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਵੀ ਚਾਹ ਪੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਮਗਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੈਰ ਲਈ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤਾਂ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਉਹ ਬੜੇ ਬੇ-ਅਰਾਮ ਸਨ।

{{gap}}‘ਮਸਿਆ! ਤੂੰ ਅਜੇ ਏਥੇ ਈ ਏਂ ?' ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਮੱਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਜੇਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।

{{gap}}'ਹਾਂ......ਮੈਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਧੱਕੇ ਖਾਵਾਂ । ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਜਹਾਜ ਵਿਚੇ ਨੌਕਰੀ ਲੈ ਲਈ ਏ,' ਮੱਸੇ ਨੇ ਉਤਰ ਵਿਚ ਕਿਹਾ 

{{gap}}‘ਨੌਕਰੀ?......ਮਿਲ ਗਈ।'

{{gap}}‘ਹਾਂ......ਰਸੋਈਏ ਦੀ ਨੌਕਰੀ।' ਮਸਾ ਮੁਮਤਾਜ ਨੂੰ ਦਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਪਿਆਰ ਖਾਤਰ ਹੀ ਇਥੇ ਰਹਿ ਪਿਆ ਏ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਜਰੂਰ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿ ਸਕਿਆ।

{{gap}}ਮੁਮਤਾਜ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਪਰਤ ਚੁਕਾ ਸੀ । ਕਈ ਦਿਨ ਤੇ ਕਈ ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਮਤਾਜ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਉਹ ਜਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਮੱਸਾ ਜ਼ਰੂਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ। ਮੱਸਾ ਮੁਮਤਾਜ ਲਈ ਇਕ ਆਸਰਾ ਜੇਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਉਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਖਦੀ। ਮੱਸੇ ਦਾ ਭੋਲਾ ਪਣ ਬਦਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਸਮਝਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੁਮਤਾਜ ਉਸਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਸਾਥਣ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੭੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m0a76axlmh9heabbzo1l4ki5a1pgtk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/172</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63836</id>
    <revision>
      <id>227840</id>
      <parentid>177933</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227840</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="af3bwe7c3ft8yz3me4526yw6c4vlmep" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਨੇਕ ਟੈਂਪਲ [ਸੱਪਾਂ ਵਾਲਾ ਅਸਥਾਨ] ਵੇਖਣ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਜਦ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਕੇ ਉਸ ਨੇ ਜੀਊਂਦੇ ਸੱਪ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਤੱਕੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ । ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਡਰਿਆ ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹੋਰ ਯਾਤਰੂ ਵੀ ਕੋਲ ਜਾਕੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਅਗਾਂਹ ਵਧਿਆ । ਕੇਡੀ ਅਜੀਬ ਗਲ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਲ ਅਖ ਚੁਕ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਤੱਕਦੇ। ਆਪਣੀ ਧਨ ਵਿਚ ਮਸਤ ਸਨ, ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਵਕਤ ਵੇਖਿਆ।

{{gap}}‘ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।' ਉਸ ਆਪਣੇ ਇਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਤੁਰ ਪਏ।

{{gap}}‘ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪੀਨੈਂਗ ਹਿੱਲ [ਪੀਨੈਂਗ ਦੀ ਇਕ ਖਾਸ ਪਹਾੜੀ] ਨਹੀਂ ਵੇਖੋਗੇ?' ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।

{{gap}}‘ਚਲੋ ਵੇਖਦੇ ਜਾਈਏ।’ ਉਸ ਨੇ ਜੁਆਬ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮੋਟਰ ਲੈਕੇ ਪੀਨੈਂਗ ਹਿੱਲ ਵਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।

{{gap}}‘ਅਸੀਂ ਹਿੱਲ ਦੇ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਬਸ ਇਹ ਡਾਕ ਤੁਰਦੀ ਵੇਖਕੇ ਹੀ ਪਰਤ ਜਾਣਾ ਏ।' ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਘੜੀ ਵਲ ਤਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਇਕ ਜਾਣੂੰ ਤੋਂ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਉਤਲੇ ਹਿਸੇ ਬਾਬਤ ਪੁਛਿਆ। ਉਹ ਕਾਫੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ।

{{gap}}‘ਉਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਬਸ ਪਹਾੜੀ ਏ। ਲੋਕ ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਸਦੇ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੋਲ ਕਿਸੇ ਅੜੇ ਇੰਜਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ ਸਗੋਂ ਲੀਹਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਏ। ਇਹੋ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੋਕ ਇਸ ਰੇਲ ਦਾ ਸਫਰ ਕਰਦੇ ਨੇ।' ਇਕ ਪੀਨੈਂਗ ਵਾਸੀ ਨੇ ਥੋੜੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਕਹਿ ਕੇ ਉਥੋਂ ਪਰਤ ਆਏ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੭੧-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>af3bwe7c3ft8yz3me4526yw6c4vlmep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/174</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63837</id>
    <revision>
      <id>227842</id>
      <parentid>177935</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227842</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2708" sha1="37kbex114ira94p966gvernx3ql7rfy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬਣ ਚੁਕੀ ਏ।

{{gap}}ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੋ ਰਸ ਹਨ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਬੇ ਰਸੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਰਜ ਰਜ ਮਾਣਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਭੋਲੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਕਦੀ ਇਹ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਕਦੀ ਰੋਵੇਗੀ ਵੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਐਸਾ ਦਿਨ ਵੀ ਆਇਆ, ਜਦ ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ਼ ਜੁਆਬ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਰਫ ਦਾ ਪਹਾੜ ਸੁਟ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ, ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਾ ਲਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਤੁਰੀ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ । ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।  

{{gap}}‘ਵੇਖ ਮੁਮਤਾਜ! ਇਸ ਤਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਿੰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਨਾ । ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਏਨੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤੇ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦੇਵਾਂ। ਮੁਆਫ ਕਰ ਮੈਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਾਂ ......।' 

{{gap}}‘ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ......।’
 
{{gap}}‘ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਏ......।'

{{gap}}'ਮੈਂ ਇਹ ਕੀ ਸੁਣ ਰਹੀ ਹਾਂ......ਮੈਂ ਕਿਸਦੀ ਪਨਾਹ ਲਵਾਂ ?......ਕਿਥੇ ਜਾਵਾਂ ? ਇੰਜ ਨਾ ਕਰੋ ਕਪਤਾਨ......ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਵੋ......ਉਫ ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ......ਮੈਂ ਇਹ ਕੀ ਕੀਤਾ......।' ਤੇ ਉਹ ਬੇ ਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੇ ਉਤਾਰ ਦਿਤਾ। ਮਸਾ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਏਡੀ ਵਡੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਢੂੰਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਰਹਿਮ ਲਈ ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਹੱਥ ਅਡੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਖੈਰ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਦਰ ੨ ਦੀਆਂ ਠੋਹਕਰਾਂ ਖਾ ਕੇ ਇਕ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਈ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੭੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>37kbex114ira94p966gvernx3ql7rfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/175</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63838</id>
    <revision>
      <id>227843</id>
      <parentid>177936</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227843</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2931" sha1="d4rk9mqcpsidgxewn9k4vo38egubo0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}‘ਮੈਂ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਨਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੁਟਾ ਦਿਤੀ। ਮਸਿਆ ਇਹ ਕੀ ਬਣ ਗਿਆ ।' ਇਕ ਸ਼ਾਮ ਉਸ ਨੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੈਠਿਆਂ ਮੱਸੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਮਸਾ ਉਦਾਸ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵਲ ਤਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

{{gap}}ਬੜਾ ਮਾੜਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਕਪਟਣ ਭੈੜਾ, ਸੁਹਣਾ ਬੜਾ ਸੀ ਪਰ ਤਾਜੀ! ਇਹੋ ਜੇਹੇ ਬੰਦੇ ਨਿਰੇ ਖਾਲੀ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜੂਨ ਖਰਾਬ ਕਰ ਲਈ ਏ। ਰੱਬ ਖੈਰ ਕਰੇ......ਅਜੇ ਕੀ ਵਿਗੜਿਆ ਏ, ਜੇ ਈਸਰੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਖੈਰ ਨਹੀਂ ਤਾਜੀ।' ਉਹ ਘਬਰਾਇਆ। ਮੁਮਤਾਜ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਸਨ ਪਰ ਮੱਸੇ ਦੀ ਭੋਲੀ ਜੇਹੀ ਗਲ ‘ਰੱਬ ਖੈਰ ਕਰੇ’ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦੋ ਬਦੀ ਹਸਾ ਦਿਤਾ।

{{gap}}‘ਮੱਸਿਆ ਰੱਬ ਖੈਰ ਹੀ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਕਹਿੰਨਾ ਏ, ਅਜੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਲਈ ਏ। ਮਸਿਆ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ......ਮੈਂ......ਕੀ......ਕਰ ਬੈਠੀ ਆਂ।' ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਚਿਹਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਰਦਿਆਨੀ ਛਾ ਗਈ। ਮੱਸਾ ਚੁਪ ਰਿਹਾ।

{{gap}}ਦੁਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੇ ਗਏ। ਦਿਨ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ। ਮੁਮਤਾਜ ਤੇ ਮੱਸਾ ਇੰਜ ਰਹਿ ਰਹ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪੰਛੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਦਿਨ ਬੀਤਾਉਣ ਲਈ ਇਕੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ੍ਹੇ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮਾਂ ਪਈਆਂ ਤੇ ਘਰ ਪਰਤ ਆਉਂਦੇ। ਮੁਮਤਾਜ ਦਾ ਬੱਚਾ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਕਤ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ਤਾਈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਨੇਮ ਬਣ ਗਿਆ ਕਈ ਸਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਮੁੰਨਾ ਵਡਾ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੭੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d4rk9mqcpsidgxewn9k4vo38egubo0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/176</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63839</id>
    <revision>
      <id>227844</id>
      <parentid>177937</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227844</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2760" sha1="0r4rk80cdgyal0rfavm8rs6fay3av25" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਇਕੱਲਾ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ।

{{gap}}ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਲਾ ਨਾਸੂਰ ਉਸਦੇ ਬਚੇ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਜਵਾਨੀ ਨੇ ਧੋ ਦਿਤਾ । ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਦੀ ਵਡੀ ਉਮਰ ਲਈ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਬੋਲ ਕਿਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚੋਂ ਭਿੱਜ ਭਿੱਜ ਨਿਕਲਦਾ ਜਾਪਦਾ ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਝ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਲ ਤਕਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਕੰਬਣੀ ਜੇਹੀ ਆਉਂਦੀ। ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਹਰ ਅੰਗ ਕਪਤਾਨ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਚਾਲ ਢਾਲ ਵਿਚ ਰਤਾ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਜਦ ਮੁਮਤਾਜ ਉਸ ਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਜੇਹਾ ਹੋ ਕੇ ਪੁਛਦਾ, ‘ਅੰਮੀ! ਮੈਂ ਕੀ ਕਪਤਾਨ ਵਰਗਾ ਲਗਦਾ ਹਾਂ?'

{{gap}}‘ਹਾਂ ਚੰਨ! ਤੂੰ ਨਿਰਾ ਪੁਰਾ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਲਗਨਾ ਏ।'

{{gap}}‘ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੀ ਬਣਾਂਗਾ ।' ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਲੜਕੇ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਇਹ ਲਗਨ ਲਗ ਗਈ । ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਖਿਆਲ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ, ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਹੀ ਸੱਚੇ ਵਿਚ ਢਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਚ ਮੁਚ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ।

{{gap}}ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਯਾਦ ਅੱਜ ਫੇਰ ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਸੀਨੇ ਅੰਦਰ ਉਸਲ ਵੱਟੇ ਭੰਨਣ ਲਗ ਪਈ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ:-‘ਅੰਮੀ! ਅਜ ਅੱਬਾ ਜਾਨ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਬਣਿਆ ਵੇਖ ਫੁਲੇ ਨਾ ਸਮਾਉਂਦੇ।' ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੁਛਣ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੱਸਾ ਉਸ ਦਾ ਅੱਬਾ ਜਾਣ ਸੀ ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਸਦਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਵਸਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੭੫-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0r4rk80cdgyal0rfavm8rs6fay3av25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/177</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63840</id>
    <revision>
      <id>227845</id>
      <parentid>177939</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:36:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227845</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2623" sha1="qsjz3071yid4laz6oq1y631o3z3ydbw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}‘ਅੱਬਾ ਜਾਨ ਵੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਅੰਮੀ ?'

{{gap}}‘ਹੈਂ......? ਹਾਂ......।’ ਮੁਮਤਾਜ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਗਲਾ ਘੁਟ ਦਿਤਾ।

{{gap}}‘ਤਾਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਪਿਓ ਪੁਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਰੂ ਹੋਏ।

{{gap}}‘ਬੇਟਾ ਯੂਸਫ! ਤੇਰਾ ਅਬਾ ਜਾਨ ਕਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਯੂਸਫ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਦਿਓ! ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਕੀ ਸਲਾਹ ਏ। ਮੇਰਾ ਇਕੱਲੀ ਦਾ ਤਾਂ ਹੁਣ ਜੀਅ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਘਰ ਨੂੰਹ ਰਾਣੀ ਆ ਜਾਏਗੀ । ਮੈਂ ਵੀ ਦੋ ਦਿਹਾੜੇ ਸੁਖ ਦੇ ਕੱਟ ਲਾਂਗੀ। ਇਹ ਕੋਠੀ, ਇਹ ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਇਹ ਬਾਗ ਬਗੀਚੇ ਸੁੰਨੇ ਨੇ ਬੱਚਾ ਜਦ ਤਕ ਬਹੂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦੀ......ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਦੀ ਪੁਛਣ ਪੁਛਣ ਕਰਦੀ ਸਾਂ, ਅਜ ਗਲ ਤੁਰ ਪਈ ਏ......ਨਾਂਹ ਨਾ ਕਰੀਂ......ਇਕ ਚੰਗੇ ਘਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਏ......।'

{{gap}}‘ਅੰਮੀ! ਚੰਗੇ ਘਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਏਂ ਜੇ ਦਿਲ ਨਾ ਮਿਲੇ।' ਯੂਸਫ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਭਰਦਿਆ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਗੱਡ ਕੇ ਉਸ ਤਕਿਆ ਫਿਰ ਨੀਵੀਂ ਪਾਕੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਅੰਮੀ ਤੇਰੀ ਨੂੰਹ ਕਦ ਦੀ ਬਣ ਚੁਕੀ ਏ । ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਘਰ ਰਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀ ਏ ।' ਮੁਮਤਾਜ ਹੈਰਾਨ ਜੇਹੀ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਰਹੀ, ਫਿਰ ਬੋਲੀ

{{gap}}‘ਕੀ ਉਹ ਖਾਨਦਾਨੀ ਲੜਕੀ ਏ?'

