ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 252 7172 242744 115050 2026-11-08T13:19:11Z Harchand Bhinder 2624 242744 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ |Language=pa |Volume= |Author=ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ |Address=ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1=ਕਵਰ 2=ਕੋਲੋਫੋਨ 3=ਤਤਕਰਾ 4=- 5=7 42=- /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf/3}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} p0zoq23xcdgts0go3r1ioyubtodp297 242772 242744 2026-11-08T15:52:17Z Harchand Bhinder 2624 242772 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ |Language=pa |Volume= |Author=ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ |Address=ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1=ਕਵਰ 2=ਕੋਲੋਫੋਨ 3=ਤਤਕਰਾ 4=- 5=7 42=- /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf/3}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} cas0hoe6vqblmywro7nco3cfzgr58sg 250 7870 242746 72039 2026-11-08T13:23:18Z Harchand Bhinder 2624 242746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{gap}}ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗਰਹਿ ਵਿਚ ਇਕ ਉਘੜ ਰਹੇ, ਇਕ ਨਿਖਰ ਰਹੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਝੌਲੇ ਪਰਤੱਖ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਰਸ, ਸੁਆਦ ਤੇ ਖਿਚ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜੀਵਨਨੇੜਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਆਦ ਦੇਣਗੀਆਂ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁਖੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਵਖ ਵਖ ਰੁਚੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਉਣਗੀਆਂ। {{gap}} ਮੈਨੂੰ ਪੱਕੀ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਸ ਨਿਸਰ ਰਹੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਦਾ, ਕਲਪਣਾ ਦਾ, ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਜਲ, ਖਾਦ ਤੇ ਪਰਕਾਸ਼ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣੇ ਨਿਰੋਏ ਤੇ ਅਰੋਗ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿੱਟੇ ਪੈਣਗੇ। {{gap}}ਮੈਂ ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਾਹਿਤਕ-ਦੀਪਕ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। </br> {{rh|੨੫ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ||[[:w:ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁਲ|ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ]]}} {{rh|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ||ਐਮ.ਏ}}<noinclude>{{rh|੧੨||}}</noinclude> p41phjpxgdx2i8cticnkujoe5lfy797 250 7874 242732 72019 2026-11-08T12:30:03Z Harchand Bhinder 2624 242732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|15em}} {| |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] || ੭{{gap|10em}} |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | {{gap|10em}} [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | {{gap|10em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |}<noinclude></noinclude> 1gr099hhqnj5z108qb31y3wsm2kh37l 242736 242732 2026-11-08T13:00:31Z Harchand Bhinder 2624 242736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|1em}} {| |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] || ੭{{gap|1em}} |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | {{gap|5em}} [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | {{gap|5em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |}<noinclude></noinclude> 2fzuoakgtm9j539oybxq5nsigguer5s 242737 242736 2026-11-08T13:04:58Z Harchand Bhinder 2624 242737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|1em}} {| |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] || ੭{{gap|10em}} |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | {{gap|1em}} [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |} </poem>}}<noinclude></noinclude> roymwdyj5tx2mhy9d2hcv9rqg4qbui1 242738 242737 2026-11-08T13:06:56Z Harchand Bhinder 2624 242738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|1em}} {| |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] || ੭{{gap|10em}} |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | {{gap|3em}} [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |} </poem>}}<noinclude></noinclude> 4yx4c675vtsojflvxcp486upyapfigc 242739 242738 2026-11-08T13:07:50Z Harchand Bhinder 2624 242739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|1em}} {| |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] || ੭{{gap|10em}} |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | {{gap|3em}} [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | {{gap|3em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |}<noinclude></noinclude> m1cfgjislg9mzrclde3jgr5or39fn1k 242740 242739 2026-11-08T13:10:02Z Harchand Bhinder 2624 242740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|1em}} {| |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] || ੭{{gap|10em}} |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | {{gap|1em}} [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |}<noinclude></noinclude> 1w6m5jrqbqv5vqboyhl5wlem74r8tob 242741 242740 2026-11-08T13:11:24Z Harchand Bhinder 2624 242741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|1em}} {| |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] || ੭{{gap|10em}} |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | {{gap|1em}} [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | {{gap|1em}}[[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |}<noinclude></noinclude> ngfcvi14kx0o96omvcz4eod5kasbie7 242742 242741 2026-11-08T13:13:12Z Harchand Bhinder 2624 242742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{| |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] || ੭{{gap|15em}} |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |} </poem>}}<noinclude></noinclude> gq9et49cf82q4a6jkybtnd5wojdb8w3 242743 242742 2026-11-08T13:18:17Z Harchand Bhinder 2624 242743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|1em}} <center> {| |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] {{gap|5em}} || ੭ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |} </center> <noinclude></noinclude><noinclude></noinclude> 0xd3ke5xt0c63s3a2qsst65c5un1xw3 242745 242743 2026-11-08T13:19:38Z Harchand Bhinder 2624 242745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|7em}} <center> {| |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] {{gap|5em}} || ੭ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] || ੧੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] || ੨੫ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] || ੩੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] || ੪੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] || ੪੯ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] || ੫੭ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] || ੬੭ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] || ੭੯ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] || ੯੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] || ੧੦੩ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] || ੧੧੫ |- | [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] || ੧੨੭ |} </center> <noinclude></noinclude><noinclude></noinclude> oe5118fwmwbb1o0d8x5k2qczday685o 252 13142 242838 242680 2026-11-09T08:55:29Z Kuldeepburjbhalaike 1640 242838 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q142089187 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3to4="-" 5="ਟਾਈਟਲ" 6="ਕੋਲੋਫੋਨ" 7="ਸਮਰਪਣ" 8="ਤਤਕਰਾ" 9="ਭੂਮਿਕਾ" 10="ਅ" 11="ੲ" 12="ਸ" 13="ਹ" 14="ਕ" 15="1" 85to88="-" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ.pdf/8}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} julshvgpn0k6li0qfcfkvgx0uhqmljg 250 15051 242791 45659 2026-11-09T03:08:03Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 242791 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਪਹਿਲੇ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਫੇ ਪਰ ਉਹੋ ਸ਼ਬਦ ਦੁਸਰੀ ਸ਼ਕਲ (version) ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਸਰੀ ਸ਼ਕਲ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਨਤੀਜਾ ਕਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਸ਼ਕਲਾਂ (versions) ਪਾਠ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਸਨ। ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕੋ ਸ਼ਬਦ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਦੋ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਲੇ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਪੁਰ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉਪਰ ਰਖ ਲਿਆ । ਪਰ ਜਦ ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਦ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਪੁਰ ਇਕੋ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਪਾਠਾਂਤ੍ਰ ਕਰਕੇ । ਸੋ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਫ਼ੇ ਪੁਰ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜੋ ਚੰਗਾ ਤੇ ਸਹੀ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਖ ਲਿਆ । ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਦੂਜਾ ਸ਼ੁਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ ।{{nop}} {{gap}}ਅਰਸ਼ਾਦਾਤੇ ਫ਼ਰੀਦੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ । ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਖਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇਕ ਕੋਰਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ । ਉਸ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚੋਂ ਲੈਕੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ । ਖ਼ਾਲੀ ਬਾਰਾਂ ਕੁ ਸਲੋਕ ਬਾਹਰੋਂ ਹਨ । ਕਿਥੋਂ ਲਏ ਹਨ ? ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸਿਆ। ਟੀਕਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਟੀਕਾਕਾਰ ਨੇ ਹਰ ਸਲੋਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਅਤੇ ਹਦੀਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਲੋਕਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਇਕ ਅਖਰ ਵੀ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰਾ ਨਹੀਂ । ਬਲੋਕਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਠੀਕ ਠੀਕ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸੱਜਾਦਹ-ਨਸ਼ੀਨ, {{center|- ੪੬ -}} Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org –<noinclude></noinclude> n2itvpa97kkejcmees4jbkm8tqaob5a 242792 242791 2026-11-09T03:09:46Z Ashwinder sangrur 2332 242792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਪਹਿਲੇ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਫੇ ਪਰ ਉਹੋ ਸ਼ਬਦ ਦੁਸਰੀ ਸ਼ਕਲ (version) ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਸਰੀ ਸ਼ਕਲ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਨਤੀਜਾ ਕਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਸ਼ਕਲਾਂ (versions) ਪਾਠ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਸਨ। ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕੋ ਸ਼ਬਦ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਦੋ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਲੇ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਪੁਰ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉਪਰ ਰਖ ਲਿਆ । ਪਰ ਜਦ ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਦ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਪੁਰ ਇਕੋ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਪਾਠਾਂਤ੍ਰ ਕਰਕੇ । ਸੋ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਫ਼ੇ ਪੁਰ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜੋ ਚੰਗਾ ਤੇ ਸਹੀ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਖ ਲਿਆ । ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਦੂਜਾ ਸ਼ੁਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ ।{{nop}} {{gap}}ਅਰਸ਼ਾਦਾਤੇ ਫ਼ਰੀਦੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ । ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਖਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇਕ ਕੋਰਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ । ਉਸ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚੋਂ ਲੈਕੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ । ਖ਼ਾਲੀ ਬਾਰਾਂ ਕੁ ਸਲੋਕ ਬਾਹਰੋਂ ਹਨ । ਕਿਥੋਂ ਲਏ ਹਨ ? ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸਿਆ। ਟੀਕਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਟੀਕਾਕਾਰ ਨੇ ਹਰ ਸਲੋਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਅਤੇ ਹਦੀਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਲੋਕਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਇਕ ਅਖਰ ਵੀ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰਾ ਨਹੀਂ । ਸਲੋਕਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਠੀਕ ਠੀਕ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸੱਜਾਦਹ-ਨਸ਼ੀਨ, {{center|- ੪੬ -}} Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org –<noinclude></noinclude> imaf6deh5ecgwc3h33enf1zz17cxsod 250 15056 242794 45664 2026-11-09T03:17:05Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 242794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਦੂਜੇ ਤੀਜੇ ਫ਼ਰੀਦ-ਰੂਪ ਦੀ ਰਚੀ ਨਹੀਂ* । ਇਹ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਬਾਣੀ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ, ਫੇਰ ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਤੇ ਛੇਕੜ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੋਣੀ ਏ । ਪਾਕਪਟਨ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੱਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਅਜ ਤਕ ਸਜਾਦਹ ਨਸ਼ੀਨ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਸ਼ੇਖ਼ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਗੱਦੀ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਰਖਦੇ ਹਨ, ਅਮੂਮਨ ਅਨਪੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸੁਣੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ਹਰ ਗੱਦੀ ਦਾ ਹਾਲ ਮੁਢਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।{{nop}} {{gap}}ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਹਰ ਭਗਤ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਕੇ ਭੀ ਵਧੀਕ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਕਈ ਸਬਬ ਸਨ । ਇਕ ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਣੀ ਬਹੁਤ ਸੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਪੰਥੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸੈਨ, ਕੀਹ ਸਾਧੂ ਤੇ ਕੀਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਤੇ ਚੌਰੇ ਭੀ ਥਾਂ ਥਾਂ ਸਨ । ਬਾਣੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਗੋਇੰਦਵਾਲ, ਖਡੂਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਗਏ ਸਨ, ਉਥੇ ਖਡੂਰ ਦੇ ਪਾਸ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਡੇਰੇ ਭੀ ਗਏ ਸਨ । ਫੇਰ ਕਬੀਰ ਦੀ ਬਾਣੀ ਠੀਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ੇ ਜਾਂ ਗੁਰਸਿਖੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ । ਨਵੀਨ ਹਿੰਦੂ ਮਤ ਨੇ, ਬੌਧੀ ਅਤੇ ਜੈਨੀਆਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਨ ਪਿਛੋਂ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਿਮਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰਖਕੇ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਦੀ ਥਾਂ ਦੇਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੜੇ ਦਿਲ ___________________ {{gap}}*ਇਬ੍ਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ‘ਫ਼ਰੀਦ ਸਾਨੀਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅਨਹੋਏ ਇਹਤ੍ਰਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਾਸਰ ਗਲਤੀ ਹੈ ।ਜਮੀਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਪਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। {{center|-੫੭-}} Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org laws.