ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 6941 241712 23658 2026-10-22T15:21:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 241712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਪਰੰਛ ਵੀ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਉਣਗੇ, ਪੜੈਨ ਮਗਰੋਂ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਸੂਮ ਜਿੰਦੜੀਆਂ-ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੋਟਾ ਪਟਾ ਬੇ-ਰਹਿਮ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿਚ ਪੰfਸਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ-ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹਟ ਸਕਣਗੇ। ਮੁਲ ੩-੮--0</br> ੧੮ ਪਵਿਤਰ ਪਾਪੀ ‘ਪਵਿੱਤਤਾ’ ਤੇ ‘ਪਾਖ’ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਪਰਾ ਵਿਰੋਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਇਕੋ ਥਾਵੇਂ ਟਿਕੀਆਂ ਦਿਸਣਗੀਆਂ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇਗਾ:-“ਬੇਸ਼ਕ ਇਕ ਪਾਪੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਕਰਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਪਵਿਤਾ ਤੇ ਪਾਪ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿਚੀ ਹੈ । ਮੁਲ ੨-੮-0</br> ੧੬. ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ- ਲੇਖਕ ਦੀ ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ । ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਰਾਜਸੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬੜੇ ਉਚੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪੱਤਰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਬਾਰੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਦੂਜੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛਪ ਗਈ ਹੈ । ਮੁਲ ੪-੮-0 </br> ੨੦. ਗਰੀਬ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ- ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੀ ਜਉਂਦੀ - ਤਸਵੀਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਲਭੇਗੀ, ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮ ਏਕਤਾ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਪੇਮ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜੀ ਬਿਹਬਲ ਹੋ ਉਠੇਗਾ । ਸਫ਼ੇ ੪੫੦ | ਮੂਲ ੩-o-o</br> ੨੧. ਕਾਗਤਾ ਦੀ ਬੇੜੀ- ਸੰਗ ਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਵਿਚ ਡਬ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪਵਿੱਤਰ ਪੇਮ ਦੇ ਤਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਆਤਮਕ ਸੰਜੋਗ ਵਿਚ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਸਫ਼ੇ ੫੭੫ | ਮੁੱਲ ੩-0-0 11</br> ੨੨. ਫ਼ੌਲਾਦੀ ਫੁੱਲ- ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਗਟ ਭੇਦ ਦਰਸਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਜੋੜ ਵਿਆਹ, ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ ਲੀਡਰਾਂ ਤੇ ਨੀਮ ਹਕੀਮਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਅਨੋਖਾ ਚਿਤ ਖਿਚਿਆ ਹੈ । ਹਾਸ ਰਸ ਤੇ ਕਰਣਾ ਰਸ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ । ਸਛੇ ਪੌਣੇ ਚਾਰ , ਸੌ। ਮੁਲ ੩-0-0 </br> ੨੩. ਰਜਨੀ-ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉਘੇ ਨਾਵਲ-ਲੇਖਕ ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਇਕ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬੜੀ {{nop}}<noinclude>{{rh||-4-|}}</noinclude> 1nz234qg33c9qknego8rwkkrqnudd8g 241715 241712 2026-10-22T15:31:48Z Harchand Bhinder 2624 241715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਪਰੰਛ ਵੀ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਉਣਗੇ, ਪੜੈਨ ਮਗਰੋਂ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਸੂਮ ਜਿੰਦੜੀਆਂ-ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੋਟਾ ਪਟਾ ਬੇ-ਰਹਿਮ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿਚ ਪੰfਸਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ-ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹਟ ਸਕਣਗੇ। ਮੁਲ ੩-੮--0</br> ੧੮ ਪਵਿਤਰ ਪਾਪੀ ‘ਪਵਿੱਤਤਾ’ ਤੇ ‘ਪਾਖ’ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਪਰਾ ਵਿਰੋਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਇਕੋ ਥਾਵੇਂ ਟਿਕੀਆਂ ਦਿਸਣਗੀਆਂ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇਗਾ:-“ਬੇਸ਼ਕ ਇਕ ਪਾਪੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਕਰਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਪਵਿਤਾ ਤੇ ਪਾਪ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿਚੀ ਹੈ । ਮੁਲ ੨-੮-0</br> ੧੬. ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ- ਲੇਖਕ ਦੀ ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ । ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਰਾਜਸੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬੜੇ ਉਚੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪੱਤਰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਬਾਰੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਦੂਜੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛਪ ਗਈ ਹੈ । ਮੁਲ ੪-੮-0 </br> ੨੦. ਗਰੀਬ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ- ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੀ ਜਉਂਦੀ - ਤਸਵੀਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਲਭੇਗੀ, ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮ ਏਕਤਾ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਪੇਮ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜੀ ਬਿਹਬਲ ਹੋ ਉਠੇਗਾ । ਸਫ਼ੇ ੪੫੦ | ਮੂਲ ੩-o-o</br> ੨੧. ਕਾਗਤਾ ਦੀ ਬੇੜੀ- ਸੰਗ ਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਵਿਚ ਡਬ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪਵਿੱਤਰ ਪੇਮ ਦੇ ਤਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਆਤਮਕ ਸੰਜੋਗ ਵਿਚ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਸਫ਼ੇ ੫੭੫ | ਮੁੱਲ ੩-0-0 11</br> ੨੨. ਫ਼ੌਲਾਦੀ ਫੁੱਲ- ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਗਟ ਭੇਦ ਦਰਸਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਜੋੜ ਵਿਆਹ, ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ ਲੀਡਰਾਂ ਤੇ ਨੀਮ ਹਕੀਮਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਅਨੋਖਾ ਚਿਤ ਖਿਚਿਆ ਹੈ । ਹਾਸ ਰਸ ਤੇ ਕਰਣਾ ਰਸ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ । ਸਛੇ ਪੌਣੇ ਚਾਰ , ਸੌ। ਮੁਲ ੩-0-0 </br> ੨੩. ਰਜਨੀ-ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉਘੇ ਨਾਵਲ-ਲੇਖਕ ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਇਕ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬੜੀ {{nop}}<noinclude>{{rh||-੪-|}}</noinclude> 1ejeicki49o1uea0ysjdw177z1haspc 252 13145 241725 219978 2026-10-22T23:39:19Z Harchand Bhinder 2624 241725 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ |Language=pa |Volume= |Author=ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=1946 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=V |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to4=- 5=ਕਵਰ 6=ਕੋਲੋਫੋਨ 7to8=ਤਤਕਰਾ 9='ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ' 10='ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਵੀ' 11to16='ਪੜ੍ਹਨ ਪਿੱਛੋਂ' 17=1/> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} hp1ggrkpo870p5o5f2j53i0qxqgy5hb 250 13522 241729 43581 2026-10-23T00:32:50Z Harchand Bhinder 2624 241729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ}}}} {{rh|ਨਵੇਂ ਪੰਧ|ਸ: ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|੧।)}} {{rh|ਡੂੰਘੇ ਵਹਿਣ|ਸ: ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|੧।)}} {{rh|ਗਰੀਬ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ|ਡਾ: ਹਰਦਿਤ ਸਿੰਘ|੧॥)}} {{rh|ਪੰਜਾਬਣ ਦੇ ਗੀਤ|ਡਾ: ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ|੧॥)}} {{rh|ਦੁਖ ਸੁਖ|ਸ੍ਰ: ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ|੧।।।=)}} {{rh|ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ|ਸੁਜਾਨ, ਕਰਤਾਰ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ|੧।)}} {{rh|ਸਾਵਣ ਪੀਘਾਂ|ਸ: ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ|੧॥)}} {{rh|ਖਯਾਮ ਖੁਮਾਰੀ|,,|੧॥}} {{rh|ਵਿਸ਼ਵ ਵੇਦਨਾ|,,|੧॥}} {{rh|ਜੀਉਂਦੀ ਦੁਨੀਆਂ|ਸ: ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ|}} {{rh|ਅਰਸ਼ੀ ਦਰਸ਼ਨ| ਬੇਕਲ’|}} {{rh|ਭਾ: ਸ: ਭਾ: ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਸ: ਸ: ਅਮੋਲ|}} {{rh|ਮਿੱਠੇ ਮੇਵੇ|ਸ: ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ|}} {{rh|ਤਿੰਨ ਸਿਪਾਹੀ|,,|}} {{rh|ਜੋਗਣ|ਫੀਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|}} {{rh|ਮਨ ਆਈਆਂ|ਸ: ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਜੇਠੂਵਾਲੀਆ|}} {{rh|ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ|ਸ: ਸ: ਅਮੋਲ|}} {{rh|ਮੇਰਾ ਵਲੈਤੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ|ਕਮਲਾ ਅਕਾਲੀ|}}<noinclude></noinclude> o41wmmoch9j0owyic9p7rx58sifp6v7 250 16357 241672 239398 2026-10-22T14:02:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 241672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Multicol}} ਰੀਪੋਟ ਵਿਚ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਜੋ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀ ਲਾਹੌਰ ਫੜੇ ਗਏ ਹਨ, “ਓਹ ਬਹੁਤੇ ਅਨਾੜੀ ਸਿਖ ਕਿਸਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬੇਢੱਬੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ<ref>Rowlatt Report, p. 155.</ref>”। {{gap}}ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਆਏ ਗਦਰੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋਣਗੇ; ਪਰ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਧੁਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਗ ਰਗ ਵਿਚ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦ ਵਿਚੋਂ ਬਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਪੁਟ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ<ref>First Case, the beginning of the Conspiracy and war, pp. 6-9; un-American Activities, p. 240.</ref>, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੱਣ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲੈ ਲੈਣ ਤਕ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ<ref>Ibid, p. 5; First Case, The Objects of Going to India, p. 3.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਈ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਭੜਕ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛਡਕੇ ਇਸ ਗਦਰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਚ ਮੁਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਲਾਟ ਜਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਸਿਖ ਦੇਸ ਵਿਚ ਪਰਤ ਆਏ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗਲ ਬਾਤ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਚ ਮੁਚ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਹਰ ਪਰਦੇ ਵਿਚ, ਦਿਲ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਾਧੀਨਤਾ ਦੀ ਜਲਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ"<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੨੩.</ref>। ਜੈਨਰਲ ਮੈਕਮੂਨ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ “ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਜਨੂਨੀ ਆਏ। (“......from whose ranks too came the strangely infatuated fanatics of the Ghadr movement"......); ਅਤੇ “ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਬਾ ਦੇ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲੇ ਜਿਰਮ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਚਿਮੜ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਇਹ ਇਕ ਨਵੇਂ ਸਮਾਜਕ ਚੁਗਿਰਦੇ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣ ਆਏ ਸਨ (“......they were smitten with a virus of vigorous vitality and enemity to let loose in a new milieu.<ref>Macmunn, pp. 74 and 104.</ref>')। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਲੱਗਣ ਸਮੇਂ ਅਖੀਰਲੀ ਅਰਦਾਸ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕੀਤੀ<ref>Bhai Parmanand, p. 98.</ref>, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਥੋਂ ਅਨਾਰਕਲੀ ਵਿਚ ਪੁਲਸੀਆ ਮਰਿਆ ਸੀ) ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ‘ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ, ‘ਵੇਲਾ ਆਣ ਪੁਜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਗਦੇ ਓ, ਸੁਤੇ ਘੂਕ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀਰੋ'। ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਮਨ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੀ ਲਗਨ ਇਤਨੀ ਧੱਸ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਉਠਦੇ ਸਾਰ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲਦੇ ‘ਮਾਰੋ ਫਰੰਗੀ ਨੂੰ<ref>First Case, Individual Case of Kartar Singh, p.4.</ref>। {{gap}}‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦਾ ਅਸਲਾ ਹੀ ਐਸਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਉਹੋ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜੋ ਸਿਰਾਂ ਉਤੇ ਖਫਣ {{Multicol-break}} ਬੰਨ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਨਿਤਰਨ। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉਤੇ ਪੁਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਜੋ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਤੋਂ ਪੈਣੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਭੁਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ‘ਗਦਰ’ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਸਾਫ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ, “ਲੋੜ ਹੈ, ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ; ਤਨਖਾਹ-ਮੌਤ; ਇਨਾਮ-ਸ਼ਹੀਦੀ; ਪੈਨਸ਼ਨ-ਆਜ਼ਾਦੀ; ਲੜਾਈ ਦਾ ਮੈਦਾਨ-ਹਿੰਦ<ref>Mandlay Case, Judgement, p. 263</ref>”। ਗਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਉਤੇ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਲਹੂ ਵਹਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ<ref>First Case, Preparing for the migration, p.1.</ref>; ਅਤੇ ਜਦ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਨੇ ਇਹ ਉਜਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਸ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਪਾਸ ਪੈਸਾ ਜਾਂ ਸਾਮਾਨ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿ “ਜਦ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?<ref>First Case, The objects of going to India, p. 4; Mandlay Case, Evidence, p. 44.</ref>”। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਇਕ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਪੱਤਨੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ“ ...... ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਤਕ ਇਕ ਵੱਡਾ ਗਦਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਬੰਦੂਕ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਗੇ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਮਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਪੁਤ ਹਾਂ। ਜੇ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਮਿਲਾਂਗੇ<ref>Isemonger and Slattery, p. 20.</ref>”। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ ਤੋਂ ਨੁਸ਼ੈਹਰੇ (ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ) ਇਕ ਫੌਜੀ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੀ ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ<ref>Isemonger and Slattery, p. 21.</ref>”। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦ ਪੁਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੀ ਡੀਉਟੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ<ref>Ibid, p. 59.</ref>, ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਭ ਚੀਦਾ ਵਰਕਰਾਂ ਤੇ ਉਹਦੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਗਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਲੱਗਕੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਦੇਸ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਜਿਸ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਗਦਰੀ ਇਨਕ ਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਲਸ ਅਫਸਰਾਂ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਸੁਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਸ ਨਿਝੱਕ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੰਦ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ( The audacity with which Sucha Singh and others went about this work of seduction is astound1 ingt<ref>Isemonger and Slattery, p. 105.</ref>”। ਐਮ. ਐਸ. ਲੇਹ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤ੍ਰੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛਾਉਣੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਝੱਕ ਹੋਕੇ (In the most bare faced manner) ਕੰਮ ਕੀਤਾ<ref>The Punjab and the war, M. S. Leigh.p.19.</ref>। ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਟ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਤੱਤ ਕੱਢਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਇਨਕਲਾਬ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਤੁਲੇ ਹੋਏ ਸਨ (‘......the return of emigrants from America {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੧੫੬}}</noinclude> bww692xamjewoqalga5qd9q76t33a02 250 16362 241673 239452 2026-10-22T14:09:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 241673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Multicol}} hont on revolution and bloodshed...... <ref>Rowlatt Report, p. 180.</ref>")। ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਨੇ ਹਿੰਦ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ ਤਕਰੀਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੪ ਤੋਂ ਹਰ ਇਕ ਜਹਾਜ਼, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਧੁਰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਇਆ, ਵਿਚ ਦਰਜਨਾਂ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ, ਐਸੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਥੀ ਚੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ<ref>Proceedings of the Imperial Legislative Council, Vol. LVii, p. 336.</ref> (“desperate revolutionaries'); ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਕਤਾਬ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਇਸ ਸਿਰਲੱਥ ਜੱਥੇ ਦੇ ਅਸਲੇ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ੭੩ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਖਤਰਨਾਕ ਸਮਝਕੇ (ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ) ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਨੂੰ ਪਿਛੋਂ ਹੋਈਆਂ ਗਦਰੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਬਦਲੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਛੇ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ....<ref>O'Dwyer, p. 195.</ref>”। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਕਿ ਓਹ ਅਗੇ ਵਧੇ ਜਿਹੜਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ ਉਸ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਗਦਰੀ ਅਗਾਂਹ ਵੱਧ ਗਏ, ਅਤੇ ਗੱਵਰਨਰ ਸੜ ਬਲ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਜੱਦ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ੍ਹ’ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਤੋਸ਼ਾ ਮਾਰੂ’ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਵਡੇ ਵਡੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਕਿ ਤੈਥੋਂ ਵਡੇ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਸਨ<ref>Isemonger and Sluttery, p. 122.</ref>। {{gap}}ਸਵਾਏ ਮਾਂਡਲੇ ਕੇਸ ਦੇ, ਹੋਰ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚੰਦ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਥਾਵਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਏਜ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਅੱਡ ਅੱਡ ਗਦਰੀ ਵਿਯੱਕਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿੱਡਰਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਕੇ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮਾਂਡਲੇ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਕਾਹਰੀ ਸਾਰੀ', ਸ਼੍ਰੀ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਦਿਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ‘ਪਾਥਕ’ ਅਤੇ ‘ਭਾਈ’ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦੱਸਤੀ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ufian<ref>Mandlay Case, Judgement, pp. 285-293.</ref>)। ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਾਬ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਓਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਦੱਈ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਉਤੇ ਮਾਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਰਹਿਮ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਵਿਖਾਏ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ<ref>First Case, Individual Case of Kartar Singh.</ref>"। ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਬਹੁਤ {{Multicol-break}} ਖਤਰਨਾਕ ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ<ref>First Case, Individual Case of Nidhan Singh.</ref>"। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚੇ ਆਚੱਰਨ ਬਾਬਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ‘ਮਹਾਤਮਾ’ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਹੈ) ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਗਏ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਨਾਲ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਘੋਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਦੋਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਨਾ ਪਏ<ref>First Case, Individual Case of Pirthi Singh.</ref>; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਲੰਗੇਰੀ’ ਹੱਥ ਵਿਚ ਟੱਕਊਵਾ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਘੋੜ ਚੜ੍ਹੀ ਪੁਲਸ ਦਾ ਕਈ ਮੀਲ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਗਏ<ref>First Case, Individual Case of Piara Singh.</ref>। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਪੁਲਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਿਛੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕੇ<ref>First Case, Individual Cases, of Nidhan Singh and Rur Singh.</ref>; ਅਤੇ ਜਦ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਟੁੰਡੀ ਲਾਟ’ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਕਰੀਰਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ<ref>First Case, Individual Cases, of Kartar Singh, Jagat Singh and Harnam Singh.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ਼ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਦੱਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਤਖਤੀ ਲਟਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ (ਪਿੰਡ ਨਾਰੰਗਵਾਲ) ਬਾਰੇ ਦੂਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਉਹ ਮੁਕੰਮਲ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੀਤੀ ਉੱਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਕਿਆ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ<ref>Second Case, Judgement, p. 309.</ref>"। ਅਰਥਾਤ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਹੈ ਵੀ ਠੀਕ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੁਤਫਿਕ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿਚ ਜਕੜੇ ਹੋਏ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਪੁਰ ਬੀਰਤਾ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਸੋਭਾ ਝਲਕਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਸੱਜਣ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਭ ਇਕ ਦੱਖ ਮੁਗਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ<ref>ਬਿੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਦੂਜਾ, ਪੰਨਾ ੩੦.</ref>। ਭਾਈ ਪਰਮਾ ਨੰਦ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਲ ਨਾਲ ਤੁਲਣਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਬਹੁਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ) ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਪਿੱਰਟ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਝੱਰਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ, ਐਸੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਉਮਰ ਦੇ ਛੋਕਰੇ ਵਿਚ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ।...ਉਹ ਵਡੇ ਅਫਸਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮਾਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਡਰਦਾ।... ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ (ਜੇਹਲ ਦਾ) ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਬੜੇ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਓਹ ਕਈ ਵੇਰ ਕਹਿੰਦਾ “ਤੁਸਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਤਾਂ ਦੇ ਹੀ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਐਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰੋ......। {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੧੫੭}}</noinclude> k212n8rb0ijtm6wu2ynlkav72cv3m2x 250 16367 241674 239652 2026-10-22T14:16:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 241674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Multicol}} ਕਚੈਹਰੀ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਦੇਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ ਸਾਫ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਇਸੇ ਖਾਤਰ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਤ ਲਈ ਕੋਈ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਯੋਗ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋਚਿਆ<ref>Bh. Parmanand, pp, 83-85. ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਬਿਆਨ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਨੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦ ਮੋਹਲਤ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਓਹੋ ਬਿਆਨ ਦਿਤਾ।</ref>"। {{gap}}ਜਦ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਕ ਇਨਕਲਾਬੀ (ਸ਼ੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਟੀਆਂ'), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਤਲਬ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ ‘ਧੰਨਵਾਦ’, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਿਆ ‘ਬੱਸ, ਇਹੋ। ਕਈਆਂ (ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ੍ਹ’, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ' ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਸਿਆਲਕੋਟੀ’), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ ਜੇਹਲ ਦੇ ਪੁਛਣ ਉਤੇ ਰਹਿਮ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕਰਨੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਿਆਂ ਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ਉਤੇ ਅਪੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ<ref>Ibid, p. 89.</ref>। {{gap}}ਫਾਂਸੀ ਦੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਇਹ ਨਕਸ਼ਾ ਖਿਚਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਤੀ ਗਰਜ਼ ਵਾਸਤੇ ਡਾਕੇ ਮਰਵਾਏ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਿਘਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਦੀ ਇਨ ਬਿਨ ਉਹ ਹਾਲਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਹਾਵਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਅਕੱਠਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਜਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਗਲ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਿਚ ਇਹ ਗਲ ਆ ਸਕੇਗੀ, ਕਿ ਅਸੀਂ ਐਸੀ ਮਸਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸਾਂ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਇਕ ਮਿੰਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਹੜੀ ਜੇਲ੍ਹ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਜਾਂ ਪਿਛੋਂ ਆਕੇ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ, ਨਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਮਖੌਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਰਾਤ ਗਈ ਤਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਓਦੋਂ ਤਕ ਗਲ ਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰਖੀ ਜਾਂਦੀ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਚੂਰ ਹੋਕੇ ਸੌ ਜਾਂਦੇ। ਸਾਡੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਸਾਡੀ ਹਾਲਤ ਉਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਪੁਛਦੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮੌਤ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ ਜਾਂ ਜੰਝ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਾਂ ...... ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਪਿੱਰਟ ਦੂਸਰਿਆਂ ਵਿਚ ਭਰਦਾ। ਓਹ ਕਹਿੰਦਾ ‘ਸਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫਾਂਸੀ ਲਗੇ, ਤਾਕਿ ਅਸੀਂ ਜਲਦੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਓਥੋਂ ਕਰੀਏ ਜਿਥੇ ਅਸੀਂ ਛੱਡ ਚਲੇ ਹਾਂ<ref>Bhai Parmanand, pp. 91-92.</ref>। {{gap}}ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਯੁਗੰਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿਨ ਵਡੇ ਇਹ ਸਨ: (ੳ) ਸਾਰੀ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਖਾਤਰ {{Multicol-break}} ਅਰਪਨ ਕਰ ਦੇਣੀ। {{gap}}(ਅ) ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਕਫ ਕਰ {{gap}}(ੲ) ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ, ਰੰਗ, ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਬਿਨਾ ਉਤੇ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀਂ ਤੋਂ ਤਰਕ ਨਾ ਕਰਨੀ<ref>First Case, Statement of Jagat Ram, dated 22nd June, 1915.</ref>। {{gap}}ਅਰਥਾਤ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਉਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਦਾ ਲਈ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ' ਦੇ ਆਦਰੱਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਪਨ ਕਰ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਬਹੁਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਪੂਰਨ ਆਪਾ ਵਾਰਨ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਿਆ। ਲਹਿਰ ਦੇ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਕਰੜੇ ਪ੍ਰਣ ਉਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਤਨੀ ਗਿਣਤੀ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਿਲਸਲੇ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਵੀਹ ਵੀਹ ਸਾਲ, ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਦੀਆਂ ਸਖਤ ਕੈਦਾਂ ਭੁਗਤਣ ਪਿਛੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਗਨ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਦਿਤਾ, ਇਹ ਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਸਰ ਮਾਇਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਇਸਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਟੁੱਟੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਯੂ. ਪੀ. ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ<ref>o' Dwyer, p. 203.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨੇ ਬਥੇਰਾ ਵਰਜਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਆਪਣੀ ਧੁਨ ਤੋਂ ਨਾ ਟਲੇ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਦੂਜਾ, ਪੰਨਾ ੩੬.</ref>। ਓਹ ਨਿਹਾਇਤ ਖਤਰਨਾਕ ਬੰਬ ਲੈਕੇ ਮੇਰਠ ਛਾਵਣੀ ਵਿਚ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਫੇਦਾਰ ਨੇ ਵਿਸਾਹ ਘਾਤ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜਵਾ ਦਿਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਉਤੇ ਲਟਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਉਣੀ ਪਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ‘ਸੁਰਸਿੰਗ' ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਟੁੰਡੀ ਲਾਟ' ਦੇਸੋਂ ਬਾਹਰ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ<ref>ਪਹਿਲੇ ਮੁਕਦੱਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਜਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਮੁੜਕੇ ਓਹ ਸਰਗੋਧੇ ਆਏ (First Case,, Individual Case of Jagat Singh)</ref>। ਓਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ‘ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ' ਦੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ, ‘ਬਣੀਂ ਸਿਰ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਕੀ ਜਾਣਾ ਭੜੱਕੇ'। ਇਤਨੇ ਨਾਲ ਅਗੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀਚਾਰ ਬਦਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਬਣੀਂ ਕਿ ਬੰਦੂਕਾਂ ਲੈਕੇ ਫੜੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ ਜਾਏ। ਇਸ ਨੀਯਤ ਨਾਲ ਦੇਸ ਪਰਤੇ ਅਤੇ ਚੱਕ ਨੰਬਰ ਪੰਜ (ਸਰਗੋਧਾ) ਬਾਈਵੇਂ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਇਕ ਰਿਸਾਲਦਾਰ ਨੇ ਤਿਨਾਂ ਨੂੰ ੨ ਮਾਰਚ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਫੜਵਾ ਦਿਤਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਪਰੇਮ ਸਿੰਘ ‘ਸੁਰਸਿੰਗ' ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਗਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਕ ਸੱਜਣ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਓਹ ਗੁਪਤ ਆਕੇ ਟਿਕਦੇ ਰਹੇ, ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਖੋਤੇ ਗਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਭਰ ਲਏ, ਅਤੇ ਘੁਮਿਆਰ ਦਾ ਭੇਸ ਕਰਕੇ ਲਾਹੌਰ {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੧੫੮}}</noinclude> bn4pw91pno4pskgn7o6cwbumegol7ps 250 27221 241713 64742 2026-10-22T15:29:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 241713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਰਣਾ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਭਰੀ ਹੈ । ਸਫ਼ੇ ੧੮੫ ਮੁਲ। ੨-o-o</br> ੨੪. ਪਤ ਝੜ ਦੇ ਪੰਛੀ- ਸੰਸਾਰ-ਸਿਧ ਨਾਵਲ ਲੇਖਕ ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ ਦੇ ਉਘੇ ਨਾਵਲ (The Lalghing Man) ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ । ਸਫ਼ੇ ੩੬੦ । ਮੁਲ ੨-੮-o</br> ੨੫. ਮਿੱਠਾ ਮਹੁਰਾ- ਛੋਟੇ ਜਹੇ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਦੋ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ । ਸਫ਼ੇ ੧੫੦ । ਮੁਲ ੧-੪-o</br> ੨੬. ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਗੀਤ- ਇਕ ਅਜੀਬ ਭੁਲ-ਭੁਲਈਆਂ ਦੀ ਦਿਲ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ । ਮੁਲ ੧-੪-o</br> ੨੭. ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ- ਮਤਰੇਈਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪਥਰ ਦਿਲੀ ਦਾ ਅਨੌਖਾ ਦਿਸ਼ । ਮੁਲ ੧-0-0</br> ੨੮ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਡਾਕੂ- ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਡਾਕੂ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬ ਚੋਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੈ । ਮੁਲ ੧-੪-0</br> ੨੯. ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਹਾਰ- ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਦਸ ਉਚੇ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ । ਮੁਲ, ੨-0-0</br> ੩੦. ਮਿੱਧੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ- ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਉੱਘੀਆਂ ਤੇ ਦਿਲਚਸਪ . ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਲ ੧-੪-0 </br> ੩੧. ਰਸੋਈ ਸਿਖਿਆ-ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸਤ ਸੌ ਤਰਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਆਦਿ ਬਣਾਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦਰਜ ਹਨ । ਮੁਲ ੨-0-0 ਬੀ. ਏ. ਪਾਸ (ਡਰਾਮਾ ੧॥) </br> ੩੨. ਬਗਾਵਤ- ਸ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰ ਕੌਮੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੈ । ਮੁਲ ੧-੮-0</br> ਇਨਕਲਾਬੀ ਦੀ ਰਾਹ (ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ੧॥)</br> ੩੩. ਜੀਵਨ ਚੋਂ-ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਨਿੱਕੀਆਂ, ਦਿਲਚਸਪ ਤੇ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀਆਂ-ਕੀਮਤ ਪੰਦਰਾਂ ਆਨੇ</br> ੩੪. ਭਾਈਆਂ- ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਾਸ ਰਸ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ: ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ‘ਈਸ਼ਰ’ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕਵੀ {{nop}}<noinclude>{{rh||-੫-|}}</noinclude> 8y1uyhn8splddq5ql8cio0z4bo1fm7z 241714 241713 2026-10-22T15:31:07Z Harchand Bhinder 2624 241714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਰਣਾ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਭਰੀ ਹੈ । ਸਫ਼ੇ ੧੮੫ ਮੁਲ। ੨-o-o</br> ੨੪. ਪਤ ਝੜ ਦੇ ਪੰਛੀ- ਸੰਸਾਰ-ਸਿਧ ਨਾਵਲ ਲੇਖਕ ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ ਦੇ ਉਘੇ ਨਾਵਲ (The Lalghing Man) ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ । ਸਫ਼ੇ ੩੬੦ । ਮੁਲ ੨-੮-o</br> ੨੫. ਮਿੱਠਾ ਮਹੁਰਾ- ਛੋਟੇ ਜਹੇ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਦੋ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ । ਸਫ਼ੇ ੧੫੦ । ਮੁਲ ੧-੪-o</br> ੨੬. ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਗੀਤ- ਇਕ ਅਜੀਬ ਭੁਲ-ਭੁਲਈਆਂ ਦੀ ਦਿਲ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ । ਮੁਲ ੧-੪-o</br> ੨੭. ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ- ਮਤਰੇਈਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪਥਰ ਦਿਲੀ ਦਾ ਅਨੌਖਾ ਦਿਸ਼ । ਮੁਲ ੧-0-0</br> ੨੮ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਡਾਕੂ- ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਡਾਕੂ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬ ਚੋਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੈ । ਮੁਲ ੧-੪-0</br> ੨੯. ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਹਾਰ- ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਦਸ ਉਚੇ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ । ਮੁਲ, ੨-0-0</br> ੩੦. ਮਿੱਧੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ- ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਉੱਘੀਆਂ ਤੇ ਦਿਲਚਸਪ . ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੁਲ ੧-੪-0 </br> ੩੧. ਰਸੋਈ ਸਿਖਿਆ-ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸਤ ਸੌ ਤਰਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਆਦਿ ਬਣਾਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦਰਜ ਹਨ । ਮੁਲ ੨-0-0 ਬੀ. ਏ. ਪਾਸ (ਡਰਾਮਾ ੧॥) </br> ੩੨. ਬਗਾਵਤ- ਸ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰ ਕੌਮੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੈ । ਮੁਲ ੧-੮-0</br> ਇਨਕਲਾਬੀ ਦੀ ਰਾਹ (ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ੧॥)</br> ੩੩. ਜੀਵਨ ਚੋਂ-ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਨਿੱਕੀਆਂ, ਦਿਲਚਸਪ ਤੇ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀਆਂ-ਕੀਮਤ ਪੰਦਰਾਂ ਆਨੇ</br> ੩੪. ਭਾਈਆਂ- ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਾਸ ਰਸ ਕਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ: ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ‘ਈਸ਼ਰ’ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕਵੀ {{nop}}<noinclude>{{rh||-੫-|}}</noinclude> jcpsa01f1ybd7khjpmw8ulxgwvbup0w 252 31336 241726 167739 2026-10-22T23:46:41Z Harchand Bhinder 2624 241726 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=[[ਮਾਤਾ ਹਰੀ]] |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=_empty_ |Image=1 |Progress=V |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਟਾਈਟਲ" 3="ਕੋਲੋਫੋਨ" 4="ਤਤਕਰਾ" 5="5" 8="9" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 4yohhhrd33o9mtktotsaay183lahzyl 2 32507 241740 227951 2026-10-23T11:02:14Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 241740 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource } |columns=item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਮ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਮ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | | |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501] | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | [[:d:Q141708132|Q141708132]] | [[ਲੇਖਕ:ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਧੌਣ|ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਧੌਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q15731651|Q15731651]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ|ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Karyalvi.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | [[:d:Q20606957|Q20606957]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਗਤਾਰਜੀਤ|ਜਗਤਾਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jagtarjeet Singh at Bhai Vir Singh Sahitya Sadan - 17 Feb 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | [[:d:Q141708198|Q141708198]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਲੋਕ ਰਾਜ|ਡਾ. ਲੋਕ ਰਾਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911] | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916] | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q87346384|Q87346384]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ|ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787859|Q31787859]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ|ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389] | |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560] | |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970] | |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954] | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |} {{Wikidata list end}} 7t9lypttjcbejxfqxjji4pse8r1jlbw 250 32647 241739 83285 2026-10-23T09:12:27Z Taranpreet Goswami 2106 241739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Armaan kakrala" /></noinclude>{{center|'''ਪਹਿਲੀ ਝਾਕੀ'''}} ਥਾਂ :-ਅੰਬਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਐਸ. ਵੀ. ਅਧਯਾਪਕ ਦਾ ਕਿਰਾਏ ਪੁਰ ਲਿਆ ਘਰ ਸਮਾਂ :-੧੦ ਤੋਂ ੧੨ ਵਜੇ ਤਕ। ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ, ਰਖੀਸ਼ਰ ਕੌਰ, ਮਿਹਰ ਕੌਰ, (ਸ: ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਵੜਦੇ ਹੋਏ) ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੀਬੀ ਜੀ। ਰਾਜ਼ੀ ਓ? ਚੰਪਾ ਵਤੀ: (ਸ: ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੋਈ) ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਗਿਆਨੀ ਜੀ। (ਬੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਗੇੜਾ ਮਾਰਿਐ। ਹੋਰ ਸਭ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਤਾਂ ਹੈ? ਨਿਰਮਲ ਸਿਘ-ਹਾਂ ਬੀਬੀ ਜੀ। ਬੜੇ ਮਾੜੇ ਹੋਏ ੨ ਓ! (ਬੀਬੀ ਵਲ ਝਾਤੀ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ) ਕੀ ਕੁਝ ਬੀਮਾਰ ਰਹੇ? ਚੰਪਾ ਵਤੀ-ਗਿਆਨੀ ਜੀ। ਸਦਾ ਤਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨੇ।<noinclude>{{right|੧੭}}</noinclude> iv8r6d4avdn45tmpaaa3mmgljbkeihn 252 36032 241727 208295 2026-10-23T00:01:51Z Harchand Bhinder 2624 241727 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q134870541 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਟਾਈਟਲ" ਕਵਰ="" 3="ਕੋਲੋਫੋਨ" 4="ਸਮਰਪਣ" 5to6="ਤਤਕਰਾ" 7="1" 134="ਬੈਕ ਕਵਰ" 15="8A" 16="8B" 17="8C" 18="9" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਚਾਰੇ ਕੂਟਾਂ.pdf/5}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} cae51dkzzpqfqz6xi64ivx65f8cs6gp 241728 241727 2026-10-23T00:08:58Z Harchand Bhinder 2624 241728 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q134870541 |Title=ਚਾਰੇ ਕੂਟਾਂ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਟਾਈਟਲ" ਕਵਰ="" 3="ਕੋਲੋਫੋਨ" 4="ਸਮਰਪਣ" 5to6="ਤਤਕਰਾ" 7="1" 134="ਬੈਕ ਕਵਰ" 15="8A" 16="8B" 17="8C" 18="9" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਚਾਰੇ ਕੂਟਾਂ.pdf/5}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 7yop3xrlr3ba8h62irudcmq4x51d75z 250 67441 241730 241650 2026-10-23T01:08:12Z Charan Gill 36 241730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" /></noinclude>ਹੈ। ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੀ ਹਦ ਤਕ ਪੁਰਾਣੀ ਗਰੇਬੇਨ ਵਸੋਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਕਾਇਮ ਰਖੇ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ; ਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜੁਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਸਦਕਾ ਸਾਰੇ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਉਘੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੱਸਾਕ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜਿਆਂ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ਾਂ, ਹਦਵਾਣਿਆਂ ਤੇ ਪੱਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ, ਮਾਹੀਗੀਰੀ, ਸ਼ਿਕਾਰ, ਮਕਈ ਤੇ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਲੁਟਮਾਰ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਨੌਵਾਮਲਿੰਸਕਾਯਾ ਤੇਰੇਕ ਤੋਂ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਵਰਸਤ ਦੀ ਵਿਥ ਉਤੇ ਹੈ; ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਉਹਨੂੰ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੇ ਅੱਡ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਸੜਕ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ, ਜਿਹੜੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਦਰਿਆ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਨੋਗਾਈ ਸਤੈਪੀ ਦੇ ਰੇਤ-ਟਿੱਬੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੁਆਲੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਤੇ ਕੰਡਿਆਲੇ ਛਾਪ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾੜ੍ਹਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਖੰਬਿਆਂ ਉਤੇ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਇਕ ਉਚੇ ਫਾਟਕ ਵਿਚੋਂ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਛਤ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਲਕੜੀ ਦੇ ਇਕ ਗੱਡੇ ਉਤੇ, ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਤੋਪ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕੱਸਾਕਾਂ ਨੇ ਕਦੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਈ। ਫਾਟਕ ਕੋਲ ਇਕ ਬਾਵਰਦੀ ਕੱਸਾਕ ਸੰਤਰੀ, ਖੰਜਰ ਤੇ ਬੰਦੂਕ ਸਜਾਈ, ਕਦੀ ਪਹਿਰਾ ਦੇਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੀ {{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 27 |bSize = 450 |cWidth = 312 |cHeight = 162 |oTop = 336 |oLeft = 50 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> qai6tafyh8ugwknxx2gpfmum1zdz6m3 250 67699 241716 240119 2026-10-22T16:09:42Z Kaur.gurmel 192 241716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 62 |bSize = 464 |cWidth = 312 |cHeight = 195 |oTop = 38 |oLeft = 81 |Location = center |Description = }} {{gap}}"ਕੀ ਲੈਣ ਆਇਐਂ? ਸਾਡੀ ਖਿੱਲੀ ਉਡਾਣਾ ਚਾਹੁਣੇਂ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਿਖਾਵਾਂਗੀ ਜਾਚ ਖਿੱਲੀ ਉਡਾਣ ਦੀ; ਰਬ ਕਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਕਾਲੀ ਪਲੇਗ ਪਵੇ!" ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਟੇ ਮੱਥੇ ਹੇਠੋਂ ਨਵੇਂ ਆਏ ਉਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਨਜ਼ਰ ਸੁਟਦੀ, ਚਿਲਕੀ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪਹਿਲੋਂ ਪਹਿਲ ਸਮਝਿਆ ਸੀ, ਥੱਕੀ-ਟੁੱਟੀ, ਬਹਾਦਰ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆਈ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ( ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ) ਹਰ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਵਲੋਂ, ਜੁ ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਅਗੋਂ-ਮਿਲਣੀ ਉਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ। ਪਰ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਟਿਕਾਣੇ ਰਖੀ ਤੇ ਸਮਝਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਇਰਾਦਾ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬੁੱਢੀ ਉਹਦੀ ਗਲ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ। {{gap}}“ਤੂੰ ਆਇਆ ਕੀ ਕਰਨ ਏਂ? ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕੀੜੇ ਚਾਹੀਦੈ ਕਿਹਨੂੰ ਨੇ, ਘਰੋੜੀਆਂ ਖਾਖਾਂ ਵਾਲਾ? ਠਹਿਰ ਜਾ ਸਹੀ ਤੂੰ; ਜਦੋਂ ਮਾਲਕ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੈ, ਸਿਝ ਲੈਗਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਲੀਤ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ। ਅਖੈ ਪੈਸੇ ਦਿਆਂਗਾ! ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਦੀ ਪੈਸੇ ਵੇਖੇ ਈ ਨਾ ਹੋਣ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੰਦੇ ਤੰਮਾਕੂ ਨਾਲ ਘਰ 'ਚ ਬੋ ਭਰ ਦੇਂਗਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁਣੇਂ! ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਕੀੜੇ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਹੋਏ! ਰਬ ਕਰੇ, ਢਿਡ 'ਚ ਗੋਲੀ ਲਗੀ, ਤੇ ਦਿਲ 'ਚ!" ਬੁੱਢੀ ਬੇਬੇ {{nop}}<noinclude>{{left|੬੦}}</noinclude> p3cw3c7rksoci5rovcfvz4tgfhlpk3n 250 67700 241717 240120 2026-10-22T16:10:22Z Kaur.gurmel 192 241717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿੰਨ੍ਹਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਚੀਕਦੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੀ ਨਾ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}"ਲਗਦੈ, ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ!" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। "ਤਾਤਾਰ ਬਹੁਤਾ ਸਾਊ ਹੋਵੇਗਾ।" ਤੇ ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਬੇਬੇ ਉਲੀਤਕਾ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਉਹਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਜਿਨ੍ਹੇ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਗੁਲਾਬੀ ਕਮੀਜ਼ ਹੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਲਾਂਘੇ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੀ। ਨੰਗਾਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤੇ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਟਪ-ਟਪ ਕਰਦੀ ਉਹ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚੋਂ ਭਜ ਨਿਕਲੀ, ਅਟਕੀ, ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵਲ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਹਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ, ਝੁੱਗੀ ਦੀ ਨੁੱਕਰ ਦੁਆਲੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ।</br> {{gap}}ਉਹਦੀ ਪੱਕੀ, ਜਵਾਨੀ-ਭਰੀ ਟੋਰ, ਚਿੱਟੇ ਰੂਮਾਲ ਥਲਿਉਂ ਡਲਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਉਹਦੀ ਅਲ੍ਹੜ ਤਕਣੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਛੁਹਲੇ, ਗੁੱਝੇ ਪਿੰਡੇ ਦਾ ਓਲੇਨਿਨ ਉਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਪਰਭਾਵ ਪਿਆ।</br> {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ," ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ; ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੋਰ ਵੀ ਘਟ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਉਹ ਦੁਆਲੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}"ਵੇਖਿਆ ਜੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਓਨੀ ਈ ਵਹਿਸ਼ੀ ਏ, ਜਿੰਨੀ ਬਾਕੀ ਦੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਜੰਗਲੀ ਵਛੇਰੀ ਏ!" ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਏ ਰੁੱਝਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੁਝ-ਕੁਝ ਚਮਕ ਪਿਆ ਸੀ। "la femme!"<ref>ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਇਸਤ੍ਰੀ — ਸੰ:</ref> ਉਹ ਉਚੀ ਜੇਤੂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਅਗੇ ਬੋਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਹਾਸਾ ਛੁਟ ਪਿਆ।</br> {{center|'''ਕਾਂਡ ਗਿਆਰਵਾਂ'''}} {{gap}}ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਕੈਡਿਟ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੇਵੇਗਾ, ਉਹਨੇ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਠੰਡਿਆਂ ਪਾਇਆ ਤੇ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ।</br> {{gap}}ਨਵੀਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸਿਆਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀ ਹੁਨਾਲੇ ਵਾਲੀ ਝੁੱਗੀ ਤਿੰਨ ਰੂਬਲ ਮਾਹਵਾਰ ਉਤੇ ਕੈਡਿਟ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕੁਝ ਖਾ-ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸੌਂ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਉਹ ਜਾਗਿਆ, ਨਹਾਤਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਕਰ, ਉਸ {{nop}}<noinclude>{{rule|5em}} {{right|੬੧}}</noinclude> t4vjflozhw0768ylu618vnlsgy9uxou 250 67701 241718 240121 2026-10-22T16:11:26Z Kaur.gurmel 192 241718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ, ਫੇਰ ਇਕ ਸਿਗਰਟ ਬਾਲੀ ਤੇ ਉਸ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਸੜਕ ਵੰਨੇ ਸੀ। ਤਪਸ਼ ਘਟ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਿੰਗਾਰੀਆਂ ਚੰਦੋਈਆਂ ਸਮੇਤ ਝੁੱਗੀ ਦਾ ਤਿਰਛਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਧੂੜ-ਲੁੱਤੀ ਸੜਕ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਪੈਂਦਾ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਘਰ ਦੀ ਕੰਧ ਦੀ ਨੀਂਹ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ, ਘਰ, ਜਿਹਦੀ ਢਾਲਵੀਂ ਕਾਨਿਆਂ ਦੀ ਛਤ ਡੁਬਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਵਾ ਹੋਰ ਸਜਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਪਿੰਡ ਅਸਲੋਂ ਚੁਪ-ਚਾਂ ਸੀ। ਫ਼ੌਜੀ ਵੱਸ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਚੁਪ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਵੱਗ ਅਜੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਲੋਕੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰਤੇ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸਮਝੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਤੇ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਟਾਵੇਂ-ਟਾਵੇਂ ਵਕਫ਼ੇ ਪਿਛੋਂ, ਤੇਰੇਕ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਿਤੇ ਦੂਰੋਂ, ਉਸ ਪਾਸਿਉਂ, ਜਿਧਰੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਆਇਆ ਸੀ ( ਚੇਚੇਨ ਪਹਾੜਾਂ ਜਾਂ ਕੂਮਿਕ ਮੈਦਾਨ ਵਲੋਂ), ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲਣ ਦੀ ਨੱਪੀ-ਘੁੱਟੀ ਕਾੜਕਾੜ ਸੁਣੀਂਦੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਡੇਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਡਾਢਾ ਚੈਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਧੋਤਾ ਮੂੰਹ ਸਜਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੁੱਸਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ। ਮੁਹਿੰਮ ਪਿਛੋਂ ਇਕ ਓਪਰਾ ਅਨੁਭਵ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭੋ ਨਿੱਸਲ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ, ਉਹਨੂੰ ਅਡੋਲਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਇਹਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਮਾਗ਼ ਵੀ ਸਜਰਾ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਹਿੰਮ ਤੇ ਲੰਘ ਗਏ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਗਾ। ਉਹਨੂੰ ਚੇਤੇ ਆਇਆ, ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸੂਰਮੇ ਕਾਕੇਸ਼ੀਅਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਪਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਮਾਸਕੋ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਖਬਰੇ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ! ਪੁਰਾਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੂੰਝੀ ਜਾ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਨਵੀਂ ਨਿਕੋਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਅਜੇ ਤਕ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋਈਆਂ। ਏਥੇ, ਨਵਿਆਂ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਆਦਮੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉਤੇ, ਉਹ ਨਵਾਂ ਤੇ ਚੰਗਾ ਨਾਂ ਖੱਟ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜਵਾਨੀ-ਭਰੀ ਤੇ ਅਕਾਰਨ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਇਹਸਾਸ ਸੀ। ਹੁਣ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਉਹਨਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਲ ਤਕਦਿਆਂ, ਜੁ ਘਰ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਲਾਟੂ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਫੇਰ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੁਆਲੇ ਤਕਦਿਆਂ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ, ਉਹ ਇਸ ਨਵੀਂ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਿੰਜ ਸੁਖਾਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ-ਰੁੱਸ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਤਕਦਾ, ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੇ ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਚੜ੍ਹਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਰਲ ਜਾਂਦੀ। ਉਹਦੀ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨੇ ਮਾਸਕੋ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵੇਲੇ ਚਿਤਾਰੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਆਸੋਂ ਬਹੁਤੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਪਹਾੜ, ਪਹਾੜ, ਪਹਾੜ!—ਉਹ ਉਹਦੀਆਂ ਸਭਨਾਂ ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਇਹਸਾਸਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਸਨ। {{nop}}<noinclude>{{left|੬੨}}</noinclude> cijdgjybampaq3g4wsua9y99nyi7wqj 250 67702 241719 240123 2026-10-22T16:13:40Z Kaur.gurmel 192 241719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਆਪਣਾ ਕੁੱਤਾ ਚੁੰਮ ਕੇ ਘਲ ਦਿਤਾ ਸੂ! ਉਹਦੀ ਬੂਥੀ ਚੱਟ ਲਈ ਸੂ! ... ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆਂ!" ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੱਸਾਕ, ਜਿਹੜੇ ਬਾਰੀ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਲਾਟੂ ਚਲਾਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਛੋਟੀ ਸੜਕ ਵਲ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਕੂਕੇ। “ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਤੂੰ, ਤੇ ਖੰਜਰ ਸ਼ਰਾਬ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਸੀ!" ਭੀੜ ਪਾਂਦਿਆਂ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਿਆਂ, ਮੁੰਡੇ ਚਿਲਕਣ ਲਗੇ। {{gap}}ਇਹ ਕੂਕਾਂ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਸੀ; ਉਹਨੇ ਬੰਦੂਕ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਰਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕਮਰ-ਕੱਸੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਤਿੱਤਰ ਲਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}"ਗ਼ਲਤੀ ਹੋ ਗਈ ਏ, ਮੁੰਡਿਓ, ਵਾਈ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋ ਗਈ ਏ ਮੈਥੋਂ!" ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬਾਹਵਾਂ ਮਾਰਦਿਆਂ ਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਬਾਰੀਆਂ ਵਲ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।“ਮੈਂ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਜਾਣ ਦਿਤਾ; ਕਸੂਰ ਮੇਰਾ ਏ, " ਉਹਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਉਹ ਖਿਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਦਾ ਪਜ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵਲ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਵੇਖ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਉਸ ਬੰਦੇ ਦੇ, ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਕ {{gap}}“ਚਾਚਾ ਏਧਰ, ਕੱਸਾਕ ਏਧਰ!” ਉਹਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। “ਏਧਰ ਆ!” ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਖਲੋ ਗਿਆ। {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਾਮ, ਭਲੇ ਲੋਕਾ," ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਟੋਪੀ ਮੁੰਨੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲਾਂਹਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਾਮ, ਭਲੇ ਲੋਕਾ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਮੁੰਡੇ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਆਵਾਜ਼ੇ ਕਿਉਂ ਕੱਸ ਰਹੇ ਹਨ?” {{gap}}ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। "ਬਸ, ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਚਿੜਾ ਰਹੇ ਨੇ। ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲਗਦੈ। ਕਰ ਲੈਣ ਬੁਢੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਮਖ਼ੌਲ," ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਸੰਗੀਤਮਈ ਹੇਕਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ-ਯੋਗ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। “ਤੂੰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਏਂ?” ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕੈਡਿਟ ਹਾਂ। ਪਰ, ਇਹ ਤਿੱਤਰ ਕਿਥੇ ਮਾਰੇ ਨੀ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਮੈਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਿੱਤਰੀਆਂ ਜੰਗਲ 'ਚ ਫੁੰਡੀਆਂ ਨੇ," ਤਿੱਤਰੀਆਂ ਵਿਖਾਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਚੌੜੀ ਪਿਠ ਬਾਰੀ ਵਲ ਮੋੜਦਿਆਂ, ਬੁਢੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਤਿੱਤਰੀਆਂ ਉਹਦੀ ਪੇਟੀ ਵਿਚ ਟੰਗੀਆਂ ਸਿਰੀਆਂ ਤੋਂ ਲਮਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਟ ਉਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਧੱਬੇ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। {{nop}}<noinclude>{{right|੬੩}}</noinclude> dnczjd33s436ge8nexcq1gy362cwdts 250 67704 241720 240133 2026-10-22T16:15:15Z Kaur.gurmel 192 241720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 67 |bSize = 464 |cWidth = 236 |cHeight = 384 |oTop = 23 |oLeft = 107 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪਵਿਤਰ ਮੂਰਤਾਂ ਅਗੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਦਾਹੜੀ ਸਵਾਹਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲ ਆਉਂਦਿਆਂ, ਆਪਣਾ ਮੋਟਾ ਭੂਰਾ ਹਥ ਅਗੇ ਕੀਤਾ।“ ਕੋਸ਼-ਕੀਲਦੀ " ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।“ ਤਾਤਾਰ ‘ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ' ਇੰਜ ਕਹਿੰਦੇ 'ਸ਼ਾਲਾ, ਚੈਨ ਪਾਏਂ,' ਇਹ ਮਤਲਬ ਏ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ 'ਚ।" {{gap}}'''"ਕੋਸ਼—ਕੀਲਦੀ!''' ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, " ਹਥ ਮਿਲਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{nop}}<noinclude>{{right|੬੫}}</noinclude> pa16z65slbja0jivw79mjxbmdvlzy71 250 67705 241721 240127 2026-10-22T16:20:19Z Kaur.gurmel 192 241721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਨਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਦਾ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਝਲਿਆ!" ਉਲਾਂਭੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦਿਆਂ, ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਬੋਲਿਆ। “ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ' ਕੋਸ਼-ਕੀਲਦੀ ' ਆਖੇ, ਤੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ‘'''ਅਲਾ ਰਾਜ਼ੀ ਬੋ''' ਸੁਨ ਮਤਲਬ ਏ, ‘ਰਬ ਖ਼ੈਰ ਰਖੀ। ਇੰਜ ਕਹੀਦੈ, ਜਣਿਆ, ‘'''ਕੋਸ਼-ਕੀਲਦੀ''' ' ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਿਖਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਸਾਡੇ ਏਥੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਲਿਆ ਮੋਸੇਵਿਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਸੀ ਸੀ ਕੋਈ, ਉਹ ਤੇ ਮੈਂ ਕੂਨਾਕ ਹੁੰਦੇ ਸਾਂ। ਕਮਾਲ ਦਾ ਬੰਦਾ ਸੀ! ਸ਼ਰਾਬੀ, ਚੋਰ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ -ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੀ ਉਹ! ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ। {{gap}}“ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਾਏਂਗਾ? '' ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ; ਬੁੱਢੇ ਵਿਚ ਉਹਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}“ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨੀਆਂ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਤੈਨੂੰ ਚੇਚੇਨ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕੁੜੀ ਲਿਆ ਦਿਆਂਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ - ਤਾਂ ਇਹ ਤਕ ਵੀ! ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਵਾਂ ਮੈਂ! ਮਸਖ਼ਰਾ ਹਾਂ!'' ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਹਸਿਆ। “ਮੈਂ ਬਹਿ ਜਾਨਾਂ। ਥਕਿਆ ਹੋਇਆਂ। '''ਕਰਗਾ'''?' ਉਹਨੇ ਸਵਾਲੀਆ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਆਖਿਆ। {{gap}}“ਤੇ ਇਹ ਕਰਗਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਜਾਰਜੀਅਨ 'ਚ ਹੁੰਦੈ ‘ਠੀਕ ਏ।’ ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਐਵੇਂ ਈ ਕਹਿਨਾਂ। ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ ਏਂ, ਤਕੀਆ-ਕਲਾਮ ਏ ਮੇਰਾ। ਕਰਗਾ, ਕਰਗਾ। ਮੈਂ ਐਵੇਂ ਈ ਕਹਿਨਾਂ। ਹੱਛਾ ਵਾਈ ਚੀਖ਼ੀਰ ਨਹੀਂ ਮੰਗਾਏਂਗਾ? ਅਰਦਲੀ ਹੈ ਈ, ਹੈ ਈ ਨਾ? ਓਏ, ਈਵਾਨ!" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। ‘ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਫ਼ੌਜੀ ਈਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਤੇਰੇ ਵਾਲਾ ਵੀ ਈਵਾਨ ਏਂ?"</br> {{gap}}"ਬਿਲਕੁਲ, ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਈਵਾਨ ਹੈ- ਵਨਯੂਸ਼ਾ<ref>ਵਨਯੂਸ਼ਾ — ਈਵਾਨ ਦਾ ਲਘੂ-ਰੂਪ — ਸੰ</ref>। ਵਨਯੂਸ਼ੇ! ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਚੀਖ਼ੀਰ ਲੈ ਲੈ ਤੇ ਏਥੇ ਲੈ ਆ।" {{gap}}"ਈਵਾਨ ਜਾਂ ਵਨਯੂਸ਼ਾ, ਇਕੋ ਈ ਗਲ ਏ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਫ਼ੌਜੀ ਈਵਾਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਨੇ? ਈਵਾਨ, ਭਲੇਮਾਣਸਾ, ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਆਖ ਨੇ ਉਸ ਢੋਲ 'ਚੋਂ ਦੇਣ, ਜਿਹੜਾ ਹੁਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਹੁੰਦੀ ਏ। ਪਰ ਇਹਦੀ ਪੀਪੀ ਲਈ ਤੀਹ ਕੋਪਕ ਤੋਂ ਵਧ ਨਾ ਦਈਂ, ਧਿਆਨ ਰਖੀਂ, ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਡੈਂਣ ਚੁਪ ਕਰ ਕੇ ਲੈ ਲੇਗੀਆ ... ਸਾਡੇ ਲੋਕੀ ਵੀ ਕੁਲਹਿਣੇ ਤੇ ਮੂਰਖ ਨੇ, ' ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਲ ਰਾਜ਼ਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਰਖੀ।"ਤੈਨੂੰ ਬੰਦਾ ਈ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ {{nop}}<noinclude>{{rule|5em}} {{left|੬੬}}</noinclude> tnwv40cgm31cti84usj7yx0uhnseqat 250 67706 241722 240128 2026-10-22T16:24:53Z Kaur.gurmel 192 241722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚ ਤੂੰ ਤਾਂਤਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਗਿਆਂ-ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਹੋਇਐਂ। ‘ਅਧਰਮੀ ਰੂਸੀ, ' ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਏ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਏਂ, ਮਨੁਖ ਤੂੰ ਵੀ ਏਂ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਰੂਹ ਏ। ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ? ਇਲਿਯਾ ਮੋਸੋਇਚ ਫ਼ੌਜੀ ਸੀ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਹੀਰਿਆਂ ਵਰਗਾ ਆਦਮੀ ਸੀ! ਇੰਜ ਨਹੀਂ, ਦੋਸਤਾ? ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਪਈ ਹੋਈ ਏ! ਮੈਂ ਮੌਜੀ ਆਦਮੀ ਆਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਏ। ਮੈਂ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਹਾਂ; ਆਹਖੋ, ਮੇਰੇ ਦੋਸਤਾ।" {{gap}}ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਹੁੱਬ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਥਾਪੜਾ ਦਿਤਾ। {{center|'''ਕਾਂਡ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ'''}} {{gap}}ਵਨਯੂਸ਼ਾ, ਏਧਰ ਵਧੀਆ ਰੌੰ ਵਿਚ ਸੀ; ਉਹਨੇ ਏਧਰ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਮੁਕਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਈ ਤੋਂ ਹਜਾਮਤ ਵੀ ਕਰਵਾ ਲਈਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉਚੇ ਬੂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਤਲੂਨ ਬਾਹਰ ਕਢ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਠਿਕਾਨਾ ਆਰਾਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਪਰ, ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲੀ ਜਨੌਰ ਵਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ; ਉਹਨੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਲ ਵੇਖ ਸਿਰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਬੈਂਚ ਹੇਠੋਂ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ ਫੜ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਕੋਲ ਗਿਆ। {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਾਮ, ਭਲੇ ਲੋਕੋ, " ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੀਬੇ ਬਣਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਕੁਝ ਚੀਖ਼ੀਰ ਲੈਣ ਭੇਜਿਐ, ਕਢ ਦਿਓਗੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕੋ?" {{gap}}ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਕੁੜੀ ਨੇ, ਜਿਹੜੀ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਤਾਤਾਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਗੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਰੂਮਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੂੰਹ ਭੁਆ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਵਲ ਤਕਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਇਹਦੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਸਤਿਕਾਰੇ ਲੋਕੋ," ਆਪਣੇ ਬੋਝੇ ਵਿਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਖੜਕਾਂਦਿਆਂ, ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ।“ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਓ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਵਾਂਗੇ, " ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}"ਕਿੰਨੀ?" ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਚਾਣਚਕ ਪੁਛਿਆ {{gap}}"ਇਕ ਪਿੰਟ!" {{gap}}“ਜਾ, ਬੀਬਾ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਕਢ ਦੇ ਨੇ," ਬੇਬੇ ਉਲੀਤਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। “ ਲਾਡੋ, ਓਸ ਢੋਲ 'ਚੋਂ ਕਢ ਲੈ, ਜਿਹੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਐ।" {{nop}}<noinclude>{{right|੬੭}}</noinclude> n53g9ixw1s4sjjm2nrl98urhbgm1kam 241723 241722 2026-10-22T22:50:35Z Kaur.gurmel 192 241723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚ ਤੂੰ ਤਾਂਤਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਗਿਆਂ-ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਹੋਇਐਂ। ‘ਅਧਰਮੀ ਰੂਸੀ, ' ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਏ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਏਂ, ਮਨੁਖ ਤੂੰ ਵੀ ਏਂ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਰੂਹ ਏ। ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ? ਇਲਿਯਾ ਮੋਸੋਇਚ ਫ਼ੌਜੀ ਸੀ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਹੀਰਿਆਂ ਵਰਗਾ ਆਦਮੀ ਸੀ! ਇੰਜ ਨਹੀਂ, ਦੋਸਤਾ? ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਪਈ ਹੋਈ ਏ! ਮੈਂ ਮੌਜੀ ਆਦਮੀ ਆਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਏ। ਮੈਂ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਹਾਂ; ਆਹਖੋ, ਮੇਰੇ ਦੋਸਤਾ।" {{gap}}ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਹੁੱਬ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਥਾਪੜਾ ਦਿਤਾ। {{center|'''ਕਾਂਡ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ'''}} {{gap}}ਵਨਯੂਸ਼ਾ, ਏਧਰ ਵਧੀਆ ਰੌਂ ਵਿਚ ਸੀ; ਉਹਨੇ ਏਧਰ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਮੁਕਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਈ ਤੋਂ ਹਜਾਮਤ ਵੀ ਕਰਵਾ ਲਈ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉਚੇ ਬੂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਤਲੂਨ ਬਾਹਰ ਕਢ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਠਿਕਾਨਾ ਆਰਾਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਪਰ, ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲੀ ਜਨੌਰ ਵਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ; ਉਹਨੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਲ ਵੇਖ ਸਿਰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਬੈਂਚ ਹੇਠੋਂ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ ਫੜ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਕੋਲ ਗਿਆ। {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਾਮ, ਭਲੇ ਲੋਕੋ," ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੀਬੇ ਬਣਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਕੁਝ ਚੀਖ਼ੀਰ ਲੈਣ ਭੇਜਿਐ, ਕਢ ਦਿਓਗੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕੋ?" {{gap}}ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਕੁੜੀ ਨੇ, ਜਿਹੜੀ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਤਾਤਾਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਗੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਰੂਮਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੂੰਹ ਭੁਆ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਵਲ ਤਕਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਇਹਦੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਸਤਿਕਾਰੇ ਲੋਕੋ," ਆਪਣੇ ਬੋਝੇ ਵਿਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਖੜਕਾਂਦਿਆਂ, ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਓ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਵਾਂਗੇ," ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}"ਕਿੰਨੀ?" ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਚਾਣਚਕ ਪੁਛਿਆ {{gap}}"ਇਕ ਪਿੰਟ!" {{gap}}“ਜਾ, ਬੀਬਾ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਕਢ ਦੇ ਨੇ," ਬੇਬੇ ਉਲੀਤਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। “ਲਾਡੋ, ਓਸ ਢੋਲ 'ਚੋਂ ਕਢ ਲੈ, ਜਿਹੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਐ।" {{nop}}<noinclude>{{right|੬੭}}</noinclude> srpeivytix4d2wr2oxu4edstck4avnk 241724 241723 2026-10-22T22:52:58Z Kaur.gurmel 192 241724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚ ਤੂੰ ਤਾਂਤਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਗਿਆਂ-ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਹੋਇਐਂ। ‘ਅਧਰਮੀ ਰੂਸੀ,' ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਏ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਏਂ, ਮਨੁਖ ਤੂੰ ਵੀ ਏਂ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਰੂਹ ਏ। ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ? ਇਲਿਯਾ ਮੋਸੋਇਚ ਫ਼ੌਜੀ ਸੀ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਹੀਰਿਆਂ ਵਰਗਾ ਆਦਮੀ ਸੀ! ਇੰਜ ਨਹੀਂ, ਦੋਸਤਾ? ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਪਈ ਹੋਈ ਏ! ਮੈਂ ਮੌਜੀ ਆਦਮੀ ਆਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਏ। ਮੈਂ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਹਾਂ; ਆਹਖੋ, ਮੇਰੇ ਦੋਸਤਾ।" {{gap}}ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਹੁੱਬ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਥਾਪੜਾ ਦਿਤਾ। {{center|'''ਕਾਂਡ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ'''}} {{gap}}ਵਨਯੂਸ਼ਾ, ਏਧਰ ਵਧੀਆ ਰੌਂ ਵਿਚ ਸੀ; ਉਹਨੇ ਏਧਰ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਮੁਕਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਈ ਤੋਂ ਹਜਾਮਤ ਵੀ ਕਰਵਾ ਲਈ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉਚੇ ਬੂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਤਲੂਨ ਬਾਹਰ ਕਢ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਠਿਕਾਨਾ ਆਰਾਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਪਰ, ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲੀ ਜਨੌਰ ਵਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ; ਉਹਨੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਲ ਵੇਖ ਸਿਰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਬੈਂਚ ਹੇਠੋਂ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ ਫੜ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਕੋਲ ਗਿਆ। {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਾਮ, ਭਲੇ ਲੋਕੋ," ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੀਬੇ ਬਣਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਕੁਝ ਚੀਖ਼ੀਰ ਲੈਣ ਭੇਜਿਐ, ਕਢ ਦਿਓਗੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕੋ?" {{gap}}ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਕੁੜੀ ਨੇ, ਜਿਹੜੀ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਤਾਤਾਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਗੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਰੂਮਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੂੰਹ ਭੁਆ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਵਲ ਤਕਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਇਹਦੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਸਤਿਕਾਰੇ ਲੋਕੋ," ਆਪਣੇ ਬੋਝੇ ਵਿਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਖੜਕਾਂਦਿਆਂ, ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਓ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਵਾਂਗੇ," ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}"ਕਿੰਨੀ?" ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਚਾਣਚਕ ਪੁਛਿਆ {{gap}}"ਇਕ ਪਿੰਟ!" {{gap}}“ਜਾ, ਬੀਬਾ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਕਢ ਦੇ ਨੇ," ਬੇਬੇ ਉਲੀਤਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। “ਲਾਡੋ, ਓਸ ਢੋਲ 'ਚੋਂ ਕਢ ਲੈ, ਜਿਹੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਐ।" {{nop}}<noinclude>{{right|੬੭}}</noinclude> 5b3tiqoa9oz2ehdpr2fqgwi2okqzt7y 2 68351 241741 219247 2026-10-23T11:03:34Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 241741 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?statements ?linkcount ?itemLabel ?genderLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?occupationLabel; SEPARATOR = ", ") AS ?occupations) ?death WHERE { VALUES ?occupation { wd:Q482980 wd:Q36180 wd:Q6625963 wd:Q49757 wd:Q11774202 wd:Q214917 wd:Q753110 wd:Q488205 wd:Q4964182 wd:Q18939491 wd:Q1028181 wd:Q28389 wd:Q1930187 wd:Q201788 wd:Q3658608 } . #occupation: composer, poet, sculptor, writer, artist, painter ?item wdt:P31 wd:Q5. # all humans { ?item wdt:P19 wd:Q22424 } UNION { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q22424 } UNION {?item wdt:P103 wd:Q58635 } UNION {?item wdt:P1412 wd:Q58635 } ?item wdt:P21 ?gender. ?item wdt:P106 ?occupation. ?item wdt:P570 ?death. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,pa". ?item rdfs:label ?itemLabel. ?gender rdfs:label ?genderLabel. ?occupation rdfs:label ?occupationLabel. } FILTER((YEAR(?death)) <= (YEAR(NOW()) - 61)) OPTIONAL { ?item wikibase:sitelinks ?linkcount. } #count sitelinks ?item wikibase:statements ?statements . # for counting statements } GROUP BY ?item ?statements ?linkcount ?itemLabel ?genderLabel ?death ORDER BY DESC(?death) |columns=number:#,label:Name,description,p21,P569,P570,P214,p18 |section=131 |min_section=3 |sort=P570 |links= |thumb=128 |autolist=fallback }} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! Name ! description ! ਲਿੰਗ ! ਜਨਮ ਮਿਤੀ ! ਮੌਤ ਮਿਤੀ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | style='text-align:right'| 1 | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1175" | 1175 | data-sort-value="1265" | 1265 | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1469" | 1469-04-15 | data-sort-value="1539" | 1539-09-22 | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ਦੂਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1504" | 1504-03-31 | data-sort-value="1552" | 1552-03-28 | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | ''[[:d:Q2658917|ਪੀਰ ਰੋਸ਼ਨ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1525" | 1525 | data-sort-value="1573" | 1573 | | |- | style='text-align:right'| 5 | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ਤੀਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1479" | 1479-05-05 | data-sort-value="1574" | 1574-09-01 | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1534" | 1534<br/>1534-09-24 | data-sort-value="1581" | 1581<br/>1581-09-01 | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | ''[[:d:Q3626436|ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ]]'' | 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1538" | 1538<br/>1539 | data-sort-value="1600" | 1600-01-14 | [https://viaf.org/en/viaf/74754412 74754412] | |- | style='text-align:right'| 8 | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1563" | 1563-04-15 | data-sort-value="1606" | 1606-05-30 | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1551" | 1551 | data-sort-value="1636" | 1636-08-25 | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | ''[[:d:Q630106|ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ]]'' | ਸੱਤਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1630" | 1630-01-16 | data-sort-value="1661" | 1661-10-06 | [https://viaf.org/en/viaf/37721818 37721818] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Har Rai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1621" | 1621-04-01 | data-sort-value="1675" | 1675-11-11 | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1630" | 1630<br/>1630-01-17 | data-sort-value="1691" | 1691<br/>1691-03-01 | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | style='text-align:right'| 13 | ''[[:d:Q25550037|ਨਾਸਿਰ ਅਲੀ ਸਰਹਿੰਦੀ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਸੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1637" | 1637 | data-sort-value="1697" | 1697-03-29 | [https://viaf.org/en/viaf/26833521 26833521] | |- | style='text-align:right'| 14 | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ (1666–1708) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1666" | 1666-12-22 | data-sort-value="1708" | 1708-10-07 | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ, ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ (1633–1713) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1633" | 1633 | data-sort-value="1713" | 1713<br/>1705 | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | ''[[:d:Q2355593|Abdul-Qādir Bēdil]]'' | [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ|ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ]] [[ਕਵੀ]], [[ਲਿਖਾਰੀ|ਲੇਖਕ]] (1644–1720) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1644" | 1644 | data-sort-value="1720" | 1720-12-05<br/>1721 | [https://viaf.org/en/viaf/57523601 57523601] | |- | style='text-align:right'| 17 | ''[[:d:Q7461359|ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1640" | 1640 | data-sort-value="1724" | 1724 | | |- | style='text-align:right'| 18 | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1680" | 1680 | data-sort-value="1757" | 1757-08-22 | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | style='text-align:right'| 19 | ''[[:d:Q6874883|ਮਿਰਜ਼ਾ ਮਜ਼ਹਰ ਜਾਨ-ਏ-ਜਾਨਾਂ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1699" | 1699-03-13 | data-sort-value="1781" | 1781-01-06 | [https://viaf.org/en/viaf/147338829 147338829] | [[ਤਸਵੀਰ:Jan janani.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1690" | 1690 | data-sort-value="1785" | 1785 | | |- | style='text-align:right'| 21 | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1722" | 1722-01-23 | data-sort-value="1798" | 1798-06-24 | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1749" | 1749 | data-sort-value="1819" | 1819 | | |- | style='text-align:right'| 23 | ''[[:d:Q7461269|ਸ਼ਾਹ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੇਹਲਵੀ]]'' | ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1743" | 1743 | data-sort-value="1824" | 1824-10-16 | [https://viaf.org/en/viaf/38360702 38360702] | [[ਤਸਵੀਰ:Ali dahlawy.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | ''[[:d:Q7403931|ਸਾਲੇਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸਫ਼ੂਰੀ]]'' | ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1747" | 1747 | data-sort-value="1826" | 1826 | | [[ਤਸਵੀਰ:Mai safooa mazar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1739" | 1739 | data-sort-value="1829" | 1829 | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | ''[[:d:Q131573294|ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾਸ ਨਿਰਬਾਣ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1752" | 1752 | data-sort-value="1831" | 1831 | | |- | style='text-align:right'| 27 | ''[[:d:Q6762439|ਸਆਦਤ ਯਾਰ ਖਾਨ ਰੰਗੀਨ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1757" | 1757 | data-sort-value="1835" | 1835 | [https://viaf.org/en/viaf/59500549 59500549] | |- | style='text-align:right'| 28 | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1735" | 1735<br/>1752 | data-sort-value="1843" | 1843<br/>1821 | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |- | style='text-align:right'| 29 | ''[[:d:Q117354614|ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ]]'' | ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ (1787–1843) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1787" | 1787-10-08 | data-sort-value="1843" | 1843-10-19 | | [[ਤਸਵੀਰ:Painting of Kavi Santokh Singh seated whilst holding mala prayer-beads.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | ''[[:d:Q7295463|ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ]]'' | ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਹੰਗ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1782" | 1782 | data-sort-value="1846" | 1846 | | [[ਤਸਵੀਰ:MS 2 of the Panth Prakash of Rattan Singh Bhangu, scribed by Dial Singh, circa February–March 1842 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1780" | 1780 | data-sort-value="1862" | 1862 | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1778" | 1778 | data-sort-value="1863" | 1863 | | |- | style='text-align:right'| 33 | ''[[:d:Q20608428|ਪੀਰੋ ਪ੍ਰੇਮਣ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | data-sort-value="1832" | 1832 | data-sort-value="1872" | 1872 | [https://viaf.org/en/viaf/922151353513452720000 922151353513452720000] | [[ਤਸਵੀਰ:Piro Preman Ik Sau Saat Kaafiyan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | ''[[:d:Q7265768|ਫ਼ਕੀਰ ਕਾਦਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਬੇਦਿਲ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1814" | 1814 | data-sort-value="1873" | 1873-01-15 | [https://viaf.org/en/viaf/46101886 46101886] | |- | style='text-align:right'| 35 | ''[[:d:Q1190887|ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫੁਲੌਰੀ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1837" | 1837-09-30 | data-sort-value="1881" | 1881-06-24 | [https://viaf.org/en/viaf/72944090 72944090] | |- | style='text-align:right'| 36 | ''[[:d:Q2628981|ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ (1850-1855) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1850" | 1850-09-09 | data-sort-value="1885" | 1885-01-06 | [https://viaf.org/en/viaf/12294608 12294608] | [[ਤਸਵੀਰ:Bharatendu Harishchandra 1976 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | ''[[:d:Q7288592|ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਆਗੂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1816" | 1816-02-03 | data-sort-value="1885" | 1885-02-29 | [https://viaf.org/en/viaf/14209927 14209927] | [[ਤਸਵੀਰ:Satguru Ram Singh Ji.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਿਦ (1830–1885) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1830" | 1830 | data-sort-value="1885" | 1885 | | |- | style='text-align:right'| 39 | ''[[:d:Q5439163|ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1827" | 1827 | data-sort-value="1890" | 1890 | | |- | style='text-align:right'| 40 | ''[[:d:Q17152175|ਪੰਡਤ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਰੋਤਮ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1822" | 1822 | data-sort-value="1891" | 1891 | | [[ਤਸਵੀਰ:PunditTaraSingh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1802" | 1802 | data-sort-value="1892" | 1892 | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | style='text-align:right'| 42 | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-01-29 | data-sort-value="1892" | 1892-03-07 | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | style='text-align:right'| 43 | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1836" | 1836 | data-sort-value="1900" | 1900 | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | style='text-align:right'| 44 | ''[[:d:Q5558118|ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ]]'' | ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ,ਵਿਦਵਾਨ, ਕਵੀ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਸੁਧਾਰਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1850" | 1850 | data-sort-value="1901" | 1901 | | [[ਤਸਵੀਰ:Giani Ditt Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ|ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1842" | 1842 | data-sort-value="1902" | 1902 | | |- | style='text-align:right'| 46 | ''[[:d:Q6814654|ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1830" | 1830 | data-sort-value="1907" | 1907<br/>1907-01-22 | [https://viaf.org/en/viaf/304244070 304244070] | |- | style='text-align:right'| 47 | ''[[:d:Q312952|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ (1835-1908) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1835" | 1835-02-13 | data-sort-value="1908" | 1908-05-26 | [https://viaf.org/en/viaf/100160685 100160685]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/184324467 184324467] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghulam Ahmad Qadiani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | ''[[:d:Q20607732|ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ (1853-1908) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1853" | 1853-03-07 | data-sort-value="1908" | 1908-11-13 | [https://viaf.org/en/viaf/33552702 33552702] | |- | style='text-align:right'| 49 | ''[[:d:Q16058798|ਇਜ਼ਾਬੇਲ ਕੂਪਰ ਓਕਲੇ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਥੀਓਸੋਫ਼ਿਸਟ ਅਤੇ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-01-31 | data-sort-value="1914" | 1914-03-03 | [https://viaf.org/en/viaf/49598353 49598353] | [[ਤਸਵੀਰ:Cooper-Oakley Isabel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | ''[[:d:Q20606322|ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਖੋਜੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1822" | 1822-04-15 | data-sort-value="1921" | 1921-09-24 | | [[ਤਸਵੀਰ:Depiction of Giani Gian Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | ''[[:d:Q47034968|ਇਮਾਮ-ਉਦ-ਦੀਨ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਵਿਦਵਾਨ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1845" | 1845 | data-sort-value="1921" | 1921 | | [[ਤਸਵੀਰ:Padri Imam-ud-Din Shahbaz.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | ''[[:d:Q3635926|ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਰਧਾਨੰਦ]]'' | ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-02-02 | data-sort-value="1926" | 1926-12-23 | [https://viaf.org/en/viaf/93219156 93219156] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma Munshi Ram or Swami Shraddhanand Arya Samaj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | ''[[:d:Q27881189|ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ]]'' | [[ਲਿਖਾਰੀ|ਲੇਖਕ]] (1865–1926) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1865" | 1865 | data-sort-value="1926" | 1926 | | [[ਤਸਵੀਰ:Arur Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | ''[[:d:Q25550035|غلام قادر گرامی]]'' | [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ|ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ]]-[[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]] [[ਕਵੀ]] (1856–1927) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1856" | 1856 | data-sort-value="1927" | 1927-05-26 | | [[ਤਸਵੀਰ:Ghulam Qadir Girami.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | ''[[:d:Q1395763|ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ]]'' | ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-01-28 | data-sort-value="1928" | 1928-11-17 | [https://viaf.org/en/viaf/41910129 41910129] | [[ਤਸਵੀਰ:Lala Lajpat Rai photo in Young India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1838" | 1838 | data-sort-value="1929" | 1929 | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | style='text-align:right'| 57 | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ (1884–1930) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-03 | data-sort-value="1930" | 1930-09-10 | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | ''[[:d:Q97257872|ਕਾਜ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲੇਮਾਨ ਮਨਸੂਰ ਪੁਰੀ]]'' | [[ਜੱਜ]], [[ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ]], ਵਿਦਵਾਨ (1867–1930) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1867" | 1867 | data-sort-value="1930" | 1930-05-30 | [https://viaf.org/en/viaf/277248981 277248981] | |- | style='text-align:right'| 59 | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸ਼ਹੀਦ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-09-28<br/>1907-09-27 | data-sort-value="1931" | 1931-03-23 | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-02-17 | data-sort-value="1931" | 1931-03-31 | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1878" | 1878 | data-sort-value="1931" | 1931-10-16<br/>1931 | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | style='text-align:right'| 62 | ''[[:d:Q115340288|حکیم فیروز الدین احمد فیروز طغرائی]]'' | [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]] [[ਹਕੀਮ (ਖ਼ਿਤਾਬ)]], [[ਡਾਕਟਰ]], [[ਕਵੀ]], [[ਲਿਖਾਰੀ|ਲੇਖਕ]] (1882–1931) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1931" | 1931-02-08 | | |- | style='text-align:right'| 63 | ''[[:d:Q131572892|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਬਾਬੂ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1867" | 1867 | data-sort-value="1933" | 1933 | | |- | style='text-align:right'| 64 | ''[[:d:Q7552264|محرم علی چشتی]]'' | [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]] ਵਕੀਲ, [[ਲਿਖਾਰੀ|ਲੇਖਕ]], [[ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ|ਸਿਆਸਤਦਾਨ]], newspaper editor (1864–1934) ♂; notable work [[ਰਫ਼ੀਕ ਹਿੰਦ (ਅਖ਼ਬਾਰ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-06-18 | data-sort-value="1934" | 1934-01-20 | | |- | style='text-align:right'| 65 | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-10 | data-sort-value="1935" | 1935-08-14 | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | style='text-align:right'| 66 | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ (1881–1936) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-03-07 | data-sort-value="1936" | 1936-10-03 | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | ''[[:d:Q31785952|ਭੋਲਾ ਨਾਥ ਵਾਰਿਸ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1867" | 1867 | data-sort-value="1936" | 1936 | | |- | style='text-align:right'| 68 | ''[[:d:Q6733625|ਮਹਿਬੂਬ ਆਲਮ (ਪੱਤਰਕਾਰ)]]'' | [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]] [[ਪੱਤਰਕਾਰ]], publisher, ਸੰਪਾਦਕ, [[ਲਿਖਾਰੀ|ਲੇਖਕ]] (fl. 1887–) (1862–1937) ♂; notable work Bachaoun Ka Akhbar | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-02-21 | data-sort-value="1937" | 1937-05-23 | [https://viaf.org/en/viaf/43815500 43815500] | |- | style='text-align:right'| 69 | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-08-30 | data-sort-value="1938" | 1938-11-24 | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | ''[[:d:Q131630293|Arthur St. John]]'' | ਨਾਵਲਕਾਰ (1862–1938) ♂; member of Brotherhood Church, Humanitarian League | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1938" | 1938-02-16 | | [[ਤਸਵੀਰ:Captain Arthur St. John.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | ''[[:d:Q6437097|ਕਿਰਪਾ ਸਾਗਰ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-05-04<br/>1875 | data-sort-value="1939" | 1939-05-19 | [https://viaf.org/en/viaf/4552937 4552937] | [[ਤਸਵੀਰ:Lala Kirpa Sagar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | data-sort-value="1940" | 1940 | | |- | style='text-align:right'| 73 | ''[[:d:Q6785055|ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਗੀਤ ਗਾਇਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-28 | data-sort-value="1942" | 1942-06-05 | | |- | style='text-align:right'| 74 | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਪੰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀ (1897–1944) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-05-22 | data-sort-value="1944" | 1944-01-14 | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1836" | 1836 | data-sort-value="1944" | 1944 | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | ''[[:d:Q62574408|ਪੰਡਿਤ ਕਵੀ ਕਾਲੀ ਦਾਸ ਸਾਹਿਬ ਗੁਜ਼ਰਾਂਵਾਲੀਆਂ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-10-13 | data-sort-value="1944" | 1944 | | |- | style='text-align:right'| 77 | ''[[:d:Q333787|ਰੋਜਰ ਕੀਜ਼, ਪਹਿਲਾ ਬੈਰਨ ਕੀਜ਼]]'' | ਸ਼ਾਹੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ (1872-1945) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-10-04 | data-sort-value="1945" | 1945-12-26 | [https://viaf.org/en/viaf/7757229 7757229] | [[ਤਸਵੀਰ:Sir Roger Keyes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | ''[[:d:Q17403705|ਸਤਿਆਵਤੀ ਦੇਵੀ]]'' | ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | data-sort-value="1904" | 1904 | data-sort-value="1945" | 1945 | | |- | style='text-align:right'| 79 | ''[[:d:Q102183958|ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]'' | [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]] ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, [[ਕਵੀ]], [[ਲਿਖਾਰੀ|ਲੇਖਕ]] (1894–1945) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1894" | 1894 | data-sort-value="1945" | 1945 | | |- | style='text-align:right'| 80 | ''[[:d:Q6811470|Sanaullah Amritsari]]'' | [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]]-[[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਵਿਦਵਾਨ, mufassir, [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] (1868–1948) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-06-12 | data-sort-value="1948" | 1948-03-15 | [https://viaf.org/en/viaf/35557692 35557692] | |- | style='text-align:right'| 81 | ''[[:d:Q22808460|باری علیگ]]'' | [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]]-[[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] [[ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ]], [[ਪੱਤਰਕਾਰ]], [[ਆਲੋਚਕ]] (1906–1949) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1906" | 1906 | data-sort-value="1949" | 1949-12-10 | | |- | style='text-align:right'| 82 | ''[[:d:Q20605661|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1952" | 1952 | [https://viaf.org/en/viaf/75197586 75197586] | |- | style='text-align:right'| 83 | ''[[:d:Q97332832|ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੱਕਾਸ਼]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1883" | 1883 | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Bhai Gian Singh Naqqash painting toys in his later years.