{{gap}}‘ਹਾਂ ਅੰਮੀ! ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਕਪਤਾਨ ਏ । ਮੇਰਾ ਅਫਸਰ ਏ। ਮੇਰੇ ਅਫਸਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ ਏ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਜੇਹੀ ਸੀ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਦੀ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਲਿਆ ਸੂ ।' ਯੂਸਫ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਕੋਈ ਮਾਣ&lt;noinclude&gt;{{left|--੧੭੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qsjz3071yid4laz6oq1y631o3z3ydbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/178</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63841</id>
    <revision>
      <id>227846</id>
      <parentid>178117</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227846</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2871" sha1="hcn2phkfuftb1rzasvdg1iamxml35by" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਡਲ੍ਹਕਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਵੇਖਕੇ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਸੀ, ਇਹੋ ਜੇਹਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਮਾਣ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨ ਚਮਕਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਹੀ ਛਡ ਦਿਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਠੁਹਕਰਾਂ ਖਾਕੇ ਇਸ ਮਾਣ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਦੁਆਈ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਬ ਉਠੀ ਪਰ ਕੁਝ ਬੋਲੀ ਨਾ।

{{gap}}‘ਅੰਮੀ! ਤੂੰ ਕਹੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਘਰ ਖਾਣੇ ਲਈ ਬੁਲਾਵਾਂ?'

{{gap}}‘ਬੁਲਾ ਲਓ ਬੇਟਾ!’ ਮੁਮਤਾਜ ਨੇ ਥਿੜਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਯੂਸਫ ਦੀ ਅਥਾਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਪਰਦੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੰਮੀ ਦਾ ਤੜਫਦਾ ਦਰਦ ਨਾ ਵੇਖਣ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਉਹ ਅਗਲੇ ਭਲਕ ਤਿਆਰ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ।

{{gap}}ਯੂਸਫ ਦੀ ਕੋਠੀ, ਯੂਸਫ ਦੀ ਕਾਰ, ਯੂਸਫ ਦੇ ਬਾਗ, ਯੂਸਫ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਤੇ ਯੂਸਫ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੇ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਰੁਸ਼ਨਾ ਦਿਤਾ।

{{gap}}‘ਮਿਸਟਰ ਯੂਸਫ ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੜਾ ਅਮੀਰ ਬੰਦਾ ਏ।' ਯੂਸਫ ਦੇ ਅਫਸਰ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨੇ ਪਰੋੜਤਾ ਕਰ ਦਿਤੀ।

{{gap}}‘ਯੂਸਫ ਤਾਂ ਸਚਮੁਚ ਦਾ ਯੂਸਫ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਏ।'

{{gap}}ਯੂਸਫ ਨੇ ਮੁਸਕੁਰਾਂਦਿਆਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅੰਮੀ ਜਾਨ ਦੀ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਿਆ। ਮੁਮਤਾਜ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਊ ਜੇਹੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਰੰਗ ਇਕ ਦਮ ਬਦਲਣ ਲਗ ਪਏ। ਉਹ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕੀ ਨਾ ਹਿੱਲ ਸਕੀ। ਯੂਸਫ ਕਾਹਲਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੁਮਤਾਜ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਛਲੇ ਬੀਤੇ ਕਈ ਸੀਨ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਸੁੰਨ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਯੂਸਫ ਦਾ ਅਫਸਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਕੁਝ ਬੇ-ਅਰਾਮ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh|||-੧੭੭-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hcn2phkfuftb1rzasvdg1iamxml35by</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/179</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63842</id>
    <revision>
      <id>227847</id>
      <parentid>178119</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227847</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1859" sha1="arrzsqcerzlyilqxhwoegtng388n3kn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਤਾਣੀ ਤਣੀਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਪਲ ਪਲ ਮਗਰੋਂ ਪੀਡੀ ਹੀ ਪੀਡੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}‘ਅੰਮੀ! ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਏ? ਯੂਸਫ ਦੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਮੁਮਤਾਜ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਬੇ ਹੋਸ਼ ਸਰੀਰ ਕੋਠੀ ਦੇ ਇਕ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਸਨ।

{{gap}}‘ਮਿਸਟਰ ਯੂਸਫ ! ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਜੇ ਮੈਂ ਭੁਲਦਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅੰਮੀ ਦਾ ਨਾਂ ਮੁਮਤਾਜ ਏ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਕਪਤਾਨ ਹੀ ਸੀ ਜੋ ਐਸ ਵਕਤ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਏ।'

{{gap}}‘ਪਿਤਾ ਜੀ !’ ਯੂਸਫ ਅਫਸਰ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਜਕੜਿਆ ਗਿਆ, ‘ਪਰ ਅੰਮੀ ਤਾ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੁਸੀਂ ਏਸ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਯੂਸਫ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪੁਛਿਆ।'

{{gap}}'ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣ
ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।'

{{gap}}‘ਕਲਪਣਾ ਬੇਟੀ! ਯੂਸਫ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਏ......।'

{{gap}}ਅਫਸਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਯੂਸਫ ਨੂੰ ਘੁਟਕੇ ਗਲ-ਵਕੜੀ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।

{{right|“ਸਰੋਜ&quot;}}&lt;noinclude&gt;{{rh|--੧੭੮-||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>arrzsqcerzlyilqxhwoegtng388n3kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/180</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63843</id>
    <revision>
      <id>227848</id>
      <parentid>178120</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227848</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1581" sha1="qq8mmqjcecp3yrqccmab8sx6uluudq9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{xxxx-larger|ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ}}
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਦਫਤਰੋਂ ਛੁਟੀ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਮਨਜੀਤ ਛੇਤੀਨਾਲ ਘਰ ਆ ਗਿਆ । ਅਜ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲੀ ਸੀ ਤੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖ੍ਰੀਦਣ ਦਾ ਉਸਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ। ਗਰਮੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਠੰਢੀਆਂ ਪੈਂਟਾ ਤੇ ਇਕ ਦੋਬੁਰਸ਼ਿਟਾਂ ਖ੍ਰੀਦਣੀਆਂ ਉਸਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕਪੜੇ ਲਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ‘ਵੀਰ ਜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਇਕ ਚਿਠੀ ਆਈ ਹੈ।'

{{gap}}‘ਮੇਰੀ?’ ਮਨਜੀਤ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਪੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। 

{{gap}}‘ਹਾਂ, ਐ ਲਉ' ਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਨੇ ਮਨਜੀਤ ਵਲ ਚਿਠੀ ਵਧਾ ਦਿਤੀ।

{{gap}}ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ ਸਭ ਚਿਠੀਆਂ ਦਫਤਰ ਦੇ ਪਤੇ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ: ਪਰ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੇਹੜੀ ਚਿਠੀ ਘਰ ਦੇ ਪਤੇ ਤੇ ਆ ਗਈ। ਧੜਕਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਲਫਾਫਾ ਖੋਲਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਉਪਰੋਂ ਪੜਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਣ&lt;noinclude&gt;{{rh|||-੧੭੬-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qq8mmqjcecp3yrqccmab8sx6uluudq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/181</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63844</id>
    <revision>
      <id>227849</id>
      <parentid>178207</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227849</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2923" sha1="gjawcd6h1x2hsv759os2ynbx75ffc9y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਪੜਕੇ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਹਲਕੀ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ ਆ ਗਈ। ਸ਼ਸ਼ੀ ਚਿਠੀ ਫੜਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਮੁਢ ਤੋਂ ਚਿਠੀ ਪੜਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ।

{{gap}}ਦਿਲ ਚੋਰ ਜੀ

{{gap}}ਚਿਠੀ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬੜੇ ਸ਼ਸ਼ੋਪਨ ਵਿਚ ਸਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਦਾਂ। ਖੈਰ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਅਸੀਂ ਪਿਛੋਂ ਨਿਪਟ ਲਵਾਗੇ, ਹੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਲਿਖ ਦਿਤਾ, ਉਹੋ ਠੀਕ ਹੈ।

{{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਪਿਆਰ ਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਵਾਪਰੀ ਹੈ ।ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਲ ਤਕਦੇ, ਅਖਾਂ ਚਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤੇ ਫਿਰ ਕੋਈ ਅਨੋਖਾ ਜਿਹਾ ਮੇਲ ਕਰਕੇ ਵਿਛੜ ਜਾਂਦੀਆਂ।

{{gap}}ਪਰ ਪਰਸੋਂ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ਼ ਸੈਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਭਰਜਾਈ ਨਾਲ ਸੈਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ ਹੋਈ ਸਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ।

{{gap}}ਘਰ ਆਈ ਤਾਂ ਦਿਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਿਠੀ ਲਿਖਾਂ, ਫਿਰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਤੇ ਲੱਜਾ ਮੇਰੇ ਅਗੇ ਆ ਖਲੋਤੀ। ਕਾਫੀ ਚਿਰ ਦੋਵਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚ ਘੋਲ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਦਿਲ ਦੀ ਜਿਤ ਹੋ ਗਈ । ਚਿਠੀ ਲਿਖਣ ਬੈਠੀ ਪੈਡ ਦੇ ਕਈ ਵਰਕੇ ਲਿਖੇ, ਪਾੜ ਸੁਟੇ, ਫਿਰ ਲਿਖੇ, ਫਿਰ ਪਾੜ ਸੁਟੇ ਤੇ ਅੰਤ ਟੁਟੇ ਭਜੇ ਅਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਚਿਠੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹਥਾਂ ਵਿਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ, ਦੇਖਣਾ ਕਿਤੇ ਮਖੌਲ ਨਾ ਉਡਾਣਾ, ਪਰਾਮਿਸ ਹੋਇਆ।

{{gap}}ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਿਲ ਚੁਕੇ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਨੇੜੇ ਹੋਕੇ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਜੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਸਕੋ ਤਾਂ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ&lt;noinclude&gt;{{rh|-੧੮੦-||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gjawcd6h1x2hsv759os2ynbx75ffc9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/182</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63845</id>
    <revision>
      <id>227850</id>
      <parentid>178211</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227850</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2900" sha1="sxrm8ofzodqhbpjs7ycllhyt1m0896w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰੀਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਢੇ ਛੇ ਵਜੇ ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਲਬ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲੇ ਪਲਾਟ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਾਸ਼ਨੀ ਰੰਗ ਦਾ ਕਰੇਪ ਦਾ ਸੂਟ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਵਕਤ ਸਿਰ ਪੁਜ ਜਾਣਾ, ਦੇਖਣਾ ਕਿਤੇ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰਨੀ।

{{gap}}ਹੋਰ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦੀ, ਮਿਲਕੇ ਹੀ ਦਿਲ ਦੇ ਜੰਦਰੇ ਖੋਲਾਂਗੇ। ਆਸ ਹੈ ਮੇਰੀ ਰੀਝ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋਗੇ ਤੇ ਨੀਯਤ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੁਜ ਜਾਉਗੇ|

{ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਅਣਮਿਲੀ

ਓਮਾ}

{{gap}}ਚਿਠੀ ਪੜਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮਨਜੀਤ ਦੇ ਰੋਮ ਰੋਮ ਵਿਚ ਨਸ ਨਸ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਚਿਠੀ ਪੜਕੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਨ ਹੀ ਚੜ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਦਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲਭ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਮਾਨੋਂ ਪਾਗਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਚਿਠੀ ਦਾ ਇਕ ਇਕ ਅਖਰ ਉਸ ਲਈ ਰਬੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪੈਗਾਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗੀ ਮਿਠਾਸ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚਿਠੀ ਮਨਜੀਤ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਉਹ ਪੜ੍ਹ ਚੁਕਾ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ‘ਕੀ ਇਹ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਠੀਕ ਹੈ? ਓਮਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ' ਉਹ ਅਖਾਂ ਖੋਲ ਖੋਲਕੇ ਚਿਠੀ ਦੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘੂਰਦਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਨਚ ਉਠਦਾ, ਖੀਵਾ ਹੋ ਹੋ ਪੈਂਦਾ। ਕੁਝ ਅਖਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਚਿਠੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੇੜਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ ਸੰਗੀਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਫਿਰ ਚਿਠੀ ਨੂੰ ਪੜਿਆ, ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਚਿਠੀ ਲਪੇਟ ਕੇ ਉਸ ਕੋਟ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਤੀ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਲੰਡਰ ਵਲ ਤਕਿਆ ਅਜ ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{rh|||-੧੮੧-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sxrm8ofzodqhbpjs7ycllhyt1m0896w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/183</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63846</id>
    <revision>
      <id>227851</id>
      <parentid>177530</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227851</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2317" sha1="1xar675jrhhynvyb1y06pex2svjd5cs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪਹਿਲੀ ਤਰੀਕ ਸੀ। ਫਿਰ ਹਥ ਤੇ ਲਗੀ ਘੜੀ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਦੁੜਾਈ, ਪੰਜ ਵਜਕੇ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਮਨਜੀਤ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਸੀਟੀ ਵਜਾਂਦਾ ਕਮੀਜ਼ ਲਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਸ਼ੀ ਫਿਰ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਆਈ ਤੇ ਮਨਜੀਤ ਵਲ ਤਕਕੇ ਬੋਲੀ, ‘ਵੀਰ ਜੀ, ਕਿਸ ਦੀ ਚਿਠੀ ਆਈ ਹੈ।'

{{gap}}“ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।’ ਮਨਜੀਤ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ। 

{{gap}}‘ਹੈਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ?' ਸ਼ਸ਼ੀ ਨੇ ਅਖਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਉਪਰ ਚੜਾਂਦੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ ਉਸਦੇ ਬੁਲਾਂ ਤੇ ਨਾਚ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}‘ਦਸੋ ਨਾ ਵੀਰ ਜੀ, ਕਿਸਦੀ ਚਿਠੀ ਆਈ ਹੈ।' ਸ਼ਸ਼ੀ ਨੇ ਤਰਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

{{gap}}'ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਚਿਠੀ ਹੈ।'

{{gap}}'ਸ਼ਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਯਕੀਨ ਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਨੂੰ ਚੁਪ ਕਰ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ?

{{gap}}‘ਸ਼ਸ਼ੀ ਟੈਚੀ ਵਿਚੋਂ ਮੇਰੇ ਕਪੜੇ ਕਢ, ਮੈਂ ਮੂੰਹ ਹਥ ਧੋ ਆਵਾਂ, ਮੈਂ ਅਜ ਛੇਤੀ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਹੈ।' ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਹੈਂਗਰ ਤੋਂ ਤੋਲੀਆਂ ਲਾਂਦੇ ਕਿਹਾ।

{{gap}}'ਅਛਾ ਵੀਰ ਜੀ ਪਰ ਅਜ ਛੇਤੀ ਕਿਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਥੋੜਾ ਆਰਾਮ ਤਾਂ ਕਰ ਲਵੋ?'

{{gap}}ਮਨਜੀਤ ਬਿਨਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

{{gap}}[...       ...       ...       ...         ...      ...]   