<noinclude></noinclude> dkq7v7b0pub4445i4dwjs8ugw5hwfmk 242795 242794 2026-11-09T03:18:44Z Ashwinder sangrur 2332 242795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਦੂਜੇ ਤੀਜੇ ਫ਼ਰੀਦ-ਰੂਪ ਦੀ ਰਚੀ ਨਹੀਂ* । ਇਹ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਬਾਣੀ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ, ਫੇਰ ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਤੇ ਛੇਕੜ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੋਣੀ ਏ । ਪਾਕਪਟਨ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੱਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਅਜ ਤਕ ਸਜਾਦਹ ਨਸ਼ੀਨ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਸ਼ੇਖ਼ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਗੱਦੀ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਰਖਦੇ ਹਨ, ਅਮੂਮਨ ਅਨਪੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸੁਣੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ਹਰ ਗੱਦੀ ਦਾ ਹਾਲ ਮੁਢਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।{{nop}} {{gap}}ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਹਰ ਭਗਤ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਕੇ ਭੀ ਵਧੀਕ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਕਈ ਸਬਬ ਸਨ । ਇਕ ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਣੀ ਬਹੁਤ ਸੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਪੰਥੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੀਹ ਸਾਧੂ ਤੇ ਕੀਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਤੇ ਚੌਰੇ ਭੀ ਥਾਂ ਥਾਂ ਸਨ । ਬਾਣੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਗੋਇੰਦਵਾਲ, ਖਡੂਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਗਏ ਸਨ, ਉਥੇ ਖਡੂਰ ਦੇ ਪਾਸ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਡੇਰੇ ਭੀ ਗਏ ਸਨ । ਫੇਰ ਕਬੀਰ ਦੀ ਬਾਣੀ ਠੀਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ੇ ਜਾਂ ਗੁਰਸਿਖੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ । ਨਵੀਨ ਹਿੰਦੂ ਮਤ ਨੇ, ਬੌਧੀ ਅਤੇ ਜੈਨੀਆਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਨ ਪਿਛੋਂ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਿਮਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰਖਕੇ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਦੀ ਥਾਂ ਦੇਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੜੇ ਦਿਲ ___________________ {{gap}}*ਇਬ੍ਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ‘ਫ਼ਰੀਦ ਸਾਨੀਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅਨਹੋਏ ਇਹਤ੍ਰਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਾਸਰ ਗਲਤੀ ਹੈ ।ਜਮੀਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਪਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। {{center|-੫੭-}} Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org laws.<noinclude></noinclude> boq2ajj1dvcyvummz4m704a7fbwrf0g 250 15061 242797 45669 2026-11-09T03:30:01Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 242797 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਖਿਚਵੇਂ ਢੰਗ ਵਿਚ, ਮਨੁਖ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਚਲਾਈ ਸੀ । ਇਹ ਨਵੇਂ ਖ਼ਿਆਲਾਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਆਂ ਅੰਦਰ ਫੈਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੋਰਥੇ ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਆਪਣੀ ਲੀਹਾਂ ਪਰ ਵਧਦੇ ਫੁਲਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਤਰ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਝੂਣੇ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਹਨੇਰੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਸਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ । ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ “ਵਾਹਿਦ-ਹੂ-ਲਾਸ਼ੂਕ` ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬੁਤਪ੍ਰਸਤੀ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ (ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਹੂਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ),ਅਵਤਾਰਾਂ’ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸੁਰੰਗ-ਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਜੋ ਇਕ ਨੌਮੁਸਲਮ ਘਰ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ ਪਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਤਰਬੀਅਤ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਰਾਲ ਵੜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਅਸਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਇਹ ਅਸਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਰਬੀਅਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸਾਬਤ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਵਤਾਰ ਪੂਜਾ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮਸਲਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਲਕਬ ਹੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ* ਰਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਸੋ ਉਤ੍ਰੀ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪੰਥਾਂ ਤੇ ਮਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਕ ‘ਨਿਰਾਕਾਰ’ (ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਜਿਸਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ) ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਭਗਤੀ ਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮ੍ਰਣ ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦੀਆਂ ਸੋਨ। ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਪੰਥਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਸੀ,ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਂਝ ਐਡੀ ਪ੍ਰਤਖ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਏਸੇ ਬੁਨਿਆਦ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਦਸਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਕਬੀਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਇਕ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਦਿਵਾਨ ਨੇ ਸਿਖ ਧਰਮ ਨੂੰ “ਇਸਲਾਮ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪੈਗੰਬਰ ਨੂੰ ਕੱਢ ___________________ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਤਾਂ ਤਮੀਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਰਾਮ’ ‘ਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਂ ਵੀ 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਤਿਕਰਤਾਰ’ ‘ਸਤਿਨਾਮ' ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਸਨ। {{center|- ੪੮}} - Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 49j1uni5zjgzpwso0k5nns6huw8wrf4 242798 242797 2026-11-09T03:31:12Z Ashwinder sangrur 2332 242798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਖਿਚਵੇਂ ਢੰਗ ਵਿਚ, ਮਨੁਖ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਚਲਾਈ ਸੀ । ਇਹ ਨਵੇਂ ਖ਼ਿਆਲਾਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਆਂ ਅੰਦਰ ਫੈਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੋਰਥੇ ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਆਪਣੀ ਲੀਹਾਂ ਪਰ ਵਧਦੇ ਫੁਲਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਤਰ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਝੂਣੇ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਹਨੇਰੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਸਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ । ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ “ਵਾਹਿਦ-ਹੂ-ਲਾਸ਼ੂਕ` ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬੁਤਪ੍ਰਸਤੀ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ (ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਹੂਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ),ਅਵਤਾਰਾਂ’ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸੁਰੰਗ-ਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਜੋ ਇਕ ਨੌਮੁਸਲਮ ਘਰ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ ਪਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਤਰਬੀਅਤ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਰਾਲ ਵੜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਅਸਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਇਹ ਅਸਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਰਬੀਅਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸਾਬਤ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਵਤਾਰ ਪੂਜਾ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮਸਲਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਲਕਬ ਹੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ* ਰਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਸੋ ਉਤ੍ਰੀ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪੰਥਾਂ ਤੇ ਮਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਕ ‘ਨਿਰਾਕਾਰ’ (ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਜਿਸਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ) ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਭਗਤੀ ਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮ੍ਰਣ ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦੀਆਂ ਸੋਨ। ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਪੰਥਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਸੀ,ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਂਝ ਐਡੀ ਪ੍ਰਤਖ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਏਸੇ ਬੁਨਿਆਦ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਦਸਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਕਬੀਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਇਕ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਦਿਵਾਨ ਨੇ ਸਿਖ ਧਰਮ ਨੂੰ “ਇਸਲਾਮ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪੈਗੰਬਰ ਨੂੰ ਕੱਢ ___________________{{nop}} ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਤਾਂ ਤਮੀਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਰਾਮ’ ‘ਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਂ ਵੀ 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਤਿਕਰਤਾਰ’ ‘ਸਤਿਨਾਮ' ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਸਨ। {{center|- ੪੮}} - Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 0f7ihw8zjrkakjjm4r7vm9rlcghy26y 250 15066 242800 45676 2026-11-09T03:46:29Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 242800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude> ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ` ਆਖਿਆ ਹੈ। ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਪੰਥਾਂ ਦੀ ਇਹ ਏਕਤਾ ਜਾਂ ਸਾਂਝ ਇੱਕੋ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਸਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਿਵੇਕਲੀ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀ ਸਿਖਿਆ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ। ਸੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਿਨੀ ਕੁ ਵੀ ਇਹ ਬਾਣੀ ਮਿਲ ਸਕੀ, ਉਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ, ਏਥੇ ਕੋਈ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਜਿਥੇ ( 10ysticisel) ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ* ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਹੈ । {{gap}}ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਬੜੀ ਵਾਫ਼ਰ ਹੈ । ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀਜੋ ਸੀ ਉਹ ਤਾਂ ਸੀ ਹੀ, ਪਰ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਰਚੀ ਬਾਣੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਕ ‘ਕਬੀਰਦਾਸ’ ਦੀ, ਜੋ ਕਬੀਰ ਜੀ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਨਿਖੇੜਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਜਦ ਨਾਗਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪੀ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰੀਏ, ਤਦ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਹਾਂ ਉਸੇ ਆਸ਼ੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਉਹੋ ਨਹੀਂ । ਇਕ ਸਿਖ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਏਸ ਸ਼ੰਕੇ ਦਾ ਉਤਰ ਢੂੰਡਦਿਆਂ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਕਬੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰ ਦਿੱਤੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀ __________________ {{gap}}*ਕਬੀਰ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਕ ਏਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪਿਛੋਂ ਕਟ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ । {{gap}}ਠੀਕ ਉਹੋ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਹੈ : - ੪੯ - Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 8kdu3kdbiayvoyk1l3ql44xioqzdkjw 242801 242800 2026-11-09T03:48:37Z Ashwinder sangrur 2332 242801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude> ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ` ਆਖਿਆ ਹੈ। ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਪੰਥਾਂ ਦੀ ਇਹ ਏਕਤਾ ਜਾਂ ਸਾਂਝ ਇੱਕੋ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਸਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਿਵੇਕਲੀ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀ ਸਿਖਿਆ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ। ਸੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਿਨੀ ਕੁ ਵੀ ਇਹ ਬਾਣੀ ਮਿਲ ਸਕੀ, ਉਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ, ਏਥੇ ਕੋਈ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਜਿਥੇ ( 10ysticisel) ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ* ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਹੈ ।{{nop}} {{gap}}ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਬੜੀ ਵਾਫ਼ਰ ਹੈ । ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀਜੋ ਸੀ ਉਹ ਤਾਂ ਸੀ ਹੀ, ਪਰ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਰਚੀ ਬਾਣੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਕ ‘ਕਬੀਰਦਾਸ’ ਦੀ, ਜੋ ਕਬੀਰ ਜੀ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਨਿਖੇੜਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਜਦ ਨਾਗਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪੀ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰੀਏ, ਤਦ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਹਾਂ ਉਸੇ ਆਸ਼ੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਉਹੋ ਨਹੀਂ । ਇਕ ਸਿਖ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਏਸ ਸ਼ੰਕੇ ਦਾ ਉਤਰ ਢੂੰਡਦਿਆਂ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਕਬੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰ ਦਿੱਤੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀ __________________{{nop}} {{gap}}*ਕਬੀਰ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਕ ਏਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪਿਛੋਂ ਕਟ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ । {{gap}}ਠੀਕ ਉਹੋ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਹੈ : {{center|- ੪੯ -}}{{nop}}{{nop}} Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 7bjvya48b71huui99u0wu5gqnxzpfps 242802 242801 2026-11-09T03:49:19Z Ashwinder sangrur 2332 242802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude> ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ` ਆਖਿਆ ਹੈ। ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਪੰਥਾਂ ਦੀ ਇਹ ਏਕਤਾ ਜਾਂ ਸਾਂਝ ਇੱਕੋ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਸਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਿਵੇਕਲੀ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀ ਸਿਖਿਆ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ। ਸੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਿਨੀ ਕੁ ਵੀ ਇਹ ਬਾਣੀ ਮਿਲ ਸਕੀ, ਉਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ, ਏਥੇ ਕੋਈ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਜਿਥੇ ( 10ysticisel) ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ* ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਹੈ ।{{nop}} {{gap}}ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਬੜੀ ਵਾਫ਼ਰ ਹੈ । ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀਜੋ ਸੀ ਉਹ ਤਾਂ ਸੀ ਹੀ, ਪਰ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਰਚੀ ਬਾਣੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਕ ‘ਕਬੀਰਦਾਸ’ ਦੀ, ਜੋ ਕਬੀਰ ਜੀ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਨਿਖੇੜਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਜਦ ਨਾਗਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪੀ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰੀਏ, ਤਦ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਹਾਂ ਉਸੇ ਆਸ਼ੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਉਹੋ ਨਹੀਂ । ਇਕ ਸਿਖ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਏਸ ਸ਼ੰਕੇ ਦਾ ਉਤਰ ਢੂੰਡਦਿਆਂ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਕਬੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰ ਦਿੱਤੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀ __________________{{nop}} {{gap}}*ਕਬੀਰ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਕ ਏਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪਿਛੋਂ ਕਟ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ।{{nop}} {{gap}}ਠੀਕ ਉਹੋ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਹੈ : {{center|- ੪੯ -}}{{nop}}{{nop}} Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> sxywytbzxokn1nees40twq4jkcodita 250 15071 242805 45681 2026-11-09T04:03:36Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 242805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਖ਼ਿਆਲ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਅਜ ਤੋਂ ਸੌ ਵਰ੍ਹਾ ਪਹਿਲੇ “ਗੁਰ ਬਿਲਾਸ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ'ਦੇ ਕਰਤਾ ਨੇ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹੇਠ ਦਿਤੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ :{{nop}} {{gap}}ਤਬ ਭਾਈ ਚਿੰਤਾ ਕਰੇ, ਮਨ ਸੋਂ ਐਸ ਵਿਚਾਰ{{nop}} {{gap}}। ਚਤੁਰ ਗੁਰੁ ਬਾਣੀ ਰਚੀ, ਪੰਚਮ ਆਪ ਉਚਾਰ ॥{{nop}} {{gap}}ਬਹੁਰ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਮੁਖ ਕਹੈਂ ਭਗਤ ਨਾਮ ਧਰ ਦੇਹ । {{nop}}{{gap}}ਆਪ ਰਰੈਂ ਹਮਹੂੰ ਲਿਖੇ ਭਗਤ ਨ ਕੋ ਦ੍ਰਿਸਟੇਹਿ ॥{{nop}} {{gap}}ਏਥੇ ਸ਼ੰਕਾਂ ਸਾਰੇ ਭਗਤਾਂ ਬਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਿਰਾ ਕਬੀਰ ਬਾਬਤ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸੰਕਾ ਨਿਵਿਰਤੀ ਲਈ ਏਸ ਕਰਤਾ ਨੇ ਇਕ ਕਰਾਮਾਤ ਘੜੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਰਾਗ ਰਾਗਣੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਧਾਰਕੇ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਸਤਾਰਾਂ ਭੱਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਆਏ। ਉਪਰ ਕੁਝ ਇਸ਼ਾਰਾ ਏਸ ਵਲ ਅਸੀਂ ਕਰ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਸਿਖ ਅਜਿਹੀ ਊਤਪਟਾਂਗ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਹੋਣਾ।{{nop}} {{gap}}ਫੇਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਗਤ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ । ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀ ਰਚੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਧਾ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਪਰ ਹੀ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਕੀਹ ਹਰਜ ਸੀ। ਫੇਰ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਬੀਰ ਹੀ ਰਚ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਖਿਆਲ-ਪੂਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਹੋਰ, ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੋਰ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਿਨਾਏ ਹੋਰ, ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ । ਅਸੀਂ ਕਹਾਂਗੇ ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਕਬੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰ ਦਿੱਤੀ ਬਾਣੀ ਕਬੀਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਨੂੰ । ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ {{center|- ੫o -}}{{nop}}{{nop}} Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> lo6eu5a6ippr2xf1spnncmdve13myh8 242806 242805 2026-11-09T04:04:53Z Ashwinder sangrur 2332 242806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਖ਼ਿਆਲ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਅਜ ਤੋਂ ਸੌ ਵਰ੍ਹਾ ਪਹਿਲੇ “ਗੁਰ ਬਿਲਾਸ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ'ਦੇ ਕਰਤਾ ਨੇ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹੇਠ ਦਿਤੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ :{{nop}} {{gap}}ਤਬ ਭਾਈ ਚਿੰਤਾ ਕਰੇ, ਮਨ ਸੋਂ ਐਸ ਵਿਚਾਰ{{nop}} {{gap}}। ਚਤੁਰ ਗੁਰੁ ਬਾਣੀ ਰਚੀ, ਪੰਚਮ ਆਪ ਉਚਾਰ ॥{{nop}} {{gap}}ਬਹੁਰ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਮੁਖ ਕਹੈਂ ਭਗਤ ਨਾਮ ਧਰ ਦੇਹ । {{nop}}{{gap}}ਆਪ ਰਰੈਂ ਹਮਹੂੰ ਲਿਖੇ ਭਗਤ ਨ ਕੋ ਦ੍ਰਿਸਟੇਹਿ ॥{{nop}} {{gap}}ਏਥੇ ਸ਼ੰਕਾਂ ਸਾਰੇ ਭਗਤਾਂ ਬਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਿਰਾ ਕਬੀਰ ਬਾਬਤ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸੰਕਾ ਨਿਵਿਰਤੀ ਲਈ ਏਸ ਕਰਤਾ ਨੇ ਇਕ ਕਰਾਮਾਤ ਘੜੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਰਾਗ ਰਾਗਣੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਧਾਰਕੇ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਸਤਾਰਾਂ ਭੱਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪਾਸ ਆਏ। ਉਪਰ ਕੁਝ ਇਸ਼ਾਰਾ ਏਸ ਵਲ ਅਸੀਂ ਕਰ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਸਿਖ ਅਜਿਹੀ ਊਤਪਟਾਂਗ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਹੋਣਾ।{{nop}} {{gap}}ਫੇਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਗਤ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ । ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀ ਰਚੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਧਾ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਪਰ ਹੀ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਕੀਹ ਹਰਜ ਸੀ। ਫੇਰ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਬੀਰ ਹੀ ਰਚ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਖਿਆਲ-ਪੂਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਹੋਰ, ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੋਰ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਿਨਾਏ ਹੋਰ, ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ । ਅਸੀਂ ਕਹਾਂਗੇ ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਕਬੀਰ ਦੇ ਨਾਮ ਪੁਰ ਦਿੱਤੀ ਬਾਣੀ ਕਬੀਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਕਬੀਰ ਪੰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਨੂੰ । ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ {{center|- ੫o -}}{{nop}}{{nop}} Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> ke375gi83bg4xqbxks5x2hvjgvo0446 250 21966 242788 53070 2026-11-09T02:25:15Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੭੫}}</noinclude>ਰਹਾਉ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸਬਦੀ ਪਾਧਰੁ ਜਾਣਿ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਤਕੀਐ ਸਾਚੈ ਤਾਣਿ॥ ਨਾਮੁ ਸਮ੍ਹਾਲਸਿ ਰੂੜ੍ਹੀ ਬਾਣਿ॥ ਥੈਂ ਭਾਵੈ ਦਰੁ ਲਹਸਿ ਪਿਰਾਣਿ॥੨॥ ਊਡਾਂ ਬੈਸਾ ਏਕ ਲਿਵ ਤਾਰ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਨਾਮ ਆਧਾਰ॥ ਨਾ ਜਲੁ ਡੂੰਗਰੁ ਨ ਊਚੀ ਧਾਰ॥ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਤਹ ਮਗੁ ਨ ਚਾਲਣਹਾਰ॥੩॥ ਜਿਤੁ ਘਰਿ ਵਸਹਿ ਤੂਹੈ ਬਿਧਿ ਜਾਣਹਿ ਬੀਜਉ ਮਹਲੁ ਨ ਜਾਪੈ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝਹੁ ਸਮਝ ਨ ਹੋਵੀ ਸਭੁ ਜਗੁ ਦਬਿਆ ਛਾਪੈ॥ ਕਰਣ ਪਲਾਵ ਕਰੈ ਬਿਲਲਾਤਉ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਨਾਮੁ ਨ ਜਾਪੈ॥ ਪਲ ਪੰਕਜ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਛਡਾਏ ਜੇ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਸਿਞਾਪੈ॥੪॥ ਇਕਿ ਮੂਰਖ ਅੰਧੇ ਮੁਗਧ ਗਵਾਰ॥ ਇਕਿ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਭੈ ਨਾਮ ਅਧਾਰ॥ ਸਾਚੀ ਬਾਣੀ ਮੀਠੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰ॥ ਜਿਨਿ ਪੀਤੀ ਤਿਸੁ ਮੋਖ ਦੁਆਰ॥੫॥ ਨਾਮੁ ਭੈ ਭਾਇ ਰਿਦੈ ਵਸਾਹੀ ਗੁਰ ਕਰਣੀ ਸਚੁ ਬਾਣੀ॥ ਇੰਦੁ ਵਰਸੈ ਧਰਤਿ ਸੁਹਾਵੀ ਘਟਿ ਘਟਿ ਜੋਤਿ ਸਮਾਣੀ॥ ਕਾਲਰਿ ਬੀਜਸਿ ਦੁਰਮਤਿ ਐਸੀ ਨਿਗੁਰੇ ਕੀ ਨੀਸਾਣੀ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝਹੁ ਘੋਰ ਅੰਧਾਰਾ ਡੂਬਿ ਮੁਏ ਬਿਨੁ ਪਾਣੀ॥੬॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕੀਨੋ ਸੁ ਪ੍ਰਭੂ ਰਜਾਇ॥ ਜੋ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿਆ ਸੁ ਮੇਟਣਾ ਨ ਜਾਇ॥ ਹੁਕਮੇ ਬਾਧਾ ਕਾਰ ਕਮਾਇ॥ ਏਕ ਸਬਦਿ ਰਾਚੈ ਸਚਿ ਸਮਾਇ॥੭॥ ਚਹੁ ਦਿਸਿ ਹੁਕਮ ਵਰਤੈ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰਾ ਚਹੁ ਦਿਸਿ ਨਾਮ ਪਤਾਲੰ॥ ਸਭ ਮਹਿ ਸਬਦੁ ਵਰਤੈ ਪ੍ਰਭ ਸਾਚਾ ਕਰਮਿ ਮਿਲੈ ਬੈਆਲੰ॥ ਜਾਂਮਣੁ ਮਰਣਾ ਦੀਸੈ ਸਿਰਿ ਊਭੌ ਖੁਧਿਆ ਨਿਦ੍ਰਾ ਕਾਲੰ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਮਨਿ ਭਾਵੈ ਸਾਚੀ ਨਦਰਿ ਰਸਾਲੰ॥੮॥੧॥੪॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੧॥ ਮਰਣ ਮੁਕਤਿ ਗਤਿ ਸਾਰ ਨ ਜਾਨੈ॥ ਕੰਠੇ ਬੈਠੀ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਪਛਾਨੈ॥੧॥ ਤੂ ਕੈਸੇ ਆੜਿ ਫਾਥੀ ਜਾਲਿ॥ ਅਲਖੁ ਨ ਜਾਚਹਿ ਰਿਦੈ ਸਮ੍ਹਾਲਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਏਕ ਜੀਅ ਕੈ ਜੀਆ ਖਾਹੀ॥ ਜਲਿ ਤਰਤੀ ਬੂਡੀ ਜਲ ਮਾਹੀ॥੨॥ ਸਰਬ ਜੀਅ ਕੀਏ ਪ੍ਰਤਪਾਨੀ॥ ਜਬ ਪਕੜੀ ਤਬ ਹੀ ਪਛੁਤਾਨੀ॥੩॥ ਜਬ ਗਲਿ ਫਾਸ ਪੜੀ ਅਤਿ ਭਾਰੀ॥ ਊਡਿ ਨ ਸਾਕੇ ਪੰਖ ਪਸਾਰੀ॥੪॥ ਰਸਿ ਚੂਗਹਿ ਮਨਮੁਖਿ ਗਾਵਾਰਿ॥ ਫਾਥੀ ਛੂਟਹਿ ਗੁਣ ਗਿਆਨ ਬੀਚਾਰਿ॥੫॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਤੂਟੈ ਜਮਕਾਲੁ॥ ਹਿਰਦੈ ਸਾਚਾ ਸਬਦੁ ਸਮ੍ਹਾਲੁ ॥੬॥ ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਚੀ ਸਬਦੁ ਹੈ ਸਾਰੁ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਰਖੈ ਉਰਿ ਧਾਰਿ॥੭॥ ਸੇ ਦੁਖ ਆਗੈ ਜਿ ਭੋਗ ਬਿਲਾਸੇ॥ ਨਾਨਕ ਮੁਕਤਿ ਨਹੀ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਸਾਚੇ॥੮॥੨॥੫॥<noinclude></noinclude> cz2uyj1b5jr5shybfa11u7sxvich92p 250 21967 242789 53071 2026-11-09T02:53:01Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੭੬}}</noinclude>{{center|ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੩ ਅਸਟਪਦੀਆ ਘਰੁ ੧॥ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਤਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਾਈਐ ਵਿਣੁ ਕਰਮੈ ਪਾਇਆ ਨ ਜਾਇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲਿਐ ਕੰਚਨੁ ਹੋਈਐ ਜਾਂ ਹਰਿ ਕੀ ਹੋਇ ਰਜਾਇ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਹਰਿ ਪਾਈਐ ਸਾਚਾ ਹਰਿ ਸਿਉ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਗਿਆਨੁ ਊਪਜੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾ ਜਾਇ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਹਰਿ ਬੁਝੀਐ ਗਰਭ ਜੋਨੀ ਨਹ ਪਾਇ॥੨॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜੀਵਤ ਮਰੈ ਮਰਿ ਜੀਵੈ ਸਬਦੁ ਕਮਾਇ॥ ਮੁਕਤਿ ਦੁਆਰਾ ਸੋਈ ਪਾਏ ਜਿ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਗਵਾਇ॥੩॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਿਵ ਘਰਿ ਜੰਮੈ ਵਿਚਹੁ ਸਕਤਿ ਗਵਾਇ॥ ਅਚਰੁ ਚਰੈ ਬਿਬੇਕ ਬੁਧਿ ਪਾਏ ਪੁਰਖੈ ਪੁਰਖੁ ਮਿਲਾਇ॥੪॥ ਧਾਤੁਰ ਬਾਜੀ ਸੰਸਾਰੁ ਅਚੇਤੁ ਹੈ ਚਲੈ ਮੂਲੁ ਗਵਾਇ॥ ਲਾਹਾ ਹਰਿ ਸਤਸੰਗਤਿ ਪਾਈਐ ਕਰਮੀ ਪਲੈ ਪਾਇ॥੫॥ ਸਤਿਗੁਰ ਵਿਣੁ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਇਆ ਮਨਿ ਵੇਖਹੁ ਰਿਦੈ ਬੀਚਾਰਿ॥ ਵਡਭਾਗੀ ਗੁਰੁ ਪਾਇਆ ਭਵਜਲੁ ਉਤਰੇ ਪਾਰਿ॥੬॥ ਹਰਿ ਨਾਮਾਂ ਹਰਿ ਟੇਕ ਹੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਹੁ ਗੁਰੁ ਮੇਲਹੁ ਹਰਿ ਜੀਉ ਪਾਵਉ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ॥੭॥ ਮਸਤਕਿ ਲਿਲਾਟਿ ਲਿਖਿਆ ਧੁਰਿ ਠਾਕੁਰਿ ਮੇਟਣਾ ਨ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੇ ਜਨ ਪੂਰਨ ਹੋਏ ਜਿਨ ਹਰਿ ਭਾਣਾ ਭਾਇ॥੮॥੧॥ ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੩॥ ਬੇਦ ਬਾਣੀ ਜਗੁ ਵਰਤਦਾ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਜਮ ਡੰਡੁ ਸਹੈ ਮਰਿ ਜਨਮੈ ਵਾਰੋ ਵਾਰ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟੇ ਮੁਕਤਿ ਹੋਇ ਪਾਏ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ॥੧॥ ਮਨ ਰੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਮਾਇ॥ ਵਡੈ ਭਾਗਿ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਆਪਣੈ ਭਾਣੈ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਈ ਹਰਿ ਆਪੇ ਦੇਇ ਅਧਾਰੁ॥ ਹਰਿ ਆਪਣੈ ਭਾਣੈ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਕੀਆ ਹਰਿ ਸਿਉ ਲਾਗਾ ਪਿਆਰੁ॥ ਹਰਿ ਕੈ ਭਾਣੈ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟਿਆ ਸਭੁ ਜਨਮੁ ਸਵਾਰਣਹਾਰੁ॥੨॥ ਵਾਹੁ ਵਾਹੁ ਬਾਣੀ ਸਤਿ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਕੋਇ॥ ਵਾਹੁ ਵਾਹੁ ਕਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸਾਲਾਹੀਐ ਤਿਸੁ ਜੇਵਡੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਮੇਲਿ ਲਏ ਕਰਮਿ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ॥੩॥ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਮਾਹਰੋ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦੀਆ ਦਿਖਾਇ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਵਰਸੈ ਮਨੁ ਸੰਤੋਖੀਐ ਸਚਿ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਇ ਸਦਾ<noinclude></noinclude> gkdemwdffbt8tdwp1im5jsedhbhgo35 250 21968 242790 53072 2026-11-09T03:02:50Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੭੭}}</noinclude>ਹਰੀਆਵਲੀ ਫਿਰਿ ਸੁਕੈ ਨਾ ਕੁਮਲਾਇ॥੪॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਇਓ ਮਨਿ ਵੇਖਹੁ ਕੋ ਪਤੀਆਇ॥ ਹਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਾਈਐ ਭੇਟੈ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਇ॥ ਮਨਮੁਖ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਆ ਬਿਨੁ ਭਾਗਾ ਹਰਿ ਧਨੁ ਨ ਪਾਇ॥੫॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਸਭਾ ਧਾਤੁ ਹੈ ਪੜਿ ਪੜਿ ਕਰਹਿ ਵੀਚਾਰੁ॥ ਮੁਕਤਿ ਕਦੇ ਨ ਹੋਵਈ ਨਹੁ ਪਾਇਨ੍ਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਬੰਧਨ ਨ ਤੁਟਹੀ ਨਾਮਿ ਨ ਲਗੈ ਪਿਆਰੁ॥੬॥ ਪੜਿ ਪੜਿ ਪੰਡਿਤ ਮੋਨੀ ਥਕੇ ਬੇਦਾਂ ਕਾ ਅਭਿਆਸੁ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਈ ਨਹ ਨਿਜ ਘਰਿ ਹੋਵੈ ਵਾਸੁ॥ ਜਮਕਾਲੁ ਸਿਰਹੁ ਨ ਉਤਰੈ ਅੰਤਰਿ ਕਪਟ ਵਿਣਾਸੁ॥੭॥ ਹਰਿ ਨਾਵੈ ਨੋ ਸਭੁ ਕੋ ਪਰਤਾਪਦਾ ਵਿਣੁ ਭਾਗਾਂ ਪਾਇਆ ਨ ਜਾਇ॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਗੁਰੁ ਭੇਟੀਐ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੇ ਹੀ ਪਤਿ ਊਪਜੈ ਹਰਿ ਸਿਉ ਰਹਾਂ ਸਮਾਇ॥੮॥੨॥ {{center|ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੩ ਅਸਟਪਦੀ ਘਰੁ ੨॥ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਹਰਿ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਗੁਰ ਕੀ ਕਾਰੈ ਲਾਏ॥ ਦੁਖੁ ਪਲ੍ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਵਸਾਏ॥ ਸਾਚੀ ਗਤਿ ਸਾਚੈ ਚਿਤੁ ਲਾਏ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਸਬਦਿ ਸੁਣਾਏ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸੇਵਿ ਨਿਧਾਨੁ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਹਰਿ ਧਨੁ ਪਾਈਐ ਅਨਦਿਨੁ ਲਾਗੈ ਸਹਜਿ ਧਿਆਨੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਿਨੁ ਪਿਰ ਕਾਮਣਿ ਕਰੇ ਸਂੀਗਾਰੁ॥ ਦੁਹਚਾਰਣੀ ਕਹੀਐ ਨਿਤ ਹੋਇ ਖੁਆਰੁ॥ ਮਨਮੁਖ ਕਾ ਇਹੁ ਬਾਦਿ ਆਚਾਰੁ॥ ਬਹੁ ਕਰਮ ਦ੍ਰਿੜਾਵਹਿ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ॥੨॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਾਮਣਿ ਬਣਿਆ ਸੀਗਾਰੁ॥ ਸਬਦੇ ਪਿਰੁ ਰਾਖਿਆ ਉਰ ਧਾਰਿ॥ ਏਕੁ ਪਛਾਣੈ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ॥ ਸੋਭਾਵੰਤੀ ਕਹੀਐ ਨਾਰਿ॥੩॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਦਾਤੇ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਇਆ॥ ਮਨਮੁਖ ਲੋਭਿ ਦੂਜੈ ਲੋਭਾਇਆ॥ ਐਸੇ ਗਿਆਨੀ ਬੂਝਹੁ ਕੋਇ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਭੇਟੇ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਇ॥੪॥ ਕਹਿ ਕਹਿ ਕਹਣੁ ਕਹੈ ਸਭੁ ਕੋਇ॥ ਬਿਨੁ ਮਨ ਮੂਏ ਭਗਤਿ ਨ ਹੋਇ॥ ਗਿਆਨ ਮਤੀ ਕਮਲ ਪਰਗਾਸੁ॥ ਤਿਤੁ ਘਟਿ ਨਾਮੈ ਨਾਮਿ ਨਿਵਾਸੁ॥੫॥ ਹਉਮੈ ਭਗਤਿ ਕਰੇ ਸਭੁ ਕੋਇ॥ ਨਾ ਮਨੁ ਭੀਜੈ ਨਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ॥ ਕਹਿ ਕਹਿ ਕਹਣੁ ਆਪੁ ਜਾਣਾਏ॥ ਬਿਰਥੀ ਭਗਤਿ ਸਭੁ ਜਨਮੁ ਗਵਾਏ॥੬॥ ਸੇ ਭਗਤ ਸਤਿਗੁਰ ਮਨਿ ਭਾਏ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮਿ ਰਹੇ ਲਿਵ ਲਾਏ॥ ਸਦ ਹੀ<noinclude></noinclude> d2n3ginca1qusoxbbtd4291xqpy2xqw 250 21969 242793 53073 2026-11-09T03:14:50Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੭੮}}</noinclude>ਨਾਮੁ ਵੇਖਹਿ ਹਜੂਰਿ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ॥੭॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਦੇਇ ਪਿਆਰੁ॥ ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ ਵਡਾ ਸੰਸਾਰਿ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਏਹੁ ਰੋਗੁ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚੇ ਸਾਚਿ ਸਮਾਇ॥੮॥੧॥੩॥੫॥੮॥ {{center|ਰਾਗੁ ਮਲਾਰ ਛੰਤ ਮਹਲਾ ੫॥ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਕੇ ਦਾਤੇ॥ ਅਪਨੇ ਜਨ ਸੰਗਿ ਰਾਤੇ॥ ਜਨ ਸੰਗਿ ਰਾਤੇ ਦਿਨਸੁ ਰਾਤੇ ਇਕ ਨਿਮਖ ਮਨਹੁ ਨ ਵੀਸਰੈ॥ ਗੋਪਾਲ ਗੁਣ ਨਿਧਿ ਸਦਾ ਸੰਗੇ ਸਰਬ ਗੁਣ ਜਗਦੀਸਰੈ॥ ਮਨੁ ਮੋਹਿ ਲੀਨਾ ਚਰਨ ਸੰਗੇ ਨਾਮ ਰਸਿ ਜਨ ਮਾਤੇ॥ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਦਹੂੰ ਕਿਨੈ ਕੋਟਿ ਮਧੇ ਜਾਤੇ॥੧॥ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਅਗਮ ਅਪਾਰੇ॥ ਮਹਾ ਪਤਿਤ ਤੁਮ੍ਹ ਤਾਰੇ॥ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਭਗਤਿ ਵਛਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਿੰਧੁ ਸੁਆਮੀਆ॥ ਸੰਤਸੰਗੇ ਭਜੁ ਨਿਸੰਗੇ ਰਂਉ ਸਦਾ ਅੰਤਰਜਾਮੀਆ॥ ਕੋਟਿ ਜਨਮ ਭ੍ਰਮੰਤ ਜੋਨੀ ਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਤ ਤਾਰੇ॥ ਨਾਨਕ ਦਰਸ ਪਿਆਸ ਹਰਿ ਜੀਉ ਆਪਿ ਲੇਹੁ ਸਮ੍ਹਾਰੇ॥੨॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਕਮਲ ਮਨੁ ਲੀਨਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜਲ ਜਨ ਤੇਰੇ ਮੀਨਾ॥ ਜਲ ਮੀਨ ਪ੍ਰਭ ਜੀਉ ਏਕ ਤੂਹੈ ਭਿੰਨ ਆਨ ਨ ਜਾਨੀਐ॥ ਗਹਿ ਭੁਜਾ ਲੇਵਹੁ ਨਾਮੁ ਦੇਵਹੁ ਤਉ ਪ੍ਰਸਾਦੀ ਮਾਨੀਐ॥ ਭਜੁ ਸਾਧਸੰਗੇ ਏਕ ਰੰਗੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਗੋਬਿਦ ਦੀਨਾ॥ ਅਨਾਥ ਨੀਚ ਸਰਣਾਇ ਨਾਨਕ ਕਰਿ ਮਇਆ ਅਪੁਨਾ ਕੀਨਾ॥੩॥ ਆਪਸ ਕਉ ਆਪੁ ਮਿਲਾਇਆ॥ ਭ੍ਰਮ ਭੰਜਨ ਹਰਿ ਰਾਇਆ॥ ਆਚਰਜ ਸੁਆਮੀ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਮਿਲੇ ਗੁਣ ਨਿਧਿ ਪਿਆਰਿਆ॥ ਮਹਾ ਮੰਗਲ ਸੂਖ ਉਪਜੇ ਗੋਬਿੰਦ ਗੁਣ ਨਿਤ ਸਾਰਿਆ॥ ਮਿਲਿ ਸੰਗਿ ਸੋਹੇ ਦੇਖਿ ਮੋਹੇ ਪੁਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਪਾਇਆ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਸਰਨਿ ਤਿਨ ਕੀ ਜਿਨ੍ਹੀ ਹਰਿ ਹਰਿ ਧਿਆਇਆ॥੪॥੧॥ {{center|ਵਾਰ ਮਲਾਰ ਕੀ ਮਹਲਾ ੧ ਰਾਣੇ ਕੈਲਾਸ ਤਥਾ ਮਾਲਦੇ ਕੀ ਧੁਨਿ॥ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੩॥ ਗੁਰਿ ਮਿਲਿਐ ਮਨੁ ਰਹਸੀਐ ਜਿਉ ਵੁਠੈ ਧਰਣਿ ਸੀਗਾਰੁ॥ ਸਭ ਦਿਸੈ ਹਰੀਆਵਲੀ ਸਰ ਭਰੇ ਸੁਭਰ ਤਾਲ॥ ਅੰਦਰੁ ਰਚੈ ਸਚ ਰੰਗਿ ਜਿਉ ਮੰਜੀਠੈ ਲਾਲੁ॥ ਕਮਲੁ ਵਿਗਸੈ ਸਚੁ ਮਨਿ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ<noinclude></noinclude> jdnetrhergj8rjr64wrt1anbdsimqj0 250 21970 242796 53074 2026-11-09T03:25:31Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੭੯}}</noinclude>ਨਿਹਾਲ॥ ਮਨਮੁਖ ਦੂਜੀ ਤਰਫ ਹੈ ਵੇਖਹੁ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲਿ॥ ਫਾਹੀ ਫਾਥੇ ਮਿਰਗ ਜਿਉ ਸਿਰਿ ਦੀਸੈ ਜਮਕਾਲੁ॥ ਖੁਧਿਆ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਨਿੰਦਾ ਬੁਰੀ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਵਿਕਰਾਲੁ॥ ਏਨੀ ਅਖੀ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵਈ ਜਿਚਰੁ ਸਬਦਿ ਨ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸੰਤੋਖੀਆਂ ਚੂਕੈ ਆਲ ਜੰਜਾਲੁ॥ ਮੂਲੁ ਰਹੈ ਗੁਰੁ ਸੇਵਿਐ ਗੁਰ ਪਉੜੀ ਬੋਹਿਥੁ॥ ਨਾਨਕ ਲਗੀ ਤਤੁ ਲੈ ਤੂੰ ਸਚਾ ਮਨਿ ਸਚੁ॥੧॥ ਮਹਲਾ ੧॥ ਹੇਕੋ ਪਾਧਰੁ ਹੇਕੁ ਦਰੁ ਗੁਰ ਪਉੜੀ ਨਿਜ ਥਾਨੁ॥ ਰੂੜਉ ਠਾਕੁਰੁ ਨਾਨਕਾ ਸਭਿ ਸੁਖ ਸਾਚਉ ਨਾਮੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਆਪੀਨ੍ਹੈ ਆਪੁ ਸਾਜਿ ਆਪੁ ਪਛਾਣਿਆ॥ ਅੰਬਰੁ ਧਰਤ ਵਿਛੋੜਿ ਚੰਦੋਆ ਤਾਣਿਆ॥ ਵਿਣੁ ਥੰਮ੍ਹਾ ਗਗਨੁ ਰਹਾਇ ਸਬਦੁ ਨੀਸਾਣਿਆ॥ ਸੂਰਜੁ ਚੰਦੁ ਉਪਾਇ ਜੋਤਿ ਸਮਾਣਿਆ॥ ਕੀਏ ਰਾਤਿ ਦਿਨੰਤੁ ਚੋਜ ਵਿਡਾਣਿਆ॥ ਤੀਰਥ ਧਰਮ ਵੀਚਾਰ ਨਾਵਣ ਪੁਰਬਾਣਿਆ॥ ਤੁਧੁ ਸਰਿ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ਕਿ ਆਖਿ ਵਖਾਣਿਆ॥ ਸਚੈ ਤਖਤਿ ਨਿਵਾਸੁ ਹੋਰ ਆਵਣ ਜਾਣਿਆ॥੧॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੧॥ ਨਾਨਕ ਸਾਵਣਿ ਜੇ ਵਸੈ ਚਹੁ ਓਮਾਹਾ ਹੋਇ॥ ਨਾਗਾਂ ਮਿਰਗਾਂ ਮਛੀਆਂ ਰਸੀਆਂ ਘਰਿ ਧਨੁ ਹੋਇ ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਨਾਨਕ ਸਾਵਣਿ ਜੇ ਵਸੈ ਚਹੁ ਵੇਛੋੜਾ ਹੋਇ॥ ਗਾਈ ਪੁਤਾ ਨਿਰਧਨਾ ਪੰਥੀ ਚਾਕਰੁ ਹੋਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਤੂ ਸਚਾ ਸਚਿਆਰੁ ਜਿਨਿ ਸਚੁ ਵਰਤਾਇਆ॥ ਬੈਠਾ ਤਾੜੀ ਲਾਇ ਕਵਲੁ ਛਪਾਇਆ॥ ਬ੍ਰਹਮੈ ਵਡਾ ਕਹਾਇ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ॥ ਨਾ ਤਿਸੁ ਬਾਪੁ ਨ ਮਾਇ ਕਿਨਿ ਤੂ ਜਾਇਆ॥ ਨਾ ਤਿਸੁ ਰੂਪੁ ਨ ਰੇਖ ਵਰਨ ਸਬਾਇਆ॥ ਨਾ ਤਿਸੁ ਭੂਖ ਪਿਆਸ ਰਜਾ ਧਾਇਆ॥ ਗੁਰ ਮਹਿ ਆਪੁ ਸਮੋਇ ਸਬਦੁ ਵਰਤਾਇਆ॥ ਸਚੇ ਹੀ ਪਤੀਆਇ ਸਚਿ ਸਮਾਇਆ॥੨॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੧॥ ਵੈਦੁ ਬੁਲਾਇਆ ਵੈਦਗੀ ਪਕੜਿ ਢੰਢੋਲੇ ਬਾਂਹ॥ ਭੋਲਾ ਵੈਦੁ ਨ ਜਾਣਈ ਕਰਕ ਕਲੇਜੇ ਮਾਹਿ॥੧॥ ਮਃ ੨॥ ਵੈਦਾ ਵੈਦੁ ਸੁਵੈਦੁ ਤੂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਗੁ ਪਛਾਣੁ॥ ਐਸਾ ਦਾਰੂ ਲੋੜਿ ਲਹੁ ਜਿਤੁ ਵੰਵੈ ਰੋਗਾ ਘਾਣਿ॥ ਜਿਤੁ ਦਾਰੂ ਰੋਗ ਉਠਿਅਹਿ ਤਨਿ ਸੁਖੁ ਵਸੈ ਆਇ॥ ਰੋਗੁ ਗਵਾਇਹਿ ਆਪਣਾ ਤ ਨਾਨਕ ਵੈਦੁ ਸਦਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸੁ ਦੇਵ ਉਪਾਇਆ॥ ਬ੍ਰਹਮੇ ਦਿਤੇ ਬੇਦ ਪੂਜਾ ਲਾਇਆ॥ ਦਸ ਅਵਤਾਰੀ ਰਾਮੁ ਰਾਜਾ ਆਇਆ॥ ਦੈਤਾ ਮਾਰੇ ਧਾਇ ਹੁਕਮਿ ਸਬਾਇਆ॥ ਈਸ ਮਹੇਸੁਰੁ ਸੇਵ ਤਿਨ੍ਹੀ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ॥ ਸਚੀ ਕੀਮਤਿ ਪਾਇ ਤਖਤੁ ਰਚਾਇਆ॥ ਦੁਨੀਆ ਧੰਧੈ ਲਾਇ ਆਪੁ ਛਪਾਇਆ॥<noinclude></noinclude> fktgw5syyhwvshkovdmxosxubd5hf7t 250 21971 242799 53075 2026-11-09T03:38:54Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੮੦}}</noinclude>ਧਰਮੁ ਕਰਾਏ ਕਰਮ ਧੁਰਹੁ ਫੁਰਮਾਇਆ॥੩॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੨॥ ਸਾਵਣੁ ਆਇਆ ਹੇ ਸਖੀ ਕੰਤੈ ਚਿਤਿ ਕਰੇਹੁ॥ ਨਾਨਕ ਝੂਰਿ ਮਰਹਿ ਦੋਹਾਗਣੀ ਜਿਨ੍ਹ ਅਵਰੀ ਲਾਗਾ ਨੇਹੁ॥੧॥ ਮਃ ੨॥ ਸਾਵਣੁ ਆਇਆ ਹੇ ਸਖੀ ਜਲਹਰੁ ਬਰਸਨਹਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਸੁਖਿ ਸਵਨੁ ਸੋਹਾਗਣੀ ਜਿਨ੍ਹ ਸਹ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਆਪੇ ਛਿੰਝ ਪਵਾਇ ਮਲਾਖਾੜਾ ਰਚਿਆ॥ ਲਥੇ ਭੜਥੂ ਪਾਇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਚਿਆ॥ ਮਨਮੁਖ ਮਾਰੇ ਪਛਾੜਿ ਮੂਰਖ ਕਚਿਆ॥ ਆਪਿ ਭਿੜੈ ਮਾਰੇ ਆਪਿ ਆਪਿ ਕਾਰਜੁ ਰਚਿਆ॥ ਸਭਨਾ ਖਸਮੁ ਏਕੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣੀਐ॥ ਹੁਕਮੀ ਲਿਖੈ ਸਿਰਿ ਲੇਖੁ ਵਿਣੁ ਕਲਮ ਮਸਵਾਣੀਐ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਮੇਲਾਪੁ ਜਿਥੈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਸਦਾ ਵਖਾਣੀਐ॥ ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਸਬਦੁ ਸਲਾਹਿ ਸਚੁ ਪਛਾਣੀਐ॥੪॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਊਂਨਵਿ ਊਂਨਵਿ ਆਇਆ ਅਵਰਿ ਕਰੇਂਦਾ ਵੰਨ॥ ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਤਿਸੁ ਸਾਹ ਸਿਉ ਕੇਵ ਰਹਸੀ ਰੰਗੁ॥ ਰੰਗੁ ਰਹਿਆ ਤਿਨ੍ਹ ਕਾਮਣੀ ਜਿਨ੍ਹ ਮਨਿ ਭਉ ਭਾਉ ਹੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਭੈ ਭਾਇ ਬਾਹਰੀ ਤਿਨ ਤਨਿ ਸੁਖੁ ਨ ਹੋਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਊਂਨਵਿ ਊਂਨਵਿ ਆਇਆ ਵਰਸੈ ਨੀਰੁ ਨਿਪੰਗੁ॥ ਨਾਨਕ ਦੁਖੁ ਲਾਗਾ ਤਿਨ੍ਹ ਕਾਮਣੀ ਜਿਨ੍ਹ ਕੰਤੈ ਸਿਉ ਮਨਿ ਭੰਗੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਦੋਵੈ ਤਰਫਾ ਉਪਾਇ ਇਕੁ ਵਰਤਿਆ॥ ਬੇਦ ਬਾਣੀ ਵਰਤਾਇ ਅੰਦਰਿ ਵਾਦੁ ਘਤਿਆ॥ ਪਰਵਿਰਤਿ ਨਿਰਵਿਰਤਿ ਹਾਠਾ ਦੋਵੈ ਵਿਚਿ ਧਰਮੁ ਫਿਰੈ ਰੈਬਾਰਿਆ॥ ਮਨਮੁਖ ਕਚੇ ਕੂੜਿਆਰ ਤਿਨ੍ਹੀ ਨਿਹਚਉ ਦਰਗਹ ਹਾਰਿਆ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਸਬਦਿ ਸੂਰ ਹੈ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਜਿਨ੍ਹੀ ਮਾਰਿਆ॥ ਸਚੈ ਅੰਦਰਿ ਮਹਲਿ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰਿਆ॥ ਸੇ ਭਗਤ ਤੁਧੁ ਭਾਵਦੇ ਸਚੈ ਨਾਇ ਪਿਆਰਿਆ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਨਿ ਆਪਣਾ ਤਿਨ੍ਹਾ ਵਿਟਹੁ ਹਉ ਵਾਰਿਆ॥੫॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਊਂਨਵਿ ਊਂਨਵਿ ਆਇਆ ਵਰਸੈ ਲਾਇ ਝੜੀ॥ ਨਾਨਕ ਭਾਣੈ ਚਲੈ ਕੰਤ ਕੈ ਸੁ ਮਾਣੇ ਸਦਾ ਰਲੀ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਕਿਆ ਉਠਿ ਉਠਿ ਦੇਖਹੁ ਬਪੁੜੇਂ ਇਸੁ ਮੇਘੈ ਹਥਿ ਕਿਛੁ ਨਾਹਿ॥ ਜਿਨਿ ਏਹੁ ਮੇਘੁ ਪਠਾਇਆ ਤਿਸੁ ਰਾਖਹੁ ਮਨ ਮਾਂਹਿ॥ ਤਿਸ ਨੋ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਸੀ ਜਾ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇਇ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਬਾਹਰੀ ਸਭ ਕਰਣ ਪਲਾਹ ਕਰੇਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸੋ ਹਰਿ ਸਦਾ ਸਰੇਵੀਐ ਜਿਸੁ ਕਰਤ ਨ ਲਾਗੈ ਵਾਰ॥ ਆਡਾਣੇ ਆਕਾਸ ਕਰਿ ਖਿਨ ਮਹਿ ਢਾਹਿ ਉਸਾਰਣਹਾਰ॥ ਆਪੇ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇ ਕੈ ਕੁਦਰਤਿ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰ॥ ਮਨਮੁਖ ਅਗੈ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ਬਹੁਤੀ ਹੋਵੈ<noinclude></noinclude> a1cvmuud4yerg5woyy4yop4e0txdrgq 250 21972 242803 53076 2026-11-09T03:54:26Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੮੧}}</noinclude>ਮਾਰ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਤਿ ਸਿਉ ਲੇਖਾ ਨਿਬੜੈ ਬਖਸੇ ਸਿਫਤਿ ਭੰਡਾਰ॥ ਓਥੈ ਹਥੁ ਨ ਅਪੜੈ ਕੂਕ ਨ ਸੁਣੀਐ ਪੁਕਾਰ॥ ਓਥੈ ਸਤਿਗੁਰੁ ਬੇਲੀ ਹੋਵੈ ਕਢਿ ਲਏ ਅੰਤੀ ਵਾਰ॥ ਏਨਾ ਜੰਤਾ ਨੋ ਹੋਰ ਸੇਵਾ ਨਹੀ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਿਰਿ ਕਰਤਾਰ॥੬॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਬਾਬੀਹਾ ਜਿਸ ਨੋ ਤੂ ਪੂਕਾਰਦਾ ਤਿਸ ਨੋ ਲੋਚੈ ਸਭੁ ਕੋਇ॥ ਅਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਵਸਸੀ ਵਣੁ ਤ੍ਰਿਣੁ ਹਰਿਆ ਹੋਇ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਾਈਐ ਵਿਰਲਾ ਬੂਝੈ ਕੋਇ॥ ਬਹਦਿਆ ਉਠਦਿਆ ਨਿਤ ਧਿਆਈਐ ਸਦਾ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਦ ਹੀ ਵਰਸਦਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਵੈ ਹਰਿ ਸੋਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਕਲਮਲਿ ਹੋਈ ਮੇਦਨੀ ਅਰਦਾਸਿ ਕਰੇ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਸਚੈ ਸੁਣਿਆ ਕੰਨੁ ਦੇ ਧੀਰਕ ਦੇਵੈ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਇ॥ ਇੰਦ੍ਰੈ ਨੋ ਫੁਰਮਾਇਆ ਵੁਠਾ ਛਹਬਰ ਲਾਇ॥ ਅਨੁ ਧਨੁ ਉਪਜੈ ਬਹੁ ਘਣਾ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹਿ ਤੂ ਸਭਨਾ ਜੀਆ ਦੇਦਾ ਰਿਜਕੁ ਸੰਬਾਹਿ॥ ਜਿਤੁ ਖਾਧੈ ਸੁਖੁ ਊਪਜੈ ਫਿਰਿ ਦੂਖੁ ਨ ਲਾਗੈ ਆਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਚਾ ਸਚੁ ਤੂ ਸਚੇ ਲੈਹਿ ਮਿਲਾਇ॥ ਦੂਜੈ ਦੂਜੀ ਤਰਫ ਹੈ ਕੂੜਿ ਮਿਲੈ ਨ ਮਿਲਿਆ ਜਾਇ॥ ਆਪੇ ਜੋੜਿ ਵਿਛੋੜਿਐ ਆਪੇ ਕੁਦਰਤਿ ਦੇਇ ਦਿਖਾਇ॥ ਮੋਹੁ ਸੋਗੁ ਵਿਜੋਗੁ ਹੈ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਕਮਾਇ॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਤਿਨ ਕਉ ਜੋ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਜਿਉ ਜਲ ਮਹਿ ਕਮਲੁ ਅਲਿਪਤੁ ਹੈ ਐਸੀ ਬਣਤ ਬਣਾਇ॥ ਸੇ ਸੁਖੀਏ ਸਦਾ ਸੋਹਣੇ ਜਿਨ੍ਹ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਗਵਾਇ॥ ਤਿਨ੍ਹ ਸੋਗੁ ਵਿਜੋਗੁ ਕਦੇ ਨਹੀ ਜੋ ਹਰਿ ਕੈ ਅੰਕਿ ਸਮਾਇ॥੭॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਨਾਨਕ ਸੋ ਸਾਲਾਹੀਐ ਜਿਸੁ ਵਸਿ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਹੋਇ॥ ਤਿਸੈ ਸਰੇਵਿਹੁ ਪ੍ਰਾਣੀਹੋ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਾਂ ਸਦਾ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ॥ ਸਹਸਾ ਮੂਲਿ ਨ ਹੋਵਈ ਸਭ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਹੋਇ ਸੁ ਸਹਜੇ ਹੋਇ ਕਹਣਾ ਕਿਛੂ ਨ ਜਾਇ॥ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਾਂ ਮਨਿ ਚਿੰਦਿਆ ਫਲੁ ਪਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਨ ਕਾ ਆਖਿਆ ਆਪਿ ਸੁਣੇ ਜਿ ਲਇਅਨੁ ਪੰਨੈ ਪਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਦਾ ਵਰਸਦਾ ਬੂਝਨਿ ਬੂਝਣਹਾਰ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਿਨ੍ਹੀ ਬੁਝਿਆ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਰਖਿਆ ਉਰਿ ਧਾਰਿ॥ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਹਿ ਸਦਾ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਹਉਮੈ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਮਾਰਿ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਹੈ ਵਰਸੈ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰਿ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਦਰੀ ਆਇਆ ਹਰਿ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਮੁਰਾਰਿ॥੨॥<noinclude></noinclude> tkc1l259s05vp5l7f4zysqcr2syjwco 250 21973 242804 53077 2026-11-09T04:03:25Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 242804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੮੨}}</noinclude>ਪਉੜੀ॥ ਅਤੁਲੁ ਕਿਉ ਤੋਲੀਐ ਵਿਣੁ ਤੋਲੇ ਪਾਇਆ ਨ ਜਾਇ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰੀਐ ਗੁਣ ਮਹਿ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥ ਅਪਣਾ ਆਪੁ ਆਪਿ ਤੋਲਸੀ ਆਪੇ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਇ॥ ਤਿਸ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਨਾ ਪਵੈ ਕਹਣਾ ਕਿਛੂ ਨ ਜਾਇ॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਗੁਰ ਆਪਣੇ ਜਿਨਿ ਸਚੀ ਬੂਝ ਦਿਤੀ ਬੁਝਾਇ॥ ਜਗਤੁ ਮੁਸੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਲੁਟੀਐ ਮਨਮੁਖ ਬੂਝ ਨ ਪਾਇ॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲਸੀ ਜਾਸੀ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਜਾਗੇ ਤਿਨ੍ਹੀ ਘਰੁ ਰਖਿਆ ਦੂਤਾ ਕਾ ਕਿਛੁ ਨ ਵਸਾਇ॥੮॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਬਾਬੀਹਾ ਨਾ ਬਿਲਲਾਇ ਨਾ ਤਰਸਾਇ ਏਹੁ ਮਨੁ ਖਸਮ ਕਾ ਹੁਕਮੁ ਮੰਨਿ॥ ਨਾਨਕ ਹੁਕਮਿ ਮੰਨਿਐ ਤਿਖ ਉਤਰੈ ਚੜੈ ਚਵਗਲਿ ਵੰਨੁ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਬਾਬੀਹਾ ਜਲ ਮਹਿ ਤੇਰਾ ਵਾਸੁ ਹੈ ਜਲ ਹੀ ਮਾਹਿ ਫਿਰਾਹਿ॥ ਜਲ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਹੀ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕੂਕਣ ਪਾਹਿ॥ ਜਲ ਥਲ ਚਹੁ ਦਿਸਿ ਵਰਸਦਾ ਖਾਲੀ ਕੋ ਥਾਉ ਨਾਹਿ॥ ਏਤੈ ਜਲਿ ਵਰਸਦੈ ਤਿਖ ਮਰਹਿ ਭਾਗ ਤਿਨਾ ਕੇ ਨਾਹਿ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਿਨ ਸੋਝੀ ਪਈ ਜਿਨ ਵਸਿਆ ਮਨ ਮਾਹਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਨਾਥ ਜਤੀ ਸਿਧ ਪੀਰ ਕਿਨੈ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਤੁਝੈ ਸਮਾਇਆ॥ ਜੁਗ ਛਤੀਹ ਗੁਬਾਰੁ ਤਿਸ ਹੀ ਭਾਇਆ॥ ਜਲਾ ਬਿੰਬੂ ਅਸਰਾਲੁ ਤਿਨੈ ਵਰਤਾਇਆ॥ ਨੀਲੁ ਅਨੀਲੁ ਅਗੰਮੁ ਸਰਜੀਤੁ ਸਬਾਇਆ॥ ਅਗਨਿ ਉਪਾਈ ਵਾਦੁ ਭੁਖ ਤਿਹਾਇਆ॥ ਦੁਨੀਆ ਕੈ ਸਿਰਿ ਕਾਲੁ ਦੂਜਾ ਭਾਇਆ॥ ਰਖੈ ਰਖਣਹਾਰੁ ਜਿਨਿ ਸਬਦੁ ਬੁਝਾਇਆ॥੯॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਇਹੁ ਜਲੁ ਸਭ ਤੈ ਵਰਸਦਾ ਵਰਸੈ ਭਾਇ ਸੁਭਾਇ॥ ਸੇ ਬਿਰਖਾ ਹਰੀਆਵਲੇ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਹੇ ਸਮਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ਏਨਾ ਜੰਤਾ ਕਾ ਦੁਖੁ ਜਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਭਿੰਨੀ ਰੈਣਿ ਚਮਕਿਆ ਵੁਠਾ ਛਹਬਰ ਲਾਇ॥ ਜਿਤੁ ਵੁਠੇ ਅਨੁ ਧਨੁ ਬਹੁਤੁ ਊਪਜੈ ਜਾਂ ਸਹੁ ਕਰੇ ਰਜਾਇ॥ ਜਿਤੁ ਖਾਧੈ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤੀਐ ਜੀਆਂ ਜੁਗਤਿ ਸਮਾਇ॥ ਇਹੁ ਧਨੁ ਕਰਤੇ ਕਾ ਖੇਲੁ ਹੈ ਕਦੇ ਆਵੈ ਕਦੇ ਜਾਇ॥ ਗਿਆਨੀਆ ਕਾ ਧਨੁ ਨਾਮੁ ਹੈ ਸਦ ਹੀ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਨ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇਹੁ ਧਨੁ ਪਲੈ ਪਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਰੇ ਆਪਿ ਹਉ ਕੈ ਸਿਉ ਕਰੀ ਪੁਕਾਰ॥ ਆਪੇ ਲੇਖਾ ਮੰਗਸੀ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਾਰ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਥੀਐ ਹੁਕਮੁ ਕਰੇ ਗਾਵਾਰੁ॥ ਆਪਿ ਛਡਾਏ ਛੁਟੀਐ ਆਪੇ ਬਖਸਣਹਾਰੁ॥ ਆਪੇ ਵੇਖੈ ਸੁਣੇ ਆਪਿ ਸਭਸੈ ਦੇ ਆਧਾਰੁ॥ ਸਭ ਮਹਿ ਏਕੁ ਵਰਤਦਾ<noinclude></noinclude> a8g9xedlv6c3afjwb1jcgg959d44ipb 250 44731 242733 134253 2026-11-08T12:44:13Z Satdeep Gill 13 242733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਅੱਸੂ ਵੱਸੇ, ਹਾੜ੍ਹੀ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਲਾਏ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੱਸੂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਰਵੀਂ ਬਾਰਸ਼ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਉਣੀ ਤੇ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}'''ਅਹਮਕ ਕੱਪੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਮਾੜੇ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਪਣਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਕ ਸਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}'''ਅਹਰਨ ਕੱਛੇ ਮਾਰਨੀ ਸੂਈ ਦਾ ਕਰਨਾ ਦਾਨ'''{{bar|2}}ਵਡਾਰੂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਵਿਖਾਏ ਪ੍ਰੰਤੂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਪਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨੋਂ ਨਾ ਟਲ਼ੇ। {{gap}}'''ਅਕਲ ਦਿੰਦਾ ਚੰਗਾ ਤੇ ਟੁਕ ਦੇਂਦਾ ਮੰਦਾ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੂਰਖ਼ ਬੰਦਾ ਚੰਗੀ ਮੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ਼ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਕਹੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਜੋਗੀ ਅਕਲ ਦੇਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਆਖਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। {{gap}}'''ਅਕਲ ਵੱਡੀ ਕਿ ਮੱਝ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਸ ਦੀ ਅਕਲ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅਕਲਾਂ ਬਾਝੋਂ ਖ਼ੂਹ ਖ਼ਾਲ੍ਹੀ'''{{bar|2}}ਬਿਨਾਂ ਸਮਝ ਤੋਂ ਭਰੇ ਖ਼ੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਅਕਲ ਦੇ ਧੰਨਵਾਨ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਹੀਂ। {{gap}}'''ਅੱਖ ਓਹਲੇ ਪਹਾੜ ਉਹਲੇ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਵਸਤੂ ਸਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਦੂਰ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਖ ਟੱਡੀ ਰਹਿ ਗਈ ਕੱਜਲ ਲੈ ਗਿਆ ਕਾਂ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਮਝਣ ਵਾਲ਼ੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮੂਰਖ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇ। {{gap}}'''ਅੱਖ ਨਾ ਪੁੱਛ, ਵਹੁਟੀ ਹੀਰੇ ਵਰਗੀ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸ਼ਰੀਕ ਗੁੱਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਬੁਰਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭਾਨੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਬੋਲਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਖ ਲੱਗੀ ਤੇ ਮਾਲ ਬਿਗਾਨਾ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ ਨੀਂਦ ਦਾ ਸੁਆਦ ਨਾ ਮਾਣਨ ਮਤੇ ਚੋਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਤਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਣਾ। {{gap}}'''ਅੱਖਰ ਇੱਕ ਨਾ ਜਾਣਦਾ ਨਾ ਇਲਮਦੀਨ'''{{bar|2}}ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਨਾਂ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋਵੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਨਿਕਲੇ।{{nop}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/16}}</noinclude> 39m3nwvf4c3h6va4ipe6uywvy59uh2g 250 44732 242825 134254 2026-11-09T04:44:43Z Satdeep Gill 13 242825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਨਾ ਖਾਧਾ ਤਾ ਮੂੰਹ ਨੇ ਕੀ ਖਾਣਾ ਏ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਾ ਲੱਗੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਜੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। {{gap}}'''ਅੱਖਾਂ ਗਈਆਂ ਜਹਾਨ ਗਿਆ, ਦੰਦ ਗਏ ਸੁਆਦ ਗਿਆ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਨੇਤਰਹੀਣ ਬੰਦੇ ਲਈ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬੇਰੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੰਦ ਹੀਣ ਬੰਦੇ ਲਈ ਸੁਆਦੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। {{gap}}'''ਅੱਖੋਂ ਦਿਸੇ ਨਾ, ਨਾਂ ਨੂਰ ਭਰੀ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਖੀਂ ਦਿਸੇ ਨਾ, ਨਾਂ ਨੈਣ ਸੁੱਖ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਵੀ ਉਪਰੋਕਤ ਅਖਾਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਮੱਖੀ ਨਹੀਂ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ'''{{bar|2}}ਕਿਸੇ ਮਾੜੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਐਬ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝ ਭਿਆਲੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। {{gap}}'''ਅੱਖੋਂ ਓਹਲੇ, ਘੱਤ ਭੜੋਲੇ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਵਸਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}'''ਅੱਖੋਂ ਅੰਨ੍ਹੀ, ਮਮੀਰੇ ਦਾ ਸੁਰਮਾ'''{{bar|2}}ਇਹ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ, ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਉਲਟ ਮਹਿੰਗੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਅੱਗ ਕਰਦਿਆਂ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਸੜਦਾ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਲੈਣ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਖਾਏ ਅੰਗਿਆਰ ਹੱਗੇ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਕਰਮ ਕਰੋਗੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ਲ ਮਿਲੇਗਾ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਜਾਣੇ ਲੁਹਾਰ ਜਾਣੇ, ਫੂਕਣੀ ਵਾਲ਼ੇ ਦੀ ਜਾਣੇ ਬਲਾ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਾਈਂ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਲੜਾਈ ਪਵਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਕੀ ਝਗੜਨ ਵਾਲ਼ੇ ਆਪੇ ਹੀ ਨਿਬੇੜਾ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਦਾ ਸੜਿਆ ਟਟਹਿਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹੈ'''{{bar|2}}ਜਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਬੜਾ ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਕਦਮ ਚੁਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ'''{{bar|2}}ਦੋ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਥਾਂ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਦੋਨੋਂ ਰਲ਼ਕੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਅੱਗ '''ਬਿਨਾ ਧੂਆਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/17}}</noinclude> m5fgxtiudjallxtzvokij8hjzjyn4kf 242826 242825 2026-11-09T04:45:01Z Satdeep Gill 13 242826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'''ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਨਾ ਖਾਧਾ ਤਾ ਮੂੰਹ ਨੇ ਕੀ ਖਾਣਾ ਏ'''{{bar|2}}ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਾ ਲੱਗੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਜੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। {{gap}}'''ਅੱਖਾਂ ਗਈਆਂ ਜਹਾਨ ਗਿਆ, ਦੰਦ ਗਏ ਸੁਆਦ ਗਿਆ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਨੇਤਰਹੀਣ ਬੰਦੇ ਲਈ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬੇਰੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੰਦ ਹੀਣ ਬੰਦੇ ਲਈ ਸੁਆਦੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। {{gap}}'''ਅੱਖੋਂ ਦਿਸੇ ਨਾ, ਨਾਂ ਨੂਰ ਭਰੀ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਖੀਂ ਦਿਸੇ ਨਾ, ਨਾਂ ਨੈਣ ਸੁੱਖ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਵੀ ਉਪਰੋਕਤ ਅਖਾਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਮੱਖੀ ਨਹੀਂ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ'''{{bar|2}}ਕਿਸੇ ਮਾੜੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਐਬ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝ ਭਿਆਲੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। {{gap}}'''ਅੱਖੋਂ ਓਹਲੇ, ਘੱਤ ਭੜੋਲੇ'''{{bar|2}}ਇਹ ਅਖਾਣ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਵਸਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}'''ਅੱਖੋਂ ਅੰਨ੍ਹੀ, ਮਮੀਰੇ ਦਾ ਸੁਰਮਾ'''{{bar|2}}ਇਹ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ, ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਉਲਟ ਮਹਿੰਗੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਅੱਗ ਕਰਦਿਆਂ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਸੜਦਾ'''{{bar|2}}ਭਾਵ ਇਹ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਲੈਣ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਖਾਏ ਅੰਗਿਆਰ ਹੱਗੇ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਕਰਮ ਕਰੋਗੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ਲ ਮਿਲੇਗਾ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਜਾਣੇ ਲੁਹਾਰ ਜਾਣੇ, ਫੂਕਣੀ ਵਾਲ਼ੇ ਦੀ ਜਾਣੇ ਬਲਾ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਾਈਂ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਲੜਾਈ ਪਵਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਕੀ ਝਗੜਨ ਵਾਲ਼ੇ ਆਪੇ ਹੀ ਨਿਬੇੜਾ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਦਾ ਸੜਿਆ ਟਟਹਿਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹੈ'''{{bar|2}}ਜਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਬੜਾ ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਕਦਮ ਚੁਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ'''{{bar|2}}ਦੋ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਥਾਂ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਦੋਨੋਂ ਰਲ਼ਕੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। {{gap}}'''ਅੱਗ ਬਿਨਾ ਧੂਆਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ'''{{bar|2}}ਇਸ ਅਖਾਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ/17}}</noinclude> preyoydpxi9z4hpzx57snxnm2tsrirk 252 68806 242837 242729 2026-11-09T08:31:02Z Kuldeepburjbhalaike 1640 242837 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q142083701 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="3" 7="9" 8="11" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 03uot06jrx8skyf6xa1r3vdtwzlj8lp 252 72070 242735 223846 2026-11-08T12:53:08Z Harchand Bhinder 2624 242735 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q139596151 |Title=ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ |Language=pa |Volume=ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ |Author= |Translator= |Editor=ਤਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ |Illustrator= |School= |Publisher=ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ |Address=ਬਰਨਾਲਾ |Year=2011 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="-" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ " 6="ਤਤਕਰਾ" 7="7" 146="ਕਵਰ" /> |Volumes= |Remarks={{scrollpane|border=3px dashed silver|height=400px|width=360px|{{ਪੰਨਾ:ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf/6}}}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 9c0woi5dqsiia455aea354pepq1yn1w 250 72093 242734 223844 2026-11-08T12:46:06Z Harchand Bhinder 2624 242734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|[[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭੂਮਿਕਾ|ਭੂਮਿਕਾ]]||07}} {{rh|[[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ|ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ]]||09}} {{rh|1. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ|ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ]]||12}} {{rh|2. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼|ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼]]||14}} {{rh|3. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ|ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ]]||24}} {{rh|4. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ|ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ]]||28}} {{rh|5. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?|ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?]]||32}} {{rh|6. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ|ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ]]||38}} {{rh|7. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ|ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ]]||43}} {{rh|8. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧ|ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧ]]||50}} {{rh|9. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਗੰਗਾ ਜਲ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ|ਗੰਗਾ ਜਲ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ]]||55}} {{rh|10. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਘੋੜੀ|ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਘੋੜੀ]]||59}} {{rh|11. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਬਾਈਬਲ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਇਖਲਾਕੀ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ|ਬਾਈਬਲ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਇਖਲਾਕੀ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ]]||64}} {{rh|12. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਓਲੂਮਾਦੂ ਦਾ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ|ਓਲੂਮਾਦੂ ਦਾ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ]]||68}} {{rh|13. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ|ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ]]||77}} {{rh|14. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਮੰਦਾਏਤੀਵੂ ਦੀ ਚੁੜੇਲ|ਮੰਦਾਏਤੀਵੂ ਦੀ ਚੁੜੇਲ]]||81}} {{rh|15. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਦੂ ਤੇ ਜਾਦੂ ਰੋਕੂ|ਜਾਦੂ ਤੇ ਜਾਦੂ ਰੋਕੂ]]||85}} {{rh|16. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਬਿਨਾਂ ਸੰਭੋਗ ਦੇ ਗਰਭ|ਬਿਨਾਂ ਸੰਭੋਗ ਦੇ ਗਰਭ]]||91}} {{rh|17. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਪੁੱਤ ਤੇ ਮਾਂ|ਪੁੱਤ ਤੇ ਮਾਂ]]||96}} {{rh|18. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਕ੍ਰੋਧੀ ਪੁੱਤ|ਕ੍ਰੋਧੀ ਪੁੱਤ]]||103}} {{rh|19. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਗੁਆਚੀ ਕੁੜੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ|ਗੁਆਚੀ ਕੁੜੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ]]||109}} {{rh|20. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭੂਤ|ਭੂਤ]]||118}} {{rh|21. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਦਾ ਭੂਤ|ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਦਾ ਭੂਤ]]||122}} {{rh|22. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭੂਤ ਕਾਲੀਨ ਭੂਤ|ਭੂਤ ਕਾਲੀਨ ਭੂਤ]]||128}} {{rh|23. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਤ|ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਤ]]||134}} {{rh|24. [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਲਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਹੱਸਮਈ ਪ੍ਰੇਮੀ|ਲਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਹੱਸਮਈ ਪ੍ਰੇਮੀ]]||138}}<noinclude> {{c|6||}}</noinclude> ipcu1wizcvpz23sp35c30wggf2z0g7a 250 72098 242779 217999 2026-11-09T00:18:27Z Harchand Bhinder 2624 242779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਇਹ ਖਬਰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਖਬਰ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਪਾਦਰੀ ਦੀ ਰਾਏ ਕਰਕੇ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਿੰਨੀ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਬੁੱਧ ਭਿਕਸ਼ੂ ਤੇ ਇਸਾਈ ਪਾਦਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣ ਗਏ ਕਿ ਆਦਮੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਾਵੂਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਖੋਜ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਥੰਮ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਖਜਾਨਚੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਕਥਿੱਤ ਚਮਤਕਾਰ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਖੋਜੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਨੇ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤਾਂ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਟੂਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਹਸਤ ਰੇਖਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਕਾਲੇ ਇਲਮ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਅਜਿਹੇ ਭੁਲੇਖੇ ਪਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭੂਤਾਂ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਸਲੀਅਤ ਜਾਨਣ ਲਈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਡਰਾਉਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ ਤੇ ਉਸਨੇ ਕਬਰਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਸ਼ਗਨੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਉਸਨੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਫਰੇਬੀ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।</br> {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੁਣੌਤੀ 1963 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਉਸਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ, ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਹੱਥ-ਰੇਖਾ ਮਾਹਿਰਾਂ, ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਘੱਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਸਿਰਫ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਮਾਨਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਚਲੇ ਗਏ।</br> {{gap}}ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਇੱਕ ਖੌਫ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੇਂ, ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਨੂੰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਭਾਰਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸੂਝਵਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕੇ।</br> {{gap}}ਮੇਰੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਵਿਚਾਰ ਭਰਪੂਰ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਹੜੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। {{right|<poem>ਵੀ. ਏ. ਮੈਨਨ, ਬੰਬਈ </poem>}} {{nop}}<noinclude> {{c|11||}}</noinclude> td828l9ch7ww1wr4addijtlzeala9dj 0 75846 242747 2026-11-08T13:30:50Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = | previous = | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] | year = | notes = ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗਰਹਿ }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=1 to=12 />" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242747 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = | previous = | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] | year = | notes = ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗਰਹਿ }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=1 to=12 /> 3ov9bg0mfwnb7kqojgs5a3h6dk3ol4s 242748 242747 2026-11-08T13:37:11Z Harchand Bhinder 2624 242748 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = | previous = | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] | year = | notes = ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗਰਹਿ }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=1 to=4 /> fuc048v2c5nue75rh53l44hinz9itf6 0 75847 242749 2026-11-08T13:38:59Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ | previous = [[../]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=4 to=12 />" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242749 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ | previous = [[../]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=4 to=12 /> kbvgrahy9g1i0ljfr8k2hgyv2tfv5m6 242756 242749 2026-11-08T14:02:18Z Harchand Bhinder 2624 242756 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] | previous = [[../]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=4 to=12 /> ryva8rml6odw2z39kk2wlleg3jy7bmm 242771 242756 2026-11-08T15:48:07Z Harchand Bhinder 2624 242771 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] | previous = [[../]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=5 to=12 /> ne9pk74xbdbxgauj4hro8mae7z8o4nb 0 75848 242750 2026-11-08T13:42:05Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] | notes..