ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 252 13145 242504 241725 2026-11-05T13:03:31Z Harchand Bhinder 2624 242504 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ |Language=pa |Volume= |Author=ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=1946 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=V |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to4=- 5=ਕਵਰ 6=ਕੋਲੋਫੋਨ 7to8=ਤਤਕਰਾ 9='ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ' 10='ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਵੀ' 11to16='ਪੜ੍ਹਨ ਪਿੱਛੋਂ' 17=1/> |Volumes= |Remarks={{scrollpane|border=3px dashed silver|height=600px|width=360px|{{ਪੰਨਾ:ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/7}}{{ਪੰਨਾ:ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/8}}}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} gbvcey3os9bp46sb63h7877i4brf23d 252 13157 242562 208114 2026-11-06T01:14:44Z Harchand Bhinder 2624 242562 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q110803140 |Title=ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ |Language=pa |Volume= |Author=ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ |Address=ਦਿੱਲੀ |Year=1979 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2to4="-" 5="ਟਾਈਟਲ" 6="ਕੋਲੋਫੋਨ" 7="ਸਮਰਪਣ" 25="1" 49to54="ਤਸਵੀਰ" 55="29" 115to122="ਤਸਵੀਰ" 123="89" 143to144="-" 145="109" 219="ਹਵਾਲੇ" 220to226="-" 8to10="-" 9="ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ" 11to15="ਰੀਵੀਊ ਤੇ ਰਾਵਾਂ" 16="-" 19to20="ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ" 21to24="ਇਤਿਹਾਸ" 17="ਤਤਕਰਾ" 18="ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ੇ" /> |Volumes= |Remarks={{scrollpane|border=3px dashed silver|height=470px|width=370px|{{ਪੰਨਾ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf/17}}}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} q91sbjvovkva5b8625kcqa6jes7yw14 242563 242562 2026-11-06T01:18:22Z Harchand Bhinder 2624 242563 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q110803140 |Title=ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ |Address=ਦਿੱਲੀ |Year=1979 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2to4="-" 5="ਟਾਈਟਲ" 6="ਕੋਲੋਫੋਨ" 7="ਸਮਰਪਣ" 25="1" 49to54="ਤਸਵੀਰ" 55="29" 115to122="ਤਸਵੀਰ" 123="89" 143to144="-" 145="109" 219="ਹਵਾਲੇ" 220to226="-" 8to10="-" 9="ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ" 11to15="ਰੀਵੀਊ ਤੇ ਰਾਵਾਂ" 16="-" 19to20="ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ" 21to24="ਇਤਿਹਾਸ" 17="ਤਤਕਰਾ" 18="ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ੇ" /> |Volumes= |Remarks={{scrollpane|border=3px dashed silver|height=500px|width=370px|{{ਪੰਨਾ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf/17}}}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 35p8fphf26ngq6eii2qiy10yov2bra5 250 14358 242501 242446 2026-11-05T12:55:04Z Harchand Bhinder 2624 242501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{xx-larger|<center>'''ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ'''</center>}} {| |- |੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] ||੭ |- | ੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ|ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ]] || ੧੩ |- | ੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ|ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ]] || ੧੭ |- | ੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ|ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ]] || ੨੧ |- | ੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ|ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ]] || ੨੭ |- | ੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅੰਮ੍ਰਿਤ]]||੩੫ |- | ੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ|ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ]] || ੩੯ |- | ੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ|ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ]] || ੪੨ |- | ੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਬੇਦਾਵਾ|ਬੇਦਾਵਾ]] || ੪੬ |- | ੧੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ|ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ]] || ੫੧ |- | ੧੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ|ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ]] || ੫੪ |- | ੧੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ|ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ]] || ੬੫ |- | ੧੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ|ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ]] || ੬੯ |- | ੧੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] || ੭੪ |- | ੧੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ|ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ]] || ੭੬ |- | ੧੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ|ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ]] || ੮੦ |- | ੧੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] || ੮੩ |- | ੧੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] || ੮੬ |- |-| ੧੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] || ੮੯ |}<noinclude><center>-੩-</center></noinclude> 2k2ibxeu06q8kjdvmu0qube30egsnnh 242502 242501 2026-11-05T12:57:15Z Harchand Bhinder 2624 242502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{Block center|<poem>{{xx-larger|<center>'''ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ'''</center>}} {| |- |੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] ||੭ |- | ੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ|ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ]] || ੧੩ |- | ੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ|ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ]] || ੧੭ |- | ੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ|ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ]] || ੨੧ |- | ੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ|ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ]] || ੨੭ |- | ੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅੰਮ੍ਰਿਤ]]||੩੫ |- | ੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ|ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ]] || ੩੯ |- | ੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ|ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ]] || ੪੨ |- | ੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਬੇਦਾਵਾ|ਬੇਦਾਵਾ]] || ੪੬ |- | ੧੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ|ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ]] || ੫੧ |- | ੧੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ|ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ]] || ੫੪ |- | ੧੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ|ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ]] || ੬੫ |- | ੧੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ|ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ]] || ੬੯ |- | ੧੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] || ੭੪ |- | ੧੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ|ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ]] || ੭੬ |- | ੧੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ|ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ]] || ੮੦ |- | ੧੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] || ੮੩ |- | ੧੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] || ੮੬ |- |-| ੧੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] || ੮੯ |} </poem>}}<noinclude><center>-੩-</center></noinclude> 8cf5uzppav2i13abtl0u72xmtxff27i 242507 242502 2026-11-05T13:34:11Z Harchand Bhinder 2624 242507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{Block center|<poem>{{xx-larger|<center>'''ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ'''</center>}} {| |- |੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] ||੭ |- | ੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ|ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ]] || ੧੩ |- | ੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ|ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ]] || ੧੭ |- | ੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ|ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ]] || ੨੧ |- | ੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ|ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ]] || ੨੭ |- | ੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅੰਮ੍ਰਿਤ]]||੩੫ |- | ੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ|ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ]] || ੩੯ |- | ੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ|ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ]] || ੪੨ |- | ੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੇਦਾਵਾ|ਬੇਦਾਵਾ]] || ੪੬ |- | ੧੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ|ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ]] || ੫੧ |- | ੧੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ|ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ]] || ੫੪ |- | ੧੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ|ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ]] || ੬੫ |- | ੧੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ|ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ]] || ੬੯ |- | ੧੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] || ੭੪ |- | ੧੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ|ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ]] || ੭੬ |- | ੧੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ|ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ]] || ੮੦ |- | ੧੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] || ੮੩ |- | ੧੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] || ੮੬ |- |-| ੧੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] || ੮੯ |} </poem>}}<noinclude><center>-੩-</center></noinclude> ijlfr9xkcywdhbyxqth9rgldauh4hio 250 14361 242503 242447 2026-11-05T12:58:12Z Harchand Bhinder 2624 242503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Block center|<poem> {| |- |੨੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] ||੯੨ |- | ੨੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ]] || ੧੦੩ |- | ੨੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਬਾਰ ਪਰਾਏ|ਬਾਰ ਪਰਾਏ]] || ੧੦੭ |- | ੨੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ|ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ]] || ੧੧੮ |- | ੨੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ]] || ੧੨੨ |- | ੨੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ|ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ]] || ੧੨੭ |- | ੨੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ]] || ੧੩੧ |- | ੨੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ]] || ੧੩੭ |- | ੨੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ|ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ]] || ੧੪੪ |- | ੨੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ|ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ]] || ੧੪੬ |- | ੩੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] || ੧੫੨ |- | ੩੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] || ੧੫੬ |- | ੩੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ|ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ]] || ੧੫੭ |- | ੩੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ|ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ]] || ੧੬੧ |- | ੩੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]] || ੧੬੭ |- | ੩੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]] || ੧੭੩ |- | ੩6|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ]] || ੧੮੦ |- | ੩੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦਾ ਕਤਰਾ|ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦਾ ਕਤਰਾ]] || ੧੮੩ |- | ੩੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]]|| ੧੮੫ |- | ੩੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਰੁਬਾਈਆਂ|ਰੁਬਾਈਆਂ]] || ੧੯੦ |} </poem>}}<noinclude><center>-੪-</center></noinclude> fdjj0q2ifkl3jreyw9dy6vxxh9v2mpm 242508 242503 2026-11-05T13:36:48Z Harchand Bhinder 2624 