{{gap}}ਤੇ ਹੁਣ ਮਨਜੀਤ ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ ਵਿਚ ਰੈਡ ਕਰਾਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਪੜੇ ਉਸ ਨੇ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੮੨-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1xar675jrhhynvyb1y06pex2svjd5cs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/184</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63847</id>
    <revision>
      <id>227852</id>
      <parentid>177531</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227852</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3063" sha1="nailw7jj6qd8t9pbrlb6ihzx9n0nm5b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬੜੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਵਸਟਰ ਦੀ ਸਾਵੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪੈਂਟ ਤੇ ਦੁਧ ਵਰਗੇ ਚਿਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਕਮੀਜ਼ ਉਤੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਟਾਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੜੀ ਸੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਕ-ਅਪ ਵੀ ਅਜ ਰੋਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੇਅਰ ਫਿਕਸਰ ਨਾਲ ਦਾਹੜੀ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਚੀਚੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਨਹੁੰ ਦੇ ਉਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਊਟਕਸ ਦੀ ਨੇਲ ਪਾਲਿਸ਼ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਜ ਪੱਗ ਬੰਨਣ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਭ ਰੀਕਾਰਡ ਮਾਤ ਪਾ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਰਬੜ ਸੋਲ ਦੀ ਵਾਈਟ ਰੰਗ ਦੀ ਚਪਲ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਨੇ ਅਜ ਹੀ ਨਵੀਂ ਪਾਈ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਫੁਲਦਾਰ ਲੇਡੀ ਰੁਮਾਲ ਉਸਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਇਦਾਂ ਝੂਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਬੂਟੇ ਤੇ ਲਾਲ ਗੂੜੇ ਰੰਗ ਦਾ ਖਿੜਿਆ ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਫੁਲ। ਗੁਟ ਤੇ ਲਗੀ ਘੜੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਂਦੀ ਦਬਾ ਦਬਾ ਟਿਕ ਟਿਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ,

{{gap}}ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਤੁਰਦਾ ਮਨਜੀਤ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਖਬੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਮੁੜਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਲਬ ਦੇ ਵਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਉਹ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਸਤ ਕਦਮ ਹੋਰ ਅਗੇ ਨੂੰ ਜਾਕੇ ਉਹ ਸਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਪਲਾਟ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਬੜੀ ਬੇ-ਕਰਾਰੀ ਨਾਲ ਇਧਰ ਉਧਰ ਅਰਥਾਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਦੁੜਾਈ, ਚੰਬੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਲਾਗੇ ਸੰਗ ਮਰਮਰ ਦੇ ਚਿਟੇ ਦੁਧ ਵਰਗੇ ਬੈਂਚ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਬੈਠਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀ ਦੇ ਸੂਟ ਦਾ ਰੰਗ ਹਲਕਾ ਕਾਸ਼ਨੀ ਸੀ ਤੇ ਚੁੰਨੀ ਕੁਝ ਕੁਝ ਗੂੜੇ ਰੰਗ ਦੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਘੜੀ ਵਲ ਤਕਿਆ ਸਾਢੇ ਛੇ ਵਜਣ ਵਿਚ ਸਤ ਮਿੰਟ ਬਾਕੀ ਸਨ। ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਸੰਗ ਮਰਮਰ ਦੇ ਬੈਂਚ ਵਲ ਵਧਿਆ, ਦਿਲ ਉਸਦਾ ਜ਼ੋਰ ੨ ਨਾਲ ਧੜਕਣ ਲਗ ਪਿਆ।&lt;noinclude&gt;{{right|-੧੮੩-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nailw7jj6qd8t9pbrlb6ihzx9n0nm5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/185</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63848</id>
    <revision>
      <id>227853</id>
      <parentid>177532</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227853</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2883" sha1="g8cbj3dawtjotwdk68x6ks937mtvcvl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤੁਰੀ ਗਿਆ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੁਤ ਕੁਤਾਰੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਉਹ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਟੰਗਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁਝ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਈਆਂ ਸਨ।

{{gap}}ਹੁਣ ਉਹ ਉਸਦੀ ਪਿਠ ਪਿਛੇ ਖਲੋਤਾ ਸੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬੁਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਬੈਠਣ ਵਾਲੀ ਦੀ ਮਨਜੀਤ ਵਲ ਪਿੱਠ ਸੀ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਵਾਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਨ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਆਸ਼ਾਵਾਂ ਲੈਕੇ ਮਨਜੀਤ ਇਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਦਿਲ ਦੇ ਅਰਮਾਨ ਫੋਲਣ ਲਈ ਕੋਈ ਰੱਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਮਨਜੀਤ ਇਥੋਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਗਲ ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਔਹੜਦੀ। ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਆਂਦਾ ਭੀ ਤਾਂ ਗਲ ਗਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ। ਇਕ ਦੋ ਮਿੰਟ ਉਹ ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁਪ ਚੁਪੀਤਾ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬੁਤ ਦੀ ਤਰਾਂ ਖਲੋਤਾ ਰਿਹਾ, ਬੈਂਚ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਨਾ ਹਿਲੀ, ਉਕ ਅਹਿਲ ਬੈਠੀ ਸੀ।

{{gap}}'ਮੈਂ.....ਮੈਂ......ਕਿਹਾ......ਮੈਂ ਕਿਹਾ.....ਓਮਾ.....ਓ.ਮਾ......' ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਬੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਕੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਥਿੜਕਣ ਲਗ ਪਈ। 

{{gap}}ਬੈਠਣ ਵਾਲੀ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾਂ ਦਿਤਾ।

{{gap}}'ਓਮਾ.....?’ ਮਨਜੀਤ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਰਾ ਸੰਭਲ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨੇ ਅਗੇ ਸਾਥ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਅਗੇ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਿਆ।

{{gap}}ਉਤਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।

{{gap}}ਓਮਾ.....ਓਮਾ.....ਮੈਨੂੰ.....ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ ਇਦਾਂ ਸ਼ਰਮਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ।' ਮਨਜੀਤ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਪਕੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖਲੋ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।

{{gap}}ਇਤਨੇ ਵਿਚ ਮਨਜੀਤ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਸਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਧਰ&lt;noinclude&gt;{{left|-੧੮੪-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g8cbj3dawtjotwdk68x6ks937mtvcvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਨਵੀਨ ਦੁਨੀਆਂ.pdf/187</title>
    <ns>250</ns>
    <id>63850</id>
    <revision>
      <id>227854</id>
      <parentid>177534</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T06:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>227854</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="lvom3nmz0suwv707vqh4f8hp8iouedj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਘੁੰਡ ਨੂੰ ਪਰੇ ਕਰ ਦਿਤਾ।

{{gap}}ਜ਼ਮੀਨ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਥਲੋਂ ਦੀ ਇਕ ਦਮ ਖਿਸਕ ਗਈ!!

{{gap}}ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਖਲੋਤਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਡਿਗ ਪਈ ਹੋਵੇ !!!

{{gap}}‘ਹੈਂ......ਹੈਂ......ਤੂੰ......ਤੂੰ......ਕੰਬਖਤ......ਬਾ......ਬਾ...... ਵਾ.....।' ਗੁਸੇ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋਏ ਮਨਜੀਤ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਟਕ ਅਟਕ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ।

{{gap}}ਕਾਸ਼ਨੀ ਰੰਗ ਦੇ ਸੂਟ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਉਠੀ ਤੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਹੇ ਗੱਤੇ ਤੇ ਬੜੇ ਸੋਹਣੇ ਰੰਗ-ਬ-ਰੰਗ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਮਨਜੀਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤਾ। 

{{gap}}‘ਫਸਟ ਏਪਰਲ ਫੂਲ’

{{gap}}‘ਐਂ......?’ ਮਨਜੀਤ ਤੋ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਡਿਗ ਪਿਆ।

{{gap}}ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਕਿ ਅਜ ਪਹਿਲੀ ਏਪਰਲ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਮਾਰਚ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

{{gap}}ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਫੂਲ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨਜੀਤ ਦਾ ਅਜ ਆਪਣਾ ਫੂਲ ਬਣ ਗਿਆ।

{{gap}}ਅਚਾਨਕ ਦੋ ਤਿੰਨ ਖਿੜ ਖੜਾਂਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਈਆਂ।

{{gap}}ਮਨਜੀਤ ਪਿਛੇ ਮੁੜਕੇ ਤਕਿਆ!!

{{gap}}ਸੇਠੀ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਉਚੀ ਉਚੀ ਹਸਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ!!!

{{right|“ਪ੍ਰੀਤ”}}&lt;noinclude&gt;{{left|--੧੮੬--}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lvom3nmz0suwv707vqh4f8hp8iouedj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਫਰਮਾ:Playscript/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>66389</id>
    <revision>
      <id>227962</id>
      <parentid>194787</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T08:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>227962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4493" sha1="8ivocxzw78150e6wwt7co07n29fijwu" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- PLEASE ADD TEMPLATE CATEGORIES AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --&gt;
{{template shortcut|ps}}

=== Usage ===
This template is intended for formatting text in plays, scripts and similar texts. It creates a table that creates a standard format, with the lines indented equally.

=== Parameters ===
; Required:
* {{parameter|name}}: The character's name (or use the first unnumbered parameter).
* {{parameter|lines}}: The character's lines (or use the second unnumbered parameter).

;Optional:
* {{parameter|gap}}: Use this to change the width of the first column, the character's name (or use the third unnumbered parameter). It is measured in [[Wikipedia:Em (typography)|em]]'s. This defaults to 5em. If changed from the default, this will be needed in each instance of the template.

=== Examples ===
==== Simple example ====
&lt;pre&gt;
{{playscript
 | Foo:
 | Hello, Bar.
}}
{{playscript
 | Bar:
 | Hello, Foo.
}}
&lt;/pre&gt;

{{playscript
 | Foo:
 | Hello, Bar.
}}
{{playscript
 | Bar:
 | Hello, Foo.
}}

==== The Tragedy of Macbeth, Act 1, Scene 1 ====
&lt;pre&gt;
{{playscript
 | gap = 8
 | First Witch:
 | When shall we three meet again&lt;br /&gt;In thunder, lightning, or in rain?
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Second Witch:
 | When the hurlyburly's done,&lt;br /&gt;When the battle's lost and won.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Third Witch:
 | That will be ere the set of sun.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | First Witch:
 | Where the place?
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Second Witch:
 | Upon the heath.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Third Witch:
 | There to meet with Macbeth.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | First Witch:
 | I come, Graymalkin!
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Second Witch:
 | Paddock calls.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Third Witch:
 | Anon.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | All:
 | Fair is foul, and foul is fair:&lt;br /&gt;Hover through the fog and filthy air.
}}
&lt;/pre&gt;

{{playscript
 | gap = 8
 | First Witch:
 | When shall we three meet again&lt;br /&gt;In thunder, lightning, or in rain?
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Second Witch:
 | When the hurlyburly's done,&lt;br /&gt;When the battle's lost and won.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Third Witch:
 | That will be ere the set of sun.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | First Witch:
 | Where the place?
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Second Witch:
 | Upon the heath.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Third Witch:
 | There to meet with Macbeth.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | First Witch:
 | I come, Graymalkin!
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Second Witch:
 | Paddock calls.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | Third Witch:
 | Anon.
}}
{{playscript
 | gap = 8
 | All:
 | Fair is foul, and foul is fair:&lt;br /&gt;Hover through the fog and filthy air.
}}

=== Lines continuing over two pages ===
Alternative versions of this template exist for lines that extend over two pages in the Page namespace:
* {{tl|playscript/s}}
* {{tl|playscript/e}}

For example, assuming a line is broken in this manner:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:0 auto 0 auto;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Page 1
! colspan=&quot;2&quot; | Page 2
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; | Juliet:
| O Romeo, Romeo! wherefore art thou Romeo?
Deny thy father and refuse thy name;
| {{gap|3em}}
| Or, if thou wilt not, be but sworn my love,
And I'll no longer be a Capulet.
|}

The first page should entered as:

&lt;pre&gt;
{{playscript/s
 | Juliet:
 | O Romeo, Romeo! wherefore art thou Romeo?
Deny thy father and refuse thy name;}}
&lt;/pre&gt;
With a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{playscript/e}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; in the footer.

NB: If the lines are expected to flow, with no line break, between pages, make sure that there is no line break before the end of the template.  ''ie.'' The &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; should immediately follow the text.

The second page should be entered as:
&lt;pre&gt;
{{playscript/e
 |Or, if thou wilt not, be but sworn my love,
And I'll no longer be a Capulet.
}}
&lt;/pre&gt;
With a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{playscript/s}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; in the header.

NB: Leaving a gap between the pipe and the start of the text can sometimes cause problems, so it is best avoided.

=== Notes ===
This template should only be used for short sections. Using this template for an entire play or act may cause performance problems in displaying the page properly (if at all).

=== See also ===
* {{tl|dialogue indented}}
* {{tl|rbstagedir}}

===Redirects===
* {{tl|ps}}


&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- TEMPLATE CATEGORIES HERE, THANKS --&gt;
[[Category:Formatting templates]]
[[Category:Play script formatting templates]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>8ivocxzw78150e6wwt7co07n29fijwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 20.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70007</id>
    <revision>
      <id>228234</id>
      <parentid>225643</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T15:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>228234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2371" sha1="l11qz9pqfc9a9px9ybcnjc7lx4t3ihw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ijashan18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਜਦ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭੂਤਨਾਥ ਓਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤੇ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀ ਫੜਕੇ ਲਿਆਏ ਹੋ ਕੌਣ ਹਨ? 

{{gap}}ਇਕ-ਜੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਤਾਂ (ਹੱਥ ਦੀ ਸੈਨਤ ਕਰ ਕੇ) ਰਾਜਾ ਬੀਰਥ ਸਿੰਘ ਦਾ ਏਯਾਰ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਹੈ, ਅਰ ਏਹ ਓਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂਤਨਾਥ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਅੱਜ ਕੱਲ ਰਾਜਾ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੈ।

{{gap}}ਨਕਾਬਪੋਸ਼- (ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ) ਹਲਾ। ਹੱਛਾ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹਨ ? ਅਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਦੋਬਦੀ ਫੜ ਲਿਆਏ ਹੋ? 

{{gap}}ਓਹ ਆਦਮੀ ਇਸ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ 
ਆਏ ਸਨ ਪਰ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਆਸੀ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਏ ਹਾਂ।  

{{gap}}ਨਕਾਬਪੋਸ਼ - (ਜ਼ਰਾ ਕਰੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ) ਫੜਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਭੈੜੀ ਨੀਯਤ ਨਾਲ ਏਥੇ ਆਏ ਹਨ ? ਕੀ ਇਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਲ ਕੋਈ ਹੁੱਜਤ ਕੀਤੀ ਹੈ?

{{gap}}ਓਹੋ ਆਦਮੀ ਦੀ ਹੁੱਜਤ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਲੁਕ ਲੁਕ ਕੇ ਆਉਣ ਤੇ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਦੇ ਓਹਲੇ ਹੋ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

{{gap}} ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਏਤਨੇ ਬੜੇ ਪ੍ਤਾਪੀ ਰਾਜਾ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮੀ ਏਯਾਰ ਨਾਲ ਏਤਨੀ ਥੋੜੀ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l11qz9pqfc9a9px9ybcnjc7lx4t3ihw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228235</id>
      <parentid>228234</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T15:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>228235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2374" sha1="pla3kkqjse3ipcyn54ow7pjim1k83mc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ijashan18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਜਦ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭੂਤਨਾਥ ਓਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤੇ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀ ਫੜਕੇ ਲਿਆਏ ਹੋ ਕੌਣ ਹਨ? 

{{gap}}ਇਕ-ਜੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਤਾਂ (ਹੱਥ ਦੀ ਸੈਨਤ ਕਰ ਕੇ) ਰਾਜਾ ਬੀਰਥ ਸਿੰਘ ਦਾ ਏਯਾਰ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਹੈ, ਅਰ ਏਹ ਓਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂਤਨਾਥ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਅੱਜ ਕੱਲ ਰਾਜਾ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੈ।

{{gap}}ਨਕਾਬਪੋਸ਼- (ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ) ਹਲਾ। ਹੱਛਾ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹਨ ? ਅਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਦੋਬਦੀ ਫੜ ਲਿਆਏ ਹੋ? 

