ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 13163 242033 43121 2026-10-27T14:35:26Z Harchand Bhinder 2624 242033 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|{{underline|ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੰ: ੨੫,}}}} ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ - ਜਿਸ ਵਿਚ - * ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੌਮੀ ਤਰਾਨੇ * ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ * ਬੀਰ ਰਸ ਦੀਆਂ ਛਣਕਾਰਾਂ * ਹਾਸ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ + ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਵੀ ਸਰਦਾਰ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਿਲਣ ਦਾ ਪਤਾ:- ਗਿਆਨੀ ਸਰਨਾਗਤ ਸਿੰਘ ਮਾਲਕ-ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਕ ਸ਼ੇ ਚੌਂਕ ਘੰਟਾ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ - ਭੇਟਾ ੧॥<noinclude></noinclude> oouqyutc84aa6jw1msynyxk5aqajeue 242034 242033 2026-10-27T15:28:30Z Harchand Bhinder 2624 242034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{border|maxwidth=350px|padding=15px| {{center|{{underline|ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੰ: ੨੫,}}}} {{center|{{xxx-larger|''ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ''}}}} {{center|▷ਜਿਸ ਵਿਚ◁}} * ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੌਮੀ ਤਰਾਨੇ * ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ * ਬੀਰ ਰਸ ਦੀਆਂ ਛਣਕਾਰਾਂ * ਹਾਸ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ {{center|<poem>+ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਵੀ {{xx-larger|ਸਰਦਾਰ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ}} {{center|{{bar|3}}}} ਮਿਲਣ ਦਾ ਪਤਾ:- ਗਿਆਨੀ ਸਰਨਾਗਤ ਸਿੰਘ {{x-larger|ਮਾਲਕ-ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ}} ਚੌਂਕ ਘੰਟਾ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ</poem>}} }} {{rh|ਦੂਜੀ ਵਾਰ ||ਭੇਟਾ ੧॥}}<noinclude></noinclude> f466lklo4slhipquh5grcao4f8z1759 242035 242034 2026-10-27T15:30:59Z Harchand Bhinder 2624 242035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{border|maxwidth=450px|padding=15px| {{center|{{underline|ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੰ: ੨੫,}}}} {{center|{{xxx-larger|''ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ''}}}} {{center|▷ਜਿਸ ਵਿਚ◁}} * ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੌਮੀ ਤਰਾਨੇ * ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ * ਬੀਰ ਰਸ ਦੀਆਂ ਛਣਕਾਰਾਂ * ਹਾਸ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ {{center|<poem>+ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਵੀ {{xx-larger|ਸਰਦਾਰ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ}} {{center|{{bar|3}}}} ਮਿਲਣ ਦਾ ਪਤਾ:- ਗਿਆਨੀ ਸਰਨਾਗਤ ਸਿੰਘ {{x-larger|ਮਾਲਕ-ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ}} ਚੌਂਕ ਘੰਟਾ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ</poem>}} }} {{rh|ਦੂਜੀ ਵਾਰ ||ਭੇਟਾ ੧॥}}<noinclude></noinclude> 3rm7muhwaa9vrv1yfowdhzlys6kea3v 242036 242035 2026-10-27T15:37:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 242036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{border|maxwidth=450px|padding=15px| {{center|{{underline|ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੰ: ੨੫,}}}} {{center|{{xxx-larger|''ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ''}}}} {{center|▷ਜਿਸ ਵਿਚ◁}} * ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੌਮੀ ਤਰਾਨੇ * ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ * ਬੀਰ ਰਸ ਦੀਆਂ ਛਣਕਾਰਾਂ * ਹਾਸ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ {{center|<poem>+ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਵੀ {{xx-larger|ਸਰਦਾਰ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਵੀਰ’}} {{center|{{bar|3}}}} ਮਿਲਣ ਦਾ ਪਤਾ:- ਗਿਆਨੀ ਸਰਨਾਗਤ ਸਿੰਘ {{x-larger|ਮਾਲਕ-ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ}} ਚੌਂਕ ਘੰਟਾ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ</poem>}} }} <center>ਦੂਜੀ ਵਾਰ{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਭੇਟਾ ੧॥</center><noinclude></noinclude> e6g8kncymsu9l7u0z0z4gkg8zynqyt9 242037 242036 2026-10-27T15:39:30Z Harchand Bhinder 2624 242037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{border|maxwidth=450px|padding=15px| {{center|{{underline|ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੰ: ੨੫,}}}} {{center|{{xxx-larger|'''''ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ'''''}}}} {{center|▷ਜਿਸ ਵਿਚ◁}} * ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੌਮੀ ਤਰਾਨੇ * ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ * ਬੀਰ ਰਸ ਦੀਆਂ ਛਣਕਾਰਾਂ * ਹਾਸ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ {{center|<poem>+ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਵੀ {{xx-larger|'''ਸਰਦਾਰ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਵੀਰ’'''}} {{center|{{bar|3}}}} ਮਿਲਣ ਦਾ ਪਤਾ:- ਗਿਆਨੀ ਸਰਨਾਗਤ ਸਿੰਘ {{x-larger|'''ਮਾਲਕ-ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ'''}} ਚੌਂਕ ਘੰਟਾ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ</poem>}} }} <center>ਦੂਜੀ ਵਾਰ{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਭੇਟਾ ੧॥</center><noinclude></noinclude> sb6azvzzfgp2gvbmu936ge4jllv52im 242038 242037 2026-10-27T15:40:58Z Harchand Bhinder 2624 242038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{border|maxwidth=450px|padding=55px| {{center|{{underline|ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੰ: ੨੫,}}}} {{center|{{xxx-larger|'''''ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ'''''}}}} {{center|▷ਜਿਸ ਵਿਚ◁}} * ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੌਮੀ ਤਰਾਨੇ * ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ * ਬੀਰ ਰਸ ਦੀਆਂ ਛਣਕਾਰਾਂ * ਹਾਸ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ {{center|<poem>+ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਵੀ {{xx-larger|'''ਸਰਦਾਰ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਵੀਰ’'''}} {{center|{{bar|3}}}} ਮਿਲਣ ਦਾ ਪਤਾ:- ਗਿਆਨੀ ਸਰਨਾਗਤ ਸਿੰਘ {{x-larger|'''ਮਾਲਕ-ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ'''}} ਚੌਂਕ ਘੰਟਾ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ</poem>}} }} <center>ਦੂਜੀ ਵਾਰ{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਭੇਟਾ ੧॥</center><noinclude></noinclude> 2tt0men8dyp7cn1a9vskujpduqmik0c 250 13223 241946 57544 2026-10-27T12:42:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਗਲ ਵਿਚ ਫਾਹੀ ਅਸਾਂ ਆਪ ਪਾਈ, ਰਸੇ ਆਪ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਵੱਟ ਰਹੇ ਹਾਂ । ਆਪੋ ਵਿਚ ਲੜ ਲੜ ਕੇ ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ, ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਾਂ । ਅਸਾਂ ਭੈੜੇ ਨਿਕੰਮੇ ਸਪੁਤਰਾਂ ਨੇ, ਏਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ। ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਪਰਾਏ ਨੂੰ ਦੇਵੀਏ ਕੀ, ਘਰ ਦੀ ਫੁੱਟ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਕੀਤਾ । ਅਸਾਂ ਭੈੜਿਆਂ ਆਪੇ ਉਜਾੜ ਸੁੱਟਿਆ, ਸੋਹਣਾ ਇਹ ਗੁਲਸ਼ਨ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਪਣਾ । ਸੁਤੇ ਪਏ ਮਦਮਸਤੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਅੰਦਰ, ਗਿਆ ਲੁਟਿਆ ਏ ਕਾਰਵਾਨ ਆਪਣਾ। ਭੈੜੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਪੇਚੇ ਦਾ ਮਾਰ ਪੇਚਾ, ਅਸਾਂ ਮੇਟਿਆ ਨਾਮੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਆਪਣਾ । ਥਾਉਂ ਥਾਉਂ ਹੀ ਫੁੱਟ ਦੀ ਅਗ ਲਾ ਕੇ, ਫੂਕ ਸੁੱਟਿਆ ਕੌਮ ਮੁਕਾਮ ਆਪਣਾ। ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਤੇ ਫੇਰ ਕੇ ਆਪ ਖੰਜਰ, ਕੰਮ ਆਪਣਾ ਆਪ ਤਮਾਮ ਕੀਤਾ। ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਪਰਾਏ ਨੂੰ ਦੇਵੀਏ ਕੀ, ਘਰ ਦੀ ਫੁੱਟ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਕੀਤਾ। ਸਿਖੇ ਅਸਾਂ ਤੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਨਰ ਸਾਰੇ, ਅਜ ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਅਕਲਾਂ ਨੂੰ ਹਸਦੇ ਨੇ । </poem>}}<noinclude>{{center|-੬੧-}}</noinclude> 2xda2f2yf2lkxzjyhcffktbhwgq5srb 250 13224 241947 57545 2026-10-27T12:44:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਿਹੜੇ ਕੁਸਕ ਨਾ ਸਕਦੇ ਖੌਫ ਮਾਰੇ, ਅਜ ਉਹ ਹੁਕਮ ਸਾਡੇ ਉਪਰ ਕੱਸਦੇ ਨੇ । ਜਿਹੜੇ ਚੁਕ ਨਾ ਸਕਦੇ ਅਖ ਉਚੀ, ਅਜ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਅਖੀਆਂ ਦਸਦੇ ਨੇ । ਖਾਧਾ ਲੂਣ ਸਾਡਾ ਜੇਹੜੇ ਹੋਏ ਵਡੇ, ਲੂਣ ਸਾਡੇ ਹੀ ਫਟਾਂ ’ਚ ਧਸਦੇ ਨੇ । ਪਰ ਕਸੂਰ ਸਾਡਾ ਵੀਰ ਹੋਰ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਸਾਂ ਆਪ ਏ ਬੁਰਾ ਅੰਜਾਮ ਕੀਤਾ । ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਪਰਾਏ ਨੂੰ ਦੇਵੀਏ ਕੀ, ਸਾਡੀ ਫੁੱਟ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਕੀਤਾ । {{center|―○―}} {{center|{{larger|ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਸਤਿਗੁਰੂ}}}} ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਵਾਲਿਆ ਕਰਾਂ ਕੀ ਸਿਫਤ ਤੇਰੀ, ਦੇਂਦੀ ਆਗਿਆ ਮੇਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨਾਹੀਂ। ਐਪਰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰਿਆਂ ਕੌਤਕਾਂ ਨੂੰ, ਰਹਿਣਾ ਚੁਪ ਤਾਂ ਕੰਮ ਆਸਾਨ ਨਾਹੀਂ। ਰੋਹਬ ਦਾਬ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਇਕਬਾਲ ਤੇਰਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝਣਾ ਕੋਈ ਨਾਦਾਨ ਨਾਹੀਂ। ਰੌਸ਼ਨ ਨਾਮ ਤੇਰਾ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਜਗ ਵਿਚ, ਭਲਾ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹੋਵੇ ਬਿਆਨ ਨਾਹੀਂ। ਔਖੀ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਆਣ ਕੇ ਭੀੜ ਕੱਟੇਂ, ਮਦਦਗਾਰ ਨਾ ਸਮਝਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਸਮਝਾਂ । </poem>}}<noinclude>{{center|-੬੨-}}</noinclude> rkffy23rtik8zj33u1vdcdpmn5lca5k 250 13225 241949 84067 2026-10-27T13:00:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਹਿਬਾ ਕਾਰਨਾਮੇ, ਮੈਂ ਅਵਤਾਰ ਨਾ ਸਮਝਾਂਂ ਤੇ ਕੀ ਸਮਝਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਾਤ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ ਫੈਜ਼ ਪਾਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸਖ਼ੀ ਕਹਾਂਵਦੇ ਰਹੇ। ਅਜੇ ਕੱਲ ਕਰਤਾਰ ਪੁਰ ਵਸੀਆਂ ਨੂੰ, ਜ਼ਾਲਮ ਜਾਬਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਬਚਾਂਵਦੇ ਰਹੇ। ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੇਤੀ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਦਾ ਜਿਗਰਾ ਵਧਾਂਵਦੇ ਰਹੇ। ਆਨ ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਮਾਨ ਵਧਾਂਵਦੇ ਰਹੇ। ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਂਵਦੇ ਰਹੇ। ਟਕੇ ਬਦਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਉਤੇ, ਕਿਸੇ ਭਗਤ ਦਾ ਮਾਣ ਬਚਾ ਦਿਤਾ। ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਕੌਲਾਂ ਤਾਈਂ ਚਰਨ ਲਾ ਕੇ, ਰੁਤਬਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਵਡਾ ਦਿਵਾ ਦਿਤਾ। ਓਹ ਕੰਧਾਰ ਤੇ ਕਾਬਲੀ ਮਲੇ ਵਰਗੇ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਸੀਸ ਝੁਕਾਣ ਆਏ। ਆਲਾ ਕੀਮਤੀ ਘੋੜਾ ਪੁਸ਼ਾਕ ਖੰਡਾ, ਸਣੇ ਜਾਨ ਦੇ ਭੇਟਾ ਚੜ੍ਹਾਣ ਆਏ। ਬਾਈਧਾਰ ਰਾਜੇ ਸਾਰੇ ਹੋ ਕੱਠੇ; ਤੇਰੇ ਸਿਦਕ ਦਾ ਲੈਣ ਇਮਤਿਹਾਨ ਆਏ। ਦਸਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਮੈਂ ਜਾਨੀ ਸ਼ਾਹ ਵਰਗੇ, ਖਬਰੇ ਕਿਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਣ ਆਏ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੬੩-}}</noinclude> rmz0uswa8eac99i0p6w4x58bi9hx1wl 250 13226 241948 67611 2026-10-27T12:50:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */ 241948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਤੁਸਾਂ ਕਿਲੇ ਗੁਵਾਲੀਅਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਖਾ ਦਿਤਾ ) ਓਦੋਂ ਜਗ ਜਹਾਨ ਤੇ ਧਮ ਪੈ ਗਈ, ਸੋਢਬੰਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚਮਕਾ ਦਿਤਾ । ਏਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਚ ਕਵੀ ਦਾ ਦਿਲ ਬੋਲੇ । ਬੱਚਾ ਬੱਚਾ ਤੇ ਬਿਰਧ ਜਵਾਨ ਬੋਲੇ। ਜੱਰਾ ਜ਼ੱਰਾ ਵਡਾਲੀ<ref>ਵਡਾਲੀ ਜਿਥੇ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੇ ਜਨਮ ਧਾਰਿਆ ਸੀ ।</ref> ਦਾ ਆ ਬੋਲੇ। ਧਰਤੀ ਮਾਤ ਬੋਲੇ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਬੋਲੇ । ਇਕ ਜ਼ਬਾਨ ਵਾਲਾ ਸੌ ਜ਼ਬਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੇ ਜ਼ਬਾਨ ਹੋਕੇ ਤੇ ਬੇਜਾਨ ਬੋਲੇ। ਆ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਮੁੜ ਕੇ, ਏਹ ਗੁਲਾਮ ਤਾਹੀਓ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਬੋਲੇ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਵਾਂਗ ਅਜ ਹਿੰਦ ਦੇ ਵਿਚ, ਸਾਡੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ‘ਵੀਰ’ ਰੋਲਦੇ ਨੇ । ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਕੀਮ ਦੀ ਆੜ ਹੇਠਾਂ, ਸਾਡੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਪਤਰੇ ਫੋਲਦੇ ਨੇ । {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{rh||-੬੪-|}} {{rule}}</noinclude> hzutfmt9mq273pwe63f7jgs64imgbtf 250 13227 241950 136604 2026-10-27T13:01:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|{{larger|ਸਖੀ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ}}}} {{Block center|<poem>ਅੜੀਓ ਬੰਸੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮ ਸੁੰਦਰ ਸਰੂਪ ਜਿਹੜੇ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਚਰਾਕ ਬਣ ਆਪ ਭਗਵਾਨ ਆਏ। ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਮਥਾ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਤੇ, ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਵਲ ਬੰਨੁ ਕੁੰਡਲ ਨੇ ਪਾਨ ਆਏ। ਬਨ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਇਕ ਰਾਹ ਜਾਵੇ ਨਿਕਾ ਜਿਹਾ, ਓਹਦੇ ਸਜੇ ਖਬੇ ਮ੍ਰਿਗ ਨੈਣ ਤੜਫਾਨ ਆਏ। ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਬਾਂਕੇ ਪੀਲੀ ਜਹੀ ਧਾਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਾਮ ਸੁੰਦਰ ਮੁਰਲੀ ਵਾਲੇ ਮੁਰਲੀ ਸੁਨਾਣ ਆਏ। ਸੁੱਤਿਆਂ ਜਗਾਣ ਆਏ ਮੋਇਆਂ ਨੂੰ ਹਸਾਣ ਆਏ, ਮੋਇਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵਾਣ ਆਏ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਹਟਾਣ ਆਏ। ਝੌਮਣੀ ਦੇ ਤੀਰ ਭਥੇ ਵਿਚ ਪੈਣੇ ਸ਼ੋਰ ਖਾਧੀ, ਤੱਕ ਤੱਕ ਮਾਰ ਮਾਰ ਅਕਲ ਭਲਾਣ ਆਏ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਪੁਤਲੀ ਨੂੰ ਸੂਹੇ ਚੰਚ ਕੋਲ ਕਰ, ਕੋਹੇ ਹੋਏ ਮੋਏ ਹੋਏ ਪਿਆਰਿਆ ਜਿਵਾਣ ਆਏ! ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਤਾਂ ਕੋਲਿਆਂ ਦੇ ਥਲੇਵਾਰ, ਆਪਣਾ ਮਿਤਰ ਇਕ ਹੋਰ ਦੂਜਾ ਠਾਣ ਆਏ। ਜਗ ਦੇ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਵਾਲਾ ਰਸ ਪਾ ਕੇ, ਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਪਿਲਾਣ ਆਏ। ਜਮਨਾ ਚ ਗੋਦ ਸੁਟ ਝੱਟ ਪੱਟ ਛਾਲ ਮਾਰ, ਕਾਲਾ ਨਾਗ ਨਥ ਡਾਢਾ ਕੌਤਕ ਰਚਾਣ ਆਏ। ਸਜੇ ਖਬੇ ਪਾਸੇ ਵਲ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਰਾਹੀਆਂ ਨੂੰ, ਬਣ ਕੇ ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਰੁਪ ਆਪਣਾ ਤਕਾਣ ਆਏ!</poem>}}<noinclude>{{c|- ੬੫-}}</noinclude> q2hyov9wpoxv38oeuor3jlmkkirtktm 250 13228 241951 210663 2026-10-27T13:03:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਦੀਪਕ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਨੂੰ, ਤਪਸ਼ ਹਟਾ ਕੇ ਠੰਢ ਰੂਪ ਹੋ ਸੜਾਣ ਆਏ। ਤਨ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਫੁਲ ਦੇ ਖਿੜਾਉਣ ਲਈ, ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਾਮ ਸੁੰਦਰ ਦੀ ਖੰਬੜੀ ਖਿੜਾਉਣ ਆਏ ॥ ਰਸਾਂ ਦਿਆਂ ਰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣ, ਮਿਠਾ ਮਿਠਾਸ ਦੇਖੋ ਬੰਸਰੀ ਚਿ ਪਾਣ ਆਏ । ਸੌ ਸੱਠ 'ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ ਤੇ, ਆਪ ਜਗਦੀਸ਼” “ਵੀਰ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਬਚਾਣ ਆਏ। {{center|―○―}} {{c|{{larger|ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਖੂਨੀ ਸੋਹਲੇ}}}} ਕਾਨੀ ਲਿਖੇ ਕੀ! ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ, ਅੱਤ ਚੁਕੀ ਸੀ ਰੱਬ ਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਨੇ ! ਹੋ ਲਾਚਾਰ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕੀਤੀ, ਮਾਤਾ ਸਣੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਦੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ । ਖੇੜੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਖੜਿਆ, ਹਾਏ ਹੋਣੀ ਦੇ ਭੇੜਿਆਂ ਕਾਰਿਆਂ ਨੇ । ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਵੀ ਰਤਾ ਨਾ ਲੈਣ ਦਿਤਾ, ਧੁੰਮੇ ਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਦੇ ਪੁੱਠੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨੇ। ਸੋਹਣੇ ਲਾਲ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੇ ਬੀਰ ਬਾਂਕੇ, ਅੰਤ ਪਕੜ ਲਏ ਦੁਸ਼ਟ ਹਤਿਆਰਾਂ ਨੇ । ਹਸਦੇ ਆਏ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਗੁੰਜ ਪਾਈ, ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ ਦੇ ਨਾਹਰਿਆਂ ਨੇ। </poem>}}<noinclude>{{c|-੬੬-}}</noinclude> byizemdfqcj71erpfr4nvoye14946hv 250 13229 241952 136609 2026-10-27T13:04:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਸੂਬਾ ਲਾਲ ਡੇਲੇ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਪੜੋ ਕਲਮਾ ਤੇ ਸਾਂਭ ਲੌ ਤਖਤ ਅੜਿਓ । ਸਾਂਭੋ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਜ ਦਰਬਾਰ ਤਾਈਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਜ ਤੋਂ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ ਬਖ਼ਤ ਅੜਿਓ । ਬਣੋ ਦੀਨ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੀਰ ਹੁਣ ਤੋਂ, ਪੈਣੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਵਖਤ ਅੜਿਓ। ਜ਼ਿਦ ਕਰੋ ਨਾ ਸੋਹਣਿਓ' ਮੰਨ ਜਾਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਕਮ ਹੁੰਦੇ ਮੇਰੇ ਸਖਤ ਅੜਿਓ, ਸੋਚ ਸੋਚ ਲਉ ਕਾਹਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਐਵੇਂ ਪੈਂਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਅਜ਼ਾਬ ਅੰਦਰ, ਕੀ ਸਿਖੀ ਦੇ ਧcਮ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਐ, ਰੰਗ ਰਲੀਆਂ ਮਾਣੋ ਸੁਆਬ ਅੰਦਰ । ਅਗੋਂ ਕੜਕ ਕੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਆਖੇ, ਅਸੀਂ ਰੇਤ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨਹੀਂ ਢਹਿਣ ਵਾਲੇ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਤੇਰਾ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ। ਫਾਹੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਸਾਨੂੰ, ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਫਹਿਣ ਵਾਲੇ। ਲੋਭ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵਰੇ ਪਈ ਨਹਿਰ ਏਥੇ, ਅਸੀਂ ਹਿਰਸ ਦੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ! </poem>}}<noinclude>{{c|-੬੭-}}</noinclude> hbmweagwh7vfwmmp1ckkqe1upyp2ij1 250 13230 241953 136611 2026-10-27T13:04:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦੇ ਤਾਜ ਆਪਣਾ, ਤੇਰੇ ਦੀਨ ਅਗੇ ਅਸਾਂ ਝੁਕਣਾ ਨਹੀਂ । ਏਹ ਕੀ ਰਾਜ ਜੇ ਜੱਗ ਦਾ ਤਾਜ ਦੇਵੇਂ, ਅਸਾਂ ਪਰਤ ਕੇ ਏਸ ਤੇ ਬੁੱਕਣਾ ਨਹੀਂ। ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਕਰੋਧ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਬਾ, ਸੜਿਆ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅੰਗਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਗੰਦ ਫਕੜ ਪਈ ਬਕੇ ਜ਼ਬਾਨ ਓਹਦੀ, ਚਲੇ ਤੇਜ ਪਈ ਵਾਂਗਰਾਂ ਆਰਿਆਂ ਦੇ । ਓਹਦੀ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੰਬ ਉਠੇ, ਹਿਰਦੇ ਬੈਠੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ । ਪਰ ਉਹ ਬੀਰ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੋਵੇਂ, ਖੜੇ ਰਹੇ ਸਨ ਵਾਂਗ ਮੁਨਾਰਿਆਂ ਦੇ । ਕਹਿੰਦਾ ਗਜ਼ਬ ਕੀਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਕੰਮਿਆਂ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਲਗੇ ਦਰਬਾਰ ਸਰਹੰਦ ਅੰਦਰ । ਜਾ ਕੇ ਮੜ ਦਿਓ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ, . ਬਣਦੀ ਬਾਹਰ ਜੋ ਪਈ ਏ ਕੰਧ ਅੰਦਰ । ਅਗੋਂ ਕੜਕ ਕੇ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਅਸੀਂ ਤੈਥੋਂ ਨਹੀਂ ਬਿਆ ਡਰਨ ਵਾਲੇ । ਕਾਹਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਏਡੀਆਂ ਪਿਆ ਦੇਵੇਂ, ਅਸੀ ਹਿੱਕ ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਜਰਨ ਵਾਲੇ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੬੮-}}</noinclude> phc2cpwg8hipwsjsxnxld5smbpcz5o7 250 13231 241954 136613 2026-10-27T13:04:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਸਾਨੂੰ ਕਹਿਨਾ ਏਂ ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਦੇਈਏ, ਧਰਮ ਵਾਸਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ । ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਤੂੰ ਛੋਟੇ ਹਾਂ ਦਿਲ ਛੋਟੇ, ਤੇਰੇ ਜਬਰ ਤੋਂ ਸਬਰ ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ । ਕਢ ਲੈ fਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਬਾਰ ਆਪਣੇ, ਮਤਾ ਰਹਿ ਜਾਏ ਤੇਰਾ ਅਰਮਾਨ ਕੋਈ । ਜਾਣੇ ਕੱਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਜੋਗਾ, ਲੈ ਲੈ ਨਾਲ ਫਿਰ ਹੋਰ ਜਵਾਨ ਕੋਈ । ਉਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੂਬੇ ਨੇ ਖਾਰ ਖਾਧੀ, ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਚਿਣ ਦਿਓ ਕੰਧ ਅੰਦਰ । ਰਾਹੀਂ ਜਿਸ ਰਾਹ ਦੇ ਬਣੇ ਗੁਰੂ ਪੰਚਮ, ਦੋਵੇਂ ਟੁਰ ਗਏ ਓਸੇ ਹੀ ਪੰਧ ਅੰਦਰ । ਜੇਹੜੇ ਗੁਰੂ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਲ ਦੋਵੇਂ; ਮਾਰ ਸੁਟੇ ਏਹ ਜਾ ਸਰਹੰਦ ਅੰਦਰ । ਨਿਕੇ ਨਿਕੇ ਮਾਸੂਮ ਤੇ ਲਾਡਲੇ ਉਹ, ਗੰਢੇ ਗਏ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਗੰਢ ਅੰਦਰ । ਸੂਬਾ ਸਮਝਿਆ ਮੈਂ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੀਆਂ, ਪੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਨੇ । ਨਹੀਂ ਭੁਲਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਨੇ, ਵੀਰ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਲਖਾਂ ਉਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 5zr23kieuvknrwqyrxfajkl6x5a1ua1 241955 241954 2026-10-27T13:04:48Z Harchand Bhinder 2624 241955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਸਾਨੂੰ ਕਹਿਨਾ ਏਂ ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਦੇਈਏ, ਧਰਮ ਵਾਸਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ । ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਤੂੰ ਛੋਟੇ ਹਾਂ ਦਿਲ ਛੋਟੇ, ਤੇਰੇ ਜਬਰ ਤੋਂ ਸਬਰ ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ । ਕਢ ਲੈ fਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਬਾਰ ਆਪਣੇ, ਮਤਾ ਰਹਿ ਜਾਏ ਤੇਰਾ ਅਰਮਾਨ ਕੋਈ । ਜਾਣੇ ਕੱਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਜੋਗਾ, ਲੈ ਲੈ ਨਾਲ ਫਿਰ ਹੋਰ ਜਵਾਨ ਕੋਈ । ਉਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੂਬੇ ਨੇ ਖਾਰ ਖਾਧੀ, ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਚਿਣ ਦਿਓ ਕੰਧ ਅੰਦਰ । ਰਾਹੀਂ ਜਿਸ ਰਾਹ ਦੇ ਬਣੇ ਗੁਰੂ ਪੰਚਮ, ਦੋਵੇਂ ਟੁਰ ਗਏ ਓਸੇ ਹੀ ਪੰਧ ਅੰਦਰ । ਜੇਹੜੇ ਗੁਰੂ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਲ ਦੋਵੇਂ; ਮਾਰ ਸੁਟੇ ਏਹ ਜਾ ਸਰਹੰਦ ਅੰਦਰ । ਨਿਕੇ ਨਿਕੇ ਮਾਸੂਮ ਤੇ ਲਾਡਲੇ ਉਹ, ਗੰਢੇ ਗਏ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਗੰਢ ਅੰਦਰ । ਸੂਬਾ ਸਮਝਿਆ ਮੈਂ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੀਆਂ, ਪੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਨੇ । ਨਹੀਂ ਭੁਲਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਨੇ, ਵੀਰ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਲਖਾਂ ਉਬਾਰੀਆਂ ਨੇ । {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude></noinclude> iglyw7nbyt994sbnfx1ptw88fbrownb 241956 241955 2026-10-27T13:06:13Z Harchand Bhinder 2624 241956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਸਾਨੂੰ ਕਹਿਨਾ ਏਂ ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਦੇਈਏ, ਧਰਮ ਵਾਸਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ । ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਤੂੰ ਛੋਟੇ ਹਾਂ ਦਿਲ ਛੋਟੇ, ਤੇਰੇ ਜਬਰ ਤੋਂ ਸਬਰ ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ । ਕਢ ਲੈ fਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਬਾਰ ਆਪਣੇ, ਮਤਾ ਰਹਿ ਜਾਏ ਤੇਰਾ ਅਰਮਾਨ ਕੋਈ । ਜਾਣੇ ਕੱਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਜੋਗਾ, ਲੈ ਲੈ ਨਾਲ ਫਿਰ ਹੋਰ ਜਵਾਨ ਕੋਈ । ਉਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੂਬੇ ਨੇ ਖਾਰ ਖਾਧੀ, ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਚਿਣ ਦਿਓ ਕੰਧ ਅੰਦਰ । ਰਾਹੀਂ ਜਿਸ ਰਾਹ ਦੇ ਬਣੇ ਗੁਰੂ ਪੰਚਮ, ਦੋਵੇਂ ਟੁਰ ਗਏ ਓਸੇ ਹੀ ਪੰਧ ਅੰਦਰ । ਜੇਹੜੇ ਗੁਰੂ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਲ ਦੋਵੇਂ; ਮਾਰ ਸੁਟੇ ਏਹ ਜਾ ਸਰਹੰਦ ਅੰਦਰ । ਨਿਕੇ ਨਿਕੇ ਮਾਸੂਮ ਤੇ ਲਾਡਲੇ ਉਹ, ਗੰਢੇ ਗਏ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਗੰਢ ਅੰਦਰ । ਸੂਬਾ ਸਮਝਿਆ ਮੈਂ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੀਆਂ, ਪੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਨੇ । ਨਹੀਂ ਭੁਲਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਨੇ, ਵੀਰ ਜਿੰਦੜੀਆਂ ਲਖਾਂ ਉਬਾਰੀਆਂ ਨੇ । {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{center|੬੯}}</noinclude> swcdlaql8cfd8e2e262l7pg29acsa3o 250 13232 241957 136615 2026-10-27T13:06:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|{{larger|ਗੁਲਾਮ ਦਾ ਜੀਵਨ}}}} {{block center|<poem>ਹੁੰਦੇ ਘਰ ਜੋ ਫਿਰੇ ਏ-ਘਰ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਣਾ ਜੱਗ ਤੇ ਹੱਜ ਕੀ ਏ । ਜਿਸ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੇਢੀਆਂ ਗੈਰ ਪੁੱਟਣ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਈ ਉਸਦੀ ਲੱਜ ਕੀ ਏ । ਜਿਸ ਬਾਪ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਪਗ ਲੱਥੀ, ਬੰਨੀ ਫਿਰੇ ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਛੱਜ ਕੀ ਏ । ਜਿਸ ਵਲ ਝੁਕ ਕੇ ਲੰਘਦੇ ਲੋਕ ਹੋਵਣ, ਦੇਸ ਮਾਰਦਾ ਉਹ ਸ਼ੇਖੀ ਗੱਜ ਕੀ ਏ । ਜੇ ਕੋਈ ਅਣਖ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੱਈ ਬਾਕੀ, ਤਰਾਂ ਤਾਰ ਨਾ ਕਦੀ ਅਨਤਾਰੂਆਂ ਦੀ । ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੁੱਟ ਦਾ ਤਾਪ ਚੜਿਆ, ਪੈ ਗਈ ਲੋੜ ਇਤਫਾਕ ਦੇ ਦਾਰੂਆਂ ਦੀ । ਬਣ ਗੁਲਾਮ ਜੋ ਗੈਰਾਂ ਦੇ ਖਾਏ ਟੁੱਟੇ, ਉਸ ਸਿਖਾਵਣਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੱਜ ਕੀ ਏ । ਬੇਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਚਾਹੇ ਜੋ ਖੂਨ ਪੀਣਾ, ਉਸ ਇਨਸਾਫ ਕਰਨਾ ਬਣ ਕੇ ਜੱਜ ਕੀ ਏ । ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੇ ਕਲਮ ਹੈ ਕੈਦ ਜਿਸ ਦੀ, ਧਰਮੀ ਹੋਣ ਦਾ ਉਹ ਲਾਵੇ ਪੱਜ ਕੀ ਏ । ਬਣ ਕੇ ਵਤਨ-ਫਰੋਸ਼ ਜੋ ਪੇਟ ਭਰਦਾ, ਭੈੜਾ ਪਸ਼ੂ ਤੋਂ ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਰੱਜ ਕੀ ਏ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੦-}}</noinclude> i8ga758nnnved7rnxy0b6jgclqcupm2 250 13233 241958 136617 2026-10-27T13:07:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਬੈਠਾ ਟਾਹਣ ਜਿਸ ਤੇ ਓਹੋ ਕੱਟ ਹੱਥੀਂ, ਏਹੋ ਰੀਤ ਹੈ ਕੌਮ ਦੇ ਮਾਰੂਆਂ ਦੀ । ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜੰਗ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਤਾਹੀਓਂ ਲੋੜ ਇਤਫਾਕ ਦੇ ਦਾਰੂਆਂ ਦੀ ! ਪਹਿਲੋਂ ਤੋੜ ਇਤਫਾਕ ਦੀ ਡੋਰ ਹੱਥੀਂ, ਮੁੰਜ ਦੀ ਨੂੰ ਵੱਟੇ ਲੱਜ ਕੀ ਏ । ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਲਈ ਆਪੇ । ਨਾਲ ਗੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਕੱਜ ਕੀ ਏ ! ਅਣਖ, ਇਜ਼ਤ ਅਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਜਿਨ, ਕੀ ਅਮੀਰ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜ ਧੱਜ ਕੀ ਏ। ਜੀਹਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਪੰਜੇ ਫਰੰਗੀਆਂ ਦੇ, ਉਹ ਨਿਲੱਜ ਹਿੰਦੀ ਫਿਰਦਾ ਅੱਜ ਕੀ ਏ । ਅੜਿਆ ਅਕਲ ਕਰ ਅਜੇ ਭੀ ਖੋਲ਼ ਅੱਖੀਆਂ, ਚੜ੍ਹੀ ਕਾਂਗ ਸਿਰ ਤੇ ਘਲੂ-ਘਾਰੂਆਂ ਦੀ । ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੁਟ ਦਾ ਤਾਪ ਚੜਿਆ, ਪੈ ਗਈ ਲੋੜ ਇਤਫਾਕ ਦੇ ਦਾਰੂਆਂ ਦੀ ਫ਼ਿਰਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਂ ਦਾ ਛਡ ਦੇ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀਆ, ਵਤਨ ਸ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਸੜ ਜਾ ਪਤੰਗ ਬਣ ਕੇ । ਕਢ ਲੈ ਹੀਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਖੇੜਿਆਂ ਚੋਂ, ਰਾਂਝੇ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਅਸਲ ਮਲੰਗ ਬਣ ਕੇ । ਸਿਦਕ ਤੇਗ ਤੂੰ ਪਾਣ ਦੇਹ ਬੀਰਤਾ ਦੀ, ਬਣ ਫੁਲਾਦ ਨਾ ਟੁਟ ਤੂੰ ਵੰਗ ਬਣ ਕੇ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੧-}}</noinclude> ayzb1pe82otd9xco2qt8tm9x0d6neyc 250 13234 241959 136618 2026-10-27T13:07:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਸੋਚ ਹਰਦਮ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਸਦਾ ਤੂੰ ਅੰਗ ਬਣ ਕੇ । ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਵਿਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਛਡ ਦੇ ਆਸ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੋਟਿਆਂ ਭਾਰੂਆਂ ਦੀ । ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੁਟ ਦਾ ਤਾਪ ਚੜਿਆ, ਪੈ ਗਈ ਲੋੜ ਇਤਫਾਕ ਦੇ ਦਾਰੂਆਂ ਦੀ । {{center|―○―}} {{c|{{larger|ਸ਼ਹੀਦੀ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ}}}} ਉਠੀ ਲਿਖਣੇ ਕੰਬਣੀ ਛਡ ਮੂਲੋਂ, ਕਰ ਕੁਝ ਯਾਦ ਕਿਉਂ ਡੁੱਬਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏ । ਅੜੀਏ ਧਾਰ ਕੇ ਚੁਪ ਜ਼ਬਾਨ ਕੋਈ, ਸੋਹਲੇ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਗਾ ਰਹੀ ਏ । ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਨੇ ਦਰਦ ਦੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, ਫੱਟੀ ਹੱਕ ਕਿਉਂ ਖੋਲੂ ਵਿਖਾ ਰਹੀ ਏ । ਥਰਣ ਬਣ ਪਈ ਸਰਕ ਕੇ ਥਰਕਨੀ ਏ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ ਵਾਸਤੇ ਪਾ ਰਹੀਂ ਏ । ਜੀਹਦੇ ਹਾਲ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ ਝੋਲਨੀ ਏਂ, ਉਹ ਹੀ ਸੁੱਤਿਆਂ ਟੰਬ ਜਗਾਨ ਵਾਲਾ। ਬੰਦ ਬੰਦ ਜੀਹਦੇ ਅੱਡ ਤਕਨੀ ਏ, ਬੰਦ ਬੰਦ ਚ ਜਾਨ ਹੀ ਪਾਣ ਵਾਲਾ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੨-}}</noinclude> 4qzakl41d7kcb1r3m5jehfic6h9n0tj 250 13235 241960 136620 2026-10-27T13:08:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਜਿਹੜੇ ਕੌਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਕਰਨ ਪੱਕਿਆਂ, ਲਹੂ ਧਾਰ ਪਾਵਨ ਓ ਸ਼ਹੀਦ ਹੀ ਨੇ । ਇਸ ਪੰਥ ਤੋਂ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ ਜਾਵਣ, ਤੇ ਉਸਾਰ ਜਾਵਣ ਓ ਸ਼ਹੀਦ ਹੀ ਨੇ । ਮੁਰਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਤਾਈਂ ਵੰਗਾਰ ਜਾਵਣ , ਤੇ ਉਸਾਰ ਜਾਵਣ ਓ ਸ਼ਹੀਦ ਹੀ ਨੇ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਣਖ ਦੀ ਮਾਰ ਫੁਕਾਰ ਕੋਈ, ਜੋ ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਵਣ ਓ ਸ਼ਹੀਦ ਹੀ ਨੇ । ਕਰਨੀ ਕਥਾ ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਹੀਦ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਹੈ ਚਿੜੀ ਤੋਂ ਬਾਜ ਤੁੜਾਨ ਵਾਲਾ। ਵੀਰ ਜਾਣ ਨਾ ਏਸ ਦੀ ਗਈ ਜਾਣੀ, ਏ ਹੈ ਜੀਉਣ ਦੇ ਬਾਵਰਾਨ ਵਾਲਾ । ਪ੍ਰੇਮ ਪੁੰਜ ਹੋਵੇ ਹੋਵੇ ਮਹਾਂ ਦਾਨੀ, ਜਪਦਾ ਚਿਤੋਂ ਵੀ ਰਾਮ-ਭਤਾਰ ਹੋਵੇ । ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਹੁੰਦੇ ਜਿਸ ਦੇ ਰਿਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਕੋ ਸਬਕ ਦੀ ਬਝਵੀਂ ਤਾਰ ਹੋਵੇ । ਸਬਰ ਜ਼ਬਰ ਹੋਵੇ ਪੱਲੇ ਬੀਰ ਵੱਡਾ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵੀ ਭੰਡਾਰ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਹੋਏ ਸੋਮਾਂ, ਦੀਨ ਰਖਿਆ ਹਿਤ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੩-}}</noinclude> 9quj4hwfulcrogzo4i9y05wkgr7fi2q 250 13236 241961 136622 2026-10-27T13:08:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗੂੰ ਸ਼ਰੋਮਨੀ ਹੋਵੇ, ਕੀਤੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਤੋੜ ਨਿਭਾਣ ਵਾਲਾ । ਜਿਹੜਾ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹੇ ਜੱਲਾਦ ਤਾਈਂ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਬੰਦ-ਦੇ ਬੰਦ ਕਟਾਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਦਸਦਾ ਏ ਹਰ ਇਕ ਇਨਸਾਨ ਤਾਈਂ, ਪੂਰਨ ਪੁਰਖ ਪਦਵੀ ਇਕੁਰ ਪਾਈਦੀ ਏ । ਏਹ ਮਕਾਨ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਖਾਂ ਵਾਲੜੀ ਅਲਖ ਮੁਕਾਈਦੀ ਏ। ਓਹ ਸ਼ਹੀਦ ਜੋ ਏਸ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹਿਤ, ਦਸੇ ਜਿੰਦ ਇਉ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈਦੀ ਏ । ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਸਦਾ ਤੱਤ ਇਕੋ, ਕਿ ਸਚਾਈ ਹੀ ਸਦਾ ਬਚਾਈਦੀ ਏ । ਓਹ ਹੈ ਸੂਰਮਾ ਜੇਹੜਾ ਜਹਾਨ ਖਾਤਰ, ਵਦੀ ਗੋਲੀਆਂ ਚ ਹਿੱਕ ਨੂੰ ਡਾਣ ਵਾਲਾ । ਏਹ ਮਕਾਨ ਹੈ ਓ ਜੀਹਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਜਾਨ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਪਾਣ ਵਾਲਾ। ਐਪਰ ਕਵੀ ਦੀ ਕਲਮ ਹੈ ਰੋਈ ਜਾਂਦੀ, ਕੋਈ ਕਦਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਪਾਂਵਦਾ ਨਹੀਂ । ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਬੀਰਾਂ ਦੀ ਬੀਰਤਾਈ, ਮਾਰੂ ਰਾਗ ਅੰਦਰ ਸੋਹਲੇ ਗਾਂਵਦਾ ਨਹੀਂ ।</poem>}}<noinclude>-੭੪-</noinclude> t9p7spjh51tmg05p7opfvl27c621l3u 250 13237 241962 136624 2026-10-27T13:08:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਜਿਹੜਾ ਉਠਦਾ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਬਣੇ ਗਾਲ, ਦੀਨਾਂ ਦੁਖੀਆਂ ਤੇ ਨੀਰ ਵਹਾਂਵਦਾ ਨਹੀਂ। ਫੂਕ ਮਾਰ ਕੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਨਾ ਸਾੜ ਸਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਵਦਾ ਨਹੀਂ। ਏਸੇ ਲਈ ਸ਼ਕੰਜੇ 'ਚ ਜਾਨ ਆਈ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜਿੰਦ ਤੇ ਜਾਨ ਵਾਲਾ । ਜੇਹੜਾ ਆਪ ਪਤੰਗੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਜਾਲੇ, ਬੁਝੇ ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰ ਅੱਗ ਲਾਣ ਵਾਲਾ । ਹਾਏ ਨੌ ਜਵਾਨਾਂ ਢਿੱਗੀ ਢਾਹ ਲੀਤੀ, ਕੀਤਾ ਕੌਮ ਨੂੰ ਏਹਨਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋਏ। ਪਤਿਤ ਹੋਵਣਾ-ਸਿਖੀ ਨੂੰ ਛਡਣੇ ਦਾ, ਕੀਤਾ ਨਵਾਂ ਹੀ ਸਿਤਮ ਈਜਾਦ, ਹਾਏ ! ਨਾ ਆਚਾਰ ਸੱਚੇ ਨਾ ਵੀਚਾਰ ਉੱਚੇ, ਤਾਹੀਓਂ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਹੈਨ ਸੱਯਾਦ ਹਾਏ । ਉਲਟੇ ਅਸਾਂ ਦੇ ਤਾਈਂ ਮਖੌਲ ਕਰਦੇ, ਸੀਨਾ ਛੇੜਦੇ ਕਹਿਰ ਦੀ ਯਾਦ ਹਾਏ ! ਨਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜ ਗਮਖਾਰ ਸਾਡਾ, ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਣ ਵਾਲਾ । ਵੀਰ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਛਾਨਣੀ ਛਾਨਣੀ ਕਰ, ਚਰਬੀ ਸਿਖੀ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜਾਣ ਵਾਲਾ ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੫-}}</noinclude> d8szbq22whe37c50c8qw0lkpeh465kg 250 13238 241963 136626 2026-10-27T13:10:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ}}}} ਉਹ ਤਾਂ ਅਜਬ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੈ ਨਜ਼ਰ ਔਦਾ, ਸਿਰ ਤਲੀ ਉਤੇ ਧੜ ਤੇ ਸੀਸ ਕੋਈ ਨਾ। ਸੀਸ ਦੇ ਕੇ ਸਿਰੜ ਨੂੰ ਪਾਲਣਾ ਮੈਂ, ਏਦੂੰ ਵਧ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਫੀਸ ਕੋਈ ਨਾ | ਮਰਜ਼ੀ ਤੇਰੀ ਹੈ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈ ਪੀਤਮ, ਤੇਰੇ ਸਿਦਕੀਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਰੀਸ ਕੋਈ ਨਾ ਪੇਮ ਪੇਮੀ ਦਾ ਵੇਖ ਲਉ ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਸੀਸ ਦੇਣ ਲੱਗੇ ਵੱਟੇ ਚੀਸ ਕੋਈ ਨਾ ! ਤਕੜੀ ਸਿਦਕ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪਾ ਵੱਟਾ, ਲੋਕੀ ਓਸ ਨੂੰ ਸਭ ਮੁਰੀਦ ਕਹਿੰਦੇ : ਜਿਹੜਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈ ਸੀਸ ਤੁਰਿਆ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਕਹਿੰਦੇ । {{center|―○―}} {{c|{{larger|ਇਤਫਾਕ ਦੀ ਬੇੜੀ}}}} ਆਓ ਮਿਲ ਜਾਈਏ ਖੰਡ ਖੀਰ ਵਾਂਗੂੰ, ਵੀਰ ਵੀਰ ਮਿਲ ਕਰੀਏ ਪਿਆਰ ਰਲ ਕੇ। ਜਿਹਦੀ ਜ਼ਾਤ ਸਫਾਤ ਤੇ ਦਾਤ ਉਚੀ, ਕਰੀਏ ਸ਼ੁਕਰ ਉਹਦਾ ਬਾਰ ਬਾਰ ਰਲ ਕੇ । ਆਪੋ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੱਕਾਂ ਸਿਕ ਬਹੀਏ, ਪੰਡਤ, ਮੌਲਵੀ, ਈਸਾ, ਦਾਰ, ਰਲ ਕੇ!</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੬-}}</noinclude> 7ns6ddowz0hh90uyiqyyffw6jfncc6z 250 13239 241964 136633 2026-10-27T13:11:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਕੁਕੜਾਂ,ਵਾਲੀਆਂ ਫੜਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਈਏ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸਮਝੀਏ ਯਾਰ ਰਲ ਕੇ । ਝੂਗਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਹੋਂ ਕੁਰਾਹੇ ਨਾ ਹੋਈਏ ਖੁਆਰ ਰਲ ਕੇ। ਹਿੰਦੂ ਸਿਖ ਮੋਮਨ ਸਵਾਧੀਨ ਹੋਈਏ, ਖਾਈਏ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਨਾ ਹਾਰ ਲੁਕੇ। ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਉਛਲ ਉਛਲ ਕੇ ਦਿਨੀਂ ਉਬਾਲ ਇਲਣ। ਸੁਤੇ ਪਿਆਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਈਏ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਆਜ਼ਾਦ ਖਿਆਲ ਨਿਕਲਣ। ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪਏ ਗਾਵਣ, ਮਾਰੂ ਗੀਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਤਾਲ ਨਿਕਲਣ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਾਸੀ ਸਾਰੇ ਆਖਦੇ ਨੇ, ਰੱਬਾ ਛੇਤੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਸਾਲ ਨਿਕਲਣ । ਹੱਥ ਜੋੜਦੇ ਅਗੇ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ, ਕਦੋਂ ਸਾਡੀ ਮਨਜੂਰ ਫਰਿਆਦ ਹੋਸੀ । ਓਦੋਂ ਸੁਖ ਦੀ ਨੀਂਦਰੇ ਸੋਵਸਾਂਗੇ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਜਦ ਸਾਡਾ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਸੀ । ਤਾਹੀਓ ਦਿਆਂ ਹੋਕਾ ਸੁਣ ਲਉ ਕੰਨ ਧਰ ਕੇ, ਏਹ ਇਤਫਾਕ ਵਾਲੀ ਬੇੜੀ ਡੋਲਦੀ ਏ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੭-}}</noinclude> egfxge89das75ivztixvvxy5rqqkk22 250 13240 241965 136634 2026-10-27T13:11:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਘਰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰਖੋ ਇਸ ਔਤਰੀ ਤੋਂ, ਫੁਟ ਪਿਆਰ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਫਰੋਲਦੀ ਏ । ਸਾਡੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਦੁੱਧ ਅੰਦਰ, ਫੁੱਟ ਚੰਦਰੀ ਪਈ ਕਾਂਜੀ ਘੋਲਦੀ ਏ। ਮੁਸਲਮ ਲੀਗ ਨੇ ਹਥ ਜੰਬੂਰ ਫੜਿਆ, ਦਿਸੇ ਸ਼ਕਲ ਉਸ ਦੀ ਗੋਲ ਮੋਲ ਦੀ ਏ। ਮਾਰੋ ਹੰਭਲਾ ਤੇ ਕਰੋ ਇਤਫਾਕ ਸਾਰੇ, ਜੜ੍ਹ ਫੁੱਟ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਢ ਦੇਈਏ। ਵੀਰ ਵੀਰ ਮਿਲ ਜਫੀਆਂ ਪਾ ਤੁਰੀਏ, ਫਿਰਕੇ ਪਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਦੇਈਏ। ਇਕੋ ਮੀ ਤੇ ਇਕੋ ਅਸਮਾਨ ਸਾਡਾ, ਇਕੋ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਪਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ । ਇਕੋ ਧਰਮ ਤੇ ਇਕੋ ਈਮਾਨ ਸਾਡਾ, ਇਕੋ ਸਚੇ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਢਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ । ਇਕੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਖੇਡੇ, ਦੁਧ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਰਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ । ਇਕੋ ਰੱਬ ਦੇ ਪਾਸ ਫਰਿਆਦ ਸਾਡੀ, ਇਕੋ fਪਿਆਰ ਦੇ ਵਲਗਣੇ ਵਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਭਾਰਤ ਮਾਤ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਪਤ ਬਦਲੇ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ 'ਚ ਦੇਣੇ ਪਰਾਣ ਰਲ ਕੇ । ਵੀਰ ਫੁਟ ਭੈੜੀ ਤਾਈਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਖਾਤਰ ਏਕਤਾ ਦੀ ਦੇ ਦਿਓ ਜਾਨ ਰਲ ਕੇ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੮-}}</noinclude> rpvunla86tqww50ln316shqahsv3q2o 241966 241965 2026-10-27T13:12:16Z Harchand Bhinder 2624 241966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਘਰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰਖੋ ਇਸ ਔਤਰੀ ਤੋਂ, ਫੁਟ ਪਿਆਰ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਫਰੋਲਦੀ ਏ । ਸਾਡੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਦੁੱਧ ਅੰਦਰ, ਫੁੱਟ ਚੰਦਰੀ ਪਈ ਕਾਂਜੀ ਘੋਲਦੀ ਏ। ਮੁਸਲਮ ਲੀਗ ਨੇ ਹਥ ਜੰਬੂਰ ਫੜਿਆ, ਦਿਸੇ ਸ਼ਕਲ ਉਸ ਦੀ ਗੋਲ ਮੋਲ ਦੀ ਏ। ਮਾਰੋ ਹੰਭਲਾ ਤੇ ਕਰੋ ਇਤਫਾਕ ਸਾਰੇ, ਜੜ੍ਹ ਫੁੱਟ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਢ ਦੇਈਏ। ਵੀਰ ਵੀਰ ਮਿਲ ਜਫੀਆਂ ਪਾ ਤੁਰੀਏ, ਫਿਰਕੇ ਪਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਦੇਈਏ। ਇਕੋ ਮੀ ਤੇ ਇਕੋ ਅਸਮਾਨ ਸਾਡਾ, ਇਕੋ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਪਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ । ਇਕੋ ਧਰਮ ਤੇ ਇਕੋ ਈਮਾਨ ਸਾਡਾ, ਇਕੋ ਸਚੇ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਢਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ । ਇਕੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਖੇਡੇ, ਦੁਧ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਰਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ । ਇਕੋ ਰੱਬ ਦੇ ਪਾਸ ਫਰਿਆਦ ਸਾਡੀ, ਇਕੋ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਲਗਣੇ ਵਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਭਾਰਤ ਮਾਤ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਪਤ ਬਦਲੇ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ 'ਚ ਦੇਣੇ ਪਰਾਣ ਰਲ ਕੇ । ਵੀਰ ਫੁਟ ਭੈੜੀ ਤਾਈਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਖਾਤਰ ਏਕਤਾ ਦੀ ਦੇ ਦਿਓ ਜਾਨ ਰਲ ਕੇ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੮-}}</noinclude> lgzlbog0xnhed6zrm9zms71ihcleoiy 250 13241 241967 136636 2026-10-27T13:14:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{block center|<poem> {{c|{{larger|ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ}}}} {{c|(ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)}} ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਤਾਲ ਭਰਿਆ, ਤਾਲ ਵਿਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇਖਾਂ। ਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਮੈਂ ਜਾਗਦੀ ਜੋਤ ਵੇਖਾਂ, ਓਸ ਜੋਤ ਵਿਚ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦੇਖਾਂ । ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਦਾ ਰਾਗ ਦੇਖਾਂ, ਰਾਗ ਵਿਚ ਮੈਂ ਨਚਦੀ ਤਾਨ ਦੇਖਾਂ । ਤਾਨ ਵਿਚ ਲਹਿਰਾਂ ਨਚਣ ਤਾਲ ਉਤੇ, ਓਸੇ ਤਾਲ ਦੇ ਵਿਚ ਕਲਿਆਨ ਦੇਖਾਂ । ਵਾਰੇ ਓਸ ਕਲਿਆਨ ਤੋਂ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਚੀ ਕੁਰਬਾਨ ਦੇਖਾਂ। ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਅੰਦਰ, ਸੋਹਣੇ ਝੂਲਦੇ ਉਚੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇਖਾਂ। ਜੀਹਨੇ ਜਾਪ ਤੇਰਾ ਸਤਿਗੁਰ ਜਪ ਲੀਤਾ, ਜੂਨਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਟਰ ਗਿਆ ਉਹ ਚਰਨ ਧੂੜ ਤੇਰੀ ਚੁੰਮ ਕੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹਾ, ਨਾਮ ਆਪਣਾ ਤਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਗਿਆ ਉਹ । ਤੇਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਚਖ ਕੇ ਬੂੰਦ ਸਾਈਆਂ, ਹਿਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀਤਲ ਗੁਰਮੁਖ ਠਰ ਗਿਆ ਤੇਰੇ ਤਾਲ ਅੰਦਰ ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਈ ਤਾਰੀ, ਸੱਚੀ ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰ ਗਿਆ ਉਹ ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੭੯-}}</noinclude> szle25pemmje0znd64nlo1454zptyet 250 13242 241968 136638 2026-10-27T13:14:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਦੁਖ ਭੰਜਨੀ ਬੇਰੀ ਨੇ ਦੁਖ ਕੱਟੇ, ਹੋਇਆ ਪਿੰਗਲਾ ਮੈਂ ਸਵਧਾਨ ਦੇਖਾਂ ! ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਅੰਦਰ, ਸਾਮਰਤੱਖ ਬੈਠਾ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਦੇਖਾਂ । ਚੰਦ ਦੂਜੇ ਦਾ ਅੰਬਰੋਂ ਉਤਰ ਆਇਆ, ਦਇਆ ਕੌਰ ਜੀ ਦਾ ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਬਣ ਕੇ ਵਾਂਗੂੰ ਪੁੰਨਿਆਂ ਚਾਨਣੀ ਹੋਈ ਸਾਰੇ, ਦਿਤਾ ਦਰਸ ਜਦ ਆਪ ਅਵਤਾਰ ਬਣ ਕੇ। ਹਰੀ ਦਾਸ ਅਰਦਾਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕੀਤੀ, ਸੇਵਾਦਾਰ ਬਣ ਕੇ ਖਿਦਮਤਗਾਰ ਬਣ ਕੇ ! ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਓਦੋਂ ਭੁੱਲ ਗਏ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਆਪ ਰੋਏ ਬਾਲਾਕਾਰ ਬਣ ਕੇ । ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਜਦੋਂ ਜਾਵਾਂ, ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਚਮਕਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇਖਾਂ । ਸਚਾ ਤੂੰ ਤੇ ਸਚਾ ਦਰਬਾਰ ਤੇਰਾ, ਸਚਾ ਓਸ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਭਗਵਾਨ ਦੇਖਾਂ । ਮੇਰੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸੋਢੀ ਸੁਲਤਾਨ ਸਤਿਗੁਰ, ਜਮ ਦੀ ਫਾਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾ ਗਿਓ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਸਚ ਦਾ ਸਰ ਰਚ ਕੇ, ਨਗਰੀ ਗੁਰੁ ਦੀ ਸੁਖੀ ਵਸ ਗਿਓ' ਤੂੰ ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੮0.}}</noinclude> iqrsck20qp1zcyx1ye0aqcsw9yh2gjc 250 13243 241969 136639 2026-10-27T13:15:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਕਾਲੇ ਕਲਜੁਗੀ ਜੀਵ ਕਈ ਤਰੇ ਏਥੇ, ਕਾਲੇ ਕਾਂ ਤੋਂ ਹੰਸ ਬਣਾ ਗਿਓਂ ਤੂੰ । ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲਾਣ ਛਾਤੀ, ਨੀਵੇਂ ਡਿਗਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀਨੇ ਲਾ ਗਿਓਂ ਤੂੰ । ਏਕ ਨਾਮ ਜਗਦੀਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰਿਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸ਼ ਨ ਵੇਖਾਂ, ਵਿਚ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਦੇਖਾਂ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦੇਖਾਂ । {{center|―○―}} {{c|{{larger|ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ}}}} ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਜਿਨ ਕੀਤੇ ਖੇਲ ਨਿਆਰੇ ਨੇ । ਨੀਚਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਉਚ ਜਿੰਨੇ, ਕਈ ਕੋਹੜੇ ਪਿੰਗਲੇ ਤਾਰੇ ਨੇ । ਸੋਹਲੇ ਜੋ ਮੈਂ ਅਜ ਗਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਸਦਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ । ਉਸ ਮਾਹੀ ਅਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲਈ, ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਵਿਛਾਂਦਾ ਹਾਂ । ਹੈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਇਕ ਸਾਗਰ ਤੂੰ, ਸ਼ਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਚ ਉਜਾਗਰ ਤੂੰ ।</poem>}}<noinclude>{{c|-੮੧-}}</noinclude> bhk1d47zc8giztojkq6t58mqzt9d1hg 250 13244 241970 136641 2026-10-27T13:16:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਸਚਾ ਗੁਥਲਾ ਤੇ, ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਬ ਸੁਦਾਗਰ ਤੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਜੋ ਤੇਰਾ ਪਾਂਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਜੂਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਅਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਝੂਟੇ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਜੋ ਭਾਣਾ ਮਿਠਾ ਆਂਹਦੇ ਨੇ । ਕੀ ਲਿਖਾਂ ਲੇਖ ਉਪਕਾਰਾਂ ਦਾ, ਇਕ ਬੂੰਦ ਮਾਤਰ ਜਲਧਾਰਾਂ ਦਾ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਬਣਾ ਜਿਸ ਨੇ, ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ ਰਾਗ ਮਲਾਰਾਂ ਦਾ। ਬਾਣੀ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ ਗਾ ਕੇ ਤੂੰ, ਪਾਂਬਰ ਤੇ ਨੀਚ ਤਰਾ ਕੇ ਤੂੰ । ਕਲਜੁਗੀਆਂ ਦੀ ਕਲਕਲ ਤੋੜ ਦਿਤੀ, ਅਪਣਾ ਹੀ ਖੂਨ ਵਗਾ ਕੇ ਤੂੰ । ਤੇਰੇ ਕੌਤਕ ਸਤਿਗੁਰ ਤੱਕ ਤੱਕ ਕੇ, ਲਿਖੇ ਕਾਨੀ ਮੇਰੀ ਝੁਕ ਝੁਕ ਕੇ । ਵਾਟਾਂ ਪਿਆ ਵੇਖਾਂ ਦੇਖ ਸਹੀ, ਅੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਉਚੀਆਂ ਚੱਕ ਚੱਕ ਕੇ | ਤੂੰ ਸਬਕ ਦਸੋਂ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ, ਰਾਹ ਦਸੇ ਪਿਆਰੇ ਜਾਨੀ ਦੇ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਦਾ ਹੋਕਾ ਤੂੰ, ਤੰਦ ਤੋੜੇ ਜ਼ਾਲਮ ਤਾਣੀ ਦੇ। ਰੇਤਾਂ ਸਿਰ ਗਰਮ ਪਵਾ ਕੇ ਤੂੰ ਲੋਹਾਂ ਤੇ ਲਾ ਸਮਾਧਾਂ ਤੂੰ। </poem>}}<noinclude>{{c|-੮੨-}}</noinclude> kw6fjkbae43yeax41r3tip7u0ayakwn 250 13245 241971 136642 2026-10-27T13:16:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਦੇਗਾਂ ਚ ਲਏ ਉਬਾਲੇ ਜਦ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਜੀ ਪੈ ਗਏ ਛਾਲੇ ਜਦ। ਏਹ ਛਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ, ਆਪੇ ਹੀ ਕਸ਼ਟ ਉਠਾਲੇ ਜਦ। ਸੁਣ ਸੁਣ ਚੰਦੂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ, ਛਿੜ ਜਾਂਦਾ ਕਾਂਬਾ ਰੁਖਾਂ ਨੂੰ। ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਸਾਧਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਜੰਤਾਂ ਨੂੰ । ਚੰਦੂ ਦਾ ਚੰਦ ਡੁਬਾ ਦਿਤਾ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਭਾਣਾ ਮੱਠਾ ਮੰਨਣੇ ਇਕ ਅਜਬ ਹੀ ਪੂਰਨ ਪਾ ਦਿਤਾ ਆ ਮਿਲ ਜਾ ਦਰਸ ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ, ਆ ਭਰ ਜਾ ਮੇਰੇ ਕਾਸੇ ਨੂੰ। ਰੋਂਦਾ ਹਾਂ ਸਤਿਗੁਰ ਮੁਦਤਾਂ ਤੋਂ, ਆ ਮੋੜ ਦੇ ਮੇਰੇ ਹਾਸੇ ਨੂੰ । ਆ ਤਾਰ ਦੇ ਮਿਹਰਾਂ ਵਾਲੜਿਆ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਮਤਲੜਿਆ । ਗੁਣ ਰਾਗੀ ਤੇਰਾ ਗਾਂਦੇ ਨੇ, ਦਿਨ ਤੇਰਾ ਵੀਰ ਮਨਾਂਦੇ ਨੇ । {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{c|੮੩}}</noinclude> 6m83477rri036ltrmj6lo2y287x2ye0 250 13246 241972 136643 2026-10-27T13:18:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|ਕਲਗੀਧਰ ਦੇ ਉਪਕਾਰ}}}} ਕਿਵੇਂ ਲਿਖਾਂ ਉਪਕਾਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਤਾਰਿਆ ਸੀ ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਤਾਈਂ । ਛਟੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਮਾਰ ਬੁਝਾ ਦਿਤਾ, ਜ਼ੁਲਮ ਪਾਪ ਤੇ ਕਹਿਰ ਦੀ ਅੱਗ ਤਾਈ । ਦੇ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਮੋਲਕ ਦੀ ਬੂੰਦ ਸਾਨੂੰ, ਜੋਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿਤਾ ਇਕ ਇਕ ਰਗ ਤਾਈਂ । ਪਕੜ ਹਥ ਤਲਵਾਰ ਸੀ ਰਾਹ ਪਾਇਆ । ਪੁਠੇ ਜਾ ਰਹੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਵਗ ਤਾਈਂ । ਜੇ ਕਰ ਕਲਗੀਧਰ ਨਾ ਸਾਰ ਲੈਂਦਾ, ਨਾ ਇਹ ਰੰਗ ਹੁੰਦੇ ਨਾ ਇਹ ਰਾਗ ਹੁੰਦੇ। ਜਗ-ਮਗ ਜਗ ਚੋਂ ਸਾਰੀ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਬੁਝੇ ਚਿਰਾਗ ਹੁੰਦੇ। ਕਲਗੀ ਵਾਲੜੇ ਨੀਲੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਤੱਕ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਤਾਰੇ ਸਾਰੇ ਲੁੱਕਦੇ ਹਨ ! ਸੋਹਣੀ ਤੇਜ ਕਟਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਅਗੇ, ਜ਼ਾਲਮ ਹੈ। ਸਿਆਰੇ ਬੁਲ ਟੁੱਕਦੇ ਸਨ ! ਮਥੇ ਤਕਣ ਜੇ ਰਤੀ ਵੀ ਘੂਰ ਪਾ ਕੇ, ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਦੇ ਲਹੂ ਭੀ ਸੁੱਕਦੇ ਸਨ । ਹੈਸੀ ਸ਼ਕਤ ਏਡੀ ਉਹਦੇ ਖਾਲਸੇ ਵਿਚ, ਜਾਨਾਂ ਤੀਕ ਨਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਰੁੱਕਦੇ ਸਨ। </poem>}}<noinclude>{{c|-੮੪-}}</noinclude> s98qyr8ypzqaz5yzfkywngckmk3rgbj 250 13247 241973 136644 2026-10-27T13:18:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਨਾਲ ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਦੁਖ ਝਲ ਕੇ, ਰਹਿ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਥ ਕਦੇ ਭੀ ਅੱਡਿਆ ਨਾ । ਸੂਚੀ ਆਤਮਾ ਰਹੀ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ, ਬੂਟਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਜੜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਢਿਆ ਨਾ । ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਕੰਡਿਆਂ ਤੇ, ਕਿਧਰੇ ਫਿਰਨ ਕੱਲੇ ਸਾਥੀ ਯਾਰ ਕੋਈ ਨਾ । ਸਿਰ ਤੇ ਕਲਗੀ ਤੇ ਹਥ ਵਿਚ ਬਾਜ਼ ਕੋਈ ਨਾ, ਰਿਹਾ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਲਈ ਗੁਖਾਰ ਕੋਈ ਨਾ । ਫਟੇ ਕੰਡਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਕੋਮਲ, ਪੈਰੀਂ ਛਾਲਿਆਂ ਸੰਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੋਈ ਨਾ । ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਾ ਨਾਲ ਕੋਈ, ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ ਤੇ ਬੱਚੇ ਚਾਰ ਕੋਈ ਨਾ। ਕਰ ਕੇ ਯਾਦ ਉਪਕਾਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ, ਲਖਵਾਰ ਪਿਆ ਹੋਏ ਜਹਾਨ ਸਦਕੇ ! ਉਹਦੀ ਮੁਖ ਦੀ ਝਲਕ ਤੋਂ ਚੰਦ ਸੂਰਜ, ਉਹਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਮੀਂ ਅਸਮਾਨ ਸਦਕੇ । ਮਾਤਾ ਵੇਖਦੇ ਸਾਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ, ਪੁਛਿਆ ਕਿਥੇ ਨੇ ਲਾਲ ਪਿਆਰੇ ਸਾਰੇ । ਅਗੋ' ਦਿਤਾ ਜਵਾਬ ਕਿ ਸਬਰ ਕਰ ਜਾ, ਲਾਲ ਮਾਰ ਗਏ ਕੂਚ ਨਗਾਰੇ ਸਾਡੇ। </poem>}}<noinclude>{{c|੮੫}}</noinclude> lo5tfzkgk13n2l5ipmd41rlu5xjbgl6 250 13248 241974 136648 2026-10-27T13:19:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਚਾਰ ਮੋਏ ਤੇ ਹੋਇਆ ਹਨੇਰ ਕਾਹਦਾ, ਹੈਨ ਪੁਤ ਏਹ ਭੋਲੀਏ ਸਾਰੇ ਸਾਡੇ । ਜੜ੍ਹ ਜੁਲਮ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਉਧੇੜ ਦਿਤੀ, ਹੈਸਨ ਰੱਬ ਦੇ ਸੀਸ ਜੋ ਚ'ਰੇ ਸਾਡੇ। ਵੇਖੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੈ ਪਾਨ ਡਾਢੀ, ਧੰਨ ਸਿਖੀ ਤੇ ਧੰਨ ਪ੍ਰਵਾਰ ਹੈ ਸੀ। ਕੀਤੀ ਜਾਨ ਦ ਕੋਈ ਪੂਵਾਹ ਨਾਹੀ', ਭਾਵੇ' ਸਿਰ ਤੇ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਹੈਸੀ। ਕਲਗੀ ਵਾਲਿਆ ਵੇ ਸਾਨੂੰ ਭੁਲੇ' ਕਿਦਾਂ, ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰੇ ਸੀ 3 ਤੁ। ਸੰਗੀ ਸਾਥੀ ਤੇ ਤਾਰਨੇ ਰਹੇ ਕਿਧਰੈ,' ਜ਼ਾਲਮ ਹੈੱਸਿਆਰੇ ਦੁਤੀ ਤਾਰੇ ਸੀ ਤੂੰ ਤੁ। ਜ਼ੁਲਮ ਪਾਪ ਤੇ ਕਹਿਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਤੇ, ਰਖੇ ਸਚ ਇਨਸਾਫ ਦੇ ਆਰੇ ਸੀ ਤੈ ਤੋ ਢਹਿੰਦੇ ਪੰਥ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਾਈਆਂ; ਲਾਏ ਪੁੱਤਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਗਾਵੇ ਸੀ ਤੂੰ । “ਵੀਰ” ਕਈ ਅਰਜ਼ਾਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਕਰਦਾ; ਸਾਡਾ ਦੇਸ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾ ਮੁੜ ਕੈ । ਅਜ ਪੰਥ ਤੇਰਾ ਭਾਵਾਂਫੋਲ ਫਿਰਦਾ, ਕਲਗੀ ਵਾਲਿਆ ਦਰਸ ਦਿਖਾ ਮੁੜ ਕੇ {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{c|੮੩}}</noinclude> qmdn4n7y449p5hbzrlhif2b2njl2sf4 250 13249 241975 136650 2026-10-27T13:24:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ}}}} ਊਧੋ ਆਖ ਦੇਵੀ' ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਮ ਤਾਈਂ, ਕਾਹਨੂੰ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਮਨੋ ਵਿਸਾਰ ਬੇਠੋਂ! ਮਥਰਾ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕੇ ਕੁਬਜਾ ਕੋਲ ਬੈਠੋਂ, ਖਬਰੇ ਕੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਧਾਰ ਬੈਠੋਂ' । ਮੈਨੂੰ ਤੱਤੜੀ ਨੂੰ ਏਥੇ ਤਾ ਕੇ ਤੇ, ਕੁਬਜਾਂ ਕੋਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚਾਰ ਬੈਠੋਂ । ਏਧਰ ਗਮਾਂ ਵਿਚ ਬੀਤਦੀ ਰਾਤ ਮੇਰੀ, ਖਬਰੇ ਭੁਲ ਕਿਉ' ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਬੈਠੋਂ। ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਨੂੰ, ਦਰਸ਼ਨ ਆਪਣਾ ਰਹਹਨਾ ਵਿਖਾਲ ਮੁੜ ਕੇ । ਟੇਢੀ ਬੈਸਰੀ ਸ਼ਾਮਾ ਤੂੰ ਮੁਖ ਲਾ ਕੇ, ਮੁੜ ਕੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬਹਾ ਮੁੜ ਕੇ । ਕਰ ਲੈ ਯਾਦ ਕਾਨ੍ਹਾ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤਾਈਂ; ਜਦੋ' ਰਾਧਾਂ ਹੀ ਰਾਧਾਂ ਪੂਕਾਰਦਾ ਸੈਂ। ਇਕ ਘੜੀ ਜੇ ਮੈਂ' ਅਖੋਂ' ਹੋਈ ਓਹਲੇ; ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਤੇ ਕਾਜ ਵਿਸਾਰਦਾ ਸੈਂ । ਸਖੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਸੀ ਸ਼ਾਨ ਮੇਰੀ, ਭੁਲਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਸੈਂ। ਹੁੰਦੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਾਂ ਓਸੇ ਵਕਤ ਮੈਂ ਭੀ, ਸ਼ਾਮਾਂ ! ਦਿਲ ਵਿਚ ਜਦੋ ਚਿਤਾਰਦਾ ਸੈਂ। </poem>}}<noinclude>{{c|੧੭}}</noinclude> tw629c6rqqg270akehx6dwmcojba46e 250 13250 241976 136651 2026-10-27T13:25:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਮੁਠੀ ਹੋਈ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਮੈ, ਰਾਤ ਦਿਨ ਹੈ ਸ਼ਾਮੀਂ ਖਿਆਲ ਤੈਰਾਂ । ਕਦੋਂ' ਦੇਵੇਂਗਾ ਆਣ ਦੀਦਾਰ ਮੈਨੂੰ, ਕਦੋਂ' ਗੋਕਲ ਵਿਚ ਹੋਊ ਜਮਾਲ ਤੇਰਾਂ । ਫੂਕ ਬੈਸੀ ਦੀ ਮਾਰ ਕੇ ਦਿਲ ਖੋਹਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਗੋਕਲ ਦੇ ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ ਵੇ । ਕਾਹਨਾ ਝੁਠ ਨਹੀਂ ਏਸ ਵਿਚ ਰਾਈ ਜਿੰਨਾ ਸਦਾ ਵਹਿਣ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਹਿਣਗੇ ਵੇ । ਤੇਗਾ ਚੋਗੁਣਾਂ ਹੋਊ ਇਕਬਾਲ ਏ ! ਏਥੇ, ਤਾਹਨੈ ਕਈ ਹਾਲੋਂ ਸਹਿਣੇ ਪੈਣਗੇ ਵੇ। ਕੜੀਆਂ ਕੁਬਜਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁਛਣਾ ਨਹੀਂ, ਰਾਧਾ ਕਿਸ਼ਨ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿਣਗੇ ਵੇ । ‘ਵੀਰ’ ਨਾਮ ਤੇਰਾ ਜਪੂ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆਂ, ਦੋ ਦੇਸ ਤੇ। ਅੰਧ ਗੁਬਾਰ। ਹੋਊ। ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਲੈ ਜਪੂ ਜਗ ਸਾਰਾ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਂਝਾ ਪਿਆਰ ਹੋਊ। {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{c|੮੮}}</noinclude> 1fewov7h8w4onxmg8yehfyvk6e5ihpw 241977 241976 2026-10-27T13:26:22Z Harchand Bhinder 2624 241977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਮੁਠੀ ਹੋਈ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਮੈ, ਰਾਤ ਦਿਨ ਹੈ ਸ਼ਾਮੀਂ ਖਿਆਲ ਤੈਰਾਂ । ਕਦੋਂ' ਦੇਵੇਂਗਾ ਆਣ ਦੀਦਾਰ ਮੈਨੂੰ, ਕਦੋਂ' ਗੋਕਲ ਵਿਚ ਹੋਊ ਜਮਾਲ ਤੇਰਾਂ । ਫੂਕ ਬੈਸੀ ਦੀ ਮਾਰ ਕੇ ਦਿਲ ਖੋਹਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਗੋਕਲ ਦੇ ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ ਵੇ । ਕਾਹਨਾ ਝੁਠ ਨਹੀਂ ਏਸ ਵਿਚ ਰਾਈ ਜਿੰਨਾ ਸਦਾ ਵਹਿਣ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਹਿਣਗੇ ਵੇ । ਤੇਗਾ ਚੋਗੁਣਾਂ ਹੋਊ ਇਕਬਾਲ ਏ ! ਏਥੇ, ਤਾਹਨੈ ਕਈ ਹਾਲੋਂ ਸਹਿਣੇ ਪੈਣਗੇ ਵੇ। ਕੜੀਆਂ ਕੁਬਜਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁਛਣਾ ਨਹੀਂ, ਰਾਧਾ ਕਿਸ਼ਨ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿਣਗੇ ਵੇ । ‘ਵੀਰ’ ਨਾਮ ਤੇਰਾ ਜਪੂ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆਂ, ਦੋ ਦੇਸ ਤੇ ਅੰਧ ਗੁਬਾਰ ਹੋਊ। ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਲੈ ਜਪੂ ਜਗ ਸਾਰਾ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਂਝਾ ਪਿਆਰ ਹੋਊ। {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{c|੮੮}}</noinclude> 7bi7tnkzb7a62507nby79ocs94fm8hw 250 13251 241978 136653 2026-10-27T13:29:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|ਬਲਦੀ ਸ਼ਮਾਂ}}}} ਸੁਨਣ ਵਾਲਿਓ ਵੇ ਸੁਣ ਲਉ ਕੰਨ ਧਰ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹਮ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਅਜ ਸੁਨੋਣ ਲਗਾ । ਆਪਣੇ ਦਿਲ ’ਚਿ ਕਰ ਕੇ ਖਿਆਲ ਕੱਠੇ, ਮੈ' ਹਾਂ ਅਕਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੁੜੌਣ ਲਗਾ । ਦਿਲੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ ਕੇ, ਸ਼ਹੀਦ ਯਾਦ ਕਰ ਦਿਨ ਬਹਿਲੌਣ ਲਗਾ । ਰਾਂਗ ਛੇੜ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪੂਵਾਨਿਆਂ ਦਾ, ਮਨ ਦੀ ਪੱਤਰੀ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਲੌਣ ਲਗਾ। ਬਲਦੀ ਸ਼ਮ੍ਹਾ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਵੇ ਵੇਖ ਅਗੇ, ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਨਿਸਾਰ ਜਾਣਾ । ਏਹੀਓ ਪਰਖ ਹੈ ਕੌਮੀ ਪੂਵਾਨਿਆਂ ਦੀ, ਬਲਦੀ ਲਾਟ ਉਤੋਂ ਆਪਾਂ ਵਾਰ ਜਾਣਾ । ਬਰਦਾ ਤੇਰੇ ਦਰ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਹੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਟੋ' ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੱਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਆਰਾ ਸਿਰ ਪੈਗਾਂ ਤੋੜੀ ਚਲ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਣ ਤੋਂ ਹੱਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਬੰਦ ਬੰਦ ਜੁਦਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀ, ਅਗਾਂ ਹੋ ਜਲਾਦਾਂ ਨੂੰ ਡੱਕਦਾ ਨਹੀਂ । ਤਪਦੇ ਤੇਲ ਵਿਚ ਤਲੀਦੇ ਵੇਖ ਆਸ਼ਕ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਹਸਦਾ ਏ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਨਹੀ'। </poem>}}<noinclude>{{c|੮੮}}</noinclude> pf8lg3xev9kwa38x7q3d2ict84wsiop 241979 241978 2026-10-27T13:30:10Z Harchand Bhinder 2624 241979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|ਬਲਦੀ ਸ਼ਮਾਂ}}}} ਸੁਨਣ ਵਾਲਿਓ ਵੇ ਸੁਣ ਲਉ ਕੰਨ ਧਰ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹਮ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਅਜ ਸੁਨੌਣ ਲਗਾ । ਆਪਣੇ ਦਿਲ ’ਚਿ ਕਰ ਕੇ ਖਿਆਲ ਕੱਠੇ, ਮੈ' ਹਾਂ ਅਕਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੁੜੌਣ ਲਗਾ । ਦਿਲੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ ਕੇ, ਸ਼ਹੀਦ ਯਾਦ ਕਰ ਦਿਨ ਬਹਿਲੌਣ ਲਗਾ । ਰਾਂਗ ਛੇੜ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪੂਵਾਨਿਆਂ ਦਾ, ਮਨ ਦੀ ਪੱਤਰੀ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਲੌਣ ਲਗਾ। ਬਲਦੀ ਸ਼ਮ੍ਹਾ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਵੇ ਵੇਖ ਅਗੇ, ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਨਿਸਾਰ ਜਾਣਾ । ਏਹੀਓ ਪਰਖ ਹੈ ਕੌਮੀ ਪੂਵਾਨਿਆਂ ਦੀ, ਬਲਦੀ ਲਾਟ ਉਤੋਂ ਆਪਾਂ ਵਾਰ ਜਾਣਾ । ਬਰਦਾ ਤੇਰੇ ਦਰ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਹੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਟੋ' ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੱਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਆਰਾ ਸਿਰ ਪੈਗਾਂ ਤੋੜੀ ਚਲ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਣ ਤੋਂ ਹੱਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਬੰਦ ਬੰਦ ਜੁਦਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀ, ਅਗਾਂ ਹੋ ਜਲਾਦਾਂ ਨੂੰ ਡੱਕਦਾ ਨਹੀਂ । ਤਪਦੇ ਤੇਲ ਵਿਚ ਤਲੀਦੇ ਵੇਖ ਆਸ਼ਕ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਹਸਦਾ ਏ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਨਹੀ'। </poem>}}<noinclude>{{c|੮੮}}</noinclude> 9fc1f2tz46ryv76ggsokcm2l4sbpw2n 241980 241979 2026-10-27T13:30:29Z Harchand Bhinder 2624 241980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|ਬਲਦੀ ਸ਼ਮਾਂ}}}} ਸੁਨਣ ਵਾਲਿਓ ਵੇ ਸੁਣ ਲਉ ਕੰਨ ਧਰ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹਮ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਅਜ ਸੁਨੌਣ ਲਗਾ । ਆਪਣੇ ਦਿਲ ’ਚਿ ਕਰ ਕੇ ਖਿਆਲ ਕੱਠੇ, ਮੈ' ਹਾਂ ਅਕਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੁੜੌਣ ਲਗਾ । ਦਿਲੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ ਕੇ, ਸ਼ਹੀਦ ਯਾਦ ਕਰ ਦਿਨ ਬਹਿਲੌਣ ਲਗਾ । ਰਾਂਗ ਛੇੜ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪੂਵਾਨਿਆਂ ਦਾ, ਮਨ ਦੀ ਪੱਤਰੀ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਲੌਣ ਲਗਾ। ਬਲਦੀ ਸ਼ਮ੍ਹਾ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਵੇ ਵੇਖ ਅਗੇ, ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਨਿਸਾਰ ਜਾਣਾ । ਏਹੀਓ ਪਰਖ ਹੈ ਕੌਮੀ ਪੂਵਾਨਿਆਂ ਦੀ, ਬਲਦੀ ਲਾਟ ਉਤੋਂ ਆਪਾਂ ਵਾਰ ਜਾਣਾ । ਬਰਦਾ ਤੇਰੇ ਦਰ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਹੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਟੋ' ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੱਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਆਰਾ ਸਿਰ ਪੈਗਾਂ ਤੋੜੀ ਚਲ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਣ ਤੋਂ ਹੱਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਬੰਦ ਬੰਦ ਜੁਦਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀ, ਅਗਾਂ ਹੋ ਜਲਾਦਾਂ ਨੂੰ ਡੱਕਦਾ ਨਹੀਂ । ਤਪਦੇ ਤੇਲ ਵਿਚ ਤਲੀਦੇ ਵੇਖ ਆਸ਼ਕ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਹਸਦਾ ਏ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਨਹੀ'। </poem>}}<noinclude>{{c|੮੮}}</noinclude> lpn4s4zxa6n8img7bgx6gmbt7nomo9q 250 13252 241981 136654 2026-10-27T13:33:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਨਹਿਰ ਖੂਨ ਦੀ ਵਗਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਹੋ ਸਗਣ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਏ'। ਨਾਲ ਹੋਬੀ ਦੇ ਖੋਪਰੀ ਵੇਖ ਲਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਭੀ ਸਖਤ ਤੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਏ'। ਕੀ ਤੂੰ ਭੁਲ ਗਿਆ ਏ' ਅਰਜਨ ਏਸ ਬਦਲੇ, ਤਪਦੀ ਲੋਹ ਤੇ ਆਸਨ ਜਮਾਏ ਨਹੀਂ ਸਨ ਨੂੰ ਆਲੂ ਵਾਂਗਰਾਂ ਉਬਲ ਕੇ ਦੇਗ ਅੰਦਰ, ' ਤਤੀ ਰੇਤ ਕੜਛੇ ਪਵਾਏ ਨਹੀਂ ਸਨ ? ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਸੀਸ ਲਾਂ ਕੇ, ਮਚਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਭਾਂਬੜ ਬੁਝਾਏ ਨਹੀਂ ਸਨ ? ਤੋਰ ਮੌਤ ਵਲੇ ਟੋਟੇ ਜਿਗਰ ਸੰਦੇ, ਸਿਖੀ ਮਿਦਕ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦਿਖਾਏ ਨਹੀਂ ਸਨ ? ਐਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਕੁਬ ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ ਕਰ, ਕੀ ਮੈ ਦਫਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਾਣ ਲੱਗਾ । ਜੀਉਂਦੇ ਕੁਤਿਆਂ ਪਾਸੋਂ ਤੜਫਾਉਣ ਲੱਗਾ ਪੁਠੇ ਟੰਗ ਕੈ ਖਲ ਲੁਹਾਣ ਲੱਗਾ । ਮੈ' ਤਾਂ ਦੇਖਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਪਰਖ ਕਿਧਟੇ, ਐਵੇਂ ਢੋਲ ਦੇ ਪੋਲ ਦੇ ਤੁਲ ਤਾਂ ਨਹੀ' । ਬਿਨ ਕੁਰਬਾਨੀਓਂ ਓਪਰੇ ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾਂ ਵਾਸ਼ਨਾ ਕਾਗਜ਼ੀ ਫੁਲ ਤਾਂ ਨਹੀ । </poem>}}<noinclude>{{c|੯੦}}</noinclude> 8orkhtj9e1ugzkg3iwqxhi3uhs3mvfj 250 13253 241982 136656 2026-10-27T13:34:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਐਵੇ ਢੋਲਕੀ ਦੀ ਖੱਲ ਕੁੱਟਟੇ ਦਾ, ਨਿਰਾ ਛੈਣਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਗ਼ੁਲ ਤਾਂ 'ਨਹੀਂ। ਪ ਕੇ ਹਉਮੈ-ਮੈਂ' ਦੀ ਨੇ' ਅੰਦਰ, ਮਾਇਆ ਜਾਲ ਅੰਦਰ ਰਹੇ ਰੁਲ ਤਾਂ ਨਹੀ' । ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮਨ ਕੇ ਸਿਰ ਮ,ਬੇ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਵੇ । ਵਰ ਉਸ ਦੀ ਤਾਂਘ ਵਿਰ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਗੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸਦਾ,ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ। {{center|―○―}} {{c|{{larger|ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ}}}} ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸੀਸ ਲਗਾ ਦਿਤਾ । ਦਿਤਾ ਸੀਸ ਪਰ ਸਿਰੜ ਨੂੰ ਛਡਿਆ ਨਾ, ਸਬਕ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਸਿਖਾ ਦਿਤਾ। _ਡਾਢਾ ਕੀਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੱਚ ਮੂਰਤ, ਔਰਗਜ਼ੇਬ ਜਾਂ ਜ਼ੁਲਮ ਮਚਾ ਦਿਤਾ । ਦੁੱਖ ਕੱਫ ਕਸ਼ਸੀਰੀਆਂ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ, ਚੇਂਕ ਚਾਂਦਨੀ ਚੋਦ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਤਾ । ਭਾਵੇ' ਨਾਲ ਹਕੂਮਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਭੀ ਮੁਸਲਮ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ !</poem>}}<noinclude>{{c|੯੧}}</noinclude> drowrkzye4cgm4rzf64aaj9leiey2pi 241983 241982 2026-10-27T13:36:17Z Harchand Bhinder 2624 241983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਐਵੇ ਢੋਲਕੀ ਦੀ ਖੱਲ ਕੁੱਟਟੇ ਦਾ, ਨਿਰਾ ਛੈਣਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰੋ ਗ਼ੁਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਪ ਕੇ ਹਉਮੈ-ਮੈਂਂ ਦੀ ਨੈਂ ਅੰਦਰ, ਮਾਇਆ ਜਾਲ ਅੰਦਰ ਰਹੇ ਰੁਲ ਤਾਂ ਨਹੀ' । ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮਨ ਕੇ ਸਿਰ ਮ,ਬੇ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਵੇ । ‘ਵੀਰ’ ਉਸ ਦੀ ਤਾਂਘ ਵਿਰ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਗੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸਦਾ,ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ। {{center|―○―}} {{c|{{larger|ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ}}}} ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸੀਸ ਲਗਾ ਦਿਤਾ । ਦਿਤਾ ਸੀਸ ਪਰ ਸਿਰੜ ਨੂੰ ਛਡਿਆ ਨਾ, ਸਬਕ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਸਿਖਾ ਦਿਤਾ। ਡਾਢਾ ਕੀਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੱਚ ਮੂਰਤ, ਔਰਗਜ਼ੇਬ ਜਾਂ ਜ਼ੁਲਮ ਮਚਾ ਦਿਤਾ । ਦੁੱਖ ਕੱਟ ਕਸ਼ਸੀਰੀਆਂ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ, ਚੇਂਕ ਚਾਂਦਨੀ ਚੋਦ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਤਾ । ਭਾਵੇ' ਨਾਲ ਹਕੂਮਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਭੀ ਮੁਸਲਮ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ !</poem>}}<noinclude>{{c|੯੧}}</noinclude> 8m6hjdpvtugmrmt8kmdyfdhogm01mlc 250 13254 241984 136607 2026-10-27T13:36:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦੇਸ਼ ਕੌਮ ਦੀ ਅਣਖ ਤੇ ਆਨ ਬਦਲੇ, ਸੀਸ ਆਪਣਾ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਵਾਰ ਦਿਤਾ। ਹਾਸੀ ਸਮਝਦੇ ਫਾਸੀਆਂ ਚਰਖੀਆਂ ਨੂੰ, ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਸਹਿਣ ਕਟਾਰੀਆਂ ਨੂੰ। ਖੇਡ ਜਾਣਦੇ ਖੱਲ ਲੁਹਾਵਣੇ ਨੂੰ, ਤੇਗਾਂ ਝੱਲਦੇ ਖੂਬ ਕਰਾਰੀਆਂ ਨੂੰ। ਬੰਦ ਬੰਦ ਕਟਾਉਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਈਂਦਾ ਸਮਝਦੇ ਨੇ ਸਹਿਣਾ ਆਰੀਆਂ ਨੂੰ। ਭੱਠਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਸੜਨ ਉਹ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਹੀ, ਕਦੇ ਲਾਂਵਦੇ ਨਾ ਵੱਟਾ ਯਾਰੀਆਂ ਨੂੰ। ਜੱਫੇ ਮਾਰਦੇ ਤੱਤਿਆਂ ਥੰਮਿਆਂ ਨੂੰ, ਨਾਮ ਮਾਹੀ ਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰ ਦਿਤਾ। ਡੁਲ੍ਹਦੇ ਅਥਰੂ ਵੇਖ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦੇ, ਸੀਸ ਆਪਣਾ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਵਾਰ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਣ ਕੇ ਚੰਨ ਸੋਹਣਾ, ਸਿਖੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਚਮਕਾ ਦਿਤਾ। ਤੂੰ ਉਹ ਹਠੀ ਕਿ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੇ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਧਰਮ ਬਚਾ ਦਿਤਾ। ਤੂੰ ਉਹ ਜੋਧਾ ਵਰਿਆਮ ਹੈ ਗਰਜ ਜਿਸ ਦੀ, ਉਦੇ ਅਸਤ ਵਿਚ ਜ਼ਲਜ਼ਲਾ ਲਿਆ ਦਿਤਾ। ਸੀਸ ਵਾਰ ਕੇ ਚਾਨਣੀ ਚੌਕ ਅੰਦਰ, ਬੇੜਾ ਹਿੰਦ ਦਾ ਪਾਰ ਲਗਾ ਦਿਤਾ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੯੨-}}</noinclude> ilgruqfttc9e69cxwm5ieqwllvny33h 250 13255 241985 136612 2026-10-27T13:37:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚ ਨਰਮਾਈ ਡਾਢੀ, ਜਿਨੇਂ ਪੱਥਰਾਂ ਤਾਈਂ ਪੰਘਾਰ ਦਿਤਾ। ਡੁਲ੍ਹਦੇ ਅੱਥਰੂ ਵੇਖ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦੇ, ਸੀਸ ਆਪਣਾ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਵਾਰ ਦਿਤਾ। ਬੋਲੀ ਕਲਮ ਮੈਂ ਏਸ ਲਈ ਕੰਬਦੀ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਕਦਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਪਾਂਵਦਾ ਨਹੀਂ। ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਰਦ ਅਜ ਕਿਸੇ ਦੇ ਉਠਦਾ ਨਹੀਂ, ਦੁਖੀ ਹਿੰਦ ਤੇ ਨੀਰ ਵਗਾਂਵਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਾਰ ਫੂਕ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਨਾਂ ਸਾੜ ਸਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਵਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਉਠਦੇ ਦੁਧ ਹੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਹ ਰਗ ਕੋਈ ਚੀਰ ਵਿਖਾਂਵਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੌਵੇਂ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਨੇ, ਦੁਖੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਕਰ ਉਪਕਾਰ ਦਿਤਾ। ਡੁਲ੍ਹਦੇ ਅਥਰੂ ਵੇਖ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦੇ, ਸੀਸ ਆਪਣਾ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਵਾਰ ਦਿਤਾ। </poem>}} {{center|―੦―}}<noinclude>{{center|-੯੩-}}</noinclude> 4qxbla26ygciufyga1kchw9jk5msgf8 250 13256 241986 136614 2026-10-27T13:38:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger|{{center|'''ਕੁਰਬਾਨੀ'''}}}} {{Block center|<poem>ਆਹ ਤੇਰੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਸਚੇ ਬਾਣੀਆਂ। ਲਖ ਤੇ ਜਿਗਰ ਭੀ ਵਾਰ ਕੇ, ਹੋਈਆਂ ਨਹੀਂ ਹੈਰਾਨੀਆਂ। ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਅਜੀਤ ਨੂੰ, ਦੇ ਕੇ ਅਜਬ ਨਸੀਤ ਨੂੰ। ਜ਼ਾਲਮ ਦਾ ਜਾਲ ਜਲੌਣ ਨੂੰ, ਦਵੇਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਾਨੀਆਂ। ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਕਟਾਰ ਦੇ, ਕਈ ਸਿਖ ਹੋਰ ਸਵਾਰ ਦੇ। ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਪਿਆਰ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਬਣਾ ਕੇ ਗਾਨੀਆਂ। ਜੁਝਾਰ ਭੀ ਜਾ ਜੂਝਿਆ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਾਂਗਰ ਝੂਲਿਆ। ਕੰਬ ਗਏ ਗਿਲਜਈ ਮੁਗਲੀ, ਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨੀਆਂ। ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਖੱਟੇ ਦੰਦ ਕਰ, ਜਾਬਰ ਨੂੰ ਜਬਰਾਂ ਮੰਦ ਕਰ। ਜਾਨ ਅਮੋਲਕ ਵਾਰੀਆਂ, ਬਦਲੇ ਤੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ। ਆਖਰ ਨੂੰ ਆਖਰ ਓਹ ਹੋਈ, ਜ਼ਾਲਮ ਦੀ ਕਾਟਾ ਬੋ ਹੋਈ?</poem>}}<noinclude>{{center|-੯੪-}}</noinclude> q9p1wwpeumzxh5qv4x86g1abnahki1w 241987 241986 2026-10-27T13:38:59Z Harchand Bhinder 2624 241987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{larger|{{center|'''ਕੁਰਬਾਨੀ'''}}}} ਆਹ ਤੇਰੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਸਚੇ ਬਾਣੀਆਂ। ਲਖ ਤੇ ਜਿਗਰ ਭੀ ਵਾਰ ਕੇ, ਹੋਈਆਂ ਨਹੀਂ ਹੈਰਾਨੀਆਂ। ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਅਜੀਤ ਨੂੰ, ਦੇ ਕੇ ਅਜਬ ਨਸੀਤ ਨੂੰ। ਜ਼ਾਲਮ ਦਾ ਜਾਲ ਜਲੌਣ ਨੂੰ, ਦਵੇਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਾਨੀਆਂ। ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਕਟਾਰ ਦੇ, ਕਈ ਸਿਖ ਹੋਰ ਸਵਾਰ ਦੇ। ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਪਿਆਰ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਬਣਾ ਕੇ ਗਾਨੀਆਂ। ਜੁਝਾਰ ਭੀ ਜਾ ਜੂਝਿਆ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਾਂਗਰ ਝੂਲਿਆ। ਕੰਬ ਗਏ ਗਿਲਜਈ ਮੁਗਲੀ, ਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨੀਆਂ। ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਖੱਟੇ ਦੰਦ ਕਰ, ਜਾਬਰ ਨੂੰ ਜਬਰਾਂ ਮੰਦ ਕਰ। ਜਾਨ ਅਮੋਲਕ ਵਾਰੀਆਂ, ਬਦਲੇ ਤੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ। ਆਖਰ ਨੂੰ ਆਖਰ ਓਹ ਹੋਈ, ਜ਼ਾਲਮ ਦੀ ਕਾਟਾ ਬੋ ਹੋਈ?</poem>}}<noinclude>{{center|-੯੪-}}</noinclude> 5za72jpwoclsrt4b47k40i9dzcuvsyl 250 13257 241988 136616 2026-10-27T13:42:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਾਰ ਤੋਂ, ਤੋਬਾ ਕਰਨ ਸੁਲਤਾਨੀਆਂ। 'ਵੀਰ' ਦੇਖਿਆ ਕਾਰਾ ਜਦੋਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਤਦੋਂ। ਜਗਦੀਸ਼ ਵਸਤਾਂ ਤੇਰੀਆਂ, ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਨੇ ਸੋਪਾਰੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਸਪੁਤਰਾਂ ਕਾਰਨੇ, ਵਾਰੇ ਜੋ ਪੁਤਰ ਚਾਰ ਨੇ। ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਕਤਰੇ ਖੂਨ ਤੋਂ, ਲਖਾਂ ਹੀ ਹੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, {{center|―੦―}} {{center|{{larger|'''<ref>ਹੁਣ ਘੰਟਾ ਘਰ ਢਠ ਗਿਆ ਹੈ।</ref>ਘੰਟਾ ਘਰ'''}}}} ਘੰਟੇ ਘਰ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਕਿਹਾ ਇਕ ਦਿਨ, ਜ਼ਰਾ ਇਹ ਜਵਾਬ ਸੁਣਾ ਬੀਬਾ। ਲੰਮਾ ਝੰਮਾਂ ਸਰੀਰ ਬਡੌਲ ਤੇਰਾ, ਖੜਾ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਇਹ ਸਮਝਾ ਬੀਬਾ। ਤੇਰੇ ਇਉਂ ਖਲੋਣ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਂਦਾ, ਦਿਤੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਬੀਬਾ ਜੇ ਹੈ ਸੱਚਾ ਤਾਂ ਕਰ ਅਪੀਲ ਛੇਤੀ, ਝਗੜਾ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਛੇਤੀ ਮਕਾ ਬੀਬਾ।</poem>}}<noinclude>{{center|-੯੫-}} {{rule}}</noinclude> 7gdsoytxuex59xogxweys2rio5hnvze 250 13258 241989 136619 2026-10-27T13:42:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਐਪਰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਜਾਪੇ ਅਮੀਰ ਬੱਚਾ, ਸਾਨੂੰ ਗਲ ਏਹ ਛੇਤੀ ਬਤਾ ਬੀਬਾ। ਜਾਹ ਮਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਪਿਆਰ ਜਾ ਕੇ, ਖੜਿਆ ਕਿਉਂ ਕਿਸ ਦਾ ਤਕੇਂ ਰਾਹ ਬੀਬਾ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਮਾਰਾ ਭੱਜਾ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੜਾ ਲੁਕਾ ਬੀਬਾ। ਜਾ ਕੀ ਤੂੰ ਕਰਨ ਦਰਬਾਰ ਆਇਆ, ਚੁਪ ਕਿਉਂ ਹੈ ਬੁਲ੍ਹ ਹਲਾ ਬੀਬਾ। ਨਿੰਮੂੰ ਝੂਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਦਸਾਂ ਆਪਣਾ ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਹਾਲ ਜੀਵੇਂ। ਇਕ ਤਾਂ ਉਂਞ ਹੀ ਸੂਲੀ ਪਰ ਰਹਾਂ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਦੂਜਾ ਆਵੇ ਜੋ ਕਰੇਂ ਸੁਵਾਲ ਜੀਵੇਂ। ਪੇਂਡੂ ਜਾਣਦੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਲ ਮੇਰਾ, ਕਰਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀਏ ਨਾ ਰਤੀ ਖਿਆਲ ਜੀਵੇਂ। ਧੁਪ ਵਿਚ ਨਾ ਕਰਦਾ ਛਾਂ ਕੋਈ, ਦੇਵੇ ਲੀੜਾ ਨਾ ਕੋਈ ਸਿਆਲ ਜੀਵੇਂ। ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂਹ ਖੜਕੇ ਦੇਵਾਂ ਨੌਕਰੀ ਮੈਂ, ਪੈਸਾ ਇਕ ਨਾ ਮੇਰੀ ਤਨਖਾਹ ਜੀਵੇਂ। ਫਿਰ ਭੀ ਕਈ ਮੇਰੇ ਆ ਕੇ ਪਏ ਪਿਛੇ, ਮੇਹਣੇ ਦੇਂਵਦੇ ਖਾਹ ਮਖਾਹ ਜੀਵੇਂ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੇ ਤੋੜੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ, ਓਹਵੇਂ ਦਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਠਾ ਜੀਵੇਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੯੬-}}</noinclude> oh2weo4ga928viso1bw7kf8c8yq9kza 250 13259 241990 136621 2026-10-27T13:43:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਹ ਏਥੇ ਖਲੋਣਾ ਤਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ, ਜੀਉਂਦਾ ਲੰਘਦਾ ਨਹੀਂ ਇਸ ਰਾਹ ਜਿਵੇਂ। ਦਸੋ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਵਿਗਾੜਦਾ ਸਾਂ, ਸਗੋਂ ਕੰਮ ਮੈਂ ਸੌ ਸਵਾਰਦਾ ਸਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਜਾਣਾ ਨੌਕਰੀ ਤੇ, ਸੁਤੇ ਪਿਆਂ ਨੂੰ ਟੁੰਬ ਉਠਾਲਦਾ ਸਾਂ। ਸਤ ਵਜ ਜਾਂਦੇ ਸੁਤਿਆਂ ਵੀਰਨਾਂ ਨੂੰ, ਉਠੋ ਉਠਣ ਦੀਆਂ ਮੈਂ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਸਾਂ। ਆਹ ਇਸ ਮੁਲੈਮ ਸਰੀਰ ਉਪਰ, ਚੋਟਾਂ ਕਈ ਮੈਂ ਪਿਆ ਸਹਾਰਦਾ ਸਾਂ। ਚੁਪ ਕਰ ਕੇ ਏਥੋਂ ਮੈਂ ਤੁਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਤੁਰਨ ਬਾਬਤ ਪੁਛੋ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਤੋਂ। ਕਈ ਪੜ੍ਹੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਜਗਦੀਸ਼ ਵਰਗੇ, ਲੇਟ ਹੋ ਗਏ ਜੋ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਤੋਂ। ਜਿਹੜਾ ਪੁਛਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੀ ਖੜਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਤਰ ਦੇਂਦਾ ਸਾਂ ਜਾ ਪੁਛੋ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ। ਪੁਛੋ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਜੇ ਸਨ ਲੇਟ ਜਿਹੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਬੋਲਿਆ ਜਰੀ ਜਾਵਾਂ। ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਹੁੰਦੀ, ਕਸਮ ਰਬ ਦੀ ਭੁੱਖਾ ਹੀ ਮਰੀ ਜਾਵਾਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੯੭-}}</noinclude> 61lippu3e8tjmw661iph07j6j7xx1n7 250 13260 241991 136623 2026-10-27T13:43:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਈ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਰੋ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਨੂੰ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਖੁਰੀ ਜਾਵਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਚੁਗ਼ਲੀਆਂ ਨਿਤ ਪਏ ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ, ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੂਪ ਮੈਂ ਜਰੀ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਪੁਛਦਾ ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ, ਮੇਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਆ ਕੇ ਦੋ ਦਿਨ ਖੜੇ ਕੋਈ। ਬਿਨਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰੇ ਆਪ ਸੇਵਾ, ਪਾਲੇ ਠਰੇ ਅਤੇ ਧੁਪੇ ਸੜੇ ਕੋਈ। ਡੀਂਗਾਂ ਲਾਂਵਦੇ ਇਸ਼ਕ ਮਸ਼ੂਕ ਦੀਆਂ, ਸਬਕ ਇਸ਼ਕ ਹਕੀਕੀ ਦਾ ਪੜ੍ਹੇ ਕੋਈ। ਆਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਰਨ ਧੂੜ ਹੋਵਾਂ, ਪੌੜੀ ਬਿਨਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਕੋਈ। ਭਲੇ ਮਾਣਸੋ ਕਰੋ ਕਿਉਂ ਸ਼ਕ ਵਾਧੂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਰਨ ਦੀਦਾਰ ਦਰਬਾਰ ਆਇਆ। ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਨੂੰ ਰਖ ਕੇ ਮੁਖ ਅਗੇ, ਸੇਵਾ ਵਾਸਤੇ ਛਡ ਘਰ ਬਾਰ ਆਇਆ। ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰਾਂ ਦਰਸ਼ਨ, ਨਫ਼ੇ ਵਾਲੜਾ ਕਰਨ ਵਪਾਰ ਆਇਆ। ਮੰਗ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮੰਗੀ ਸੀ ਮਿਲੀ ਸੇਵਾ, ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਆਇਆ। ਘੰਟੇ ਘਰ ਤੋਂ ਸੁਣ ਮੈਂ ਧੰਨ ਕਿਹਾ, ਧੰਨ ਤੂੰ ਤੇ ਧੰਨ ਇਹ ਸ਼ਾਨ ਤੇਰੀ।' </poem>}}<noinclude>{{center|-੯੮-}}</noinclude> 1k2ve2jn1yfup8tu58devdtqjmwk4ai 250 13261 241992 136625 2026-10-27T13:44:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਤੂੰ ਇਕ ਹੋ ਕਰੇਂ ਸੇਵਾ, ਪਾਲਾ ਧੁਪ ਸਹਾਰਦੀ ਜਾਨ ਤੇਰੀ। ਤੂੰ ਸਚਾ ਸਚਾਈ ਦਾ ਹੈਂ ਪੁਤਲਾ, ਕਰੇ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀ ਇਹ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇਰੀ। ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਦਰਬਾਰ ਕਬੂਲ ਹੋਣੀ, ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ 'ਵੀਰ' ਭਗਵਾਨ ਤੇਰੀ। {{center|―0―}} {{larger|{{center|'''ਤਲਵੰਡੀ ਦਾ ਚੰਨ'''}}}} ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੂਰਜ ਤਲਵੰਡੀਓਂ ਤੇਜ ਭਰਿਆ, ਲਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਪਾਨ ਵਾਲਾ। ਸੂਰਜ ਤਪਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸੁਟਦਾ ਏ, ਐਪਰ ਇਹ ਸੋਮਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰ ਵਾਲਾ। ਦੁਖੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੂਕ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਬੰਨ੍ਹਾਨ ਵਾਲਾ। ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦੀ ਗੋਦੀ ਚਿ ਖੇਡ ਕੇ ਤੇ, ਤਪਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਚ ਠੰਢ ਵਰਤਾਨ ਵਾਲਾ। ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ ਨਨਕਾਣੇ ਦੇ ਵਿਚ ਹੋਈ, ਮਿਹਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਦਰਸ ਦਿਖਾਇਆ ਨਾਨਕ। ਛੂਤ ਛਾਤ ਦੇ ਭੂਤ ਨੂੰ ਕਢ ਕੇ ਤੇ, ਊਚ ਨੀਚ ਦਾ ਭੇਦ ਮਿਟਾਇਆ ਨਾਨਕ। ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾਂ ਨਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ, ਜੇਕਰ ਲਾਈ ਸਮਾਧੀ ਤਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੀ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੯੯-}}</noinclude> a2hfyxuc6brrjjx1nhmgvwc9o92yo0u 250 13262 241993 136627 2026-10-27T13:45:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬਾਬਰ ਪਕੜ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਉਹਦੀ ਚੱਕੀ ਭੁਵਾਈ ਤਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੀ। ਮਲਕ ਭਾਗੋ ਦੇ ਲੋੜ ਹੰਕਾਰ ਤਾਈਂ, ਉਹਨੂੰ ਕਲਾ ਵਿਖਾਈ ਤਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੀ। ਰੋਟੀ ਕੋਧਰੇ ਦੀ ਹਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਤੇ, ਦੁਧ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾਈ ਤਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੀ, ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਵਿਚ ਤਾਸੀਰ ਐਸੀ, ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਦਿਤੀ ਹੈ ਪਾ ਨਾਨਕ। ਹੋਏ ਮੰਗਤਿਆਂ ਤੋਂ ਘੜੀ ਵਿਚ ਰਾਜੇ, ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰਾ ਦੀਦਾਰ ਨਾਨਕ। ਵਲੀ, ਪੀਰ, ਫਕੀਰ ਸਭ ਗਾਉਣ ਤੈਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਸੀਸ ਝੁਕੋਣ ਬਾਬਾ। ਡਿਗੀ ਸਿਧਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਆਣ ਦਰ ਤੇ, ਨੱਕ ਰਗੜਦੇ ਤੇ ਹਾੜੇ ਪਾਉਣ ਬਾਬਾ। ਕੌੜੇ ਰੇਠੇ ਮਿਠਾਸ ਦੇ ਵਿਚ ਆਏ, ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਪਈ ਫੁਹਾਰ ਬਾਬਾ। ਕੌਡੇ ਰਾਖਸ਼ ਤੇ ਸੱਜਣ ਠੱਗ ਤਾਈਂ, ਤੁਸਾਂ ਕੀਤਾ ਚੁਰਾਸੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਬਾਬਾ। ਕਟੇ ਰੋਗ ਬੀਮਾਰਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰ ਕਰ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਡਿਗੇ ਨੇ ਆਨ ਨਾਨਕ। ਵੀਰ ਕਵੀ ਇਹ ਮੰਗਣਾ ਮੰਗਦਾ ਏ, ਦੇਵੀਂ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਦਾਨ ਨਾਨਕ </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੦੦-}}</noinclude> smays5z6po9owdjejes7j0m0wzye5pt 250 13263 241994 136628 2026-10-27T13:46:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Block center|<poem> {{larger|{{center|'''ਜੋੜ ਤੋੜ'''}}}} ਡਾਢਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸੀ ਓਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ, ਭਿੰਨ ਭੇਤ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਰਖਿਆ ਸੀ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਓਹ ਓਹਦੇ, ਬਸ ਵਿਚ ਮੈਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝਿਆ ਸੀ, ਓਹਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿ ਕਰ ਲਖਿਆ ਸੀ। ਪੂਜਨੀਕ ਸੀ ਇਕੋ ਦੁਆਰ ਉਸ ਦਾ, ਸੀਸ ਓਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਰਖਿਆ ਸੀ। ਓਹਦੇ ਦੇਖਿਆਂ ਬਾਝ ਨਾ ਚੈਨ ਮੈਨੂੰ, ਨਿਤ ਗੀਤ ਮੈਂ ਓਸਦੇ ਗਾਂਵਦਾ ਸੀ। ਓਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਿਤ ਉਡੀਕ ਅੰਦਰ, ਬੈਠਾ ਰਾਹ ਵਿਚ ਔਸੀਆਂ ਪਾਂਵਦਾ ਸੀ। ਆਇਆ ਓਹ ਵੀ ਚੰਦਰਾ ਇਕ ਵੇਲਾ, ਡਰ ਪ੍ਰੇਮ ਵਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਟੁਟਦੀ ਗਈ। ਪੀਂਘ ਇਸ਼ਕ ਨਿਮਾਣੀ ਦੀ ਚਦਿਆਂ ਹੀ, ਹਥੋਂ ਹੁਸਨ ਅਲਬੇਲੀ ਦਿਓ ਛੁਟਦੀ ਗਈ। ਆ ਗਈ ਮੈਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰ, ਪ੍ਰੀਤ ਟੁਟਦੀ ਟੁਟਦੀ ਟੁਟਦੀ ਗਈ। ਯਾ ਤਾਂ ਚੈਨ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਬਾਝ ਉਸ ਦੇ, ਯਾ ਤਾਂ ਮਿਲਨ ਦੀ ਆਸ ਨਿਖੁਟਦੀ ਗਈ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੦੧-}}</noinclude> 3o3krcf0tif5grboht5yxjjkpm85u6i 250 13264 241995 136629 2026-10-27T13:46:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨਾਜ਼ਕ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਪੰਛੀ ਫਸਨ ਵਾਲਾ, ਓਹਦੇ ਹੁਸਨ ਵਾਲਾ ਫਾਹੀ ਜਾਲ ਕਿਥੇ। ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਥੇ ਮੈਂ ਤੇ ਓਸ ਦਾ ਖਿਆਲ ਕਿਥੇ। ਕਰਦਾ ਯਾਦ ਦਿਲ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲਗੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਟੁਟੀਆਂ ਤਾਈਂ ਆ ਪੁਜਦਾ ਏ। ਮਾਨੋਂ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪੌੜੀ ਤੋਂ ਖਾ ਧੱਕਾ, ਵਿਚ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਭੁੱਜਦਾ ਏ। ਸੱਟ ਵੱਜਦੀ ਏ ਡਾਢੀ ਦਲ ਉਤੇ, ਵਿਚ ਹਿਰਸ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਝਦਾ ਏ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਉਂ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਨਸ਼ਤਰ ਕੋਈ ਚੁਭਦਾ ਏ। ਭਾਂਬੜ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦਾ ਮਚਕੇ ਬੁਝ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ। ਮੈਨੂੰ ਚਾਹ ਕੀ ਜੋ ਦੇਖਾਂ ਰਾਹ ਉਸਦਾ, ਓਹਨੂੰ ਲੋੜ ਕੀ ਜੋ ਪੁਛੇ ਹਾਲ ਮੇਰਾ। ਕਾਫੀ ਮੁਦਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਟੁਟੀਆਂ ਨੂੰ, ਆ ਕੇ ਫੇਰ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਦਸਦਾ ਏ। ਓਹਦਾ ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਤਕੜਾ ਬੀਮਾਰ ਏ ਕੁਝ, ਸੁਣਕੇ ਤਾਰ ਆ ਸੀਨੇ ਤੇ ਵੱਜਦਾ ਏ। ਭੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦਿਲ ਇਹ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਅੱਖੀਆਂ ਥੀਂ ਨੀਰ ਵਗਦਾ ਏ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੦੨-}}</noinclude> e5omdbui9o6cqb1w5vv5pwhjlfotg7d 250 13265 241996 136630 2026-10-27T13:47:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਯਾਦ ਓਹੀ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਔਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਜੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਲਾਇਆ ਨਾ ਲੱਗਦਾ ਏ। ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਸੋਚਾਂ ਭੇਸ ਬਦਲਕੇ ਮੈਂ, ਵਾਂਗ ਓਪਰੇ ਓਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾ। ਖਬਰ ਲੈ ਆਵਾਂ ਜਾਕੇ ਇਕ ਵਾਰੀ, ਘੁੰਡੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਖੋਲ੍ਹ ਆਵਾਂ। {{center|―੦―}} {{larger|{{center|'''ਜ਼ਿੰਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ'''}}}} ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੀ, ਤਾਹੀਓਂ ਹਿੰਦ ਲਈ ਜਿੰਦੜੀ ਲਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਜਿਹੜਾ ਹਿੰਦ ਵਲ ਤਕੇਗਾ ਅੱਖ ਕੈਰੀ, ਅਸੀਂ ਲੂਣ ਉਹਦੀ ਅੱਖਾਂ ਪਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੱਤ ਬਦਲ, ਰੱਤ ਆਪਣੀ ਡੋਲ੍ਹ ਵਿਖਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਐਵੇਂ ਫੋਕੀਆਂ ਹੀ ਫੜਾਂ ਮਾਰਦੇ ਨਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਾਂਗੇ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਰੋਂਦਾ ਰਹੇਗਾ ਅੱਖੀਂ ਘਸੁੰਨ ਦੇ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਭੁਲੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਚੀਰ ਦਿਆਂਗੇ ਸੀਨਾ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ, ਅੱਗ ਸੱਤਾਂ ਅਸਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਮੈਂ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣਾਂਵਦਾ ਹਾਂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਜਵਾਨ ਵਲੋਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੦੩-}}</noinclude> i69a36971ewqw8q9kyfksb29wfvjn3r 250 13266 241997 136631 2026-10-27T13:47:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਿਵੇਂ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ, ਕਾਲੀ ਕਾਲੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਛੀ ਮਿਆਨ ਵਲੋਂ। ਰੋਂਦਾ ਜਾਏਂਗਾ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਭੀ, ਆਪ ਹੁਦਰਿਆ ਓਏ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਲੋਂ। ਵੇਖੀਂ ਫੁੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਤੂੰ, ਛੁਟਾ ਤੀਰ ਜਦ ਗਾਂਧੀ ਕਮਾਨ ਵਲੋਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਈ ਤੇ ਜਦੋਂ ਆ ਗਏ, ਤੈਨੂੰ ਨਾਨਕੇ ਚੇਤੇ ਕਰਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਚਾਲੀ ਕਰੋੜ ਅੰਗਿਆਰੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਡਟ ਕੇ, ਖਾ ਖਾ ਜਾਨੀ ਮੁਕਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਕਲ ਦੀ ਗਲ ਹੈ ਅਸੀਂ ਰਲ ਕੇ, ਦਿਤੇ ਕ੍ਰਿਪਸ ਅਸਾਂ ਜਵਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾ। ਜੇ ਕਰ ਮਰਾਂਗੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਬਦਲੇ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਹੋਣ ਬੇ ਹਿਸਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾ। ਸੁਣ ਲੈ ਕੰਨ ਧਰ ਅਰਜ਼ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦੀ, ਜੀਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾ। ਉਦੋਂ ਤਕ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅੰਦਰ, ਰਹਿਸੀ ਪੱਕ ਸਮਝੀ ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾ। ਅਸੀਂ ਹਿੰਦ ਚਿ ਗੈਰ ਨਹੀਂ ਵੜਣ ਦੇਣਾ, ਏਸ ਹਿੰਦ ਲਈ ਖੂਨ ਰੁੜ੍ਹਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਨਿਰੇ ਫੋਕੀਆਂ ਹੀ ਫੜ੍ਹਾ ਮਾਰਦੇ ਨਹੀਂ, 'ਅਸੀਂ ਇਕੋ ਹਾਂ' ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾ ਦਿਆਂਗੇ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੦੪-}}</noinclude> 2yg4rb0ksiz5c1iqwjmxvbbimpzvia1 250 13267 241998 136632 2026-10-27T13:48:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪਿਆ ਬੁੜਕ ਨਾ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇਸ਼ ਦਿਆਂ, ਖੂਨੀ ਵਾ ਵਰੋਲਿਆ ਪਲਦਿਆ ਵੇ। ਘੜੀ ਪਲਕ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਨਜ਼ਰ ਔਣਾ, ਚੌਥੇ ਪਹਿਰ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਢਲਦਿਆ ਵੇ। ਕਰਦਾ ਕੂਚ, ਤੂੰ ਹਿੰਦ ਸਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਮੁਠਾਂ ਮੀਟ ਪਰਾਹੁਣਿਆ ਪਲ ਦਿਆ ਵੇ। ਤੇਲ ਮੁਕਿਆ ਤੇਰਾ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਏ, ਜੋਰ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਦੀਵਿਆ ਬਲ ਦਿਆ ਵੇ। ਤੇਰੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਲਾਟ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੀ, ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਫੂਕਾਂ ਬੁਝਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਝੜੀ ਲਾਕੇ 'ਵੀਰ' ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ, ਹਿੰਦ ਅਪਣੇ ਤਾਈਂ ਬਚਾ ਦਿਆਂਗੇ। {{center|―੦―}} {{larger|{{center|'''ਅਨਹੋਣੀਆਂ'''}}}} ਕੇਲਿਆਂ ਚਿ ਕੰਡੇ ਕਿਸੇ ਬੀਜ ਰਖੇ ਚੰਦਰੇ ਨੇ, ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਪਿੰਗਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਜ ਗਏ। ਕਾਗਤਾਂ ਦੀ ਬੇੜੀ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਮਲਾਹ ਹੋਇਆ, ਕੁੜੀ ਦੇ ਸਿੰਙ ਭੇੜ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਭੱਜ ਗਏ। ਡੱਡੂਆਂ ਦੀ ਪੂਛ ਨਾਲੋਂ ਵਾਲ ਕਟੇ ਘੁੱਗੀਆਂ ਨੇ, ਗਾਨੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਗਲ ਸੱਪਣੀ ਦੇ ਸੱਜ ਗਏ। ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਫੁਟਾਣ ਵਾਲੇ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਵਰੋਲੇ ਵਾਂਗ, ਪਛਮ ਪਿਛਾੜੀ ਕਰ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਜ ਗਏ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੦੫-}}</noinclude> qjualei0q595uofpruphxzfwqarr9y4 250 13268 241999 136637 2026-10-27T13:50:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 241999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{larger|{{center|'''ਹਿੰਦ ਦੀ ਖਾਤਰ '''}}}} ਹਿੰਦ ਪਿਛੇ ਜਿੰਦ ਦੇਕੇ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਈ, ਹੱਸ ਹੱਸ ਸੂਰੇ ਤਾਹੀਓਂ ਰਣਾਂ ਵਿਚ ਰੱਜ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਦਿਤੀ ਜਾਨ ਪਰ ਆਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿਤੀ, ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਕੱਜ ਗਏ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲਾ ਡੋਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡੋਬਿਆ ਸੀ, ਹਾਇ ਅਫਸੋਸ ਤੋੜ ਰਾਹ ਵਿਚ ਲੱਜ ਗਏ। ਪਾਕਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕਬਰਸਤਾਨ ਬਣੂ, ਫੇਰ ਐਵੇਂ ਕਹਿਣ ਨਾ ਜੀ ਕਵੀ ਪਾਕੇ ਪੁੱਜ ਗਏ। {{larger|{{center|'''ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸ਼ਾਨ'''}}}} ਵੰਡੀ ਜੇਹੜੇ ਪਾਨ ਆਏ ਵੰਡੇ ਗਏ ਓ ਆਪ ਏਥੇ, ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਗੁਮਾਨ ਨਾਲ ਬਣ ਜੇਹੜੇ ਜੱਜ ਗਏ। ਦੇਸ ਨੂੰ ਬਚਾਣ ਲਈ ਸੁਲੀਆਂ ਤੇ ਹੱਸ ਚੜ੍ਹੇ, ਆਖਦੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੁਖ ਹਿੰਦੀ ਸਹਿਸਹਿ ਰੱਜ ਗਏ। ਖੋਲ੍ਹ ਅੱਖਾਂ ਝਾਤੀ ਮਾਰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪੀੜੀ ਹੇਠਾਂ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸੂਰੇ ਕਿਵੇਂ ਆਪਾ ਤੱਜ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤੂੰ ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਮਦਾਨ ਵਿਚ, ਦੱਸਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਸ ਤੇ ਨਗਾਰੇ ਮਾਰੂ ਵੱਜ ਗਏ। {{larger|{{center|'''ਸਿੱਖ ਦੀ ਆਨ'''}}}} ਝੁਕ ਗਈ ਧੌਣ ਅਬਦਾਲੀਆਂ ਮਾਨੀਆਂ ਦੀ, ਝੁਕੀ ਵੇਖੀ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਕਮਾਨ ਤੇਰੀ। ਚਮਕ ਚਮਕ ਕੇ ਚੰਨ ਨੇ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਏਦਾਂ ਚਮਕੀ ਸੀ ਕਦੇ ਕਿਰਪਾਨ ਤੇਰੀ।</poem>}}<noinclude>{{center|-੧੦੬-}}</noinclude> f03ssvodrj1oshk5083kq37vruzx9p4 250 13269 242000 136640 2026-10-27T13:50:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਰੋਅਬ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਸ਼ੇਰ ਮਰਦਾ, ਈਨਾਂ ਮੰਨ ਗਏ ਨੇ ਆਕੜ ਖਾਨ ਤੇਰੀ। ਦੰਦੀ ਵਿਲਕਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਘਾਹ ਲੈਕੇ, ਉਪਮਾ ਆਖ ਗਏ ਕਈ ਸੁਲਤਾਨ ਤੇਰੀ। ਐਪਰ ਭੁਲ ਗਏ ਨੇ ਅਜ ਇਹ ਉਹ ਵੇਲੇ, ਤਾਕਤ ਇਸੇ ਲਈ ਲਗੇ ਅਜਮਾਨ ਤੇਰੀ। ਏਹ ਕੋਈ ਰੱਟਾ ਨਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲਾ, ਏਹ ਵੰਗਾਰਦੇ ਪੁੱਤ ਤੇ ਪਾਨ ਤੇਰੀ। ਪੁਤਲਾ ਬਣ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਖਾਤਰ, ਖਿੜੇ ਮਥੇ ਈ ਸੀਸ ਕਟਾ ਦਏਂ ਤੂੰ। ਤੀਰ ਚਲਦੇ ਵੇਖਕੇ ਰਣਾਂ ਅੰਦਰ ਛਾਤੀ ਢਾਲ ਵਾਂਗੂੰ ਅਗੇ ਡਾਹ ਦਏ ਤੂੰ। ਖਾਵੇਂ ਜੋਸ਼ ਜਦ, ਅਖੋਂ ਅੰਗਿਆਰ ਸੁਟੇਂ, ਅਗ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਈ ਲਾ ਦਏ ਤੂੰ। ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਬਾਂਕਾ ਬੀਰ ਬਣਕੇ, ਛਕੇ ਬਰਾਂ ਵਾਲੇ ਛੁਡਾ ਦਏਂ ਤੂੰ। ਅਟਕ, ਅਟਕ ਜਾਏ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੇ, ਕੁਦਰਤ ਜ ਹੋਵੇ ਮੇਹਰਬਾਨ ਤੇਰੀ। ਸੂਤਾ ਵੇਖਕੇ 'ਵੀਰ' ਅਜ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ, ਲੋਕੀ ਪਏ ਵੰਗਾਰਦੇ ਆਨ ਤੇਰੀ।</poem>}} {{center|―੦―}}<noinclude>{{center|-੧੦੭-}}</noinclude> 8n2yebhr53sn5jsuf7xfq66n9hr97ox 250 13270 242001 136645 2026-10-27T13:52:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{larger|{{center|ਫ਼ੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ}}}} {{larger|{{center|'''ਸ੍ਰੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ'''}}}} ਜਦੋਂ ਆਨ ਕੇ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹੇ ਬੱਦਲ, ਖੂੰਨੀ ਝਖੜ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਝਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹਨੇਰ ਚਫੇਰ ਡਾਢਾ, ਲੀਡਰ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੇ ਹੋ ਗੁੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਤੇ ਲਾਲ ਜਵਾਹਰ ਬਾਂਕੇ, ਭਾ ਕੌਡੀਆਂ ਦੇ ਜਦੋਂ ਤੁੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੀ ਖਾਕ ਹੋ ਕੇ ਖਾਕ ਰੁਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਗੋਰੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਫੁੱਲ ਫੁਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਨ ਬਚਾਨ ਖਾਤਰ, ਬੋਸ ਗੀਤ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਗਾਣ ਵਾਲਾ। ਜੜ੍ਹ ਜੁਲਮ ਦੀ ਖੋਖਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ, ਅੱਗੇ ਵਧੋ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਲਗਾਣ ਵਾਲਾ। ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਕਾਂਗ ਦਾ ਜੋਰ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਂ ਇਹ ਸੋਚ ਦੁੜ੍ਹਾਈ ਡਾਢੀ। ਫਾਰਵਡ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਕੈਮ ਕਰਕੇ, ਜਾ ਬੰਗਾਲ ਸਮਾਧੀ ਲਗਾਈ ਡਾਢੀ। ਸੁਣਿਆਂ ਧਾਰ ਕੇ ਭੇਸ ਬਹੁ ਰੁਪੀਆਂ ਦਾ, ਪਹੁੰਚ <ref>ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ।</ref>ਟੋਕੀਓ ਦਸੀ ਸਫਾਈ ਡਾਢੀ ਫੌਜ ਹਿੰਦ ਅਜ਼ਾਦ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੈ ਹਿੰਦ ਦੀ ਪਟੀ ਪੜਾਈ ਡਾਢੀ।</poem>}}<noinclude>{{center|-੧੦੮-}} {{rule}}</noinclude> i09o9n9xt3yhtbj4c72ok8e257sfq4b 250 13271 242002 136646 2026-10-27T13:53:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਿਹਾ ਹਿੰਦ ’ਚ ਗੈਰ ਨਹੀਂ ਵੜਨ ਦੇਣਾ, ਇਹ ਸੂਰਿਓ ਵਡੀ ਦਾਨਾਈ ਡਾਢੀ। ਮਾਰੋ ਜਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ, ਜ਼ਾਲਮ ਰਾਜ ਦੀ ਕਰੋ ਸਫ਼ਾਈ ਡਾਢੀ। ਅਸਾਂ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਣ ਖ਼ਾਤਰ, ਹੱਸ ਤਲੀ ਤੇ ਜਾਨ ਟਿਕਾਈ ਹੋਈ ਏ। ਗਾੜਾ ਮਾਸ ਤੇ ਖੁਨ ਦਾ ਪਾ ਪਾਣੀ, ਰੋੜੀ ਹਡੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਪਾਈ ਹੋਈ ਏ। ਸਾਡੀ ਹਿੰਦ ਹਮਾਲਾ ਦੇ ਪਰਬਤਾਂ ਤੇ, ਉਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਚੌਕੜੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਏ। ਸਾਡੇ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਸਾਗਰ ਉਛਲਦੇ ਨੇ, ਅਸੀਂ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜਾਈ ਹੋਈ ਏ। ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗੂੰ ਚੜ੍ਹ ਚਰਖੜੀ ਤੇ, ਤੂੰਬਾ ਤੂੰਬਾ ਕਰ ਜਿਸਮ ਉਵਾਇਆ ਹੋਇਐ। ਸਾਡਾ ਸੀਸ ਲਥ ਜਾਏ ਤੇ ਧੜ ਲੜਦੇ, ਅਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਅਸਾਂ ਅਜਮਾਇਆ ਹੋਇਐ। ਤੈਨੂੰ ਦਸਾਂ ਫ਼ਰੰਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ, ਕਈਆਂ ਹਿੰਦਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਸੂ। ਲਛਮਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜੰਡ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੀਊਂਦਾ ਭਠੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਸਾੜਿਆਂ ਸੂ। ਹਠੀ, ਤਪੀ, ਸਤੀ, ਜਤੀ ਸਿਦਕਵਾਨ ਸੂਰੇ, ਸਦੀ ਇੰਜਨਾਂ ਹੇਠ ਲਤਾੜਿਆ ਸੂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੦੯-}}</noinclude> trrelbtex99ujsmo7v6txdh88rkoari 250 13272 242003 136647 2026-10-27T13:54:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਨਾ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ, ਸਭ ਜੇਲ੍ਹਖਾਨੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਤਾੜਿਆ ਸੂ। ਘਰ ਘਰ ਸੁਆਣੀਆਂ ਰੋਣ ਪਈਆਂ, ਢਿਡੋਂ ਭੁਖੀਆਂ ਔਸੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਹਾੜੇ ਕਢਦੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਅਗੇ, 'ਵੀਰ' ਬੈਠ ਨਸੀਬਾਂ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਅਜੇ ਕਲ੍ਹ ਦੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦੂਰ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਅਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਏ ਇਹਨਾਂ। <ref>ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ੧੯੧੯ ਵਿਚ ਗੋਲੀ ਚਲੀ ਸੀ, ਉਹ ਜਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਹੈ।</ref>ਡਾਇਰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਜਲਿਆਂ ਬਾਗ ਅੰਦਰ, ਹਿੰਦੀ ਸੁਸਰੀ ਵਾਂਗ ਸੁਵਾਏ ਇਹਨਾਂ। ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਚਾਬੜਾਂ ਪਿੱਠ ਉਤੇ, ਲੋਕੀ ਢਿੱਡਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਤੁਰਾਏ ਇਹਨਾਂ। ਰਾਜ ਗੁਰੂ ਸੁਖਦੇਵ ਜਹੇ ਸੁਖੀ ਜੀਊੜੇ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜਹੇ ਫਾਂਸੀ ਚੜਾਏ ਇਹਨਾਂ। ਅਸੀਂ ਹਿੰਦ ਦੀ ਮਦਦ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਗੈਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਾਂ ਮਥਾ ਭੇੜਨਾ ਨਹੀਂ। ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵੀਰ ਮਤਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਗੁਲਾਮੀਆਂ ਦਾ ਖੂਹ ਗੇੜਨਾ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਹਿੰਦ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਵਨੀ ਏ, ਏਹੋ ਅਹਿਦ ਜੇ ਨਾਲ ਪਕਾਓ ਸਾਡੇ।</poem>}} {{rule}}<noinclude>{{center|-੧੧੦-}}</noinclude> e9cl2zvwv7mr0054yr5vlmwdgda5j41 250 13273 242004 136649 2026-10-27T13:55:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਕਰੋ ਤਸਲੀਮ ਪਹਿਲਾਂ, ਭੋਈ ਗ਼ੈਰ ਨਾ ਹਿੰਦ ’ਚਿ ਆਓ ਸਾਡੇ। ਅਸੀਂ ਲੜੀਏ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਪਿਛੇ, ਸੁਲ੍ਹੇ ਨਾਮੇ ਦੇ ਪਟ ਲਿਖਾਓ ਸਾਡੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੰਗੂਨ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਵਾਲੀ ਕੁੰਜੀਆਂ ਹੱਥ ਫੜਾਓ ਸਾਡੇ। ਸਭ ਹੁੰਦੀ ਜਵਾਨ ਜੋ ਟਾਪੂਆਂ 'ਚ, ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਆਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਲਾਓ ਛੇਤੀ। ਤੋਪ ਫੜ ਕੇ ਸਚੇ ਇਨਸਾਫ ਵਾਲੀ, ਦੁਖੀ ਹਿੰਦ ਦੇ ਤਾਈਂ ਬਚਾਓ ਛੇਤੀ। {{center|―○―}} {{larger|{{center|'''ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੁਕਾਰ'''}}}} ਕਾਵਾਂ ਕਾਲਿਆ ਦੇਰ ਨਾ ਲਾ ਬਹੁਤੀ, ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦੇਵੀਂ ਪੈਗਾਮ ਮੇਰਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਦੱਸੀਂ, ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਕਰੀਂ ਪਰਨਾਮ ਮੇਰਾ। ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਸੁਆਮੀ ਹਿਰਦੇ ਪੈਣ ਚੀਸਾਂ, ਵਾਲ ਵਾਲ ਰੋਵੇ ਬੇ ਅਰਾਮ ਮੇਰਾ। ਪਾਵਾਂ ਔਸੀਆਂ ਲਿਲੀਆਂ ਲਵਾਂ ਹਰਦਮ, ਏਹੋ ਕੰਮ ਬਨਿ ਸੁਬਾਹ ਸ਼ਾਮ ਤੇਰਾ। ਵਾਟਾਂ ਵੇਖਦੀ ਦੇ ਪਥਰ ਹੋਏ ਡੇਲੇ, ਵੇਦੀ ਕੁਲ ਦੇ ਚਾਨਣਾ ਆ ਜਾਵੀਂ। ਬਾਹਰੋਂ ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ ਹੋਈਆਂ ਰਹਿਣ ਦੇਵੀਂ, ਅੰਦਰ ਪਰੇਮ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾ ਜਾਵੀਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੧੧-}}</noinclude> ejtwhp38gwu8vxi2jxxtwq16uogetwv 250 13274 242005 136652 2026-10-27T13:56:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜੇਗੀ ਰਾਜ ਦੀ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਦਸਾਂ, ਕਿਤੇ ਜੰਗਲੀ ਤਾੜੀ ਲਗਾਈ ਹੋਸੀ। ਸੁੰਦਰ ਲੱਕ ਲੰਗੋਟ ਦੇ ਓਟ ਬੈਠਾ, ਸੋਹਣੇ ਪਿੰਡੇ ਤੇ ਭਸਮ ਰਮਈ ਹੋਸੀ। ਆਪੇ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਇਆ, ਚਿਟੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵਾਂਗ ਰੁਸ਼ਨਾਈ ਹੋਸੀ। ਹੱਥ ਮਾਲਾ ਤੇ ਕਕੀਆਂ ਲਟਾਂ ਸਿਰ ਤੇ, ਜੱਤ ਸੱਤ ਦੀ ਧੂਣੀ ਤਪਾਈ ਹੋਸੀ। ਆਖੀਂ ਐ ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ ਕਰੋ ਕਿਰਪਾ, ਭਖੀ ਆਤਮਾਂ ਤੇਰੇ ਦੀਦਾਰ ਦੀ ਏ। ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਆਪੇ, ਕਦੇ ਢਾਂਵਦੀ ਕਦੇ ਉਸਾਰਦੀ ਏ। ਆਖੀਂ ਆਖਿਆ ਹੀ ਹਥ ਜੋੜ ਦੇਵੇਂ, ਬਾਬਾ ਏਸਤੋਂ ਵਧ ਕੀ ਰਹਿ ਸਕਾਂ। ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਲੈ ਦਿਨ ਕਟਦੀ ਹਾਂ, ਇਕ ਘੜੀ ਨਾ ਸੁਖ ਦੀ ਬਹਿ ਸਕਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਸੰਘੇ ਜਬਾਨ ਮੇਰੀ, ਐਪਰ ਕਹੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਸਕਾਂ। ਲਿੱਲਾਂ ਲੈਂਦਿਆਂ ਬੀਤੀਆਂ ਹੈਨ ਘੜੀਆਂ, ਛੋਟਾ ਦਿਲ ਨਾ ਦੁਖੜੇ ਸਹਿ ਸੱਕਾਂ। ਹਿਰਦੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੇ ਪਾਈ ਛੋਨੀ, ਇਕੋ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੇ ਮੋੜ ਦੇਵੀਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੧੨-}}</noinclude> tkmjtcdppfen2pip3pyfedvy8o284vs 250 13276 242006 136655 2026-10-27T13:57:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬਾਬਾ ਬਖਸ਼ ਦੀਦਾਰ ਦੀ ਦਾਤ ਮੈਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਆਸ ਦਾ ਠੁਠਾ ਨਾ ਤੋੜ ਦੇਵੀਂ। ਪਿਆਰੇ ਮੇਹਰ ਕਰਦੇ ਮੇਰੇ ਹਾਲ ਉਤੇ, ਬੇੜੀ ਰੂੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਆ ਕੇ ਪਾਰ ਕਰਦੇ। ਦੁਖੀ ਕੂਕਦੀ ਕੂਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾਈਆਂ, ਮੈਂ ਨਿਮਾਣੀ ਤੇ ਜ਼ਰਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਜ਼ਾਲਮ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰ ਬਹੁਤ ਸਤਾ ਰਹੇ ਨੇ, ਪਹੁੰਚ ਏਹਨਾਂ ਦਾ ਛੇਤੀ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੇ। ਬਹੁੜ! ਬਹੁੜ! ਦਾਤਾ, ਇਕ ਵਾਰ ਝਬਦੇ, ਸੜਦੇ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਠਾਰ ਕਰਦੇ। ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ, ਸੋਹਣਾ ਚੰਦ ਸਰੂਪ ਖਾਲ ਚੇਹਰਾ। ਛੈਨੀ ਰਖ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦਿਲ ਉਤੇ, ਵੀਰ ਕਟ ਚੁਰਾਸੀ ਦਾ ਜਾਲ ਮੇਰਾ। {{center|―੦―}} {{larger|{{center|'''ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ'''}}}} ਜਿਸ ਜਿਸ ਤਾਈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਨਸੀਬ ਹੋਇਆ, ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ ਰੰਗ ਹੋਇਆ ਓਸ ਸਰਦਾਰ ਦਾ। ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਭ ਅਤੇ ਮੋਹ ਹੰਕਾਰ ਆਦਿ, ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਨਾ ਓਹਨੂੰ ਪੰਜਾ ਮਾਰਦਾ। ਤਾਹੀਓਂ ਉਹ ਤਾਂ ਹੱਸ ਹੱਸ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੌਮ ਉਤੋਂ, ਵਾਰੇ ਵਾਰੇ ਘੋਲੀ ਘੋਲੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾਨ ਵਾਰਦਾ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੧੩-}}</noinclude> i4ax589dptthbmn2srzlwg71luda1ns 250 13277 242007 136657 2026-10-27T13:58:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬੰਦ ਬੰਦ ਕਟ ਜਾਇ ਪੁਠੀ ਖਲ ਲਥ ਜਾਇ, ਤਦ ਤੰਦ ਕੀਮਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਓ ਹਾਰਦਾ। ਪਹੁੰਚ ਬੀਰ ਰਸ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਏ ਜਵਾਨ ਬਾਂਕਾ, ਲੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੈ ਲੱਖ ਲੈਂਦਾ ਭੱਸ ਕਰ ਡਾਰਦਾ। ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਸਹਾਈ ਪਰ ਦੋਖੀਆਂ ਦਾ ਘਾਈ ਬਾਣ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੂਝੇ ਵੀਰ ਉਹ ਜੁਝਾਰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਾ ਤੇ ਨੀਚਾਂ ਜਫੇ ਮਾਰਦਾ ਏ, ਸਭ ਦਾ ਉਹ ਸਾਂਝਾ ਬਣੇ ਰੂਪ ਅਵਤਾਰ ਦਾ। ਪੀ ਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰ ਤੇ ਤੂੰ ਖੋਹਲ ਇਤਿਹਾਸ ਫਿਰ, ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਪਿਆ ਏਸ ਗਲ ਨੂੰ ਨਿਤਾਰਦਾ। ਮਿਲੀ ਇਹ ਨਾ ਦਾਤ ਹੋਵੇ ਜਿਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਸੰਦੀ, ਕਿਉਂ ਨਾ ਉਹ ਸਿਕੰਦਰ ਹੋਵੇ ਨਹੀਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰ ਦਾ। ਸਚ ਸਚ ਆਖਾਂ ਇਕੋ ਵਸਤ ਹੈ ਜੇ ਜਗੁ ਵਿਚ, ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਏਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੇ ਤਪਿਆਂ ਨੂੰ ਠਾਰਦਾਂ। {{center|―○―}} {{larger|{{center|'''ਕੁਰਬਾਨ ਦੋ'''}}}} ਲੱਗਾ ਗੁਰੂ ਦਰਬਾਰ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਰ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਬੋਲੇ ਤੋਤਲੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੋ। ਦੁਖੀ ਰੋਣ ਜੀਵ ਜੰਤ ਨਹੀਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਅੰਤ, ਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਬੇਅੰਤ ਹੋਏ ਹਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਹੈ ਅਜੀਤ ਕੋਈ ਸਕਦਾ ਨਾ ਜੀਤ, ਭਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੇ ਮੈਂ ਜੀਤ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਾਂਗਾ ਜਹਾਨ ਦੋ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੁਝਾਰ ਜੂਝਾਂ ਜੰਗ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ, ਲਾ ਕੇ ਪੜਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗਾ ਪ੍ਰਾਣ ਦੋ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੧੪-}}</noinclude> oby8dulnq561k648v0l3s3sj1gi0owp 250 13278 242008 136658 2026-10-27T14:00:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦੇਵੇ ਹੁਕਮ ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਵੇਰ ਰੁਕਨਾ ਏਂ ਕਾਹਨੂੰ, ਹਥ ਦਸੀਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਦਾਨ ਦੋ। ਦੇ ਕੇ ਪੀਲੀ ਦਸਤਾਰ ਪਾਈ ਗਾਤਰੇ ਕਟਾਰ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੌਂਪੇ ਤੀਰ ਤੇ ਕਮਾਨ ਦੋ। ਹੀਰੇ ਪੰਨੇ ਲਾਲ ਦਸਮੇਸ਼ ਨੌ ਨਿਹਾਲ, ਪਏ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਹੀ ਜਾਨ ਦੋ। ਵਡਾ ਸਜੇ ਹਥ ਪਿਆ ਛੋਟਾ ਖਬੇ ਹਥ ਗਿਆ, ਸਿੰਘਾਂ ਰੋਕ ਅਗਾ ਲਿਆ ਜੁਧ ਲਗ ਗਏ ਮਚਾਨ ਦੋ। ਵਡੇ ਵਡੇ ਖਬੀ ਖਾਨ ਜਿਨਾਂ ਤਾਨ ਦਾ ਗੁਮਾਨ, ਕਦੇ ਸਰੂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬੰਦੇ ਅੰਦਰ ਲੰਘਾਣ ਦੇ। ਗਿਲਜ ਤੇ ਪਠਾਨ ਗੁਸੇ ਵਿਚ ਭੇਜੇ ਆਨ, ਪੈਰ ਭੁੰਜੇ ਨਾ ਟਕਾਣ ਬੁਲ ਆਪਣੇ ਚਬਾਨ ਦੋ। ਜਦੋਂ ਅਗੇ ਪਾਸੇ ਆਨ ਦੇਖ ਤੋਤੇ ਉਡ ਜਾਣ ਬੈਠੇ ਚਕਰੀਆਂ ਖਾਨ ਖਾਨ ਫਾੜੀਆਂ ਕਰਾਨ ਦੋ। 'ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ' ਝੰਬਿਆ ਰਹੀਮੜਾ ਅਡੰਬਿਆ, 'ਅਮੀਨ ਅਲੀ' ਟੁੰਬਿਆ ਤਨ ਇਕ ਤੋਂ ਬਨਾਣ ਦੋ। ਦੇਖ ਕੇ ਅਚੰਭਾ ਕਈ ਚੁਕ ਨਸੇ ਤੰਬਾ, ਭਜਾ ਦੰਭੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ ਤੋਬਾ ਬਲਵਾਨ ਦੋ। ਤੀਰ ਇਕ ਜਾਂ ਚਲਾਇਆ ਤਾਜ਼ੀ ਭੰਵੇ ਪਟਕਾਇਆ, <ref>ਸੂਬੇ ਦੇ ਜੰਗੀ ਜਰਨੈਲ ਸਨ ਜੋ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਹਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।</ref>'ਅਲੀ ਖਾਨ' ਨੂੰ ਠੰਡਾਇਆ ਹੋਰ ਜ਼ਿਮੀਂ ਚ ਰਲਾਨ ਦੋ। ਅੰਤ ਹੋ ਗਈ ਮਕਾਨ ਤੀਰ ਚੀਰ ਜ਼ੀਰ ਖਾਨ, ਵੇਲੇ ਆਏ ਆਨ ਮਾਨ ਡਿਕੋ ਡੋਲੇ ਪਏ ਖਾਨ ਦੋ।</poem>}} {{rule}}<noinclude>{{center|-੧੧੫-}}</noinclude> iesk6sug3rpngifast0mmrylldcc20g 250 13279 242009 136659 2026-10-27T14:01:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸੁਚੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਖਾਨ ਪੁਜੇ ਆਖਰ ਤੇ ਆਨ, ਭਾਂਡਾ ਸਿਰ ਤੁਰਕਾਨ ਭੰਨ ਹੋਏ ਕੁਰਬਾਨ ਦੋ। ਦੇਖੀ ਗੁਰਾਂ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵੀਰ ਜ਼ਰਾ ਨਾ ਹੈਰਾਨੀ, ਸਗੋਂ ਬੋਲੇ ਉਚੀ ਬਾਣੀ ਹਥ ਆਪਣੇ ਜੜਾਨ ਦੋ। ਐ ਅਕਾਲ ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਨ ਜਿਹੜੀ ਭੇਜੀ ਤੂੰ ਅਮਾਨ, ਅਜ ਅਮਨ ਅਮਾਨ ਤੇਰੇ ਚਰਨੀ ਸਮਾਨ ਦੋ। {{center|―੦―}} {{larger|{{center|'''ਮਾਹੀ ਦੀ ਉਡੀਕ'''}}}} ਕਾਵਾਂ ਕਾਲਿਆ ਕਾਂ ਕਾਂ ਕਹੀ ਲਾਈ, ਉਡ ਜਾ ਨਾ ਮਗਜ਼ ਖਪਾ ਅੜਿਆ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਪੀਆ ਦਾ ਰਾਹ ਪਈ ਤਕਣੀ ਆਂ, ਰੌਲਾ ਪਾ ਨਾ ਲੋਕਾਂ ਸੁਣਾ ਅੜਿਆ। ਕੀਹਨੇ ਆਵਣਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ ਮੋਯਾ, ਜਾ ਜਾ ਨਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾ ਅੜਿਆ। ਐਵੇਂ ਮੁਫਤ ਦੇ ਕੰਨ ਨਾ ਖਾ ਸਾਡੇ, ਜਲੀ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਰ ਜਲਾ ਅੜਿਆ। ਪਾਤੀ ਆਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪੈਗਾਮ ਆਇਆ, ਅਚਨਚੇਤ ਤੂੰ ਆ ਰੌਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਣ ਕੇ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀਆਂ ਕਰਨ ਠਠੇ, ਯਾ ਆਓ ਕਰ ਜੀਆ ਭਰਮਾ ਦਿਤਾ। ਅੜੀਓ ਨਾ ਛੇੜੋ ਕਰਮਾਂ ਵੜੀ ਤਾਈਂ, ਪਈ ਹਿਜਰ ਅੰਦਰ ਮੰਦੇ ਹਾਲ ਹਾਂ ਮੈਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੧੬-}}</noinclude> 8d6703ccb5vxspzp4iy1ud2j30kt6kj 250 13280 242010 136661 2026-10-27T14:02:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਲੈ ਲੈ ਦੁਖੇ ਮੇਰਾ ਜਿਸਮ ਸੰਦਾ, ਕੀਤੀ ਪੀਆ ਦੇ ਹਿਜ਼ਰ ਨਿਢਾਲ ਹਾਂ ਮੈਂ। ਦਿਨੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ, ਖੋਹਾਂ ਵਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਪਾਂਦੀ ਫਾਲ ਹਾਂ ਮੈਂ। ਮਾਹੀ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਬਝਦੀ ਏ, ਰਹੀ ਕਈ ਵਸੀਲੜੇ ਭਾਲ ਹਾਂ ਮੈਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਂਦੀਆਂ ਹੋ ਪੀਆ ਘਰ ਆਵੇ, ਮੰਨਾ ਮੈਂ ਕੀਕਰ ਢਾਰਸ ਬੱਝਦੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਰੋਜ ਉਡੀਕ ਦੀ ਥਕ ਲੱਥੀ, ਸਖੀਆਂ ਦੇਣ ਮੇਹਣੇ ਭੈੜੀ ਲੱਜਦੀ ਨਹੀਂ। ਹੋਈ ਫਿਰਾਂ ਬੋਰੀ ਰਾਹੀਆਂ ਪੁਛਦੀ ਹਾਂ, ਭਲਾ ਕੋਈ ਜੇ ਪੀਆ ਥੀਂ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਦੇਸ ਵਸੇ ਪੀਆ ਤਤੜੀ ਦਾ, ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਦੀ ਖਬਰ ਲਿਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਤਰਸ ਖਾ ਜਾਂ ਮੈਂਡੜੇ ਹਾਲ ਉਤੇ, ਪੀਆ ਲਿਖ ਪਰ ਕੋਈ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਐਪਰ ਫੇਰ ਖਿਆਲ ਸਤਾਏ ਡਾਢਾ, ਪਤਾ ਬਹੁ ਜੇ ਪੂਰਾ ਲਿਖਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਤਾਹੀਏ ਹੋ ਅਗਲਵਢੀ ਪੁਛਦੀ ਹਾਂ, ਐਪਰ ਸ਼ੋਕ ਕੋਈ ਕੁਝ ਵੀ ਦਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਸਹੀਆਂ ਕਹਿਣ ਨਾ ਜਾਈਏ ਪੀਆ ਤੇਰਾ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਨਹੀਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੧੭-}}</noinclude> qzr1zbukhuw7n51xkkqunzy6x7nswzu 250 13281 242011 136665 2026-10-27T14:03:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਖਬਰੇ ਅਜ ਕੀ ਹੋਰ ਖੁਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੁਸਾਂ ਆ ਨਵੇਦ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਪੀਆ ਆਂਵਦਾ ਏ ਪੀਆ ਆਂਵਦਾ ਏ, ਐਵੇਂ ਝੂਠ ਹੀ ਕੌਡੀ ਪਟਵਾ ਦਿਤੀ। ਕੀ ਏਹ ਕਾਂ ਕਾਸਦ ਪੀਆ ਭੇਜਿਆ ਏ, ਜੀਹਨੇ ਆਣ ਕੇ ਖਬਰ ਪੁਚਾ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਭੁਖੋਂ ਸਤਾਇਆ ਕੁਰਲਾਏ ਭੈੜਾ, ਬੰਨੇ ਬਹਿ ਕੇ ਕਾਂ ਕਾਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਂ ਜੇ ਆਏ ਪੀਆ ਵੰਡਾਂ ਖੰਡ ਸਹੀਓ, ਚੁਰੀ ਘਿਓ ਦੀ ਕੁਟ ਖੁਵਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। ਜਿੰਦ ਤਸਾਂ ਤੋਂ ਘੋਲ ਘਮਾਵਸਾਂ ਮੈਂ, ਨਾਲੇ ਕਾਂ ਤੋਂ ਬਲ ਬਲ ਜਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। {{center|―੦―}} {{larger|{{center|'''ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ!'''}}}} ਉਠ ਸਿੰਘ ਜਵਾਨਾ ਬੇਖੌਫ ਤੁਫਾਨਾ, ਸਿਰ ਤਲ ਟਿਕਾ ਲੈ ਬਣ ਦੇਸ਼ ਦੀਵਾਨਾਂ। ਕੁਝ ਕੰਨ ਧਰ ਸੁਣ ਲੈ ਕਰ ਯਾਦ ਉਹ ਸ਼ਾਨਾਂ, ਕੁਝ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਲੈ ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾ ਦੇ, ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। ਸਭ ਤੇਰੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਉਹ ਕਰਨ ਬਹਾਰਾਂ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਅਜ ਖੜਕਨ ਪਈਆਂ। ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਧੁੱਪਾਂ ਅਜ ਕੜਕਨ ਪਈਆਂ, </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੧੮-}}</noinclude> 8l5sh1dchxl2o79m87shnkl7t0h2e20 242012 242011 2026-10-27T14:04:47Z Harchand Bhinder 2624 242012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਖਬਰੇ ਅਜ ਕੀ ਹੋਰ ਖੁਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੁਸਾਂ ਆ ਨਵੇਦ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਪੀਆ ਆਂਵਦਾ ਏ ਪੀਆ ਆਂਵਦਾ ਏ, ਐਵੇਂ ਝੂਠ ਹੀ ਕੌਡੀ ਪਟਵਾ ਦਿਤੀ। ਕੀ ਏਹ ਕਾਂ ਕਾਸਦ ਪੀਆ ਭੇਜਿਆ ਏ, ਜੀਹਨੇ ਆਣ ਕੇ ਖਬਰ ਪੁਚਾ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਭੁਖੋਂ ਸਤਾਇਆ ਕੁਰਲਾਏ ਭੈੜਾ, ਬੰਨੇ ਬਹਿ ਕੇ ਕਾਂ ਕਾਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਂ ਜੇ ਆਏ ਪੀਆ ਵੰਡਾਂ ਖੰਡ ਸਹੀਓ, ਚੁਰੀ ਘਿਓ ਦੀ ਕੁਟ ਖੁਵਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। ਜਿੰਦ ਤਸਾਂ ਤੋਂ ਘੋਲ ਘਮਾਵਸਾਂ ਮੈਂ, ਨਾਲੇ ਕਾਂ ਤੋਂ ਬਲ ਬਲ ਜਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। {{center|―੦―}} {{larger|{{center|'''ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ!'''}}}} ਉਠ ਸਿੰਘ ਜਵਾਨਾ ਬੇਖੌਫ ਤੁਫਾਨਾ, ਸਿਰ ਤਲ ਟਿਕਾ ਲੈ ਬਣ ਦੇਸ਼ ਦੀਵਾਨਾਂ। ਕੁਝ ਕੰਨ ਧਰ ਸੁਣ ਲੈ ਕਰ ਯਾਦ ਉਹ ਸ਼ਾਨਾਂ, ਕੁਝ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਲੈ ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾ ਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। ਸਭ ਤੇਰੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਉਹ ਕਰਨ ਬਹਾਰਾਂ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਅਜ ਖੜਕਨ ਪਈਆਂ। ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਧੁੱਪਾਂ ਅਜ ਕੜਕਨ ਪਈਆਂ, </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੧੮-}}</noinclude> rv251gqt2rk9o8sb5ds5dm4u0c3nede 250 13282 242013 136660 2026-10-27T14:05:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਤੂੰ ਵਿਚ ਗੁਲਾਮੀ ਮਦਹੇਸ਼ ਸੁੱਤਾਏ'ਸੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਦੇ {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ,ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆਦੇ। ਪਰਤਾਵੇ ਵੇਲੋਂ ਨਾ ਭਾਈ ਵਿਛੋੜੀ', ਦਮ ਟੁੱਫਨ ਬੇਸ਼ਕ ਸੰਘਟਨ ਨਾਂ ਤੜੀ। ਲਕ ਬੈਨ ਕੇ ਨਿਕਲੀ' ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਐਦਰ, ਇਸ ਚਾਲ ਫਰੰਗੀ” ਦੀ ਫੜ ਧੌਣ ਮਰੋੜੀ' । ਤੂੰ ਮਿਟ ਜਾਂ ਪੰਥਾਂ ! ਜਾਂ ਜ਼ੁਲਮ ਮਿਟਾ ਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। - ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਨੇ ਤੋੜੇ ਤੇਰੀ ਆਸ ਦੇ _ਫੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਬਣ ਗਏ ਇੰਗਲੈ'ਡ ਦੇ ਬੋਦਰ । ਕੁਬ ਦਸ ਖਾਂ ਸਿੰਘਾ ਕਿਥੇ ਜਾਂ ਸਕਦੈ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਾਤਾ ਤੇਰਾ ਹਰੀ ਮੰਦਰ । ਏਹਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਉਤੋਂ ਤੂੰ ਆਨ ਮਿਟਾ ਦੇ, ਤੁਫਾਨ ਲਿਆ ਦੇ ਅੰਧੇਰ ਮਚਾ ਦੇ। {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਣਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ।. ਤੂੰ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਤਰਾਨੇ ਪਾਏ, ਉਹ ਠੱਗ ਨੇ ਗਬੇ ਪਰਦੇਸੋ' ਆਏ । ਤੇਰੀ ਖੋਹ ਕੇ ਰੋਟੀ ਅਜ ਐਸ਼ ਉਤਾਵਨ, ਤੇ ਜਾਪਨ ਐਊ' ਜਿਉ' ਮੇਲੇ ਆਏ। ਉਠ ਭੜਯੂ ਪਾ ਦੇ ਡਬਰੂ ਖੜਕਾ ਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। </poem>}}<noinclude>{{c|-੧੧੯-}}</noinclude> 2flxd8zrlaxj1kgl6ipsugsl5xs19ly 242014 242013 2026-10-27T14:06:28Z Harchand Bhinder 2624 242014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਤੂੰ ਵਿਚ ਗੁਲਾਮੀ ਮਦਹੇਸ਼ ਸੁੱਤਾਏਂ ਸੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਦੇ {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ,ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆਦੇ। ਪਰਤਾਵੇ ਵੇਲੋਂ ਨਾ ਭਾਈ ਵਿਛੋੜੀ', ਦਮ ਟੁੱਫਨ ਬੇਸ਼ਕ ਸੰਘਟਨ ਨਾਂ ਤੜੀ। ਲਕ ਬੈਨ ਕੇ ਨਿਕਲੀ' ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਐਦਰ, ਇਸ ਚਾਲ ਫਰੰਗੀ” ਦੀ ਫੜ ਧੌਣ ਮਰੋੜੀ' । ਤੂੰ ਮਿਟ ਜਾਂ ਪੰਥਾਂ ! ਜਾਂ ਜ਼ੁਲਮ ਮਿਟਾ ਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਨੇ ਤੋੜੇ ਤੇਰੀ ਆਸ ਦੇ _ਫੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਬਣ ਗਏ ਇੰਗਲੈ'ਡ ਦੇ ਬੋਦਰ । ਕੁਬ ਦਸ ਖਾਂ ਸਿੰਘਾ ਕਿਥੇ ਜਾਂ ਸਕਦੈ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਾਤਾ ਤੇਰਾ ਹਰੀ ਮੰਦਰ । ਏਹਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਉਤੋਂ ਤੂੰ ਆਨ ਮਿਟਾ ਦੇ, ਤੁਫਾਨ ਲਿਆ ਦੇ ਅੰਧੇਰ ਮਚਾ ਦੇ। {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਣਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। ਤੂੰ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਤਰਾਨੇ ਪਾਏ, ਉਹ ਠੱਗ ਨੇ ਗਬੇ ਪਰਦੇਸੋ' ਆਏ । ਤੇਰੀ ਖੋਹ ਕੇ ਰੋਟੀ ਅਜ ਐਸ਼ ਉਤਾਵਨ, ਤੇ ਜਾਪਨ ਐਊ' ਜਿਉ' ਮੇਲੇ ਆਏ। ਉਠ ਭੜਯੂ ਪਾ ਦੇ ਡਬਰੂ ਖੜਕਾ ਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। </poem>}}<noinclude>{{c|-੧੧੯-}}</noinclude> 7jdur4rmtvbza6bxskizp3dmshqyrvz 250 13283 242015 136662 2026-10-27T14:07:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਅੰਹ ਦੇਸ ਲੁਟੇਰੇ ਹੋਇ ਗਿਰਦੇ ਤੇਰੇ, ਗੋਰਖ ਧੰਦੇ ਹੁਣ ਬਣ ਦੁਫੇਰੇ । ਏ. ਬੀ. ਸੀ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣ, ਪਏ ਖੁੰਨੀ ਡੌਲੇ ਅਜ਼ਮਾਉਂ'ਦੇ ਤੇਹੇ। ਅਣਬੀਲੇ ਸ਼ੇਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੰਘਾ, ਮੁੜ ਸ਼ੇਰ ਅਟਾਰੀ ਦੀ ਗਰਜ ਅਲਾਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦ। ਕਿਤੇ ਰੀਤੋ' ਉਲਟਾ ਦਸਤੂਰ ਨਾ ਕਰ ਲਈ", ਅਜ਼ਾਦ ਰਿਦੇ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕਰ ਲਈ"। ਗੈਰਤ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਈ' ਇਜ਼ਤ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਈ', ਪ੍ਰ ਛੱਫ ਗ਼ੁਲਾਮੀ । ਮਨਜੂਰ ਨ ਕਰ ਲਈ'। ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਤੂੰ ਖਰੀ ਸੁਨਾ ਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। ਅੰਹ ਵੇਖ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਪਈ ਵਧਦੀ ਜਾਵੇ, ਕੀ ਰੰਗ ਵਿਖਾਵੇ ਕੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿਖਾਵੇ । ਦਸਮੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਘਾ ਕਰ ਹੀਲਾ ਕੋਈ, ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਅਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਆਵੇ । ਧੂ ਤੇਗ ਮਿਆਨੋ' ਤੂ ਤੂੰ ਫ਼ਤਿਹ ਗਜਾ ਦੇ, ` ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਣਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{c|-੧੨੦-}}</noinclude> 4scrphio9wx5di4nzbezzqw0nftrr89 242016 242015 2026-10-27T14:07:23Z Harchand Bhinder 2624 242016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਅੰਹ ਦੇਸ ਲੁਟੇਰੇ ਹੋਇ ਗਿਰਦੇ ਤੇਰੇ, ਗੋਰਖ ਧੰਦੇ ਹੁਣ ਬਣ ਦੁਫੇਰੇ । ਏ. ਬੀ. ਸੀ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣ, ਪਏ ਖੁੰਨੀ ਡੌਲੇ ਅਜ਼ਮਾਉਂ'ਦੇ ਤੇਹੇ। ਅਣਬੀਲੇ ਸ਼ੇਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੰਘਾ, ਮੁੜ ਸ਼ੇਰ ਅਟਾਰੀ ਦੀ ਗਰਜ ਅਲਾਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦ। ਕਿਤੇ ਰੀਤੋ' ਉਲਟਾ ਦਸਤੂਰ ਨਾ ਕਰ ਲਈ", ਅਜ਼ਾਦ ਰਿਦੇ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕਰ ਲਈ"। ਗੈਰਤ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਈ' ਇਜ਼ਤ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਈ', ਪ੍ਰ ਛੱਫ ਗ਼ੁਲਾਮੀ । ਮਨਜੂਰ ਨ ਕਰ ਲਈ'। ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਤੂੰ ਖਰੀ ਸੁਨਾ ਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। ਅੰਹ ਵੇਖ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਪਈ ਵਧਦੀ ਜਾਵੇ, ਕੀ ਰੰਗ ਵਿਖਾਵੇ ਕੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿਖਾਵੇ । ਦਸਮੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਘਾ ਕਰ ਹੀਲਾ ਕੋਈ, ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਅਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਆਵੇ । ਧੂ ਤੇਗ ਮਿਆਨੋ' ਤੂ ਤੂੰ ਫ਼ਤਿਹ ਗਜਾ ਦੇ, ` {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਣਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{c|-੧੨੦-}}</noinclude> 72vuxyhtqr9y3ri3qc1uwv2lkrvou5b 242017 242016 2026-10-27T14:08:29Z Harchand Bhinder 2624 242017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਅੰਹ ਦੇਸ ਲੁਟੇਰੇ ਹੋਇ ਗਿਰਦੇ ਤੇਰੇ, ਗੋਰਖ ਧੰਦੇ ਹੁਣ ਬਣ ਦੁਫੇਰੇ । ਏ. ਬੀ. ਸੀ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣ, ਪਏ ਖੁੰਨੀ ਡੌਲੇ ਅਜ਼ਮਾਉਂ'ਦੇ ਤੇਹੇ। ਅਣਬੀਲੇ ਸ਼ੇਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੰਘਾ, ਮੁੜ ਸ਼ੇਰ ਅਟਾਰੀ ਦੀ ਗਰਜ ਅਲਾਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। ਕਿਤੇ ਰੀਤੋ' ਉਲਟਾ ਦਸਤੂਰ ਨਾ ਕਰ ਲਈਂ, ਅਜ਼ਾਦ ਰਿਦੇ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕਰ ਲਈ"। ਗੈਰਤ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਈ' ਇਜ਼ਤ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਈਂ, ਪ੍ਰ ਛੱਫ ਗ਼ੁਲਾਮੀ । ਮਨਜੂਰ ਨ ਕਰ ਲਈਂ। ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਤੂੰ ਖਰੀ ਸੁਨਾ ਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਟਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। ਅੰਹ ਵੇਖ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਪਈ ਵਧਦੀ ਜਾਵੇ, ਕੀ ਰੰਗ ਵਿਖਾਵੇ ਕੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿਖਾਵੇ । ਦਸਮੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਘਾ ਕਰ ਹੀਲਾ ਕੋਈ, ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਅਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਆਵੇ । ਧੂ ਤੇਗ ਮਿਆਨੋ' ਤੂ ਤੂੰ ਫ਼ਤਿਹ ਗਜਾ ਦੇ, {{gap}}ਏਹ ਜੁਗ ਪਲਣਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਲਿਆ ਦੇ। {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{c|-੧੨੦-}}</noinclude> afbghx8tx24rkzxpm48za4i25nzujil 250 13284 242018 136669 2026-10-27T14:11:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|'''ਸੋਢੀ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕੌਤਕ'''}}}} ਸਾਮਰਤਖ ਸਵਰਗ ਹੈ ਹਰੀ ਮੰਦਰ; ਹਰੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਅਪ'ਰ ਵੇਖੀ । ਔਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੈ ਸੁੰਦਰ ਤਾਲ ਤਿਠਾ, ਤਾਲ ਵਿਚ ਮੈ' ਮੌਜ ਹਜ਼ਾਰ ਵੇਖੀ । ਦੁਖਭੈਜਨੀ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਠ ਸਠ ਤੀਰਥ ਉਤੇ ਬੱਬੀ ਤਾਰ ਵੇਖੀ। ਵਡੇ ਬੁਲਦੈ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅੰਦਰ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹਾਰ ਵੇਥੀ । ਤੇਰੀ ਚਾਨਣੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਮਾਤ ਕਰਦੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚੇ ਦੁਨੀਆੰ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਵੇਖੀ | ਧੂਆੰ ਪਾਂਵਦੀ। , ਬਦੀ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਮੈ' ਅਜਬ ਕਰਤਾਰ ਵੇਖੀ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜ੫ ਲਿਆਂ ਜਾਪ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦਾ, ਜਮ `ਦੀ ਫਾਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾ ਦਿਤਾ । ਦੁਖੀ ਪਿੰਗਲੇ ਦੇ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕੀਤੇ, ਕੋਹੜ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ' ਤੁਰਤ ਗਵਾ ਦਿਤਾ । ਰਾਮਦਾਸ ਸਰ ਕੀਤਾ ਸਚਖੰਡ ਤਾਈਂ, ਨਕਸ਼ਾ ਏਸੇ ਲਈ ਏਥੇ ਬਣਾਂ ਦਿਤਾ। ਕਾਲੇ ਕਲਜੂਗੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿਤਾ, ਕਾਲੇ ਕਾਂ ਚੋਂ 'ਹੰਸ' ਵਿਖਾ ਦਿਤਾ । </poem>}}<noinclude>{{c|-੧੨੧-}}</noinclude> psjn01p4mlvhuvm67rbz8fjeredwfw4 250 13285 242019 136670 2026-10-27T14:11:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਸਚੇ ਸੋਢੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਜੀ, ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਵਾਲੀ ਮਿਠੀ ਤਾਰ ਵੇਖੀ। ਧੂੰਆਂ ਪਾਂਦਈ ਫੁਬਦੀ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਮੈਂ ਅਜਬ ਕਰਤਾਰ ਵੇਖੀ। ਜੇਕਰ ਤਖ਼ਤ ਅਕਾਲ ਦੇ ਵਲ ਵੇਖੋ, ਤੇਗ ਗੀਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਗਾਉਂਦੀ ਪਈ। ਮਸੇ ਹੰਗੜ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਲਾਚੀ ਬੇਰ ਅਜ ਖੂਬ ਸੁਹਾਉਂਦੀ ਪਈ। ਘੰਟੇ ਘਰ ਅਗੇ ਬੁਢੀ ਬੇਰ ਵੇਖੀ, ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨਾਉਂਦੀ ਪਈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਇਹ ਸਿਫਤੀ ਦਾ ਘਰ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੁਰਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਬਨਾਉਂਦੀ ਪਈ। ਕਾਗੋਂ ਹੰਸ ਹੁੰਦੇ ਡਿਠੇ ਦਰ ਤੇਰੇ, ਹੁੰਦੀ ਮੁਕਤੀ ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵੇਖੀ। ਜਮ ਦੀ ਫਾਸ ਤੋਂ ਖੈਹੜਾ ਛੁਡਾਨ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਬਿਹਾਗੜਾ ਵਾਰ ਵੇਖੀ। ਤੇਤੀ ਕਰੋੜ ਦਿਉਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆਕੇ, ਫੁਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਾਨ ਲਗੇ। ਰਾਮਦਾਸ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਉਤੇ, ਵਾਰੇ ਸਦਕੇ ਘੋਲੀਆਂ ਜਾਨ ਲਗੇ। </poem>}}<noinclude>{{c|-੧੨੨-}}</noinclude> gf7as91moet9m8wt8twzh9nijovvns0 250 13286 242020 136668 2026-10-27T14:12:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਆਪੋ ਵਿਚ ਮਲ ਕੈ ਇਕ ਮਿਕ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਮਟ ਏਸ ਦੇ ਗਿਰਦ ਆ ਪਾਨ ਲਗੇ । ਜ਼ਾਹਰਾ ਤੱਕ ਕੇ ਪੀਆ ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ, ਨਿਰਤ ਕਰਨ ਲਗੇ ਗੀਤ ਗ'ਨ ਲਗੇ । ਸੁਵਾਸ ਸੁਵਾਸ ਸਿਮਰਨ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਕਰਦੇ, ਉਪਮਾ ਤੇਰੀ ਕਰਦੀ ਮੰਗਲ ਚਾਰ ਵੇਖੀ । ਪੈਆੰ ਪਾਂਵਦੀ ਟੁੰਬਦੀ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਮੈ' ਅਜਬ ਕਰਤਾਰ ਵੇਖੀ। ਲਿਖਣ ਬੈਠਾਂ ਤਾਂ ਵਡਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਬਣਦਾ, ਦੱਸ ! ਕੇਹੜੀ ਕੇਹੜੀ ਕਰਾਮਾਤ ਲਿਖਾਂ । ਰੋਸ਼ਨ ਮੁਖ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਕੇਸ ਤੇਰੇ, , ਚੰਦ ਦੁਜ ਦਾ ਤੇ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਲਿਖਾਂ। ਜਿਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤੇਰਾਂ ਰੂਪ ਦਿਸੇ, ਤੇਰੇ ਮੇਹਰ ਦੀ ਬਰਸਦੀ ਦਾਤ ਲਿਖਾਂ। ਸਭ ਲੇਖ ਨੇ ਲੇਖ ਅਲੇਖ ਹੋਏ, ਕੀਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਤੁਸਾਂ ਬਰਸਾਤ ਲਿਖਾਂ । ਨਰ ਨਾਰ ਪਏ “ਵੀਰ” ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦਿਸਨ, ਏਸੇ ਲਈ ਏਹੋ ਸਾਰੇ ਆਖਦੇ ਨੇ, ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਮੈਂ' ਅਜਬ ਕਰਤਾਰ ਵੇਖੀ । {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{c|੧੨੩}}</noinclude> ofwly8tuge4fjdtrcumopb4taxaxwvi 242021 242020 2026-10-27T14:13:21Z Harchand Bhinder 2624 242021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem>ਆਪੋ ਵਿਚ ਮਲ ਕੈ ਇਕ ਮਿਕ ਹੋ ਕੇ, ਝੁਰਮਟ ਏਸ ਦੇ ਗਿਰਦ ਆ ਪਾਨ ਲਗੇ । ਜ਼ਾਹਰਾ ਤੱਕ ਕੇ ਪੀਆ ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ, ਨਿਰਤ ਕਰਨ ਲਗੇ ਗੀਤ ਗ'ਨ ਲਗੇ । ਸੁਵਾਸ ਸੁਵਾਸ ਸਿਮਰਨ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਕਰਦੇ, ਉਪਮਾ ਤੇਰੀ ਕਰਦੀ ਮੰਗਲ ਚਾਰ ਵੇਖੀ । ਪੈਆੰ ਪਾਂਵਦੀ ਟੁੰਬਦੀ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਮੈ' ਅਜਬ ਕਰਤਾਰ ਵੇਖੀ। ਲਿਖਣ ਬੈਠਾਂ ਤਾਂ ਵਡਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਬਣਦਾ, ਦੱਸ ! ਕੇਹੜੀ ਕੇਹੜੀ ਕਰਾਮਾਤ ਲਿਖਾਂ । ਰੋਸ਼ਨ ਮੁਖ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਕੇਸ ਤੇਰੇ, , ਚੰਦ ਦੁਜ ਦਾ ਤੇ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਲਿਖਾਂ। ਜਿਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤੇਰਾਂ ਰੂਪ ਦਿਸੇ, ਤੇਰੇ ਮੇਹਰ ਦੀ ਬਰਸਦੀ ਦਾਤ ਲਿਖਾਂ। ਸਭ ਲੇਖ ਨੇ ਲੇਖ ਅਲੇਖ ਹੋਏ, ਕੀਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਤੁਸਾਂ ਬਰਸਾਤ ਲਿਖਾਂ । ਨਰ ਨਾਰ ਪਏ “ਵੀਰ” ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦਿਸਨ, ਏਸੇ ਲਈ ਏਹੋ ਸਾਰੇ ਆਖਦੇ ਨੇ, ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਮੈਂ' ਅਜਬ ਕਰਤਾਰ ਵੇਖੀ । {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{c|੧੨੩}}</noinclude> m3w2rhk2d1yh4kidy3ycr8m81f36y79 250 13287 242022 136676 2026-10-27T14:14:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|'''ਫੁਲ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ'''}}}} ਓਇ ਰਾਹੀਆ ਫੁਲ : ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ . ਸੋਚ ਕੇ ਹੱਥ ਲਗਾਈ' ! ਹਾੜੇ ਘੱਤ ਕਰਾਂ ਮੈ' ਅਰਜ਼ਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਈ ! ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਿਗੜਿਆ_ ਬੀਬਾ ਤੇਰਾ ਕੀਹ ਚੁਰਾਇਆ $ ਕਿਸ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਹੈ' ਤੋੜਨ ਆਇਆ ਬੰਦਸ਼ ਗੈਚੇ ਵਾਲੀ ਵਿਚੋਂ _ਕਲ ਅਜੇ ਮੈਂ ਖੁੱਲਾ ! ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਸੇ ਖਾਹਸ਼ਾਂ ਰਖ ਦਿਲੇ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾ ! ਲਈ ਹਵਾ ਨਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮੈਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਰੀ ! ਲੈ ਕੇ ਸੌਤ ਮੇਰੀ ਤੂੰ ਆਇਓ' ਕੀਤੀ ਐਡ ਤਿਆਰੀ ! ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਤੋੜ ਗੁਆਵੇ' ਕੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਆਵੇ ? ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਨ ਤੇਰੀ ਕੀ ਘਟੀਆ ਫੇਰ ਜਿਹੜੀ ਵਧ ਜਾਵੇ ? ਦੋ ਇਕ ਘੜੀਆਂ ਸੁੰਘ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿਲਦ - ਮੇਰੀ ਤੂੰ ਪੁੱਟੇ' ! ਹੋ ਕੈ ਕਹਿਰੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਤੇ ਮਾਰ ਭੋਏ' ਤੈ ਸੁੱਟੇ ! ਜੇਕਰ ਤਰਸ ਭਲਾ ਕੁਛ ਖਾਏ ਘਰ ਨੂੰ ਹੀ ਲੈ ਜਾਏ"। ਬੇਦਰਈ _ ਮਸ਼ੂਕਾਂ ਅਗੇ _ ਮੈਨੂੰ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਏ! ! ਚਾਈਂ ਚਾਈ' ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਭੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਟੰਗਣ ! ਜ਼ੁਲਫਾਂ ਦੇ ਕਰਕੇ ਕੈਦੀ ਕਿਸੇ ਗਲੋ' ਨਾ ਸੌਗਣ ! ਜਦ ਮੈਂ' ਕੈਦਖਾਨੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਕੁਮਲਾਵਾਂ ! ਨਾਲ ਬੇਟਰਦੀ ਸਿਰ ਦੈ ਵਿਚੋਂ ਭੋਂ ਤੇ ਸੁਟਿਆ_ ਜਾਵੀ ! ਏਸ ਗੱਲ ਏਹ ਚੰਗਾ ਮੈਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਏ' ਜੇ ਏਥੇ ! ਦ੍ਖ ਤਸੀਹੇ ਐਂਡੇ ਭੈੜੇ ਸਹੇ ਨਾ ਜਾਵਨ _ਮੈਬੇ! ਤੇਥੋਂ ਚੰਗੀ ਬੁਲਬੁਲ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਸੇਰੇ ਤੋਂ ਵਾਰੇ ! ਮੇਰੇ ਬਦਲੇ ਦੁਖ ਉਠਾਵੇ ਪਰ ਨਾਂ ਫਿਰ ਭੀ ਹਾਰੇ !</poem>}} -੧੨੪-<noinclude></noinclude> hau43vpypsjxcof6i9zk4rmzpp4lcsi 242023 242022 2026-10-27T14:17:29Z Harchand Bhinder 2624 242023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|'''ਫੁਲ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ'''}}}} ਓਇ ਰਾਹੀਆ ਫੁਲ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸੋਚ ਕੇ ਹੱਥ ਲਗਾਈ' ! ਹਾੜੇ ਘੱਤ ਕਰਾਂ ਮੈ' ਅਰਜ਼ਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਈ ! ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਿਗੜਿਆ ਬੀਬਾ ਤੇਰਾ ਕੀਹ ਚੁਰਾਇਆ ? ਕਿਸ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਹੈ' ਤੋੜਨ ਆਇਆ? ਬੰਦਸ਼ ਗੁੰਚੇ ਵਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਕਲ ਅਜੇ ਮੈਂ ਖੁੱਲਾ ! ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਸੇ ਖਾਹਸ਼ਾਂ ਰਖ ਦਿਲੇ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾ ! ਲਈ ਹਵਾ ਨਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮੈਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਰੀ ! ਲੈ ਕੇ ਸੌਤ ਮੇਰੀ ਤੂੰ ਆਇਓ' ਕੀਤੀ ਐਡ ਤਿਆਰੀ ! ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਤੋੜ ਗੁਆਵੇ' ਕੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਆਵੇ ? ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਨ ਤੇਰੀ ਕੀ ਘਟੀਆ ਫੇਰ ਜਿਹੜੀ ਵਧ ਜਾਵੇ ? ਦੋ ਇਕ ਘੜੀਆਂ ਸੁੰਘ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿਲਦ ਮੇਰੀ ਤੂੰ ਪੁੱਟੇ' ! ਹੋ ਕੈ ਕਹਿਰੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਤੇ ਮਾਰ ਭੋਏ' ਤੈ ਸੁੱਟੇ ! ਜੇਕਰ ਤਰਸ ਭਲਾ ਕੁਛ ਖਾਏ ਘਰ ਨੂੰ ਹੀ ਲੈ ਜਾਏ"। ਬੇਦਰਈ ਮਸ਼ੂਕਾਂ ਅਗੇ ਮੈਨੂੰ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਏ! ! ਚਾਈਂ ਚਾਈਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਭੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਟੰਗਣ ! ਜ਼ੁਲਫਾਂ ਦੇ ਕਰਕੇ ਕੈਦੀ ਕਿਸੇ ਗਲੋਂ ਨਾ ਸੰਗਣ ! ਜਦ ਮੈਂ' ਕੈਦਖਾਨੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਕੁਮਲਾਵਾਂ ! ਨਾਲ ਬੇਟਰਦੀ ਸਿਰ ਦੈ ਵਿਚੋਂ ਭੋਂ ਤੇ ਸੁਟਿਆ ਜਾਵੀ ! ਏਸ ਗੱਲ ਏਹ ਚੰਗਾ ਮੈਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਏ' ਜੇ ਏਥੇ ! ਦੁੱਖ ਤਸੀਹੇ ਐਂਡੇ ਭੈੜੇ ਸਹੇ ਨਾ ਜਾਵਨ ਮੈਥੇ! ਤੇਥੋਂ ਚੰਗੀ ਬੁਲਬੁਲ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਸੇਰੇ ਤੋਂ ਵਾਰੇ ! ਮੇਰੇ ਬਦਲੇ ਦੁਖ ਉਠਾਵੇ ਪਰ ਨਾਂ ਫਿਰ ਭੀ ਹਾਰੇ !</poem>}}<noinclude>{{center|-੧੨੪-}}</noinclude> fzgg7y4458izvsiaong2dxreapw3ede 242024 242023 2026-10-27T14:18:01Z Harchand Bhinder 2624 242024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{block center|<poem> {{c|{{larger|'''ਫੁਲ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ'''}}}} ਓਇ ਰਾਹੀਆ ਫੁਲ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸੋਚ ਕੇ ਹੱਥ ਲਗਾਈ' ! ਹਾੜੇ ਘੱਤ ਕਰਾਂ ਮੈ' ਅਰਜ਼ਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਈ ! ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਿਗੜਿਆ ਬੀਬਾ ਤੇਰਾ ਕੀਹ ਚੁਰਾਇਆ ? ਕਿਸ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਹੈ' ਤੋੜਨ ਆਇਆ? ਬੰਦਸ਼ ਗੁੰਚੇ ਵਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਕਲ ਅਜੇ ਮੈਂ ਖੁੱਲਾ ! ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਸੇ ਖਾਹਸ਼ਾਂ ਰਖ ਦਿਲੇ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾ ! ਲਈ ਹਵਾ ਨਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮੈਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਰੀ ! ਲੈ ਕੇ ਸੌਤ ਮੇਰੀ ਤੂੰ ਆਇਓ' ਕੀਤੀ ਐਡ ਤਿਆਰੀ ! ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਤੋੜ ਗੁਆਵੇ' ਕੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਆਵੇ ? ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਨ ਤੇਰੀ ਕੀ ਘਟੀਆ ਫੇਰ ਜਿਹੜੀ ਵਧ ਜਾਵੇ ? ਦੋ ਇਕ ਘੜੀਆਂ ਸੁੰਘ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿਲਦ ਮੇਰੀ ਤੂੰ ਪੁੱਟੇ' ! ਹੋ ਕੈ ਕਹਿਰੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਤੇ ਮਾਰ ਭੋਏ' ਤੈ ਸੁੱਟੇ ! ਜੇਕਰ ਤਰਸ ਭਲਾ ਕੁਛ ਖਾਏ ਘਰ ਨੂੰ ਹੀ ਲੈ ਜਾਏਂ। ਬੇਦਰਈ ਮਸ਼ੂਕਾਂ ਅਗੇ ਮੈਨੂੰ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਏ! ! ਚਾਈਂ ਚਾਈਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਭੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਟੰਗਣ ! ਜ਼ੁਲਫਾਂ ਦੇ ਕਰਕੇ ਕੈਦੀ ਕਿਸੇ ਗਲੋਂ ਨਾ ਸੰਗਣ ! ਜਦ ਮੈਂ' ਕੈਦਖਾਨੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਕੁਮਲਾਵਾਂ ! ਨਾਲ ਬੇਟਰਦੀ ਸਿਰ ਦੈ ਵਿਚੋਂ ਭੋਂ ਤੇ ਸੁਟਿਆ ਜਾਵੀ ! ਏਸ ਗੱਲ ਏਹ ਚੰਗਾ ਮੈਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਏ' ਜੇ ਏਥੇ ! ਦੁੱਖ ਤਸੀਹੇ ਐਂਡੇ ਭੈੜੇ ਸਹੇ ਨਾ ਜਾਵਨ ਮੈਥੇ! ਤੇਥੋਂ ਚੰਗੀ ਬੁਲਬੁਲ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਸੇਰੇ ਤੋਂ ਵਾਰੇ ! ਮੇਰੇ ਬਦਲੇ ਦੁਖ ਉਠਾਵੇ ਪਰ ਨਾਂ ਫਿਰ ਭੀ ਹਾਰੇ !</poem>}}<noinclude>{{center|-੧੨੪-}}</noinclude> rzgjip5zjo3j0amfhaxv1dhavzumpvb 250 13288 242025 136671 2026-10-27T14:19:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਰਹਿਣੇ ਦੇ ਓਸੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਦਵਾਂ ਦੁਆਵਾਂ ਤੈਨੂੰ! ਜਦ ਭੀ ਗੁਲਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚ ਆਕੇ ਦੇਖੇਗੀ ਉਹ ਤੈਨੂੰ! ਮੈਨੂੰ ਗੁਲਸ਼ਨ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗੇ ਵਾਸ, ਮੇਰਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰੀ! ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਹੱਥੀਂ ਦੇਖੀ ਤੋੜ ਨਾ ਮਾਰੀਂ! ਇਕ ਗਲ ਦੱਸਾਂ ਹੋਰ ਭੀ ਤੈਨੂੰ ਜੇਕਰ ਤੋੜ ਗਵਾਵੇਂ! ਇਕ ਘੜੀ ਤੂੰ ਸੁੰਘੇਂ ਦੇਖੇ ਫ਼ੈਜ਼ ਇਕੱਲਾ ਪਾਵੇ! ਜੇਕਰ ਏਥੇ ਰਹਿਣ ਦਏਂ ਤੇ ਨਾਲ ਟਹਿਣੀ ਦੇ ਫੱਬਾਂ! ਜਿਹੜਾ ਗੁਲਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚ ਆਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗੀ! ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਹਿਮ ਦਿਲੇ ਵਿਚ ਆਯਾ! ਕਵੀਆ ਓਹ ਦਿਨ ਜਾਵੇ ਮੁੜ ਕੇ ਫੁਲ ਨਾ ਤੋੜਨ ਆਯਾ! {{center|―੦―}} {{larger|{{center|'''ਝੜੀਆਂ'''}}}} ਨੈਣਾਂ ਬੱਦਲ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਲਾਈਆਂ ਝੜੀਆਂ, ਹੌਕੇ ਲਵਾਂ ਨਵੇਕਲੀ ਕਈ ਮਾਨਣ ਝੜੀਆਂ। ਕਰੋ ਤਰਸ ਮੈਂ ਤਰਸਦੀ ਪਈ ਕਲਪਾਂ ਕਲੀਂ, ਬੀਤਨ ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਜਿਉਂ ਤੁਧ ਬਿਨ ਏਹ ਝੜੀਆਂ। ਸਈਆਂ ਚੋਲੇ ਗਾ ਕੇ ਅਜ ਕੰਤ ਰਿਝਾਵਨ, ਮੈਂ ਤਤੀ ਦੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਕਈ ਲੰਆਂ ਝੜੀਆਂ। ਬਿਟਰ ਬਟਰ ਮੈਂ ਕਦੀ ਪਈ ਰਾਹ ਹਾਂ ਤੇਰਾ, ਦੀਦ ਨਾ ਹੋਵੇ ਸੱਜਣਾਂ ਕਈ ਲਗਣ ਝੜੀਆਂ। ਸਈਆਂ ਰੰਗ ਰੰਗੀਲੜੇ ਪਾ ਕਪੜੇ ਖੇਡਣ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਚੰਨ ਵੇ ਸਭ ਵਿੱਕੀਆਂ ਝੜੀਆਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੨੫-}}</noinclude> l1bri7n5533ear70dlx9m2nlmata811 250 13289 242026 136672 2026-10-27T14:20:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕੂਕਾਂ ਪਈ ਅਕੇਲੜੀ ਕੋਈ ਵਾਤ ਨਾ ਪੁਛੇ, ਕਈ ਆਈਆਂ ਤੇ ਬੀਤੀਆਂ ਨੇ ਤੁਧ ਬਿਨ ਝੜੀਆਂ। ਝੜੀ ਮਨਾਵਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ 'ਜਗਦੀਸ਼' ਜੇ ਬਹੁੜੇਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਚੰਨ ਵੇ ਸਭ ਸੁਵੀਆਂ ਝੜੀਆਂ। {{center|―੦―}} {{larger|{{center|'''ਫੈਸ਼ਣਦਾਰ ਵਹੁਟੀ'''}}}} ਮੈਥੋਂ ਵਲ ਸਿਖਨ ਲੋਕੀ ਫੈਸ਼ਨਾਂ ਦਾ, ਹਰ ਇਕ ਥੀਂ ਮੈਂ ਸਰਦਾਰ ਹੋਵਾਂ। ਪਿੰਨ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਾਹੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਵਾਂ, ਕਈਆਂ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਗਮਖ਼ਾਰ ਹੋਵਾਂ। ਤਕਣ ਵੱਲ ਮੇਰੀ ਖਾਕੇ ਵਲ ਡਿਗਣ, ਸੋਹਣੀ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਸੋਹਣੇ ਦੀ ਨਾਰ ਹੋਵੇ। ਕਾਲਾ ਕਜਲ ਪਾਵ ਵਿਚ ਅਖੀਆਂ ਦੇ, ਵੇ ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਸਿਨੇਮਾ ਤਿਆਰ ਹੋਵਾਂ। ਜਾਵਾਂ ਘਰ ਤਾਂ ਆਖਦੀ ਬਾਉ ਜੀਓ, ਡਾਢੇ ਕਰਨ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਮਾਰ ਕਪੜੇ। ਸ਼ਾਲਾ ਜਦੋਂ ਬਜਾਰ ਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹਾਂ, ਡਾਢੇ ਕਰਨ ਮੈਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ਾਰ ਕਪੜੇ। ਵੇ ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਕਵਾਰੀ ਸਾਂ ਸਚ ਦੱਸਾਂ, ਘਰ ਪੇਕਿਆਂ ਸੀ ਮੇਰਾ ਮਾਨ ਚੰਨਾਂ। ਕਰਕੇ ਜਦ ਮੈਂ ਜਾਂਦੀ ਸਾਂ ਰੋਜ਼ ਮੱਡੂਏ, ਮੇਰੀ ਏਡੀਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਸੀ ਸ਼ਾਨ ਚੰਨਾਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੨੬-}}</noinclude> cdsvx2sy4t31uuyzng2gw9l7mf5bn05 250 13290 242027 136673 2026-10-27T14:22:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਈ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚ ਬਹੁ ਹਲਕੀਆਂ ਸਨ, ਕਈ ਹੈਸਨ ਮੇਰੀਆਂ ਹਾਨ ਚੰਨਾਂ। ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਣਾਂ, ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਪਾਹ ਚੰਨਾਂ। ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ ਪੁਸ਼ਾਕ ਮੈਂ ਕਦੇ ਛੋਹੀ, ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਏ ਫੈਸ਼ਨਦਾਰ ਸਾ। ਸਾਹੜੀ ਨਹੀਂ ਦੋ ਚਾਰ ਦਸ ਪੰਜੀਆਂ ਦੀ, ਹਰੀ ਨਹੀਂ ਉਹੋ ਗੁਲਾਨਾਰ ਸਾੜ੍ਹੀ। ਤੀਹ ਪਏ ਮਹੀਨਾ <ref>ਪਤੀ ਬਾਊ ਦਾ ਨਾਮ।</ref>'ਘੁੱਗੂ ਘੁਟ' ਲੈਂਦਾ, ਕਪੜੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਨਾਰ ਬਨਾਂਵਦੀ ਏ। ਸਾੜੀ ਪਿੰਨ ਵਿੰਡਰ ਹੈ ਇਕ ਪਾਸੇ, ਫੌਗਿੰਨ ਪਿੰਨ ਹੀ ਸੋਲਾਂ ਦੀ ਆਂਵਦੀ ਏ। ਫਲ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਆਹਰ ਵਿਚ ਲਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਰੋਟੀ ਖਾਹਸ਼ੇ ਦੇ ਹੋਟਲੋਂ ਆਂਵਦੀ ਏ। ਸੂਈ ਜਲਦੀ ਦਿਲ ਕਈ ਦਿਲਬਰਾਂ ਦੇ, ਕੰਨੀ ਲੁਟਕੀਆਂ ਜਦੋਂ ਲਟਕਾਂਵਦੀ ਏ। ਗੁਟ ਘੜੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਗੁਟ ਸਜਦਾ, ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੁਰਕਾਰ ਬਾਬੂ। ਵੇ ਮੈਂ ਤੰਗ ਆਈ ਤੈਥੇ ਪੇਡੂਆ ਵੇ, ਕਾਹਨੂੰ ਕਰਨਾ ਏਂ ਮੈਨੂੰ ਖਵਾਰ ਬਾਬੂ।</poem>}} {{center|―੦―}} {{rule}}<noinclude>{{center|-੧੨੭-}}</noinclude> owlao1xs3lv6gb40wwfhmixtqlsgl16 250 13291 242028 43268 2026-10-27T14:25:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 242028 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{center|'''ਮੇਰੀ-ਮੰਗ'''}} ਕਿਸੇ ਦੁਧ ਮੰਗਿਆ ਕਿਸੇ ਪੁਤ ਮੰਗਿਆ, ਕਿਸੇ ਘੜੀ ਦੀ ਘੜੀ ਦੀਦਾਰ ਮੰਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਮੰਗੀ ਟਰੇਨ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਨੀ, ਕਿਸੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸਵਾਰ ਮੰਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਪਕੀ ਪਕਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਮੰਗੀ, ਕਿਸੇ ਸੂਫੀ ਨੇ ਜਾਮ ਤਿਆਰ ਮੰਗਿਆ | ਲੁਚੀ ਪੂੜੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੰਗ ਮੰਗੀ, ਬਹੀ ਰੋਟੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਚਾਰ ਮੰਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਤੋਂ, ਦਾਲ ਸਾਗ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਤਿਆਰ ਮੰਗਿਆ | ਕਿਸੇ ਮੰਗੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਬੁਕ ਭਰ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਜੋਬਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਮੰਗਿਆ । ਕਿਸੇ ਰੂਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਮੰਗੀ, ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਿਆਰ ਮੰਗਿਆ । ਕਿਸੇ ਮੰਗੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ, ਕਿਸੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਹੋਣਾ ਸਰਦਾਰ ਮੰਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੰਗ ਮੰਗ ਸਾਈਆਂ, ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹੋਣਾ ਸੁਧਾਰ ਮੰਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਵੱਖਰੀ ਮੰਗ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ, ਸੁਖੀ ਦੇਖਣਾ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੰਗਿਆ। 'ਵੀਰ' ਮੰਗਿਆ ਤੇ ਤਥੋਂ ਕੀ ਮੰਗਿਆ ? ਸ਼ਰਧਾ ਪੰਥ ਲਈ ਫੁਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਮੰਗਿਆ । {{center|―○―}} </poem>}}<noinclude>{{center|-੧੨੮-}}</noinclude> rilxlwl6pnmgohbivzlu9if0p11gxv0 250 13292 242029 43266 2026-10-27T14:25:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 242029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><noinclude></noinclude> dn677rvywhs2ndkdt29e3o1x2xerlbi 250 13293 242030 43265 2026-10-27T14:25:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 242030 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><noinclude></noinclude> dn677rvywhs2ndkdt29e3o1x2xerlbi 250 13294 242031 43264 2026-10-27T14:25:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 242031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><noinclude></noinclude> dn677rvywhs2ndkdt29e3o1x2xerlbi 250 13295 242032 213838 2026-10-27T14:29:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਕੀਤਾ 242032 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><noinclude></noinclude> dn677rvywhs2ndkdt29e3o1x2xerlbi 250 23165 242060 54391 2026-10-28T08:28:24Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 242060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜੋਬਨ ਭਰ, ਮਸਤਿ ਰੰਗ ਰੱਤੇ, {{overfloat right|ਇਸ ਆਪੇ-ਰਸ ਰੱਤੇ,|depth=1em}} ਅਪਣੇ ਮਦ ਅਪਣੇ ਹੀ ਰਸ ਦੇ {{overfloat right|ਹੋ ਰਸੀਏ ਮਦ ਮੱਤੇ,|depth=1em}} ਖੇੜੇ ਦਾ ਇਕ ਮੰਡਲ ਰਚਕੇ, {{overfloat right|ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ,|depth=1em}} ਮਾਣਨ ਹੁਸਨ, ਖਿੜਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋਵਨ, {{overfloat right|ਆਪਾ ਆਪ ਪਰੇਖਣ।|depth=1em}} ਯਾ ਏ ਭੇਤ ਇਲਾਹੀ ਵਾਲੇ {{overfloat right|ਡੱਬੇ ਬੰਦ ਰਹਾਏ,|depth=1em}} ਸਰਵਰ ਨੇ ਦੱਬੇ ਹਨ ਕੱਢੇ, {{overfloat right|ਕੱਢੇ ਖੁਹਲ ਦਿਖਾਏ।|depth=1em}} ਹੁਸਨ ਅਜੈਬੀ, ਰੰਗ ਗ਼ੈਬ ਦਾ {{overfloat right|ਫਬਨ ਅਰਸ਼ ਦੀ ਜਾਈ,|depth=1em}} ਛਬੀ ਸੁਹਾਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ, {{overfloat right|ਧੁਰ ਬੈਕੁੰਠੋਂ ਆਈ,|depth=1em}} ਜੋ ਢੱਕੀ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਾ ਕੇ {{overfloat right|ਹੈਸੀ ਲੁਕੀ ਰਖਾਈ,|depth=1em}}</poem>}}<noinclude>{{center|-੧੪੭-}}</noinclude> n5g7zxaejntswo6tzeg6289h2cbs4ne 252 25286 242041 202896 2026-10-27T16:07:43Z Harchand Bhinder 2624 242041 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q110774813 |Title=ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ |Language=pa |Volume= |Author=ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1=ਕਵਰ 2to4=- 5='ਛੋਟਾ ਟਾਈਟਲ' 6='ਏਸੇ ਕਲਮ ਤੋਂ' 7=ਟਾਈਟਲ 8=ਕੋਲੋਫੋਨ 9to10=ਸਮਰਪਣ 11to12=ਤਤਕਰਾ 13to16='ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਬਦ' 17=13 307to309=- 310='ਬੈਕ ਕਵਰ' /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/11}}{{ਪੰਨਾ:ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/12}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 79g2nq0kayruuuvaw4uf8iwjm5ecfg6 100 28208 242039 188383 2026-10-27T15:54:42Z Harchand Bhinder 2624 242039 wikitext text/x-wiki {{author | firstname = ਭਾਈ ਵੀਰ | lastname = ਸਿੰਘ | last_initial = ਭ | description = }} ==ਕੰਮ== *[[ਦਿਲ ਤਰੰਗ]] *[[ਇੰਡੈਕਸ:ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ – ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ.pdf|ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ – ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ]] *[[ਇੰਡੈਕਸ:ਰਾਜਾ ਲਖਦਾਤਾ ਸਿੰਘ.pdf]] ===ਨਾਵਲ=== * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਸੁੰਦਰੀ.pdf]] (1898) * [[ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ]] (1899) * [[ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ]] * ਸੱਤ ਔਖੀਆਂ ਰਾਤਾਂ (1919) * ਬਾਬਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘ (1907, 1921) * ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਭਾਗ ਦੂਜਾ (1927) * ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ (1905) * ਰਾਣਾ ਭਬੋਰ ===ਕਵਿਤਾ=== * [[ਤ੍ਰੇਲ ਤੁਪਕੇ]] (1921) * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਹਾਰ.pdf]] (1921) * [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ]] (1922) * ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰ (1927) * ਪ੍ਰੀਤ ਵੀਣਾਂ * ਮੇਰੇ ਸਾਂਈਆਂ ਜੀਉ (1953) * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ.pdf]] * ਨਿੱਕੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਪਿਆਰ ਅੱਥਰੂ.pdf]] ===ਲੇਖ=== * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਨੀਤੀ ਸ਼ਤਕ.pdf]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਕੋਸ਼ – ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ.pdf]] czgtz7550vksun3wp6ucpovnyhscubu 252 28322 242040 207542 2026-10-27T16:05:06Z Harchand Bhinder 2624 242040 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q110825974 |Title=ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ |Language=pa |Volume= |Author=ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1=ਕਵਰ 2=- 3='ਛੋਟਾ ਟਾਇਟਲ' 4='ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ' 5=ਟਾਇਟਲ 6=ਕੋਲੋਫੋਨ 7=ਸਮਰਪਿਤ 8='ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ' 9to13=ਤਰਤੀਬ 14= /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} padvd710i9efbcvg2swumx0j8p1i7y2 250 53846 242058 144189 2026-10-28T00:26:05Z Harchand Bhinder 2624 242058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਕਾ}}}} {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨਿਰਬਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਠੀਕ ਇਹੋ ਹੀ ਹਾਲ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਪਿਛੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆਂ। ਦਰਅਸਲ ਕੌਮ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਰਾਜ ਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਨੇ ਭੰਡਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ੧੦ ਵਰ੍ਹੇ ਬਾਦ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸਾਈ ਬਣਾ ਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਰੂਧਾਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਰਬਰ੍ਹਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਤੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਉਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰੂ ਹਮਲੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਮੁੜ ਰੂਹ ਭਰਨ ਲਈ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ; ਜਿਸ ਦੇ ਮੋਢੀ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਰਾਹੀਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਣਯੋਗ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸਗੋਂ ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸਿਖ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲੇਖਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ‘ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ’, ‘ਸੁੰਦਰੀ’, ‘ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ’ ਤੇ ‘ਬਾਬਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘ’ ਆਦਿ ਜੀਵਨੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ‘ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ’ ਜਿਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਵਧੀਆ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿੱਖ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜਿਊਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਸਿਖ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਨਮੁਖ ‘ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ’ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਦਿਖਾਏ ਹੋਏ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਸੀਂ ਕਈ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਛਾਪ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ ‘ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ’ ਦੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛਾਪਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਰਹੇ ਹਾਂ। {{rh|||ਡਾ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ}} {{rh|ਸਤੰਬਰ, 2000||ਆਨਰੇਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ}} {{rh|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ||ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ}}<noinclude>{{rh|Page 3||}}</noinclude> 4ih3euwy5lx9ujbh5nucxlns1jm2elx 4 65444 242061 232202 2026-10-28T08:43:16Z VanshikaRathi 2627 /* Wiki Loves Food 2026 in India – Call for Participation */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 242061 wikitext text/x-wiki {{ਸੱਥ/ਹੈੱਡਰ}} __NEWSECTIONLINK__ <!