242508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Block center|<poem> {| |- |੨੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] ||੯੨ |- | ੨੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ]] || ੧੦੩ |- | ੨੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਾਰ ਪਰਾਏ|ਬਾਰ ਪਰਾਏ]] || ੧੦੭ |- | ੨੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ|ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ]] || ੧੧੮ |- | ੨੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ]] || ੧੨੨ |- | ੨੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ|ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ]] || ੧੨੭ |- | ੨੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ]] || ੧੩੧ |- | ੨੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ]] || ੧੩੭ |- | ੨੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ|ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ]] || ੧੪੪ |- | ੨੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ|ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ]] || ੧੪੬ |- | ੩੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] || ੧੫੨ |- | ੩੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] || ੧੫੬ |- | ੩੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ|ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ]] || ੧੫੭ |- | ੩੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ|ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ]] || ੧੬੧ |- | ੩੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]] || ੧੬੭ |- | ੩੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]] || ੧੭੩ |- | ੩6|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ]] || ੧੮੦ |- | ੩੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦਾ ਕਤਰਾ|ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦਾ ਕਤਰਾ]] || ੧੮੩ |- | ੩੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]]|| ੧੮੫ |- | ੩੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਰੁਬਾਈਆਂ|ਰੁਬਾਈਆਂ]] || ੧੯੦ |} </poem>}}<noinclude><center>-੪-</center></noinclude> fopcpa0hlz95yd09mpc05tswj7cyf8q 242553 242508 2026-11-05T23:32:03Z Harchand Bhinder 2624 242553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Block center|<poem> {| |- |੨੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] ||੯੨ |- | ੨੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ]] || ੧੦੩ |- | ੨੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਾਰ ਪਰਾਏ|ਬਾਰ ਪਰਾਏ]] || ੧੦੭ |- | ੨੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ|ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ]] || ੧੧੮ |- | ੨੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ]] || ੧੨੨ |- | ੨੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ|ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ]] || ੧੨੭ |- | ੨੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ]] || ੧੩੧ |- | ੨੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ]] || ੧੩੭ |- | ੨੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ|ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ]] || ੧੪੪ |- | ੨੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ|ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ]] || ੧੪੬ |- | ੩੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] || ੧੫੨ |- | ੩੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] || ੧੫੬ |- | ੩੨|| ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ || ੧੫੭ |- | ੩੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ|ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ]] || ੧੬੧ |- | ੩੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]] || ੧੬੭ |- | ੩੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]] || ੧੭੩ |- | ੩6|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ]] || ੧੮੦ |- | ੩੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦਾ ਕਤਰਾ|ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦਾ ਕਤਰਾ]] || ੧੮੩ |- | ੩੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]]|| ੧੮੫ |- | ੩੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਰੁਬਾਈਆਂ|ਰੁਬਾਈਆਂ]] || ੧੯੦ |} </poem>}}<noinclude><center>-੪-</center></noinclude> cj4f47agdryaovwawo3yh4wvn5ytk4b 242560 242553 2026-11-06T00:16:45Z Harchand Bhinder 2624 242560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Block center|<poem> {| |- |੨੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] ||੯੨ |- | ੨੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ]] || ੧੦੩ |- | ੨੨|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਾਰ ਪਰਾਏ|ਬਾਰ ਪਰਾਏ]] || ੧੦੭ |- | ੨੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ|ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ]] || ੧੧੮ |- | ੨੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ]] || ੧੨੨ |- | ੨੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ|ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ]] || ੧੨੭ |- | ੨੬|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ]] || ੧੩੧ |- | ੨੭|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ]] || ੧੩੭ |- | ੨੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ|ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ]] || ੧੪੪ |- | ੨੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ|ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ]] || ੧੪੬ |- | ੩੦|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] || ੧੫੨ |- | ੩੧|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] || ੧੫੬ |- | ੩੨|| ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ || ੧੫੭ |- | ੩੩|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ|ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ]] || ੧੬੧ |- | ੩੪|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]] || ੧੬੭ |- | ੩੫|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]] || ੧੭੩ |- | ੩6|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ]] || ੧੮੦ |- | ੩੭|| ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦਾ ਕਤਰਾ || ੧੮੩ |- | ੩੮|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]]|| ੧੮੫ |- | ੩੯|| [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਰੁਬਾਈਆਂ|ਰੁਬਾਈਆਂ]] || ੧੯੦ |} </poem>}}<noinclude><center>-੪-</center></noinclude> hjl1ox018n19ms9abugvjt2hdfy4qq8 250 14415 242512 153217 2026-11-05T14:43:00Z Harchand Bhinder 2624 242512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harmesh Kaur" /></noinclude>{{Block center|ਐਡਾ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਏ ਚਾਕ ਅੜੀਓ, ਕਰਦਾ ਰਤਾ ਵੀ ਖ਼ੌਫ ਇਹ ਜੱਟ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਹੀਂ ਖੇਤ ਵਿਚ ਸੌਂ ਗਿਆ ਵਣ ਥੱਲੇ, ਲਿਆ ਇਨ੍ਹੇ ਸਰ੍ਹਾਣਾ ਵੀ ਵੱਟ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਕਲੇ ਵੇਖ ਸੁੱਤਾ, ਮਜ਼ਾ ਛਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਸੀ ਆਣ ਲੱਗਾ। ਝਟ ਛਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਦੇ ਧੱਕਾ, ਸੂਰਜ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਚੌਰ ਝੁਲਾਣ ਲੱਗਾ। ਏਧਰ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਹਸਦ ਖਾ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਨੇ ਫੱਨ ਖਿਲਾਰ ਦਿਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੇ ਗੁਸੇ ’ਚ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਸੌ ਸੌ ਡੰਗ ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਏਧਰ ਅੱਖ ਬਚਾ ਕੇ ਹਵਾ ਰਾਣੀ, ਉਹਦੇ ਵਸਲ ਦੇ ਮਜ਼ੇ ਉਡਾਣ ਲੱਗੀ। ਕੱਲੇ ਬੇ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਮਹਿਬੂਬ ਉਤੇ, ਕਈਆਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਆਣ ਲੱਗੀ। ਜਿਹਦਾ ਮਝੀਆਂ ਖੇਤ ਉਜਾੜ ਦੇਵਣ, ਓਸ ਜੱਟ ਦਾ ਕਾਲਜਾ ਚਾਕ ਹੋਵੇ। ਜ਼ਾਰੋ ਜ਼ਾਰ ਰੋਵੇ ਮਾਰ ਮਾਰ ਢਾਹੀਂ, ਸੁੁੱਤੇ ਚਾਕ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਮਜ਼ਾਕ ਹੋਵੇ। ਸਾਹਵੇਂ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਦੇ ਪਿਆ ਛਿੱਥਾ, ਖੇਤੀ ਵਧੀ ਜਾਂ ਦੂਣ ਸਵਾਈ ਵੇਖੀ। }}<noinclude>{{center|-੨੪- }}</noinclude> pwte2qezjch9fb7x6az04fwubmrdxs2 250 15779 242561 238773 2026-11-06T01:07:24Z Harchand Bhinder 2624 242561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|੧. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ]]||i }} {{rh|੨. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ|'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ]] ... ... ||ਓ}} {{rh|੩. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ|ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ]] ... ... ||੧}} {{rh|੪. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ|ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ]] ... ... ||੧੪}} {{rh|੫. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ|ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ]] ... ... ||੧੮}} {{rh|੬. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ|ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ]] ... ... ||੨੯}} {{rh|੭. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ]] ... ... ||੩੭}} {{rh|੮. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ]] ... ... ||੪੭}} {{rh|੯. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ]] ... ... ||੫੧}} {{rh|੧੦. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ|'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ]] ... ... ||੫੭}} {{rh|੧੧. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ|ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ]] ... ... ||੬੧}} {{rh|੧੨. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ|ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ]] ... ... ||੬੫}} {{rh|੧੩. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ|‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ]] ... ... ||੭੦}} {{rh|੧੪. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ|ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ]] ... ... ||੭੩}} {{rh|੧੫. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ|ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ]] ... ... ||੭੬}} {{rh|੧੬. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ|ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ]] ... ... ||੮੪}} {{rh|੧੭. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ|ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ]] ... ... ||੮੯}} {{rh|੧੮. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ|ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ]] ... ... ||੯੬}} {{rh|੧੯. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ|ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ]] ... ... ||੧੧੧}} {{rh|੨੦. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ|ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ]] ... ... ||੧੧੮}} {{rh|੨੧. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ|੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ]] ... ... ||੧੨੪}} {{rh|੨੨. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ|ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ]] ... ... ||੧੨੬}} {{rh|੨੩. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ|ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ]] ... ... ||੧੩੦}} {{rh|੨੪. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ|ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ]] ... ... ||੧੪੮}} {{rh|੨੫. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ|ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ]] ... ... ||੧੫੩}} {{rh|੨੬. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧]] ... ... ||੧੬੦}} {{rh|੨੭. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨]] ... ... ||੧੬੧}} {{rh|੨੮. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩]] ... ... ||੧੬੩}} {{rh|੨੯. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪]] ... ... ||੧੭੧}} {{rh|੩੦. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫]] ... ...||੧੮੨}} {{rh|੩੧. [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]] ... ... ||੧੮੩}}<noinclude>{{right|੧੩}}</noinclude> 520j263g6826siaf9txpr1mh1d1uhuf 250 42166 242564 242104 2026-11-06T06:15:41Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਤਸਦੀਕ */ 242564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{xx-larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|||ਪੰਨਾ}} {{rh|ਉਲਥਾਕਾਰ ਦਾ ਨੋਟ ||ੲ }} {{rh|ਮੁਖ ਬੰਦ|| ਹ}} {{rh|ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਆਏ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ||ਫ}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧.|ਕਾਂਡ ੧.]] || ੧}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨.|ਕਾਂਡ ੨.]] ||੧੦}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩|ਕਾਂਡ ੩]]|| ੨੮}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪|ਕਾਂਡ ੪]]||੪੩}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫|ਕਾਂਡ ੫]]||੫੧}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੬|ਕਾਂਡ ੬]]||੫੮}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੭.|ਕਾਂਡ ੭.]]||੬੭}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੮|ਕਾਂਡ ੮]]||੭੬}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੯|ਕਾਂਡ ੯]]||੮੫}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੦|ਕਾਂਡ ੧੦]]||੯੬}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੧|ਕਾਂਡ ੧੧]]||੧੦੬}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੨|ਕਾਂਡ ੧੨]]||੧੨੩}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੩.|ਕਾਂਡ ੧੩.]]||੧੩੭}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੪|ਕਾਂਡ ੧੪]]||੧੪੮}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੫|ਕਾਂਡ ੧੫]]||੧੫੯}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੬.|ਕਾਂਡ ੧੬.]]||੧੭੧}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੭|ਕਾਂਡ ੧੭]]||੧੭੯}}<noinclude></noinclude> ni1a2znfgmi5ff4nqk31mr20vxuq7ya 250 42167 242565 242074 2026-11-06T06:15:56Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਤਸਦੀਕ */ 242565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੮|ਕਾਂਡ ੧੮]]||੧੮੬}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧੯|ਕਾਂਡ ੧੯]]||੧੯੪}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੦|ਕਾਂਡ ੨੦]]||੨੦੧}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੧.|ਕਾਂਡ ੨੧.]]||੨੧੦}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੨.|ਕਾਂਡ ੨੨.]]||੨੨੩}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੩|ਕਾਂਡ ੨੩]]||੨੩੦}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੪|ਕਾਂਡ ੨੪]]||੨੫੧}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੫|ਕਾਂਡ ੨੫]]||੨੫੮}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੬|ਕਾਂਡ ੨੬]]||੨੬੩}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੭|ਕਾਂਡ ੨੭]]||੨੭੮}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੮.|ਕਾਂਡ ੨੮.]]||੨੯੨}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨੯.|ਕਾਂਡ ੨੯.]]||੩੦੮}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੦|ਕਾਂਡ ੩੦]]||੩੧੭}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੧|ਕਾਂਡ ੩੧]]||੩੨੬}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੨|ਕਾਂਡ ੩੨]]||੩੩੪}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੩|ਕਾਂਡ ੩੩]]||੩੪੫}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੪|ਕਾਂਡ ੩੪]]||੩੫੫}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੫|ਕਾਂਡ ੩੫]]||੩੬੫}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੬|ਕਾਂਡ ੩੬]]||੩੭੩}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੭.|ਕਾਂਡ ੩੭.]]||੩੭੯}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੮|ਕਾਂਡ ੩੮]]||੩੮੯}}<noinclude></noinclude> jt8wamz6smopubwmbiz4e4xotpov3ap 250 42168 242566 242076 2026-11-06T06:16:17Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਤਸਦੀਕ */ 242566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੩੯|ਕਾਂਡ ੩੯]]||੩੯੫}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੦|ਕਾਂਡ ੪੦]]||੪੦੩}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੧|ਕਾਂਡ ੪੧]]||੪੧੦}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੨|ਕਾਂਡ ੪੨]]||੪੨੩}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੩|ਕਾਂਡ ੪੩]]||੪੩੩}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੪|ਕਾਂਡ ੪੪]]||੪੪੫}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੫|ਕਾਂਡ ੪੫]]||੪੫੨}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੬|ਕਾਂਡ ੪੬]]||੪੬੯}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੭|ਕਾਂਡ ੪੭]]||੪੭੭}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੮|ਕਾਂਡ ੪੮]]||੪੮੫}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੪੯|ਕਾਂਡ ੪੯]]||੪੯੪}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੦|ਕਾਂਡ ੫੦]]||੫੦੨}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੧|ਕਾਂਡ ੫੧]]||੫੧੨}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੨|ਕਾਂਡ ੫੨]]||੫੨੧}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੩.|ਕਾਂਡ ੫੩.]]||੫੨੮}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੪|ਕਾਂਡ ੫੪]]||੫੩੫}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੫|ਕਾਂਡ ੫੫]]||੫੪੧}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੬|ਕਾਂਡ ੫੬]]||੫੪੭}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੭|ਕਾਂਡ ੫੭]]||੫੫੩}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੮|ਕਾਂਡ ੫੮]]||੫੬੪}} {{rh|[[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੫੯|ਕਾਂਡ ੫੯]]||੫੭੨}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 9zuev9tn4evixzra6wnckthwvhedx4k 250 42170 242567 242113 2026-11-06T06:19:37Z Kuldeepburjbhalaike 1640 242567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{center|{{xxxx-larger|ਉਲਥਾਕਾਰ ਦਾ ਨੋਟ}}}} {{gap}}ਇਹ ਪੁਸਤਕ ‘'''ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ''''(Ressurection) ਇਕ ਅਸਲੀ ਹੋ ਬੀਤੀ ਗਲ ਉੱਪਰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। {{x-larger|'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''}} ਨੂੰ ਕਿਸੀ ਆਣਕੇ ਇਹ ਗਲ ੧੮੮੮ ਈ: ਵਿਚ ਦੱਸੀ-ਕੁਛ ਲਿਖੀ ਕੁਛ ਨ ਲਿਖੀ ਛਡੀ। ਮੁੜ ੧੮੯੫ ਈ: ਵਿਚ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤੇ ੪ ਸਾਲ ਵਿਚ ਲਿਖ ਕੇ ਖਤਮ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਤੁਰਤ ਹੀ ਕਈ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਉਲਥਾ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਬੜੀ ਗਿਨਤੀ ਵਿਚ ਵਿਕੀ ਤੇ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੇ ਸਿਰਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇਸ ਉਪਰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਇਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ "immoral"(ਇਕਲਾਖ ਵਿਰੁਧ) ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਤੇ ਇਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ {{xx-larger|'''ਜਾਨ ਬੈਲੋਜ਼'''}} ਨੇ {{x-larger|'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''}} ਨੂੰ ਖਤ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਬੁਰੇ ਅਸਰ ਉਪਰ ਝਾੜ ਵੀ ਪਾਈ। {{gap}}{{x-larger|'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''}} ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਖਤ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ:- "ਜਦ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਸੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰੂਹ ਕਰਕੇ ਕਾਮਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਡਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਾਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ<noinclude></noinclude> pbub7xk6jpue492hv8ijy9n4h6uys33 250 42343 242568 219378 2026-11-06T06:20:55Z Kuldeepburjbhalaike 1640 242568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਆਪਣੇ ਅਦਰ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨੇ ਦੇ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ; ਤੇ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਦੋਸ਼ੀ ਹਾਂ ਜੇ ਉਹ ਝਾਕੀ ਲਿਖਨ ਵਿਚ ਮੈਂ ਐਸਾ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇਰੇ ਮਨ ਉਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{gap}}"ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਤੇ ਰੱਬ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਨਤੀਜਿਆਂ ਥੀਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਗੇ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਾਡੀਆਂ ਨੀਯਤਾਂ ਕੀ ਸਨ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਨੀਯਤ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।" {{gap}}{{x-larger|'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''}} ਮਨੁਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬੜੀ ਗੌਹ ਤੇ ਤਹਕੀਕ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਾਹਿਤਯਕ ਮੰਡਲ ਵਿਚ, ਨਸਰ ਵਿਚ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਉਹੋ ਹੀ ਓਨਾਂ ਉੱਘਾ ਹੈ ਜੋ ਨਜ਼ਮ ਵਿਚ ਡਰਾਮੇ ਲਿਖਣ ਦਾ {{x-larger|'''ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ'''}} ਦਾ ਹੈ। {{dhr|3em}} {{left|ਡਾਕਖਾਨਾ ਚਕ 73/19,}} {{rh|ਬਰਾਸਤਾ ਜੜਾਂਵਾਲਾ||{{larger|'''ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ'''}}}} {{left|ਜਨਵਰੀ ੧੯੩੦}} {{nop}}<noinclude>{{center|ਸ}}</noinclude> hrva22ak11nqopmxv9pwhrxs79wfkzo 250 44337 242540 134441 2026-11-05T16:22:32Z Satdeep Gill 13 242540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{c|ੳ}} {{gap}}'''ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਣੀ, ਜੀਹਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪਾਣੀ'''{{bar|2}}ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਲਈ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੰਜਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਵੇ। {{gap}}'''ਉਹਦੀ ਹੀ ਜੁੱਤੀ ਉਹਦਾ ਹੀ ਸਿਰ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਦੂਜੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇ। {{gap}}'''ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੋ ਨਹੀਂ ਖਲੀ'''{{bar|2}}ਜਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਏ ਜਾਂ ਹਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਖੜਪੰਚ ਬਣਿਆਂ ਫਿਰੇ ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਉਹ ਕੀ ਦੇਸੀ ਸਾਧੋ, ਜਿਸ ਪਿੰਨ ਗਲੋਲਾ ਖਾਧੋ'''{{bar|2}}ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੰਜੂਸ ਵਜੋਂ ਭੰਡਨ ਲਈ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਪ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ 'ਤੇ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਉਹ ਦਿਨ ਡੁੱਬਾ, ਜਦੋਂ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕੁੱਬਾ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਤੇ ਕੰਮ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਸ ਲਾ ਬੈਠੇ ਜਿਹੜਾ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਨਿਕੰਮਾ ਤੇ ਆਲਸੀ ਹੋਵੇ ਉਦੋਂ ਵਿਅੰਗ ਵਜੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਉਹ ਨਾ ਭੁੱਲਾ ਜਾਣੀਏ, ਜੋ ਸ਼ਾਮੀਂ ਮੁੜ ਘਰ ਆਵੇ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ਪੈ ਜਾਵੇ ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਉਹ ਫਿਰੇ ਨੱਥ ਘੜਾਉਣ ਨੂੰ ਤੇ ਉਹ ਫਿਰੇ ਨੱਕ ਵਢਾਉਣ ਨੂੰ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਮੰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਵੇ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਉਹ ਮਾਂ ਮਰਗੀ ਜਿਹੜੀ ਦਹੀਂ ਨਾਲ਼ ਟੁੱਕ ਦਿੰਦੀ ਸੀ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਔਖਿਆਈ ਭਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਪਰਤ ਆਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲਵੇ ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਉਹ ਵੱਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ਼,ਝੁੱਗਾ ਵੜ ਗਿਆ ਪਿਉ ਦੀ ਗੌਰ ਨਾਲ਼'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਪੁਰਸ਼-ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਾਚਾਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵੱਧ ਜਾਏ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਘਰ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਉਹ ਵੇਲਾ ਨਾ ਭਾਲ਼, ਟੁੱਕਰ ਖਾਂਦੀ ਕੱਸੇ ਨਾਲ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਔਖ-ਸੌਖ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁੱਖਾਂ ਮਗਰੋਂ ਸੁੱਖ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।