{{gap}}ਓਹ ਆਦਮੀ ਇਸ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ 
ਆਏ ਸਨ ਪਰ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਆਸੀ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਏ ਹਾਂ।  

{{gap}}ਨਕਾਬਪੋਸ਼ - (ਜ਼ਰਾ ਕਰੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ) ਫੜਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਭੈੜੀ ਨੀਯਤ ਨਾਲ ਏਥੇ ਆਏ ਹਨ ? ਕੀ ਇਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਲ ਕੋਈ ਹੁੱਜਤ ਕੀਤੀ ਹੈ?

{{gap}}ਓਹੋ ਆਦਮੀ ਦੀ ਹੁੱਜਤ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਲੁਕ ਲੁਕ ਕੇ ਆਉਣ ਤੇ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਦੇ ਓਹਲੇ ਹੋ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

{{gap}} ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਏਤਨੇ ਬੜੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਜਾ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮੀ ਏਯਾਰ ਨਾਲ ਏਤਨੀ ਥੋੜੀ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pla3kkqjse3ipcyn54ow7pjim1k83mc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 20.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70014</id>
    <revision>
      <id>228236</id>
      <parentid>209855</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T15:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>228236</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2369" sha1="l1vbfue49yfm3yqojrjdxqqrda3m3ns" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ijashan18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਹੀ ਆਏ ਹੋਣ? ਹਾਂ ਜੇ ਨਿਰਾ ਭੂਤਨਾਥ ਨਾਲ ਅਜੇਹਾ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਰੰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਦੀ ਛੇਕੜਲੀ ਗੱਲ ਭੂਤਨਾਥ ਨੂੰ ਬੜੀ ਭੈਕੀ ਮਲੂਮ ਹੋਈ ਪਰ ਕੀ ਕਰ ਸੱਕਦਾ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਓਹ ਇਹ ਭੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਕਾਬ ਪੰਥ ਭਲਮਨਸਾਈ ਤੇ ਸੱਭਯਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਸ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਏਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੋ ਜਦ ਨਕਾਬ ਪੋਸ਼ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰ ਢਕ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤ ਨਾਥ ਬੋਲ ਉਠਿਆ:-
{{gap}}ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ | ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਏਥੇ ਕਿਸੇ ਖੋਟੀ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਨਤਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੀ ਤੇ ਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣ ਦੀ । ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੈਣ ਲਈ ਏਥੇ ਆਯਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਸੂਹੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਏਥੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
{{gap}}ਨਕਾਬਪੋਸ਼-(ਮੁਸਕਾਗੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਏਹੋ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਕੁਛ ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਏਹੋ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਹਾਲ ਜਾਣਨ ਲਈ ਏਥੇ ਆਏ ਹੋ ਜੋ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਵਚਿਤ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਭੀ ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ ਇਹ ਮਕਾਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l1vbfue49yfm3yqojrjdxqqrda3m3ns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228237</id>
      <parentid>228236</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T15:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>228237</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="mqc8iqjxcm4c4ufdo6y5hrtn0h5qkk0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ijashan18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਹੀ ਆਏ ਹੋਣ? ਹਾਂ ਜੇ ਨਿਰਾ ਭੂਤਨਾਥ ਨਾਲ ਅਜੇਹਾ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਰੰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਦੀ ਛੇਕੜਲੀ ਗੱਲ ਭੂਤਨਾਥ ਨੂੰ ਬੜੀ ਭੈਕੀ ਮਲੂਮ ਹੋਈ ਪਰ ਕੀ ਕਰ ਸੱਕਦਾ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਓਹ ਇਹ ਭੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਕਾਬਪੋਸ ਭਲਮਨਸਾਈ ਤੇ ਸੱਭਯਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਸ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਏਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੋ ਜਦ ਨਕਾਬ ਪੋਸ਼ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੂਤ ਨਾਥ ਬੋਲ ਉਠਿਆ:-

{{gap}}ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ | ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਏਥੇ ਕਿਸੇ ਖੋਟੀ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਨ ਤਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੀ ਤੇ ਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣ ਦੀ । ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੈਣ ਲਈ ਏਥੇ ਆਯਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਸੂਹੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਏਥੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

{{gap}}ਨਕਾਬਪੋਸ਼-(ਮੁਸਕਾਗੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਏਹੋ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਕੁਛ ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਏਹੋ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਹਾਲ ਜਾਣਨ ਲਈ ਏਥੇ ਆਏ ਹੋ ਜੋ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਵਚਿਤ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਭੀ ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ ਇਹ ਮਕਾਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mqc8iqjxcm4c4ufdo6y5hrtn0h5qkk0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228238</id>
      <parentid>228237</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T15:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>228238</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="4i9ru1orcurwunrphiv2gvhy4ojty8c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਹੀ ਆਏ ਹੋਣ? ਹਾਂ ਜੇ ਨਿਰਾ ਭੂਤਨਾਥ ਨਾਲ ਅਜੇਹਾ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਰੰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਦੀ ਛੇਕੜਲੀ ਗੱਲ ਭੂਤਨਾਥ ਨੂੰ ਬੜੀ ਭੈਕੀ ਮਲੂਮ ਹੋਈ ਪਰ ਕੀ ਕਰ ਸੱਕਦਾ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਓਹ ਇਹ ਭੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਕਾਬਪੋਸ ਭਲਮਨਸਾਈ ਤੇ ਸੱਭਯਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਸ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਏਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੋ ਜਦ ਨਕਾਬ ਪੋਸ਼ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੂਤ ਨਾਥ ਬੋਲ ਉਠਿਆ:-

{{gap}}ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ | ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਏਥੇ ਕਿਸੇ ਖੋਟੀ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਨ ਤਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੀ ਤੇ ਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣ ਦੀ । ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੈਣ ਲਈ ਏਥੇ ਆਯਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਸੂਹੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਏਥੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

{{gap}}ਨਕਾਬਪੋਸ਼-(ਮੁਸਕ੍ਰਾਕੇ) ਸ਼ਾਇਦ ਏਹੋ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਕੁਛ ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਏਹੋ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਹਾਲ ਜਾਣਨ ਲਈ ਏਥੇ ਆਏ ਹੋ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਵਚਿਤ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਭੀ ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ ਇਹ ਮਕਾਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4i9ru1orcurwunrphiv2gvhy4ojty8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 20.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70016</id>
    <revision>
      <id>228239</id>
      <parentid>209859</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T16:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>228239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2639" sha1="exe8zwi6u2p0kehw0j9clzayq8qdb72" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ijashan18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{center|}}( ੧੦ )
 ਓਨ੍ਹਾਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਾਡਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੁਸੀ ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੱਡ ਆਏ ਹੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਘਕੇ ਏਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਤੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਇਕੋ ਹੈ ਪਰ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਦੋ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਹਛਾ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਯਾ ਸੋ ਹੋਯਾ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤੇ ਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਛ ਦੁਖ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਸਮਝ ਆਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆ ਹੀ ਗਏ ਹੋ ਤਾਂ ਰਾਤ ਭਰ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਾਮ ਕਰੋ, ਸਵੇਰ ਜਿਥੇ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ(ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨਕਾਬ ਪੋਸ਼ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ) ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਖਵਾਕੇ ਉੱਪਰ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੇਵੋ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਖੋਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੁਚਾ ਦੇਵੋ।

{{gap}}ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਉਹ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਉੱਠ ਖਲੋਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਓਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਭੀ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ,ਜਿਸ ਥਾਂ ਇਨਾਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਦੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਹੀ ਇੱਕ ਬੂਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਪਰਦਾ ਲਟਕਿਆ ਹੋਯਾ ਸੀ।ਦੋਵੇਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕਕੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜੇਹਾ ਦਰਬਾਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਗੱਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਭੀ ਉਠ ਖਲੋਤੇ, ਓਹ ਆਦਮੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਹੁਣਾ ਚਾਰੀ ਦਾ ਭਾਰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,ਭੂਤਨਾਥ ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ ਬੋਲਿਆ ਆਪ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>exe8zwi6u2p0kehw0j9clzayq8qdb72</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228240</id>
      <parentid>228239</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T16:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>228240</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2639" sha1="anai0s7b4fwbpyv927alhsicsw4pvfz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{center|}}( ੧੦ )
 ਓਨ੍ਹਾਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਾਡਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੁਸੀ ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੱਡ ਆਏ ਹੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਘਕੇ ਏਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਤੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਇਕੋ ਹੈ ਪਰ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਦੋ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਹਛਾ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਯਾ ਸੋ ਹੋਯਾ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤੇ ਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਛ ਦੁਖ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਸਮਝ ਆਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆ ਹੀ ਗਏ ਹੋ ਤਾਂ ਰਾਤ ਭਰ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਾਮ ਕਰੋ, ਸਵੇਰ ਜਿਥੇ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ(ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨਕਾਬ ਪੋਸ਼ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ) ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਖਵਾਕੇ ਉੱਪਰ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੇਵੋ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਖੋਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੁਚਾ ਦੇਵੋ।

{{gap}}ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਉਹ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਉੱਠ ਖਲੋਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਓਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਭੀ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ,ਜਿਸ ਥਾਂ ਇਨਾਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਦੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਹੀ ਇੱਕ ਬੂਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਪਰਦਾ ਲਟਕਿਆ ਹੋਯਾ ਸੀ।ਦੋਵੇਂ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕਕੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜੇਹਾ ਦਰਬਾਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਗੱਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਭੀ ਉਠ ਖਲੋਤੇ, ਓਹ ਆਦਮੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਹੁਣਾ ਚਾਰੀ ਦਾ ਭਾਰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,ਭੂਤਨਾਥ ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ ਬੋਲਿਆ ਆਪ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>anai0s7b4fwbpyv927alhsicsw4pvfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/65</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71489</id>
    <revision>
      <id>227751</id>
      <parentid>227301</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227751</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4535" sha1="33el797h0cfp7brtbyyag0gxk58bqjs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|'''{{larger|ਅਕਰਕਰਾ}}'''}}

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ

{{gap}}ਅਕਰਕਰਾ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਅਸਾਮ, ਆਬੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਉਗਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸਦਾ ਝਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟਾ ਉਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਰੂੰ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛਿੱਲ ਕੌੜੀ
ਅਤੇ ਮਟਮੈਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੁੰਡਕ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੜ੍ਹ 3 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਆਕਾਰਕ, ਆਕਲਕ। ਹਿੰਦੀ-ਅਬਰਕਰਾ। ਮਰਾਠੀ-ਅਕਲਕਰਾ॥ ਗੁਜਰਾਤੀ- ਅਕੋਰਕਰੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਆਕਰਕਰਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਪੇਲਿਟਰੀ (Pellitory}। ਲੈਟਿਨ-ਐਨਾਸਾਇਕਲਸ ਪਾਇਰੇਥ੍ਰਮ (Anacyclus Pyrethrum)।

ਗੁਣ:

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਰਕਰਾ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਰੁਕਸ਼ਰ, ਤੇਜ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲਾ, ਕਫ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਊ, ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਹਕਲਾਹਟ, ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

{{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਰਕਰਾ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਕ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਤਾਨਾਸ਼ਕ, ਮਜਾਤੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਮਿਰਗੀ, ਤਾਲੁ ਮੂਲ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪ੍ਰਦਾਹ ਆਦਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਏਰੇਥ੍ਰੀਨ (Pyrethrin) ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਕੋਲਾਇਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਲੋਪੈਥਿਤ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਟਿੰਚਰ ਆਫ ਪਾਈਰੀਥ੍ਰਿਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੁਕਸਾਨ:

{{gap}}ਅਕਰਕਾਰਾ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਦਾਗ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਾੜੀ ਦੀ ਗਤੀ ਵਧਣਾ, ਟੱਟੀਆਂ ਲੱਗਣਾ, ਜੀ ਘਬਰਾਉਣਾ, ਉਲਟੀ ਆਉਣਾ, ਖੂਨ ਪਿੱਤ ਆਦਿ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

00

ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 65&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>33el797h0cfp7brtbyyag0gxk58bqjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/66</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71490</id>
    <revision>
      <id>227757</id>
      <parentid>215718</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:46:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <origin>227757</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4258" sha1="duqcnw9p6vrjk0xbh36ry1p3bgsk2av" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਅਤੀਸ

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:

{{gap}}ਅਤੀਸ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਇਹ 1 ਤੋਂ 3 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣਾ ਆਮ, ਗੋਲ, ਉੱਪਰ ਤੋਂ
ਰੋਮ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਚੀਕਣਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣੇ ਦੇ
ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦਿਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ
ਵਾਲੀਆਂ, 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੀ, ਕੰਡੇ ਦੰਦ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਚਮਕੀਲੇ,
ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਹਰੇਪਨ ਵਾਲੇ ਨੀਲੀ- ਬੈਂਗਨੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਗੁੱਛਿਆਂ
ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਫਨ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ
ਬਹੁਤ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਸਾਲਾ ਬੂਟਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਰਗੇ
ਦੋ ਕੰਦ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਮੋਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਕੰਦ ਵੱਡਾ, ਧੂਸਰ
ਰੰਗ ਦਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਕੰਧ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਫਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ
ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਇੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਤ ਵਿਚ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਇੰਨ੍ਹਾਂ
ਨੂੰ ਕੀੜਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਅਤਿਵਿਧਾ। ਹਿੰਦੀ-ਅਤੀਸ। ਮਰਾਠੀ-ਅਤਿਵਿਸ਼। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਅਤਿਵਿਸ਼। ਬੰਗਾਲੀ-
ਆਤਇਰਚ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਏਕੋਨਾਇਟ (Aconite)। ਲੈਟਿਨ-ਐਕੋਨਾਇਟਸ ਹੇਟੇਰੋਫੀਲਮ
(Aconitum Heterophylum)।

ਗੁਣ

ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੀਮ ਰਸ ਤਿਕਤ, ਕਟੂ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਪਾਚਕ, ਗ੍ਰਾਹੀ,
ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲਾ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ,
ਖੰਘ, ਵਮਨ, ਕਮਿ, ਬਵਾਸੀਰ, ਅਤਿਸਾਰ, ਜ਼ਹਿਰ, ਠੰਡ-ਜੁਕਾਮ, ਹਿਚਕੀ ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ ਆਦਿ
ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ।

ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਰੁਕਸ਼ਰ ਹੁੰਦੀ
ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ, ਬਵਾਸੀਰ, ਜਲੋਦਰ, ਅਤਿਸਾਰ, ਕਫ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੀਆਂ
ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੀਸ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ
ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਹੇਟਿਸੀਨ (Hetesine), ਹੇਟੀਸਿਨ (Hetratisine), ਡਿਹਾਇਸ਼ਨ
(Dihydroatisine) ਅਤੇ ਏਟੀਸੀਨ (Atisine) ਐਲਕੇਲਾਇਡਸ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ
ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 66&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>duqcnw9p6vrjk0xbh36ry1p3bgsk2av</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227956</id>
      <parentid>227757</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T16:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227956</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4312" sha1="pebdicfzornlpqkcuwtgb4xu4ksenei" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|'''{{larger|ਅਤੀਸ}}'''}}

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:

{{gap}}ਅਤੀਸ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਇਹ 1 ਤੋਂ 3 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣਾ ਆਮ, ਗੋਲ, ਉੱਪਰ ਤੋਂ
ਰੋਮ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਚੀਕਣਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣੇ ਦੇ
ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦਿਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ
ਵਾਲੀਆਂ, 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੀ, ਕੰਡੇ ਦੰਦ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਚਮਕੀਲੇ,
ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਹਰੇਪਨ ਵਾਲੇ ਨੀਲੀ-ਬੈਂਗਨੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਗੁੱਛਿਆਂ
ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਫਨ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ
ਬਹੁਤ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਸਾਲਾ ਬੂਟਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਰਗੇ
ਦੋ ਕੰਦ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਮੋਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਕੰਦ ਵੱਡਾ, ਧੂਸਰ
ਰੰਗ ਦਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਕੰਧ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਫਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ
ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਇੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਤ ਵਿਚ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਇੰਨ੍ਹਾਂ
ਨੂੰ ਕੀੜਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਅਤਿਵਿਧਾ। ਹਿੰਦੀ-ਅਤੀਸ। ਮਰਾਠੀ-ਅਤਿਵਿਸ਼। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਅਤਿਵਿਸ਼। ਬੰਗਾਲੀਆਤਇਰਚ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਏਕੋਨਾਇਟ (Aconite)। ਲੈਟਿਨ-ਐਕੋਨਾਇਟਸ ਹੇਟੇਰੋਫੀਲਮ
(Aconitum Heterophylum)।

ਗੁਣ:

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੀਮ ਰਸ ਤਿਕਤ, ਕਟੂ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਪਾਚਕ, ਗ੍ਰਾਹੀ, ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲਾ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ, ਖੰਘ, ਵਮਨ, ਕਮਿ, ਬਵਾਸੀਰ, ਅਤਿਸਾਰ, ਜ਼ਹਿਰ, ਠੰਡ-ਜੁਕਾਮ, ਹਿਚਕੀ ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ ਆਦਿ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ।

{{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਰੁਕਸ਼ਰ ਹੁੰਦੀ
ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ, ਬਵਾਸੀਰ, ਜਲੋਦਰ, ਅਤਿਸਾਰ, ਕਫ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੀਆਂ
ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੀਸ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ
ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਹੇਟਿਸੀਨ (Hetesine), ਹੇਟੀਸਿਨ (Hetratisine), ਡਿਹਾਇਸ਼ਨ
(Dihydroatisine) ਅਤੇ ਏਟੀਸੀਨ (Atisine) ਐਲਕੇਲਾਇਡਸ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ
ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 66&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pebdicfzornlpqkcuwtgb4xu4ksenei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/67</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71491</id>
    <revision>
      <id>227961</id>
      <parentid>215719</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T03:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227961</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4327" sha1="c782cx2vp0k9o0ccfyvfgt4w2pwhv2j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
{{center|'''{{larger|ਕਨੇਰ}}'''}}

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:

{{gap}}ਕਨੇਰ ਦਾ ਬੂਟਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਲਈ ਫੁੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਦਾਬਹਾਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਝਾੜੀਦਾਰ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 10 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣਿਆਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਪੱਤੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ 4 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ 1 ਇੰਚ, ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਨੋਕਦਾਰ, ਥੱਲਿਓਂ ਖੁਰਦਰੇ, ਚਿੱਟੇ ਘਾਟੀਦਾਰ ਅਤੇ ਉਪਰੋਂ ਚੀਕਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਛੱਤਰਾਕਾਰ, ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ, ਚਿੱਟੇ, ਲਾਲ, ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲੀਆਂ ਚਪਟੀਆਂ, ਗੋਲਾਕਾਰ 5 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਕਨੇਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਹੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਛਿੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਕੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੀਜ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿਚ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਰਚਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤੋੜਨ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਕਰਵੀਰ। ਹਿੰਦੀ- ਕਨੇਰ। ਮਰਾਠੀ—ਕਣਹੇਰ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਕਣੇਰ। ਬੰਗਾਲੀ- ਕਰਵੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ- ਔਲਿਐਂਡਰ (Oleander)। ਲੈਟਿਨ- ਨੇਰਿਯਮ ਓਡੋਰੋਮ (Nerium Odorum)।

ਗੁਣ:

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਨੇਰ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਤਿਕਤ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਤੇਜ, ਰਖਸ਼ਕ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਹੜ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਵਣ, ਕੰਡੂ, ਕ੍ਰਮਿ, ਬੁਖਾਰ, ਪਾਮਾ, ਊਛਣ ਵਾਤ, ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ 'ਤੇ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਮੌਕੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਨੇਰ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿਚ 57 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵੇਟਿਵ ਨਾਂ ਦਾ ਗੁਲੂਕੋਸਾਇਡ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਦਿਲ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਨੇਰਿਓਡੋਰੇਨ ਅਤੇ ਨੇਰਿਓਡੋਰੇਨ ਗਲੂਕੋਸਾਇਡ੍ਰਸ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮੋਮ, ਨੇਰਿਨ, ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨੁਕਸਾਨ:

{{gap}}ਕਨੇਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 67&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c782cx2vp0k9o0ccfyvfgt4w2pwhv2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Amrit Kala.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73396</id>
    <revision>
      <id>227771</id>
      <parentid>227304</parentid>
      <timestamp>2026-07-20T13:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <origin>227771</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2568" sha1="38grax04344iwvg8aaa712y94rs804z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|'''{{larger|ਮੁਖ-ਬਚਨ}}'''}}

{{gap}}੧੯੩੬ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਫੇਰ ਕੁਰਹਿਤ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਯਾ ਨਹੀਂ ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਏਸ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬਰਮਾ ਨਿਵਾਸੀ ਕਈ ਸਿਖਾਂ ਵਿਚ ਏਹ ਖਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਮੁੜ ਅਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਚਾਰੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਯਾ ਏਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਇਕ ਕੁਰਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਪਤਿਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ  ੋ ਜਾਵੇ । ਏਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਪਤਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਮੇ ਇਕ ਲੰਮਾ ਲੇਖ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹਫਤੇ- ਵਾਰ ਅਖਬਾਰ ‘ਗੁਰ ਸੇਵਕ' ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ, ਫੇਰ ਏਹੋ ਲੇਖ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯,੩੯ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ । ਪਹਿਲੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਪਰ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਇਹ ਤੀਜੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ

{{gap}}ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੰਦਰਾਂ ਪ੍ਰਕਰਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੁਰ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮਿ੍ਤ ਕਿਉਂ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? ਇਸ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਅੰਮ੍ਰਿਤ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>38grax04344iwvg8aaa712y94rs804z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227958</id>
      <parentid>227771</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T16:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227958</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2568" sha1="9t9aml95sq0qqq472brkbif6x57tt5a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|'''{{larger|ਮੁਖ-ਬਚਨ}}'''}}

{{gap}}੧੯੩੬ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਜਣਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਫੇਰ ਕੁਰਹਿਤ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਯਾ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਏਸ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬਰਮਾ ਨਿਵਾਸੀ ਕਈ ਸਿਖਾਂ ਵਿਚ ਏਹ ਖਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਮੁੜ ਅਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਚਾਰੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਯਾ ਏਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਇਕ ਕੁਰਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਪਤਿਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ । ਏਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ &quot;ਪਤਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲੋੜ&quot; ਨਾਮੇ ਇਕ ਲੰਮਾ ਲੇਖ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹਫਤੇ-ਵਾਰ ਅਖਬਾਰ 'ਗੁਰ ਸੇਵਕ' ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ, ਫੇਰ ਏਹੋ ਲੇਖ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੩੯ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ । ਪਹਿਲੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਪਰ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਇਹ ਤੀਜੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 

{{gap}}ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੰਦਰਾਂ ਪ੍ਰਕਰਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੁਰ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮਿ੍ਤ ਕਿਉਂ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? ਇਸ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਅੰਮ੍ਰਿਤ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9t9aml95sq0qqq472brkbif6x57tt5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੋਇਲ ਕੂ - 1916.pdf/162</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73399</id>
    <revision>
      <id>227855</id>
      <timestamp>2026-07-21T08:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਲੱਗਦਾ, ਤਾਂ ਕਿਧਰੇ ਕਿਧਰੇ ਅਜੇਹੇ ਪਦ ਵਰਤੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਰਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਨਾ ਸਨ ਅਰ ਕਿਧਰੇ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦੋਬਾਰਾ ਆਖ ਸੁਨਾਇਆ ਹੈ।  ਇਸ਼ਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅੱਗੇ ਸ਼ਰਹ ਹੋਈ, ਬਾਨਾਂ ਕੌਤਵਾਲੀ ਜਿਉਂ ਤੈਹਸੀਲ ਯਾਰੋ॥  {{gap}}...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>227855</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3093" sha1="g0kactt989xzygz1oa7fubv7iz9gdwc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{rh||(158)}}&lt;/noinclude&gt;ਲੱਗਦਾ, ਤਾਂ ਕਿਧਰੇ ਕਿਧਰੇ ਅਜੇਹੇ ਪਦ ਵਰਤੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਰਸ
ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਨਾ ਸਨ ਅਰ ਕਿਧਰੇ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦੋਬਾਰਾ
ਆਖ ਸੁਨਾਇਆ ਹੈ।

ਇਸ਼ਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅੱਗੇ ਸ਼ਰਹ ਹੋਈ, ਬਾਨਾਂ ਕੌਤਵਾਲੀ
ਜਿਉਂ ਤੈਹਸੀਲ ਯਾਰੋ॥

{{gap}}ਏਹ ਬੈਂਤ ਪੁਰਾਨੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਬੰਦ
ਹੈ, ਥਾਨਾ ਤੇਹਸੀਲ ਨਵੇਂ ਪਦ ਹਨ ਪੈਹਲੇ ਤੈਹਸੀਲ ਨੂੰ ਪਰਗਨਾ
ਆਖਦੇ ਸਨ ਅਰ ਬਾਨੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੇ, ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ੈਹਰਾਂ
ਵਿਚ ਕੌਤਵਾਲੀ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ, ਵਾਰਸ ਹੋਰਾਂ ਏਹ ਪਦ ਕਾਨੂੰ ਵਰਤਨੇ
ਸਨ, ਫੇਰ ਇਕ ਥਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ—

ਸਦੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਯਕੜੀ ਹਾਂ, ਹੁਕਮ ਨਾਲ
ਰਸੂਲ ਅਲਾਹ ਦੇ ਨੀ।

{{gap}}ਵਾਰਸ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਦੀ ਬੇਰ੍ਹਵੀਂ
ਦੀ ਬੁਰਿਆਈ, ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੇ ਕਰਾਨੀ
ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਪੈਹਲੇ ਈ ਅਗਲੇ ਆਨ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ
ਕਰਕੇ ਤਬਬੀਹ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ ਤੇ ਪਰਾਨੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਏਹ
ਬੈੱਡ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਵੇਖੋ ਇਕੋ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦੋਬਾਰਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:

ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਪਰ ਅਸਾਂ ਮਾਲੂਮ ਕੀਤਾ, ਜੱਟੀ ਸੌਂਗੀ ਦੋਵੇਂ
ਇੱਕੋ ਹਾਨ ਦੇ ਨੀ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮਨੇ ਕੀਤੇ ਰੋਹਨ ਨਾਹੀਂ,
ਜੱਟੀ ਜੋਗੀ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਹਾਨ ਦੇ ਨੀ।

{{gap}}ਏਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਿਰਨਾ ਕਰਨਾ ਕਿ ਕੇਹੜੇ ਬੈਂਤ ਨਵੇਂ ਹਨ ਤੇ ਕੇਹਡ਼ੇ ਪੁਰਾਨੇ ਵੇਰ ਔਖਾ ਹੈ। ਪਰ ਏਹਨਿਆਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਇੱਕ ਨਸਖੇ ਦਾ ਲੱਛਨਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ੮੦੦ ਬੈਂਤ ਵਧੀਕ ਹੌਨ ਅਸਚਰਜ ਹੈ। ਸ਼ੇਰ ਖਾਨ ਦਾ ਜੰਡਿਆਲਾ ਸਭ ਜਾਨਦੇ ਸਨ ਕੋਈ
ਲੁਕੀ ਛਿਪੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਓਥੋਂ ਜਾਕੇ ਏਚ ਨੁਸਖ਼ਾਂ ਹਰ ਕੋਈ {{gap}}ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਰ ਜਦ ਮੁਕੰਮਲ ਹੀਰ ਛਾਪੀ ਜੋ ਮੀਆਂ
ਹਦਾਇਤ ਉੱਲਾ ਨੇ ਸੋਧੀ ਤਾਂ ਵੀ ਏਸ ਕਲਮੀ ਨੁਸਖੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਹੋਈ, ਖਵਰੇ ਕੀ ਸੱਚ ਹੈ ਲਿਖਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਨ ਪਰ ਮੀਆਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g0kactt989xzygz1oa7fubv7iz9gdwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੋਇਲ ਕੂ - 1916.pdf/163</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73400</id>
    <revision>
      <id>227856</id>
      <timestamp>2026-07-21T08:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਪੀਰਾਂ ਦਿੱਤਾ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਨੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੇ ਬੈਂਤ ਲਿਖ ਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸੋਕਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਵਾਕਫ਼ ਕਾਰ ਇਸ ਵੱਡੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਵਾਰਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ (...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>227856</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3263" sha1="0ywh2eooxh8sc2x8x4ubew20w8n17jz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{rh||(159)}}&lt;/noinclude&gt;ਪੀਰਾਂ ਦਿੱਤਾ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਨੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਤਾ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੇ ਬੈਂਤ ਲਿਖ ਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸੋਕਨ ਯੋਗ
ਹਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਵਾਕਫ਼ ਕਾਰ ਇਸ ਵੱਡੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ
ਵਾਰਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ (ਵੇਖੋ ਦੀਬਾਚਾ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ,
ਕ੍ਰਿਤ ਕੁਸ਼ਤਾ) ਅਰ ਲੇਖਕ ਦੀ ਵੀ ਏਹੀ ਰਾਇ ਹੈ, ਕਿ ਵੱਡੀ
ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਢੇਰ ਮਿਲਾਵਟ ਹੈ, ਹਰ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਬੈਂਤ ਵਧਾਇ ਗਏ
ਹਨ॥

{{gap}}ਸੋਹਣੀ ਵਾਰਸ—ਏਹ ਕਿੱਸਾ ਨਵਾਂ ਛਪਿਆ, ਹੁਕਮ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਬਦੁੱਲ ਹਮੀਦ ਦਾ “ਤਾਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ
ਵਿੱਚ ਵਾਰਸ ਦਾ ਬਨਾਯਾ ਕਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ
ਲਈ ਕੋਈ ਦਲੀਲਾਂ ਹਨ:—(੧ ਦੋ ਸੌ ਕਹੇ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਕਿੱਸੇ
ਨੂੰ ਵਾਰਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾਂ ਲੱਗਾ ਤੇ ਹੁਨ ਏਹ ਕਿੱਥੋਂ
ਲੱਭੀ, ਏਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਛਾਪਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਹੀਰ
ਦੇ ਬੈਂਤ ਬੱਚੇ ਨੱਢੇ ਵੱਡੇ ਸਭ ਨੂੰ ਯਾਦ ਸਨ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ
ਹੋ ਚੁਕੇ ਹੀਰ ਮਬਾਹਰ ਸੀ, ਕਦੀ ਏਹ ਹੋ ਸੱਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਸੇ
ਕਵੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੋਹਣੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾਂ ਹੋਵੇ। ਕੀ ਵਾਰਸ
ਲਿਖ ਕਿ ਏਹਨੂੰ ਦੱਬ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਹਨ Archaeological
ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤਾਂ ਵੰਡਨ ਤੇ ਖੋਜਨ ਵਾਲੇ ਮੌਹਕਮਾ ਨੇ ਕਿਧਰੋਂ
ਘੁੱਟ ਕੱਢੀ, ਜੇ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਲੱਛੀ ਸੀ ਤਾਂ ਤੇ ਮੁਅੱਲਢ
ਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬੜੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ ਪਰ
ਤਾਂ ਜੇ ਅਪਨੀ ਖੋਜ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ॥

