ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 252 3203 242642 218139 2026-11-07T01:43:19Z Harchand Bhinder 2624 242642 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q139817340 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1 = 'ਟਾਈਟਲ' 2=1 /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 95k11cymgvopltkesxz9auhfdgna08s 242643 242642 2026-11-07T01:45:05Z Harchand Bhinder 2624 242643 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q139817340 |Title=ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ |Language=pa |Volume= |Author=ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਐੱਮ. ਜੀ. ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਨਜ਼ |Address=ਲਾਹੌਰ |Year=1904 ਈਸਵੀ |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1 = 'ਟਾਈਟਲ' 2=1 /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} twfwemui3nr4073ce1ys44qx6k2hksa 242644 242643 2026-11-07T01:45:34Z Harchand Bhinder 2624 242644 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q139817340 |Title=ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ |Language=pa |Volume= |Author=ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਐੱਮ. ਜੀ. ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਨਜ਼ |Address=ਲਾਹੌਰ |Year=1904 ਈਸਵੀ |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1 = 'ਟਾਈਟਲ' 2=1 /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 19n3d3uqvvbqld50f4ipyi1896zgjop 242645 242644 2026-11-07T01:46:59Z Harchand Bhinder 2624 242645 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q139817340 |Title=ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ |Language=pa |Volume= |Author=ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਐੱਮ. ਜੀ. ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਨਜ਼ |Address=ਲਾਹੌਰ |Year=1904 ਈਸਵੀ |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=X |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1 = 'ਟਾਈਟਲ' 2=1 /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 3nsssbz4hi2iwkn1hawdvvb4g93o1x8 252 6487 242639 203662 2026-11-07T01:23:36Z Harchand Bhinder 2624 242639 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q112111723 |Title=ਗੈਂਡੇ |Language=pa |Volume= |Author=ਓਜ਼ੈਨ ਇਓਨੈਸਕੋ |Translator=ਬਲਰਾਮ |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਗਰੇਸ਼ੀਅਸ ਬੁਕਸ |Address=ਪਟਿਆਲਾ |Year=2018 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 5="3" 1="ਟਾਈਟਲ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="3" 4="4" 125="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 9n2eks0lxvgy770mikiryjb74hr85kc 252 13157 242634 242563 2026-11-06T23:05:15Z Harchand Bhinder 2624 242634 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q110803140 |Title=ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ |Address=ਦਿੱਲੀ |Year=1979 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2to4="-" 5="ਟਾਈਟਲ" 6="ਕੋਲੋਫੋਨ" 7="ਸਮਰਪਣ" 25="1" 49to54="ਤਸਵੀਰ" 55="29" 115to122="ਤਸਵੀਰ" 123="89" 143to144="-" 145="109" 219="ਹਵਾਲੇ" 220to226="-" 8to10="-" 9="ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ" 11to15="ਰੀਵੀਊ ਤੇ ਰਾਵਾਂ" 16="-" 19to20="ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ" 21to24="ਇਤਿਹਾਸ" 17="ਤਤਕਰਾ" 18="ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ੇ" /> |Volumes= |Remarks={{scrollpane|border=3px dashed silver|height=500px|width=370px|{{ਪੰਨਾ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf/17}}}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 3qkuoktro88w6j2qemvc9clgeysdks1 250 15647 242597 220172 2026-11-06T13:14:45Z Harchand Bhinder 2624 242597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 134 |cHeight = 189 |oTop = 153 |oLeft = 17 |Location = left |Description = }} {{center|ਸ਼ੀ ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ 'ਭਕਨਾ'}} {{multicol-break}} {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 140 |cHeight = 189 |oTop = 156 |oLeft = 159 |Location = center |Description = }} {{center |ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ 'ਵੇਂਈ ਪੰਈਂ'}} {{multicol-break}} {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 129 |cHeight = 180 |oTop = 159 |oLeft = 317 |Location = right |Description = }} {{center|ਸ਼੍ਰੀ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ}} {{Multicol-end}}<noinclude></noinclude> 2p4p11pueeae2oxhlo2gb821v69jtdq 242598 242597 2026-11-06T13:17:31Z Harchand Bhinder 2624 242598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 134 |cHeight = 189 |oTop = 153 |oLeft = 17 |Location = left |Description = }} {{left|ਸ਼ੀ ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ 'ਭਕਨਾ'}} {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 140 |cHeight = 189 |oTop = 156 |oLeft = 159 |Location = center |Description = }} {{center |ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ 'ਵੇਂਈ ਪੰਈਂ'}} {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 129 |cHeight = 180 |oTop = 159 |oLeft = 317 |Location = right |Description = }} {{right|ਸ਼੍ਰੀ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ}}<noinclude></noinclude> n0n1mwbelhii0qdn50e7ja4qp91zd96 242599 242598 2026-11-06T13:24:37Z Harchand Bhinder 2624 242599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh| {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 134 |cHeight = 189 |oTop = 153 |oLeft = 17 |Location = left |Description = }} {{center |ਸ਼ੀ ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ 'ਭਕਨਾ'}}| {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 140 |cHeight = 189 |oTop = 156 |oLeft = 159 |Location = center |Description = }} {{center |ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ 'ਵੇਂਈ ਪੰਈਂ'}}| {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 129 |cHeight = 180 |oTop = 159 |oLeft = 317 |Location = right |Description = }} {{center |ਸ਼੍ਰੀ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ}}}}<noinclude></noinclude> 2ftv9kaw3fghy1s48yvfzdp0czpw27t 242600 242599 2026-11-06T13:26:31Z Harchand Bhinder 2624 242600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh| {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 134 |cHeight = 189 |oTop = 153 |oLeft = 17 |Location = left |Description = }} {{left|ਸ਼ੀ ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ 'ਭਕਨਾ'}}| {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 140 |cHeight = 189 |oTop = 156 |oLeft = 159 |Location = center |Description = }} {{center |ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ 'ਵੇਂਈ ਪੰਈਂ'}}| {{Css image crop |Image = ਗ਼ਦਰ_ਪਾਰਟੀ_ਲਹਿਰ.pdf |Page = 54 |bSize = 465 |cWidth = 129 |cHeight = 180 |oTop = 159 |oLeft = 317 |Location = right |Description = }} {{right |ਸ਼੍ਰੀ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ}}}}<noinclude></noinclude> m5m3v8127t5s1sqqq4alpunckacj0eh 250 15690 242603 220182 2026-11-06T13:46:29Z Harchand Bhinder 2624 242603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਹਿੰਦ ਜਾ ਕੇ ਉਥੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਢਣਗੇ<ref>Third Case, Evidence, P. 24; 111 Case, Judgement, PP. 31-32</ref>। ਬਲਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲੋਂ ਸੰਨ ੧੯੦੮ ਵਿਚ, ਹੁੰਡੋਰਾਸ ਦੀ ਸਕੀਮ ਵੇਲੇ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਢਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ<ref>Third Case, Judgement, P. 31. </ref>। ਅਰਥਾਤ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਬਰਖਲਾਫ ਉੱਥੇ ਗਏ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਸੁਭਾਉ ਅਤੇ ਰੁਚੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵਕ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਰਜ਼ੀ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਪਰ ਕਈ ਵੇਰੀਂ ਕਈ ਵਾਕਿਆਤ ਜਾਂ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ, ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਾਰਨ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਅਤੇ ਚਿਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਤਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਫੇਰੀ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤੁਰਤ ਅਤੇ ਠੋਸ ਸ਼ਕਲ ਦੇਣ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸਬੱਬ ਅਤੇ ਚਿੰਨ ਬਣੀ। {{center|<poem>{{x-larger|'''ਪੰਜਵਾਂ ਕਾਂਡ''' ''' ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ'''}}</poem>}} {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਗਏ, ਕਿਸ ਮਿਟੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਬੀਅਤ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ; ਅਜਿਹੇ ਅਣਖੀਲੇ, ਨਿੱਗਰ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਵਾਲੇ ਅਨਸਰ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਮਾਨਸਕ ਕਾਇਆਂ ਪਲਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਡੂੰਘੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ; ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ, ਨੀਮ ਸਰਕਾਰੀ ਦਬਾਉ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਬਲਕ ਦੀ ਖੁਲਮ ਖੁਲ੍ਹੀ ਮੁਖਾਲਫਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉਤੇ ਹੰਗਾਮੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਠੋਸੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁੜੱਤਨ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਧੁਰ ਪੁਰਬ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਫੈਲ ਗਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਜੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਦਾ ਇਕ ਪਹਿਲੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਛਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਓਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਧੁਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਵੱਸੇ ਸਨ। ਅਰਥਾਤ ਇਨਕਲਾਬੀ ਬਾਰੂਦ ਤਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਤੀਲੀ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਇਸ {{multicol-break}} ਨੂ ਸਪੱਸ਼ਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ ਕਿ ਸੰਨ ੧੯੧੩ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉੜੀ ਅਮਰੀਕਨ ਦੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ (Pacific Coast States) ਵਿਚ ਕੁਝ ਭੜਕੀਲਾ ਅਨਸਰ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਹ ਅਨਸਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਮਈ ੧੯੧੩ ਵਿਚ ਭੁਖਾ ਕੇ ਭਾਂਬੜ ਬਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ<ref>First Case, The beginning of the cons piracy and war, p. 2.</ref>।ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਉਹ (ਲਾ ਹਰਦਿਆਲ) ਸੰਨ ੧੯੧੧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਰਕਲੇ, ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ, ਵਿਚ ਡੇਰਾ ਲਾ ਦਿਤਾ, ਜਿਥੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਆਏ ਹਿੰਦੀਆਂ, ਖਾਸਕਰ ਸਿੱਖਾਂ ਜੋ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੈਨਕੋਵਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੈਨਫਾਂਸਿਸਕੋ ਤਕ ਸੰਨ ੧੯੦੭ ਤੋਂ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਸਤੇ ਬਗਾਵਤੀ ਲਹਿਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰਦਿਆਲ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਦੰਮ ਬੀਜ ਬੀਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੇ<ref>O'Dwyer, p. 186.</ref>। {{gap}}ਅਮਰੀਕਾ ਕੈਨੇਡਾ ਗਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਹਿੰਦੀ ਅਨਸਰ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਸ਼ਕਲ ਕਿਵੇਂ ਫੜੀ? ਇਹ ਹੈ ਇਸ ਕਾਂਡ ਦਾ ਅਸਲੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਵਾਲ! ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਭੁਲੇਖੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਏ ਦੇ ਵਖੇਵੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਉਤੇ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਏ ਅਤੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਿਯਮਕ ਤੌਰ ਉਤੇ (Technically) ਕਿਵੇਂ ਕਾਇਮ ਹੋਈ। ਇਤਹਾਸਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ' ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਮਸਾਲਾ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਸੰਬੰਧੀ ਚਲੇ ਮੁਕਦੱਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਹਨ। ਲਾਹੌਰ ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ (ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਭ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਦੇ ਆਪਣੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, “ਹੁਣ ਵਾਲੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਛਮੀ ਕੰਢੇ ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੈਨਕੋਵਰ ਅਤੇ ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਇਸਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸੈਂਟਰ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵੈਨਕੋਵਰ ਸੈਂਟਰ ਸੀ, ਪਰ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸੈਨਫਾਂਸਿਸਕੋ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਪਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਕਬਾਲ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ (ਪੰਨਾ ੪੦੭<ref>ਇਹ ਪੰਨਾ ਨੰਬਰ ਮੁਕਦਮੇਂ ਦੇ ਰੀਕਾਰਡ ਦੇ ਪੰਨਾਂ ਨੰਬਰ ਹਨ।</ref>) ਕਿ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਗੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਓਥੇ ੧੯੧੨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਜਾਂ ੧੯੧੩ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਬਰਖਲਾਫ ਲੈਕਚਰਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਲਾ ਆਰੰਭ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵੈਨਕੋਵਰ ਹਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਓਥੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ‘ਆਪਣੇ ਸ੍ਰੋਤਾਗਨਾਂ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਖਿਆਲ' ਭਰ ਦਿਤੇ। {{gap}}ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਖਰ ਜਲਾਵਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਵੈਨਕੋਵਰ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਫਤੂਰ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਸਨ। {{gap}}ਨਵਾਬ ਖਾਂਨ (ਪੰਨਾ ੧੨੨) ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਨਕੋਵਰ ਵਿਚ ਸੰਨ ੧੯੧੧-੧੨ ਅੰਦਰ {{multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੩੭}} <references/></noinclude> ntoqrvewia9m56jetsio2v7b2ax08py 250 16444 242632 241618 2026-11-06T16:13:17Z Harchand Bhinder 2624 242632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{Multicol}} ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਤਪਦਿਕ ਦੇ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ੭੦ ਫੀ ਸਦੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ; ਅਤੇ ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਅਤੇ ਪਾਗਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੀ। {{gap}}ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਵਿਚ ਕੈਦੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰੀਪੋਟ ਦੀ ਅੰਤਕਾ ਨੰ: ੧੦ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਵਾਸਤੇ, ਤੋਰੀਏ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਘਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ੧੦ ਪਊਂਡ ਤੇਲ ਕੱਢਣਾ, ਗਿਰੀ ਦਾ ਤੇਲ ੩੦ ਪਊਂਡ ਕੱਢਣਾ, ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਕੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ੨ ਪਊਂਡ ਰੇਸ਼ਾ ਕੱਢਣਾ, ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}'''ਪੱਗਾਂ ਬਾਰੇ।''' ਪਹਿਲੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦਾ ਜਿਸ ਦਿਨ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਦੋਜਹਿਦ ਦੀ ਰਾਮ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਟੋਪੀਆਂ ਪਹਿਨਾਉਣ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਸੀ। ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਜੇਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਲੁਹਾ ਕੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਰਦੀਆਂ ਪੁਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਰ ਜਦ ‘ਸੰਤ’ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਟੋਪੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਪੁਰ ਹੋਰ ਸਿਖ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਥੇਰਾ ਡਰਾਇਆ ਧਮਕਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੋਪੀਆਂ ਨਾ ਪਹਿਨੀਆਂ; ਅਤੇ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਅੰਡੇਮਾਨ (ਜਿਥੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਗਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਸੀ) ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਹੀ ਰਹੇ। {{gap}}{{larger|'''ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਬੰਬ ਕੇਸ।'''}} {{gap}}ਅੰਡੇਮਾਨ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਖੋ ਵਖ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਟੀਆਂ’, ਸ਼੍ਰੀ ਜਮਨਾ ਦਾਸ, ਸ਼੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ‘ਗਰੰਥੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਲੰਗੇਰੀ’, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰੋਡਾ ਸਿੰਘ (ਪਿੰਡ ਰੋਡਾ) ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਏਥੇ ਪੁਜਣ ਦੇ ਜਲਦੀ ਪਿਛੋਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਚਾਰ ਵਾਰਡਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲੈਕਚਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵਾਰਡਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਬੰਬ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਹੱਥਿਆਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਅਤੇ ਜੇਲੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਕੇ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਬਲਵਾ ਕਰਵਾਉਣਗੇ। ਪਰ ਜੇਲ੍ਹ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਹ ਮਿਲ ਗਈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚੋਂ ੬ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਬੰਬ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਤਿੰਨਾਂ ਵਾਰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ<ref>Isemonger and Slattery, p. 129; Punjab Police Administration Report for 1916, PP. 23-24.</ref>। {{gap}}'''ਅੰਡੇਮਾਨ ਨੂੰ।''' ਅੰਡੇਮਾਨ (ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ) ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੇਵਲ ਇਕ ਜਹਾਜ਼, ‘ਮਹਾਰਾਜਾ’ ਨਾਮੀਂ, ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਅੰਡੇਮਾਨ ਜਾਣ ਲਈ ਸਾਲ {{Multicol-break}} ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਗੇੜੇ ਕੱਢਦਾ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਤ੍ਰੀ ਹਿੰਦ ਤੋਂ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੈਦੀ ਅਮੂਮਨ ਪਹਿਲੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਅਲੀਪੁਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਅਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ ੧੯੧੫ ਵਿਚ ਅੰਡੇਮਾਨ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਪਿਛੋਂ ਇਸੇ ਕੇਸ ਦੇ ਓਹ ਕੈਦੀ ਲਿਜਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਬਹਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ੩੩ ਕੈਦੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਜੇਲ੍ਹ (ਬਿਹਾਰ) ਵਿਚ ਭੇਜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਕੇਸ ਦੇ ਵੀ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹੇ। ਦੋਨਾਂ ਮਾਂਡਲੇ (ਬਰਮਾ) ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਕੈਦੀ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਕੈਦੀ ਵੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਪਰ ਇਹ ੧੯੧੬ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪੱਖ ਜਾਂ ੧੯੧੭ ਵਿਚ ਓਥੇ ਪੁਜੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}ਅੰਡੇਮਾਨ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੌਲੀ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਕੇ ਇਹ ਫੈਸਲੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ ਕਿ, (ੳ) ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾਏ, ਪਰ ਉਹ ਜੋ ਵਿਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਹੋਵੇ; (ਅ) ਜੇਲ੍ਹ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਇਸਤਗੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਏ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਜੇਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨਾਜ਼ਾਇਜ਼ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਮੁਆਮਲਾ ਆ ਬਣੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਅਣਖ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸਮਝ ਕੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੇ; (ੲ) ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਬਾਹਰੋਂ ਚੋਰੀ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਨਾ ਖਾਧੀ ਜਾਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਖਲਾਕ ਉਤੇ ਧੱਬਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। {{gap}}'''ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ (ਸਿਲਵਰ ਜੇਲ)।''' ਅੰਡੇਮਾਨ ਲਿਜਾਏ ਗਏ ਸਭ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀ ਆਪਣੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੈਦ ਰਹੇ। ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਇਕ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਂਦ੍ਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾ ਗੋਲ ਬੁਰਜ ਸੀ। ਇਸ ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਬੁਰਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ਤਿਨ ਮੰਜ਼ਲੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ੭ ਬਾਰਕਾਂ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਗੋਲ ਕੰਧ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਬਾਰਕ ਦੀ ਹਰ ਮੰਜਲ ਵਿਚ ਕੋਠੜੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਕਤਾਰ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵਰਾਂਡਾ ਸੀ। ਕੋਠੜੀਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸੀਖਾਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਰਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਖਾਂ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਬਰਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਆਉਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕੇਵਲ ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਬੁਰਜ ਵਿਚ ਖੁਲ੍ਹਦੇ। ਕੇਂਦੀ ਬੁਰਜ, ਜਿਥੋਂ ਸਾਰੀ ਜੇਲ ਉਤੇ ਨਿਗਾਹ ਰਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਵਿਚ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਹਰ ਇਕ ਬਾਰਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਵੇਹੜਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਕੈਦੀਆਂ ਲਈ ਦਿਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਸੀ। ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਹੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਨਹਾਉਣ ਧੋਣ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ੈਡ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਸਤਾਂ ਅਹਾਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰ ਬੁਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਸਵਾਏ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਕੇ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅਲੈਹਦਾ ਅਲੈਹਲਾ ਅਹਾਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਖਿੰਡਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{center|੧੭੨}} <references/> {{rule}}</noinclude> qrlmp741f3v4dzdszbn58e2xmtll51b 242633 242632 2026-11-06T23:03:18Z Harchand Bhinder 2624 242633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Multicol}} ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਤਪਦਿਕ ਦੇ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ੭੦ ਫੀ ਸਦੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ; ਅਤੇ ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਅਤੇ ਪਾਗਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੀ। {{gap}}ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਵਿਚ ਕੈਦੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰੀਪੋਟ ਦੀ ਅੰਤਕਾ ਨੰ: ੧੦ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਵਾਸਤੇ, ਤੋਰੀਏ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਘਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ੧੦ ਪਊਂਡ ਤੇਲ ਕੱਢਣਾ, ਗਿਰੀ ਦਾ ਤੇਲ ੩੦ ਪਊਂਡ ਕੱਢਣਾ, ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਕੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ੨ ਪਊਂਡ ਰੇਸ਼ਾ ਕੱਢਣਾ, ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}'''ਪੱਗਾਂ ਬਾਰੇ।''' ਪਹਿਲੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦਾ ਜਿਸ ਦਿਨ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਦੋਜਹਿਦ ਦੀ ਰਾਮ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਟੋਪੀਆਂ ਪਹਿਨਾਉਣ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਸੀ। ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਜੇਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਲੁਹਾ ਕੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਰਦੀਆਂ ਪੁਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਰ ਜਦ ‘ਸੰਤ’ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਟੋਪੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਪੁਰ ਹੋਰ ਸਿਖ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਥੇਰਾ ਡਰਾਇਆ ਧਮਕਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੋਪੀਆਂ ਨਾ ਪਹਿਨੀਆਂ; ਅਤੇ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਅੰਡੇਮਾਨ (ਜਿਥੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਗਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਸੀ) ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਹੀ ਰਹੇ। {{gap}}{{larger|'''ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਬੰਬ ਕੇਸ।'''}} {{gap}}ਅੰਡੇਮਾਨ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਖੋ ਵਖ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਟੀਆਂ’, ਸ਼੍ਰੀ ਜਮਨਾ ਦਾਸ, ਸ਼੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ‘ਗਰੰਥੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਲੰਗੇਰੀ’, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰੋਡਾ ਸਿੰਘ (ਪਿੰਡ ਰੋਡਾ) ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਏਥੇ ਪੁਜਣ ਦੇ ਜਲਦੀ ਪਿਛੋਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਚਾਰ ਵਾਰਡਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲੈਕਚਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵਾਰਡਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਬੰਬ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਹੱਥਿਆਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਅਤੇ ਜੇਲੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਕੇ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਬਲਵਾ ਕਰਵਾਉਣਗੇ। ਪਰ ਜੇਲ੍ਹ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਹ ਮਿਲ ਗਈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚੋਂ ੬ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਬੰਬ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਤਿੰਨਾਂ ਵਾਰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ<ref>Isemonger and Slattery, p. 129; Punjab Police Administration Report for 1916, PP. 23-24.</ref>। {{gap}}'''ਅੰਡੇਮਾਨ ਨੂੰ।''' ਅੰਡੇਮਾਨ (ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ) ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੇਵਲ ਇਕ ਜਹਾਜ਼, ‘ਮਹਾਰਾਜਾ’ ਨਾਮੀਂ, ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਅੰਡੇਮਾਨ ਜਾਣ ਲਈ ਸਾਲ {{Multicol-break}} ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਗੇੜੇ ਕੱਢਦਾ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਤ੍ਰੀ ਹਿੰਦ ਤੋਂ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੈਦੀ ਅਮੂਮਨ ਪਹਿਲੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਅਲੀਪੁਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਅਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ ੧੯੧੫ ਵਿਚ ਅੰਡੇਮਾਨ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਪਿਛੋਂ ਇਸੇ ਕੇਸ ਦੇ ਓਹ ਕੈਦੀ ਲਿਜਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਬਹਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ੩੩ ਕੈਦੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਜੇਲ੍ਹ (ਬਿਹਾਰ) ਵਿਚ ਭੇਜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਕੇਸ ਦੇ ਵੀ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹੇ। ਦੋਨਾਂ ਮਾਂਡਲੇ (ਬਰਮਾ) ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਕੈਦੀ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਕੈਦੀ ਵੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਪਰ ਇਹ ੧੯੧੬ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪੱਖ ਜਾਂ ੧੯੧੭ ਵਿਚ ਓਥੇ ਪੁਜੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}ਅੰਡੇਮਾਨ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੌਲੀ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਕੇ ਇਹ ਫੈਸਲੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ ਕਿ, (ੳ) ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾਏ, ਪਰ ਉਹ ਜੋ ਵਿਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਹੋਵੇ; (ਅ) ਜੇਲ੍ਹ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਇਸਤਗੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਏ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਜੇਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨਾਜ਼ਾਇਜ਼ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਮੁਆਮਲਾ ਆ ਬਣੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਅਣਖ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸਮਝ ਕੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੇ; (ੲ) ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਬਾਹਰੋਂ ਚੋਰੀ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਨਾ ਖਾਧੀ ਜਾਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਖਲਾਕ ਉਤੇ ਧੱਬਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। {{gap}}'''ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ (ਸਿਲਵਰ ਜੇਲ)।''' ਅੰਡੇਮਾਨ ਲਿਜਾਏ ਗਏ ਸਭ ਗਦਰੀ ਕੈਦੀ ਆਪਣੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੈਦ ਰਹੇ। ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਇਕ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਂਦ੍ਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾ ਗੋਲ ਬੁਰਜ ਸੀ। ਇਸ ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਬੁਰਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ਤਿਨ ਮੰਜ਼ਲੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ੭ ਬਾਰਕਾਂ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਗੋਲ ਕੰਧ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਬਾਰਕ ਦੀ ਹਰ ਮੰਜਲ ਵਿਚ ਕੋਠੜੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਕਤਾਰ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵਰਾਂਡਾ ਸੀ। ਕੋਠੜੀਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸੀਖਾਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਰਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਖਾਂ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਬਰਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਆਉਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕੇਵਲ ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਬੁਰਜ ਵਿਚ ਖੁਲ੍ਹਦੇ। ਕੇਂਦੀ ਬੁਰਜ, ਜਿਥੋਂ ਸਾਰੀ ਜੇਲ ਉਤੇ ਨਿਗਾਹ ਰਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਵਿਚ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਹਰ ਇਕ ਬਾਰਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਵੇਹੜਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਕੈਦੀਆਂ ਲਈ ਦਿਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਸੀ। ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਹੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਨਹਾਉਣ ਧੋਣ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ੈਡ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਸਤਾਂ ਅਹਾਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰ ਬੁਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਸਵਾਏ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਗਦਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਕੇ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅਲੈਹਦਾ ਅਲੈਹਲਾ ਅਹਾਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਖਿੰਡਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। {{Multicol-end}}<noinclude>{{center|੧੭੨}} <references/> {{rule}}</noinclude> gbgb27td3zy73mx3yycpxhjxz80i2w6 250 16839 242635 233871 2026-11-06T23:36:29Z Harchand Bhinder 2624 242635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude> {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:|ਤਰਕ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬੁਲੰਦ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਕਿਹੇ ਸ਼ਸਤਰ?}} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ) ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ...ਕਿਵੇਂ...}} {{Playscript|ਜੇਨ:|(ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਧੀਰਜ ਦਾ ਸ਼ਸਤਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਹਥਿਆਰ (ਬੇਰੰਜਰ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰੋ ਪਾਣ ਚੜ੍ਹਾਓ... ਤੇ ਜਧਾਰ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਮਿਆਰ ਮੁਤਾਬਕ... ਸਟੈਂਡਰਡ ਥੋੜਾ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕੋ।}} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| ਜੇ ਮੈਂ ਦੋ-ਦੋ ਪੰਜੇ ਦੋਹਾਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵਾਂ... ਤਾਂ ਕੱਲੀ- ਕੱਲੀ ਕੋਲ ਕਿੰਨੇ ਪੰਜੇ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ?}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| ਇਹ ਕੋਈ ਐਨੀ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| (ਜੇਨ ਨੂੰ) ਇਹ ਕੋਈ ਐਨੀ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਉਲਟਾ ਇਹ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਈ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। }} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। }} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ। ਧਿਆਨ ਟਿਕਾਓ।}} {{Playscript|ਜੇਨ:| (ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ,। ਮਜਬੂਤ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਟਿਕਾਓ ।}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| (ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ) ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿਵੇਂ...}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| (ਜੇਨ ਨੂੰ) ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ... ਕਿਵੇਂ }} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਕੱਲੀ-ਕੱਲੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ।}} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ ਕੱਲੀ- ਕੱਲੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ।}} {{Playscript|ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਕਾਗਜ਼ ਲਓ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਲਾਓ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਛੇ ਪੰਜੇ ਦੋ ਬਿੱਲੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕੱਲੀ ਕੱਲੀ ਬਿੱਲੀ ਕੋਲ ਕਿੰਨੇ ਪੰਜੇ ਬਚੇ?}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| ਇੱਕ ਮਿੰਟ... ਇੱਕ ਮਿੰਟ। (ਜੇਬ ਚੋਂ ਕਾਗਜ਼ ਕੱਢ ਕੇ ਹਿਸਾਬ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ)}} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਢੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ, ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਪਰੈੱਸ ਕੀਤੇ, ਸ਼ੇਵ-ਸ਼ੂਵ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੋ, ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਰਨਾ ਈ ਪਵੇਗਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਧੋਬੀਆਂ ਦੇ ਰੇਟ ਹੀ ਬੜੇ ਆ}} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਦਾਰੂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਘਟਾ ਲਓ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਰਾ ਬਣ ਠਣ ਕੇ ਨਿਕਲੋ ਬਾਹਰ: ਹੈਟ ਸਜਾ ਕੇ, ਟਾਈ ਲਾ ਕੇ ਥ੍ਰੀ ਪੀਸ ਸੂਟ ਤੇ ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ ਲਿਸ਼ਕਦੇ (ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੜੀ ਆਤਮ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੈਟ, ਟਾਈ ਤੇ ਬੂਟਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ }}<noinclude>{{rh||| 27}}</noinclude> nofck286elfirusel8xirsd0h7rwggw 242637 242635 2026-11-07T00:03:40Z Harchand Bhinder 2624 242637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>{{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:|ਤਰਕ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬੁਲੰਦ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਕਿਹੇ ਸ਼ਸਤਰ?}} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ) ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ...ਕਿਵੇਂ...}} {{Playscript|ਜੇਨ:|(ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਧੀਰਜ ਦਾ ਸ਼ਸਤਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਹਥਿਆਰ (ਬੇਰੰਜਰ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰੋ ਪਾਣ ਚੜ੍ਹਾਓ... ਤੇ ਜਧਾਰ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਮਿਆਰ ਮੁਤਾਬਕ... ਸਟੈਂਡਰਡ ਥੋੜਾ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕੋ।}} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| ਜੇ ਮੈਂ ਦੋ-ਦੋ ਪੰਜੇ ਦੋਹਾਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵਾਂ... ਤਾਂ ਕੱਲੀ- ਕੱਲੀ ਕੋਲ ਕਿੰਨੇ ਪੰਜੇ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ?}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| ਇਹ ਕੋਈ ਐਨੀ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| (ਜੇਨ ਨੂੰ) ਇਹ ਕੋਈ ਐਨੀ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਉਲਟਾ ਇਹ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਈ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। }} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। }} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ। ਧਿਆਨ ਟਿਕਾਓ।}} {{Playscript|ਜੇਨ:| (ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ,। ਮਜਬੂਤ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਟਿਕਾਓ ।}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| (ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ) ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿਵੇਂ...}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| (ਜੇਨ ਨੂੰ) ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ... ਕਿਵੇਂ }} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਕੱਲੀ-ਕੱਲੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ।}} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ ਕੱਲੀ- ਕੱਲੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ।}} {{Playscript|ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਕਾਗਜ਼ ਲਓ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਲਾਓ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਛੇ ਪੰਜੇ ਦੋ ਬਿੱਲੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕੱਲੀ ਕੱਲੀ ਬਿੱਲੀ ਕੋਲ ਕਿੰਨੇ ਪੰਜੇ ਬਚੇ?}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| ਇੱਕ ਮਿੰਟ... ਇੱਕ ਮਿੰਟ। (ਜੇਬ ਚੋਂ ਕਾਗਜ਼ ਕੱਢ ਕੇ ਹਿਸਾਬ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ)}} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਢੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ, ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਪਰੈੱਸ ਕੀਤੇ, ਸ਼ੇਵ-ਸ਼ੂਵ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੋ, ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਰਨਾ ਈ ਪਵੇਗਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਧੋਬੀਆਂ ਦੇ ਰੇਟ ਹੀ ਬੜੇ ਆ}} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਦਾਰੂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਘਟਾ ਲਓ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਰਾ ਬਣ ਠਣ ਕੇ ਨਿਕਲੋ ਬਾਹਰ: ਹੈਟ ਸਜਾ ਕੇ, ਟਾਈ ਲਾ ਕੇ ਥ੍ਰੀ ਪੀਸ ਸੂਟ ਤੇ ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ ਲਿਸ਼ਕਦੇ (ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੜੀ ਆਤਮ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੈਟ, ਟਾਈ ਤੇ ਬੂਟਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ }}<noinclude>{{rh||| 27}}</noinclude> 04k13x6efolfojc449j9m35kvl7mwwn 250 16844 242636 233872 2026-11-07T00:03:14Z Harchand Bhinder 2624 {{rh|||28}} 242636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude> {{Playscript||ਕਰਦਾ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| (ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ) ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੇ ਕਈ ਨਤੀਜੇ।}} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਦੱਸੋ ਤਾਂ। }} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ| (ਜੇਨ ਨੂੰ) ਨੂੰ ਫਿਰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਦੱਸੋ }} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਮੈਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾਂ ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| (ਜੇਨ ਨੂੰ) ਮੈਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾਂ }} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਤੂੰ ਥੋੜਾ ਡਰੂ ਏਂ ਪਰ ਹੁਨਰ ਤਾਂ ਹੈ ਤੇਰੇ ’ਚ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਹੁਨਰ... ਮੇਰੇ ’ਚ? ਮੈਂ?}} {{Playscript|ਜੇਨ:| ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਇਸਦੀ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਚ ਉਤਾਰੋ, ਫਰੇਮ ਕਰੋ। ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਚ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਦਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੱਲੋ।}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| (ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ) ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤਾਂ ਹੈ... ਕਿ ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ ਕੋਲ ਚਾਰ ਪੰਜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਦੂਜੀ ਕੋਲ ਦੋ ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| (ਜੇਨ ਨੂੰ) ਟਾਈਮ ਈ ਕਿੱਥੇ ਬਚਦਾ... ਮੇਰੇ ਕੋਲ।}} {{Playscript|ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| (ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ) ਹੁਨਰ ਤਾਂ ਹੈ, ਬਸ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇਨ: ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਟਾਈਮ ਮਿਲਦਾ, ਉਸਦਾ ਲਾਹਾ ਲਓ। ਐਵੇਂ ਡੋਲਦੇ ਨਾ ਰਹੋ ਹਰ ਵੇਲੇ।}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਕਦੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਪਤਾ... ਦਫਤਰੀ ਜੀਵਨ... ।}} {{Playscript|ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਕੱਢ ਹੀ ਲੈਂਦਾ। (ਬੇਰੰਜਰ) ਜੇਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਲੇਟ ਹੋ ਗਿਆ ਬਹੁਤ।}} {{Playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:| ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲੇਟ ਐ, ਉਮਰ...}} {{Playscript|ਜੇਨ:| (ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਕੋਈ ਲੇਟ-ਵੇਟ ਨਹੀਂ !}} {{Playscript|ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ:| ਲੇਟ ਵੇਟ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਜੇਨ:|(ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਤੂੰ ਵੀ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾਂ ,ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਸਾਰੇ ਕਰਦੇ। ਪਰ ਐਤਵਾਰ ਤਾਂ ਛੁੱਟੀ ਐ ਨਾ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਫਤਰ ਨਹੀਂ, ਸਾਲ ਚ ਤਿੰਨ ਹਫਤੇ... ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ । ਏਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿਸਾਬ ਜਿਹੇ ਨਾਲ।}} {{Playscript||( ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਹਿਸਾਬ ਲਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ)}} {{Playscript|ਜੇਨ:| (ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਦੇਖ, ਪੀ ਕੇ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹੋ, ਇਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਵੀ ਥੋੜਾ ਚੁਸਤ- ਦਰੁਸਤ ਰਹੋ ਫਰੈਸ਼, ਕੰਮ ਵੇਲੇ ਵੀ? ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਖਾਲੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੜੀ ਉਸਾਰੂ }}<noinclude></noinclude> en1arttnm1jd6yydm5kpgv1zhicsin7 250 21958 242640 53062 2026-11-07T01:28:59Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੬੭}}</noinclude>ਮਿਲਿਓ ਭਗਤਿ ਕਰਉ ਨਿਵਿ ਪਾਏ॥੨॥ ਜਬ ਪ੍ਰਿਅ ਆਇ ਬਸੇ ਗ੍ਰਿਹਿ ਆਸਨਿ ਤਬ ਹਮ ਮੰਗਲ ਗਾਇਆ॥ ਮੀਤ ਸਾਜਨ ਮੇਰੇ ਭਏ ਸੁਹੇਲੇ ਪ੍ਰਭੁ ਪੂਰਾ ਗੁਰੂ ਮਿਲਾਇਆ॥੩॥ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀ ਭਏ ਅਨੰਦਾ ਗੁਰਿ ਕਾਰਜ ਹਮਰੇ ਪੂਰੇ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਵਰੁ ਮਿਲਿਆ ਸੁਖਦਾਤਾ ਛੋਡਿ ਨ ਜਾਈ ਦੂਰੇ॥੪॥੩॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰਾਜ ਤੇ ਕੀਟ ਕੀਟ ਤੇ ਸੁਰਪਤਿ ਕਰਿ ਦੋਖ ਜਠਰ ਕਉ ਭਰਤੇ॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਿ ਛੋਡਿ ਆਨ ਕਉ ਪੂਜਹਿ ਆਤਮ ਘਾਤੀ ਹਰਤੇ॥੧॥ ਹਰਿ ਬਿਸਰਤ ਤੇ ਦੁਖਿ ਦੁਖਿ ਮਰਤੇ॥ ਅਨਿਕ ਬਾਰ ਭ੍ਰਮਹਿ ਬਹੁ ਜੋਨੀ ਟੇਕ ਨ ਕਾਹੂ ਧਰਤੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤਿਆਗਿ ਸੁਆਮੀ ਆਨ ਕਉ ਚਿਤਵਤ ਮੂੜ ਮੁਗਧ ਖਲ ਖਰ ਤੇ॥ ਕਾਗਰ ਨਾਵ ਲੰਘਹਿ ਕਤ ਸਾਗਰੁ ਬ੍ਰਿਥਾ ਕਥਤ ਹਮ ਤਰਤੇ॥੨॥ ਸਿਵ ਬਿਰੰਚਿ ਅਸੁਰ ਸੁਰ ਜੇਤੇ ਕਾਲ ਅਗਨਿ ਮਹਿ ਜਰਤੇ॥ ਨਾਨਕ ਸਰਨਿ ਚਰਨ ਕਮਲਨ ਕੀ ਤੁਮ੍ਹ ਨ ਡਾਰਹੁ ਪ੍ਰਭ ਕਰਤੇ॥੩॥੪॥ {{center|ਰਾਗੁ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫ ਦੁਪਦੇ ਘਰੁ ੧ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਓਇ ਬੈਰਾਗੀ ਤਿਆਗੀ॥ ਹਉ ਇਕੁ ਖਿਨੁ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਰਹਿ ਨ ਸਕਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹਮਾਰੀ ਲਾਗੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਉਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਮੋਹਿ ਪ੍ਰਭੁ ਚਿਤਿ ਆਵੈ ਸੰਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਮੋਹਿ ਜਾਗੀ॥ ਸੁਨਿ ਉਪਦੇਸੁ ਭਏ ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਗੁਨ ਗਾਏ ਰੰਗਿ ਰਾਂਗੀ॥੧॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਦੇਇ ਕੀਏ ਸੰਤ ਮੀਤਾ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਭਏ ਬਡਭਾਗਂੀ॥ ਮਹਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਬਰਨਿ ਨ ਸਾਕਉ ਰੇਨੁ ਨਾਨਕ ਜਨ ਪਾਗੀ॥੨॥੧॥੫॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਾਈ ਮੋਹਿ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਦੇਹੁ ਮਿਲਾਈ॥ ਸਗਲ ਸਹੇਲੀ ਸੁਖ ਭਰਿ ਸੂਤੀ ਜਿਹ ਘਰਿ ਲਾਲੁ ਬਸਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮੋਹਿ ਅਵਗਨ ਪ੍ਰਭੁ ਸਦਾ ਦਇਆਲਾ ਮੋਹਿ ਨਿਰਗੁਨਿ ਕਿਆ ਚਤੁਰਾਈ॥ ਕਰਉ ਬਰਾਬਰਿ ਜੋ ਪ੍ਰਿਅ ਸੰਗਿ ਰਾਤਂੀ ਇਹ ਹਉਮੈ ਕੀ ਢੀਠਾਈ॥੧॥ ਭਈ ਨਿਮਾਣੀ ਸਰਨਿ ਇਕ ਤਾਕੀ ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਪੁਰਖ ਸੁਖਦਾਈ॥ ਏਕ ਨਿਮਖ ਮਹਿ ਮੇਰਾ ਸਭੁ ਦੁਖੁ ਕਾਟਿਆ ਨਾਨਕ ਸੁਖਿ ਰੈਨਿ ਬਿਹਾਈ॥੨॥੨॥੬॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬਰਸੁ ਮੇਘ ਜੀ ਤਿਲੁ ਬਿਲਮੁ ਨ ਲਾਉ॥ ਬਰਸੁ ਪਿਆਰੇ ਮਨਹਿ ਸਧਾਰੇ ਹੋਇ ਅਨਦੁ ਸਦਾ ਮਨਿ ਚਾਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਮ ਤੇਰੀ<noinclude></noinclude> ec9k37yajgiv5z188fkejzg720rqddc 250 21959 242641 53063 2026-11-07T01:36:44Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੬੮}}</noinclude>ਧਰ ਸੁਆਮੀਆ ਮੇਰੇ ਤੂ ਕਿਉ ਮਨਹੁ ਬਿਸਾਰੇ॥ ਇਸਤ੍ਰੀ ਰੂਪ ਚੇਰੀ ਕੀ ਨਿਆਈ ਸੋਭ ਨਹੀ ਬਿਨੁ ਭਰਤਾਰੇ॥੧॥ ਬਿਨਉ ਸੁਨਿਓ ਜਬ ਠਾਕੁਰ ਮੇਰੈ ਬੇਗਿ ਆਇਓ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੇ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਮੇਰੋ ਬਨਿਓ ਸੁਹਾਗੋ ਪਤਿ ਸੋਭਾ ਭਲੇ ਅਚਾਰੇ॥੨॥੩॥੭॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਾਚਾ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ॥ ਦੂਖ ਦਰਦ ਬਿਨਸੈ ਭਵ ਸਾਗਰੁ ਗੁਰ ਕੀ ਮੂਰਤਿ ਰਿਦੈ ਬਸਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੁਸਮਨ ਹਤੇ ਦੋਖੀ ਸਭਿ ਵਿਆਪੇ ਹਰਿ ਸਰਣਾਈ ਆਇਆ॥ ਰਾਖਨਹਾਰੈ ਹਾਥ ਦੇ ਰਾਖਿਓ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਇਆ॥੧॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਕਿਲਵਿਖ ਸਭਿ ਕਾਟੇ ਨਾਮੁ ਨਿਰਮਲੁ ਮਨਿ ਦੀਆ॥ ਗੁਣ ਨਿਧਾਨੁ ਨਾਨਕ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਬਾਹੁੜਿ ਦੂਖ ਨ ਥੀਆ॥੨॥੪॥੮॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਾਨ ਪਿਆਰੇ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਅਪਨੋ ਨਾਮੁ ਦੀਜੈ ਦਇਆਲ ਅਨੁਗ੍ਰਹੁ ਧਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਿਮਰਉ ਚਰਨ ਤੁਹਾਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਿਦੈ ਤੁਹਾਰੀ ਆਸਾ॥ ਸੰਤ ਜਨਾ ਪਹਿ ਕਰਉ ਬੇਨਤੀ ਮਨਿ ਦਰਸਨ ਕੀ ਪਿਆਸਾ॥੧॥ ਬਿਛੁਰਤ ਮਰਨੁ ਜੀਵਨੁ ਹਰਿ ਮਿਲਤੇ ਜਨ ਕਉ ਦਰਸਨੁ ਦੀਜੈ॥ ਨਾਮ ਅਧਾਰੁ ਜੀਵਨ ਧਨੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਜੈ॥੨॥੫॥੯॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਬ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਉ ਬਨਿ ਆਈ॥ ਰਾਜਾ ਰਾਮੁ ਰਮਤ ਸੁਖੁ ਪਾਇਓ ਬਰਸੁ ਮੇਘ ਸੁਖਦਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਇਕੁ ਪਲੁ ਬਿਸਰਤ ਨਹੀ ਸੁਖ ਸਾਗਰੁ ਨਾਮੁ ਨਵੈ ਨਿਧਿ ਪਾਈ॥ ਉਦੌਤੁ ਭਇਓ ਪੂਰਨ ਭਾਵੀ ਕੋ ਭੇਟੇ ਸੰਤ ਸਹਾਈ॥੧॥ ਸੁਖ ਉਪਜੇ ਦੁਖ ਸਗਲ ਬਿਨਾਸੇ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਲਿਵ ਲਾਈ॥ ਤਰਿਓ ਸੰਸਾਰੁ ਕਠਿਨ ਭੈ ਸਾਗਰੁ ਹਰਿ ਨਾਨਕ ਚਰਨ ਧਿਆਈ॥੨॥੬॥੧੦॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਘਨਿਹਰ ਬਰਸਿ ਸਗਲ ਜਗੁ ਛਾਇਆ॥ ਭਏ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਅਨਦ ਮੰਗਲ ਸੁਖ ਪਾਇਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਿਟੇ ਕਲੇਸ ਤ੍ਰਿਸਨ ਸਭ ਬੂਝੀ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਮਨਿ ਧਿਆਇਆ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਜਨਮ ਮਰਨ ਨਿਵਾਰੇ ਬਹੁਰਿ ਨ ਕਤਹੂ ਧਾਇਆ॥੧॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਨਾਮਿ ਨਿਰੰਜਨਿ ਰਾਤਉ ਚਰਨ ਕਮਲ ਲਿਵ ਲਾਇਆ॥ ਅੰਗੀਕਾਰੁ ਕੀਓ ਪ੍ਰਭਿ ਅਪਨੈ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਸਰਣਾਇਆ॥੨॥੭॥੧੧॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬਿਛੁਰਤ ਕਿਉ ਜੀਵੇ ਓਇ ਜੀਵਨ॥ ਚਿਤਹਿ ਉਲਾਸ ਆਸ ਮਿਲਬੇ ਕੀ ਚਰਨ ਕਮਲ ਰਸ ਪੀਵਨ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਪਿਆਸ ਤੁਮਾਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤਿਨ ਕਉ ਅੰਤਰੁ ਨਾਹੀ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਬਿਸਰੈ ਮੇਰੋ<noinclude></noinclude> ho1o1mdh9aqy872ggsem8bmxxo7euk3 250 21960 242646 53064 2026-11-07T01:47:32Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੬੯}}</noinclude>ਰਾਮੁ ਪਿਆਰਾ ਸੇ ਮੂਏ ਮਰਿ ਜਾਂਹੀਂ॥੧॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਜਗਦੀਸੁਰ ਪੇਖਤ ਸਦਾ ਹਜੂਰੇ॥ ਨਾਨਕ ਰਵਿ ਰਹਿਓ ਸਭ ਅੰਤਰਿ ਸਰਬ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰੇ॥੨॥੮॥੧੨॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਹਰਿ ਕੈ ਭਜਨਿ ਕਉਨ ਕਉਨ ਨ ਤਾਰੇ॥ ਖਗ ਤਨ ਮੀਨ ਤਨ ਮ੍ਰਿਗ ਤਨ ਬਰਾਹ ਤਨ ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਉਧਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੇਵ ਕੁਲ ਦੈਤ ਕੁਲ ਜਖ੍ਹ ਕਿੰਨਰ ਨਰ ਸਾਗਰ ਉਤਰੇ ਪਾਰੇ॥ ਜੋ ਜੋ ਭਜਨੁ ਕਰੈ ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਤਾ ਕੇ ਦੂਖ ਬਿਦਾਰੇ॥੧॥ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਮਹਾ ਬਿਖਿਆ ਰਸ ਇਨ ਤੇ ਭਏ ਨਿਰਾਰੇ॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਜਪਹਿ ਕਰੁਣਾ ਮੈ ਨਾਨਕ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੇ॥੨॥੯॥੧੩॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਆਜੁ ਮੈ ਬੈਸਿਓ ਹਰਿ ਹਾਟ॥ ਨਾਮੁ ਰਾਸਿ ਸਾਝੀ ਕਰਿ ਜਨ ਸਿਉ ਜਾਂਉ ਨ ਜਮ ਕੈ ਘਾਟ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧਾਰਿ ਅਨੁਗ੍ਰਹੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮਿ ਰਾਖੇ ਭ੍ਰਮ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਕਪਾਟ॥ ਬੇਸੁਮਾਰ ਸਾਹੁ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਲਾਹਾ ਚਰਨ ਨਿਧਿ ਖਾਟ॥੧॥ ਸਰਨਿ ਗਹੀ ਅਚੁਤ ਅਬਿਨਾਸੀ ਕਿਲਬਿਖ ਕਾਢੇ ਹੈ ਛਾਂਟਿ॥ ਕਲਿ ਕਲੇਸ ਮਿਟੇ ਦਾਸ ਨਾਨਕ ਬਹੁਰਿ ਨ ਜੋਨੀ ਮਾਟ॥੨॥੧੦॥੧੪॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਹਿਰਾਨੋ॥ ਕੋਟਿ ਮਧੇ ਕੋਊ ਬਿਰਲਾ ਸੇਵਕੁ ਪੂਰਨ ਭਗਤੁ ਚਿਰਾਨੋ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਇਤ ਉਤ ਡੋਲਿ ਡੋਲਿ ਸ੍ਰਮੁ ਪਾਇਓ ਤਨੁ ਧਨੁ ਹੋਤ ਬਿਰਾਨੋ॥ ਲੋਗ ਦੁਰਾਇ ਕਰਤ ਠਗਿਆਈ ਹੋਤੌ ਸੰਗਿ ਨ ਜਾਨੋ॥੧॥ ਮ੍ਰਿਗ ਪੰਖੀ ਮੀਨ ਦੀਨ ਨੀਚ ਇਹ ਸੰਕਟ ਫਿਰਿ ਆਨੋ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪਾਹਨ ਪ੍ਰਭ ਤਾਰਹੁ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਸੁਖ ਮਾਨੋ ॥੨॥੧੧॥੧੫॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦੁਸਟ ਮੁਏ ਬਿਖੁ ਖਾਈ ਰੀ ਮਾਈ॥ ਜਿਸ ਕੇ ਜੀਅ ਤਿਨ ਹੀ ਰਖਿ ਲੀਨੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭ ਕਉ ਕਿਰਪਾ ਆਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਸਭ ਮਹਿ ਵਰਤੈ ਤਾਂ ਭਉ ਕੈਸਾ ਭਾਈ॥ ਸੰਗਿ ਸਹਾਈ ਛੋਡਿ ਨ ਜਾਈ ਪ੍ਰਭੁ ਦੀਸੈ ਸਭਨੀ ਠਾਂਈ॥੧॥ ਅਨਾਥਾ ਨਾਥੁ ਦੀਨ ਦੁਖ ਭੰਜਨ ਆਪਿ ਲੀਏ ਲੜਿ ਲਾਈ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਓਟ ਜੀਵਹਿ ਦਾਸ ਤੇਰੇ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਸਰਣਾਈ॥੨॥੧੨॥੧੬॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਹਰਿ ਕੇ ਚਰਨ ਰਵੀਜੈ॥ ਦਰਸ ਪਿਆਸ ਮੇਰੋ ਮਨੁ ਮੋਹਿਓ ਹਰਿ ਪੰਖ ਲਗਾਇ ਮਿਲੀਜੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਖੋਜਤ ਖੋਜਤ ਮਾਰਗੁ ਪਾਇਓ ਸਾਧੂ ਸੇਵ ਕਰੀਜੈ॥ ਧਾਰਿ ਅਨੁਗ੍ਰਹੁ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੇ ਨਾਮੁ ਮਹਾ ਰਸੁ ਪੀਜੈ॥੧॥ ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹਿ ਕਰਿ ਸਰਨੀ ਆਏ ਜਲਤਉ ਕਿਰਪਾ ਕੀਜੈ॥ ਕਰੁ ਗਹਿ ਲੇਹੁ ਦਾਸ ਅਪੁਨੇ ਕਉ ਨਾਨਕ ਅਪੁਨੋ<noinclude></noinclude> e8renty6i9yx5ugmctvqa3tcrvuwge1 252 29992 242610 220494 2026-11-06T14:18:09Z Taranpreet Goswami 2106 242610 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਰਸ਼ਨ |Language=pa |Volume=ਦੂਜਾ ਭਾਗ |Author=ਭਾਈ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਐੱਮਐੱਸਸੀ ਕਸ਼ਮੀਰ (1893-1953) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="-" 3to4="ਤਤਕਰਾ" 5="1" 10to11="-" 12="6" 218="214" 316="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} nabm6hflca6rdxukb6c32rmg7h20nxa 250 44341 242647 242584 2026-11-07T08:56:48Z Satdeep Gill 13 242647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਉਧਾਰ ਨਾ ਲੈ, ਕਾਹਦਾ ਭੈ'''{{bar|2}}ਜਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਆਪਣੀ ਚਾਦਰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਧਾਰ ਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। {{gap}}'''ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣੋਂ ਗਿਆ'''{{bar|2}}ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਜੇਕਰ ਉਧਾਰ ਮੋੜਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣੋਂ ਵੀ ਝਿਜਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਉਨ ਦੀ ਚੋਲੀ, ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਬਖੀਆ'''{{bar|2}}ਘਟੀਆ ਤੇ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਉਪਰੋਂ ਡਿੱਗਾ ਸੰਭਲੇ ਪਰ ਨਜ਼ਰੋਂ ਡਿੱਗਾ ਨਾ ਸੰਭਲੇ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਮੁੜ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਆਪਣਾ ਸਤਿਕਾਰ ਮੁੜਕੇ ਬਹਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। {{gap}}'''ਉਰਾਰ ਨਾ ਪਾਰ, ਲਟਕੇ ਵਿਚਕਾਰ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਸ ਬੰਦੇ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਠੋਸ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਤੇ ਡਾਵਾਂ ਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਉਲਟਾ ਚੋਰ ਕੋਤਵਾਲ ਨੂੰ ਡਾਂਟੇ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ 'ਤੇ ਹੀ ਵਰ੍ਹ ਪਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਉਲਟੀ ਗੰਗਾ ਪਹੋਏ ਨੂੰ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਸ਼ਾ ਕਰਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇ ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਉਲਟੀ ਬਾੜ ਖੇਤ ਨੂੰ ਖਾਏ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਾਨ ਮਾਲ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਲੱਗ ਜਾਣ ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਉਲਟੇ ਬਾਂਸ ਬਰੇਲੀ ਨੂੰ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ ਕੇ ਉਲਟੀ ਗਲ ਕਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੂਰਖ਼ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਉਲਟੇ ਬਾਂਹ ਸੁਲੱਖਣੀ, ਵਿੱਚੋਂ ਪੱਛੀ ਸੱਖਣੀ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਉਪਰੋਂ ਉਪਰੋਂ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਅੰਦਰੋਂ ਡੱਕਾ ਦੂਹਰਾ ਨਾ ਕਰੇ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਸਮਝਦੈ ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ ਥੱਲ੍ਹੇ ਖੜੋਵੇ'''{{bar|2}}ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ, ਗੁਣਾਂ, ਧਨ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦਾ ਉਦੋਂ ਸਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦੈ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਧ ਗੁਣਵਾਨ, ਰੂਪਵੰਤ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਨ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। {{gap}}'''ਊਠ ਅੜਾਉਂਦੇ ਹੀ ਲੱਦੀ ਦੇ ਨੇ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸਖ਼ਤੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।{{nop}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/13}}</noinclude> r21gzuqda0ix1ih5dpu9lgr45uelxnn 250 44683 242648 134251 2026-11-07T08:59:39Z Satdeep Gill 13 242648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਊਠ ਖਾਲ੍ਹੀ ਵੀ ਅੜਾਏ ਤੇ ਲੱਦਿਆ ਵੀ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਕੰਮ ਚੋਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਔਖਾ-ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਮੂੰਹ ਵੱਟੀ ਰਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਚਾਲੀ ਤੇ ਬੋਤਾ ਪੰਤਾਲੀ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਤੇ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਛੋਟੀ ਤੇ ਘਟੀਆ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਕੁੱਤਾ ਵੱਡੂ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਐਵੇਂ ਡਰੀ ਜਾਵੇ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਤੋਂ ਛਾਨਣੀ ਲਾਹਿਆਂ ਭਾਰ ਹੌਲ਼ਾ ਨੀ ਹੁੰਦਾ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੁੰਮੇ ਲੱਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਮਾਤਰ ਕੰਮ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਊਠ ਦਾ ਪੱਦ ਉੱਚਾ ਜਾਏ{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਕਿ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਐਬ ਵੀ ਲੁਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਦਾ ਪੱਦ ਨਾ ਜ਼ਮੀਂ ਨਾ ਆਸਮਾਨ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰ-ਪੈਰ ਤੋਂ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰੇ, ਬੇਥਵੀਆਂ ਮਾਰੇ, ਓਦੋਂ ਇੰਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਦੇ ਗਲ਼ ਟੱਲੀ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਲੰਮੇ ਕਦ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ਼ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲ਼ੀ ਪਤਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਊਠ ਦੇ ਮੂੰਹ ਜ਼ੀਰਾ'''{{bar|2}}ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਥਾਂ ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸਾਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਨਾ ਕੁੱਦੇ, ਬੋਰੇ ਕੁੱਦੇ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੇ-ਹੱਕਾ ਹੱਕਦਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਜਤਾਉਣ ਲਈ ਅਜਾਈਂ ਰੌਲ਼ਾ ਰੱਪਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗੇ। {{gap}}'''ਊਠ ਨਾ ਪੁੱਦਿਆ, ਜੇ ਪੱਦਿਆ ਤਾਂ ਫੁੱਸ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੂਰਖ਼ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਆਣਾ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਲ ਕਰੇ, ਓਦੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਮੂਤਣਾ ਨੀ ਆਇਆ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਕੁਚੱਜੇ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਬੋਲੂਗਾ ਤਾਂ ਲਾਣੇ ਦੀ ਬੋ ਆਊਗੀ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੂਰਖ਼ ਆਦਮੀ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸਥਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਦੋਂ ਬੋਲੇਗਾ ਮੂਰਖ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}'''ਊਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਪਰ ਕੌਣ ਪਾਉਂਦੈ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਮਿਹਨਤੀ ਤੇ ਨਰੋਏ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰੜ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।