-- Interwiki links --> [[mul:Scriptorium]] <!-- Interwiki links --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 00:21, 8 ਮਾਰਚ 2025 (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:35, 4 ਅਪਰੈਲ 2025 (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) == Dear All, The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. Thank you! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:55, 14 ਅਪਰੈਲ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=28543211 --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:05, 17 ਅਪਰੈਲ 2025 (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 09:11, 29 ਅਪਰੈਲ 2025 (IST)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])</bdi> 03:38, 16 ਮਈ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 20:57, 22 ਮਈ 2025 (IST) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:38, 28 ਮਈ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Update from A2K team: May 2025 == Hello everyone, We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]]. The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki. We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there. Thanks for your continued support! Thank you Pavan Santhosh, On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team. <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=28543211 --> == 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 == <div lang="en" dir="ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Hello Wikimedians of South Asia! 👋 We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page! We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative: * Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content * Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta. * Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board! 👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link]. Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬 This message was sent with [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 21:12, 6 ਜੂਨ 2025 (IST) </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=25720607 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:31, 14 ਜੂਨ 2025 (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:14, 17 ਜੂਨ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 02:27, 28 ਜੂਨ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:10, 31 ਜੁਲਾਈ 2025 (IST)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&oldid=29066664 --> == Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) == ''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.'' The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: * ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. * '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. Info about the event: * Deadline: 20 August 2025 * Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]] If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. — Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:30, 14 ਅਗਸਤ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 == Dear all, We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''. ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks: * '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback. * '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives. ** Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]] ** Deadline to apply (extended): 26 August 2025 ** Event Dates: 10-12 October 2025 We will share further updates with you soon. ''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.'' We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! Regards, Open Knowledge Initiatives Team IIIT-Hyderabad [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:12, 20 ਅਗਸਤ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == ਅਡਵਾਂਸ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਪਰੂਫ਼ਰੀਡਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ। ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਉੱਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ '''ਅਡਵਾਂਸ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ''' ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ 30 ਅਤੇ 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSceqx9siKzAKpYe7VIvgrQLz-M8zFgW9fQsnh24X5OIfjhZlQ/viewform?usp=header ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:21, 21 ਅਗਸਤ 2025 (IST) :ਇਸਦਾ ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 24 ਅਗਸਤ ਹੈ ਜੀ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:14, 22 ਅਗਸਤ 2025 (IST) == Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today == Dear all, This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]] ''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.'' We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities. Regards, IIITH-OKI [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:05, 26 ਅਗਸਤ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 03:06, 27 ਅਗਸਤ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:19, 9 ਅਕਤੂਬਰ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:13, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:43, 30 ਅਕਤੂਬਰ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:53, 20 ਨਵੰਬਰ 2025 (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 02:32, 20 ਜਨਵਰੀ 2026 (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 4 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ (free knowledge movement) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🙂 ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ 11:59 ਵਜੇ ਤੱਕ (IST) ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਲਿੰਕ (Application link): https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (More information): [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship metawiki]] ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ। ਧੰਨਵਾਦ, ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ -[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gnoeee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:41, 4 ਅਪਰੈਲ 2026 (IST) == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 00:11, 6 ਅਪਰੈਲ 2026 (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications == The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]]. Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects. '''The hackathon is intended for:''' * Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc. * Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc. * Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces. Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach. To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses. '''Apply here:''' * Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form] '''More information:''' We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page. * Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]] If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}. Best Regards, On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:28, 26 ਅਪਰੈਲ 2026 (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:32, 17 ਮਈ 2026 (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:45, 27 ਮਈ 2026 (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == ਪਾਠਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਲਾਇਬ੍ਰਰੇਰੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਲਈ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਫ੍ਰੀ ਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਪਾਠਕ, ਸੰਪਾਦਕ ਲੱਭਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ '''ਪਾਠਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਲਾਇਬ੍ਰਰੇਰੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ''' ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਠਕਾਂ ਕੋਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਵੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਮਿਲ ਸਕਣਗੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁਰਲਭ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਫ੍ਰੀ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਮਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜਾ, ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਕੀਸਰੋਤ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਪਾਠਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਪਾਠਕ, ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਬੰਧਤ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਦੇ ਮੈਟਾ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ 31 ਮਈ ਤੋਂ 30 ਸਤੰਬਰ 2026 ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:18, 31 ਮਈ 2026 (IST) === Meta Page Link === https://meta.wikimedia.org/wiki/Survey_and_Collection_of_Public_Domain_Texts_for_Punjabi_Wikisource === ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ === 1. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) === ਟਿੱਪਣੀ === # {{ss}} ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੀ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸਣਾ। ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 08:12, 1 ਜੂਨ 2026 (IST) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])</bdi> 22:42, 23 ਜੂਨ 2026 (IST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:01, 25 ਜੂਨ 2026 (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026: ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ == ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026: ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਪਿਆਰੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਦੱਸ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ[1] ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 4 ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਾਂ, ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਮਿਲਕੇ ਮਿਲਵਰਤਨ, ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ “Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem” ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਗਿਆਨ ਸਮਾਨਤਾ, ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰੀਟਿਕਸ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ [2] : ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਟਾ ਸਫ਼ਾ ਲਿੰਕ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ [3] : https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ : ਜੁਲਾਈ 15, 2026 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਈਵੈਂਟਯੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਪੈਨਲਾਂ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਲਾਈਟਨਿੰਗ ਵਾਰਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ [4] : [ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਲਿੰਕ] ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: [ਜੁਲਾਈ 15, 2026] ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਅੱਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ: ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਘੋਸ਼ਣਾ [5]: [Blog Post Link] ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ, ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 [2] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration [3] https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions [5] https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/ ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਹੈ: connect@wikiconference.in ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amrit Sufi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:58, 30 ਜੂਨ 2026 (IST) == Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 == Dear Community Members, This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''. === Self-funded Registration === https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ === Call for Submissions === https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations. === For more information === https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities. Regards, '''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gauri Guptaa|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:15, 7 ਜੁਲਾਈ 2026 (IST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 17:55, 24 ਜੁਲਾਈ 2026 (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 Kerala Culture Month 2026]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 WikiConference India 2026]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shadabgdg|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:40, 25 ਜੁਲਾਈ 2026 (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> [[mw:User:MSantos (WMF)|Content Transform Team]] 22:01, 3 ਅਗਸਤ 2026 (IST) <!-- Message sent by User:MSantos (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&oldid=28221043 --> == Enable BulkOCR on Punjabi Wikisource == ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਉੱਤੇ BulkOCR ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਪਾਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ-ਇਕੱਲਾ ਸਫ਼ਾ ocr ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ocr ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ। -[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:49, 12 ਅਗਸਤ 2026 (IST) === ਸਮਰਥਨ === * {{ss}} - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:49, 12 ਅਗਸਤ 2026 (IST) *:ਹਾਂ,ਬਿਲਕੁਲ [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/&#126;2026-44071-35|&#126;2026-44071-35]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:&#126;2026-44071-35|talk]]) 09:57, 12 ਅਗਸਤ 2026 (IST) * {{ss}}[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Dugal harpreet|Dugal harpreet]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Dugal harpreet|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:38, 12 ਅਗਸਤ 2026 (IST) * {{ss}} - ਇਹ ਪਰੂਫ਼ਰੀਡ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜੀ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 12:52, 12 ਅਗਸਤ 2026 (IST) * {{ss}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:53, 12 ਅਗਸਤ 2026 (IST) * {{ss}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Taranpreet Goswami|Taranpreet Goswami]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Taranpreet Goswami|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) * {{ss}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:charan Gill|charan Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:charan Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) == Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 == Dear Wikimedia contributors, As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. Campaign Focus: A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project. Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps. This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings. Campaign Focus: A. Add freely licensed images of medicinal plants. B. Improve description of existing medicinal plants. C. Improve depictions of images. D. Improve wikidata items. We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project. Best regards,<br>WikiConference India 2026 pre-conference organizing team -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 21:03, 13 ਅਗਸਤ 2026 (IST) == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਕਿਤਾਬ ਸੋਧ ਮੁਹਿੰਮ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਉੱਤੇ ਪਈਆਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਤਾਬ ਸੋਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਓਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੱਝ ਪੰਨੇ ਹੀ ਪਰੂਫ਼ਰੀਡ ਕਰਨੇ ਬਾਕੀ ਹਨ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਸਦੇ ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ - https://w.wiki/TWBb -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:51, 15 ਅਗਸਤ 2026 (IST) == Wiki Loves Food 2026 in India – Call for Participation == Hello everyone, India has a rich food culture, with diverse dishes, ingredients, cooking traditions and regional food practices. Many of these are not yet well represented on Wikipedia and Wikimedia Commons. '''Wiki Loves Food 2026 in India''' is a photography competition on Wikimedia Commons organised by the [[m:Punjabi Wikimedians|Punjabi Wikimedians User Group]] as part of the international Wiki Loves Food 2026 campaign. It invites people across India to photograph local food and culinary traditions and share their images under a free license. '''Competition details:''' * '''Dates:''' 1 to 30 November 2026 * '''Platform:''' Wikimedia Commons * '''Who can participate:''' Anyone with a Wikimedia Commons account '''What can you photograph?''' * Traditional dishes, festival foods and home-cooked meals * Local ingredients, spices and grains * Cooking methods and food preparation * Street food, markets and regional food traditions Your photographs can help improve the coverage of India's food culture across Indian-language Wikipedia articles. For the rules, prizes and participation details, visit the [[commons:Commons:Wiki Loves Food 2026 in India|competition page]] For questions, visit the [[commons:Commons talk:Wiki Loves Food 2026 in India|competition's talk page]] Please share this announcement with your communities and anyone interested in documenting India's food culture. We look forward to contributions from different regions across the country. '''Warm regards,''' On behalf of the Wiki Loves Food 2026 India organizing team [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:VanshikaRathi|VanshikaRathi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:VanshikaRathi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:13, 28 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (IST) 1icu7756p9xkxwobnmamaxoltgwr7tz 250 75547 242042 2026-10-27T23:51:43Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 242042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|<poem> {{dhr|3em}} {{xx-larger|ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ}} {{larger|ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰਨ ਦਾਸ}} {{dhr|6em}} ਅਨੁਵਾਦ : {{x-larger|ਪਵਨ ਗੁਲਾਟੀ}} {{dhr|6em}} {{Css image crop |Image = ਡਰੀਮ_ਲੈਂਡ_ਪਵਨ_ਗੁਲਾਟੀ.pdf |Page = 3 |bSize = 450 |cWidth = 126 |cHeight = 69 |oTop = 308 |oLeft = 158 |Location = center |Description = }}</poem>}}<noinclude></noinclude> hz5j72c1s22okdqw4g33vq3s5g3kuv7 242043 242042 2026-10-28T00:01:36Z Charan Gill 36 242043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|<poem> {{dhr|3em}} {{xx-larger|'''ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ'''}} {{larger|ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰਨ ਦਾਸ}} {{dhr|6em}} ਅਨੁਵਾਦ : {{x-larger|'''ਪਵਨ ਗੁਲਾਟੀ'''}} {{dhr|6em}} {{xx-larger|ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ}} ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ, </poem>}}<noinclude></noinclude> 1tmow7lr6f391z6utbfvsa7i6i6ng8s 250 75548 242044 2026-10-28T00:03:16Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|9em}} {{center|<poem>ਸਮਰਪਿਤ ਮਰਹੂਮ ਦੇਸ ਰਾਜ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ</poem>}}" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|9em}} {{center|<poem>ਸਮਰਪਿਤ ਮਰਹੂਮ ਦੇਸ ਰਾਜ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> kvlmiffvm493mr6skas71omlinj2pbr 250 75549 242045 2026-10-28T00:03:39Z Charan Gill 36 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 242045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Charan Gill" /></noinclude><noinclude></noinclude> p0gnnux29pi744yakfchb0upqp4s65j 250 75550 242046 2026-10-28T00:05:59Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{center|'''ਦੋ ਸ਼ਬਦ'''}} {{gap}}‘ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ’ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ' ਉਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੁਖ਼ਤਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਦਸਤਾਵੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|'''ਦੋ ਸ਼ਬਦ'''}} {{gap}}‘ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ’ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ' ਉਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੁਖ਼ਤਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੂਲ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਜੇ ਤੀਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣਾ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਗਹੀਣ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ‘ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ' ਨੂੰ ਮੁੱਢੋਂ-ਸੁੱਢੋਂ ਅਧਿਆਤਮਕ/ਆਦਰਸ਼ਮਈ ਕਵਿਤਾ ਵਜੋਂ ਰੌਦ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਤੀਕ ਇਸ ਦੀ ਟੈਕਸਟ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਹੀ ਤਵੱਜੋਂ ਮਿਲਣੀ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ। {{gap}}ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ ਦਾ ਰਚਨਾਕਾਲ 1926-27 ਹੈ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰਨ ਦਾਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੋਧ ਤੇ ਰਉਂ ਦਾ ਵੀ ਨਮੂਨਾ ਹੈ| ਰਾਸ਼ਟਰ, ਅਧਿਆਤਮ, ਇਨਕਲਾਬ, ਸਮਾਜਵਾਦ, ਧਰਮ, ਸੈਕੂਲਰਇਜ਼ਮ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਮਸਤਕ 'ਤੇ ਛਾਈ ਸੀ।ਜਿਹੜੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਵੱਲ ਅਗਰਸਰ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਸ, ਹਿੰਸਾ, ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ, ਯੂਰਪੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਆਇਰਸ਼ ਤੇ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਅਸਰ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮ ਦਾਸ ਗਾਂਧੀਵਾਦ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਮਈ ਸਨਾਤਨੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੀ ਪਰ ਜੇਲ੍ਹ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਰੂਬਰੂ ਹੋਇਆ।ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੂਬਹੂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। {{gap}}ਉਹ ਧਰਮ, ਜਾਤ, ਅਧਿਆਤਮ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਇਕਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਅਪਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{center|ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ / 7}}</noinclude> r0xv9wez6s234kojfmzpkp34aueoqn6 242047 242046 2026-10-28T00:06:28Z Charan Gill 36 242047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|'''ਦੋ ਸ਼ਬਦ'''}} {{gap}}‘ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ’ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ' ਉਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੁਖ਼ਤਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੂਲ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਜੇ ਤੀਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣਾ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਗਹੀਣ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ‘ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ' ਨੂੰ ਮੁੱਢੋਂ-ਸੁੱਢੋਂ ਅਧਿਆਤਮਕ/ਆਦਰਸ਼ਮਈ ਕਵਿਤਾ ਵਜੋਂ ਰੌਦ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਤੀਕ ਇਸ ਦੀ ਟੈਕਸਟ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਹੀ ਤਵੱਜੋਂ ਮਿਲਣੀ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ। {{gap}}ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ ਦਾ ਰਚਨਾਕਾਲ 1926-27 ਹੈ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰਨ ਦਾਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੋਧ ਤੇ ਰਉਂ ਦਾ ਵੀ ਨਮੂਨਾ ਹੈ| ਰਾਸ਼ਟਰ, ਅਧਿਆਤਮ, ਇਨਕਲਾਬ, ਸਮਾਜਵਾਦ, ਧਰਮ, ਸੈਕੂਲਰਇਜ਼ਮ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਮਸਤਕ 'ਤੇ ਛਾਈ ਸੀ।ਜਿਹੜੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਵੱਲ ਅਗਰਸਰ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਸ, ਹਿੰਸਾ, ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ, ਯੂਰਪੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਆਇਰਸ਼ ਤੇ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਅਸਰ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮ ਦਾਸ ਗਾਂਧੀਵਾਦ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਮਈ ਸਨਾਤਨੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੀ ਪਰ ਜੇਲ੍ਹ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਰੂਬਰੂ ਹੋਇਆ।ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੂਬਹੂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। {{gap}}ਉਹ ਧਰਮ, ਜਾਤ, ਅਧਿਆਤਮ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਇਕਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਅਪਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{center|ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ / 7}}</noinclude> ss0gf2cuf1ftzh36dsz0uyk7t1kn22j 250 75551 242048 2026-10-28T00:08:22Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਾਟਵੀਂ ਪਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਕਾਰੀ ਹੈ।ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਉਹ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ Judgemental ਵੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਟੈਕਸਟ ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਦੋ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{gap}}ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਾਟਵੀਂ ਪਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਕਾਰੀ ਹੈ।ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਉਹ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ Judgemental ਵੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਟੈਕਸਟ ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਦੋ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਪੜ੍ਹਨਾ 1920-30 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਧਰਾਤਲ 'ਤੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰੀਕਿਰਤੀ, ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਸੰਪਰਦਾਇਕਤਾ, ਅਧਿਆਤਮ ਤੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਬਾਰੇ ਯਥਾਰਥਕ/ਆਦਰਸ਼ਮਈ/ ਭੱਜਵਾਦੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚਲਾ ਤਣਾਓ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ ਦੀ ਟੈਕਸਟ ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬਹੁਰੰਗੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਪਰਖੱਚੇ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ ਦੀ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਮੂਲ ਸੁਰ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਆਤਮਸਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਹਿ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਭੂਮਿਕਾ ਪਛਾਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦੀ ਪਾਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਥਾਰਥ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੰਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। {{rh|13-7-2025||ਪਵਨ ਗੁਲਾਟੀ}}<noinclude>{{center|ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ / 8}}</noinclude> tbm7zd5ajenezz3g342xa1ca6sksbh8 250 75552 242049 2026-10-28T00:10:45Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{center|'''ਭੂਮਿਕਾ'''}} {{gap}}ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰਨ ਦਾਸ ਹੁਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ- ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਡਰੀਮਲੈਂਡ’ (ਸੁਪਨਦੇਸ਼) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਰ ਹਾਂ, ਨਾ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਨਾ ਕੋਈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|'''ਭੂਮਿਕਾ'''}} {{gap}}ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰਨ ਦਾਸ ਹੁਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ- ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਡਰੀਮਲੈਂਡ’ (ਸੁਪਨਦੇਸ਼) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਰ ਹਾਂ, ਨਾ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਲੋਚਕ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਜਿਹੋ- ਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ- ਮੁਬਾਹਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕੋ ਹੀ ਰਾਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਹੀ ਦਿਆਂ। {{gap}}ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਵੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਬਹਿਸ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਛੰਦਬੰਦੀ ਦਾ ਅਸਲੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਇਲਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਛੰਦਬੰਦੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆਂ ਵੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪੂਰੀ ਉੱਤਰੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਯੋਗ ਥਾਂ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਿਚਾਰਾਂਗਾ। {{gap}}ਮੈਂ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹਾਂ ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰਨਾ ਹੀ ਐਸ ਵੇਲੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸੰਭਵ ਜਾਂ ਕਮ-ਅਜ਼-ਕਮ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਹੈ।ਅਸੂਲਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਇਥੇ ਮੁਆਮਲਾ ਅਸਲੋਂ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਲਾਲਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੱਤਭੇਦ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਇਹ ਲਿਖਤ ਭੂਮਿਕਾ ਕਤੱਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਹ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਸਿਆਸੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਡਰੀਮਲੈਂਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਥਾਂ ਹੈ।ਮੌਜੂਦਾ<noinclude>{{center|ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ / 9}}</noinclude> rhv4x2d7pf1nlmsp5jxb3sceagn6lrg 250 75553 242050 2026-10-28T00:11:53Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੱਪੇ ਨੂੰ ਪੂਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਲਹਿਰਾਂ ਮਨੋਰਥ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਰਵੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੱਪੇ ਨੂੰ ਪੂਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਲਹਿਰਾਂ ਮਨੋਰਥ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਰਵੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਾਰਟੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਈ।ਇਕੋ-ਇਕ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਪਰਜਾਤੰਤਰਿਕ (ਰੀਪਬਲਿਕਨ) ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਦੂਜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਬੌਸ ਇਕੋ-ਇਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਨਾ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਾਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ।ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭਾਵ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ (ਯਾਨੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤੇ ਚੰਗੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲਤ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}(ਸਾਡੇ) ਸਿਆਸੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲਿਬਰਲ (ਨਰਮਦਲੀਏ) ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਗਰਮਦਲੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਇਸ ਤੋਂ ਰਤਾ ਅਗਾਂਹ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਇਨਕਲਾਬੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਰੇ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਇਕੋ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗਲਬੇ ਨੂੰ ਉਲਟਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੁਝ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਵੀ ਲੋਕ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਪਰ ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰਨ ਦਾਸ ਹੁਰੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬੰਗਾਲੀ ਮਫਰੂਰ ਨੇ 1908 ਵਿਚ ਬਾਕਾਇਦਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਤੇ ਕਦਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਹੈ। ਲਾਲਾ ਜੀ ਨੂੰ 1915 ਵਿਚ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ<noinclude>{{center|ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ / 10}}</noinclude> 0jyfiq8nkfbngth6w1kotnggm8a8ky0 250 75554 242051 2026-10-28T00:13:12Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸੀ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪ ਫਾਂਸੀ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਮਰ ਕੈਦ ਮੌਤ ਨਾਲੋਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਸੀ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪ ਫਾਂਸੀ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਮਰ ਕੈਦ ਮੌਤ ਨਾਲੋਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰਨ ਦਾਸ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਕੈਦ ਕੱਟਣੀ ਪਈ ਸੀ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੱਖਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ।ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਕਵੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੱਦੋ- ਜਹਿਦ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਛਾਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੜੇ ਢਾਹੂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਿਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਨੇਕ ਚਲਨੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਕੇ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਹਰ ਕੋਈ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬੇਤਾਬ ਸੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਯਾਦਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੀ ਬੇਤਾਬੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਸਰਨ ਜੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਢਾਹੂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕਰਨੀ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ।ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਬੰਦ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦੀ ਛੱਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ : {{Block center|<poem>Wife, Children, Friends that we surround. Were poisonous snakes all around. ਪਤਨੀ, ਬੱਚੇ, ਸੱਜਣ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ, ਲੱਗਦੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾਗ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ।</poem>}} {{gap}}ਰਾਮ ਸਰਨ ਜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਕਵੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮੱਤਭੇਦ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਉਦੇਸ਼ਵਾਸੀ (Teleological) ਤੇ ਪਰਾਭੌਤਿਕ (Metaphysical) ਹੈ। ਜਦਕਿ ਮੈਂ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਣਾਤਮਕ (Causal) ਹੋਵੇਗੀ। ਤਾਂ ਵੀ, ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਹਰ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਜੋ ਆਮ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਕਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।ਉਦਾਸੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ /<noinclude></noinclude> 29lif7pq0aokmyamz0ck7v1ojg4zrgo 250 75555 242052 2026-10-28T00:14:09Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰੌਬ, ਉਹਦੀ ਉਸਤਿਤ, ਉਹਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਰੌਬ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਦਾਸੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰੌਬ, ਉਹਦੀ ਉਸਤਿਤ, ਉਹਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਰੌਬ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਜ਼ਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ‘ਮਾਇਆ’ ਜਾਂ ‘ਮਿਥਿਆ’ ਹੈ, ਸੁਪਨਾ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਸਰੀਹਣ ਰਹੱਸਵਾਦ ਹੈ, ਜਿਹਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਯ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿਧੀ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਪਰ ਕਵੀ ਦਾ ਰਹੱਸਵਾਦ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਤੁੱਛ ਜਾਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਹਦੀ ਆਪਣੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਤੇ ਕਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।ਵਿਚਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ | ਜ਼ਰਾ ਦੇਖੋ : {{Block center|<poem>Be a foundation stone obscure, And on thy breast cheerfully bear. The architecture vast and huge, In suffering find true refuge. Envy not the plastered top-stone, On which all wordly praise is throw..... ਧਰਤ ਹੇਠ ਲੱਗਾ ਸੰਗ-ਇ-ਬੁਨਿਆਦ ਹੋ ਜਾਓ ਵੱਡੇ ਉਸਰੇ ਕਲੱਬ ਮਕਾਨ ਦਾ ਜੀ ਸੀਨੇ ਆਪਣੇ 'ਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਭਾਰ ਝੋਲੋ ਘੜੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਸਬਰ-ਸੰਤੋਖ ਹੈ ਜੀ ਉੱਚੀ ਮਮਟੀ ਨਾਲ ਕਰੀਏ ਨਾ ਕਦੇ ਸਾੜਾ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਾਨ ਗਾਉਣਾ ਕੰਮ ਜਹਾਨ ਦਾ ਜੀ...</poem>}} {{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਗੁਪਤ (ਸਿਆਸੀ) ਕੰਮ ਵਿਚ ਜਦ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, “ਨਾ ਕੋਈ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ", ਬੰਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੰਮਨਾਮੀ ਵਿਚ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਹੱਸਵਾਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰਹੱਸਵਾਦ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਦਿਲ ਪਸਤ<noinclude>{{center|ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ / 12}}</noinclude> ad08eczx8pydhqeid36du6uysrv0xsq 242053 242052 2026-10-28T00:17:38Z Charan Gill 36 242053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰੌਬ, ਉਹਦੀ ਉਸਤਿਤ, ਉਹਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਰੌਬ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਜ਼ਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ‘ਮਾਇਆ’ ਜਾਂ ‘ਮਿਥਿਆ’ ਹੈ, ਸੁਪਨਾ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਸਰੀਹਣ ਰਹੱਸਵਾਦ ਹੈ, ਜਿਹਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਯ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿਧੀ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਪਰ ਕਵੀ ਦਾ ਰਹੱਸਵਾਦ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਤੁੱਛ ਜਾਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਹਦੀ ਆਪਣੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਤੇ ਕਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।ਵਿਚਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜ਼ਰਾ ਦੇਖੋ : {{Block center|<poem>Be a foundation stone obscure, And on thy breast cheerfully bear. The architecture vast and huge, In suffering find true refuge. Envy not the plastered top-stone, On which all wordly praise is throw..... ਧਰਤ ਹੇਠ ਲੱਗਾ ਸੰਗ-ਇ-ਬੁਨਿਆਦ ਹੋ ਜਾਓ ਵੱਡੇ ਉਸਰੇ ਕਲੱਬ ਮਕਾਨ ਦਾ ਜੀ ਸੀਨੇ ਆਪਣੇ 'ਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਭਾਰ ਝੋਲੋ ਘੜੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਸਬਰ-ਸੰਤੋਖ ਹੈ ਜੀ ਉੱਚੀ ਮਮਟੀ ਨਾਲ ਕਰੀਏ ਨਾ ਕਦੇ ਸਾੜਾ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਾਨ ਗਾਉਣਾ ਕੰਮ ਜਹਾਨ ਦਾ ਜੀ...</poem>}} {{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਗੁਪਤ (ਸਿਆਸੀ) ਕੰਮ ਵਿਚ ਜਦ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, "ਨਾ ਕੋਈ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ", ਬੰਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੰਮਨਾਮੀ ਵਿਚ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਹੱਸਵਾਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰਹੱਸਵਾਦ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਦਿਲ ਪਸਤ<noinclude>{{center|ਡਰੀਮ ਲੈਂਡ / 12}}</noinclude> 73ktz6d8vf0va63wzqfhpaxfpn2ovz8 250 75556 242054 2026-10-28T00:18:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 242054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{border|maxwidth=550px|padding=75px| {{rh|{{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 56 |cHeight = 50 |oTop = 167 |oLeft = 46 |Location = left |Description = }}|ੴ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ ॥|{{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 56 |cHeight = 50 |oTop = 167 |oLeft = 46 |Location = right |Description = }}}} {{center|<poem>ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਬੰਧਨ ਕਾਟੇ ਬਿਛੁਰਤ ਆਨਿ ਮਿਲਾਇਆ॥</poem>}} {{center|{{xxx-larger|'''ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ'''}}}} {{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 132 |cHeight = 120 |oTop = 492 |oLeft = 176 |Location = center |Description = }} {{center|{{xx-larger|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ}}}} {{center|{{xx-larger|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ}} }} }}<noinclude></noinclude> jdckf1zw1ztddmcza08g7dvgn0t29hp 242055 242054 2026-10-28T00:19:05Z Harchand Bhinder 2624 242055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{border|maxwidth=500px|padding=75px| {{rh|{{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 56 |cHeight = 50 |oTop = 167 |oLeft = 46 |Location = left |Description = }}|ੴ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ ॥|{{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 56 |cHeight = 50 |oTop = 167 |oLeft = 46 |Location = right |Description = }}}} {{center|<poem>ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਬੰਧਨ ਕਾਟੇ ਬਿਛੁਰਤ ਆਨਿ ਮਿਲਾਇਆ॥</poem>}} {{center|{{xxx-larger|'''ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ'''}}}} {{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 132 |cHeight = 120 |oTop = 492 |oLeft = 176 |Location = center |Description = }} {{center|{{xx-larger|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ}}}} {{center|{{xx-larger|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ}} }} }}<noinclude></noinclude> 92z7m3obxoimgy7wtgaxb2jenfnq3ds 242056 242055 2026-10-28T00:20:14Z Harchand Bhinder 2624 242056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{border|maxwidth=500px|padding=75px| {{rh|{{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 56 |cHeight = 50 |oTop = 167 |oLeft = 46 |Location = left |Description = }}|ੴ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ ॥|{{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 56 |cHeight = 50 |oTop = 167 |oLeft = 46 |Location = right |Description = }}}} {{center|<poem>ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਬੰਧਨ ਕਾਟੇ ਬਿਛੁਰਤ ਆਨਿ ਮਿਲਾਇਆ॥</poem>}} {{center|{{xxx-larger|'''ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ'''}}}} {{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 132 |cHeight = 120 |oTop = 492 |oLeft = 176 |Location = center |Description = }} {{center|{{x-larger|'''ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ'''}}}} {{center|{{x-larger|'''ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ'''}} }} }}<noinclude></noinclude> t3cq02eklpyd83qnrc3c5qan5yqf8dm 242057 242056 2026-10-28T00:22:06Z Harchand Bhinder 2624 242057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{border|maxwidth=500px|padding=75px| {{rh|{{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 56 |cHeight = 50 |oTop = 167 |oLeft = 46 |Location = left |Description = }}|ੴ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ ॥|{{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 56 |cHeight = 50 |oTop = 167 |oLeft = 46 |Location = right |Description = }}}} {{center|<poem>ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਬੰਧਨ ਕਾਟੇ ਬਿਛੁਰਤ ਆਨਿ ਮਿਲਾਇਆ॥</poem>}}{{dhr|3em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ'''}}}}{{dhr|7em}} {{Css image crop |Image = ਬਿਜੈ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 564 |cWidth = 132 |cHeight = 120 |oTop = 492 |oLeft = 176 |Location = center |Description = }} {{center|{{x-larger|'''ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ'''}}}} {{center|{{x-larger|'''ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ'''}} }} }}<noinclude></noinclude> qxp6e21usfnckhs4fxfij56tvosop7u 250 75557 242059 2026-10-28T00:37:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{| class="wikitable" |+ ਛਪਾਈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ |- | ਪਹਿਲੀ ||ਵਾਰ || -- --, || 1899 |- | 11ਵੀਂ ਵਾਰ || ਮਿਸਾਲ || -- --, || 1934 |- | 16ਵੀਂ || ਮਿਸਾਲ || ਦਸੰਬਰ, || 1947 |- | 19ਵੀਂ || ਮਿਸਾਲ || ਫਰਵਰੀ, || 1950 |- | 20ਵੀਂ || ਮਿਸਾਲ || ਫਰਵਰੀ, || 1961 |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |-..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{| class="wikitable" |+ ਛਪਾਈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ |- | ਪਹਿਲੀ ||ਵਾਰ || -- --, || 1899 |- | 11ਵੀਂ ਵਾਰ || ਮਿਸਾਲ || -- --, || 1934 |- | 16ਵੀਂ || ਮਿਸਾਲ || ਦਸੰਬਰ, || 1947 |- | 19ਵੀਂ || ਮਿਸਾਲ || ਫਰਵਰੀ, || 1950 |- | 20ਵੀਂ || ਮਿਸਾਲ || ਫਰਵਰੀ, || 1961 |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |} Bijay Singh Bhai Vir Singh ISBN: 978-93-80854-19-9 ¤ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 38ਵੀਂ ਵਾਰ; ਜੂਨ, 2011 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : Page 2 ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ Printer : Printograph 2966/41, Beadon Pura Karol Bagh, New Delhi-110 005 ਮੁੱਲ : 65/- ਰੁਪਏ 23ਵੀਂ ਵਾਰ ਜੂਨ, 1970 26ਵੀਂ ਵਾਰ ਫਰਵਰੀ, 1980 27ਵੀਂ ਵਾਰ ਜੂਨ, 1991 28ਵੀਂ ਵਾਰ - -: 1992 29ਵੀਂ ਵਾਰ ਦਸੰਬਰ, 1993 30ਵੀਂ ਵਾਰ ਜੁਲਾਈ, 1995 31ਵੀਂ ਵਾਰ ਨਵੰਬਰ, 1996 32ਵੀਂ ਵਾਰ ਜਨਵਰੀ, 2001 33ਵੀਂ ਵਾਰ ਨਵੰਬਰ, 2002 34ਵੀਂ ਵਾਰ ਸਤੰਬਰ, 2004 35ਵੀਂ ਵਾਰ ਨਵੰਬਰ, 2006 36ਵੀਂ ਵਾਰ ਮਾਰਚ, 2008 37ਵੀਂ ਵਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ, 2009 www.sikhbookclub.com<noinclude></noinclude> or8et1jwx1zpysalxjkbqif3uovggbt