{{gap}}(੨) ਏਹ ਸੋਹਣੀ,ਵਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਦੀ ਨਕਲ ਜਾਪਦੀ
ਹੈ ਜਾਂ ਫਜ਼ਲ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਇਸਦੀ। ਮਜ਼ਮੂਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਹਰ
ਬੰਦ ਦੀ ਸੁਰਖ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਦੋ ਪੈਹਲ ਦੂਜੇ ਪੰਜਵੇਂ
ਆਦ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਜੋ ਹਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਤਾਂ ਫਜ਼ਲ ਨਾਲ
ਬਿਲ ਕੁਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਵਰ੍ਹੇ ਪੰਜਵੇਂ ਚੂੰਡੀਆਂ ਸੋਹਣੀ ਦੀ, ਮਾਉਂ ਗੁੰਦ ਕੇ ਖਾਸ
ਸੁਵਾਰੀਆਂ ਕੀ। ਵਰ੍ਹੇ ਛੇਵੇਂ ਈ ਪੁੱਠੀਆਂ ਖੇਡ ਈ ਸੀ,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ywh2eooxh8sc2x8x4ubew20w8n17jz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੋਇਲ ਕੂ - 1916.pdf/164</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73401</id>
    <revision>
      <id>227857</id>
      <timestamp>2026-07-21T08:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਸਦ ਪਿਆਰੀਆਂ ਅਹਿਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ # ਵਰ੍ਹੇ ਸੱਤਵੇ ਪੜ੍ਹੋ ਨ ਸੋਹਣੀ, ਨਾਲ ਨੱਕ ਜ਼ਬਾਨ ਸਫ਼ਾ ਮੀਆਂ ਪੰਜਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋਈ ਸੋਹਣੀ, ਚੁੱਕ ਸਕਣੀ ਦਾ ਸੀਸ ਗੁੰਦਿਆ ਨੇ। ਛੇਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਸੋਹਣੀ ‘ਗੁੱਡ ਆਂ ਨਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>227857</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2820" sha1="mz6i74mzll732dsbyfo1yli8w2w7n40" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{rh||(160)}}&lt;/noinclude&gt;ਸਦ ਪਿਆਰੀਆਂ ਅਹਿਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ # ਵਰ੍ਹੇ ਸੱਤਵੇ
ਪੜ੍ਹੋ ਨ ਸੋਹਣੀ, ਨਾਲ ਨੱਕ ਜ਼ਬਾਨ ਸਫ਼ਾ ਮੀਆਂ
ਪੰਜਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋਈ ਸੋਹਣੀ, ਚੁੱਕ ਸਕਣੀ
ਦਾ ਸੀਸ ਗੁੰਦਿਆ ਨੇ। ਛੇਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਸੋਹਣੀ ‘ਗੁੱਡ ਆਂ
ਨਾਲ ਖੇਡੇ, ਸੋਹਨੇ ਹਾਰ ਮੰਗਾਰ ਲਗਾਇਓ ਨੇ। ਸੱਤ
ਵਰ੍ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਬੀਵੀ ਕੋਲ ਬੇਠੀ, ਕਾਇਦਾ ਸ਼ੌਂਕਦੇ
ਨਾਲ ਉਠਾਇਓ ਸੁ॥   {{smaller|ਵਾਰਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ}}

{{gap}}ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸੰਜਨ ਆਪੇ ਈ ਵੇਖ ਲੈਨ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ
ਕੀ ਕੁਝ ਫਰਕ ਹੈ, ਲਫਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਮਜ਼ਮੂਨ ਇੱਕ॥

{{gap}}ਫੇਰ ਏਸ ਸੋਹਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਤ ਫ਼ਗ਼ਾਨ, ਫਜ਼ਲ ਵਾਂਗੂੰ
ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹਨ ਏਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਸ ਨੇ ਅਸਲ ਬਤਾਈ ਅਰ ਕਿਸਨੇ ਨਕਲ। ਫ਼ਜ਼ਲ ਬਾਦ
ਨੂੰ ਤੋ ਸੁਪਨੇ ਵੀ ਵਾਰਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ
ਨਕਲ ਕਿਦੀ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਜੇ ਨਕਲ ਹੈ ਤਾਂ ਵਾਰਸ ਦੇ ਨਾਂ ਮੜ੍ਹੀ
ਹੋਈ ਸੋਹਣੀ॥

{{gap}}(੩) ਸੋਹਣੀ ਦੇ ਬੈਂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚੋਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ
ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰਸ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ, ਹਾਂ ਇੱਕ
ਥਾਂ ਕਰਤਾ ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਤੇ ਜੱਟੀ ਦਾ ਝਗੜਾ, ਸੈਹਤੀ ਤੇ ਜੰਗੀ
ਦੇ ਵਾਕ ਵਾਂਗੂੰ ਲਿਆ ਪਾਇਆ ਹੈ ਪਰ ਫ਼ਜ਼ੂਲ, ਕਿਸੇ
ਹੋਰ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜੰਕਨ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੋਹਣੀ, ਵਜ਼ਲ ਦੀ
ਮੋਹਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਏਹ ਵਾਰਸੀ
ਸੋਹਣੀ ਪੁਰਾਨੀ ਤੇ ਸੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਫ਼ਜ਼ਲ ਤੇ ਕਾਦਰ ਜ਼ਰੂਰ
ਜੱਟੀ ਗੁਲਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ॥

(ਅ) ਸਾਕੀ ਦੇ ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਕੇ ਖੁਮਰ ਵਾਲਾ .......

{{gap}}ਏਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਵਾਰਸ ਨੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਵਰ`ਤਿਆ, ਹੀਰ ਗਵਾਹ॥

{{gap}}ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਵਲਾਇਤੀ, ਜ਼ੋਰ ਪਾਯਾ ਚੋਣ ਤੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mz6i74mzll732dsbyfo1yli8w2w7n40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੋਇਲ ਕੂ - 1916.pdf/165</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73402</id>
    <revision>
      <id>227858</id>
      <timestamp>2026-07-21T08:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਘੁਮਕਾਰ ਬੇਲੀ॥  {{gap}}ਵਾਰਸ ਦੇ ਵੇਲੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਓਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ ਜਾਂ ਸੰਨ ਬਨਾਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜੀਕਨ ਹੀਰ ਵਿੱਚ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>227858</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2992" sha1="90om8ba8z16len5nss0os6molqjn87r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{rh||(161)}}&lt;/noinclude&gt;ਘੁਮਕਾਰ ਬੇਲੀ॥

{{gap}}ਵਾਰਸ ਦੇ ਵੇਲੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਓਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ
ਦੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਕਿਸੇ ਦੇ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ ਜਾਂ ਸੰਨ ਬਨਾਨ ਦਾ ਨਹੀਂ
ਦਿੱਤਾ ਜੀਕਨ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਏਹ ਕਿੱਸਾ ਵਾਰਸ
ਲਿਖਦਾ ਅਰ ਲਿਖਦਾ ਵੀ ਹੀਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਤਾਂ ਸੰਨ ਜਰੂਰ
ਲਿਖਦਾ ਅਰ ਜੇ ਪੈਹਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਸਾਸੂ, ਤਾਂ ਹੀਰ ਵਿੱਚ
ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ। ਏਹਨਾਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ
ਹੈ ਕਿ ਸੋਹਣੀ ਵਾਰਸ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ
ਕਵੀ ਨੇ ਅਜ ਕਲ ਬਨਾ ਵਾਰਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਾਖਲ ਕਰ ਪਬ
ਲਕ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਵਾ ਸੇਂ,
ਵਾਰਸ ਦੀ ਰੂਹ ਓਸਨੂੰ ਦੁਆ ਦੇ ਗੀ, ਪਰ ਏਨੀਂ ਗੱਲ
ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਂਖਨੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸੋਹਣੀ ਦੇ ਲਿਖਨ ਵਾਲੇ
ਕਵੀ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਚੰਗੀ ਕੀਤੀ ਅਰ ਸ਼ੇਅਦ ਚੰਗੇ ਲਿਖੇ
ਸੂ, ਪਰ 'ਵਾਰਸ ਦਾ ਮੋਜ਼ ਤੇ ਰਸ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਫ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਰੰਗ
ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ। 

{{gap}}ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਛਪਨਾ ਜਾਂ ਪੁਰਾਨੇ ਕਿੱਸਿ
ਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਘਟਾ ਹੋਨਾ ਤਦ ਤੀਕ ਬੰਦ ਨਾਂ ਹੌਸੀ ਜਦ
ਤਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਤੇ ਪੱਕੀ ਕਮੇਟੀ ਅਪਨੀ
ਲਿਚਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਰੱਖਨ ਤੇ ਹਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਨਾਂ
ਉਠਾਏ, ਜੇ ਇਹ ਹਾਲ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਥੋੜੇ ਚਿਰਾਂ ਤਕ ਕਿਸੇ ਕਵੀ ਦੀ
ਸ਼ੁੱਧ ਰਚਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।

{{gap}}ਵੱਡੀ ਹੀਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਮੇਰਾਜ ਨਾਮਾ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ
ਦਾ ਬਨਾਇਆ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਏਹ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਲਗਜ਼ ਵਾਰਸੀ ਵਰ ਵਰਤੇ ਹਨ। ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਰੰਗ
ਜੋ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਅਰ ' ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ
ਕਾਫ਼ੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਵਨਗੀ:-

{{gap}}ਖਿਲਅਤ ਧਾਯਾ ਤੂੰ ਲੇ ਲਾਕੀ,ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਸਨ ਵਿਚ ਖਾਕੀ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>90om8ba8z16len5nss0os6molqjn87r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੋਇਲ ਕੂ - 1916.pdf/166</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73403</id>
    <revision>
      <id>227859</id>
      <timestamp>2026-07-21T08:35:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ, ਤੂੰ ਮਹਬੂਬ ਗਵਾਰੀ ਦਾ ਬਖਸ਼ਸ਼ ਦਾ ਬੇਹਰ ਸਮੁੰਦਰ, ਹੈ ਹਜਾਬ ਸ਼ਰਮ ਅੰਦਰ 1 ਗੈਸ ਕੁਤਬ ਤੇ ਪੀਰ ਪੈਗ਼ੰਬਰ, ਤੋਂ ਸੰਗ ਪਾਰ ਉਤਾਰੀ ਦਾ। ਜਿਤ ਵਲ ਜਾਵਾਂ ਮਿਲੇ ਨਾ ਢੋਈ, ਵਾਹਰੂ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਨਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>227859</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1283" sha1="m2gg2tjp04j9oy9wmyp96te1s735rhl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{rh||(162)}}&lt;/noinclude&gt;ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ, ਤੂੰ ਮਹਬੂਬ ਗਵਾਰੀ ਦਾ
ਬਖਸ਼ਸ਼ ਦਾ ਬੇਹਰ ਸਮੁੰਦਰ, ਹੈ ਹਜਾਬ ਸ਼ਰਮ
ਅੰਦਰ 1 ਗੈਸ ਕੁਤਬ ਤੇ ਪੀਰ ਪੈਗ਼ੰਬਰ, ਤੋਂ ਸੰਗ
ਪਾਰ ਉਤਾਰੀ ਦਾ। ਜਿਤ ਵਲ ਜਾਵਾਂ ਮਿਲੇ ਨਾ ਢੋਈ,
ਵਾਹਰੂ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਨਾ ਕੋਈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੈਨੂੰ ਭਾਰੂ
ਹੋਈ, ਵਾਂਗ ਗਾਂ ਦੁਰਕਾਰੀ ਦਾ॥ ਗਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ
ਫਿਰੇ ਅਰਬੇਲਾ, ਚੱਲਣ ਦਾ ਕਰ ਫਿਕਰ ਸਵੇਲਾ।
ਆਜਜ਼ ਹੌਸੌਂ ਰਹੇ ਅਕੋਲਾ, ਗ਼ੈਰ ਨਾ ਪਾਸ ਖਲਾਰੀ
ਦਾ। ਏਹ ਜਗ ਜਾਨ ਉਚਾਲੂ ਡੇਰਾ, ਕਰ ਲੈ
ਕੋਈ ਅਮਲ ਚੰਗੇਰਾ ( ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਇੱਕੋ ਵੇਰਾ,
ਕੋਲ ਨਾਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਦਾ। ਵਾਰਸ ਅਮਲ ਨਾ ਕੀਤੇ ਚੰਗੇ,
ਬੇ ਪਰਵਾਹੀ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗੇ ਨਿੱਤ ਦੁਆ ਫ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਮੰ,
ਰੇਹਮ ਕਰੀਂ ਮੈਂ ਤਾਰੀ ਦਾ
ਇਤਿ
Hi&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m2gg2tjp04j9oy9wmyp96te1s735rhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73404</id>
    <revision>
      <id>227893</id>
      <timestamp>2026-07-21T12:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227893</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="579" sha1="jyfutihd6j6cm2v7rspduy6yl0o9v40" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;
{{center|&lt;poem&gt;ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

ਧਨ ਪਿਰੁ ਏਹਿ ਨ ਆਖੀਅਨਿ ਬਹਨਿ ਇਕਠੇ ਹੋਇ ॥
ਏਕ ਜੋਤਿ ਦੁਇ ਮੂਰਤੀ ਧਨ ਪਿਰੁ ਕਹੀਐ ਸੋਇ ॥&lt;/poem&gt;}}
{{dhr|3em}}
{{center|{{xxxx-larger|{{underline|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}}}}}
{{dhr|3em}}
{{center|{{x-larger|☆}}}}
{{dhr|6em}}
{{center|&lt;poem&gt;ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ
ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੈਦ
ਤਰਨ ਤਾਰਨ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਟਾਈਟਲ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jyfutihd6j6cm2v7rspduy6yl0o9v40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73405</id>
    <revision>
      <id>227894</id>
      <timestamp>2026-07-21T12:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227894</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="780" sha1="trdfaunay0x2tvc2uomw0as32fesi99" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|ਸਭ ਹੱਕ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ ।}}
{{dhr|3em}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ :
ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਐਂਡ ਸਨਜ਼
ਤਰਨ ਤਾਰਨ (ਪੰਜਾਬ)
{{dhr|3em}}