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242750 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=13 to=24 /> s59828cdpiyqigzp3n0gt3u74fckgbd 242755 242750 2026-11-08T13:59:53Z Harchand Bhinder 2624 242755 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ |ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=13 to=24 /> bydwlh0jaasqm7s1zyq29qy4mk6dwoy 242757 242755 2026-11-08T14:11:40Z Harchand Bhinder 2624 242757 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ|ਅਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=13 to=24 /> bpeg40ve1xpf82zgjez7e5c04k7blit 0 75849 242751 2026-11-08T13:44:46Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] | note..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242751 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=25 to=32 /> adhvo7lypsl80j7xcq3sm80ha1a55dt 242758 242751 2026-11-08T15:00:31Z Harchand Bhinder 2624 242758 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ|ਇਹ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=25 to=32 /> 4vu7m92qtocya8e5uy1d9nfmwubl8vm 0 75850 242752 2026-11-08T13:51:03Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ? | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] | notes..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242752 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ? | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=33 to=42 /> gw2j6sgznld4tb22pbqlixacvezt8fe 242759 242752 2026-11-08T15:02:41Z Harchand Bhinder 2624 242759 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ|ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=33 to=42 /> rz8byi2ugp1qw5rwpa0hvsq5ziid4nb 0 75851 242753 2026-11-08T13:54:39Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242753 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=43 to=48 /> fm5cfx1151za6oicwqcs60j2e8gi5zt 242754 242753 2026-11-08T13:56:56Z Harchand Bhinder 2624 242754 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ ?]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=43 to=48 /> o1ntxozz60aqqn5vuatrwbar463jncz 242760 242754 2026-11-08T15:04:12Z Harchand Bhinder 2624 242760 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=33 to=42 /> mvrcjv7q7zgytiy8ntbx1shupfdvkwe 242762 242760 2026-11-08T15:11:45Z Harchand Bhinder 2624 242762 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?|ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਿਉਂ?]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=43 to=48 /> a32yndsne30gn1meorjbvbw1biylk48 0 75852 242761 2026-11-08T15:09:08Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] | next = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242761 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ|ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=49 to=56 /> bktvjd9btbos2ux0q44c117izciam7a 0 75853 242763 2026-11-08T15:17:12Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] | next = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242763 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ|ਹਿੱਕਾ ਵੇਰੀ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=57 to=66 /> 7on70lks6h4b0reppjx2uur5tltr985 0 75854 242764 2026-11-08T15:21:52Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] | next = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242764 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...|ਜੇ ਦਰਦੀ ਹੋਂਦੋਂ ਤਾਂ...]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=67 to=78 /> izwkskdh6bqb6lp8vie5pi7y91g0rlw 0 75855 242765 2026-11-08T15:25:30Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] | next = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242765 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ|ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=79 to=92 /> lax0iv9w1zb476h7scgt3xwui6uki0a 0 75856 242766 2026-11-08T15:28:02Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] | next = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242766 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ|ਰੰਗਦਾਰ ਧਾਗੇ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=93 to=102 /> h6n2g97dsbpyqlxcad8hif2nbcnvsrx 0 75857 242767 2026-11-08T15:32:06Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] | next = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242767 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ|ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਤੇ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=103 to=112 /> c7i7r7ljg3p5mk346n418i6btxv7cbl 0 75858 242768 2026-11-08T15:35:41Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] | next = ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242768 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=113 to=123 /> b9qpmr3vmlf9beca3vf8c9y4c9seebv 242769 242768 2026-11-08T15:37:36Z Harchand Bhinder 2624 242769 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ|ਜੇ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਨਾਵੇਂ]] | next = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=113 to=124 /> 93szabcm5i0b5xnd560durp93qcjnck 0 75859 242770 2026-11-08T15:39:26Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] | next = | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242770 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਕ | translator = | section = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ|ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ]] | previous = [[ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ/ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ|ਆਸ ਹੈ ਬਾਕੀ]] | next = | notes = }} <pages index="ਦੀਵਾ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.pdf" from=125 to=133/> 0itgpv6abmm2sykupmg8hcz6hzqdd0g 0 75860 242773 2026-11-08T16:15:58Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = | previous = | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭੂਮਿਕਾ|ਭੂਮਿਕਾ]] | year = 2011 | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=1 to=6 />" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242773 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = | previous = | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭੂਮਿਕਾ|ਭੂਮਿਕਾ]] | year = 2011 | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=1 to=6 /> go4ig2rfate7i0k1jxro0u2lawfywxv 0 75861 242774 2026-11-08T16:20:34Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = ਭੂਮਿਕਾ | previous = [[../]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ|ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=7 to=8 />" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242774 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = ਭੂਮਿਕਾ | previous = [[../]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ|ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=7 to=8 /> 9w60crnv3s66k1cw0i8ehsvy22usiwb 242775 242774 2026-11-08T16:24:24Z Harchand Bhinder 2624 242775 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭੂਮਿਕਾ|ਭੂਮਿਕਾ]] | previous = [[../]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ|ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=7 to=8 /> h9ypaxuw20nvu82ph3lxqlyfnz5jmib 0 75862 242776 2026-11-08T16:27:31Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ|ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭੂਮਿਕਾ|ਭੂਮਿਕਾ]] | next = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ|ਉ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242776 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ|ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭੂਮਿਕਾ|ਭੂਮਿਕਾ]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ|ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=9 to=11 /> 09dh5honxb9rqiq5p7kojz5sr8qta0q 242778 242776 2026-11-09T00:16:27Z Harchand Bhinder 2624 242778 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ|ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭੂਮਿਕਾ|ਭੂਮਿਕਾ]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ|ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=9 to=13 /> 4gwkgj3qdi89601vw8pmjaeh6lrx0xl 0 75863 242777 2026-11-09T00:08:32Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ|ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ|ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ]] | next = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਾਰਤ ਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242777 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ|ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ|ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼|ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=14 to=23 /> hg91v0mkybnmgs8yrs5j68uo9anwrhf 0 75864 242780 2026-11-09T00:21:38Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼|ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ|ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ]] | next = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242780 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼|ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ|ਉਹ ਚਣੌਤੀਆਂ]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ|ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=24 to=27 /> g6vtcbnku8img2zr2wv7frs16uclkn9 0 75865 242781 2026-11-09T00:30:04Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ|ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ]] | previous = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242781 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ|ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼|ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ|ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=28 to=31 /> 2rps5eh7fzswwixo67372fatv27t2u0 0 75866 242782 2026-11-09T00:32:58Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ|ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ]] | previous = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ|ਡਾਕਟਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242782 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ|ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ|ਡਾਕਟਰ ਭਗਵੰਥਮ ਤੇ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?|ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=32 to=37 /> f0v9rns3tuntloarj0sfg5p1e5rywey 0 75867 242783 2026-11-09T00:38:58Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?|ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?]] | previous = [ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ|ਪਰਮਾਤਮਾ ਬ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242783 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?|ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?]] | previous = [ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ|ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ|ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=38 to=42 /> 2orm1cjfqbklnnvesdioxdood4tyzo7 242784 242783 2026-11-09T00:41:34Z Harchand Bhinder 2624 242784 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?|ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ|ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ|ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=38 to=42 /> orps3u8372915s4u6epb41ld4kzjtcw 0 75868 242785 2026-11-09T00:44:59Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ|ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ]] | previous = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?|ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242785 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ|ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?|ਕੀ ਮੌਤ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ?]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ|ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=43 to=49 /> maqn063ft55s5064kb6pq6mt5jgxb3f 0 75869 242786 2026-11-09T00:47:40Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ|ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ|ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ]] | next = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242786 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ|ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ|ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧ|ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=50 to=54 /> 520osf7ly8lkqrp7jmkmamdwdk571fn 0 75870 242787 2026-11-09T00:52:48Z Harchand Bhinder 2624 "{{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧ|ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ|ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ]] | next = ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242787 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ | translator = | section = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧ|ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧ]] | previous = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ|ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ]] | next = [[ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ/ਗੰਗਾ ਜਲ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ|ਗੰਗਾ ਜਲ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ]] | notes = }} <pages index="ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf" from=55 to=58 /> 93ub55ddb2b1b11dv3n2ys3i3fypdaf 250 75871 242807 2026-11-09T04:19:23Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਮਾਈਲਾਈ ਤੋਂ ਮਾਇਕਾਂਗ ਤਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਹ-ਰਗ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ਭਜਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਇਕਾਂਗ ਦੇ ਸੁਰਖ਼ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਅਣਖ ਦੀ ਅੱਗ ਦਗ਼ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ- ਮਾਈਲਾਈ ਦੀਆਂ ਨਿਰਦੋਸ਼..