{{nop}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/14}}</noinclude> e152vrdmmdfo99ct45rcnuheeqhygro 242649 242648 2026-11-07T08:59:54Z Satdeep Gill 13 242649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਊਠ ਖਾਲ੍ਹੀ ਵੀ ਅੜਾਏ ਤੇ ਲੱਦਿਆ ਵੀ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਕੰਮ ਚੋਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਔਖਾ-ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਮੂੰਹ ਵੱਟੀ ਰਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਚਾਲੀ ਤੇ ਬੋਤਾ ਪੰਤਾਲੀ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਤੇ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਛੋਟੀ ਤੇ ਘਟੀਆ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਕੁੱਤਾ ਵੱਡੂ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਐਵੇਂ ਡਰੀ ਜਾਵੇ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਤੋਂ ਛਾਨਣੀ ਲਾਹਿਆਂ ਭਾਰ ਹੌਲ਼ਾ ਨੀ ਹੁੰਦਾ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੁੰਮੇ ਲੱਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਮਾਤਰ ਕੰਮ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਊਠ ਦਾ ਪੱਦ ਉੱਚਾ ਜਾਏ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਕਿ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਐਬ ਵੀ ਲੁਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਦਾ ਪੱਦ ਨਾ ਜ਼ਮੀਂ ਨਾ ਆਸਮਾਨ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰ-ਪੈਰ ਤੋਂ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰੇ, ਬੇਥਵੀਆਂ ਮਾਰੇ, ਓਦੋਂ ਇੰਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਦੇ ਗਲ਼ ਟੱਲੀ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਲੰਮੇ ਕਦ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ਼ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲ਼ੀ ਪਤਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਊਠ ਦੇ ਮੂੰਹ ਜ਼ੀਰਾ'''{{bar|2}}ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਥਾਂ ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸਾਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਨਾ ਕੁੱਦੇ, ਬੋਰੇ ਕੁੱਦੇ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੇ-ਹੱਕਾ ਹੱਕਦਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਜਤਾਉਣ ਲਈ ਅਜਾਈਂ ਰੌਲ਼ਾ ਰੱਪਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗੇ। {{gap}}'''ਊਠ ਨਾ ਪੁੱਦਿਆ, ਜੇ ਪੱਦਿਆ ਤਾਂ ਫੁੱਸ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੂਰਖ਼ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਆਣਾ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਲ ਕਰੇ, ਓਦੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਮੂਤਣਾ ਨੀ ਆਇਆ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਕੁਚੱਜੇ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਠ ਬੋਲੂਗਾ ਤਾਂ ਲਾਣੇ ਦੀ ਬੋ ਆਊਗੀ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੂਰਖ਼ ਆਦਮੀ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸਥਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਦੋਂ ਬੋਲੇਗਾ ਮੂਰਖ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}'''ਊਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਪਰ ਕੌਣ ਪਾਉਂਦੈ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਮਿਹਨਤੀ ਤੇ ਨਰੋਏ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰੜ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।{{nop}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/14}}</noinclude> 6pdsizmg1entxfzki31vn4t9f9pf3tx 250 44685 242651 134252 2026-11-07T09:17:55Z Satdeep Gill 13 242651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਊਠਾਂ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਯਾਰੀ ਤੇ ਦਰ ਨੀਵੇਂ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਧਾਰਨ ਵਸੀਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਧਨਾਢ ਬੰਦੇ ਨਾਲ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਜਾਂ ਦੋਸਤੀ ਪਾ ਲਵੇ ਪੰਤੁ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਣਾਂ ਭਾਂਡਾ ਈ ਉਛਲਦੈ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਘਟੀਆ ਤੇ ਮਾੜੇ ਜਿਗਰੇ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਹੀ ਫ਼ੂੰ ਫ਼ਾਂ ਵਖਾਉਂਦਾ ਏ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਔਕਾਤ ਵਾਲੇ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਉਹੀ ਬੁੜੀ ਖੋਤੀ, ਉਹੀ ਰਾਮ ਦਿਆਲ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਕੋ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਆਮਦਨ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਹੈ। {{gap}}'''ਉਹੀ ਰਾਣੀ ਜੋ ਖਸਮੇ ਖਾਣੀ'''{{bar|2}}ਉਹ ਵਸਤੂ ਚੰਗੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਅ ਜਾਵੇ। {{gap}}'''ਉਹੀ ਤੁਤੜੀ ਦੇ ਉਹੋ ਰਾਗ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਇਕੋ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀਆਂ ਭੈੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਓੜਕ ਬੱਚਾ ਮੂਲਿਆ ਮੁੜ ਹੱਟੀ ਬਹਿਣਾ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਪੁਸ਼ਤੀ ਪੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੂਜਾ ਪੇਸ਼ਾ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪੁਸ਼ਤੀ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{center|{{x-larger|ਅ}}}} {{gap}}'''ਅਓਸਰ ਚੁੱਕਾ ਹੱਥ ਨਾ ਆਵੇ'''{{bar|2}}ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਬੀਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। {{gap}}'''ਅਸਮਾਨੋਂ ਡਿੱਗੀ, ਖਜ਼ੂਰ 'ਚ ਅਟਕੀ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਇਕ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਸੀ ਸੀਆਂ ਗਾਜਰਾਂ, ਸੌ ਸੇਈਂ ਕਮਾਦ, ਸਠ ਸੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਦੇਖ ਕਣਕ ਦਾ ਝਾੜ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਚੰਗੇਰਾ ਝਾੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਹੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ...ਕਿਹੜੀ-ਕਿਹੜੀ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਖੇਤ ਵਾਹੁਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਅਖਾਣ। {{gap}}'''ਅੱਸੂ ਜਿੱਤੇ ਤੇ ਅੱਸੂ ਹਾਰੇ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾੜੀ-ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮੰਦਾ ਹੋਣਾ ਅੱਸੂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮੀਂਹ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਸੂ ਮਾਹ ਨਿਰਾਲਾ, ਦਿਨੇ ਧੁੱਪ ਤੇ ਰਾਤੀਂ ਪਾਲਾ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਦੂਜਿਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨਾਲੋਂ, ਅੱਸੂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/15}}</noinclude> ps9f1cqmz9h9ookgjweyp30ybwwle89 242652 242651 2026-11-07T09:18:09Z Satdeep Gill 13 242652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਊਠਾਂ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਯਾਰੀ ਤੇ ਦਰ ਨੀਵੇਂ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਧਾਰਨ ਵਸੀਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਧਨਾਢ ਬੰਦੇ ਨਾਲ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਜਾਂ ਦੋਸਤੀ ਪਾ ਲਵੇ ਪੰਤੁ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਊਣਾਂ ਭਾਂਡਾ ਈ ਉਛਲਦੈ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਘਟੀਆ ਤੇ ਮਾੜੇ ਜਿਗਰੇ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਹੀ ਫ਼ੂੰ ਫ਼ਾਂ ਵਖਾਉਂਦਾ ਏ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਔਕਾਤ ਵਾਲੇ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਉਹੀ ਬੁੜੀ ਖੋਤੀ, ਉਹੀ ਰਾਮ ਦਿਆਲ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਕੋ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਆਮਦਨ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਹੈ। {{gap}}'''ਉਹੀ ਰਾਣੀ ਜੋ ਖਸਮੇ ਖਾਣੀ'''{{bar|2}}ਉਹ ਵਸਤੂ ਚੰਗੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਅ ਜਾਵੇ। {{gap}}'''ਉਹੀ ਤੁਤੜੀ ਦੇ ਉਹੋ ਰਾਗ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਇਕੋ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀਆਂ ਭੈੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਓੜਕ ਬੱਚਾ ਮੂਲਿਆ ਮੁੜ ਹੱਟੀ ਬਹਿਣਾ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਪੁਸ਼ਤੀ ਪੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੂਜਾ ਪੇਸ਼ਾ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪੁਸ਼ਤੀ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। {{center|{{x-larger|ਅ}}}} {{gap}}'''ਅਓਸਰ ਚੁੱਕਾ ਹੱਥ ਨਾ ਆਵੇ'''{{bar|2}}ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਬੀਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। {{gap}}'''ਅਸਮਾਨੋਂ ਡਿੱਗੀ, ਖਜ਼ੂਰ 'ਚ ਅਟਕੀ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਇਕ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਸੀ ਸੀਆਂ ਗਾਜਰਾਂ, ਸੌ ਸੇਈਂ ਕਮਾਦ, ਸਠ ਸੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਦੇਖ ਕਣਕ ਦਾ ਝਾੜ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਚੰਗੇਰਾ ਝਾੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਹੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ...ਕਿਹੜੀ-ਕਿਹੜੀ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਖੇਤ ਵਾਹੁਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਅਖਾਣ। {{gap}}'''ਅੱਸੂ ਜਿੱਤੇ ਤੇ ਅੱਸੂ ਹਾਰੇ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾੜੀ-ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮੰਦਾ ਹੋਣਾ ਅੱਸੂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮੀਂਹ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਸੂ ਮਾਹ ਨਿਰਾਲਾ, ਦਿਨੇ ਧੁੱਪ ਤੇ ਰਾਤੀਂ ਪਾਲਾ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਦੂਜਿਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨਾਲੋਂ, ਅੱਸੂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।{{nop}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/15}}</noinclude> d08douji184a3ejt6194dif5gxvpkge 0 75563 242591 242117 2026-11-06T12:38:17Z Harchand Bhinder 2624 242591 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ | translator = ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ | section = [[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੧.|ਕਾਂਡ ੧.]] | previous = [[../]] | next = [[ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ/ਕਾਂਡ ੨.