{{nop}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/9}}</noinclude> jbdpl8rj6ehbdmh7isgpqksobxsojv2 250 44341 242584 134250 2026-11-06T10:42:21Z Satdeep Gill 13 242584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਉਧਾਰ ਨਾ ਲੈ, ਕਾਹਦਾ ਭੈ'''{{bar|2}}ਜਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਆਪਣੀ ਚਾਦਰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਧਾਰ ਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। {{gap}}'''ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣੋਂ ਗਿਆ'''{{bar|2}}ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਜੇਕਰ ਉਧਾਰ ਮੋੜਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣੋਂ ਵੀ ਝਿਜਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਉਨ ਦੀ ਚੋਲੀ, ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਬਖੀਆ{{bar|2}}ਘਟੀਆ ਤੇ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਉਪਰੋਂ ਡਿੱਗਾ ਸੰਭਲੇ ਪਰ ਨਜ਼ਰੋਂ ਡਿੱਗਾ ਨਾ ਸੰਭਲੇ{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਮੁੜ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਆਪਣਾ ਸਤਿਕਾਰ ਮੁੜਕੇ ਬਹਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਉਰਾਰ ਨਾ ਪਾਰ, ਲਟਕੇ ਵਿਚਕਾਰ{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਸ ਬੰਦੇ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਠੋਸ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਤੇ ਡਾਵਾਂ ਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਉਲਟਾ ਚੋਰ ਕੋਤਵਾਲ ਨੂੰ ਡਾਂਟੇ{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ 'ਤੇ ਹੀ ਵਰ੍ਹ ਪਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਉਲਟੀ ਗੰਗਾ ਪਹੋਏ ਨੂੰ{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਸ਼ਾ ਕਰਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇ ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਉਲਟੀ ਬਾੜ ਖੇਤ ਨੂੰ ਖਾਏ{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਾਨ ਮਾਲ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਲੱਗ ਜਾਣ ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਉਲਟੇ ਬਾਂਸ ਬਰੇਲੀ ਨੂੰ{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ ਕੇ ਉਲਟੀ ਗਲ ਕਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੂਰਖ਼ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਉਲਟੇ ਬਾਂਹ ਸੁਲੱਖਣੀ, ਵਿੱਚੋਂ ਪੱਛੀ ਸੱਖਣੀ{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਉਪਰੋਂ ਉਪਰੋਂ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਅੰਦਰੋਂ ਡੱਕਾ ਦੂਹਰਾ ਨਾ ਕਰੇ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਊਠ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਸਮਝਦੈ ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ ਥੱਲ੍ਹੇ ਖੜੋਵੇ{{bar|2}}ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ, ਗੁਣਾਂ, ਧਨ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦਾ ਉਦੋਂ ਸਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦੈ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਧ ਗੁਣਵਾਨ, ਰੂਪਵੰਤ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਨ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਊਠ ਅੜਾਉਂਦੇ ਹੀ ਲੱਦੀ ਦੇ ਨੇ{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸਖ਼ਤੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/13}}</noinclude> o3rma6obztvm46wx1bqgtupxu7z113e 250 44593 242533 157530 2026-11-05T16:08:36Z Satdeep Gill 13 242533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shabadshala" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|ਦੋ ਸ਼ਬਦ}}}} {{gap}}ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਧਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਦਰਪਣ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਪੀੜ੍ਹੀਓ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਾਡੇ ਤੀਕ ਪੁੱਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਸਰਮਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਾਣ ਕਰਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਯੋਗ ਵਿਰਸਾ ਵੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਗੀਤ, ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੋਕ ਅਖਾਣ, ਮੁਹਾਵਰੇ, ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਨਿਖੜਵੇਂ ਅੰਗ ਹਨ।</br> {{gap}}ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਜਨ ਸਾਧਾਰਣ ਦੇ ਮਨੋਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਮਾਏ ਹੋਏ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਟੱਲ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਉਘਾੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ-ਇਹ ਉਹ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤ ਹੀਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਤੱਤ ਪਰੋਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਘੋਲਦੇ, ਸੋਹਜ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਸੁਲਝਾਉਂਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਾਂਗ ਅਖਾਣ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਕੌਮ ਦੇ ਸਦੀਆਂ ਕਮਾਏ ਹੋਏ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੁਠਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੇ ਜੀਵਨ ਪਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਰਲ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਮਸ਼ੀਨੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਪੁਰਾਣਾ ਪੰਜਾਬ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ। ਸਮੁੱਚੇ ਪਿੰਡ ਸੜਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਏ ਹਨ। ਖੇਤੀ-ਬਾੜੀ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹਰਟਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਟਿਊਬਵੈਲ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘਰ-ਘਰ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੁਣਾਈ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੱਥਾਂ ਤੇ ਮਹਿਫਲਾਂ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ ਨਾ ਦੁਪਹਿਰੀਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬਰੋਟਿਆਂ-ਟਾਹਲੀਆਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਲੋਕ ਮਿਲ਼ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਤ੍ਰਿੰਝਣਾਂ ਦੀ ਘੂਕਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਗਲ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਟੱਲੀਆਂ ਦੀ ਟੁਣਕਾਰ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ<noinclude>{{center|5}}</noinclude> 1xqt584ntd2ouopak5pfpocy1tv4yjb 250 44594 242535 157531 2026-11-05T16:11:23Z Satdeep Gill 13 242535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shabadshala" /></noinclude>ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵਿੱਸਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਬੁੱਝਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ੍ਹਿਆ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵਡਾਰੂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਕਿਧਰੇ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ.... ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਥਾਂ ਅਤੇ ਖੁੰਡਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਾਥਾ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਸਾਡੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਢਾਹ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਗ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਚੋਣ, ਪਸ਼ੂ ਧਨ, ਸਿੰਜਾਈ, ਗੋਡੀ, ਬਜਾਈ, ਗਹਾਈ, ਵਾਢੀ, ਫ਼ਸਲਾਂ, ਖਾਦਾਂ ਤੇ ਜੱਟ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਆਦਿ ਕਿਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਅਖਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨ ਅਗਵਾਈ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਪ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਖਾਣ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹਨ। {{gap}}ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀ ਖਾਣ", ਡਾ. ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਮਲਕ ਦੀ ਪੁਸਤਕ "ਸਾਡੇ ਅਖਾਣ", ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ "ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ" ਅਤੇ ਡਾ. ਤਾਰਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ "ਮੁਹਾਵਰਾ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਕੋਸ਼" ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਅਖਾਣ ਕੋਸ਼ ਹਨ। ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਡਾਰੂ ਬੈਠੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਅਖਾਣ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਵਿਰਸਾ ਅਜਾਈਂ ਗੁਆਚ ਜਾਵੇਗਾ। {{rh|14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2006||{{gap|4em}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ</br> ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ</br> {{gap}}ਫ਼ੋਨ-01628-224704}} {{ਨੋਪ}}<noinclude>{{center|6}}</noinclude> ax13k3d4hmw9k8bkuwqp4v18cv67lr4 242536 242535 2026-11-05T16:11:40Z Satdeep Gill 13 242536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shabadshala" /></noinclude>ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵਿੱਸਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਬੁੱਝਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ੍ਹਿਆ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵਡਾਰੂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਕਿਧਰੇ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ.... ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਥਾਂ ਅਤੇ ਖੁੰਡਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਾਥਾ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਸਾਡੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਢਾਹ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਗ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਚੋਣ, ਪਸ਼ੂ ਧਨ, ਸਿੰਜਾਈ, ਗੋਡੀ, ਬਜਾਈ, ਗਹਾਈ, ਵਾਢੀ, ਫ਼ਸਲਾਂ, ਖਾਦਾਂ ਤੇ ਜੱਟ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਆਦਿ ਕਿਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਅਖਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨ ਅਗਵਾਈ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਪ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਖਾਣ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹਨ। {{gap}}ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਖਾਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀ ਖਾਣ", ਡਾ. ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਮਲਕ ਦੀ ਪੁਸਤਕ "ਸਾਡੇ ਅਖਾਣ", ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ "ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ" ਅਤੇ ਡਾ. ਤਾਰਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ "ਮੁਹਾਵਰਾ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਕੋਸ਼" ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਅਖਾਣ ਕੋਸ਼ ਹਨ। ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਡਾਰੂ ਬੈਠੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਅਖਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਅਖਾਣ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਵਿਰਸਾ ਅਜਾਈਂ ਗੁਆਚ ਜਾਵੇਗਾ। {{rh|14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2006||{{gap|4em}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ</br> ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ</br> {{gap}}ਫ਼ੋਨ-01628-224704}} {{nop}}<noinclude>{{center|6}}</noinclude> 28g3yys5zpvsywu237v2hzkrkydb71b 250 46585 242545 134479 2026-11-05T16:50:06Z Satdeep Gill 13 242545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸੱਸਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲੋਂ ਨੂੰਹ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਸ ਬਣ-ਠਣ ਕੇ ਰਹੇ ਤੇ ਨੂੰਹ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸਧਾਰਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੋਕੀਂ ਉਂਗਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੈ{{bar|2}}ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਦੇ ਚਿਲਕਣੇ ਬਾਲੇ, ਬਾਪੂ ਮੈਨੂੰ ਸੰਗ ਲਗਦੀ। {{gap}}'''ਧੀ ਮੋਈ ਜਵਾਈ ਚੋਰ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਮਤਲਬੀ ਬੰਦਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਤਲਬ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਪਤਰਾ ਵਾਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਧੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਨਾ ਡਰੀਏ ਧੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਡਰੀਏ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਧੀਆਂ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਵਸੇਵੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਧੀ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਚੰਗੇ ਟੱਕਰ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਸੁਖੀ ਵਸੇ ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਧੀਆਂ ਧਨ ਪਰਾਇਆ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਧੀਆਂ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਏ ਘਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਧੀਰਾ ਸੋ ਗੰਭੀਰਾ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਧੀਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸਦਾ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਧੀਏ ਗਲ ਸੁਣ, ਨੂੰਹੇ ਕੰਨ ਕਰ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਦਾ ਭਾਵ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਆਖੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}'''ਧੇਲੇ ਦੀ ਬੁੜੀ, ਟਕਾ ਸਿਰ ਮੁਨਾਈ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਧੋਬੀ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਨਾ ਘਰ ਦਾ ਨਾ ਘਾਟ ਦਾ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਸ ਆਦਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਟੰਗ ਅੜਾਵੇ ਪੰਤ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜੋਗਾ ਨਾ ਰਹੇ। {{gap}}'''ਧੋਬੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਢੁੱਕੇ ਚੋਰ, ਉਹ ਨਾ ਲੁੱਟੇ ਲੁੱਟੇ ਹੋਰ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਨ ਚੋਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਇੰਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਧੌਲਾ ਝਾਟਾ, ਆਟਾ ਖ਼ਰਾਬ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਬੰਦਾ ਮਾੜੀ ਕਰਤੂਤ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{c|{{larger|ਨ}}}} {{gap}}'''ਨਾਤਾ ਕਰਾੜ ਤੇ ਭੁੱਖਾ ਬਘਿਆੜ'''-ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਹਾਉਣ{{bar|2}}ਧੋਣ ਮਗਰੋਂ ਭੁੱਖ ਚਮਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}'''ਨਾਤੀ ਧੋਤੀ ਰਹਿ ਗਈ ਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਮੱਖੀ ਬਹਿ ਗਈ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ<noinclude>{{c|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/113}}</noinclude> 3ibt8cb9y7pi7nmgp81i8xj9o4fgzmm 250 46588 242544 134482 2026-11-05T16:44:59Z Satdeep Gill 13 242544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਨਾ ਰੂਹ ਨਾ ਰਹਿਮਤ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਸ ਆਦਮੀ ਬਾਰੇ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਨਾ ਸ਼ਕਲੋਂ ਸੂਰਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਸੁਭਾਅ ਵੱਲੋਂ। {{gap}}'''ਨਾ ਲੈਣਾ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਅਖੇ ਦੇਹ ਮੇਰੀ ਧੇਲੀ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਬਿਨਾ ਮਤਲਬ ਹੀ ਝੱਜੂ ਪਾਈ ਰੱਖੇ, ਉਦੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਨਾਈਆਂ ਦੀ ਜੰਞ, ਸੱਭੇ ਰਾਜੇ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਣ ਤੇ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਮਾਰੀ ਜਾਣ ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਾ ਸੁਣਨ, ਉਦੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਨਾਨਕੂ ਆਇਆ ਨਾਨਕੇ, ਸਿਰ ਘੱਟਾ ਪਾਉ ਛਾਣਕੇ'''{{bar|2}}ਨਾਨਕੇ ਘਰ ਆਏ ਦੋਹਤੇ ਨੂੰ ਛੇੜਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਨਾਨੀ ਕੁਆਰੀ ਮਰ ਗਈ, ਦੋਹਤਰੇ ਦੇ ਨੌਂ ਨੌਂ ਵਿਆਹ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਤਿ ਗ਼ਰੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਸ਼ੇਖੀਆਂ, ਬਘੇਰੇ ਤੇ ਫੜਾਂ ਮਾਰੇ, ਉਦੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਨਾਮ ਭਲਾ ਕਿ ਦੋਮ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਪੈਸਾ ਖ਼ਰਚਣ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਿਰੇ ਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਪੈਸੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਕੰਮ ਬਣਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਨਾਮੀ ਸ਼ਾਹ ਖੱਟ ਖਾਏ, ਨਾਮੀ ਚੋਰ ਬੱਧਾ ਜਾਏ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਪਤ ਬੰਦਾ ਸਦਾ ਹੀ ਆਦਰ-ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਬਦਨਾਮ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਭੈੜੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਫੇਰ ਵੀ ਬਦਨਾਮੀ ਖੱਟਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਨਾਲੇ ਖਾਉ ਖੁਰਮਾਨੀਆਂ ਨਾਲੇ ਭੰਨੋ ਬਦਾਮ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਇਕ ਕੰਮ ਦੇ ਦੋ-ਦੇ ਲਾਭ ਹੋਣ, ਉਦੋਂ ਇੰਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਨਾਲੇ ਚੋਰ ਨਾਲੇ ਚੱਤਰ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਮੰਨੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੈਣ ਦੇਵੀ {{gap}}'''ਨਾਲੇ ਚੋਪੜੀਆਂ ਨਾਲੇ ਦੋ ਦੋ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚਲਾਕ ਬੰਦਾ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਉਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਨਾਲੇ ਜ਼ਰ ਆ ਨਾਲੇ ਯਾਰੀ ਗਈ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦੇ? ਉਦਾਰ ਦੇ ਨਾ ਮੁੜਨ ਕਰਕੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}'''ਨਹੁੰ ਨਾ ਪੁੱਛੇ ਜਾਤ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਰਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੀ ਦੀ ਜਾਤ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦੇ। {{gap}}'''ਨਿਵਾਣਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਿਵਾਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਲੜਾਈ-ਝਗੜਾ ਕਰਕੇ ਆਖ਼ਰ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਸਾਕਾਂ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਜੋੜ ਲਵੇ, ਉਦੋਂ ਇੰਜ ਆਖਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{c|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/116}}</noinclude> 2ot6cfygnm6rbkzc38e4s0qb86ko4tm 250 46590 242543 134518 2026-11-05T16:42:16Z Satdeep Gill 13 242543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਕ ਜਦੋਂ ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਨੌਵੀਂ ਰੂੰ ਤੇ ਤੇਰ੍ਹੀਂ ਕਪਾਹ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਵਸਤੂ ਸਸਤੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਘਟੀਆ ਵਸਤੂ ਮਹਿੰਗੀ ਵਿਕੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{c|{{larger|ਪ}}}} {{gap}}'''ਪਈ ਪਈ ਸੱਸ ਮੂਲੋਂ ਗਈ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਉਹ ਪਈ-ਪਈ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}'''ਪਹਾੜ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਸੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਸਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਾ ਉਤਰੇ, ਉਦੋਂ ਇੰਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਮਾਰਿਆਂ ਸਿਰ ਈ ਪਾਟ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਵੈਰ ਪਾ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਉਠਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਪਹਾੜੀਏ ਮਿਤ ਕਿਸ ਕੇ, ਭਾਤੁ ਖਾਧਾ ਖਿਸਕੇ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਆਮ ਕਰਕੇ ਮਤਲਬੀ ਬੰਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਪੱਗ ਰੱਖ ਘਿਉ ਖਾ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਪੱਗ ਵੇਚ ਕੇ ਘਿਉ ਨਹੀਂ ਖਾਈਦਾ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਖ਼ਰਚਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਿਤੋਂ ਬਾਹਰਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}'''ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਹੈ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਏਕੋ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਰਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}'''ਪੰਜੀ ਮੀਤ ਪੰਜਾਹੀਂ ਚਾਦਰ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਪੱਚੀ ਰੁਪਇਆਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤ-ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਹ ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸੌਦਾ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}'''ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਇੱਕੋ ਜਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰ ਆਦਮੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਹਰ ਬੰਦੇ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਿਰ ਕੜਾਹੀ ਵਿੱਚ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ, ਉਦੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{c|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/118}}</noinclude> 2liish772kecakn6pst94fuge8i213n 250 46760 242542 148388 2026-11-05T16:32:53Z Satdeep Gill 13 242542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurlal Maan" /></noinclude>ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇ। '''{{gap}}ਮੰਦੇ ਕੰਮੀਂ ਨਾਨਕਾ, ਜਦ ਕਦ ਮੰਦਾ ਹੋਏ{{bar|3}}'''ਇਸ ਮਹਾਂ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮਾੜਾ ਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। '''{{gap}}ਮਨ ਹਰਾਮੀ ਹੁਜਤਾਂ ਢੇਰ{{bar|3}}'''ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਟਾਲ-ਮਟੋਲ ਕਰਕੇ ਬਹਾਨੇ ਲਾਈ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਇੰਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। '''{{gap}}ਮੰਨ ਮੰਨੇ ਦਾ ਮੇਲਾ, ਕੌਣ ਗੁਰੂ ਕੌਣ ਚੇਲਾ{{bar|3}}'''ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੰਨ ਨਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਮੇਲਾ ਵੀ ਫਿੱਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। '''{{gap}}ਮਨੁੱਖ ਪਰਖ਼ੀਏ ਵਸ ਪਿਆ, ਸੋਨਾ ਪਰਖ਼ੀਏ ਕਸ ਪਿਆ{{bar|3}}'''ਭਾਵ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ, ਵਾਹ ਪਏ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੋਨਾ ਕਸਵੱਟੀ 'ਤੇ ਹੀ ਪਰਖ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। '''{{gap}}ਮਰਦ ਦੀ ਮਾਇਆ ਤੇ ਬ੍ਰਿਛ ਦੀ ਛਾਇਆ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ{{bar|3}}'''ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਧਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੋਗ ਕਰਨ ਆਏ ਬੰਦੇ ਅਕਸਰ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। '''{{gap}}ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਕੰਮ ਪੈਣ ਅਵੱਲੇ{{bar|3}}'''ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਔਖ ਝੱਲਣੀ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। '''{{gap}}ਮਰਦਾ ਕੀ ਨਾ ਕਰਦਾ{{bar|3}}'''ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਉਹ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦੀ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। '''{{gap}}ਮਰਦਾਂ ਭੱਜਣਾ ਮਹਿਣਾ, ਮਹੀਆਂ ਡੁੱਬਣ ਲਾਜ{{bar|3}}'''ਇਹ ਅਖਾਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਟਾਕਰਾ ਅਥਵਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਦ ਮੈਦਾਨੋਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦੇ ਤੇ ਮੱਝਾਂ ਤੈਰ ਕੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। '''{{gap}}ਮਰਦੀ ਮਰ ਗਈ ਨਖ਼ਰਾ ਨਾ ਗਿਆ{{bar|3}}'''ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਆਰਥਿਕਤਾ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਪਣੀ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ, ਉਦੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ। '''{{gap}}ਮਲਾਹ ਦਾ ਹੁੱਕਾ ਸੁੱਕੇ ਦਾ ਸੁੱਕਾ{{bar|3}}'''ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਲਸ ਕਾਰਨ ਕਾਰੀਗਰ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਬੰਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਘੱਟ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕੌਲੇ ਢਹੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦਰਜੀਆਂ ਦੇ ਪਜਾਮੇਂ ਫਟੇ ਹੋਏ। '''{{gap}}ਮਾਂ ਜਹੀ ਮਾਸੀ, ਕੰਧ ਐਰੇ ਤੇ ਜਾਸੀ{{bar|3}}'''ਜਦੋਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਜਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦਰਸਾਉਣੀ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/142}}</noinclude> d2oq0t2hpa2hx4u3v8oikm3mqamxmhd 250 46764 242529 148463 2026-11-05T15:56:16Z Satdeep Gill 13 242529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurlal Maan" /></noinclude>'''{{gap}}ਮੂੰਹ ਜੱਟੇ, ਕੂੜ ਨਖੁੱਟੇ{{bar|3}}'''ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੂੰਹੋਂ ਮੂੰਹੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਗ਼ਲਤ-ਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। '''{{gap}}ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਲਾਹੀ ਲੋਈ, ਕੀ ਕਰੇਗਾ ਕੋਈ{{bar|3}}'''ਇਹ ਅਖਾਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮ ਤੇ ਢੀਠ ਬੰਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। '''{{gap}}ਮੂੰਹ ਦੀ ਲਹਿਰ ਬਹਿਰ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ{{bar|3}}'''ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਗੱਲੀਂ-ਬਾਤੀਂ ਹੀ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਪਣੇ ਪੱਲਿਓਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਦੇਵੇ। '''{{gap}}ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੱਥਾ ਜਿੰਨ ਪਹਾੜੋਂ ਲੱਥਾ{{bar|3}}'''ਇਹ ਅਖਾਣ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਰੂਪ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। '''{{gap}}ਮੂੰਹ ਮੰਗੀ ਤਾਂ ਮੌਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ{{bar|3}}'''ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਚਾਹਨਾ ਪੂਰਨ ਤੌਰ `ਤੇ ਕਦੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। '''{{gap}}ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ, ਬਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਟਾਂ{{bar|3}}'''ਜਦੋਂ ਉੱਤੋਂ-ਉੱਤੋਂ ਸਾਊ ਦਿਸਦੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾ-ਫਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। '''{{gap}}ਮੂੰਹਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ੇ, ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮਾਂ{{bar|3}}'''ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅੱਖੋਂ ਓਹਲੇ ਬੈਠੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। '''{{gap}}ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਤੁਰਤ ਪਰਾਈ{{bar|3}}'''ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਗੱਲ ਮੁੜਕੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤਦੀ। '''{{gap}}ਮੂਰਖ ਦਾ ਹਾਸਾ, ਭੰਨ ਸੁੱਟੇ ਪਾਸਾ{{bar|3}}'''ਕਈ ਵਾਰ ਹਾਸਾ ਮਖੌਲ ਕਰਦਿਆਂ ਮਖੌਲ-ਮਖੌਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੱਟ-ਫੇਟ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਇੰਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। '''{{gap}}ਮੂਰਖ਼ਾਂ ਦੇ ਕਿਹੜਾ ਸਿੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ{{bar|3}}'''ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਜੁੜੀ ਮਹਿਫ਼ਲ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਠਿਠ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। '''{{gap}}ਮੂਰਖਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ{{bar|3}}'''ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵੱਖਰੇ ਟਿਕਾਣੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਖਾਣ ਵੀ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਅਖਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਉਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹਰਕਤ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। '''{{gap}}ਮੂਲ ਨਾਲੋਂ ਵਿਆਜ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ{{bar|3}}'''ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਧੀਆਂ-ਪੁੱਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/146}}</noinclude> s85pi418lmifw8oax85uun4mq2m75wa 252 75546 242570 242091 2026-11-06T06:43:54Z Kuldeepburjbhalaike 1640 242570 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=2026102910002813 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਛੋਟਾ ਕਵਰ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਸਮਰਪਣ" 6="-" 7to8="ਦੋ ਸ਼ਬਦ " 9="ਭੂਮਿਕਾ" 10="10" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ]] qv8lghtr6cakxiotn3b6dkj80v6cdw3 242571 242570 2026-11-06T06:44:18Z Kuldeepburjbhalaike 1640 242571 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q142065954 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਛੋਟਾ ਕਵਰ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਸਮਰਪਣ" 6="-" 7to8="ਦੋ ਸ਼ਬਦ " 9="ਭੂਮਿਕਾ" 10="10" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ]] 34hdt0eyxc0rdpcw59mdkxajhus74d0 0 75739 242505 2026-11-05T13:14:29Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = | previous = | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] | year = 1946 | notes = }} {{default layout|Layout 5}} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=1 to=10 />" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242505 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = | previous = | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] | year = 1946 | notes = }} {{default layout|Layout 5}} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=1 to=10 /> je3wbknbvoa241u5cpl099shnmz4d4s 242506 242505 2026-11-05T13:27:10Z Harchand Bhinder 2624 242506 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = | previous = | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] | year = 1946 | notes = }} {{default layout|Layout 5}} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=1 to=10 /> 54h7zxj8jygfh1u8z2aw77q4bwtxqa0 0 75740 242509 2026-11-05T13:44:50Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ|ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" fr..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242509 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ|ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=11 to=16 /> ivv9prbna0qen9j67bz1wg3fhtloiwp 0 75741 242510 2026-11-05T13:52:20Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ|ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ|ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242510 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ|ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ|ਪੜ੍ਹਨ ਪਿਛੋਂ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ|ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=17 to=20 /> 5fa3yuni16pw34x3l1bcsqu6ylblrtx 0 75742 242511 2026-11-05T13:55:13Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ|ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ|ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ|ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242511 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ|ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ|ਨਵਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ|ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=21 to=24 /> chivm7anz2wxursbsj2728uu1s0u09m 0 75743 242513 2026-11-05T14:43:24Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ|ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ|ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ|ਕਤਕ ਦੀ ਪੁ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242513 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ|ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ|ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਤੂੰ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ|ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=25 to=30 /> nmefs62b20gvz03o0msgtuytoibksxr 0 75744 242514 2026-11-05T14:49:13Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ|ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ|ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅੰਮ੍ਰਿਤ]] | notes =..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242514 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ|ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ|ਮਝੀਆਂ ਦਾ ਛੇੜੂ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅੰਮ੍ਰਿਤ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=31 to=38 /> 16c3pxcm5tvfl7tqas045x3fp0s5b49 0 75745 242515 2026-11-05T14:52:49Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅੰਮ੍ਰਿਤ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ|ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ|ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242515 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅੰਮ੍ਰਿਤ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ|ਕਤਕ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ|ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=39 to=42 /> 8e0zq9uencho4lsq07zo9pfcwscpr1v 0 75746 242516 2026-11-05T14:56:55Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ|ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅੰਮ੍ਰਿਤ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ|ਧੂੜ ਅਨੰਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242516 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ|ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅੰਮ੍ਰਿਤ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ|ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=43 to=45 /> 6mmfy7erc61to4kiyemeea56hgl7zuy 0 75747 242517 2026-11-05T15:00:00Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ|ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ|ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੇਦਾਵਾ|ਬੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242517 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ|ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ|ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੀਰ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੇਦਾਵਾ|ਬੇਦਾਵਾ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=46 to=49 /> jfa74140akyjcq7n8zvptzrly5deiwa 0 75748 242518 2026-11-05T15:03:34Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੇਦਾਵਾ|ਬੇਦਾਵਾ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ|ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ|ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ]] | notes..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242518 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੇਦਾਵਾ|ਬੇਦਾਵਾ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ|ਧੂੜ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਦੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ|ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=50 to=54 /> 7bgbtz0h3150c2jyof79ztjt6yy62ux 0 75749 242519 2026-11-05T15:06:40Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ|ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੇਦਾਵਾ|ਬੇਦਾਵਾ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ|ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ]] | notes =..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242519 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ|ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੇਦਾਵਾ|ਬੇਦਾਵਾ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ|ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=55 to=57 /> 9s7q3a3mgub9isl6waaebgtz0noiisg 0 75750 242520 2026-11-05T15:11:02Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ|ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ|ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ|ਸੁਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242520 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ|ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ|ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ|ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=58 to=68 /> dqog55ckchzwrlo7zgzzvirro92h96w 0 75751 242521 2026-11-05T15:14:38Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ|ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ|ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242521 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ|ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ|ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ|ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=69 to=72 /> 8pzab2i1c08lhj07zej2ensc3mye4bb 0 75752 242522 2026-11-05T15:17:39Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ|ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ|ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ|ਗੁਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242522 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ|ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ|ਸੁਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=73 to=77 /> 9hlaogkyewlc6mhe3k4honhahk2vwkw 0 75753 242523 2026-11-05T15:20:22Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ|ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ|ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ]] |..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242523 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ|ਸਿਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ|ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=78 to=79 /> 1ju9784cf357rocg6fsnw5nlyhtppef 0 75754 242524 2026-11-05T15:23:36Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ|ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ|ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242524 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ|ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ|ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=80 to=83 /> 2gf7z4vhp9j9vnsfjct2iiawpieag2f 0 75755 242525 2026-11-05T15:26:40Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ|ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ|ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] | notes = }} <pages i..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242525 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ|ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ|ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=84 to=86 /> 1f9nijbv6bl7zxke30vp88s1l0z6v40 0 75756 242526 2026-11-05T15:29:36Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ|ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] | notes =..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242526 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ|ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸਪਤਮੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=87 to=89 /> 2nmsmmaq2dz21nkt21ov3y7w39wh20b 0 75757 242527 2026-11-05T15:39:06Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242527 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=90 to=95 /> 75ub8ilhr2maxyo8rzrr24fu88q2m8l 242530 242527 2026-11-05T16:01:03Z Harchand Bhinder 2624 242530 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=90 to=92 /> t73qui5jt44s2mr6q31baz91iaj6uga 0 75758 242528 2026-11-05T15:51:32Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] | no..