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | ''[[:d:Q139666231|Khazan Singh]]'' | [[ਲਿਖਾਰੀ|ਲੇਖਕ]], [[ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ]] (1865–1953) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1865" | 1865 | data-sort-value="1953" | 1953 | | |- | style='text-align:right'| 85 | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫਰ (1876–1954) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-10-04 | data-sort-value="1954" | 1954-12-18 | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1907" | 1907 | data-sort-value="1954" | 1954 | | |- | style='text-align:right'| 87 | ''[[:d:Q47146991|ਮੁਨਸ਼ੀ ਤੀਰਥ ਰਾਮ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰੀ]]'' | ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1954" | 1954 | | |- | style='text-align:right'| 88 | ''[[:d:Q133801021|ਬਾਬਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਹੋਤੀ]]'' | ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-11-02 | data-sort-value="1954" | 1954-01-10 | | |- | style='text-align:right'| 89 | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ਭਾਰਤੀ-ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ (1912-1955) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-05-11 | data-sort-value="1955" | 1955-01-18 | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-08-09 | data-sort-value="1955" | 1955-06-19 | | |- | style='text-align:right'| 91 | ''[[:d:Q15998661|Abdul Rahim Dard]]'' | [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]-[[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]]-[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜ|ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜ]] [[ਲਿਖਾਰੀ|ਲੇਖਕ]] (1894–1955) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-06-19 | data-sort-value="1955" | 1955-12-07 | | [[ਤਸਵੀਰ:Maulana Abdul Rahim Dard.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ (1898-1955) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1898" | 1898 | data-sort-value="1955" | 1955 | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | style='text-align:right'| 93 | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ (1872-1957) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-12-05 | data-sort-value="1957" | 1957-06-10 | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-06-02 | data-sort-value="1958" | 1958-01-10 | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | ''[[:d:Q5657301|ਹਰੀਚੰਦ ਅਖ਼ਤਰ]]'' | ਕਵੀ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-04-15 | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | | |- | style='text-align:right'| 96 | ''[[:d:Q125148407|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾਖਾ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਵਿਆਕਰਣਕਾਰ (1888–1958) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-09-13 | data-sort-value="1958" | 1958-11-25 | | |- | style='text-align:right'| 97 | ''[[:d:Q6807561|ਮੀਮ ਹਸਨ ਲਤੀਫੀ]]'' | ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਕਵੀ (1905-1959) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-12-11 | data-sort-value="1959" | 1959-05-23 | | |- | style='text-align:right'| 98 | ''[[:d:Q23857578|ਅਬਦੁਲ ਮਜੀਦ ਸਲੂਕ]]'' | ਉਰਦੂ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਕਵੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-09-12 | data-sort-value="1959" | 1959-09-27 | | |- | style='text-align:right'| 99 | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ|ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ (ਮੌਤ 1959) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | data-sort-value="1959" | 1959-10-16 | | |- | style='text-align:right'| 100 | ''[[:d:Q7291680|ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਆਗੂ (1878-1961) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-07-07<br/>1879 | data-sort-value="1961" | 1961-04-16 | [https://viaf.org/en/viaf/122272711 122272711] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Bhai Randhir Singh performing kirtan with followers 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1896" | 1896 | data-sort-value="1961" | 1961-12-26 | | |- | style='text-align:right'| 102 | ''[[:d:Q109387064|Satyadev Parivrajak]]'' | [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]]-[[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ]], freedom fighter (1879–1961) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1879" | 1879 | data-sort-value="1961" | 1961 | | |- | style='text-align:right'| 103 | ''[[:d:Q61072073|ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਕੋਹਲੀ]]'' | ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-02-28 | data-sort-value="1962" | 1962-07 | [https://viaf.org/en/viaf/28626193 28626193] | |- | style='text-align:right'| 104 | ''[[:d:Q4837333|ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ]]'' | [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ]]-[[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] political activist, [[ਨਾਟਕਕਾਰ]] (1867–1963) ♂ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-06-06<br/>1868-06-20 | data-sort-value="1963" | 1963-10-06 | [https://viaf.org/en/viaf/54953131 54953131] | [[ਤਸਵੀਰ:Baba Kharak Singh 1988 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | ''[[:d:Q99878635|ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਅਬਦੁੱਲਾ ਰੋਪੜੀ]]'' | ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1895" | 1895 | data-sort-value="1964" | 1964-08-20 | | |- | style='text-align:right'| 106 | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ (1892-1965) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-09-30 | data-sort-value="1965" | 1965-09-03 | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | ''[[:d:Q20610197|ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ]]'' | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ (1889–1965) | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-09-30 | data-sort-value="1965" | 1965-06-22 | [https://viaf.org/en/viaf/61168646 61168646] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Hira Singh Dard in his office, ca.1920.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} 7ckj7wyfrvcfp1kb6cgcpuz664jdyxf 250 75472 241689 240487 2026-10-22T14:28:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਹਿਲੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਗੀਤ ਸੁਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਨਚਿਆ ਵੀ: {{Block center|<poem>ਉਹ ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜਦ ਸਾਨੇ ਤਕਿਆ, ਕਿਥੇ ਸੀ? ਵਿਚ ਮੇਲੇ, ਵਿਚ ਦੁਕਾਨ, ਜਿਥੇ ਸੂਈਆਂ, ਵਿਕਣ-ਵਿਕਾਣ।</poem>}} {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਗੀਤ ਗੌਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕ ਸਾਰਜੈਂਟ-ਮੇਜਰ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆ ਸੀ: {{Block center|<poem>ਵਾਰ ਸੋਮ ਮੈਨੂੰ ਜੀ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਮੰਗਲ ਹਉਕੇ ਮੈਂ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਵਾਰ ਬੁਧ ਪਿਆਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਵਾਰ ਵੀਰ ਜਵਾਬ ਮੈਂ ਉਡੀਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਵਾਰ ਸ਼ੁੱਕਰ, ਅੰਤ ਉਹ ਆ ਹੀ ਗਿਆ, ਰਹੀ-ਸਹੀ ਆਸ ਨੂੰ ਜੀ ਹੂੰਝਾ ਫਿਰ ਗਿਆ! ਵਾਰ ਸਨਿੱਚਰ ਮੈਂ, ਦਿਲੇ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਜੀ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦਾ, ਫੇਰ ਖ਼ਿਆਲ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਆ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਐਤ, ਆਪਣਾ ਮੈਂ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ!</poem>}} {{gap}}ਫੇਰ, ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਗਾਉਣ ਲਗ ਪਿਆ: {{Block center|<poem>ਉਹ ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜਦ ਸਾਨੇਂ ਤਕਿਆ, ਕਿਥੇ ਸੀ?</poem>}} {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਪਿਛੋਂ, ਅੱਖ ਮਾਰ, ਮੋਢੇ ਮਚਕਾ ਤੇ ਤਰਜ਼ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲ ਦੇਂਦਾ, ਉਹ ਗੌਣ ਲਗਾ: {{Block center|<poem>ਤੈਨੂੰ ਚੁੰਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਵਾਂ, ਗਿਰਦ ਤਿਰੇ ਲਾਲ ਰਿਬਨ ਵਲਾਵਾਂ; ਨਾਂ ਤਿਰਾ ਨਿੱਕੀ ਨਾਜ਼ੋ ਪਾਵਾਂ। ਉਹ, ਨਿੱਕੀਏ ਨਾਜ਼ੋ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ, ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਢੋਲ?</poem>}}<noinclude>{{left|੧੫੪}}</noinclude> qosb0yjsmrcxvct4wgu3bxiyfrh0alw 241737 241689 2026-10-23T05:11:50Z Charan Gill 36 241737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਹਿਲੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਗੀਤ ਸੁਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਨਚਿਆ ਵੀ: {{Block center|<poem>ਉਹ ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜਦ ਸਾਨੇ ਤਕਿਆ, ਕਿਥੇ ਸੀ? ਵਿਚ ਮੇਲੇ, ਵਿਚ ਦੁਕਾਨ, ਜਿਥੇ ਸੂਈਆਂ, ਵਿਕਣ-ਵਿਕਾਣ।</poem>}} {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਗੀਤ ਗੌਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕ ਸਾਰਜੈਂਟ-ਮੇਜਰ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆ ਸੀ: {{Block center|<poem>ਵਾਰ ਸੋਮ ਮੈਨੂੰ ਜੀ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਮੰਗਲ ਹਉਕੇ ਮੈਂ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਵਾਰ ਬੁਧ ਪਿਆਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਵਾਰ ਵੀਰ ਜਵਾਬ ਮੈਂ ਉਡੀਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਵਾਰ ਸ਼ੁੱਕਰ, ਅੰਤ ਉਹ ਆ ਹੀ ਗਿਆ, ਰਹੀ-ਸਹੀ ਆਸ ਨੂੰ ਜੀ ਹੂੰਝਾ ਫਿਰ ਗਿਆ! ਵਾਰ ਸਨਿੱਚਰ ਮੈਂ, ਦਿਲੇ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਜੀ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦਾ, ਫੇਰ ਖ਼ਿਆਲ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਆ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਐਤ, ਆਪਣਾ ਮੈਂ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ!</poem>}} {{gap}}ਫੇਰ, ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਗਾਉਣ ਲਗ ਪਿਆ: {{Block center|<poem>ਉਹ ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜਦ ਸਾਨੇਂ ਤਕਿਆ, ਕਿਥੇ ਸੀ?</poem>}} {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਪਿਛੋਂ, ਅੱਖ ਮਾਰ, ਮੋਢੇ ਮਚਕਾ ਤੇ ਤਰਜ਼ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲ ਦੇਂਦਾ, ਉਹ ਗੌਣ ਲਗਾ: {{Block center|<poem>ਤੈਨੂੰ ਚੁੰਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਵਾਂ, ਗਿਰਦ ਤਿਰੇ ਲਾਲ ਰਿਬਨ ਵਲਾਵਾਂ; ਨਾਂ ਤਿਰਾ ਨਿੱਕੀ ਨਾਜ਼ੋ ਪਾਵਾਂ। ਉਹ, ਨਿੱਕੀਏ ਨਾਜ਼ੋ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ, ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਢੋਲ?</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{left|੧੫੪}}</noinclude> sryivzkrx2c9gfb4ffwpmdetx458qlx 250 75501 241675 241330 2026-10-22T14:19:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੂੰ ਦਸਤਰਖਾਨ ਉਤੇ ਬੁਲਾਂਦਿਆਂ ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਵਿਚ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵੀ ਦਿੱਸੀ; ਕੁੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਖਿਝ ਹੋ ਰਹੀ ਤੇ ਠੇਸ ਲਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਯਮਲਾ ਤੇ ਔਖਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਉਹੋ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਧਾਰ ਲਈ, ਜੁ ਕੁਝ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਗੰਭੀਰਤਾ, ਪਰ ਲੋੜੋਂ ਵਧ ਭਰੋਸੇ ਤੇ ਆਸ਼ਨਾਈ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ, ਮੇਜ਼ ਵਲ ਵਧਿਆ, ਉਹਨੇ ਗਲਾਸ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਰ ਉਸਤੋਨਕਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਤਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ। ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪੀਂਦੀਆਂ। {{gap}}"ਅਸੀਂ ਪੀ ਲਈਏ ਸ਼ਾਹਿਦ, ਕੁਝ ਕੁ ਸ਼ਾਇਦ ਪਾ ਕੇ," ਟੋਲੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਉਚੀ ਹੋਈ। {{gap}}ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਖਤਾਈਆਂ ਲੈ ਕੇ ਪਰਤੇ ਅਰਦਲੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਿਆਂ ਵਲ (ਰੀਸ ਨਾਲ ਜਾਂ ਘਿਰਨਾਂ ਨਾਲ) ਚੋਰ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਦੀ ਹਾਇ ਵਿਚ, ਮੌਜ ਲੁਟ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੇ ਉਹਨੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਲੇਟੀ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਵਿਚ ਵਲ੍ਹੇਟਿਆ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਖੱਗੇ ਦਾ ਇਕ ਟੋਟਾ ਤੇ ਖਤਾਈਆਂ ਫੜਾ ਦਿਤੀਆਂ ਤੇ ਕੀਮਤ ਤੇ ਭਾਨ੍ਹ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਰ ਘਲ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਗਲਾਸਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਚ ਰਲਾ ਤੇ ਡੇਢ ਸੇਰ ਖਤਾਈਆਂ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਖਲੇਰ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੁੱਕਰ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਲਿਆਇਆ, ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ ਦੁਆਲੇ ਬੈਠਣ ਉਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਖਤਾਈਆਂ ਵੰਡਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਅਚੇਤੇ ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਧੁੱਪ-ਸੰਵਲਾਇਆ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਥ ਪੇਪਰਮਿੰਟ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖਤਾਈਆਂ ਤੇ ਇਕ ਭੂਰੀ ਖਤਾਈ ਉਤੇ ਮੀਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅਹੁੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰੇ। ਉਸਤੇਨਕਾ ਤੇ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਡੁਲ੍ਹੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੇ ਸੁਹਬਤ ਨੂੰ ਮਘਾਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਲ-ਬਾਤ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਸੁਖਾਵੀਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਥਿੜਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਟਿੱਚਰਾਂ ਉਕਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਲਾਗ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲਗਿਆ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ<noinclude>{{right|੧੩੯}}</noinclude> 2omq9hb675slvlsepr5scsq2abfahq4 250 75502 241676 241486 2026-10-22T14:19:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੂੰ ਕਾਹਲ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। "ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਦਿਆਂਗੇ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। "ਅਸੀਂ ਦਈਏ ਕਿਵੇਂ? ਤੇ ਇਹ ਕਰਨ ਦਾ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦਾ, ਤੇਜ਼ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਢੰਗ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?" {{center|'''ਕਾਂਡ ਪੰਝੀਵਾਂ'''}} {{gap}}"ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦਾ ਹੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ?" ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਕਦੀ ਮਿਲਣ ਈ ਨਾ ਆਏ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹਦਾ ਪਤਾ ਕਿਵੇਂ ਲਗੇ?" ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਸਹਿਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਸ ਗਲ ਦਾ। ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਸੂਰਤ ਤੋਂ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਸਾਂ ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਏਡੀ ਝਾੜ ਪਾਈ ਸੀ।" {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਹਾਸਾ ਛੁਟ ਪਿਆ। {{gap}}"ਤੇ ਤੂੰ ਏਨੇ ਨਾਲ ਈ ਡਰ ਗਿਐਂ?" ਉਹ ਬੋਲੀ, ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲਿਆ। {{gap}}ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਉਹਦਾ ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰੇ ਸੁਹਣਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਤਕ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਰੂਮਾਲ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਤਕ ਢੱਕੀ ਪਈ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੁੰਦਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਤੇਨਕਾ ਸੁਨੱਖੀ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਮਧਰੇ ਕੱਦ ਦੀ, ਗੋਭਲੀ, ਗੁਲਾਬੀ, ਖਿੜੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਲਾਲ ਬੁਲ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਰ ਪਲ ਮੁਸਕਰਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਫਰਕਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਦੇ ਉਲਟ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਸੁਨੱਖੀ ਅਸਲੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੁਹਣੀ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਨਕਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਰਦਾਵੇਂ ਤੇ ਲਗਭਗ ਕੁਰਖ਼ਤ ਸਮਝੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜੇ ਉਹਦਾ ਲੰਮਾ-ਉਚਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਡੌਲ ਬੂਤ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਭਰੀ ਹੋਈ ਛਾਤੀ ਤੇ ਮੋਢੇ ਨਾ ਹੁੰਦੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਉਹਦੇ ਲੰਮੇ ਕਾਲੇ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਪਰ ਕੋਮਲ ਤਕਣੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਨੈਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਕਾਲੇ ਭਰਵਟਿਆਂ ਹੇਠ ਗੂਹੜਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਸੀ; ਜੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਮੋਹ-ਭਰਿਆ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੇ ਮੁਸਕਾਣ ਨਾ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਂਦੀ ਘਟ-ਵਧ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਸਦਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਧੂਹ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕੰਵਾਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸਿਹਤ ਝਰਦੀ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਨ,<noinclude>{{left|੧੪੦}}</noinclude> rvagl1ijjiuaa0f28yi50vyvlnhjgi0 250 75503 241677 241480 2026-10-22T14:20:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਵੀ, ਤੇ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਵੀ, ਤੇ ਅਰਦਲੀ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਖਤਾਈਆਂ ਲਿਆਇਆ ਸੀ, ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਨੀਝ ਲਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਤਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਕੋਈ ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਮਾਨ-ਮੱਤੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਲਕਾ ਲਗਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਠੁਕ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਵਰਤਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸਖ਼ਰੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਬਾਰੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਚ ਅਯੋਗ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ “ਤੇਰੀ" (la vôtre)<ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ। ਸੰ:</ref> ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਬੋਲੇ-ਚਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਹਰ ਪਲ ਬਹੁਤੀ ਬੇ-ਆਰਾਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਕਲ ਤੇ ਭਜ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਢੂੰਡ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੂੰ, ਜਿਹਦਾ ਉਹ ਨਾਂ-ਦਿਨ ਸੀ, ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਚੀਖ਼ੀਰ ਇਕ ਚੁੰਮੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਉਤੇ ਮੰਨ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਦੀ ਪਲੇਟ ਉਤੇ ਪੈਸੇ ਰੱਖਣ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਹਾਂ ਵੇਲੇ ਰਿਵਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਸੁੱਝੀ ਕੀ ਇਸ ਘਿਣਾਉਣੀ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ 'ਤੇ ਆਉਣ ਦੀ!" ਜਾਣ ਲਈ ਉਠਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}"ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" {{gap}}"ਕੁਝ ਤੰਮਾਕੂ ਲੈ ਆਵਾਂ ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ; ਪਰ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਨੇ ਉਹਦਾ ਹਥ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਚ ਆਖਿਆ "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਹਨ।" {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ, ਜਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ," ਆਪਣੀ ਔਖ ਉਤੇ ਖਿਝਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕੁੜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ। "ਕੀ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਮੈਂ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਰਖ ਸਕਦਾ? ਮੈਨੂੰ ਆਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਆ ਹੀ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਖ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੱਸਾਕ ਵਾਂਗ ਪੀਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਲਕੜੀ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਫੜਦਿਆਂ (ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਠ ਗਲਾਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ), ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਲਗ ਭਗ ਨਕੋ-ਨਕ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਨਾਲ ਭਰ ਲਿਆ ਤੇ ਪੀ ਗਿਆ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਤੇ ਡਰ ਜਿਹੇ ਨਾਲ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਯੋਗ ਲਗਿਆ। ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਗਲਾਸ ਹੋਰ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ!<noinclude>{{center|੧੪੧}}</noinclude> 2ogc935ex38hakd9brcyhjw97xwmua0 250 75504 241678 241487 2026-10-22T14:21:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕੁੜੀਉ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਮਜ਼ੇ ਕਰਾਂਗੀਆਂ," ਉਹਨੇ ਉਹ ਚਾਰ ਰੂਬਲ ਖਣਕਾਂਦਿਆਂ, ਆਖਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਪਲੇਟ ਉਤੇ ਰਖੇ ਸਨ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਔਖ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਬੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਹੁਣ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੇਰੀ ਵਾਰੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਚੁੰਮੀ ਦੇਣ ਦੀ।" ਉਹਦਾ ਹਥ ਫੜਦਿਆਂ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਐਸੀ ਚੁੰਮੀ ਦਿਆਂਗੀ ਕਿ!" ਉਹਨੇ ਇੰਜ ਕਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। {{gap}}"ਦਾਦੇ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਲਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਚੁੰਮ ਲੈ," ਇਕ ਹੋਰ ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਬੜੀ ਸਿਆਣੀ ਕੁੜੀ ਹੈ," ਹਥ ਛੁਡਾਂਦੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਚੁੰਮੀ ਲੈਂਦਿਆਂ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਨਹੀਂ, ਚੁੰਮੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪੇ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ," ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿਤਾ। "ਇਕ ਗਲਾਸ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨੂੰ ਪਿਆ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹਦਾ ਹਥ ਫੜ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਬੈਂਚ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਕੋਈ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਹੈ," ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਸਿਰ ਘੁਮਾਂਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਅਗੋਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਾ ਅਕੜਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਉਹਨੇ, ਮਾਣ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਂਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਨੈਣ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਕਰ ਲਏ। {{gap}}"ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਕੁੜੀ ਹੈ," ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਤਕਣੀ ਇਹਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕਰਦੀ ਲਗਦੀ ਸੀ, "ਆਹਖੋ, ਵੇਖਿਆ ਈ, ਮੈਂ ਕਿੱਡੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੋਚਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾ ਲਈ। ਤੇ ਉਹਦੀ ਚੁੰਮੀ ਲੈਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੂੰ ਡੇਗਦਿਆਂ-ਡੇਗਦਿਆਂ ਬਚੀ, ਤੇ ਮੇਜ਼ ਦਾ ਉਤਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੇਠਾਂ ਧਕ, ਚੁਲ੍ਹੇ ਵਲ ਭੱਜੀ। ਬੜਾ ਰੌਲਾ ਤੇ ਹਾਸਾ ਪਿਆ। ਫੇਰ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਇਕਦਮ ਉਹ ਭਜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਲਾਂਘੇ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਛੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਜੰਦਰਾ ਲਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਚੁੰਮਿਆ ਸੀ ਤੂੰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੁੰਮਦੀ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਬਸ, ਐਵੇਂ ਈ। ਮੇਰਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਬਸ ਹੋਰ ਕੀ!" ਬੁਲ੍ਹ ਟੁਕਦਿਆਂ ਤੇ ਮੱਥਾ ਵਟਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਉਹ ਦਾਦਾ ਏ," ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਹਨੇ<noinclude>{{left|੧੪੨}}</noinclude> nbpo4hywc07hbvjggqjl3uej1kk5nqu 250 75510 241679 241491 2026-10-22T14:22:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਬੂਹੇ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈ। ਇੰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਦਾ ਪਟ ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਵੱਜਾ। "ਜੁ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ, ਪਿਆਰ, ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕਿਆ, ਤੇ ਏਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜਿਸਦੀ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਪੁੜਪੁੜੀ ਤੇ ਗਲ੍ਹ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਲਿਆ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਬਸ ਉੱਚੀ ਸਾਰੀ ਹੱਸੀ ਤੇ ਬਾਹਰ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਕੋਲ ਭੱਜ ਗਈ। {{gap}}ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਕੰਮ ਤੋਂ ਪਰਤੀ, ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਝਾੜਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਢ ਦਿਤਾ। {{center|{{larger|'''ਕਾਂਡ ਛੱਬੀਵਾਂ'''}}}} {{gap}}"ਹਾਂ," ਘਰ ਨੂੰ ਟੁਰਦੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਓਲੇਨਿਨ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। "ਮੈਨੂੰ ਵਾਗਾਂ ਥੋੜੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤੇ ਫਸ ਜਾਂਗਾ ਇਸ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਆਰ 'ਚ।" ਉਹ ਇਹ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦਾ ਸੌਂ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਆਸ ਸੀ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮਨੋਂ ਲਹਿ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਰਹੇਗਾ। {{gap}}ਪਰ ਪੁਰਾਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾ ਪਰਤੀ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਦਲ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਹੜੀ ਕੰਧ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਖ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਢਹਿ ਪਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ, ਓਲੇਨਿਨ ਉਹਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ। {{gap}}ਕਿਰਾਇਆ ਉਗਰਾਣ ਲਈ ਪਰਤਣ ਉਤੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਜਦੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਤੇ ਸਖ਼ਾਵਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ। ਬੁੱਢੀ ਉਹਨੂੰ ਅਗੋਂ ਨਿੱਘੀ ਹੋ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਲੇਨਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਅਕਸਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਚਿਰਾਕੀ ਰਾਤ ਤਕ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਅਸਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬਦਲ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ, ਤੇ ਅਠ ਵਜੇ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਘੁਸਮੁਸਾ ਹੋਣ ਲਗਦਾ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਜਾਂ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਏਨੇ ਅਤੇ ਹਿਲ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਲਈ ਚੰਗੇ ਪੈਸੇ ਦੇਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਬੋਲਣ-ਬੁਲਾਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਚਾਹ ਦੇ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਚੁਲ੍ਹੇ ਕੋਲ ਨੁੱਕਰ ਵਿਚ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ। ਬੁੱਢੀ ਉਹਦੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਚਾਹ ਜਾਂ<noinclude>{{left|੧੪੪}}</noinclude> 3nvv60xrcxcwv27a5yctv1lsgvtur2q 250 75511 241680 241494 2026-10-22T14:22:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>'''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਪੀਂਦੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਰੂਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ: ਓਲੇਨਿਨ ਦਸਦਾ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਪੁੱਛਾਂ ਪੁਛਦੇ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਲੈ ਆਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਕਦੀ ਚੁਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਉਤੇ ਵਾਲੀ ਬੰਨੀ ਉਤੇ, ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਹਨੇਰੀ ਨੁਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਅੰਦਰ ਵਾੜ, ਕਿਸੇ ਜੰਗਲੀ ਬਕਰੀ ਵਾਂਗ ਸੁੰਗੜੀ ਬੈਠੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਗਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲੈਂਦੀ ਪਰ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦਿਸਦਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਹਿਲਣ-ਜੁੱਲਣ ਜਾਂ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਬੀ ਕੱਢਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦੀ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਨਾਲ ਸੁਣਦੀ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹ ਸੋਚਦਾ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕ ਪੈਣ ਉਤੇ, ਉਹ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਨੀਝ ਲਾ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪੈਂਦਾ। ਫੇਰ ਉਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦੀ, ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਬੁੱਢੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗਲ-ਬਾਤ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪਜ ਪਾਂਦਾ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਉਹਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੇ ਉਹਦੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਹੋਣ ਦੀ ਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਉਤੇ ਕੰਨ ਲਾਈ ਰਖਦਾ, ਉਡੀਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਵਲ ਫੇਰ ਵੇਖੇ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਚਮਕੀ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤਾਂ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕਲੇ ਇੱਕਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਤੇ ਖਰ੍ਹਵੀ ਹੁੰਦੀ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੇ ਘਰ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਦਰ ਆ ਨਿਕਲਦਾ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਅਡੋਲ ਚਾਪ ਸੁਣੀਂਦੀ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਬੂਹੇ ਵਿਚ ਉਹਦੀ ਨੀਲੀ ਸੂਤੀ ਕਮੀਜ਼ ਦੀ ਝਲਕ ਪੈਂਦੀ। ਫੇਰ ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਦੇ ਅਧ-ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਜਾਂਦੀ, ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਦਿਸ ਪੈਂਦਾ, ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕ ਇਕ ਮਸਾਂ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਮਿਹਰ-ਭਰੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਟਿਮਕਾਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਹਿਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗਦਾ। {{gap}}ਉਹ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਨਾ ਕੁਝ ਮੰਗਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹਦੇ ਲਈ ਉਹਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਹੁਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਏਡੀ ਪੂਰਨ ਹਦ ਤਕ ਰਚ ਚੁਕਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਬੀਤਾ ਉਹਨੂੰ ਅਸਲੋਂ ਹੀ ਓਪਰਾ ਲੱਗਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਭਵਿਖ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਭਵਿਖ ਦਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਉਕਾ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਘਰੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਦੁਖ ਵੇਖ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਇਕ ਗੁਆਚ-ਗਏ ਮਨੁਖ ਹੋ ਜਾਣ ਉਤੇ ਹੁੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਓਲੇਨਿਨ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਚ-ਗਏ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਹਿ-ਸਹਿ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ<noinclude>{{left|੧੪੫}}</noinclude> at1xspfgt34aw9s36zo4enqngg6j100 250 75512 241681 241496 2026-10-22T14:23:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਰਹਿ-ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਪੱਕ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਤੋੜ ਲੈਣ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਏਡੀ ਕੱਲੀ-ਕਾਰੀ ਤੇ ਮੌਲਕ ਢੰਗ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਣ ਲਗ ਪੈਣ ਉਤੇ ਕਦੀ ਵੀ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਹਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਉਤੇ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਠਹਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਏਥੋਂ, ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਦੇ ਪਰ ਹੇਠੋਂ, ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚੋਂ, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਓਦੋਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਜਾਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ, ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਝੂਠਾ ਹੋਣਾ ਦਿਸਦਾ। ਉਹਦੇ ਝੂਠੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲੋਂ ਵੀ ਰੋਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਅਕਹਿ ਹਦ ਤਕ ਕਮੀਨੀ ਤੇ ਬੇ-ਥਵੀ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਏਥੇ ਉਹ ਨਿਤ ਬਹੁਤਿਉਂ ਬਹੁਤਾ ਆਜ਼ਾਦ ਤੇ ਨਿਤ੍ਰ ਬਹੁਤਿਉਂ ਬਹੁਤਾ ਮਨੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਕਲਪਣਾ ਦੇ ਚਿਤਰੇ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਨਾਲੋਂ ਉਕਾ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਜਿਹਾ, ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤਾਂ ਜਿਹਾ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੇ ਸੁਣੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਸਨ, ਉਹਨੂੰ ਉਕਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਭਾ। {{gap}}"ਇਹਦਾ ਉਹਨਾਂ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆਈ ਚੋਗਿਆਂ, ਦੰਦੀਆਂ, ਅਲਾਮਤ-ਬੇਕਾਂ, ਸੂਰਮਿਆਂ ਤੇ ਉੱਪਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ," ਉਹ ਸੋਚਦਾ। "ਲੋਕੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਉਹ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਮ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਖਾਂਦੇ-ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਮਨਾਂਦੇ ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮਨਾਹੀਆਂ ਤੋਂ, ਬਿਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੁਦਰਤ ਧੁੱਪ ਤੇ ਘਾਹ ਉਤੇ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਰੁਖ ਉਤੇ ਲਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ ..." ਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਲੋਕ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ, ਸੁਹਣੇ, ਤਕੜੇ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਡੁੱਲੇ ਲਗਦੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੁੰਦਾ। ਅਕਸਰ ਉਹਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਛਡ ਦੇਵੇ, ਆਪਣਾ ਕੱਸਾਕ ਦੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਅੰਦਰਾਜ ਕਰਾ ਲਵੇ, ਮੁਕਾਨ ਤੇ ਮਾਲ-ਡੰਗਰ ਖਰੀਦ ਲਵੇ, ਕਿਸੇ ਕੱਸਾਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲਵੇ (ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ), ਤੇ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਉਤੇ ਜਾਵੇ। "ਮੈਂ ਇੰਜ ਕਦੀ ਕਰਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਮੈਂ ਉਡੀਕ ਕਾਹਦੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?" ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਕਸਾਂਦਾ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਦਾ: "ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨੂੰ ਮੈਂ ਮੁਨਾਸਬ ਤੇ ਠੀਕ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ? ਕੀ ਆਮ ਕੱਸਾਕ ਹੋਣ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਨਾ ਦੇਣ, ਸਗੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ, ਦੀ ਚਾਹ<noinclude>{{left|੧੪੬}}</noinclude> omwcw02280fsmhc7lwgj175ldu9904g 250 75513 241682 241499 2026-10-22T14:24:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੀ ਬੇ-ਥਵੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਰਾਜ-ਮੰਤਰੀ, ਕਰਨਲ ਬਣਨ ਦੇ ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਨਾਲੋਂ?" ਪਰ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਕਹਿੰਦੀ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਉਡੀਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਨਿੰਮ੍ਹੀ- ਨਿੰਮ੍ਹੀ ਸੋਝੀ ਨੇ ਰੋਕ ਰਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਵਾਂਗ ਉਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਉਹਦਾ ਹੋਰ ਅਨੁਭਵ ਸੀ -- ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨੇ ਰੋਕ ਰਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਹਨੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣਾ-ਆਪ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਨਾ ਲੱਭੇ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਇਹ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਲਭਿਆ ਨੁਸਖ਼ਾ ਭੁਲ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਬਲ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਇਕ ਕਰ ਸਕੇ, ਪਰ ਫੇਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਮਝਾ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤੇ ਇਸ ਆਧਾਰ ਉਤੋਂ ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਮਨੁਖਾਂ ਉਤੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਤੇ ਅਮਨ-ਚੈਨ ਤੇ ਮਾਨ ਨਾਲ ਝਾਤ ਮਾਰਦਾ। {{center|{{larger|'''ਕਾਂਡ ਸਤਾਈਵਾਂ'''}}}} {{gap}}ਅੰਗੂਰ ਇੱਕਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਐਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ? ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਉਹਨੂੰ ਚਹਿਕ ਕੇ ਮਿਲਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਮੈਂ ਦਰਿਆਉਂ ਪਾਰ ਵਟਾ ਲਿਐ। ਇਹ ਹੋਇਆ ਨਾ ਘੋੜਾ ! ਲੋਵ<ref>ਲੋਵ ਦਾ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਾਰਮ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ - ਸੰ :</ref> ਫ਼ਾਰਮ ਤੋਂ ਕਾਬਾਰਦਾ ਘੋੜਾ। ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ।" {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਘੋੜੇ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਹਾਤੇ ਵਿਚ ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ ਘੁਮਾਇਆ। ਘੋੜਾ ਸੂਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਹੀ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਪਿੰਡੇ ਦਾ ਲੰਮਾ ਤੇ ਚੌੜਾ, ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਜੱਤ, ਮੋਟੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਪੂਛਲ, ਕੂਲੀ ਸੁਹਣੀ ਅੱਯਾਲ ਤੇ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਕਲਗੀ ਵਾਲਾ, ਸੁਰੰਗ ਸੀ। ਉਹ ਏਡਾ ਪਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ<noinclude>{{right|੧੪੭}}</noinclude> llt6sk4vrpbvqrwd4smovpapb8qvswp 250 75514 241683 241502 2026-10-22T14:25:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੇ ਆਖਿਆ, ਬੰਦਾ "ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ।" ਉਹਦੇ ਖੁਰ, ਅੱਖਾਂ, ਦੰਦ ਏਡੇ ਸੁਹਣੇ ਸਨ ਤੇ ਏਡੀ ਤਿੱਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲੀਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿੰਨੀ ਅਸਲੋਂ ਸੁੱਚੀ ਨਸਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਓਲੇਨਿਨ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ; ਉਹਨੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਏਡਾ ਸੁਹਣਾ ਘੋੜਾ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}"ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਕਿਵੇਂ ਏਂ!" ਉਹਦੀ ਧੌਣ ਉਤੇ ਥਾਪੜਾ ਦੇਂਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਚਾਲ ਵੇਖੋ ਸੂ! ਤੇ ਕੋਈ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਏ - ਬਸ, ਮਾਲਕ ਵਲ ਭੱਜਾ ਆਉਂਦੈ।" {{gap}}"ਵੱਟੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਚੋਖਾ ਕੁਝ ਪਾਣਾ ਪਿਆ ਸੀ ਤੈਨੂੰ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਸਨ," ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੈਂ ਇਕ ਕੂਨਾਕ ਤੋਂ ਲਿਐ।" {{gap}}"ਕਮਾਲ ਹੱਦ ਤਕ ਸੁਹਣਾ ਘੋੜਾ ਹੈ! ਇਹਦਾ ਕੀ ਲਵੇਂਗਾ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਡੇਢ ਸੌ ਰੂਬਲ ਮਿਲਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ," ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਚਹਿਕ ਕੇ ਆਖਿਆ। "ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੰਗ ਲਵੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਮੈਂ ਕਾਠੀ ਲਾਹ ਲਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਿਰਫ਼ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੋਈ ਘੋੜਾ ਦੇ ਦਿਓ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਗੱਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਫੇਰ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਲਿਆਇਆਂ," ਆਪਣੀ ਪੇਟੀ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਲਮਕਦੇ ਦੋ ਖੰਜਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਖੰਜਰ ਫੜਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਦਰਿਆ ਪਾਰੋਂ ਲਿਆਂਦੈ ਮੈਂ।" {{gap}}"ਸ਼ੁਕਰੀਆ।" {{gap}}"ਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪ ਕੁਝ ਅੰਗੂਰ ਲਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤੈ।" {{gap}}"ਇਹਦੀ ਉਕਾ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਾਡਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਵੇਖ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੰਜਰ ਲਈ ਕੋਈ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਗਾ!" {{gap}}"ਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਕੂਨਾਕ ਹਾਂ! ਐਨ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗੀਰੇਈ-ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਏ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, "ਜੁ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਈਂ, ਚੁਕ ਲੈ!" ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਤਲਵਾਰ ਚੁਕ ਲਈ। ਸਾਡਾ ਰਿਵਾਜ ਏ।" {{gap}}ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਪੀਤੀ-ਪਿਆਈ।<noinclude>{{left|੧੪੮}}</noinclude> je6al9qu6rhxyyhm2xyp904wq0uoy1m 241731 241683 2026-10-23T04:46:17Z Charan Gill 36 241731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੇ ਆਖਿਆ, ਬੰਦਾ "ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ।" ਉਹਦੇ ਖੁਰ, ਅੱਖਾਂ, ਦੰਦ ਏਡੇ ਸੁਹਣੇ ਸਨ ਤੇ ਏਡੀ ਤਿੱਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲੀਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿੰਨੀ ਅਸਲੋਂ ਸੁੱਚੀ ਨਸਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਓਲੇਨਿਨ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ; ਉਹਨੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਏਡਾ ਸੁਹਣਾ ਘੋੜਾ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}"ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਕਿਵੇਂ ਏਂ!" ਉਹਦੀ ਧੌਣ ਉਤੇ ਥਾਪੜਾ ਦੇਂਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਚਾਲ ਵੇਖੋ ਸੂ! ਤੇ ਕੋਈ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਏ - ਬਸ, ਮਾਲਕ ਵਲ ਭੱਜਾ ਆਉਂਦੈ।" {{gap}}"ਵੱਟੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਚੋਖਾ ਕੁਝ ਪਾਣਾ ਪਿਆ ਸੀ ਤੈਨੂੰ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਸਨ," ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੈਂ ਇਕ ਕੂਨਾਕ ਤੋਂ ਲਿਐ।" {{gap}}"ਕਮਾਲ ਹੱਦ ਤਕ ਸੁਹਣਾ ਘੋੜਾ ਹੈ! ਇਹਦਾ ਕੀ ਲਵੇਂਗਾ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਡੇਢ ਸੌ ਰੂਬਲ ਮਿਲਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ," ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਚਹਿਕ ਕੇ ਆਖਿਆ। "ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੰਗ ਲਵੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਮੈਂ ਕਾਠੀ ਲਾਹ ਲਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਿਰਫ਼ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੋਈ ਘੋੜਾ ਦੇ ਦਿਓ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਗੱਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਫੇਰ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਲਿਆਇਆਂ," ਆਪਣੀ ਪੇਟੀ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਲਮਕਦੇ ਦੋ ਖੰਜਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਖੰਜਰ ਫੜਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਦਰਿਆ ਪਾਰੋਂ ਲਿਆਂਦੈ ਮੈਂ।" {{gap}}"ਸ਼ੁਕਰੀਆ।" {{gap}}"ਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪ ਕੁਝ ਅੰਗੂਰ ਲਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤੈ।" {{gap}}"ਇਹਦੀ ਉਕਾ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਾਡਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਵੇਖ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੰਜਰ ਲਈ ਕੋਈ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਗਾ!" {{gap}}"ਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਕੂਨਾਕ ਹਾਂ! ਐਨ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗੀਰੇਈ-ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਏ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, "ਜੁ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਈਂ, ਚੁਕ ਲੈ!" ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਤਲਵਾਰ ਚੁਕ ਲਈ। ਸਾਡਾ ਰਿਵਾਜ ਏ।" {{gap}}ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਪੀਤੀ-ਪਿਆਈ। {{nop}}<noinclude>{{left|੧੪੮}}</noinclude> da2qkjcf9ogznagvbi1504ci0r5ko73 250 75515 241684 241505 2026-10-22T14:25:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕੁਝ ਚਿਰ ਠਹਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਏਥੇ ?"ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖਣ ਆਇਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਚੌਕੀ ਤੋਂ ਤੇਰੇਕੋਂ ਅਗਾਂਹ ਇਕ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਭੇਜ ਰਹੇ ਨੇ। ਰਾਤੀਂ,ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ, ਨਜ਼ਾਰਕੇ, ਨਾਲ ਜਾ ਰਿਹਾਂ।" {{gap}}"ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਦੋਂ ਹੋਣਾ ਹੈ ?" {{gap}}“ਮੈਂ ਮੰਗਣੇ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪਰਤ ਜਾਵਾਂਗਾ,” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਬੇ-ਦਿਲੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਕੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਉਕਾ ਮਿਲੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ?" {{gap}}"ਬਸ ਏਨਾ ਈ- ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖੀ ਜਾਣ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਏ ? ਜੇ ਕਦੀ ਮੁਹਿੰਮ 'ਤੇ ਆਓ, ਸਾਡੀ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ, ‘ਚੌੜੇ', ਦਾ ਪਤਾ ਪੁਛਣਾ। ਓਥੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ੁਮਾਰ ਈ ਨਹੀਂ ! ਮੈਂ ਦੋ ਮਾਰੇ ਨੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।” {{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਅਲਵਿਦਾ। ਯਸੂਹ ਰਾਖਾ ਹੋਈ।" {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾਂ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਇਆਂ ਬਿਨਾਂ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ ਫੇਰਦਾ ਸੜਕ ਉਤੇ ਨਿਕਲ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਉਹਦੀ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਗਲ ਸੁਣ, ਏਧਰੋਂ ਨਾ ਹੋ ਚਲੀਏ," ਯਾਮਕਾ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸੈਣਿਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਚੰਗਾ, ” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ ਇਹ ਲੈ, ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾ, ਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਘਾਹ ਪਾ ਦਈਂ। ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਪਵਾਂਗਾ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।" {{gap}}“ਕੈਡਿਟ ਨੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਦਿੱਤਾ ਖੰਜਰ ਦੇ ਕੇ ਦੇ ਦਿਤੈ . ਉਹ ਘੋੜਾ ਮੰਗਣ ਲਗਾ ਸੀ,"ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰਦਿਆਂ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਦੇ ਹਥ ਦੇਂਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਅਸਲੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਬਾਰੀ ਕੋਲੋਂ, ਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਦੀ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਆ ਖਲੋਤਾ। ਚੰਗਾ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਕਮੀਜ਼ ਹੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਸੌਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਵਾਲ ਵਾਹ ਰਹੀ ਸੀ। “ਮੈਂ ਵਾਂ," ਕੱਸਾਕਂ ਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕ ਦੀ ਤਕਣੀ ਅਸਲੋਂ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਲਗਦੀ ਸੀ ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਚਮਕ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਬਾਰੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਉੜੀ। ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਸੀ।<noinclude>{{right|੧੪੯}}</noinclude> f5pyg7jky0hqzcnb3eq6sroolbjieed 241732 241684 2026-10-23T04:49:17Z Charan Gill 36 241732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕੁਝ ਚਿਰ ਠਹਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਏਥੇ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖਣ ਆਇਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਚੌਕੀ ਤੋਂ ਤੇਰੇਕੋਂ ਅਗਾਂਹ ਇਕ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਭੇਜ ਰਹੇ ਨੇ। ਰਾਤੀਂ,ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ, ਨਜ਼ਾਰਕੇ, ਨਾਲ ਜਾ ਰਿਹਾਂ।" {{gap}}"ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਦੋਂ ਹੋਣਾ ਹੈ?" {{gap}}“ਮੈਂ ਮੰਗਣੇ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪਰਤ ਜਾਵਾਂਗਾ,” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਬੇ-ਦਿਲੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਕੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਉਕਾ ਮਿਲੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ?" {{gap}}"ਬਸ ਏਨਾ ਈ- ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖੀ ਜਾਣ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਏ ? ਜੇ ਕਦੀ ਮੁਹਿੰਮ 'ਤੇ ਆਓ, ਸਾਡੀ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ, ‘ਚੌੜੇ', ਦਾ ਪਤਾ ਪੁਛਣਾ। ਓਥੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ੁਮਾਰ ਈ ਨਹੀਂ ! ਮੈਂ ਦੋ ਮਾਰੇ ਨੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।” {{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਅਲਵਿਦਾ। ਯਸੂਹ ਰਾਖਾ ਹੋਈ।" {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾਂ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਇਆਂ ਬਿਨਾਂ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ ਫੇਰਦਾ ਸੜਕ ਉਤੇ ਨਿਕਲ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਉਹਦੀ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਗਲ ਸੁਣ, ਏਧਰੋਂ ਨਾ ਹੋ ਚਲੀਏ," ਯਾਮਕਾ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸੈਣਿਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਚੰਗਾ, ” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ ਇਹ ਲੈ, ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾ, ਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਘਾਹ ਪਾ ਦਈਂ। ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਪਵਾਂਗਾ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।" {{gap}}“ਕੈਡਿਟ ਨੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਤੈਨੂੰ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਦਿੱਤਾ ਖੰਜਰ ਦੇ ਕੇ ਦੇ ਦਿਤੈ - ਉਹ ਘੋੜਾ ਮੰਗਣ ਲਗਾ ਸੀ," ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰਦਿਆਂ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਦੇ ਹਥ ਦੇਂਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਅਸਲੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਬਾਰੀ ਕੋਲੋਂ, ਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਦੀ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਆ ਖਲੋਤਾ। ਚੰਗਾ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਕਮੀਜ਼ ਹੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਸੌਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਵਾਲ ਵਾਹ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}"ਮੈਂ ਵਾਂ," ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕ ਦੀ ਤਕਣੀ ਅਸਲੋਂ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਲਗਦੀ ਸੀ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਚਮਕ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਬਾਰੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਉੜੀ। ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਸੀ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੪੯}}</noinclude> jrvogdfkknvgp81dzum9iczgadh45w8 250 75516 241685 241508 2026-10-22T14:27:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ ਕੀ – ਕੀ ਚਾਹੁਦੈਂ ?" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਖੋਲ੍ਹ ! ” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਮਸਾਂ ਸੁਣੀਂਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ।" ਇਕ ਮਿੰਟ ਲਈ ਅੰਦਰ ਆ ਲੈਣ ਦੇ। ਉਡੀਕ-ਉਡੀਕ ਅੱਕ ਗਿਐਂ !" {{gap}}ਉਹਨੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਮ ਲਿਆ। {{gap}}"ਸਚੀ, ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ!” {{gap}}“ ਝੱਲੀਆਂ ਕਿਉਂ ਮਾਰ ਰਿਹੈਂ ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਸ ਦਿਤੈ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਗੀ। ਚੋਖੇ ਚਿਰ ਲਈ ਆਇਐਂ ? " {{gap}}ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਮਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਫੇਰ ਨਾ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਵੇਖ ਖਾਂ, ਬਾਰੀ 'ਚੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦੁਆਲੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਂਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ," ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਨੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ !" ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। “ਕੌਣ ਈ ਕੋਲ ?" {{gap}}ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਲਾਹ ਲਈ, ਤਾਂ ਜੁ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਸੁੰਗੜ ਹੇਠਾਂ ਬਾਰੀ ਨਾਲ ਲਗ ਗਿਆ। {{gap}}"ਚਲਾ ਜਾ, ਛੇਤੀ ਕਰ !" ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। "ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਆਇਐ। ਬਾਪੂ ਦਾ ਪੁਛ ਰਿਹੈ।" {{gap}}ਚੰਗਾ, ਘਲ ਦੇ ਸੂ ਏਧਰ !" {{gap}}"ਚਲਾ ਗਿਐ, ਕਹਿੰਦੈ, ਕਾਹਲ ਏ।" {{gap}}ਅਸਲ ਵਿਚ, ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ, ਨਿਊਂ ਕੇ ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਵਿਚੋਂ ਭਜ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਯਾਮਕਾ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। ਉਹ ਓਲੇਨਿਨ ਤੋਂ ਸਿਵਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਸਿਆ। '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਦੇ ਦੋ ਪਿਆਲੇ ਪੀ, ਉਹ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹ ਚੌਕੀ ਵਲ ਹੋ ਪਏ। ਰਾਤ ਨਿੱਘੀ, ਹਨੇਰੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਉਹ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਚੜ੍ਹੇ ਗਏ; ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਾਪਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਸੁਣੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਕੱਸਾਕ ਮਿੰਗਾਲ ਬਾਰੇ ਇਕ ਗੀਤ ਛੁਹਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਪਹਿਲੇ ਬੰਦ ਮੁਕਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਸ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਪਿਛੋਂ, ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਣ ਦੇਂਦੀ " {{gap}}'ਹੱਛਾ ?" ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇ ਪਰਤਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦੇਵੇਗੀ। ਪਤਾ ਈ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਮਕਾ ਨੇ ਕੀ ਦਸਿਆ ਸੀ ? ਕੈਡਿਟ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਐ। ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰਦੈ, ਕੈਡਿਟ ਤੋਂ ਬੰਦੂਕ ਮਿਲੀ ਸੂ,ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਵਾਣ ਲਈ।”<noinclude>{{left|੧੫੦}}</noinclude> 61gu6qtm28uzjza9hk7992upz3s7gvs 241733 241685 2026-10-23T04:53:50Z Charan Gill 36 241733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ ਕੀ — ਕੀ ਚਾਹੁਣੈਂ?" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਖੋਲ੍ਹ!" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਮਸਾਂ ਸੁਣੀਂਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ। "ਇਕ ਮਿੰਟ ਲਈ ਅੰਦਰ ਆ ਲੈਣ ਦੇ। ਉਡੀਕ-ਉਡੀਕ ਅੱਕ ਗਿਐਂ!" {{gap}}ਉਹਨੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਮ ਲਿਆ। {{gap}}"ਸਚੀ, ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ!” {{gap}}"ਝੱਲੀਆਂ ਕਿਉਂ ਮਾਰ ਰਿਹੈਂ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਸ ਦਿਤੈ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਗੀ। ਚੋਖੇ ਚਿਰ ਲਈ ਆਇਐਂ?" {{gap}}ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਮਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਫੇਰ ਨਾ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਵੇਖ ਖਾਂ, ਬਾਰੀ 'ਚੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦੁਆਲੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਂਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ," ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਨੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ!" ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। “ਕੌਣ ਈ ਕੋਲ?" {{gap}}ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਲਾਹ ਲਈ, ਤਾਂ ਜੁ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਸੁੰਗੜ ਹੇਠਾਂ ਬਾਰੀ ਨਾਲ ਲਗ ਗਿਆ। {{gap}}"ਚਲਾ ਜਾ, ਛੇਤੀ ਕਰ!" ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। "ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਆਇਐ। ਬਾਪੂ ਦਾ ਪੁਛ ਰਿਹੈ।" {{gap}}ਚੰਗਾ, ਘਲ ਦੇ ਸੂ ਏਧਰ!" {{gap}}"ਚਲਾ ਗਿਐ, ਕਹਿੰਦੈ, ਕਾਹਲ ਏ।" {{gap}}ਅਸਲ ਵਿਚ, ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ, ਨਿਊਂ ਕੇ ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਵਿਚੋਂ ਭਜ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਯਾਮਕਾ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। ਉਹ ਓਲੇਨਿਨ ਤੋਂ ਸਿਵਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਸਿਆ। '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਦੇ ਦੋ ਪਿਆਲੇ ਪੀ, ਉਹ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹ ਚੌਕੀ ਵਲ ਹੋ ਪਏ। ਰਾਤ ਨਿੱਘੀ, ਹਨੇਰੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਉਹ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਚੜ੍ਹੇ ਗਏ; ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਾਪਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਸੁਣੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਕੱਸਾਕ ਮਿੰਗਾਲ ਬਾਰੇ ਇਕ ਗੀਤ ਛੁਹਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਪਹਿਲੇ ਬੰਦ ਮੁਕਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਸ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਪਿਛੋਂ, ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਣ ਦੇਂਦੀ!" {{gap}}'ਹੱਛਾ?" ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇ ਪਰਤਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦੇਵੇਗੀ। ਪਤਾ ਈ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਮਕਾ ਨੇ ਕੀ ਦਸਿਆ ਸੀ? ਕੈਡਿਟ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਐ। ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰਦੈ, ਕੈਡਿਟ ਤੋਂ ਬੰਦੂਕ ਮਿਲੀ ਸੂ, ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਵਾਣ ਲਈ।”<noinclude>{{left|੧੫੦}}</noinclude> cm6fb2kkk15do5vivuc0rd8f3s84vg9 250 75517 241686 241511 2026-10-22T14:27:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਝੂਠ ਬਕਦੈ, ਬੁੱਢਾ ਸ਼ੈਤਾਨ!" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। "ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ ਉਹ। ਜੇ ਬੁੱਢੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਦੇ ਪਾਸੇ ਸੇਕ ਦਿਆਂਗਾ ਸੂ।" ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ-ਭਾਉਂਦਾ ਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: {{Block center|<poem>ਇਸਮਾਇਲੋਵੋ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ, ਮਾਲਕ ਦੇ ਮਨ-ਭਾਉਂਦੇ ਬਾਗ਼ੋਂ, ਉਹਦੇ ਪਿੰਜਰਿਉਂ, ਉਡਿਆ ਇਕੇਰਾਂ ਬਾਜ਼ ਇਕ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਆਣ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਸੈਨਿਤ ਕਰ ਸਦਿਆ: "ਆ ਜਾ,ਬਾਜ਼ਾ, ਆ ਜਾ, ਬਹਿ ਜਾ ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਹਥ 'ਤੇ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਆਇਆ ਨਾ ਜੇ ਜ਼ਾਰ ਈਸਾਈ, ਚਾੜ੍ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਸੂਲੀ ਉਤੇ।" ਫੇਰ, ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਜ਼ ਆਖਣ ਲਗਾ: ਰਖ ਨਾ ਸਕੇਂ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ, ਤੇ ਸੱਜੇ ਹਥ ਬਿਠਾਣ ਦੀ ਤੈਨੂੰ ਜਾਚ ਨਾ ਆਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਡ ਜਾਸਾਂ, ਨੀਲੇ ਸਾਗਰ ਵਲ, ਦੂਰ ਅਗਾਂਹ, ਤੇ ਓਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਹੰਸ ਮਾਰ ਲਵਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਹੰਸ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਢਿਡ ਭਰ ਲਵਾਂ।</poem>}} {{center|'''ਕਾਂਡ ਅਠਾਈਵਾਂ'''}} {{gap}}ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੰਗਣੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਪਿੰਡ ਪਰਤ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ; ਓਲੇਨਿਨ ਮੰਗਣੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਸੱਦਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਦਾ ਉਹ ਇਸ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵਸਿਆ ਸੀ, ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਉਹਨੇ ਪਹਿਲੋਂ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਲਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਏਨਾ ਰੁੱਖਾ ਕਿਉਂ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿਚ ਲਿਖਣ ਲਗ ਪਿਆ: {{gap}}"{ਪਿਛੇ ਜਿਹੇ ਮੈਂ ਬੜੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹਾਂ," ਉਹਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਤੇ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਇਸ ਮੁਢਲੇ ਨਤੀਜੇ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ ਹਾਂ: ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਇਕੋ ਢੰਗ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ<noinclude> {{right|੧੫੧}}</noinclude> min2fcdbzvi1c9ff11uzy0k4lkgk0zs 241734 241686 2026-10-23T04:55:42Z Charan Gill 36 241734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਝੂਠ ਬਕਦੈ, ਬੁੱਢਾ ਸ਼ੈਤਾਨ!" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। "ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ ਉਹ। ਜੇ ਬੁੱਢੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਦੇ ਪਾਸੇ ਸੇਕ ਦਿਆਂਗਾ ਸੂ।" ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ-ਭਾਉਂਦਾ ਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: {{Block center|<poem>ਇਸਮਾਇਲੋਵੋ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ, ਮਾਲਕ ਦੇ ਮਨ-ਭਾਉਂਦੇ ਬਾਗ਼ੋਂ, ਉਹਦੇ ਪਿੰਜਰਿਉਂ, ਉਡਿਆ ਇਕੇਰਾਂ ਬਾਜ਼ ਇਕ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਆਣ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਸੈਨਿਤ ਕਰ ਸਦਿਆ: "ਆ ਜਾ,ਬਾਜ਼ਾ, ਆ ਜਾ, ਬਹਿ ਜਾ ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਹਥ 'ਤੇ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਆਇਆ ਨਾ ਜੇ ਜ਼ਾਰ ਈਸਾਈ, ਚਾੜ੍ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਸੂਲੀ ਉਤੇ।" ਫੇਰ, ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਜ਼ ਆਖਣ ਲਗਾ: ਰਖ ਨਾ ਸਕੇਂ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ, ਤੇ ਸੱਜੇ ਹਥ ਬਿਠਾਣ ਦੀ ਤੈਨੂੰ ਜਾਚ ਨਾ ਆਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਡ ਜਾਸਾਂ, ਨੀਲੇ ਸਾਗਰ ਵਲ, ਦੂਰ ਅਗਾਂਹ, ਤੇ ਓਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਹੰਸ ਮਾਰ ਲਵਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਹੰਸ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਢਿਡ ਭਰ ਲਵਾਂ।</poem>}} {{center|'''ਕਾਂਡ ਅਠਾਈਵਾਂ'''}} {{gap}}ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੰਗਣੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਪਿੰਡ ਪਰਤ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ; ਓਲੇਨਿਨ ਮੰਗਣੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਸੱਦਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਦਾ ਉਹ ਇਸ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵਸਿਆ ਸੀ, ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਉਹਨੇ ਪਹਿਲੋਂ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਲਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਏਨਾ ਰੁੱਖਾ ਕਿਉਂ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿਚ ਲਿਖਣ ਲਗ ਪਿਆ: {{gap}}"ਪਿਛੇ ਜਿਹੇ ਮੈਂ ਬੜੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹਾਂ," ਉਹਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਤੇ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਇਸ ਮੁਢਲੇ ਨਤੀਜੇ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ ਹਾਂ: ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਇਕੋ ਢੰਗ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ<noinclude> {{right|੧੫੧}}</noinclude> i1w5wdhtaxddklmso4smob38ztb74e4 250 75519 241687 241539 2026-10-22T14:27:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਸਭਨਾਂ ਪਾਸੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਤਾਣਾ ਬੁਣ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ, ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ।” {{gap}}ਜਦੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਇਹ ਵਾਕ ਮੁਕਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆਣ ਵੜਿਆ। {{gap}}ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਡਾਢੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਰੌ ਵਿਚ ਸੀ। ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਛੋਟਾ ਚਾਕੂ ਫੜੀ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੀ ਚੁਸਤੀ ਨਾਲ ਖਲ ਲਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਮਾਨ-ਮੱਤਾ। ਕੁੱਤੇ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਪਸੰਦ ਕੁੱਤਾ ਲਯਾਮ ਵੀ ਸੀ) ਕੋਲ ਮੂੰਹ ਚੁਕ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪੂਛਲਾਂ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵਾੜ ਵਿਚੋਂ ਉਹਦੇ ਵਲ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੰਗ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਦੀਆਂ ਗਵਾਂਢਣਾਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਮ ਕਰਕੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਮਿਹਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਵਰਤਦੀਆਂ, ਉਹਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁਛਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਜਗ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਦਾ ਲਿਆ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗਵਾਂਢਨ ਉਹਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਰੇਬੜੀ ਲੈ ਆਈ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕੁਝ ਆਟਾ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜਿਆ, ਆਪਣੇ ਸਟੋਰ-ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਵੰਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਬ। ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ:"ਰਬ ਨੇ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਚਮਕਾ ਦਿਤੀ ਏ, ਮੈਂ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਮਾਰ ਲਿਐ; ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਪੈ ਗਈ ਨੇ।" ਕੁਦਰਤੀ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਉਹਨੇ ਪੀਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਲਗਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਪੈਰ ਨਾ ਰਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟ, ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਮੰਗਣੀ ’ਤੇ ਵੀ ਪੀਣ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਤੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲ ਅਸਲੋਂ ਗੁਟ ਹੋਇਆ ਆਇਆ, ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਸੀ, ਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਅੜਕੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੰਨੀ ਵਾਲਾ ਨਵਾਂ ਲਾਲ '''ਬੇਸ਼ਮੇਤ''' ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਲਾਲਾਇਕਾ ਲਿਆਇਆਂ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰੋਂ ਲਈ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਇਸ ਲੁਤਫ਼ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਬੜੇ ਚਿਰ ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਲਿਖਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਇਆ। {{gap}}"ਲਿਖੀ ਜਾ, ਲਿਖੀ ਜਾ, ਬਾਪੂ ਮੇਰਿਆ," ਉਹਨੇ ਇੰਜ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ,<noinclude>{{left|੧੫੨}}</noinclude> nfjbitl6kx12ussq17rsp1n3lhzn0w8 241735 241687 2026-10-23T04:57:56Z Charan Gill 36 241735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਸਭਨਾਂ ਪਾਸੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਤਾਣਾ ਬੁਣ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ, ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ।” {{gap}}ਜਦੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਇਹ ਵਾਕ ਮੁਕਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆਣ ਵੜਿਆ। {{gap}}ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਡਾਢੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਰੌ ਵਿਚ ਸੀ। ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਛੋਟਾ ਚਾਕੂ ਫੜੀ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੀ ਚੁਸਤੀ ਨਾਲ ਖਲ ਲਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਮਾਨ-ਮੱਤਾ। ਕੁੱਤੇ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਪਸੰਦ ਕੁੱਤਾ ਲਯਾਮ ਵੀ ਸੀ) ਕੋਲ ਮੂੰਹ ਚੁਕ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪੂਛਲਾਂ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵਾੜ ਵਿਚੋਂ ਉਹਦੇ ਵਲ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੰਗ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਦੀਆਂ ਗਵਾਂਢਣਾਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਮ ਕਰਕੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਮਿਹਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਵਰਤਦੀਆਂ, ਉਹਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁਛਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਜਗ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਦਾ ਲਿਆ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗਵਾਂਢਨ ਉਹਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਰੇਬੜੀ ਲੈ ਆਈ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕੁਝ ਆਟਾ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜਿਆ, ਆਪਣੇ ਸਟੋਰ-ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਵੰਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਬ। ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ: "ਰਬ ਨੇ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਚਮਕਾ ਦਿਤੀ ਏ, ਮੈਂ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਮਾਰ ਲਿਐ; ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਪੈ ਗਈ ਨੇ।" ਕੁਦਰਤੀ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਉਹਨੇ ਪੀਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਲਗਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਪੈਰ ਨਾ ਰਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟ, ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਮੰਗਣੀ ’ਤੇ ਵੀ ਪੀਣ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਤੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲ ਅਸਲੋਂ ਗੁਟ ਹੋਇਆ ਆਇਆ, ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਸੀ, ਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਅੜਕੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੰਨੀ ਵਾਲਾ ਨਵਾਂ ਲਾਲ '''ਬੇਸ਼ਮੇਤ''' ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਲਾਲਾਇਕਾ ਲਿਆਇਆਂ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰੋਂ ਲਈ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਇਸ ਲੁਤਫ਼ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਬੜੇ ਚਿਰ ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਲਿਖਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਇਆ। {{gap}}"ਲਿਖੀ ਜਾ, ਲਿਖੀ ਜਾ, ਬਾਪੂ ਮੇਰਿਆ," ਉਹਨੇ ਇੰਜ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ,<noinclude>{{left|੧੫੨}}</noinclude> tfj85qjjb44v0w7z5wwjefr5d3hgx48 250 75520 241688 241540 2026-10-22T14:27:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਖਿਆਲ ਹੋਵੇ, ਉਹਦੇ ਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਦੈਂਤ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਭਜਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਪੋਲੇ ਦਾਅ, ਅਡੋਲ ਹੀ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਹਦੀ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਥਾਂ ਭੁੰਜੇ ਹੁੰਦੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ, ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਬ ਮੰਗਵਾਈ, ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਗਿਆ। ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਇਕਲਿਆਂ ਪੀਣੀ ਅਕਾਵੀਂ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}"ਮੈਂ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਮੰਗਣੀ 'ਤੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ। ਪਰ ਉਹ! ਸੂਰ ਨੇ ਉਹ! — ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ! - ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆਂ।" {{gap}}"ਤੇ ਆਪਣੀ ਬਲਾਲਾਇਕਾ ਕਿਥੋਂ ਲਈ ਸੀ?" ਅਜੇ ਵੀ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ, ਬਾਪੂ ਮੇਰਿਆ, ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗਿਆ ਸਾਂ; ਓਥੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਏ ਮੈਂ," ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਐਤਕੀਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ। "ਏਸ ਸਾਜ਼ ਦਾ ਮੈਂ ਉਸਤਾਦ ਹਾਂ। ਤਾਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਕੱਸਾਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਹੜੇ ਗੌਣ ਤੂੰ ਕਹੇਂ।" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਫੇਰ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਮੁਸਕਰਾਇਆ, ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹਦੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਬੁੱਢੇ ਵਿਚ ਦਲੇਰੀ ਆ ਗਈ। {{gap}}"ਬਸ, ਛਡ ਵੀ ਦੇ ਸੂ, ਬਾਪੂ ਮੇਰਿਆ, ਛਡ ਵੀ ਸੂ!" ਉਹ ਚਾਣਚਕ ਆ ਗਈ ਤਕੜਾਈ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਬਸ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਧੱਕਾ ਕੀਤੇ, ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਥੁਕ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ! ਬਸ ਕਰ, ਲਿਖਦੇ ਤੇ ਲਿਖਦੇ ਈ ਜਾਣ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦੈ?" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਮਾਰਦਿਆਂ, ਤੇ ਘਿਣ ਪ੍ਰਗਟਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ਬੂਥੇ ਨੂੰ ਕੁੜੱਲ ਪਾਉਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਨਕਲ ਲਾਹੁਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। {{gap}}"ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਹ ਹੇਰ-ਫੇਰ ਕਰਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦੈ। ਇਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਮੌਜ ਉਡਾ ਤੇ ਵਿਖਾ ਦੇ ਤੂੰ ਮਰਦ ਏਂ!" {{gap}}ਉਹਦੇ ਦਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੱਲ-ਛੱਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਸਕਦਾ। {{gap}}"ਓਲੇਨਿਨ ਦਾ ਹਾਸਾ ਛੁਟ ਪਿਆ, ਤੇ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਰੋਸ਼ਕੇ ਦਾ ਵੀ, ਫੇਰ, ਫ਼ਰਸ਼ ਤੋਂ ਕੁਦ ਖਲੋਂਦਿਆਂ, ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਬਲਾਲਾਇਕਾ ਉਤੇ ਆਪਣਾ ਹੁਨਰ ਵਿਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਤਾਤਾਰ ਗੌਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੇ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਲਿਖਣੇਂ, ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ! ਇਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਸੁਣ, ਜੁ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਗੌਂ ਕੇ ਸੁਣਾਨਾਂ। ਜਦੋਂ ਮਰ ਜਾਏਂਗਾ, ਫੇਰ ਤੂੰ ਗੌਣ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨ ਲਗਾ। ਹੁਣ ਬੁੱਲੇ ਲੁੱਟ!"<noinclude>{{right|੧੫੩}}</noinclude> nspvwp3277vfaczudqgfjwdhfx3z8jv 241736 241688 2026-10-23T05:10:18Z Charan Gill 36 241736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਖਿਆਲ ਹੋਵੇ, ਉਹਦੇ ਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਦੈਂਤ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਭਜਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਪੋਲੇ ਦਾਅ, ਅਡੋਲ ਹੀ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਹਦੀ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਥਾਂ ਭੁੰਜੇ ਹੁੰਦੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ, ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਬ ਮੰਗਵਾਈ, ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਗਿਆ। ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਇਕਲਿਆਂ ਪੀਣੀ ਅਕਾਵੀਂ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}"ਮੈਂ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਮੰਗਣੀ 'ਤੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ। ਪਰ ਉਹ! ਸੂਰ ਨੇ ਉਹ! — ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ! - ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆਂ।" {{gap}}"ਤੇ ਆਪਣੀ ਬਲਾਲਾਇਕਾ ਕਿਥੋਂ ਲਈ ਸੀ?" ਅਜੇ ਵੀ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ, ਬਾਪੂ ਮੇਰਿਆ, ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗਿਆ ਸਾਂ; ਓਥੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਏ ਮੈਂ," ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਐਤਕੀਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ। "ਏਸ ਸਾਜ਼ ਦਾ ਮੈਂ ਉਸਤਾਦ ਹਾਂ। ਤਾਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਕੱਸਾਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਹੜੇ ਗੌਣ ਤੂੰ ਕਹੇਂ।" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਫੇਰ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਮੁਸਕਰਾਇਆ, ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹਦੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਬੁੱਢੇ ਵਿਚ ਦਲੇਰੀ ਆ ਗਈ। {{gap}}"ਬਸ, ਛਡ ਵੀ ਦੇ ਸੂ, ਬਾਪੂ ਮੇਰਿਆ, ਛਡ ਵੀ ਸੂ!" ਉਹ ਚਾਣਚਕ ਆ ਗਈ ਤਕੜਾਈ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। "ਬਸ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਧੱਕਾ ਕੀਤੇ, ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਥੁਕ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ! ਬਸ ਕਰ, ਲਿਖਦੇ ਤੇ ਲਿਖਦੇ ਈ ਜਾਣ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦੈ?" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਮਾਰਦਿਆਂ, ਤੇ ਘਿਣ ਪ੍ਰਗਟਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ਬੂਥੇ ਨੂੰ ਕੁੜੱਲ ਪਾਉਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਨਕਲ ਲਾਹੁਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। {{gap}}"ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਹ ਹੇਰ-ਫੇਰ ਕਰਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦੈ। ਇਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਮੌਜ ਉਡਾ ਤੇ ਵਿਖਾ ਦੇ ਤੂੰ ਮਰਦ ਏਂ!" {{gap}}ਉਹਦੇ ਦਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੱਲ-ਛੱਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਦਾ ਹਾਸਾ ਛੁਟ ਪਿਆ, ਤੇ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਰੋਸ਼ਕੇ ਦਾ ਵੀ, ਫੇਰ, ਫ਼ਰਸ਼ ਤੋਂ ਕੁਦ ਖਲੋਂਦਿਆਂ, ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਬਲਾਲਾਇਕਾ ਉਤੇ ਆਪਣਾ ਹੁਨਰ ਵਿਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਤਾਤਾਰ ਗੌਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੇ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਲਿਖਣੇਂ, ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ! ਇਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਸੁਣ, ਜੁ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਗੌਂ ਕੇ ਸੁਣਾਨਾਂ। ਜਦੋਂ ਮਰ ਜਾਏਂਗਾ, ਫੇਰ ਤੂੰ ਗੌਣ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨ ਲਗਾ। ਹੁਣ ਬੁੱਲੇ ਲੁੱਟ!" {{nop}}<noinclude>{{right|੧੫੩}}</noinclude> sodmk7tjsw53l1vvzhp75ltjc0aw1hk 250 75521 241690 241545 2026-10-22T14:28:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਏਡਾ ਜੋਸ਼ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਕਿ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਾਜ਼ ਛਣਕਾਂਦਾ ਇਕਦਮ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇੱਕਲਾ ਹੀ ਨੱਚਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਘੁਮਾਟੀ ਖਾ, {{gap}}ਤੇ “ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ" ਵਰਗੇ ਗੀਤ - ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਉਹ ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਸੁਣਨ ਲਈ ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਗਲਾਸ ਚੜ੍ਹਾ ਲਏ, ਉਹਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲੇ ਚੇਤੇ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਅਸਲੀ ਕੱਸਾਕ ਤੇ ਤਾਤਾਰ ਗੀਤ ਗੌਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਆਪਣਾ ਇਕ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਗੌਣ ਗੋਂਦਿਆਂ-ਗੌਂਦਿਆਂ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚਾਣਚਕ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕੰਬ ਉਠੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਗੌਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਲਾਲਾਇਕਾ ਨੂੰ ਤੁਣਕੇ ਹੀ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}"ਉਫ਼, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤਾ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਓਪਰਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ। ਬੁੱਢਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਗਲੇਡੂ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਇਕ ਅਥਰੂ ਉਹਦੀ ਗਲ੍ਹ ਤੋਂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਵਿਹਾ ਗਏ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨੋ, ਤੇ ਕਦੀ ਪਰਤਣ ਨਹੀਂ ਲਗੇ!" ਹਉਕੇ ਭਰਦਿਆਂ ਤੇ ਡੁਸਕਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਪੀ, ਪੀਂਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ," ਅਥਰੂ ਪੂੰਝਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹ ਕੰਨ-ਪਾੜਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਚਿਲਕਿਆ। {{gap}}"ਇਕ ਤਾਤਾਰ ਗੀਤ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਖ਼ਾਸ ਹੀ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਬੋਲ ਬਹੁਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਮਿੱਠਤ ਉਹਦੀ ਉਦਾਸੀ ਵਾਲੀ ਟੇਕ ਵਿਚ ਸੀ: "ਆਈ! ਦਾਈ, ਦਲਾਲਾਈ!" ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਉਲਥਾਏ: ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਔਲ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਰੂਸੀ ਆ ਪਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਔਲ ਨੂੰ ਅਗ ਲਾ ਦਿਤੀ, ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਮਾਰ ਦਿਤੇ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਨੌਜਵਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜਿਆ। ਜਿਥੇ ‘ਔਲ' ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਕ ਸਖਣੀ ਲੱਗੀ ਥਾਂ ਸੀ; ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਓਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਸਨ, ਨਾ ਉਹਦਾ ਘਰ ਸੀ; ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਰੁਖ ਖਲੋਤਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਰੁਖ ਹੇਠ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। 'ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਇਕੱਲਾ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਇਕੱਲਾ,' ਤੇ ਗੌਣ ਲਗ ਪਿਆ: "ਆਈ! ਦਾਈ! ਦਲਾਲਾਈ!" ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਇਹ ਸੋਗੀ, ਦਿਲ-ਚੀਰਦੀ ਟੇਕ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੁਹਰਾਈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਟੇਕ ਨੂੰ ਗਾਉਣਾ ਮੁਕਾ ਲਿਆ, ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਕੰਧ ਉਤੇ ਟੰਗੀ ਪਈ ਬੰਦੂਕ ਫੜੀ, ਬਾਹਰ ਹਾਤੇ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਭਜਿਆ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲੀਆਂ ਹਵਾ ਵਿਚ ਦਾਗ਼ ਦਿਤੀਆਂ। ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ "ਆਈ! ਦਾਈ! ਦਲਾਲਾਈ - ਹੋ, ਹੋ!"{ ਬਹੁਤੀ ਸੋਗੀ ਹੇਕ ਵਿਚ, ਮੁੜ ਛੋਹ ਲਈ ਤੇ ਚੁਪ ਕਰ ਗਿਆ।<noinclude>{{right|੧੫੫}}</noinclude> d8rukr5gf87g1uxziu7pzj0z41uwenj 241738 241690 2026-10-23T05:13:24Z Charan Gill 36 241738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਏਡਾ ਜੋਸ਼ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਕਿ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਾਜ਼ ਛਣਕਾਂਦਾ ਇਕਦਮ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇੱਕਲਾ ਹੀ ਨੱਚਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਘੁਮਾਟੀ ਖਾ, {{gap}}ਤੇ “ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ" ਵਰਗੇ ਗੀਤ - ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਉਹ ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਸੁਣਨ ਲਈ ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਗਲਾਸ ਚੜ੍ਹਾ ਲਏ, ਉਹਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲੇ ਚੇਤੇ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਅਸਲੀ ਕੱਸਾਕ ਤੇ ਤਾਤਾਰ ਗੀਤ ਗੌਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਆਪਣਾ ਇਕ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਗੌਣ ਗੋਂਦਿਆਂ-ਗੌਂਦਿਆਂ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚਾਣਚਕ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕੰਬ ਉਠੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਗੌਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਲਾਲਾਇਕਾ ਨੂੰ ਤੁਣਕੇ ਹੀ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}"ਉਫ਼, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤਾ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਓਪਰਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ। ਬੁੱਢਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਗਲੇਡੂ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਇਕ ਅਥਰੂ ਉਹਦੀ ਗਲ੍ਹ ਤੋਂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਵਿਹਾ ਗਏ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨੋ, ਤੇ ਕਦੀ ਪਰਤਣ ਨਹੀਂ ਲਗੇ!" ਹਉਕੇ ਭਰਦਿਆਂ ਤੇ ਡੁਸਕਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਪੀ, ਪੀਂਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ," ਅਥਰੂ ਪੂੰਝਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹ ਕੰਨ-ਪਾੜਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਚਿਲਕਿਆ। {{gap}}"ਇਕ ਤਾਤਾਰ ਗੀਤ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਖ਼ਾਸ ਹੀ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਬੋਲ ਬਹੁਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਮਿੱਠਤ ਉਹਦੀ ਉਦਾਸੀ ਵਾਲੀ ਟੇਕ ਵਿਚ ਸੀ: "ਆਈ! ਦਾਈ, ਦਲਾਲਾਈ!" ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਉਲਥਾਏ: ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਔਲ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਰੂਸੀ ਆ ਪਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਔਲ ਨੂੰ ਅਗ ਲਾ ਦਿਤੀ, ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਮਾਰ ਦਿਤੇ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਨੌਜਵਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜਿਆ। ਜਿਥੇ ‘ਔਲ' ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਕ ਸਖਣੀ ਲੱਗੀ ਥਾਂ ਸੀ; ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਓਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਸਨ, ਨਾ ਉਹਦਾ ਘਰ ਸੀ; ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਰੁਖ ਖਲੋਤਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਰੁਖ ਹੇਠ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। 'ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਇਕੱਲਾ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਇਕੱਲਾ,' ਤੇ ਗੌਣ ਲਗ ਪਿਆ: "ਆਈ! ਦਾਈ! ਦਲਾਲਾਈ!" ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਇਹ ਸੋਗੀ, ਦਿਲ-ਚੀਰਦੀ ਟੇਕ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੁਹਰਾਈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਟੇਕ ਨੂੰ ਗਾਉਣਾ ਮੁਕਾ ਲਿਆ, ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਕੰਧ ਉਤੇ ਟੰਗੀ ਪਈ ਬੰਦੂਕ ਫੜੀ, ਬਾਹਰ ਹਾਤੇ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਭਜਿਆ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲੀਆਂ ਹਵਾ ਵਿਚ ਦਾਗ਼ ਦਿਤੀਆਂ। ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ "ਆਈ! ਦਾਈ! ਦਲਾਲਾਈ - ਹੋ, ਹੋ!" ਬਹੁਤੀ ਸੋਗੀ ਹੇਕ ਵਿਚ, ਮੁੜ ਛੋਹ ਲਈ ਤੇ ਚੁਪ ਕਰ ਗਿਆ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੫੫}}</noinclude> gdjvx1a2an1wsjckkkfh2pm3qc68nih 250 75522 241691 241551 2026-10-22T14:28:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਤਾਰਿਆਂ ਜੜੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉਸ ਰੁਖ਼ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਧਰ ਗੋਲੀਆਂ ਲਿਸ਼ਕੀਆਂ ਸਨ। ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਬੱਤੀਆਂ ਜੁੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਓਥੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਡਿਉਢੀ ਤੇ ਬਾਰੀਆਂ ਦੁਆਲੇ ਝੁਰਮਟ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਘਰ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਵਿਚਕਾਰ ਅਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਕੱਸਾਕ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਤੇ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਦੇ ਗੌਣ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਦਾਗ਼ੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਲਾਹੁੰਦੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ ਖਊਂ-ਖਊਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}"ਮੰਗਣੇ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਗਿਆ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ! ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ!" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਬੁੜਬੜ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਓਥੋਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗਲ ਦਾ ਦੁਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। "ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ, ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ! ਕੋਈ ਬੰਦੇ ਨੇ! ਝੁੱਗੀ 'ਚ ਮੁੜ ਆ! ਮਾਣਨ ਦੇ ਨੇ ਮੌਜਾਂ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣਾਂਗੇ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}"ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ, ਖੁਸ਼ ਹੈ ਉਹ? ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਲਗਾ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਨੇ, ਅਖੇ, ਇਹ ਕੁੜੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਦਿਆਂਗਾ," ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ, "ਪਰ ਕੁੜੀ ਹੈ ਕੀ ਏ? ਜੇ ਅਸੀਂ ਚਾਹੀਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਦੇ - ਤੇ ਉਹ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਬੰਦੋਬਸਤ। ਯਕੀਨ ਰਖ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ!" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਚਾਚਾ, ਪੈਸਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੰਵਾਰ ਸਕਣ ਲਗਾ, ਜੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ!" {{gap}}"ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ, ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ। ਅਸੀਂ ਯਤੀਮ ਹਾਂ," ਚਾਚਾ ਯੋਰੋਸ਼ਕਾ ਇਕਦਮ ਹੀ ਬੋਲ ਪਿਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}} ਬੁੱਢੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੀ ਪੀ ਲਈ ਸੀ। "ਹੱਛਾ, ਮੇਰਾ ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਹੁਣ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ; ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਵੀ ਉਦਾਸੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸ਼ਾਮੀਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਏਨੀ ਪੀ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਜਾ ਪਿਆ, ਤੇ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ, ਜਿਹਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਸਿਪਾਹੀ ਬੁਲਾਣੇ ਪਏ ਝੁਕਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਘੜੀਸ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨੂੰ ਬੁੱਢੇ ਦੇ ਮੰਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਉਤੇ ਏਨਾ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਤਕ ਦਾ ਵੀ ਚੇਤਾ ਨਾ ਰਿਹਾ। {{nop}}<noinclude>{{left|੧੫੬}}</noinclude> dufcorzx8jdwgz635wpi3um8vv1tra6 250 75523 241692 241550 2026-10-22T14:28:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{center|'''ਕਾਂਡ ਉੱਨਤੀਵਾਂ'''}} {{gap}}ਅਗਸਤ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸੀ। ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਨਿੱਮਲ ਸੀ; ਧੁਪ ਇੰਜ ਲੂਹ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਤੇ ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਤਪੀ ਹੋਈ ਹਵਾ ਟਿਬਿਆਂ ਤੇ ਸੜਕ ਤੋਂ ਤੱਤੇ ਰੇਤੇ ਦਾ ਵਰੋਲਾ ਝੁਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਰੂਟਾਂ, ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਉਤੇ ਲਈ ਫਿਰਦੀ ਸੀ। ਘਾਹ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪਤਿਆਂ ਉਤੇ ਧੂੜ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਦਲਦਲਾਂ ਵਿਚ ਹੂੰਝਾ ਫਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਕਰਚ-ਕਰਚ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਤੇਰੇਕ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਿੰਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਹਿ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਖਾਲਾਂ ਵਿਚ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਛੱਪੜ ਦੇ ਚਿਕੜੀਲੇ ਕੰਢੇ ਮਾਲ-ਡੰਗਰ ਨੇ ਟੁਰ-ਟੁਰ ਲੁੱਗੇ ਕਰ ਦਿਤੇ ਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਛਰਬਲ ਤੇ ਨਹਾ ਰਹੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਤੈਪੀ ਵਿਚ ਰੇਤ ਦੀ ਟਿੱਬੇ ਤੇ ਸਰੂਟ ਸੁਕੱਣ ਲਗ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਅੜਿੰਗਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪੈਲੀਆਂ ਵਿਚ ਭੱਜੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਦੁਰਾਡੇ ਸਰਕੜਿਆਂ ਤੇ ਤੇਰੇਕ ਤੋਂ ਪਾਰਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਉਤੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਏ। ਬਰਫ਼ੀਲੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਧੌਲੀ ਧੁੰਦ ਵਿਚ ਲੁਕ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹੁੰਮਸ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ '''ਅਬਰੇਕ''' ਹੁਣੇ ਲੱਥੇ ਪਏ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਆਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਇਸ ਕੰਢੇ ਵਲ ਗੇੜੇ ਕਢ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰ ਸ਼ਾਮੀਂ, ਸੂਰਜ ਲਾਲ-ਅੰਗਿਆਰ ਲਾਟਾਂ ਵਿਚ ਡੁਬਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਸਾਰਿਆਂ ਹੀ ਪਿੰਡ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਹਦਵਾਣੇ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਤੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜਿਆਂ ਵਿਚ ਭੀੜ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਪੋ ਵਿਚ ਪਰੁੱਚੀ ਹੋਈ ਹਰਿਆਵਲ ਉਗ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਠੰਡੀ, ਡੂੰਘੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਸਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਚੌੜੇ ਪਾਰ-ਦਰਸ਼ਕ ਪਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪੱਕੇ, ਭਾਰੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਗੁੱਛੇ ਝਾਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜਿਆਂ ਤੋਂ, ਕਾਲੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਨਾਲ ਉਚਿਉਂ ਉਚੇ ਲੱਦੇ ਪਏ, ਚੀਂ-ਚੀਂ ਕਰਦੇ ਗੱਡੇ ਧੂੜ-ਲੁੱਤੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਮਿੱਥੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਧੂੜ ਵਿਚ ਪਏ ਸਨ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਦਾਗ਼-ਦਾਗ਼ ਹੋਏ ਝਗਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗੂਰ ਲਈ, ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੜਕ ਉਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਲੀਰਾਂ-ਲਮਕਾਂਦੇ ਕਾਮੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਤਗੜੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਟੋਕਰੇ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅੱਖਾਂ ਤਕ ਰੂਮਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕੱਜੀਆਂ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀਆਂ ਫਲ ਨਾਲ ਉਚੇ ਲੱਦੇ ਪਏ ਗਡਿਆਂ ਅਗੇ ਜੁਪੇ ਢਗਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਮਿਲ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿਪਾਹੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅੰਗੂਰ ਮੰਗਦੇ,<noinclude>{{right|੧੫੭}}</noinclude> f9g7n0j4fgnta68ajmlor261brb46ho 250 75524 241693 241553 2026-10-22T14:29:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗਡਿਆਂ ਨੂੰ ਖਲ੍ਹਾਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਪਰ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਰੁਗ ਭਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਕੋਟਾਂ ਦੀ ਬਣਾਈ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦੇਂਦੀਆਂ। ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਫਲ ਪੀੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਵਾ ਨੁਚੜੀਆਂ ਛਿੱਲਾਂ ਦੀ ਹੁਆੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹਾਤਿਆਂ ਦੇ ਢਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਲਹੂ-ਲਾਲ ਪਾੜਛੇ ਲਗੇ ਦਿਸਦੇ, ਤੇ ਨੋਗਾਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨਜ਼ਰ ਆਂਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਤੰਬਿਆਂ ਦੇ ਪੌਂਚੇ ਟੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੰਡਾਂ ਨੂੰ ਰਸ ਲਗਾ ਹੁੰਦਾ। ਘੁਰ-ਘੁਰ ਕਰਦੇ ਸੂਰ ਛਿੱਲਾਂ ਨਿਘਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਲੇਟਣੀਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਹਰਲੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕੋਠਿਆਂ ਉਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਕਾਲੇ ਗੁੱਛੇ ਪਏ ਸਨ, ਤੇ ਧੁੱਪੇ ਸੁਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਾਂ ਤੇ ਮੈਗਪਾਈਆਂ ਨੇ ਕੋਠਿਆਂ ਉਤੇ ਭੀੜ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਬੀਜ ਚੁਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਫੜਫੜਾਂਦੇ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਫਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ਾਈਂ ਸਾਂਭਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤੇ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਫਲ ਹੋਇਆ ਵੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਚੋਖਾ ਸੀ। {{gap}}ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਛਾਂਦਾਰ, ਹਰੇ ਵਾੜਿਆਂ ਵਿਚ, ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਾਲੇ, ਸਭਨਾਂ ਪਾਸੀਂ, ਹਾਸਾ, ਗੀਤ, ਮੌਜ-ਮੇਲਾ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੂਹੜੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਝਾਤੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਐਨ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾੜੇ ਵਿਚ ਆੜੂ ਦੇ ਇਕ ਰੁਖ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਤੇ ਲੱਥੇ ਜੂਲੇ ਵਾਲੇ ਇਕ ਗੱਡੇ ਥਲਿਉਂ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕੱਢ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਕ ਝੁਲ ਉਤੇ, ਕੋਰਨਟ ਬੈਠਾ ਸੀ (ਹੁਣ ਸਕੂਲੋਂ ਪਰਤ ਆਇਆ ਹੋਇਆ) ਤੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਜੱਗ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਾ ਆਪਣੇ ਹਥ ਧੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਯਾਰਨਕਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਧਾ ਛੱਪੜਾਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੌਂਕਦਾ ਖਲੋਤਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਲ ਟਕ ਲਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੁੱਢੀ ਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਸੰਵਲਾਈਆਂ ਤਗੜੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਉਤੋਂ ਕਮੀਜ਼ ਕੁੰਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਗੋਲ ਤਾਤਾਰ ਚੌਕੀ ਉਤੇ ਅੰਗੂਰ, ਸੁੱਕੀ ਮੱਛੀ, ਰੇਬੜੀ ਤੇ ਰੋਟੀ ਪਰੋਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥ ਪੂੰਝੇ, ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਲਾਹੀ, ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਸੂਲੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਚੌਕੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਪਿਆ। ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਜਗ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਪੀਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਮਾਂ ਤੇ ਧੀ ਨੇ ਚੌਕੜੀ ਮਾਰ ਲਈ ਤੇ ਚੌਕੀ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਈਆਂ। ਛਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਵੀ ਅਸਹਿ ਗਰਮੀ ਸੀ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜੇ ਉਤੇ ਕੋਈ ਅਣ-ਸੁਖਾਵੀਂ ਹੁਆੜ ਅਟਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਆੜੂਆਂ, ਨਾਸ਼ਪਾਤੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਤੂਤਾਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਝੂਟਾਈ ਜਾਂਦੀ ਤੇਜ਼, ਤਪੀ ਹੋਈ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਠੰਡਕ ਨਹੀਂ ਸੀ<noinclude>{{left|੧੫੮}}</noinclude> o4nd9fjrbx8e6e4ecpw2zvub3ia7fd8 250 75525 241694 241555 2026-10-22T15:05:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੋ ਰਹੀ। ਕੋਰਨਟ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਸੂਲੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਂਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ ਚੀਖ਼ੀਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਜਗ ਚੁਕਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮੂੰਹ ਲਾ ਪੀ, ਉਹਨੂੰ ਅਗੇ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿਤਾ। ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਕਮੀਜ਼ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਗਲਮੇ ਤੋਂ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਛਾਤੀ ਨੰਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਲਿੱਸਾ, ਖਚਰਾ ਮੂੰਹ ਖੁਸ਼ ਲਗਦਾ ਸੀ; ਉਹਦਾ ਆਮ ਮਕਰ ਨਾ ਉਹਦੇ ਵਤੀਰੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਾ ਉਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ। ਉਹਦਾ ਤੌਰ-ਤਰੀਕਾ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ। {{gap}}"ਢਾਰੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲਾ ਟੋਟਾ ਅਜ ਰਾਤੀਂ ਮੁਕਾ ਲਈਏ? ' ਆਪਣੀ ਗਿੱਲੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪੂੰਝਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੁਕਾ ਲਾਂਗੇ ਅਸੀਂ, ਉਹਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, “ਜੇ ਕਿਤੇ ਮੌਸਮ ਸਾਡੇ ਰਾਹ 'ਚ ਰੋਕ ਨਾ ਪਾਏ ਤਾਂ। ਦੇਮਕਿਨਾਂ ਨੇ ਤੇ ਅਜੇ ਅੱਧਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁਕਾਇਆ," ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲੀ। ਉਸਤੇਨਕਾ ਓਥੇ 'ਕੱਲੀ ਈ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਏ, ਥਕਾਂਦੀ ਪਈ ਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ।” {{gap}}"ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ 'ਚ? '' ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਇਹ ਲੈ, ਕੁਝ ਪੀ ਲੈ, ਨੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ," ਜਗ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਫੜਾਂਦਿਆਂ, ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਰਬ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਦਾਹਵਤ ਲਈ ਚੋਖੇ ਪੈਸੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ," ਬੁੱਢੀ ਅਗੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ। {{gap}}"ਅਜੇ ਕਿਥੇ ਹੋਣ ਲਗਾ ਏ," ਰਤਾ ਕੁ ਮੱਥਾ ਵਟਦਿਆਂ ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਿਰ ਲਮਕਾ ਲਿਆ। {{gap}}"ਗਲ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰੀਏ?" ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਮਾਮਲਾ ਤੈ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਕਤ ਵੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹੈ।" {{gap}}"ਐਨੀ ਪਹਿਲੋਂ ਈ ਨਾ ਮਤੇ ਪਕਾਣ ਲਗ ਪੈ," ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਏਸ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਫ਼ਸਲ ਸਾਂਭਣੀ ਏਂ।" {{gap}}"ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦਾ ਨਵਾਂ ਘੋੜਾ ਵੇਖਿਆ ਈ?" ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਦਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਏਵਿਚ ਨੇ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ — ਉਹਦੇ ਵੱਟੇ ਹੋਰ ਲੈ ਲਿਆ ਸੂ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਪਰ ਮੈਂ ਅਜ ਭੋਂ-ਗੁਲਾਮ ਨਾਲ ਗਲ ਕੀਤੀ ਸੀ," ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੇ ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਫੇਰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੂਬਲ ਆਏ ਨੇ।" {{gap}}"ਆਰ-ਬੁਖ਼ਾਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂ, ਬਸ," ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਲਗਦਾ ਸੀ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੫੯}}</noinclude> jjzebrtrogd5xwhj2udpue2p3wdzv4a 250 75526 241695 241558 2026-10-22T15:06:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਕੰਮ ਚੰਗਾ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੰਗੂਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਢਗਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਘਾਹ ਪਾਈ, ਆਪਣੇ '''ਬੇਸ਼ਮੇਤ''' ਨੂੰ ਤਹਿ ਕਰਕੇ ਸਰ੍ਹਾਣਾ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਗੱਡੇ ਹੇਠ ਰਸੀਲੀ, ਮਧੋਲੀ ਪਈ ਘਾਹ ਉਤੇ ਲੰਮੀ ਪੈ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਲਾਲ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੂਮਾਲ ਤੇ ਗਲ ਨੀਲੇ ਛਾਪੇ ਵਾਲਾ ਇਕ ਫਿਟਿਆ ਹੋਇਆ ਝੱਗਾ ਹੀ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਡਾਢੀ ਗਰਮੀ ਲਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਕਿੱਥੇ ਰਖੇ; ਨੀਂਦਰ ਤੇ ਥਕੇਵੇਂ ਨਾਲ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧੁੰਦਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ; ਉਹਦੇ ਬੁਲ੍ਹ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਛਾਤੀ ਭਾਰੇ ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}ਸਾਲ ਦੇ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਹੋ ਚਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਣ ਲਗਾਤਾਰ, ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਈ ਸੀ। ਪਰਭਾਤੀਂ ਉਹ ਕੁਦ ਖਲੋਂਦੀ, ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਧੋਂਦੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲ ਵਿਚ ਵਲ੍ਹੇਟ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਡੰਗਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਭਜ ਨਿਕਲਦੀ। ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੱਤੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਪਾਂਦੀ, ਤੇ ਰੋਟੀ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਬਚਕੀ ਫੜ ਢਗਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋਂਦੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਲਈ ਵਾੜ੍ਹੇ ਨੂੰ ਹੋ ਪੈਂਦੀ। ਓਥੇ ਉਹ ਅੰਗੂਰ ਕੱਟਦੀ ਤੇ ਟੋਕਰੇ ਚੁਕਦੀ। ਵਿਚ ਇਕ ਘੰਟਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਾਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਤੇ ਸ਼ਾਮੀਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਉਂਦੀ, ਚਮਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਅਜੇ ਥੱਕੀ ਨਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਢਗਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਗਾਂ ਨਾਲ ਧਰੂਹੀ ਜਾਂ ਖੂੰਡੀ ਨਾਲ ਹਿੱਕੀ ਲਿਆਂਦੀ। ਤਰਕਾਲੀ ਮਾਲ-ਡੰਗਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਝੱਗੇ ਦੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਕੁਝ ਬੀਜ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਤੋੜ ਖਾਣ ਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਸੜਕ ਦੀ ਨੁੱਕਰ ਉਤੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤਰਕਾਲਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ, ਉਹ ਘਰ ਪਰਤ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਖਾ, ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ, ਨਰੋਈ ਤੇ ਬੇ-ਫ਼ਿਕਰ, ਤੇ ਉਹ ਚੁਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਥੋਂ, ਅੱਧੀ ਊਂਘ ਲਾਂਦੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੰਜੇ ਉਤੇ ਸੁਟ ਘਤਦੀ ਤੇ ਸਵੇਰ ਤਕ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਘੂਕ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਤੇ ਇੰਜ ਦਿਨ ਪਿਛੋਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਗਣੇ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਅਡੋਲ ਹੋ ਵਿਆਹ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨਾਲ ਹਿੱਲ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਨੀਝਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।<noinclude>{{left|੧੬੦}}</noinclude> o7aosmjnbqzetd1yhkzij5in6hwzgld 250 75527 241696 241561 2026-10-22T15:07:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਕਾਂਡ ਤੀਹਵਾਂ'''}} {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਮਛਰਾਂ ਨੇ ਗੱਡੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਭੀੜ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਪਿਆ ਪਲਸੇਟੇ ਮਾਰਦਾ ਉਹਨੂੰ ਧੱਕੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੇਰ ਵੀ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ, ਰੂਮਾਲ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉਤੇ ਖਿਚ, ਸੌਂ ਹੀ ਚੱਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੀ ਗਵਾਂਢਣ ਉਸਤੇਨਕਾ ਉਹਦੇ ਵਲ ਭੱਜੀ ਆਈ ਤੇ ਗੱਡੇ ਹੇਠ ਵੜ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਆ ਲੇਟੀ। {{gap}}"ਸੌਵੋਂ, ਕੁੜੀਓ, ਸੌਵੋਂ!" ਗੱਡੇ ਹੇਠ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੇਟਦਿਆਂ, ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਰਤਾ ਠਹਿਰ," ਉਹ ਬੋਲ ਪਈ, "ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਸਰਨ ਲਗਾ!" ਉਹ ਕੁਦ ਖਲੋਤੀ, ਉਹਨੇ ਕੁਝ ਹਰੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਤੋੜੀਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ, ਪਹੀਆਂ ਵਿਚ ਟੰਗ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਆਪਣਾ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਟੰਗ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਅੰਦਰ ਆਣ ਦੇ ਮੈਨੂੰ," ਫੇਰ ਗੱਡੇ ਹੇਠ ਵੜਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਥਾਂ ਕੱਸਾਕ ਲਈ ਏ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ? ਜਾ ਏਥੋਂ ! {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਸਤੇਨਕਾ ਗੱਡੇ ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨਾਲ ਇੱਕਲੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਉਹਨੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਵਾਂ ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵਲ ਲਈਆਂ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਚੰਬੜ ਗਈ, ਉਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਧੌਣ ਚੁੰਮਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}"ਨਾਜ਼ੋ, ਮੇਰੀ ਨਾਜ਼ੋ," ਉਹ ਚੀਕਵਾਂ, ਸਾਫ਼ ਹਾਸਾ ਹਸਦੀ, ਵਿਚ-ਵਿਚ ਬੋਲੀ {{gap}}"ਕਿਉਂ, ਇਹ ਦਾਦੇ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆ ਈ," ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾਂਦਿਆਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਬਸ ਕਰ !" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਏਨੀ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਈਆਂ ਕਿ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}"ਈਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਆ, ਹੈਂ ?" ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਝੱਲੀਆਂ ਨਾ ਮਾਰ ! ਚਲ ਸੌਈਏਂ। ਕੀ ਕਰਨ ਆਈ ਸੈਂ ?" {{gap}}ਪਰ ਉਸਤੇਨਕਾ ਬੋਲੀ ਗਈ। ‘‘ਤੈਨੂੰ ਦਸਣੀ ਆਂ, ਕਾਹਦੀ ਲਈ, ਰਤਾ ਠਹਿਰ {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਅਰਕਾਂ ਭਾਰ ਉਚੀ ਹੋਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਮਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ। {{gap}}"ਹਾਂ, ਤੇ ਕੀ ਏ ਇਹ ? {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗੈ ! {{gap}}"ਪਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਲ ਈ ਕਿਹੜੀ ਏ " ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਲੁੱਚੀ ਨਾ ਹੋਏ ਤਾਂ !" ਉਹਨੂੰ ਅਰਕ ਮਾਰਦਿਆਂ ਤੇ ਹਸਦਿਆਂ, ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਦਸਦੀ ਨਹੀਂ ਕੁਝ। ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੈ ?"{{nop}}<noinclude>{{right|੧੬੧}}</noinclude> retwtsyng3nh1d4sskbd9364d77843f 250 75528 241697 241563 2026-10-22T15:08:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਆਉਂਦੈ। ਫੇਰ ਕੀ ਹੋਇਆ?" ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਸੂਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਕੁੜੀ ਆਂ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਸ ਦੇਣੀ ਆਂ। ਬਹਾਨੇ ਕਿਉਂ ਬਣਾਵਾਂ?" ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਤੇ ਉਹਦਾ ਝਮਝਮ ਕਰਦਾ ਗੁਲਾਬੀ ਮੁਖ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਸੋਚਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਏ, ਤੇ ਬਸ।" {{gap}}"ਮਤਲਬ ਏ, ਦਾਦੇ ਨਾਲ।” {{gap}}"ਹੂੰ!" {{gap}}"ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਗੁਨਾਹ ਏ।” {{gap}}"ਵਾਹ ਮਾਰਯਾਨਕਾ। ਜੇ ਕੁੜੀ ਜਦੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਉਠਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਮਜ਼ਾ ਕਦੋਂ ਲੈਣਾ ਏਂ? ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਕਿਸੇ ਕੱਸਾਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਫਿਕਰ-ਫਾਕੇ। ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਜਦੋਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਏਗਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਤੈਨੂੰ ਸੋਚ ਤਕ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਲਗੀ: ਬਸ ਬੱਚੇ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਕੰਮ!" {{gap}}"ਕਿਉਂ, ਕੁਝ ਜਿਹੜੇ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ!" ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਅਡੋਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਦਸ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਤੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ 'ਚ ਕੀ ਹੋਇਐ?" {{gap}}"ਹੋਇਆ ਕੀ ਏ? ਉਹਨੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰਖੀ। ਬਾਪੂ ਨੇ ਇਕ ਵਰ੍ਹਾ ਪਿਛੇ ਪਾ ਦਿਤਾ; ਪਰ ਹੁਣ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋ ਗਿਐ, ਪਤਝੜ ਰੁੱਤੇ ਸਾਡਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।" {{gap}}"ਪਰ ਉਹਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ?" ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਮੁਸਕਰਾਈ। {{gap}}"ਕਹੇ ਕੀ ਉਹ? ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਵਾਂ। ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜਿਆਂ 'ਚ ਜਾਵਾਂ!" {{gap}}"ਕਿੱਡਾ ਲੇਂਝ ਏ! ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਗਈ ਨਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ? ਕਿੱਡਾ ਨਿਧੜਕ ਹੋ ਗਿਐ ਉਹ। ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਦਾ '''ਜੀਗੀਤ''' ਏ। ਓਥੇ ਫ਼ੌਜ 'ਚ ਵੀ ਮੌਜ ਲੁਟਦੈ। ਪਿਛੇ ਜਿਹੇ ਸਾਡਾ ਕਿਰਕਾ ਘਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਘੋੜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਘੋੜਾ ਏ! ਪਰ ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਏ, ਅਜੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪਿਛੇ ਪਾਗਲ ਹੋਈ ਫਿਰਦੈ। ਤੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ?" ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਈ ਪੁਛਣਾ ਈਂ?" ਹਸ ਕੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਕ ਰਾਤੀਂ ਮੇਰੀ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸਾਸੂ, ਕਹੇ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਣ ਦੇ।" {{nop}}<noinclude>{{left|੧੬੨}}</noinclude> 3538lkeul0fhub7jhd1ztpfn30bplep 250 75529 241698 241627 2026-10-22T15:08:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}"ਤੇ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਆਣ ਦਿਤਾ?" {{gap}}"ਅੰਦਰ ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ! ਮੈ ਜਿਹੜੀ ਗਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਆਖ ਦਿਆਂ, ਉਸ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣੀ ਆਂ, ਚਟਾਨ ਵਾਂਗ ਪੱਕੀ," ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ {{gap}}"ਪਰ ਉਹ ਸੁਹਣਾ ਬੰਦਾ ਏ। ਜੇ ਉਹ ਚਾਹਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਵੀ ਨਾਂਹ ਨਾ ਕਰੇ।" {{gap}}"ਜਾਵੇ ਪਿਆ ਹੋਰਨਾਂ ਕੋਲ," ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਉਹਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂਉਂ ਹੁੰਦਾ?" {{gap}}"ਹੁੰਦਾ ਏ, ਪਰ ਮੈਂ ਕੋਈ ਮੂਰਖਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” {{gap}}ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉਤੇ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਉਹਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਦੱਬੇ-ਘੁੱਟੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਹਿਲ ਪਈ। "ਝੱਲੀਏ!" ਸਾਹੋਸਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਕੂਕੀ। "ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ।" ਤੇ ਉਹ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀਆਂ ਕੁਤ-ਕੁਤਾੜੀਆਂ ਕੱਢਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}"ਨੀ, ਛਡ ਦੇ!" ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਿਆਂ ਤੇ ਹਸਦਿਆਂ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਵਲ ਵੇਖੋ! ਨਚ-ਟਪ ਰਹੀਆਂ ਨੇ! ਥੱਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਅਜੇ!" ਗੱਡੇ ਤੋਂ ਬੁੱਢੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰਾਈ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। {{gap}}"ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ," ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੁਝ ਉਪਰ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਦੁਹਰਾਦਿਆ। "ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਏ! ਕਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਨੇ! ਏਡੀ ਤੂੰ ਕੰਡਿਆਲੀ ਏਂ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦਾ ਸਿਰ ਇਕਦਮ ਹੀ ਫੇਰ ਦੇਣਾ ਸੀ! ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਈ ਹੋਈ ਸੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖਾ ਚਲਿਆ ਸੀ। ਤੇ ਦਾਦੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿਤੀਆਂ ਨੇ! ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਾਲਾ, ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਰੂਸੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਅਮੀਰ ਏ। ਉਹਦਾ ਅਰਦਲੀ ਕਹਿੰਦੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭੋਂ-ਗੁਲਾਮ ਨੇ।" {{gap}}"ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਚਿਆਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਸੋਚ, ਮੁਸਕਰਾਈ। {{gap}}"ਪਤਾ ਈ ਉਹਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਮਤਲਬ ਏ, ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨੇ?" ਘਾਹ ਦੀ ਇਕ ਤਿੜ ਚਿਥਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਵਰਗਾ ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਲਾਜ਼ੂਤਕੇ ਵਰਗਾ ਕੱਸਾਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁਨਾਂ।" ਤੇਰੇ ਖਿਆਲ 'ਚ, ਮਤਲਬ ਕੀ ਸਾਸੂ?" {{gap}}"ਬਸ ਜਿਹੜੀ ਗਲ ਪਹਿਲੋਂ ਮਨ 'ਚ ਆਈ ਸਾਸੂ, ਕਹਿ ਦਿਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸੂ," ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੇਰੇ ਵਾਲਾ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ! ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਦਮਾਗ਼ ਫਿਰਿਆ ਹੋਵੇ ਸੂ!" {{nop}}<noinclude>{{right|੧੬੩}}</noinclude> 86alh2vhxcxid7jjifglldosc6kiye7 250 75530 241699 241630 2026-10-22T15:08:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਸਿਰ ਆਪਣੇ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਉਤੇ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਬਾਂਹ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਰਖ ਲਈ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲਈਆਂ। ਅਜ ਵਾੜ੍ਹੇ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ! ਬਾਪੂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ," ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਬੋਲੀ, ਤੇ ਸੌਂ ਗਈ। {{center|'''ਕਾਂਡ ਇਕੱਤੀਵਾਂ'''}} {{gap}}ਸੂਰਜ ਗੱਡੇ ਉਤੇ ਛਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਪਿਛੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਟਾਹਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੇ ਲਾਈਆਂ ਸਨ, ਸੁੱਤੀਆਂ ਪਈਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਲੂਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਊਠ ਪਈ, ਤੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਰੂਮਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਗੀ। ਚੁਗਿਰਦੇ ਤਕਦਿਆਂ, ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦਿਸਿਆ। ਉਹ ਬੰਦੂਕ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਰਖੀ ਖਲੋਤਾ ਉਹਦੇ ਪਿਓ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੂੰ ਹੁੱਝ ਮਾਰੀ ਤੇ ਮੁਸਕਾਉਂਦਿਆਂ ਸੈਣਿਤ ਕਰ ਉਹਨੂੰ ਓਲੇਨਿਨ ਵਿਖਾਇਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਕਲ੍ਹ ਗਿਆ ਸਾਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਕਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਭਾ," ਬੇ-ਚੈਨੀ ਨਾਲ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਓਲੇਨਿਨ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸ ਰਹੀ। {{gap}}"ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਲਾ ਪਾ ਕੇ। ਓਥੇ ਇਕ ਅਣ-ਵਰਤਿਆ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦਾ ਵਾੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਹਨੂੰ ਰੱਕੜ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੋਇਐ। ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਓਥੇ ਸਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗਲ-ਬਾਤ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਇਕਦਮ ਬਦਲਦਿਆਂ ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਏਡੇ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨੀਂ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਲਭਣ ਦੀ ਕਿਹਨੂੰ ਸੁਝਦੀ ਜੇ! ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ, ਤੇ ਸਾਡਾ ਹਥ ਵਟਾਓ, ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕੰਮ ਕਰੋ," ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਚਹਿਕ ਕੇ ਆਖਿਆ। "ਨੀ ਕੁੜੀਓ, ਉਠੋ ਹੁਣ!" ਉਹਨੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੇ ਉਸਤੇਨਕਾ ਗੱਡੇ ਥੱਲੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹਾਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਗਲ ਆਮ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਰੂਬਲ ਮੂਲ ਦਾ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੋਰ ਮਿੱਠਤ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ; ਕੋਰਨਟ ਓਲੇਨਿਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਨੇੜਤਾ ਤੋਂ ਉਚੇਚਾ ਖੁਸ਼ ਲਗਦਾ ਸੀ। {{gap}}"ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਗੱਡੇ ਥੱਲੇ ਦੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਨਾ ਵੇਖਣ ਦੀ<noinclude>{{left|੧੬੪}}</noinclude> 62cod4pcvsyxogi4x07ubdq66cspzgq 250 75531 241700 241634 2026-10-22T15:09:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਾਸ਼ਪਾਤੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਅਨਾਨਾਸੇ ਦਾ ਜੈਮ ਤੇ ਮੁਰੱਬੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹੋਵੋਗੇ।” {{gap}}"ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਖਰਗੋਸ਼ ਅਣ-ਵਰਤੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਮੈਂ ਓਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੇ ਹਰੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕਾਹਲੀ ਨਜ਼ਰ ਸੁਟਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਟੋਪੀ ਲਾਹ ਉਚੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਪਾਲਾਂ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਵਾੜੇ ਨੂੰ ਪਰਤਿਆ, ਸੂਰਜ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜਿਆ ਦੀ ਵਾੜ ਪਿਛੇ ਡੁਬ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ਕ ਪਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਡਲਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਵਾ ਮੱਠੀ ਪੈ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਸਜਰੀ ਠੰਡਕ ਚੁਗਿਰਦੇ ਪਸਰਨ ਲਗ ਪਈ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਦੂਰੋਂ ਅੰਗੂਰ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਨੀਲੀ ਕਮੀਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ, ਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਅੰਗੂਰ ਤੋੜਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਹਦੇ ਵਲ ਆਇਆ। ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁੱਤਾ ਅਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਨੀਵੇਂ ਲਮਕਦੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਆਪਣੇ ਗਿੱਲੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਫੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਭਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਾਹਵਾਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਰੂਮਾਲ ਹੇਠਾਂ ਉਹਦੀ ਠੋਡੀ ਥੱਲੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਹਲੀਕਾਹਲੀ ਭਾਰੇ ਗੁੱਛੇ ਕਟਦੀ ਤੇ ਟੋਕੜੀ ਵਿਚ ਰਖਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਜੁ ਉਹਨੇ ਥੰਮੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਥੋਂ ਛੁੱਟਣ ਦਿਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਅਟਕੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕ ਸੁਖਾਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਈ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਗ ਗਈ। ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਥ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨੇ ਬੰਦੂਕ ਪਿੱਠ ਉਤੇ ਪਾ ਲਈ। ਰਬ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੇ, ਬਾਕੀ ਦੇ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਤੂੰ ਇਕੱਲੀ ਹੈਂ?' ਉਹ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹਨੇ ਨਾ ਕਿਹਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਹੀ ਉਚੀ ਕੀਤੀ। ਮਾਯਾਨਕਾ ਕੋਲ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਉਹਨੂੰ ਬੇ-ਆਰਾਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}"ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦੂਕ ਨਾਲ ਤੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰੇਂਗਾ," ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ।" {{gap}}ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੁਪ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਫੇਰ ਕੁਝ ਵਕਫ਼ੇ ਪਿਛੋਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਬੋਲੀ: {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।" {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਚਾਕੂ ਕਢਿਆ ਤੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਗੁੱਛੇ ਕੱਟਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਪਤਿਆਂ ਹੇਠ ਵੜਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਘਣਾ ਗੁੱਛਾ ਕਟਿਆ, ਕੋਈ ਡੇਢ ਸੇਰ ਭਾਰਾ।<noinclude>{{left|੧੬੬}}</noinclude> fv3xus5h9x6uhm8btdtqalvikl15aam 250 75532 241701 241635 2026-10-22T15:09:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਹਦੇ ਅੰਗੂਰ ਏਨੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਨ ਕਿ ਥਾਂ ਦੀ ਥੁੜ ਕਰਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਧਰੇ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨੇ ਗੁੱਛਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ। {{gap}}"ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਕਟਣੇ ਹਨ? ਇਹ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤਾ ਹਰਾ ਨਹੀਂ?" {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਫੜਾ ਦੇ।" {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥ ਛੂਹ ਗਏ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਉਹਦਾ ਹਥ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆ। {{gap}}"ਤੇਰਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਿਆਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਰੁਖਾਈ ਨਾਲ ਵੇਖ, ਮੂੰਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲਿਆ। {{gap}}"ਤੂੰ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?" {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਕੀ?" {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਰੀਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" {{gap}}"ਆਉਂਦੀ ਹੋਏਗੀ!" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਸਚੀ ਮੁਚੀ। ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈਂ!" {{gap}}ਤੇ ਚਾਨਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਪਈ, ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਹਨੂੰ ਏਨੇ ਆਮ ਲਗੇ ਸਨ। ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਵੱਸ ਨਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਥ ਫੜ ਲਏ। {{gap}}"ਮੈਂ ਜੁ ਵੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਮਖ਼ੌਲ ਕਿਉਂ ਉਡਾਣਾ ਏਂ?" ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਤਕਣੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਇੰਜ ਪੱਕ ਸੀ, ਉਹ ਮਖ਼ੌਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਡਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}"ਮਖ਼ੌਲ ਉਡਾਂਦਾ ਹਾਂ? ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਕਦੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ...." {{gap}}ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਹਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਆਮ ਲਗੇ, ਇਹ ਜੁ ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਘਟ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਬੋਲੀ ਗਿਆ,"ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" {{gap}}"ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਛੱਡ, ਲੇਂਝਾ।" {{gap}}ਪਰ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ, ਉਹਦੀਆਂ ਚਮਕੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਉਹਦੀ ਉਭਰ ਰਹੀ ਛਾਤੀ, ਉਹਦੀਆਂ ਸਡੌਲ ਲੱਤਾਂ, ਉਕਾ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਲਗਾ ਉਹ ਸਮਝ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਨਿਗੂਣੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੋਂ ਉਚੀ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਲਗਾ, ਜੁ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਉਹ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲਦਾ<noinclude>{{right|੧੬੭}}</noinclude> bkqs116dj24otus1h5hr76qa1nj0myx 250 75533 241702 241637 2026-10-22T15:09:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੀ। "ਤੇ ਇਹ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਸਕਦੀ ਹੈ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਹ ਹੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੁ ਉਹ ਆਪ ਹੈ?" {{gap}}"ਓਏ!" ਚਾਨਚਕ ਹੀ ਅੰਗੂਰ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੀ ਉਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀਤੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਦਾ ਚੀਕਵਾਂ ਹਾਸਾ। "ਦਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਏਚ, ਆ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ। ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਈ 'ਕੱਲੀ ਹਾਂ," ਉਹਨੇ ਵੇਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਗੋਲ, ਭੋਲਾ, ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ ਕਢਦਿਆਂ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਨਾ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਨਾ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹਿਲਿਆ। {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਕੱਟਦੀ ਗਈ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਪਰ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਮੋਢੇ ਸੁੰਗੇੜੇ, ਤੇ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਪੇਟੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚੀ ਮਾਰਦਾ ਉਹ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਭਰਦਾ ਵਾੜੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। {{center|'''ਕਾਂਡ ਬਤੀਵਾਂ'''}} {{gap}}ਉਹ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰੀ ਅਟਕਿਆ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੇ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦਾ ਹਾਸਾ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਕੁਝ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਉਹ ਤਰਕਾਲੀਂ ਖਾਲੀ ਹਥ ਘਰ ਪਰਤਿਆ। ਇਹਾਤੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਦਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਬੂਹਾ ਦਿਸਿਆਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਸਦੀ ਨੀਲੀ ਕਮੀਜ਼ ਨਜ਼ਰੇ ਪਈ। ਉਹਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਡਿਓੜੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨਿਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜੇ ਤੋਂ ਪਰਤ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ: ਉਹ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਵੜ ਗਏ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਅੰਦਰ ਨਾ ਸਦਿਆ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੋ ਵਾਰੀ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਈ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਘੁਸਮੁਸੇ ਵਿਚ ਇੰਝ ਲਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਟੁਰਨਫਿਰਨ ਉਤੇ ਇਕਸਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਉਹ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਟੁਰਨ-ਫਿਰਨ ਲਗਾ, ਪਰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਉਤੇ ਕੰਨ ਲਾਈ ਰਖੇ। ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮੀਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਕਢਦਿਆਂ ਤੇ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵੜਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ; ਉਹਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਕਿਸੇ ਗਲ ਉਤੇ ਹੱਸੀ ਸੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਸੁਣਿਆ,<noinclude>{{left|੧੬੮}}</noinclude> 53duhxi0gu98wjl7jsjod9y295svirg 250 75534 241703 241638 2026-10-22T15:10:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕੋਰਨਟ ਤੇ ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਕੁਝ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਰ ਥਾਂ ਚੁਪ-ਚਾਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਚਿਰ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਤੇ ਕੋਈ ਸਾਹ ਲੈ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਰੀਸ ਆਈ, ਤੇ ਫੇਰ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਪਲ ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਆਇਆ, ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਹਿਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਭ ਪਾਸੇ ਚੁਪ- ਸੀ। ਘਟ ਰਿਹਾ ਚੰਨ ਚਿਰਾਕਾ ਚੜ੍ਹਿਆਂ, ਤੇ ਪਸਰਦਿਆਂ ਜਾਂ ਹੌਲੀਹੌਲੀ ਉਠਦਿਆਂ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਬਹੁਤੇ ਦਿਸਵੇਂ ਹੋ ਗਏ। "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕੀ ਹਾਂ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਟੂਣੇ ਤੋਂ ਤਰੁੰਡ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਲਗਾ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਮਕਾਨ ਅੰਦਰ ਫ਼ਰਸ਼ ਦੇ ਚਿਰ-ਚਿਰ ਕਰਨ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਪ ਸਾਫ਼ ਸੁਣੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਬੂਹੇ ਵਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਫੇਰ ਸਭ ਪਾਸੇ ਚੁਪ-ਚਾਂ ਹੋ ਗਈ, ਸਿਵਾਇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ, ਤੇ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਮੱਝ, ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਭਰਨ ਪਿਛੋਂ, ਫੇਰ ਹਿੱਲੀ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਟੰਝਾਂ ਉਤੇ ਖੜਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਝੁਲਾਈ, ਤੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੁੱਕੀ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਇਕਸਾਰ ਡਿੱਗੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਮੱਝ ਨਿੰਮ੍ਹੀ ਚੰਨ-ਚਾਨਣੀ ਵਿਚ ਮੁੜ ਪਸਰ ਗਈ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ: "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਤੇ ਉਹਨੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਸੌਂ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਬੁਤ ਬਾਹਰ ਇਸ ਚਾਨਣੀ ਧੁੰਦਲੀ ਰਾਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਦਿਸਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਬਾਰੀ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਫੇਰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਪ ਸੁਣੀਤੀ। ਉਹ ਪਰਭਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਦੀ ਬਾਰੀ ਤਕ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ, ਉਹਨੇ ਭਿੱਤ ਨੂੰ ਧਕਿਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਬੂਹੇ ਵਲ ਭਜਿਆ ਤੇ ਇਸ ਵਾਰੀ ਉਹਨੇ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਸਾਹ ਭਰਦਿਆਂ ਤੇ ਟੁਰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ। ਉਹਨੇ ਹੋੜੇ ਨੂੰ ਹਥ ਪਾਇਆ ਤੇ ਖੜਾਕ ਕੀਤਾ। ਨੰਗੇ, ਸੰਭਲ ਧਰੇ ਜਾਂਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ, ਜੁ ਬੂਹੇ ਵਲ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਫ਼ਰਸ਼ ਨਿੰਮ੍ਹਾ-ਨਿੰਮ੍ਹਾ ਚਿਰ-ਚਿਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੋੜੇ ਨੇ ਕੜਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਬੂਹਾ ਚਿਰਕਿਆ, ਤੇ ਮੁਹਾਠਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੇ ਬੁਤ ਦੇ ਦਿੱਸਣ ਉਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਰੂਏ ਤੇ ਹਲਵੇ ਕੱਦੂ ਦੀ ਨਿੰਮ੍ਹੀ-ਨਿੰਮ੍ਹੀ ਵਾਸ਼ਨਾ ਆਈ। ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਚਾਨਣੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨੇ ਬੂਹਾ ਕਾੜ ਕਰਕੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਕੁਝ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਦੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਭਜ ਗਈ। ਓਲੇਨਿਨ<noinclude>{{right|੧੬੯}}</noinclude> ct6cw47z6ibjl8x7l95jrhf13bxtmcy 250 75535 241704 241639 2026-10-22T15:10:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਅਗੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਬਾਰੀ ਵਲ ਭਜਿਆ ਤੇ ਕੰਨ ਲਾ ਸੁਣਨ ਲਗਾ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹ ਇਕ ਤੇਜ਼ ਚੂਕਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਤ੍ਭੱਕ ਪਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ ਰੀਸਾਂ !" ਚਿੱਟੀ ਟੋਪੀ ਵਾਲੇ ਇਕ ਕੁਝ ਮਧਰੇ ਕਦ ਦੇ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲ ਆਉਂਦਿਆਂ ਆਖਿਆ। "ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵੇਖਿਐ...ਨਹੀਂ ਰੀਸਾਂ !" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਚੁਪ ਰਿਹਾ, ਉਹਨੂੰ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਕੀ ਕਹੇ। {{gap}}"ਨਹੀਂ ਰੀਸਾਂ ਵਾਈ ! ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਦਫ਼ਤਰ 'ਚ ਦੱਸਾਂਗਾ ਨੇ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕਮਾਲ ਦੀ ਧੀ ਏ ਕੋਰਨਟ ਦੀ ! ਇਕ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੂ।” {{gap}}"ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਫ਼ਤਰ 'ਚ ਦੱਸਾਂਗਾ ਨੇ।" {{gap}}ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਬਹੁਤ ਉਚੀ ਬੋਲਿਆ, ਤੇ ਇੰਜ ਉਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਜਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ: "ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕੈਡਿਟ ਏਂ !" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਕੰਬਣ ਲਗਾ ਤੇ ਉਹਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। {{gap}}"ਏਧਰ ਆ, ਏਧਰ!" ਉਹਨੇ ਕੱਸਾਕ ਨੂੰ ਘੁਟ ਕੇ ਬਾਹੋਂ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਖਿਚ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਕਾਨ ਵਲ ਲੈ ਗਿਆ। "ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਹੁੰਚਾਣ ਲਗਾ। ਉਹ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਕੁੜੀ ਏ ..." {{gap}}"ਇਹਦੀ ਗਲ ਰਹਿਣ ..." {{gap}}"ਖ਼ੈਰ ਤਾਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੁਝ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਜ਼ਰਾ ਠਹਿਰੀਂ!" {{gap}}ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਿਹਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਭੱਜਾ-ਭੱਜਾ ਆਪਣੇ ਮਕਾਨ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਦਸ ਰੂਬਲ ਲੈ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਹਨੇ ਕੱਸਾਕ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੇ। {{gap}}"ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਕਸੂਰ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ। ਸਿਰਫ਼ ਖੁਦਾ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦੇਵੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ..." {{gap}}"ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਾਣੇਂ," ਹਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਉਸ ਰਾਤੀਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉਤੇ ਪਿੰਡ ਆਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਚੁਰਾਏ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲੁਕਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਲਭਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਰਾਹ ਉਤੇ ਪਿਆਂ ਉਹਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਖੜਾਕ ਸੁਣੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪਰਤਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਅਗੇ ਸ਼ੈਖੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਕਿੱਡੀ ਚਤਰਾਈ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਦਸ ਰੂਬਲ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਓਲੇਨਿਨ<noinclude>{{right|੧੭੦}}</noinclude> c99hs3fmwgsy4ujxy5gcjtrnb8tfhlb 250 75536 241705 241640 2026-10-22T15:10:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਉਕਾ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗਲ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਤਕਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਾੜਾ ਜਿਹੀ ਹੱਸੀ। ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਵੀ ਉਹਨੇ ਸੁਤਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਲੰਘਾਈ, ਤੇ ਉਹ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਅਜਾਈਂ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹਨੇ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਚ ਲੰਘਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ, ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਇਆ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}ਅਗਲੀ ਰਾਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਸਾਰਜੰਟ-ਮੇਜਰ ਨੇ ਜਗਾ ਦਿਤਾ। ਉਹਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਹੀ ਹੱਲੇ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ ਕਿ ਇੰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫੇਰ ਪਿਡ ਨਹੀਂ ਪਰਤਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਹੱਲਾ ਚਾਰ ਦਿਨ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਮਾਂਡਰ, ਜੁ ਓਲੇਨਿਨ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਟਾਫ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ। ਹੱਲੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਕਰਾਸ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਹਦੀ ਪਹਿਲੋਂ ਉਹਨੂੰ ਏਡੀ ਚਾਹ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਇਹਦੀ ਉਕਾ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਹੁਕਮ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪੁੱਜੇ। {{gap}}ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ, ਬਾਕੀ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਕਈ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਸ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਸਾਰੀ ਸ਼ਾਮ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਤਕਦਿਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਤਲਬ ਜਾਂ ਖ਼ਿਆਲ ਤੋਂ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। {{center|'''ਕਾਂਡ ਤੇਤੀਵਾਂ'''}} {{gap}}ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਚਿਰਾਕਾ ਉਠਿਆ। ਉਹਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਘਰੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਨਾ ਗਿਆ। ਕਦੀ ਉਹ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਕਦੀ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਮਕਾਨ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਆ ਲੇਟਦਾ। ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਉਹਦੀ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ਾਮੀਂ ਓਲੇਨਿਨ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ<noinclude>{{right|੧੭੧}}</noinclude> j2z7t4k1cr3zyi6tqho675g3oe6f2iy 250 75537 241706 241641 2026-10-22T15:10:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਠਿਆ, ਲਿਖਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਚਿਰਾਕੀ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ, ਪਰ ਡਾਕ ਵਿਚ ਨਾ ਪਾਈ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਕਾਸੇ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਤੇ ਨਾਲੇ ਇਹਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝੇ। ਇਹ ਸੀ ਜੁ ਉਹਨੇ ਲਿਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਰੂਸ ਤੋਂ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਹਨਾਂ ਬੀਆਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦਬਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਖਰ੍ਹਵਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ; ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲਗ ਪਵੇਗਾ; ਤੇ ਕੌਣ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੀ ਕਰਾ ਲਵੇ। ਉਹ ਐਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਜਨਰਲ ਯੇਰਮੋਲੋਵ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ: 'ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਪੀ-ਪੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬਦਅਖ਼ਲਾਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।' ਕਿੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਗਲ ਹੈ! ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਵਾਬਜ਼ਾਦੀ ਬ—ਦੇ ਪਤੀ, ਜਾਂ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਚੈਮਬਰਲੇਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ Maréchal de noblesse<ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ - ਸੰ:</ref> ਬਣਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਸੀਬ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਫ਼, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਘਿਣਾਉਣੇ ਤੇ ਤਰਸ-ਯੋਗ ਲਗਦੇ ਹੋ! ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ! ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਹਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਕ ਸੁਹਜ ਵਿਚ ਚਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ! ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣਾ ਤੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੁ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਹੁੰਚ ਬਰਫ਼-ਕੱਜੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ, ਤੇ ਇਹ ਚੜ੍ਹਤ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਜੁ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਰੁਚੀ ਪਹਿਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਦ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਸੱਚੇ ਜਾਂ ਝੂਠੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਿਊਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੁਸੀ ਜਾਂ ਮੈਂ। ਜੇ ਕਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭੁਲੇਖਿਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਘਿਰਨਾ ਤੇ ਤਰਸ ਦੇ ਯੋਗ ਲਗਦੇ ਹੋ! ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਆਪਣੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਗੋਲ ਕਮਰਿਆਂ, ਝੂਠੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਰੇ ਪੋਮੇਡ ਕੀਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਅਸੁਭਾਵਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਘਾਉਂਦੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਲੁੱਕੇ, ਜਾਂਦੇ ਬਿਡੌਲ ਅੰਗਾਂ, ਤੇ ਗੋਲ-ਕਮਰੇ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਗਲ-ਬਾਤ ਦੀ ਝਕ-ਝਕ ਦੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਇਹ ਕੁਝ ਅਖਵਾਣ<noinclude>{{left|੧੭੨}}</noinclude> 9nyqsf0sya7c7dedfn8jr705snzmkd1 250 75538 241707 241642 2026-10-22T15:11:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ, ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ — ਮੈਨੂੰ ਅਸਹਿ ਕਰਹਿਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਕੰਢ ਚਿਹਰੇ, ਉਹ ਅਮੀਰ ਯੋਗ ਕੁੜੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਣੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ: 'ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਅਮੀਰ ਹੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ,' - ਤੇ ਉਹ ਕੁਰਸੀਆਂ ਇਕ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਤੇ ਫੇਰ ਦੂਜੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਖਣਾ, ਬੇ-ਸ਼ਰਮ ਵਿਚੋਲਗੀ ਤੇ ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਗੁਪ—ਸ਼ੱਪ ਤੇ ਮਕਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਿਯਮ — ਕਿਹਦੇ ਨਾਲ ਹਥ ਮਿਲਾਣਾ ਹੈ, ਕਿਹਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰ ਹੀ ਹਿਲਾਣਾ ਹੈ, ਕਿਹਦੇ ਨਾਲ ਗਲ-ਕਥ ਕਰਨੀ ਹੈ (ਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਾਣਦਿਆਂ ਬੁਝਦਿਆਂ, ਇਹਦੀ ਅੱਟਲਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਉਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚਲਦਾ ਲਹੂ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਅਕੇਵਾਂ। ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਣ ਜਾਂ ਯਕੀਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਵੇਖਣ ਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਹੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਸਚਾਈ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜੁ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਭੋ ਸ਼ੁਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ! ਖੁਸ਼ੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਿਚ, ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਿਚ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤਰਸ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ: ‘ਉਹ ਕਿਸੇ ਆਮ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ( ਰਬ ਨਾ ਕਰੇ) ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪਖੋਂ ਅਸਲੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ!' ਤਾਂ ਵੀ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ 'ਖ਼ਤਮ' ਹੋਣਾ। ਮੈਂ ਇਕ ਆਮ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਇਹਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਸਿੱਖਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੈਂ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ। {{gap}}"ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਤਕਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜੁ ਮੈਂ ਛੱਡੀ ਸੀ, ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਤੁਅੱਸਬ ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਤਾਜ਼ਾ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਓਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਸੁਹਣੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਦਿਖ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਿਆਰ ਵਰਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਕਿਆਸ ਕਰਦਾ ਸਾਂ, ਉਕਾ ਕੁਝ ਨਾ ਲਭ ਸਕਿਆ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕਲਤਾ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਹਿਜ ਪਿਆਰ ਸੀ, ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਪਿਆਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਘਟ ਸੀ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮੈਂ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼<noinclude>{{right|੧੭੩}}</noinclude> bg31eaiet6vole3s1o9lxum2yc8jhsv 250 75539 241708 241643 2026-10-22T15:11:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੁਣਨ ਦੀ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੋਲ ਸੀ; ਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਚੈਨ ਹੈ ਸੀ। {{gap}}"ਇਕ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਇੱਕਠ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਛੋਹਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਔਰਤ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਅੱਟੁਟ ਭਾਵੇਂ ਅਣਮੰਨਿਆ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਜਿਹਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੈਂ ਘੋਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤਾਂ ਵੀ ਘੋਲ ਮੈਂ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕੀ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇਗੀ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬੁਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?' ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਅਜੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਉਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}"ਉਸ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਗਲ ਕੀਤੀ, ਸਾਡੇ ਸੰਬੰਧ ਬਦਲ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਬਾਹਰਲੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਓਪਰੀ ਪਰ ਚੜ੍ਹਤ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ; ਪਰ ਓਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਮਨੁਖ ਬਣ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਕਦੀਕਦੀ ਉਹਦੇ ਪਿਓ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਨੇੜੇ ਦੇ ਮੇਲ ਵਿਚ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁੱਚੀ, ਅਪਹੁੰਚ ਤੇ ਚੜ੍ਹਤ ਵਾਲੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਅਡੋਲਤਾ, ਅਣਖ ਤੇ ਮੌਜੀ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਂਦੀ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉਤੇ ਉਹਦੀ ਹਰ ਤਕਣੀ, ਉਹਦੇ ਹਰ ਬੋਲ ਤੇ ਉਹਦੀ ਹਰ ਮੁਦਰਾ ਇਕ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਸੀ — ਘਿਰਣਾ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਛਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਇਕ ਬਨੌਟੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਕ ਪਾਰਟ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਾਮ ਤੇ ਚਾਹ ਦੇ ਤਸੀਹਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਮੈਂ ਪਖੰਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇ ਸਾਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਮੇਰੇ ਵਲ ਤਕਦੀ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਅਸਹਿ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਜੁ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਸਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਚੈਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜੇ ਵਿਚ ਸਾਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਦਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਜਿਹੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਚੇਤੇ ਕਰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੁ ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ<noinclude>{{left|੧੭੪}}</noinclude> h1kj3u78ur21oe2oq7i8f4tgxwjk62g 250 75540 241709 241667 2026-10-22T15:11:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੀ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਉਚੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਭਾਵ ਤੋਂ, ਜੁ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਅਸਹਿ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਹੋਛੇ ਸੰਬੰਧ ਜਾਰੀ ਰਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਸਾਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੱਧਰ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮੈਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ: 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਮੂਰਖ ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਕਦੀ ਰਖੇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੇ ਕਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਿਆਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਹਿਤ ਨਾਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਆਵਾਰਾ ਔਰਤ ਬਣਾਣਾ ਡਰਾਉਣੀ ਗਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਤਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਬੇਗਮ, ਦਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਏਵਿਚ ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਣਾ, ਉਸ ਕੱਸਾਕ ਔਰਤ ਵਾਂਗ, ਜਿਹੜੀ ਸਾਡੇ ਇਕ ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਵੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੱਸਾਕ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਜੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਚੁਰਾ ਸਕਦਾ, ਚੀਖ਼ੀਰ ਨਾਲ ਗੁੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਖਰਮਸਤੀ ਦੇ ਗੌਣ ਗਾ ਸਕਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਉਹਦੀ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦਾ, ਉਕਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਤੇ ਕੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਹੋਰ ਗਲ ਹੁੰਦੀ; ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੇ ਬਨਾਵਟ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਕਰੂਪੇ, ਕੋਝੇ ਬੀਤੇ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁਲਾ ਸਕਿਆ; ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਵਿਖ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸ-ਹੀਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਅਗੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁਰਾਡੇ ਬਰਫ਼-ਕੱਜੇ ਪਹਾੜ, ਤੇ ਇਹ ਚੜ੍ਹਤ ਵਾਲੀ, ਖੁਸ਼ ਔਰਤ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕੋ-ਇਕ ਖੁਸ਼ੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਔਰਤ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ! ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇਗੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਘਟੀਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਆਈਂ ਹੈ: ਇਕਸਾਰ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ; ਤੇ ਮੈਂ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਬਿਡੌਲ ਜੀਵ, ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਬਿਡੌਲਤਾ ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਸਮਝੇ! ਮੈਂ ਰਾਤੀਂ ਸੁੱਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੈਂ ਉਹਦੀਆਂ ਬਾਰੀਆਂ ਹੇਠ ਬੇ-ਮਤਲਬ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਛਡਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਕੁਝ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ, ਜੁ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। 18 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਕੰਪਨੀ ਹੱਲਾ ਬੋਲਣ ਲਈ ਗਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੂਰ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਰ-ਉਤਸ਼ਾਹ ਸਾਂ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ<noinclude>{{right|੧੭੫}}</noinclude> 10vhkrms7vvapehj2ehgoi7wuxb3e2g 250 75541 241710 241668 2026-10-22T15:12:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ, ਤਾਸ਼, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦੌਰਾਂ, ਤੇ ਰੈਜਮੈਂਟ ਵਿਚ ਇਨਾਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਰਹਿਤਵੀਆਂ ਲਗੀਆਂ। ਕਲ੍ਹ ਮੈਂ ਘਰ ਪਰਤਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤਕਿਆ, ਆਪਣਾ ਮਕਾਨ ਵੇਖਿਆ, ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚੋਂ ਬਰਫ਼-ਕੱਜੇ ਪਹਾੜ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਇਕ ਬਲਵਾਨ ਨਵਾਂ ਭਾਵ ਛਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਸਮਝ ਪੈ ਗਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਵਰਤ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੇ-ਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਉਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹਦਾ ਮਾਣ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕਸੂਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਕੱਸਾਕ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਦ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਤੇ ਈਰਖਾ ਹੀ ਉਤੇਜਤ ਕੀਤੀ। {{gap}}"ਇਹ ਆਦਰਸ਼ਕ, ਅਖੌਤੀ ਉਚਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਜੁ ਮੈਂ ਪਹਿਲੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਨੇਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦਾ ਸੋਮਾ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਭੋ ਕੁਝ ਆਪ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੌਜ ਮਾਨਣ ਦੀ ਚਾਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਘਟ ਹੈ; ਇਹ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਦੇ ਸਜੀਵ ਰੁਪ ਨੂੰ ਜੁ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਹੈ; ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੁ ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਖੁਦਾ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਸਮੁੱਚੀ ਕੁਦਰਤ ਇਸ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਵਿਚ ਧਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ . ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਸਮੁੱਚੀ ਹੋਂਦ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੁਦਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਭਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅਨਿਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}"ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਚੁਕਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਇਕੱਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਕਿੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਵੇਖਿਆ; ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ... ਤੇ ਹੁਣ ਪਿਆਰ ਆ<noinclude>{{left|੧੭੬}}</noinclude> 16drj7ksrx8xhxkiif7mzf0pysnpaq7 250 75542 241711 241669 2026-10-22T15:12:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪੁਜਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਉਹ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਫ਼ਸੋਸ! ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਔਖਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਇਕ-ਤਰਫ਼ਾ ਸੀਤ ਤੇ ਖਿਆਲੀ ਮਨੋ-ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸਾਂ। ਰੂਪ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਹ ਅੰਦਰਲੀ ਡਾਢੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾ-ਪੁੰਡਾ ਦਿਤਾ; ਤੇ ਜੁ ਕੁਝ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ! ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਬੇਥਵਾਪਣ ਹੈ! ਇਹ ਘੁਮੰਡ ਹੈ, ਹੱਕ ਦੀ ਨਾ-ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਓਹਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਸ਼ਕ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਹੈ। ਹੋਰਨਾਂ ਲਈ ਜੀਵੋ, ਤੇ ਭਲਾਈ ਕਰੋ! — ਕਿਉਂ? ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦੀ ਚਾਹ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਚਾਹ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁਛ ਕੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣੇ ਸਨ: ਉਹਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ, ਮੇਰਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ, ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ? ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਅਤਬਾਰ ਨਹੀਂ, ਮੈਥੋਂ ਜੁ ਚੀਜ਼ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਬਲਵਾਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਪਹਿਲੋਂ ਮੈਂ ਮੁਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਹੁਣ ਹੀ ਮੈਂ ਜਿਊਂਦਾ ਹਾਂ। ਅਜ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਸ ਦਿਆਂਗਾ।" {{center|'''ਕਾਂਡ ਚੌਤੀਵਾਂ'''}} {{gap}}ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ, ਉਸ ਸ਼ਾਮ ਚਿਰਾਕਾ ਓਲੇਨਿਨ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਬੁੱਢੀ ਚੁਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਬੈਠੀ ਕੋਇਆਂ ਉਤੋਂ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਤਾਰ ਲਾਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਣ-ਕੱਜੇ ਸਿਰ ਨਾਲ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਿਊਂ ਰਹੀ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਤਕ ਉਹ ਉਠ ਖਲੋਤੀ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਦਾ ਰੂਮਾਲ ਫੜਿਆ ਤੇ ਚੁਲ੍ਹੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}"ਮਾਰਯਾਨਕਾ," ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੁਝ ਚਿਰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੈਠੇਗੀ?" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਨੰਗਾ ਏ," ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਕੁਦ ਕੇ ਚੁਲ੍ਹੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਲਮਕਦਾ ਉਹਦਾ ਇਕ ਗੋਡਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਇਕੋ ਸਿਡੌਲ ਲਤ ਹੀ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਪਿਆਈ। ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਰੇਬੜੀ ਖੁਆਈ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈ। ਪਰ ਰੇਬੜੀ ਦੀ ਪਲੇਟ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਰਖ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਫੇਰ ਚੁਲ੍ਹੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ<noinclude>{{right|੧੭੭}}</noinclude> btvfhvwtlhgvtexggcrdc50ii4qyc51