|ਕਾਂਡ ੨.]] | notes = }} <pages index="ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ - ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ - ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ.pdf" from=35 to=43 /> l8a8gav9164y8p249l0y8n8vqm7m4i7 0 75785 242587 2026-11-06T12:30:27Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = | previous = | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ]] | year = 1979 | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=1 to=18 />" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242587 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = | previous = | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ]] | year = 1979 | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=1 to=18 /> akuhk6285zshlyc0457fa22dd88u6l2 0 75786 242588 2026-11-06T12:34:58Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ | previous = | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ|'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ]] | notes..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242588 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ | previous = | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ|'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=19 to=20 /> 84cr0g9mtetn0701yx8tnfvyjsnzo0f 242589 242588 2026-11-06T12:36:43Z Harchand Bhinder 2624 242589 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ | previous = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ|'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=19 to=20 /> nk9j2oip56syf2jv3ewg3q2q25zesjr 242590 242589 2026-11-06T12:37:32Z Harchand Bhinder 2624 242590 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ | previous = [[../]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ|'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=19 to=20 /> r6rnrcom07eoc9eqk7y4rmiutr4yu4c 242592 242590 2026-11-06T12:39:33Z Harchand Bhinder 2624 242592 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ | previous = [[../]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ|'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=19 to=20 /> 7owxdm1snlfbfhvg33ph1pu0ipsm567 0 75787 242593 2026-11-06T12:46:35Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = 'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੇਂਦਰੀ ਪੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242593 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = 'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਇਸ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ|ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=21 to=24 /> 90xe8haulpokyt0jixyc3y6fc11rh70 0 75788 242594 2026-11-06T12:59:17Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ|'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ]] | next..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242594 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ|'ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ|ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=25 to=37 /> riywanczpp99h03ffcr1x5ldyxo1u7m 0 75789 242595 2026-11-06T13:02:05Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ|ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅਮਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242595 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ|ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ|ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=38 to=41 /> 98d65emeo009md3tpnj2eb3iag40j02 0 75790 242596 2026-11-06T13:07:21Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ | previous = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ|ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242596 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ|ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ|ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=42 to=54 /> rmx19abrg4z785fbfhr5vvapmylpl85 0 75791 242601 2026-11-06T13:41:47Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ|ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ]] | next = [..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242601 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ|ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=55 to=62 /> dc6k4njtnb3naxlowlntwnxif2jsbt5 0 75792 242602 2026-11-06T13:45:10Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ|ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242602 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ|ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦਾ ਆਰੰਭ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=63 to=72 /> 88nje5vux86fxdlpiu3b4sndy0z4j5t 0 75793 242604 2026-11-06T13:50:56Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242604 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=73 to=77 /> md5a5ssqu7x17g1fg21uxwaq1rstnu6 0 75794 242605 2026-11-06T13:58:07Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242605 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ|'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=78 to=82 /> gzoty0rkmufmmswnldchrokn1cxxj3p 0 75795 242606 2026-11-06T14:02:33Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = 'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ|ਲਾ:..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242606 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = 'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਲੈਨ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ|ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=83 to=86 /> dvg1l3845w5ufppxbxc5gx1sh4wfh6u 0 75796 242607 2026-11-06T14:05:40Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ|'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ|ਜਥੇਬੰਦੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242607 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ|'ਗਦਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ|ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=87 to=90 /> 1elit4zjzqg3o9fz8j7x8eqsw495ewv 0 75797 242608 2026-11-06T14:11:22Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ|ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242608 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ|ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ|‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=91 to=95 /> eca6fxdidq120n3iu9eu996djn2pzgd 0 75798 242609 2026-11-06T14:13:49Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ|ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242609 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ|ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ|ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=96 to=97 /> 4480wdcjg780k1zrvdwd7a7jqd0xxlf 242611 242609 2026-11-06T14:57:44Z Harchand Bhinder 2624 242611 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ|ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ|ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=96 to=98 /> i72m2iea7wbrub1i5h5n8n6dopl65bo 0 75799 242612 2026-11-06T14:59:52Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ|‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ]] | next =..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242612 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ|‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ|ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=99 to=101 /> cp1ar7eaqr0fti0holusxz4wj2lzwu5 0 75800 242613 2026-11-06T15:04:27Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ | previous = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ|ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242613 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ|ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ|ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=102 to=109 /> d8n1tr08tet5wf3le5om5o7xnoz65ho 0 75801 242614 2026-11-06T15:08:56Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ|ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ]..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242614 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ|ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ|ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=110 to=122 /> j7nons5c0vczregg6z3ushgonpc2qca 250 75802 242615 2026-11-06T15:17:23Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 242615 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{center|<poem>ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਸੀ, ਤਿਆਰ ਜਵਾਬ, ਪਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾਂਹ ਦੀ ਤਾਬ, ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਾਂਹ ਦੀ ਤਾਬ! ਗਈ ਨੀ ਮੈਂ ਬਾਗ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਮਿਲ ਗਿਆ ਮੈਨੂੰ ਓਥ ਮਿਤ, ਲਗ ਪਿਆ ਮੱਥੇ ਜਿਹਦੀ ਸਿਕ। ਜਦੋਂ ਨਿਊਈਂ, ਕੀ ਨੀ ਹੋਇਆ ਰੂਮਾਲ ਮੇਰਾ ਜਾ ਹੇਠ ਪਿਆ। ਇਕਦਮ ਉਹਨੇ ਨੀ ਚੁਕ ਲਿਆ। "ਫੜ ਲੈ ਨੀ, ਹਥ ਗੋਰੇ ਵਿਚ ਫੜ ਲੈ ਨੀ, ਇਹ ਹਥ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਡਰ ਲਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਗਲ ਨਾ ਬਾਤ, ਦਸ ਤੈਨੂੰ, ਕੀ ਦਿਆਂ ਸੁਗਾਤ! ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ, ਇਕ ਸ਼ਾਲ ਦਿਆਂ-- ਵੱਟੇ 'ਚ ਪੰਜ, ਚੁੰਮੀਆਂ ਲਾਂ।"</poem>}} {{gap}}ਲੁਕਾਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਵੜ ਆਏ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟੁਰਨ-ਫਿਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਚੱਕਰ ਦੇ ਅਧ-ਵਿਚਾਲੇ ਬਾਹਵਾਂ ਝੁਲਾਰਦਾ ਟੁਰਿਆ ਫਿਰਦਾ ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿਛੇ ਆਪਣੀ ਨਿਖਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਗਾਉਣ ਲਗ ਪਿਆ। "ਚਲੋ, ਇਕ ਏਧਰ ਆ ਜਾਏ!" ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। ਹੋਰਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਧਕਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਨਾ ਵੜੀ। ਤੇਜ਼ ਹਾਸੇ, ਚਪੇੜਾਂ, ਚੁੰਮੀਆਂ ਤੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੌਣ ਵਿਚ ਰਲ ਗਈ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਮਿੱਤਰ-ਭਾਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ। {{gap}}"ਦਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਇਚ! ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਏਂ" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਹਾਂ" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਰੁਖਾਈ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਉੜਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਚੱਕਰ ਲਾ ਓਥੇ ਫੇਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇ ਸਕੀ। ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਆਵਾਂਗੀਆਂ।" {{gap}}"ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵੀ?" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਉੜਿਆ। "ਆਵੇਂਗੀ? ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਮਿੰਟ ਲਈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰਨੀ ਹੈ।" 