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242528 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=96 to=106 /> 37yx1lubl53gqq9te4sg55go3fbldc8 242531 242528 2026-11-05T16:02:22Z Harchand Bhinder 2624 242531 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ|ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮੁਹਰੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=93 to=95 /> ra8z9iui33zbk9jxi0te6s2eqtpicvt 0 75759 242532 2026-11-05T16:07:03Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242532 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੱਖ ਨੂੰ|ਸਿੱਖ ਨੂੰ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=96 to=106 /> 3n5a7u0zwa0vueumquv2kvyxibr5dkm 0 75760 242534 2026-11-05T16:10:05Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਾਰ ਪਰਾਏ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242534 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ|ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਾਰ ਪਰਾਏ|ਬਾਰ ਪਰਾਏ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=107 to=110 /> 39bgus5gu7qx0dsn583gkss8n53mx3w 0 75761 242537 2026-11-05T16:13:02Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਾਰ ਪਰਾਏ|ਬਾਰ ਪਰਾਏ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242537 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਾਰ ਪਰਾਏ|ਬਾਰ ਪਰਾਏ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ|ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ|ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=111 to=121 /> k54ka209r8al7givznrh6510uz8rf0p 0 75762 242538 2026-11-05T16:16:00Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ|ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਾਰ ਪਰਾਏ|ਬਾਰ ਪਰਾਏ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242538 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ|ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਾਰ ਪਰਾਏ|ਬਾਰ ਪਰਾਏ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=122 to=125 /> 8x81sp4xj753nypavldjdfuwjq1rwpn 0 75763 242539 2026-11-05T16:20:22Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ|ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242539 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ|ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ|ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=126 to=130 /> t37skzb52m6usvlv2motx4q4m8zf26w 0 75764 242541 2026-11-05T16:23:50Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ|ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242541 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ|ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ|ਮਜਦੂਰ ਕਿਸਾਨ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=131 to=134 /> tq8xk6g813zwhrcm45ckr785ba9po41 0 75765 242546 2026-11-05T22:51:43Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ|ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242546 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ|ਗਡੇ ਉਤੇ ਬਹਿਕੇ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=135 to=140/> 3htz2uh1nxhfcc6rl2dvd0p1wvx7t4o 0 75766 242547 2026-11-05T22:55:20Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆ ਰਿਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242547 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ|ਨਸਦੇ ਤਿਤਰ ਨੂੰ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ|ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=141 to=147/> jiue88gqwnwkr7wsghhse73qs9hrt3a 0 75767 242548 2026-11-05T22:58:34Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ|ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242548 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ|ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ|ਹੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ|ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=148 to=149/> 3omkkl8qka5tr05haa6jbuayngmc70f 0 75768 242549 2026-11-05T23:10:01Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ|ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ|ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242549 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ|ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ|ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਕ ਤੁਫਾਨ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=150 to=154/> 7d9jtsgaoldjj3z0981crvfa2h7vi4u 0 75769 242550 2026-11-05T23:13:43Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ|ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] | notes = }} <pag..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242550 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ|ਦਰੋਪਤੀ-ਚੀਰ ਹਰਨ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=155 to=158/> 4dz8qiuoyfvep4upl0z1ssjk67blys4 0 75770 242551 2026-11-05T23:16:30Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ|ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ]] | notes = }} <pages index="ਮਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242551 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ|ਅਜੀਤ ਦੀ ਲੋਥ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=159 to=159/> 3wo8kc17h95msqrq6g0980c2fbqwnwh 242552 242551 2026-11-05T23:27:09Z Harchand Bhinder 2624 242552 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ|ਆਹ ਲੈ ਸਾਂਭ ਲੈ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ|ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=159 to=163/> 5vmsd58syl95xaliw9y4xiuctbj47ae 0 75771 242554 2026-11-05T23:36:09Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ|ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]]..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242554 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ|ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=164 to=169/> skc3a9uy11gwgohk8ha7kwlzp7y3tgq 0 75772 242555 2026-11-05T23:39:22Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]]..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242555 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਬੀਰਤਾ|ਬੀਰਤਾ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=170 to=175/> ldke9ypqbenbxpt34m3k0gpe4w62mym 0 75773 242556 2026-11-05T23:44:04Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]] | next = ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242556 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ|ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਰਬ ਬਣਾ ਦੇਵੇਂ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=176 to=182/> f8hzxqcrcxrxhorygupwsrhgg9xkj9u 0 75774 242557 2026-11-06T00:00:23Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]] | notes = }} <pag..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242557 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-|ਪ੍ਰਭਾਤ-ਝਾਤ-]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=183 to=187/> ht9t3bwopmctgcxzaesd7b18cfo9dzh 0 75775 242558 2026-11-06T00:03:14Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਰੁਬਾਈਆਂ|ਰੁਬਾਈਆਂ]] | notes = }} <pages index="ਮਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242558 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ|ਅਣੋਖਾ ਪਰਤਾਪ]] | next = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਰੁਬਾਈਆਂ|ਰੁਬਾਈਆਂ]] | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=188 to=192/> jb8jqfko9t7bc41g5nc5gne4cexzt22 0 75776 242559 2026-11-06T00:05:03Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਰੁਬਾਈਆਂ|ਰੁਬਾਈਆਂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]] | next = | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=193 to=199/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242559 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ 'ਮਾਨ' | translator = | section = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਰੁਬਾਈਆਂ|ਰੁਬਾਈਆਂ]] | previous = [[ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ/ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ|ਕਿਤੇ ਆ ਪੀਆ]] | next = | notes = }} <pages index="ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf" from=193 to=199/> bgtdd0pmdpwqqrs1zb6ia5w1yn9iv6a 250 75777 242569 2026-11-06T06:36:48Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "Dream Land by Pawan Gulati © Street No. 6, Devi Wala Road, Kotakpura-151204 Mob. 95010-26551 ISBN : 978-93-6831-112-6 Rs. 175/2026 Printed and Bound In India Published by A Group of Chetna Parkashan Punjabi Bhawan, Ludhiana-141001 (Pb.) INDIA Qila Road Kotkapura Ph. 0161-2413613, 2404928, (M) 98152-98459 (M) 98762-07774, 95011-45039 Gulati Publishers Ltd # 111, 8312-128 Street Surrey B.C. - V3W4G2 CANADA. (M.)+1 604-750-0189 Chetna Parkashan..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>Dream Land by Pawan Gulati © Street No. 6, Devi Wala Road, Kotakpura-151204 Mob. 95010-26551 ISBN : 978-93-6831-112-6 Rs. 175/2026 Printed and Bound In India Published by A Group of Chetna Parkashan Punjabi Bhawan, Ludhiana-141001 (Pb.) INDIA Qila Road Kotkapura Ph. 0161-2413613, 2404928, (M) 98152-98459 (M) 98762-07774, 95011-45039 Gulati Publishers Ltd # 111, 8312-128 Street Surrey B.C. - V3W4G2 CANADA. (M.)+1 604-750-0189 Chetna Parkashan LLC (M.) 1-559-680-8092 (USA) Website: www.chetnaparkashan.com E-mail: chetnaparkashan@gmail.com, gulatipublishersltd@gmail.com satishgulati1962@gmail.com, chetnaparkashanllc@gmail.com Printer: R.K. Offset, Delhi All rights reserved This book is sold subject to the condition that it shall not, by way of trade or otherwise, be lent, resold, hired out, or otherwise circulated without the publisher's prior written consent in any form of binding or cover other than in which it is published and without a similar condition including this condition being imposed on the subsequent purchaser and without limiting the rights under copyright reserved above, no part of this publication may be reproduced, stored in or introduced into a retrieval system, or transmitted in any form or by any means (electronic, mechanical, photo copying, recording or otherwise), without the prior written permission of both the copyright owner and the publisher of this book. follow us on : www.facebook.com/ChetnaParkashan Follow us on : Instagram / Chetna_Parkashan<noinclude></noinclude> r7j809kn2cznjnepo6d4bc5i9jklauj 250 75778 242572 2026-11-06T10:02:15Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਵੜਿਆ ਨੀ ਉਹ ਪੋਲੇ ਪੈਰੀਂ ਅਗਲੇ ਅੰਦਰ ਵੜਿਆ ਲਾਇਆ ਨੀ ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਦੇ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਆਸਣ ਲਾਇਆ। ਛੋਹੀ ਨੀ ਉਹਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਬਹਿ ਕੇ ਬੀਨ ਰਸੀਲੀ ਛੋਹੀ। ਗਈ ਨੀ ਮੋਰੀ ਭੋਲੀ ਭਾਲੀ ਜਿੰਦ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਮੋਹੀ। ਝ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਵੜਿਆ ਨੀ ਉਹ ਪੋਲੇ ਪੈਰੀਂ ਅਗਲੇ ਅੰਦਰ ਵੜਿਆ ਲਾਇਆ ਨੀ ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਦੇ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਆਸਣ ਲਾਇਆ। ਛੋਹੀ ਨੀ ਉਹਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਬਹਿ ਕੇ ਬੀਨ ਰਸੀਲੀ ਛੋਹੀ। ਗਈ ਨੀ ਮੋਰੀ ਭੋਲੀ ਭਾਲੀ ਜਿੰਦ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਮੋਹੀ। ਝਰਿਆ ਨੀ ਧੁਰ ਹਿਰਦੇ ਮੇਰੇ ਰਾਗ ਅਦੁੱਤੀ ਝਰਿਆ ਟੋਹੀ ਨੀ ਉਹਨੇ ਧਰ ਧਰ ਪੋਟੇ ਰਗ ਰਗ ਮੇਰੀ ਟੋਹੀ। ਧੂੜਿਆ ਨੀ ਉਹਨੇ ਮਨ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਜੋਗ ਦਾ ਕੇਹਾ ਜਾਦੂ ਗਈ ਨੀ ਮੈਥੋਂ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਹੋਸ਼ ਮੇਰੀ ਸਭ ਖੋਹੀ। ਘੋਲੀ ਨੀ ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਰੂਪ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਿਸਰੀ ਪੀ ਗਿਆ ਨੀ ਉਹ ਭਰੀ ਭਰਾਈ ਜੋਬਨ ਦੀ ਵਲਟੋਹੀ। </poem>}}<noinclude></noinclude> 1vxowxffu883n1o7196leqoh1ysu90c 242573 242572 2026-11-06T10:02:27Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਵੜਿਆ ਨੀ ਉਹ ਪੋਲੇ ਪੈਰੀਂ ਅਗਲੇ ਅੰਦਰ ਵੜਿਆ ਲਾਇਆ ਨੀ ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਦੇ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਆਸਣ ਲਾਇਆ। ਛੋਹੀ ਨੀ ਉਹਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਬਹਿ ਕੇ ਬੀਨ ਰਸੀਲੀ ਛੋਹੀ। ਗਈ ਨੀ ਮੋਰੀ ਭੋਲੀ ਭਾਲੀ ਜਿੰਦ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਮੋਹੀ। ਝਰਿਆ ਨੀ ਧੁਰ ਹਿਰਦੇ ਮੇਰੇ ਰਾਗ ਅਦੁੱਤੀ ਝਰਿਆ ਟੋਹੀ ਨੀ ਉਹਨੇ ਧਰ ਧਰ ਪੋਟੇ ਰਗ ਰਗ ਮੇਰੀ ਟੋਹੀ। ਧੂੜਿਆ ਨੀ ਉਹਨੇ ਮਨ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਜੋਗ ਦਾ ਕੇਹਾ ਜਾਦੂ ਗਈ ਨੀ ਮੈਥੋਂ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਹੋਸ਼ ਮੇਰੀ ਸਭ ਖੋਹੀ। ਘੋਲੀ ਨੀ ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਰੂਪ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਿਸਰੀ ਪੀ ਗਿਆ ਨੀ ਉਹ ਭਰੀ ਭਰਾਈ ਜੋਬਨ ਦੀ ਵਲਟੋਹੀ। </poem>}}<noinclude></noinclude> hk1bb1gqtmv2ni1nxkwrtq3hf4pt17w 250 75779 242574 2026-11-06T10:05:02Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਆਈ ਨੀ ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਧਰੋਂ ਆਈ ਘੜੀ ਕੁਲੱਖਣੀ। ਤੁਰ ਗਿਆ ਨੀ ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸੁੱਖ-ਮ-ਸੱਖਣੀ। ਛਾਣੀ ਨੀ ਮੈਂ ਪੁੱਤ ਪਤ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਛਾਣੀ ਪੈ ਗਈ ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਧੂੜ ਥਲਾਂ ਦੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਆਈ ਨੀ ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਧਰੋਂ ਆਈ ਘੜੀ ਕੁਲੱਖਣੀ। ਤੁਰ ਗਿਆ ਨੀ ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸੁੱਖ-ਮ-ਸੱਖਣੀ। ਛਾਣੀ ਨੀ ਮੈਂ ਪੁੱਤ ਪਤ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਛਾਣੀ ਪੈ ਗਈ ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਧੂੜ ਥਲਾਂ ਦੀ ਫੱਕਣੀ। ਪੁੜ ਗਏ ਨੀ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਪੁਠ-ਕੰਡੇ ਡੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਨੀ ਮੇਰੀ ਰੇਤੇ ਦੇ ਵਿਚ ਰੀਝ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮੱਖਣੀ। ਲੈ ਗਿਆ ਨੀ ਕੋਈ ਲੁੱਟ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਿਸਰੀ ਦਾ ਇਕ ਕੂਜਾ ਦੇ ਗਿਆ ਨੀ ਕੋਈ ਦਰਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਿੱਲ ਅਲੂਣੀ ਚੱਖਣੀ। ਪਾਓ ਨੀ ਕੋਈ ਗਲ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਮੰਤਰ ਖੱਲ 'ਚ ਮੜ੍ਹਿਆ। ਜਾਵੇ ਨੀ ਉਹਦਾ ਬੁੱਤ ਕਿਸੇ ਬਿਧ ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜੜਿਆ।</poem>}}<noinclude></noinclude> hjpnvp95frcjqr3qavesazslgxvlhzn 242575 242574 2026-11-06T10:05:15Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਆਈ ਨੀ ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਧਰੋਂ ਆਈ ਘੜੀ ਕੁਲੱਖਣੀ। ਤੁਰ ਗਿਆ ਨੀ ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸੁੱਖ-ਮ-ਸੱਖਣੀ। ਛਾਣੀ ਨੀ ਮੈਂ ਪੁੱਤ ਪਤ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਛਾਣੀ ਪੈ ਗਈ ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਧੂੜ ਥਲਾਂ ਦੀ ਫੱਕਣੀ। ਪੁੜ ਗਏ ਨੀ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਪੁਠ-ਕੰਡੇ ਡੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਨੀ ਮੇਰੀ ਰੇਤੇ ਦੇ ਵਿਚ ਰੀਝ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮੱਖਣੀ। ਲੈ ਗਿਆ ਨੀ ਕੋਈ ਲੁੱਟ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਿਸਰੀ ਦਾ ਇਕ ਕੂਜਾ ਦੇ ਗਿਆ ਨੀ ਕੋਈ ਦਰਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਿੱਲ ਅਲੂਣੀ ਚੱਖਣੀ। ਪਾਓ ਨੀ ਕੋਈ ਗਲ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਮੰਤਰ ਖੱਲ 'ਚ ਮੜ੍ਹਿਆ। ਜਾਵੇ ਨੀ ਉਹਦਾ ਬੁੱਤ ਕਿਸੇ ਬਿਧ ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜੜਿਆ।</poem>}}<noinclude></noinclude> dgjl4zggfm13lsv2igq99uu92ua74cg 250 75780 242576 2026-11-06T10:06:30Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਦੇਵੋ ਨੀ ਚਰਨਾਮਤ ਸੁੱਚੀ ਲਿਆ ਕੇ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਝੱਲ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਰੂਪ ਓਸਦਾ ਡੀਕ ਲੈਣ ਦਾ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਛਿੜਕੋ ਨੀ ਕੋਈ ਸੀਨੇ ਮੇਰੇ ਬੂੰਦ ਵਸਲ ਦੀ ਛਿੜਕੋ ਸਖੀਓ ਨੀ! ਅੱਜ ਤਨ ਮਨ ਮੇਰਾ ਬਿਰਹਾ ਦੇ ਵਿਚ ਸੜਿਆ।..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਦੇਵੋ ਨੀ ਚਰਨਾਮਤ ਸੁੱਚੀ ਲਿਆ ਕੇ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਝੱਲ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਰੂਪ ਓਸਦਾ ਡੀਕ ਲੈਣ ਦਾ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਛਿੜਕੋ ਨੀ ਕੋਈ ਸੀਨੇ ਮੇਰੇ ਬੂੰਦ ਵਸਲ ਦੀ ਛਿੜਕੋ ਸਖੀਓ ਨੀ! ਅੱਜ ਤਨ ਮਨ ਮੇਰਾ ਬਿਰਹਾ ਦੇ ਵਿਚ ਸੜਿਆ। ਰਗੜੋ ਨੀ ਕੋਈ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀ ਤੇ ਨਾਗ-ਦੌਣੀਆਂ ਰਗੜੋ ਲੜਿਆ ਨੀ ਇਹਨੂੰ ਵਿਹੁਲਾ ਕੋਈ ਨਾਗ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਲੜਿਆ।</poem>}}<noinclude></noinclude> geazia373kiijndqh5lq6dvzf0sv220 242577 242576 2026-11-06T10:06:54Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਦੇਵੋ ਨੀ ਚਰਨਾਮਤ ਸੁੱਚੀ ਲਿਆ ਕੇ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਝੱਲ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਰੂਪ ਓਸਦਾ ਡੀਕ ਲੈਣ ਦਾ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਛਿੜਕੋ ਨੀ ਕੋਈ ਸੀਨੇ ਮੇਰੇ ਬੂੰਦ ਵਸਲ ਦੀ ਛਿੜਕੋ ਸਖੀਓ ਨੀ! ਅੱਜ ਤਨ ਮਨ ਮੇਰਾ ਬਿਰਹਾ ਦੇ ਵਿਚ ਸੜਿਆ। ਰਗੜੋ ਨੀ ਕੋਈ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀ ਤੇ ਨਾਗ-ਦੌਣੀਆਂ ਰਗੜੋ ਲੜਿਆ ਨੀ ਇਹਨੂੰ ਵਿਹੁਲਾ ਕੋਈ ਨਾਗ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਲੜਿਆ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 9kxjlnnuy4hwxgtln57mcidkrnn1nfz 250 75781 242578 2026-11-06T10:12:29Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{larger|'''ਸੁੱਚਾ ਸੋਮਾ'''}} ਹੇ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਬੂਬਾ! ਭਟਕਣ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਕੋਰੀ ਤੂੰ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰ ਸਿਮਟ ਜਾਣ ਲਈ ਤਾਂਘ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਭਟਕਣ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਅੰਦਰ ਲੱਖਾਂ ਬਿੰਦੂ ਸਾਂਭ ਲਏ ਨੇ। ਹੇ, ਸੂਰਜ ਦੀਏ ਸੁੱਚੀਏ ਕਿਰਨੇਂ! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਣ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋਚਾ ਨਾ ਕਰ ਇਹ ਕਣ ਅਤਿ ਨਿਗੂਣਾ ਮਾੱਦਾ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਦਾ ਨਿੱਘ ਹੰਢਾਵੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਵੇ<noinclude></noinclude> t8mt59v6ubynbx5bdcxrltygrjv19ui 242579 242578 2026-11-06T10:12:46Z Taranpreet Goswami 2106 242579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{larger|'''ਸੁੱਚਾ ਸੋਮਾ'''}} ਹੇ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਬੂਬਾ! ਭਟਕਣ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਕੋਰੀ ਤੂੰ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰ ਸਿਮਟ ਜਾਣ ਲਈ ਤਾਂਘ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਭਟਕਣ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਅੰਦਰ ਲੱਖਾਂ ਬਿੰਦੂ ਸਾਂਭ ਲਏ ਨੇ। ਹੇ, ਸੂਰਜ ਦੀਏ ਸੁੱਚੀਏ ਕਿਰਨੇਂ! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਣ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋਚਾ ਨਾ ਕਰ ਇਹ ਕਣ ਅਤਿ ਨਿਗੂਣਾ ਮਾੱਦਾ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਦਾ ਨਿੱਘ ਹੰਢਾਵੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਵੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> m8zo6lob835g0jrsqafya109vaiutxr 250 75782 242580 2026-11-06T10:14:21Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਪਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਆਤਿਸ਼ ਛੁਹ ਕੇ ਸੇਕ ਵਿਚ ਇਕ ਪਲ ਨਾ ਜੀਵੇ। ਹੇ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਬੂਬਾ! ਤੂੰ ਭਟਕਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਾ ਬਣ ਤੂੰ ਭਟਕਣ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਸੋਮਾ ਸੋਮਾ ਜੋ ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਤਕ ਭਟਕਣ ਸੰਗ ਸੰਜੋਗ ਹੈ ਕਰਦਾ ਸੋਮਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਪਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਆਤਿਸ਼ ਛੁਹ ਕੇ ਸੇਕ ਵਿਚ ਇਕ ਪਲ ਨਾ ਜੀਵੇ। ਹੇ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਬੂਬਾ! ਤੂੰ ਭਟਕਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਾ ਬਣ ਤੂੰ ਭਟਕਣ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਸੋਮਾ ਸੋਮਾ ਜੋ ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਤਕ ਭਟਕਣ ਸੰਗ ਸੰਜੋਗ ਹੈ ਕਰਦਾ ਸੋਮਾ ਜਿਸ ਬਿਨ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਣ ਅਣ-ਆਈ ਇਕ ਮੌਤ ਹੈ ਮਰਦਾ। ਹੇ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਬੂਬਾ! ਤੂੰ ਭਟਕਣ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਸੋਮਾ।</poem>}}<noinclude></noinclude> snuvtgqabxkvyuhrb9b7m0xp1hzk4ro 242581 242580 2026-11-06T10:14:31Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਪਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਆਤਿਸ਼ ਛੁਹ ਕੇ ਸੇਕ ਵਿਚ ਇਕ ਪਲ ਨਾ ਜੀਵੇ। ਹੇ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਬੂਬਾ! ਤੂੰ ਭਟਕਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਾ ਬਣ ਤੂੰ ਭਟਕਣ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਸੋਮਾ ਸੋਮਾ ਜੋ ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਤਕ ਭਟਕਣ ਸੰਗ ਸੰਜੋਗ ਹੈ ਕਰਦਾ ਸੋਮਾ ਜਿਸ ਬਿਨ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਣ ਅਣ-ਆਈ ਇਕ ਮੌਤ ਹੈ ਮਰਦਾ। ਹੇ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਬੂਬਾ! ਤੂੰ ਭਟਕਣ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਸੋਮਾ।</poem>}}<noinclude></noinclude> r5palek3w1jclptt07h606etp17ju0b 250 75783 242582 2026-11-06T10:16:42Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{larger|'''ਮਿੱਤਰ ਕੀੜੇ'''}} {{Block center|<poem>ਸਾਡਾ ਕਾਹਦਾ ਜੀਣ ਦੋਸਤੋ! ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਹੁਣ ਇਸ ਧਰਤੀ `ਤੇ ਨਿੱਤ ਦਿਹਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਈਏ ਚਾਨਣ ਜਿਹਾ ਨੰਗੇਜ ਹੰਢਾਈਏ। ਸਾਡੀ ਹਰ ਰਗ ਰੱਤ-ਹੀਣ ਹੈ ਸਾਡੇ ਅੰਗਾਂ ਸੁੱਤ-ਉਨੀਂਦਾ ਅ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{larger|'''ਮਿੱਤਰ ਕੀੜੇ'''}} {{Block center|<poem>ਸਾਡਾ ਕਾਹਦਾ ਜੀਣ ਦੋਸਤੋ! ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਹੁਣ ਇਸ ਧਰਤੀ `ਤੇ ਨਿੱਤ ਦਿਹਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਈਏ ਚਾਨਣ ਜਿਹਾ ਨੰਗੇਜ ਹੰਢਾਈਏ। ਸਾਡੀ ਹਰ ਰਗ ਰੱਤ-ਹੀਣ ਹੈ ਸਾਡੇ ਅੰਗਾਂ ਸੁੱਤ-ਉਨੀਂਦਾ ਅੱਖੀਂ ਘੱਟਾ ਕੰਨੀਂ ਬੱਜੇ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜੰਤੂ ਬੋਲ-ਵਿਹੂਣੇ ਊਂਧੀ ਪਾਈ ਰਿੜ੍ਹਦੇ ਫਿਰਦੇ। ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਕਿਸੇ ਕੁੱਕੂ ਦੇ ਚਾਬੀਦਾਰ ਖਿਡੌਣੇ ਵਰਗੀ।</poem>}}<noinclude></noinclude> qy3voo3e9un06chm19tavh4grorr5pk 242583 242582 2026-11-06T10:17:01Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਮਿੱਤਰ ਕੀੜੇ'''}} ਸਾਡਾ ਕਾਹਦਾ ਜੀਣ ਦੋਸਤੋ! ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਹੁਣ ਇਸ ਧਰਤੀ `ਤੇ ਨਿੱਤ ਦਿਹਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਈਏ ਚਾਨਣ ਜਿਹਾ ਨੰਗੇਜ ਹੰਢਾਈਏ। ਸਾਡੀ ਹਰ ਰਗ ਰੱਤ-ਹੀਣ ਹੈ ਸਾਡੇ ਅੰਗਾਂ ਸੁੱਤ-ਉਨੀਂਦਾ ਅੱਖੀਂ ਘੱਟਾ ਕੰਨੀਂ ਬੱਜੇ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜੰਤੂ ਬੋਲ-ਵਿਹੂਣੇ ਊਂਧੀ ਪਾਈ ਰਿੜ੍ਹਦੇ ਫਿਰਦੇ। ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਕਿਸੇ ਕੁੱਕੂ ਦੇ ਚਾਬੀਦਾਰ ਖਿਡੌਣੇ ਵਰਗੀ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 4l1i9468vkajvnnt9ijkxu5hav26kwk 250 75784 242585 2026-11-06T11:05:15Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਬਸ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਦਿਨ ਜੰਮਣ-ਪੀੜਾ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈਣਾ ਦੀਮਕ ਵਾਂਗੂੰ ਖੁੱਡਾਂ ਅੰਦਰ ਕੁਰਬਲ ਕੁਰਬਲ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇਰੇ ਧਸਦੇ ਜਾਈਏ ਨਿੱਤ ਦਿਹਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਈਏ ਬੰਜਰ ਭੋ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਬਸ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਦਿਨ ਜੰਮਣ-ਪੀੜਾ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈਣਾ ਦੀਮਕ ਵਾਂਗੂੰ ਖੁੱਡਾਂ ਅੰਦਰ ਕੁਰਬਲ ਕੁਰਬਲ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇਰੇ ਧਸਦੇ ਜਾਈਏ ਨਿੱਤ ਦਿਹਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਈਏ ਬੰਜਰ ਭੋਇੰ ਜ਼ਰਖੇਜ਼ ਬਣਾਈਏ ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਗੰਡੋਏ ਵਰਗੀ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਕੀੜੇ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਹੁਣ ਬਲ ਬੁੱਧ ਹੀਣੇ ਜੰਮੀਏ, ਖਾਈਏ, ਮਰ ਮਿਟ ਜਾਈਏ ਆਦਰਸ਼ ਰਹਿਤ, ਅਕਾਰਥ ਭਟਕਣ ਅਣਖ-ਅਪੋਹ ਸਾਡੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਢਿੱਡੀਂ ਗੰਢਾਂ ਮਾਰੀ ਫਿਰਦੇ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਹੁਣ ਗੂੰਗੇ ਵੱਟੇ ਪਣ-ਆਹਾਰੀ ਜੀਵ ਬਣੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਮਗਰਮੱਛ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਦਰਿੰਦੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਪੈਣਾ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਤਾੜੇ ਜਾਣਾ<noinclude></noinclude> rtrmrh32tlkfedmxg05vvs5q3zi63cc 242586 242585 2026-11-06T11:06:09Z Taranpreet Goswami 2106 242586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਬਸ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਦਿਨ ਜੰਮਣ-ਪੀੜਾ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈਣਾ ਦੀਮਕ ਵਾਂਗੂੰ ਖੁੱਡਾਂ ਅੰਦਰ ਕੁਰਬਲ ਕੁਰਬਲ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇਰੇ ਧਸਦੇ ਜਾਈਏ ਨਿੱਤ ਦਿਹਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਈਏ ਬੰਜਰ ਭੋਇੰ ਜ਼ਰਖੇਜ਼ ਬਣਾਈਏ ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਗੰਡੋਏ ਵਰਗੀ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਕੀੜੇ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਹੁਣ ਬਲ ਬੁੱਧ ਹੀਣੇ ਜੰਮੀਏ, ਖਾਈਏ, ਮਰ ਮਿਟ ਜਾਈਏ ਆਦਰਸ਼ ਰਹਿਤ, ਅਕਾਰਥ ਭਟਕਣ ਅਣਖ-ਅਪੋਹ ਸਾਡੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਢਿੱਡੀਂ ਗੰਢਾਂ ਮਾਰੀ ਫਿਰਦੇ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਹੁਣ ਗੂੰਗੇ ਵੱਟੇ ਪਣ-ਆਹਾਰੀ ਜੀਵ ਬਣੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਮਗਰਮੱਛ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਦਰਿੰਦੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਪੈਣਾ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਤਾੜੇ ਜਾਣਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> 0o93kgkpkpcl2cho7okqxjx0mktp3eg