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ : 1920
ਚੌਥੀ ਵਾਰ : ਸਤੰਬਰ 1981
{{dhr|3em}}
ਭੇਟਾ : ਵਧੀਆ ਕਾਗ਼ਜ਼-ਸਤ ਰੁਪਏ
ਸਾਦਾ ਕਾਗ਼ਜ਼-ਪੰਜ ਰੁਪਏ&lt;/poem&gt;}}
{{dhr|3em}}
{{right|&lt;poem&gt;ਛਾਪਕ : ਗਿ: ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ
ਹੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ,
ਰਾਣੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਸ਼ਰੀਫਪੁਰਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਡੌਨ-49386&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਕੋਲੋਫੋਨ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>trdfaunay0x2tvc2uomw0as32fesi99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73406</id>
    <revision>
      <id>227895</id>
      <timestamp>2026-07-21T12:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227895</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4261" sha1="plqfvf73dtc5cy9e8dllbebb6flmw4b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|ਅਰੰਭਕਾ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮੋਢੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿਰਾਂ ਇਕ
ਹਨ ਜਾਂ ਇਉਂ ਕਹਿ ਲਓ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਵਲ : ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ
ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪੜਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਜਨ-ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ
ਦੀਆਂ ਘਰੰਗੀ, ਆਰਥਕ, ਸਮਾਜਕ, ਸਿਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ
ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਭਾਂਤ
ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਦੀਆਂ ਤੇ ਭਾਵੀਆਂ ਨਾਲ ਘੋਲ ਕਰਦਿਆਂ ਚਿਖਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ
ਜਿੱਤਦਿਆਂ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ । ਇਉਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਨਾਵਲਾਂ ਨੇ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
ਦੀ ਨਾਵਲ-ਕਲਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋ ਰੂਪ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਪਿੜ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪਰੋਰਿਆ ਹੈ। 'ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ'
ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਨਾਵਲੀ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਹੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ “ਨਾਵਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ
ਅਸਲੀ ਨਾਵਲੀ ਸ਼ਿਲਪ ਦੀ ਸੋਧ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
{{gap}}'ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ' ਨਾਵਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ।
ਇਹ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਸਲੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸੰਖਿਅਪਤ ਰੂਪ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ
ਕਹਾਣੀ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦੀ ਹੈ । ਨਾਟਕੀ ਮੌਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਰਨ ਵਾਲੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ
ਹੈ । ਇਹ ਅਮੀਰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਫਰੋ-ਕੁਟਲੀ ਰਾਹੀਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਸੱਦਣ
ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
ਉਸ ਤੋਂ ਤਲਵਾਰ ਖੋਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਪਧਰਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤਲਵਾਰ
ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦਾ ਧਰਮ ਦਾ
ਭਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰਨ
ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਸੱਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਵਾਰ ਬੇੜੀ
ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਬੇੜੀ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ
ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਵਿਛੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ,
ਸਾਧੂ ਬਣ ਕੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲਭਦਾ ਹੈ। ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਉੱਤੇ ਕਈ ਹਨੇਰੀਆਂ ਬੁਝਦੀਆਂ
ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਚਲੇਰੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਇਉਂ ਇਹ ਨਾਵਲ ਨਾਟਕੀ
ਮੌਕਾ-ਮੇਲ, ਸੁਆਂਗ, ਲ਼ਕੇ ਤੂੰ ਦੇਵ ਨੇਤੀ ਝਕਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਰਦਾ ਹੈ ।
ਜਿਵੇਂ ਅਜ ਕਲ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਬਿਪਤਾ ਸਮੇਂ ਲਾਇਆ ਕਰੁਣਾਮਈ ਤ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਅਰੰਭਕਾ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>plqfvf73dtc5cy9e8dllbebb6flmw4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73407</id>
    <revision>
      <id>227896</id>
      <timestamp>2026-07-21T12:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227896</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4491" sha1="toydz7ihcg0v4zrpklg2shjno2z8j8v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਆਪਣੀ ਦੁਖਦਾਈ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਿੱਠੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ।
{{gap}}ਜਿਥੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਗੁੰਦਵੀਂ ਹੈ ਉਥੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਨਾਟਕੀ
ਵੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਗੜੀ ਬਹੁਤਾ ਕਲਾਤਮਕ ਤੇ ਸੁਕਰਮ ਹੈ। ਘਟਨਾ ਨਾਲ
ਘਟਨਾ ਟਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਜ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰਜ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾ
ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਨੋਖੀ ਦਿਲ-ਚੀਰਵੇਂ ਚੰਗਿਆੜੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਨੋਖਾ
ਲਟਕਾਓ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ ।
{{gap}}ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਗਲਪਕਾਰ ਹਨ। ਸੱਚ ਤੇ
ਆਦਰਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਖਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ
ਦੇ ਸੁਖਾਂਤ ਨਾਟਕਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਇਕ ਤੇ ਨਾਇਕਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਾਵਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਨਾਇਕ ਤੇ ਨਾਇਕਾ ਨੂੰ ਐਸੀਆਂ ਕਠੋਰ
ਭਾਵੀਆਂ ਵਿਚ ਲਤਾੜ ਕੇ ਉਸਾਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਨਾਇਕ ਤੇ ਨਾਇਕਾ ਨਾਲ
ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਉਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੁਖ-ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲਤਾੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ' ਤੇ ਵਿਜੈ ਪਾਉਣ ਲਈ
ਹੱਥ ਪੈਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ । ਪਾਠਕ ਮੁੱਖ-ਪਾਤਰ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ
ਹੈ ਤੋ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਰੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਪਾਠਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
{{gap}}ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਪਰ
ਪਤਨੀਤਾ ਧਰਮ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਰੰਗ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਸ਼ ਵਰਨਣ, ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਦਿਸ਼ ਤੇ ਸਥਾਨਕ
ਦਿਸ਼ ਨਾਵਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਵੀ ਛੋਹ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ । ਬੋਲੀ ਸਰਲ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ । ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨਾਟਕੀ ਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-
ਬਹਿਣੀ ਜਾਤ ਪਾਤ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਅਨਕੂਲ ਹੈ।
{{gap}}ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ
ਹੈ । ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਆਧਾਰਤ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਨਿਰੋਲ ਮੌਲਕ ਪੰਜਾਬੀ
ਨਾਵਲ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਰਹਿਣੀ-ਬਹਿਣੀ ਤੇ ਚੱਜ ਆਚਾਰ ਦਾ ਕੰਸ਼ ਹੈ ।
ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ
ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸ: ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ
ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਦਾ ਵੀ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ
ਕੀਤਾ ਹੈ
{{right|ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ    
 ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ}}
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਅਰੰਭਕਾ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>toydz7ihcg0v4zrpklg2shjno2z8j8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Raj Kumari.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73408</id>
    <revision>
      <id>227950</id>
      <timestamp>2026-07-21T13:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;﻿________________  ਨੇ ਵੇਖ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲੋਂ ਉਹ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਜਵਾਨ ਮੌਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਕੂਤ ਦੀ ਡੱਖੀ ਵਰਗਾ ਮਨ-ਮੋਹਣਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>227950</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3172" sha1="9ijgh2g4pwlmaivvdwd7o6ta0wkx7ib" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਨੇ ਵੇਖ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲੋਂ ਉਹ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਜਵਾਨ ਮੌਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਕੂਤ ਦੀ ਡੱਖੀ ਵਰਗਾ ਮਨ-ਮੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਐਸਾ ਪੱਥਰ ਦਾ ਰੱਖ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਪੁਰ ਸੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਭੀ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਰ ਨੁਕਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਹੀ ਘਿਰਣਾ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਓ-ਭਗਤ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬੜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕੀ ਦਿਨ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਸ ਪੁਰ ਅਜੇਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਉਸ ਪਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇਨਾਮ ਉਹ ਆਪ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੇ ਜੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਨਾ ਪੁਛ ਸਕੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਲੂਕ, ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਕਰੇ। ਅਜ ਤਾਈਂ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਉਮੈਦਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਬਣਾ ਲਏ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪ ਪਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਰਬਾਦੀ ਦੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਨਾ ਸੁਟੋ। ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ, ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਕਢ ਦਿਓ।”
ਮਹਾਰਾਜਾ ਚਵਰਤੀ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਹਸ ਪਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ, “ਓ ਭੋਲੇ ਚਿਤਰਕਾਰ, ਤੇਰੀ ਰਾਏ ਤੇਰੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲੋਂ
੧੫&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ijgh2g4pwlmaivvdwd7o6ta0wkx7ib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227953</id>
      <parentid>227950</parentid>
      <timestamp>2026-07-21T14:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>227953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="polckny5imgp75zzawn8240q5w6lkpa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
ਨੇ ਵੇਖ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲੋਂ ਉਹ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਜਵਾਨ ਮੌਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਕੂਤ ਦੀ ਡੱਬੀ ਵਰਗਾ ਮਨ-ਮੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਐਸਾ ਪੱਥਰ ਦਾ ਰੱਖ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਪੁਰ ਸੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਭੀ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਰ ਨੁਕਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਹੀ ਘਿਰਣਾ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਓ-ਭਗਤ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬੜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕੀ ਦਿਨ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਸ ਪੁਰ ਅਜੇਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਉਸ ਪਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇਨਾਮ ਉਹ ਆਪ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੇ ਜੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਨਾ ਪੁਛ ਸਕੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਲੂਕ, ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਕਰੇ। ਅਜ ਤਾਈਂ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਉਮੈਦਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਬਣਾ ਲਏ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪ ਪਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਰਬਾਦੀ ਦੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਨਾ ਸੁਟੋ। ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ, ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਕਢ ਦਿਓ।”

{{gap}}ਮਹਾਰਾਜਾ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਹਸ ਪਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ, “ਓ ਭੋਲੇ ਚਿਤਰਕਾਰ, ਤੇਰੀ ਰਾਏ ਤੇਰੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲੋਂ

{{right|੧੫}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>polckny5imgp75zzawn8240q5w6lkpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Amrit Kala.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73409</id>
    <revision>
      <id>227960</id>
      <timestamp>2026-07-22T01:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40880-38</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;(8) ਕਲਾ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਡਿਗਦਾ ਤੇ ਸੱਖਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? ਮੁੜ ਪਤਿਤ ਅਰਬਾਤ ਡਿਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਫੇਰ ਕਿਉਂ ਲੋੜ ਹੈ ? ਇਹ ਸਾਚਾ ਨਿਰਣਾ ਬੜੀ ਵਿਚਾਰ ਪੂਰਬਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>227960</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1587" sha1="ft0040nxno0rg4m9gby8ddxbqs8yox7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;2401:4900:420F:2319:28A6:B9C7:5530:9542&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(8)
ਕਲਾ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਡਿਗਦਾ ਤੇ ਸੱਖਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਮੁੜ ਪਤਿਤ ਅਰਬਾਤ ਡਿਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਫੇਰ ਕਿਉਂ
ਲੋੜ ਹੈ ? ਇਹ ਸਾਚਾ ਨਿਰਣਾ ਬੜੀ ਵਿਚਾਰ ਪੂਰਬਕ ਗੁਰਬਾਣੀ
ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਪਹਿਲਾਂ ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ
ਨਾਮ ਪਤਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲੋੜ' ਸੀ; ਪਰ ਚੂੰਕਿ ਏਸ ਵਿਚ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਰਤਣ, ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ
ਚਹਿਣ ਤੇ ਫੇਰ ਏਸ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ
ਛਕਣ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ; ਏਸ ਲਈ ਪਰਤੀਤ ਹੋਇਆ ਕਿ
ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਨਾਮ “ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਾ’ ਰੱਖਣਾ ਵਧੇਰੇ ਫਬਦਾ ਤੇ
ਢੁਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਾ
ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ
ਹੈ, ਆਜਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਭੀ ਅਨੇਕਾਂ ਗੁਰਮਤ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ
ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
ਸਤੰਬਰ ੧੯੪੯
ਦਾਸ- ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ft0040nxno0rg4m9gby8ddxbqs8yox7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228233</id>
      <parentid>227960</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T15:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <origin>228233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1608" sha1="0acicee2wcbbcrjnwtw2st3kaaodryh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;2401:4900:420F:2319:28A6:B9C7:5530:9542&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

(8)
ਕਲਾ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਡਿਗਦਾ ਤੇ ਸੱਖਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? ਮੁੜ ਪਤਿਤ ਅਰਬਾਤ ਡਿਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਫੇਰ ਕਿਉਂ ਲੋੜ ਹੈ ? ਇਹ ਸਾਚਾ ਨਿਰਣਾ ਬੜੀ ਵਿਚਾਰ ਪੂਰਬਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਪਹਿਲਾਂ ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪਤਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲੋੜ' ਸੀ; ਪਰ ਚੂੰਕਿ ਏਸ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਰਤਣ, ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਚਹਿਣ ਤੇ ਫੇਰ ਏਸ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ; ਏਸ ਲਈ ਪਰਤੀਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਨਾਮ “ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਾ’ ਰੱਖਣਾ ਵਧੇਰੇ ਫਬਦਾ ਤੇ ਢੁਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ ਹੈ, ਆਜਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਭੀ ਅਨੇਕਾਂ ਗੁਰਮਤ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
ਸਤੰਬਰ ੧੯੪੯
ਦਾਸ- ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0acicee2wcbbcrjnwtw2st3kaaodryh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Amrit Kala.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73410</id>
    <revision>
      <id>228231</id>
      <timestamp>2026-07-22T15:38:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਪੜਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਕਈ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ, ਖਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਾਇ ਕਾਇਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਸੂਰਤ ਵ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>228231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2106" sha1="qg349t0j7vh0pqreeim4w2t5a5svzs6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪੜਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲੋੜ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ
ਕਈ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ, ਖਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ
ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਾਇ ਕਾਇਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ ਕਿ
ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਹੋਇਆ
ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਅਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ,
ਅਰਥਾਤ ਜਿਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਭਿਲਾਖੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ
ਪਾਨ ਕਰਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁੜਿ ਦੂਜੀ ਵਾਰ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਤਿਤ
ਕਰੰਮੀ ਚਾਰੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਕੁਰਹਿਤ
ਯਾ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਹੀ ਕਰ ਲਵੇ। ਕਈ ਸਿਖ
ਮੁਖੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਖੁਲ੍ਹਮ ਖੁਲ੍ਹੀ ਰਾਇਜ਼ਨੀ
ਹੁੰਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਧਾ ਵਾਨ ਸਿਖ ਜਗਿਆਸੂਆਂ
ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਠੇਸ ਲਗੀ ਹੈ। ਏਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ
ਕਈ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਭੀ ਆਈਆਂ। ਤਾਂਤੇ ਮਜਬੂਰ
ਹੋ ਕੇ ਅਸਾਨੂੰ ਇਸ ਟਪਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਟਾਪਿਕ (Topic)
ਪ੍ਰਥਾਇ ਟੀਕਾ ਟਿਪਣੀ ਕਰਨੀ ਅਵੱਸ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਬੇਸ਼ਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਕਦੇ ਭੀ ਅਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ
ਹੋ ਸਕਦਾ ਪਰ ਜੇ ਕਰ ਆਤਮ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਪੁੰਗ ਖਲੋਤੇ
ਅਮਰ ਜੀਵਨੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਵਲੋਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qg349t0j7vh0pqreeim4w2t5a5svzs6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228232</id>
      <parentid>228231</parentid>
      <timestamp>2026-07-22T15:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <origin>228232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="pgen8wctx2g3ku5l6alvkhah5tvunzv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਪੜਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ
ਕਈ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ, ਖਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਾਇ ਕਾਇਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਅਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਅਰਥਾਤ ਜਿਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਭਿਲਾਖੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁੜਿ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਤਿਤ ਕਰੰਮੀ ਚਾਰੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਕੁਰਹਿਤ ਯਾ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਹੀ ਕਰ ਲਵੇ। ਕਈ ਸਿਖ ਮੁਖੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਖੁਲ੍ਹਮ ਖੁਲ੍ਹੀ ਰਾਇਜ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਧਾ ਵਾਨ ਸਿਖ ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਠੇਸ ਲਗੀ ਹੈ। ਏਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਕਈ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਭੀ ਆਈਆਂ। ਤਾਂਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਕੇ ਅਸਾਨੂੰ ਇਸ ਟਪਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਟਾਪਿਕ (Topic) ਪ੍ਰਥਾਇ ਟੀਕਾ ਟਿਪਣੀ ਕਰਨੀ ਅਵੱਸ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਬੇਸ਼ਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਕਦੇ ਭੀ ਅਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਪਰ ਜੇ ਕਰ ਆਤਮ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਪੁੰਗ ਖਲੋਤੇ ਅਮਰ ਜੀਵਨੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਵਲੋਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pgen8wctx2g3ku5l6alvkhah5tvunzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Raj Kumari.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73411</id>
    <revision>
      <id>228241</id>
      <timestamp>2026-07-22T17:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;  ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭੈੜੇ ਹਾਲ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਾਰੀ ਆਯੂ ਇਸ ਅਫ਼ਸੋਸ ਵਿਚ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੀ ਮੁਰਾਦ ਪਾ ਲੈਂਦਾ। ਸੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>228241</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3095" sha1="9jem1fuq8zdscf2bygv44nb6stp895e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭੈੜੇ ਹਾਲ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਾਰੀ ਆਯੂ ਇਸ ਅਫ਼ਸੋਸ ਵਿਚ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੀ ਮੁਰਾਦ ਪਾ ਲੈਂਦਾ। ਸੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹਿੰਮਤ ਕਰਾਂ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਛਡਾਂ।”

ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਉਹ ਤਸਵੀਰ ਲੈ ਕੇ ਰਖ ਲਈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲਖ ਅਸ਼ਰਫ਼ੀ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਦੇ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵੀ ਦੇ ਦਿਤੀ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਚਿਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਲਖ ਅਸ਼ਰਫ਼ੀ ਇਨਾਮ ਦਿਤੀ।

ਰਾਜਾ ਉਸ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਸਭ ਸਾਮਾਨ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਮਾਂ ਬੜੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨਾਲ ਕਟਿਆ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲੈ ਕੇ ਮਹੱਲ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿੱਤਰ ਭਗੀਰਥ ਰਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, “ਕੀ ਆਪ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਜਾਓਗੇ?”,

ਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹਾਂ ਮਿਤਰ, ਮੇਰਾ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਹੈ। ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਟਣਾ ਕਿਥੋਂ ਦੀ ਦੇ ਸਿਆਣਪ ਹੈ???

ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਾ ਤੂੰ ਕਿਨਾਂ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਹੈਂ? ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛਡ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥ ਪਿਛੇ ਛਡ ਗਿਆ।ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਜਾਨ ਸਾਂ। ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਤੇ ਕੰਮ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਮਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੰ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਰੀਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਹੀ ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਛੇ ਛਡ ਚਲਿਆ ਹੈਂ! ਹੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਮਿੱਤਰ! ਤੂੰ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਸੋਚ ਤਿਆਗ ਦਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ

੧੬&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9jem1fuq8zdscf2bygv44nb6stp895e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਛੱਲੀਏ ਨੈਣ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73412</id>
    <revision>
      <id>228337</id>
      <timestamp>2026-07-23T07:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */</comment>
      <origin>228337</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="5v7hbuk5wjfnd43lc1y05dxbaowpdcq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕੁਝ ਆਪ ਲਈ ਹੀ ਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ
ਨੇ ਏਸ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਡੋਰੇ ਵਿਚ
ਪਰੋਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਤਾ ਏ, ਏਸ
ਕਰਕੇ ਇਹ ਚੋਗ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਚੁਗ
ਸਕਦਾ।ਏਸਦੇ ਆਪ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹੋ।
ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ ਜੇਹੜਾ ਤੇਰੇ
ਜਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਦੀ ਅਵਤਾਰ ਦਾ
ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਤਰ ਬਣਿਆ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰੇਮਲਤਾ:—ਸਵਾਮੀ ਜੀ ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਦਾਸੀ
!
ਹਾਂ, ਐਵੇ ਨਾ ਵਡਿਆਇਆ ਕਰੋ-
ਨਾ ਮੈਂ ਰੂਪ ਨਾ ਸੋਭਾਵੰਤ
ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਕਿਉਂ ਭਾਣੀ ਕੰਤ
(ਬਾਹਰੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਏ)
ਆਵਾਜ਼:—ਮਿਸਟਰ ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼:—ਕੌਣ ਮਿਸਟਰ ਚੰਦਰ ਭਾਨ
ਅਵਾਜ਼:—ਜੀ ਹਾਂ।
ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਠਹਰੋ ਮੈਂ ਆਇਆ ਜੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||੧੦.|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5v7hbuk5wjfnd43lc1y05dxbaowpdcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228338</id>
      <parentid>228337</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T07:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <origin>228338</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1343" sha1="3ur7satsvno85as8tbfrgu7hr3p6gxl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{playscript||ਕੁਝ ਆਪ ਲਈ ਹੀ ਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇ ਏਸ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਡੋਰੇ ਵਿਚ ਪਰੋਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਤਾ ਏ, ਏਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਚੋਗ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਚੁਗ ਸਕਦਾ। ਏਸਦੇ ਆਪ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹੋ।}}

ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ ਜੇਹੜਾ ਤੇਰੇ ਜਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਦੀ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਤਰ ਬਣਿਆ ਹਾਂ।

ਪ੍ਰੇਮਲਤਾ:—ਸਵਾਮੀ ਜੀ ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਦਾਸੀ!
ਹਾਂ, ਐਵੇ ਨਾ ਵਡਿਆਇਆ ਕਰੋ-
ਨਾ ਮੈਂ ਰੂਪ ਨਾ ਸੋਭਾਵੰਤ
ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਕਿਉਂ ਭਾਣੀ ਕੰਤ

(ਬਾਹਰੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਏ)

ਆਵਾਜ਼:—ਮਿਸਟਰ ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼

ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼:—ਕੌਣ ਮਿਸਟਰ ਚੰਦਰ ਭਾਨ

ਅਵਾਜ਼:—ਜੀ ਹਾਂ।

ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਠਹਰੋ ਮੈਂ ਆਇਆ ਜੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||੧੦.|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ur7satsvno85as8tbfrgu7hr3p6gxl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228341</id>
      <parentid>228338</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T07:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <origin>228341</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1360" sha1="touhzctnfrdtg15enwgw61scrzsm0co" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{playscript||ਕੁਝ ਆਪ ਲਈ ਹੀ ਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇ ਏਸ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਡੋਰੇ ਵਿਚ ਪਰੋਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਤਾ ਏ, ਏਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਚੋਗ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਚੁਗ ਸਕਦਾ। ਏਸਦੇ ਆਪ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹੋ।}}

ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼:—{{playscript||ਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ ਜੇਹੜਾ ਤੇਰੇ ਜਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਦੀ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਤਰ ਬਣਿਆ ਹਾਂ।}}

ਪ੍ਰੇਮਲਤਾ:—ਸਵਾਮੀ ਜੀ ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਦਾਸੀ!
ਹਾਂ, ਐਵੇ ਨਾ ਵਡਿਆਇਆ ਕਰੋ-
ਨਾ ਮੈਂ ਰੂਪ ਨਾ ਸੋਭਾਵੰਤ
ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਕਿਉਂ ਭਾਣੀ ਕੰਤ

(ਬਾਹਰੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਏ)

ਆਵਾਜ਼:—ਮਿਸਟਰ ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼

ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼:—ਕੌਣ ਮਿਸਟਰ ਚੰਦਰ ਭਾਨ

ਅਵਾਜ਼:—ਜੀ ਹਾਂ।

ਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਠਹਰੋ ਮੈਂ ਆਇਆ ਜੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||੧੦.|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>touhzctnfrdtg15enwgw61scrzsm0co</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73413</id>
    <revision>
      <id>228513</id>
      <timestamp>2026-07-23T10:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;{{Block center|&lt;poem&gt;ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ : ਸਦਾ ਸੁਖ ਤੇ ਸਹੂਲਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ, ਮੁਸੀਬਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਉਪਰੋਕਤ ਬਹਿਰ ਹਜ਼ਜ਼ ਸਾਲਮ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਦਰੁਸਤ ਹੈ। ਆਓ ਇਸ ਦੀ ਤਕਤੀਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਬ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>228513</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3175" sha1="juxb8wulz4gf0lnxvj8xlzepamr8tku" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ :
ਸਦਾ ਸੁਖ ਤੇ ਸਹੂਲਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ,
ਮੁਸੀਬਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਤੇ ਇਹ ਉਪਰੋਕਤ ਬਹਿਰ ਹਜ਼ਜ਼ ਸਾਲਮ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਦਰੁਸਤ ਹੈ। ਆਓ
ਇਸ ਦੀ ਤਕਤੀਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ
ਬਹਿਰ : ਹਜ਼ਜ਼ ਸਾਲਮ ਮੁਸੱਲਲ
ਵਜਨ : ਪ੍ਰੋਫਾਈਲੁਨ ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ ਫਾਈਲੁਨ ਫਾਈਲੁਨ
{{gap}}| SSS  | SSS  | SSS  | SSS
ਤਕਤੀਹ :
ਮੁਫਾ ਈ ਲੁਨ ਮੂਫਾ ਈ ਲੁਨ ਮੁਫ਼ਾ ਈ ਲੁਨ ਮੁਫ਼ਾ ਈ ਲੁਨ
IS   S   S  IS   S
ਸਦਾ ਸੁਖ ਤੇ
S IS S S IS S S
ਸਹੂਲਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਾ ਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ
ਮੁਸੀ ਬਤ ਆ ਦਮੀ ਨੂੰ ਹੋ ਰ ਵੀ ਬਲ ਵਾਨ ਕਰ ਦੀ ਹੈ
ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਗੁਰਭਜਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵੀ ਸਿਹਾਰੀ
ਬਿਹਾਰੀ ਤਕ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ
ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਛੰਦਾਂ ਵਿਚ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਅਰੂਜ਼ ਦੇ ਬਹਿਰ
ਲਏ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ।
ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਿਅਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ :
ਸ਼ੋਰ ਅੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਗੰਮੇ ਅਰਥ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਨੇ,
ਏਸ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਗੌਲਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਹੈ—ਰਮਲ ਸਾਲਿਮ ਮੁਸੱਮਨ
ਬਹਿਰ ਦਾ ਸਰੂਪ—ਫਾਇਲਾਤੁਨ ਫਾਇਲਾਤੁਨ ਫਾਇਲਾਤੁਨ ਫਾਇਲਾਤੁਨ
ਫਾਇਲ ਤੂਨ ਫਾ ਇਲਾ ਤੁਨ ਫ਼ਾ ਇਲਾ ਤੁਨ ਫਾ
S|SS
S|SS S|SS
S|SS
ਤਕਤੀਹ :
ਇਲਾ ਤੁਨ
S
S
|S S
ਸ਼ਬਦ ਗੁੰ ਮੈਂ
ਅਰ ਥ ਲਭ
ਦੇ
ਫਿਰ ਰਹੇ ਨੇ
S |S S S |S S S |S
ਸ਼ੇਰ ਅੰ ਦਰ
ਏ . ਸ ਗੁਮ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਬਾਰੇ
ਗੌ ਲ ਦਾ ਕੋ ਈ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਬਹਿਰ ਰਮਲ ਸਾਲਿਮ ਬੜੇ ਘੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਆਮ ਕਰਕੇ ਇਸ
ਬਹਿਰ ਦਾ ਕੱਟਿਆ ਰੂਪ ਯਾਨਿ ਆਖਰੀ ਰੁਕਨ ਫਾਇਲਾਤੁਨ ਦਾ ਇਕ ਗੁਰੂ ਘੱਟ
ਕਰਕੇ ਹੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ
ਦਵੱਈਏ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰਭਜਨ ਨੇ ਸਾਲਮ ਰਮਲ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /24}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>juxb8wulz4gf0lnxvj8xlzepamr8tku</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228522</id>
      <parentid>228513</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T11:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>228522</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3268" sha1="2e9irv1hi3caopwm2hmtci76b8msy48" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ :
ਸਦਾ ਸੁਖ ਤੇ ਸਹੂਲਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ,
ਮੁਸੀਬਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਤੇ ਇਹ ਉਪਰੋਕਤ ਬਹਿਰ ਹਜ਼ਜ਼ ਸਾਲਮ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਦਰੁਸਤ ਹੈ। ਆਓ
ਇਸ ਦੀ ਤਕਤੀਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ

 ਬਹਿਰ:  ਹਜ਼ਜ਼  ਸਾਲਮ  ਮੁਸੱਲਲ  

 ਵਜਨ :  ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ  ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ  ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ

{{gap}}|SSS  |SSS  |SSS  |SSS  |SSS

ਤਕਤੀਹ :
ਮੁਫਾ  ਈ  ਲੁਨ  ਮੁਫਾ  ਈ   ਲੁਨ   ਮੁਫ਼ਾ   ਈ   ਲੁਨ   ਮੁਫ਼ਾ   ਈ   ਲੁਨ
IS    S   S    IS    S    S      IS    S    S      IS    S    S
ਸਦਾ ਸੁਖ ਤੇ
S IS S S IS S S
ਸਹੂਲਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਾ ਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ
ਮੁਸੀ ਬਤ ਆ ਦਮੀ ਨੂੰ ਹੋ ਰ ਵੀ ਬਲ ਵਾਨ ਕਰ ਦੀ ਹੈ
ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਗੁਰਭਜਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵੀ ਸਿਹਾਰੀ
ਬਿਹਾਰੀ ਤਕ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ
ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਛੰਦਾਂ ਵਿਚ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਅਰੂਜ਼ ਦੇ ਬਹਿਰ
ਲਏ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ।
ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਿਅਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ :
ਸ਼ੋਰ ਅੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਗੰਮੇ ਅਰਥ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਨੇ,
ਏਸ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਗੌਲਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਹੈ—ਰਮਲ ਸਾਲਿਮ ਮੁਸੱਮਨ
ਬਹਿਰ ਦਾ ਸਰੂਪ—ਫਾਇਲਾਤੁਨ ਫਾਇਲਾਤੁਨ ਫਾਇਲਾਤੁਨ ਫਾਇਲਾਤੁਨ
ਫਾਇਲ ਤੂਨ ਫਾ ਇਲਾ ਤੁਨ ਫ਼ਾ ਇਲਾ ਤੁਨ ਫਾ
S|SS
S|SS S|SS
S|SS
ਤਕਤੀਹ :
ਇਲਾ ਤੁਨ
S
S
|S S
ਸ਼ਬਦ ਗੁੰ ਮੈਂ
ਅਰ ਥ ਲਭ
ਦੇ
ਫਿਰ ਰਹੇ ਨੇ
S |S S S |S S S |S
ਸ਼ੇਰ ਅੰ ਦਰ
ਏ . ਸ ਗੁਮ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਬਾਰੇ
ਗੌ ਲ ਦਾ ਕੋ ਈ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਬਹਿਰ ਰਮਲ ਸਾਲਿਮ ਬੜੇ ਘੱਟ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਆਮ ਕਰਕੇ ਇਸ
ਬਹਿਰ ਦਾ ਕੱਟਿਆ ਰੂਪ ਯਾਨਿ ਆਖਰੀ ਰੁਕਨ ਫਾਇਲਾਤੁਨ ਦਾ ਇਕ ਗੁਰੂ ਘੱਟ
ਕਰਕੇ ਹੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ
ਦਵੱਈਏ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰਭਜਨ ਨੇ ਸਾਲਮ ਰਮਲ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /24}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2e9irv1hi3caopwm2hmtci76b8msy48</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>