13* {{right|੧੯੫}}<noinclude></noinclude> t6kvatomlywij0h6j5f4lgwekx450bt 250 75803 242616 2026-11-06T15:17:47Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "“ਜੇ ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਆਈਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਆਵਾਂਗੀ। " “ਮੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਂਗੀ ? '' ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਝੁਕਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। “ਹੁਣ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੈ। " ਮਾਰਯਾਨਕ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹਟ ਗਈ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗਿ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude>“ਜੇ ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਆਈਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਆਵਾਂਗੀ। " “ਮੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਂਗੀ ? '' ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਝੁਕਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। “ਹੁਣ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੈ। " ਮਾਰਯਾਨਕ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹਟ ਗਈ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ। ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਂਗੀ ? ' ? “ ਕਿਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ?" ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰਸੋਂ ਪੁਛਿਆ ਸੀ, '' ਉਹਦੇ ਕੰਨ ਵਲ ਉੜਦਿਆਂ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਏਂਗੀ ? ਮਾਯਾਨਕਾ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਸੋਚਿਆ। " " ‘ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ,” ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ਅਜ ਰਾਤੀਂ ਦੱਸਾਂਗੀ।” ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਵਲ ਡਲਕ ਤੇ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਲਿਸ਼ਕੀਆਂ। ਓਲੇਨਿਨ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਹਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। " ਪਰ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ, ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਹਥ ਤੋਂ ਘੁਟ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚੋਂ ਅਧ-ਵਿਚਾਲੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੀ ਕਹਿਣ ਦਾ ਵਕਤ ਮਿਲਿਆ, “ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਘਰ ਆਵੀਂ,' ਤੇ ਪਿਛੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਗੀਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁਲ੍ਹ ਪੂੰਝੇ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਵੀ ਇੰਜ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ। 'ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ, ਪੰਜ ਚੁੰਮੀਆਂ ! '' ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਗੀਤ ਦੇ ਤਾਲ ਦੀ ਥਾਂ ਗੱਪਾਂ, ਹਾਸਾ ਤੇ ਭਜ-ਦੌੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ, ਜਿੰਨ੍ਹੇ ਚੋਖੀ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਲਗਦੀ ਸੀ, ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਠਿਆਈ ਵੰਡਣ ਲਗ ਪਿਆ। " ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਏ!''ਮਾਣ-ਮੱਤੀ, ਹਾਸਾਉਂਦੀ ਤਰਸ-ਜੋਗ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। “ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਮਗਰ ਜਾਵੇਗੀ, ਚੱਕਰ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ !'' ਉਹ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਗੁਸੈਲੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਕ ਦਮ ਬੋਲ ਉਠਿਆ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਮਠਿਆਈ ਖੋਹ ਲਈ, ਤੇ ਹਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਆਪੋ ਵਿਚ ਘੁਲਣ ਲਗੀਆਂ। ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਗਏ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਲ੍ਹ ਦਿਲੀ ਉਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਲਾਹ ਲਈ, ਤੇ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਪੂੰਝਦਿਆਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੇ ਉਸਤੇਨਕਾ ਕੋਲ ਆਇਆ। ੧੯੬ " ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਾਂ ਨਾ ਚੰਗਾ ? '' ਉਹਨੇ ਉਸ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਪੁਛਿਆ,<noinclude></noinclude> mopv2uqxp03tfu9rivp1oz0kf7ujyj5 0 75804 242617 2026-11-06T15:18:07Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ|ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242617 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ|ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ|ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=123 to=129 /> b4ro631gvwcsskgm0c19yi41477ey7i 0 75805 242618 2026-11-06T15:24:32Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ|ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242618 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ|ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ|ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=130 to=146 /> 8tzbgcto3xgiveo0rp9jmyrhll0q8mm 0 75806 242619 2026-11-06T15:28:24Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ|ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242619 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ|ਗਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ|ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=147 to=153 /> 47yhk9bzkwxhqem0y22vmmj3g0zvmxx 0 75807 242620 2026-11-06T15:31:19Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ|ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242620 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ|ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ|੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=154 to=159 /> hj1dwyl3la1ka6a329t38ixahrwvlos 0 75808 242621 2026-11-06T15:35:14Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ|ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ|ਸਿੰਘਾਪੁ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242621 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ|ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਹੇ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ|ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=160 to=161/> 2lz76uuam34wmvi8nsnrytibqksz171 0 75809 242622 2026-11-06T15:37:53Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ|੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ|ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242622 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ|੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ|ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=162 to=165/> tmy6kvw7ld61l3ik3cxbe5vdinhmq2v 0 75810 242623 2026-11-06T15:43:05Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ|ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ|ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242623 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ|ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦਾ ਗਦਰ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ|ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=166 to=183/> oa9h70z4s4gxw4bpkitvrdw6fx8ztx7 0 75811 242624 2026-11-06T15:47:14Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ|ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ]] | next = ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ|ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242624 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ|ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ|ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=184 to=188/> 8rszkc42ltvouspw73hwwp1jn25zboh 0 75812 242625 2026-11-06T15:50:02Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ|ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧]] | no..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242625 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ|ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=189 to=195/> 8zv6w8gb2ageq13b7p6i1xhhn7i197t 0 75813 242626 2026-11-06T15:56:45Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ|ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨]] | notes = }} <pages index="ਗ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242626 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ|ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=196 to=196/> djvf6q8nce2fiy5vo9a0ohgnur0g2zn 0 75814 242627 2026-11-06T15:58:51Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242627 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=197 to=198/> gqjnrdl2hkzgq16nr3g64d74qyws92o 0 75815 242628 2026-11-06T16:01:32Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242628 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੨]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=199 to=206/> ozaiqi9vznvv0xsczobexvhn2aq8i4d 0 75816 242629 2026-11-06T16:05:33Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242629 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=207 to=217/> bijflcydo5g7qswmoyk70q8ee0wx2so 0 75817 242630 2026-11-06T16:07:37Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" fro..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242630 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੪]] | next = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]] | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=218 to=218/> 3gqef5z30y5pvvpigq1hktozzjdb94j 0 75818 242631 2026-11-06T16:10:19Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਹਵਾਲੇ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫]] | next = | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=219 to=226/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242631 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ | translator = | section = ਹਵਾਲੇ | previous = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ/ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੫]] | next = | notes = }} <pages index="ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf" from=219 to=226/> ggwxq3rfrtwjckyugvll5dkoeu53wph 0 75819 242638 2026-11-07T00:07:25Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = ਗੈਂਡੇ | author = ਓਜ਼ੈਨ ਇਓਨੈਸਕੋ | translator = ਬਲਰਾਮ | section = | previous = | next = | year = | notes = }} {{default layout|Layout 1}} <pages index="ਗੈਂਡੇ - ਯੂਜੀਨ ਆਇਨੈਸਕੋ - ਬਲਰਾਮ.pdf" from=1 to=125/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242638 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਗੈਂਡੇ | author = ਓਜ਼ੈਨ ਇਓਨੈਸਕੋ | translator = ਬਲਰਾਮ | section = | previous = | next = | year = | notes = }} {{default layout|Layout 1}} <pages index="ਗੈਂਡੇ - ਯੂਜੀਨ ਆਇਨੈਸਕੋ - ਬਲਰਾਮ.pdf" from=1 to=125/> lhwbf924n6f7l6flgmc6z89a4jr7qpv 100 75820 242650 2026-11-07T09:05:07Z Satdeep Gill 13 "{{author | firstname = ਜਗਮੋਹਨ | lastname = ਸਿੰਘ | last_initial = ਸ | description = }} ==ਰਚਨਾਵਾਂ==" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242650 wikitext text/x-wiki {{author | firstname = ਜਗਮੋਹਨ | lastname = ਸਿੰਘ | last_initial = ਸ | description = }} ==ਰਚਨਾਵਾਂ== 4bxwggc8w1ne8qht3jfgq0nbybreeju