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਮਾਈਲਾਈ ਤੋਂ ਮਾਇਕਾਂਗ ਤਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਹ-ਰਗ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ਭਜਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਇਕਾਂਗ ਦੇ ਸੁਰਖ਼ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਅਣਖ ਦੀ ਅੱਗ ਦਗ਼ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ- ਮਾਈਲਾਈ ਦੀਆਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਾਵਾਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੇ ਤੇ ਮਾਇਕਾਂਗ ਵਿਚ ਤੈਰਦੇ ਗੁਮਨਾਮ ਸ਼ਹੀਦ ਪੁਲਾੜੀ ਉਡਾਨ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਪੁਲਾੜ ਤਕ ਮਜ਼ਲੂਮ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੋਨ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਨੇ-ਜੜੇ ਵਿਮਾਨ ਆਪਣੇ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਥਿੜਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗਿਰਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਾਤਲ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬੇਅਰਥ ਭਟਕਣ ਹੈ ਤੇ ਅਸੀਂ- ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਕੁੰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> jzheol1o6269h6qrqros1t5r8ll19bm 242808 242807 2026-11-09T04:19:36Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਮਾਈਲਾਈ ਤੋਂ ਮਾਇਕਾਂਗ ਤਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਹ-ਰਗ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ਭਜਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਇਕਾਂਗ ਦੇ ਸੁਰਖ਼ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਅਣਖ ਦੀ ਅੱਗ ਦਗ਼ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ- ਮਾਈਲਾਈ ਦੀਆਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਾਵਾਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੇ ਤੇ ਮਾਇਕਾਂਗ ਵਿਚ ਤੈਰਦੇ ਗੁਮਨਾਮ ਸ਼ਹੀਦ ਪੁਲਾੜੀ ਉਡਾਨ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਪੁਲਾੜ ਤਕ ਮਜ਼ਲੂਮ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੋਨ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਨੇ-ਜੜੇ ਵਿਮਾਨ ਆਪਣੇ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਥਿੜਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗਿਰਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਾਤਲ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬੇਅਰਥ ਭਟਕਣ ਹੈ ਤੇ ਅਸੀਂ- ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਕੁੰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> 97ktf72lsrwdf7o3gftz4rwqb84r1g6 250 75872 242809 2026-11-09T04:20:38Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਆਜ਼ਾਦ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਨਿੱਸਰੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤੇ ਮਦਮਸਤ ਟਹਿਕਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖ਼ੈਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚੰਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਾਲਖ਼ ਮਲਦੇ ਹੋ ਅਸੀਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਆਜ਼ਾਦ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਨਿੱਸਰੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤੇ ਮਦਮਸਤ ਟਹਿਕਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖ਼ੈਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚੰਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਾਲਖ਼ ਮਲਦੇ ਹੋ ਅਸੀਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਜੰਜ਼ੀਰ ਹੰਢਾ ਕੇ ਕਾਲਖ਼ 'ਚੋਂ ਚਾਂਦੀ ਘੜਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਕਾਲਖ਼ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਤਕ ਵਿਹਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰੀਆਂ 'ਤੇ ਮਘਦੇ ਅੰਗਿਆਰ ਧਰਦੇ ਹਾਂ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 82d84caea28ikve0brazgdmr7v9fxgr 242810 242809 2026-11-09T04:20:52Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਆਜ਼ਾਦ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਨਿੱਸਰੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤੇ ਮਦਮਸਤ ਟਹਿਕਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖ਼ੈਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚੰਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਾਲਖ਼ ਮਲਦੇ ਹੋ ਅਸੀਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਜੰਜ਼ੀਰ ਹੰਢਾ ਕੇ ਕਾਲਖ਼ 'ਚੋਂ ਚਾਂਦੀ ਘੜਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਕਾਲਖ਼ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਤਕ ਵਿਹਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰੀਆਂ 'ਤੇ ਮਘਦੇ ਅੰਗਿਆਰ ਧਰਦੇ ਹਾਂ।</poem>}}<noinclude></noinclude> gbqv0mcn6wffjrr24ql91ggzwz80tai 250 75873 242811 2026-11-09T04:28:59Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਵਰਜਿਤ ਮਾਰਗ'''}} ਮੈਂ ਇਸ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਾਂ ਗਾ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਪੇ ਚੱਪੇ ਯਖ਼ ਜੰਮੀ ਗ਼ਫ਼ਲਤ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਹੂ-ਵਲਿੱਸੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਵਰਜਿਤ ਮਾਰਗ'''}} ਮੈਂ ਇਸ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਾਂ ਗਾ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਪੇ ਚੱਪੇ ਯਖ਼ ਜੰਮੀ ਗ਼ਫ਼ਲਤ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਹੂ-ਵਲਿੱਸੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੀਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕੰਜਕਾਂ ਭਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪਰਦਰਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ ਫਾਹ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਕਾਲਖ਼ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਦੇ ਵਿਚ ਕੱਚ-ਕੁਆਰੀ ਸੁੱਚੀ ਅਸਮਤ ਆਟੇ ਭਾਅ ਲੁਟਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ।</poem>}}<noinclude></noinclude> fv9o17e0r0fmfix91341xt62tz935jf 242812 242811 2026-11-09T04:29:09Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਵਰਜਿਤ ਮਾਰਗ'''}} ਮੈਂ ਇਸ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਾਂ ਗਾ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਪੇ ਚੱਪੇ ਯਖ਼ ਜੰਮੀ ਗ਼ਫ਼ਲਤ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਹੂ-ਵਲਿੱਸੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੀਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕੰਜਕਾਂ ਭਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪਰਦਰਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ ਫਾਹ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਕਾਲਖ਼ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਦੇ ਵਿਚ ਕੱਚ-ਕੁਆਰੀ ਸੁੱਚੀ ਅਸਮਤ ਆਟੇ ਭਾਅ ਲੁਟਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 93zq7etyvx5bbyiq0t7ogf2ctxsihv1 250 75874 242813 2026-11-09T04:31:01Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੀਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਭੀੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਾਲੇ ਕਰਮ ਕਮਾ ਬਹਿੰਦੇ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੀਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਭੀੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਾਲੇ ਕਰਮ ਕਮਾ ਬਹਿੰਦੇ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਿਆਣੇ ਲੋਕੀ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਉਂਗਲਾਂ ਪਾ ਬਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੀਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਿੱਲ੍ਹੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆਤਮ-ਹੀਣ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੁਰਦੇ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਜਰਾ ਨਿੱਘ ਹੰਢਾਵਣ ਖ਼ਾਤਰ ਚਿੱਟੇ ਸੱਪ ਸਰਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਮੀਲਾਂ ਤੀਕਰ ਨੇ ਆ ਜੁੜਦੇ। ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੀਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਾਮੇ ਪੁੱਤ ਧਰਤ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਹੱਕ ਦੇ ਪਰਚਮ ਫੜ ਕੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਜੜ ਕੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> 1gqkognbbylf8drhkid7i679chojqdf 242814 242813 2026-11-09T04:31:25Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੀਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਭੀੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਾਲੇ ਕਰਮ ਕਮਾ ਬਹਿੰਦੇ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਿਆਣੇ ਲੋਕੀ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਉਂਗਲਾਂ ਪਾ ਬਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੀਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਿੱਲ੍ਹੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆਤਮ-ਹੀਣ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੁਰਦੇ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਜਰਾ ਨਿੱਘ ਹੰਢਾਵਣ ਖ਼ਾਤਰ ਚਿੱਟੇ ਸੱਪ ਸਰਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਮੀਲਾਂ ਤੀਕਰ ਨੇ ਆ ਜੁੜਦੇ। ਇਹ ਮਾਰਗ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੀਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਾਮੇ ਪੁੱਤ ਧਰਤ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਹੱਕ ਦੇ ਪਰਚਮ ਫੜ ਕੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਜੜ ਕੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> 3kn6w6cwipuazrop5j8qs00egrrainr 250 75875 242815 2026-11-09T04:34:02Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਸੱਚ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਏਥੋਂ ਦੇ ਪਤਵੰਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭੀੜਾਂ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਤੇ ਬੁੱਢੀਆਂ ਲਾਵਾਰਸ ਮਾਵਾਂ ਭੁੱਖ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਮੈਂ ਇਸ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਾਂ ਗਾ ਇਸ ਮਾਰਗ '..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਸੱਚ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਏਥੋਂ ਦੇ ਪਤਵੰਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭੀੜਾਂ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਤੇ ਬੁੱਢੀਆਂ ਲਾਵਾਰਸ ਮਾਵਾਂ ਭੁੱਖ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਮੈਂ ਇਸ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਾਂ ਗਾ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਪੇ ਚੱਪੇ ਯਖ਼ ਜੰਮੀ ਗ਼ਫ਼ਲਤ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਹੁ-ਵਲਿੱਸੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਨੇ।</poem>}}<noinclude></noinclude> p546r4meeno2rg058bkf0jcdipulk79 242816 242815 2026-11-09T04:34:13Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਸੱਚ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਏਥੋਂ ਦੇ ਪਤਵੰਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭੀੜਾਂ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਤੇ ਬੁੱਢੀਆਂ ਲਾਵਾਰਸ ਮਾਵਾਂ ਭੁੱਖ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਮੈਂ ਇਸ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਾਂ ਗਾ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਪੇ ਚੱਪੇ ਯਖ਼ ਜੰਮੀ ਗ਼ਫ਼ਲਤ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਹੁ-ਵਲਿੱਸੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਨੇ।</poem>}}<noinclude></noinclude> kz2p9wojhnfxp3x0iwmdrrti9kj847c 250 75876 242817 2026-11-09T04:36:47Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਅਮਰ ਆਵਾਜ਼'''}} ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ ਕੁਰਕੁਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਵੀਅਤਨਾਮ ਤਕ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਚਿਣੇ ਹਨ ਤੇ ਹੁਣ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਅਮਰ ਆਵਾਜ਼'''}} ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ ਕੁਰਕੁਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਵੀਅਤਨਾਮ ਤਕ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਚਿਣੇ ਹਨ ਤੇ ਹੁਣ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਕੀ 'ਤੇ ਬਾਰੂਦ ਛਿੜਕ ਕੇ ਡੂੰਘੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਗੰਦੀ ਜ਼ਹਿਨੀਅਤ ਦੀ ਬਦਬੋ ਉਸ ਚਮਨ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਿਚ ਨਾ ਘੁਲ ਸਕੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਬਰਾਂ 'ਤੇ ਖਿੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ। ਤੱਤੇ ਥੰਮ੍ਹ ਤੋਂ ਤਵੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤਕ ਚਰੱਖੜੀਆਂ, ਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਥਰੀਲੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤਕ</poem>}}<noinclude></noinclude> iowxexzyl51zl3pq2z361eckq9tghn6 242818 242817 2026-11-09T04:36:58Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਅਮਰ ਆਵਾਜ਼'''}} ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ ਕੁਰਕੁਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਵੀਅਤਨਾਮ ਤਕ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਚਿਣੇ ਹਨ ਤੇ ਹੁਣ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਕੀ 'ਤੇ ਬਾਰੂਦ ਛਿੜਕ ਕੇ ਡੂੰਘੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਗੰਦੀ ਜ਼ਹਿਨੀਅਤ ਦੀ ਬਦਬੋ ਉਸ ਚਮਨ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਿਚ ਨਾ ਘੁਲ ਸਕੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਬਰਾਂ 'ਤੇ ਖਿੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ। ਤੱਤੇ ਥੰਮ੍ਹ ਤੋਂ ਤਵੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤਕ ਚਰੱਖੜੀਆਂ, ਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਥਰੀਲੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤਕ</poem>}}<noinclude></noinclude> azjcq10q18vtpu19v4f58q80b2x2ru3 250 75877 242819 2026-11-09T04:39:30Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੋਹ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਭੰਨਿਆ ਹੈ। ਕਾਂਗੋ ਤੋਂ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਤਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੱਕ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਿਣੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੰਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੋਹ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਭੰਨਿਆ ਹੈ। ਕਾਂਗੋ ਤੋਂ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਤਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੱਕ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਿਣੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਸੁਲਗਦੀਆਂ ਸਿਗਰਟਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪੋਸ ਪਹਿਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਠੁੱਡਿਆਂ ਅੱਗੇ ਗੇਂਦ ਬਣ ਕੇ ਤਾਂ ਰਿੜ੍ਹਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਂ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਆਓ - ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ 'ਚ ਗੋਲੀ ਜੜੋ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਧੌਣ 'ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਧਰੋ ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਾ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਹਿਨੀਅਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਫ਼ਹਿਮੀ ਲਈ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਕੱਜਣ ਬਦਲਾਂ ਗਾ ਮੇਰੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਮੌਤ ਅਰਥਹੀਣ ਹੈ।<noinclude></noinclude> g2be2mas0s4xk7in1tf0t6tynhtj81l 242820 242819 2026-11-09T04:39:49Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੋਹ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਭੰਨਿਆ ਹੈ। ਕਾਂਗੋ ਤੋਂ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਤਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੱਕ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਿਣੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਸੁਲਗਦੀਆਂ ਸਿਗਰਟਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪੋਸ ਪਹਿਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਠੁੱਡਿਆਂ ਅੱਗੇ ਗੇਂਦ ਬਣ ਕੇ ਤਾਂ ਰਿੜ੍ਹਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਂ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਆਓ - ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ 'ਚ ਗੋਲੀ ਜੜੋ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਧੌਣ 'ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਧਰੋ ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਾ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਹਿਨੀਅਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਫ਼ਹਿਮੀ ਲਈ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਕੱਜਣ ਬਦਲਾਂ ਗਾ ਮੇਰੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਮੌਤ ਅਰਥਹੀਣ ਹੈ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 8hn8uz8nlzch2jvg0rrrezgdabztkvi 250 75878 242821 2026-11-09T04:40:57Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਵਹਿਸ਼ੀਓ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੈ? ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕੱਜਣ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਅਮਰ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਿਆ ਹਾਂ ਜਿਸ ਲਈ ਬੰਬ, ਬਾਰੂਦ, ਸੰਗੀਨਾਂ, ਤੋਪਾਂ ਤੋ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਵਹਿਸ਼ੀਓ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੈ? ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕੱਜਣ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਅਮਰ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਿਆ ਹਾਂ ਜਿਸ ਲਈ ਬੰਬ, ਬਾਰੂਦ, ਸੰਗੀਨਾਂ, ਤੋਪਾਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਕੀ 'ਤੇ ਬਾਰੂਦ ਛਿੜਕ ਕੇ ਡੂੰਘੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 3q7j9orsep8dhhc9rs45vnjkmiqzz8d 242822 242821 2026-11-09T04:41:07Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਵਹਿਸ਼ੀਓ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੈ? ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕੱਜਣ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਅਮਰ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਿਆ ਹਾਂ ਜਿਸ ਲਈ ਬੰਬ, ਬਾਰੂਦ, ਸੰਗੀਨਾਂ, ਤੋਪਾਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਕੀ 'ਤੇ ਬਾਰੂਦ ਛਿੜਕ ਕੇ ਡੂੰਘੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 5rtiav9xg4fx81dd6ftxwgjndh8zyqc 250 75879 242823 2026-11-09T04:42:44Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਮਲਵੇ ਦੇ ਢੇਰ 'ਤੇ'''}} ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਮੋਨ-ਸਾਇਰਨ ਦੀ ਗੂੰਜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕੋਈ ਸੁਣੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਸੁਣੇ ਪਰ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਸੂਖ਼ਮ-ਸਰੋਤ ਚੁੱਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਹਰ ਮਕਾਨ ਦੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਮਲਵੇ ਦੇ ਢੇਰ 'ਤੇ'''}} ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਮੋਨ-ਸਾਇਰਨ ਦੀ ਗੂੰਜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕੋਈ ਸੁਣੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਸੁਣੇ ਪਰ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਸੂਖ਼ਮ-ਸਰੋਤ ਚੁੱਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਹਰ ਮਕਾਨ ਦੀ ਹਰ ਕੰਧ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ ਛੱਤ ਹੇਠੋਂ ਸਿਰ ਸਰਕਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਲਸ ਦੇ ਕਿੰਗਰੇ ਕੰਬ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਇਕ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਵੀ ਅਜਬ ਖੇਲ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ</poem>}}<noinclude></noinclude> 7qrq28kn6bkzowbsdjqsvqci7avhlfw 242824 242823 2026-11-09T04:42:56Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{larger|'''ਮਲਵੇ ਦੇ ਢੇਰ 'ਤੇ'''}} ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਮੋਨ-ਸਾਇਰਨ ਦੀ ਗੂੰਜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕੋਈ ਸੁਣੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਸੁਣੇ ਪਰ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਸੂਖ਼ਮ-ਸਰੋਤ ਚੁੱਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਹਰ ਮਕਾਨ ਦੀ ਹਰ ਕੰਧ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ ਛੱਤ ਹੇਠੋਂ ਸਿਰ ਸਰਕਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਲਸ ਦੇ ਕਿੰਗਰੇ ਕੰਬ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਇਕ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਵੀ ਅਜਬ ਖੇਲ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ</poem>}}<noinclude></noinclude> fltqtowjb5w2zbkfsc4be05bcpkp872 250 75880 242827 2026-11-09T04:46:33Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਸਮਾਨ-ਅੰਤਰ ਰੇਖ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੰਨੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਮੰਨੇ ਪਰ ਕਦੀਮੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਜਰਜਰੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਹਰ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸਿਖ਼ਰਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਦਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਸਮਾਨ-ਅੰਤਰ ਰੇਖ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੰਨੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਮੰਨੇ ਪਰ ਕਦੀਮੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਜਰਜਰੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਹਰ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸਿਖ਼ਰਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਦਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ ਹੇਠਲੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹੈ। ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਜਿਸ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ ਖੜਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਕਾਨ ਮਲਬਾ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤ੍ਰਭਕ ਕੇ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਮਾਸੂਮ ਬਾਲ ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਸੋਚ ਸਹਿਮ ਕੇ ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰਦੀ ਹੈ ਮੈਂ ਮਲਬੇ ਦੇ ਢੇਰ 'ਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਨਵੀਂ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਚਿਤਵਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਲਬੇ ਹੇਠ ਦਬ ਚੁੱਕੀਆਂ ਬੁੱਢੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨਾ ਕਰੋ</poem>}}<noinclude></noinclude> sw8xapn7b6awx7gsm0556p2hduhw6vv 242828 242827 2026-11-09T04:46:50Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਸਮਾਨ-ਅੰਤਰ ਰੇਖ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੰਨੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਮੰਨੇ ਪਰ ਕਦੀਮੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਜਰਜਰੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਹਰ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸਿਖ਼ਰਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਦਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ ਹੇਠਲੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹੈ। ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਜਿਸ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ ਖੜਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਕਾਨ ਮਲਬਾ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤ੍ਰਭਕ ਕੇ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਮਾਸੂਮ ਬਾਲ ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਸੋਚ ਸਹਿਮ ਕੇ ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰਦੀ ਹੈ ਮੈਂ ਮਲਬੇ ਦੇ ਢੇਰ 'ਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਨਵੀਂ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਚਿਤਵਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਲਬੇ ਹੇਠ ਦਬ ਚੁੱਕੀਆਂ ਬੁੱਢੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨਾ ਕਰੋ</poem>}}<noinclude></noinclude> 0cuejc2xy8q5h3hmh5xplsfonjkhr23 250 75881 242829 2026-11-09T04:48:11Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} ਇਹਨਾਂ ਪਿੰਜਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨਹੀਂ ਮਰੀ ਔਹ, ਵਿਲਕਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਬੀ ਮੁਖੜਿਆਂ 'ਤੋਂ ਹੀਣਤਾ ਦੀ ਗਰਦ ਝਾੜ ਕੇ ਬੋਦੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦਾ ਬਾਰੂਦ ਬੀਜੋ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਭੋਇੰ ਪੱਧਰ ਹੋ ਸਕੇ।" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} ਇਹਨਾਂ ਪਿੰਜਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨਹੀਂ ਮਰੀ ਔਹ, ਵਿਲਕਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਬੀ ਮੁਖੜਿਆਂ 'ਤੋਂ ਹੀਣਤਾ ਦੀ ਗਰਦ ਝਾੜ ਕੇ ਬੋਦੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦਾ ਬਾਰੂਦ ਬੀਜੋ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਭੋਇੰ ਪੱਧਰ ਹੋ ਸਕੇ।<noinclude></noinclude> 1feiphr67h2qi72owax3zqakak33ujy 242830 242829 2026-11-09T04:48:48Z Taranpreet Goswami 2106 242830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਇਹਨਾਂ ਪਿੰਜਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨਹੀਂ ਮਰੀ ਔਹ, ਵਿਲਕਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਬੀ ਮੁਖੜਿਆਂ 'ਤੋਂ ਹੀਣਤਾ ਦੀ ਗਰਦ ਝਾੜ ਕੇ ਬੋਦੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦਾ ਬਾਰੂਦ ਬੀਜੋ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਭੋਇੰ ਪੱਧਰ ਹੋ ਸਕੇ।</poem>}}<noinclude></noinclude> dmiewsk49kh3e5vqj5g7dq6m32b68r0 242831 242830 2026-11-09T04:48:58Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 242831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਇਹਨਾਂ ਪਿੰਜਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨਹੀਂ ਮਰੀ ਔਹ, ਵਿਲਕਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਬੀ ਮੁਖੜਿਆਂ 'ਤੋਂ ਹੀਣਤਾ ਦੀ ਗਰਦ ਝਾੜ ਕੇ ਬੋਦੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦਾ ਬਾਰੂਦ ਬੀਜੋ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਭੋਇੰ ਪੱਧਰ ਹੋ ਸਕੇ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 9ue3skmie7n8jwrltppw4ph67w2235s 250 75882 242832 2026-11-09T04:49:39Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><noinclude></noinclude> to4zaxm39msul561xoon7fvja6lo5yu 242833 242832 2026-11-09T04:50:08Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 242833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><noinclude></noinclude> g4tb9ne41loolnqz42atoirmel77n9p 250 75883 242834 2026-11-09T04:51:03Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{larger|'''ਘੁੰਡ-ਚੁਕਾਈ'''}} ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀ ਕਵਿਤਾ ਵਲੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ {{Block center|<poem>ਰੋਜ਼ ਰਾਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਹਿਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਰੇ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਔਗ਼ ਦੀ ਲਾਟ ਕਰੇ ਪਰਕਰਮਾ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਧਮੱਚੜ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ੍ਹਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਚੋਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{larger|'''ਘੁੰਡ-ਚੁਕਾਈ'''}} ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀ ਕਵਿਤਾ ਵਲੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ {{Block center|<poem>ਰੋਜ਼ ਰਾਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਹਿਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਰੇ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਔਗ਼ ਦੀ ਲਾਟ ਕਰੇ ਪਰਕਰਮਾ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਧਮੱਚੜ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ੍ਹਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਚੋਰ ਲੁਟੇਰੇ...</poem>}} ਬੋਦੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦਾ ਬਾਰੂਦ ਬੀਜੋ (ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਤਰਾਂ) ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਭੋਇੰ ਪੱਧਰੀ ਹੋ ਸਕੇ । (ਅੰਤਲੀਆਂ ਸਤਰਾਂ) ਤਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯਾਤਰਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸਜੀਵ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਰਾਹ ਉਤੇ ਭਰਵੀਂ ਝਾਤ ਪੁਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਧੁਰੋਂ ਹੀ ਚਾਨਣੀਆਂ ਤੇ ਹਨੇਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੱਖੇ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਅਗੇ ਵਧਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਪਰਭਾਵ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਉਤੇ ਪੈਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚਣੀ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ । ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਕਰਤਾ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਨਾ ਧੁੰਦਲਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਚਿੱਬਖੜੱਬਾ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉਤੇ ਉਤਾਰ ਸਕਣ ਦੀ ਕਵੀ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਡੇ ਅੱਜ ਦੇ ਪੀੜਾਂ-ਭੰਨੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਹਿਸੂਸ ਕੇ ਤੇ ਹੰਢਾ ਕੇ ਕਵੀ ਕੁਝ ਕਰ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦਾ ਵੰਗਾਰਮਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਕਰੜੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਾ ਹੀ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ :<noinclude></noinclude> td58kny6qf7kpzpy7cngo8dm2qktk9e 242835 242834 2026-11-09T04:51:25Z Taranpreet Goswami 2106 242835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਘੁੰਡ-ਚੁਕਾਈ'''}}}} ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀ ਕਵਿਤਾ ਵਲੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ {{Block center|<poem>ਰੋਜ਼ ਰਾਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਹਿਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਰੇ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਔਗ਼ ਦੀ ਲਾਟ ਕਰੇ ਪਰਕਰਮਾ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਧਮੱਚੜ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ੍ਹਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਚੋਰ ਲੁਟੇਰੇ...</poem>}} ਬੋਦੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਵਿਚ ਸੁਲਗਦਾ ਬਾਰੂਦ ਬੀਜੋ (ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਤਰਾਂ) ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਭੋਇੰ ਪੱਧਰੀ ਹੋ ਸਕੇ । (ਅੰਤਲੀਆਂ ਸਤਰਾਂ) ਤਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯਾਤਰਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸਜੀਵ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਰਾਹ ਉਤੇ ਭਰਵੀਂ ਝਾਤ ਪੁਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਧੁਰੋਂ ਹੀ ਚਾਨਣੀਆਂ ਤੇ ਹਨੇਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੱਖੇ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਅਗੇ ਵਧਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਪਰਭਾਵ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਉਤੇ ਪੈਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚਣੀ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ । ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਕਰਤਾ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਨਾ ਧੁੰਦਲਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਚਿੱਬਖੜੱਬਾ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉਤੇ ਉਤਾਰ ਸਕਣ ਦੀ ਕਵੀ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਡੇ ਅੱਜ ਦੇ ਪੀੜਾਂ-ਭੰਨੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਹਿਸੂਸ ਕੇ ਤੇ ਹੰਢਾ ਕੇ ਕਵੀ ਕੁਝ ਕਰ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦਾ ਵੰਗਾਰਮਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਕਰੜੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਾ ਹੀ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ :<noinclude></noinclude> rdrhjj3g5vfa1xxzmqez7etd1ijfq38 250 75884 242836 2026-11-09T04:51:37Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਠੁੱਡਿਆਂ ਅੱਗੇ ਗੇਂਦ ਬਣ ਕੇ ਤਾਂ ਰਿੜ੍ਹਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਂ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ! ਤੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਤਕੜੇ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲਾ ਹੀ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਹੈ : ਤੇ ਹਰ ਮਕਾਨ ਦੀ ਹਰ ਕੰਧ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ ਛੱਤ ਹੇਠੋਂ ਸਿਰ ਸਰਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 242836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਠੁੱਡਿਆਂ ਅੱਗੇ ਗੇਂਦ ਬਣ ਕੇ ਤਾਂ ਰਿੜ੍ਹਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਂ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ! ਤੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਤਕੜੇ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲਾ ਹੀ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਹੈ : ਤੇ ਹਰ ਮਕਾਨ ਦੀ ਹਰ ਕੰਧ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ ਛੱਤ ਹੇਠੋਂ ਸਿਰ ਸਰਕਾਉਂਦੀ ਹੈ............ ਤੇ ਹਰ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸਿਖ਼ਰਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਦਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ ਹੇਠਲੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹੈ | ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅੱਜ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਸੁਨੇਹੇ ਅਤੇ ਨਿਭਾਅ ਦੇ ਪਖੋਂ ਤ੍ਰੇਲ-ਧੋਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਜਰੀਆਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਵੀ ਦੇ ਨਰੋਏ ਮਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦੀਆਂ ਪਰਤੀਕ ਹਨ । ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਇਕ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਅਰਥਹੀਣ, ਲਿਜਲਿਜੀ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਜੂਠ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਕਾਮ ਦੀ ਹਾਬੜ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਦੁਫਾੜ-ਚੁਫਾੜ, ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਪੁੱਠੇ ਲਟਕਣ ਦੀ ਚਮਗਾਦੜੀ ਜੂਨ ਭੋਗ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ-ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ । ਮੱਤੀ (ਜ਼ਿਲਾ ਬਠਿੰਡਾ) ਦੇ ਜੰਮ-ਪਲ, ਨੌਜਵਾਨ ਬਲਦੇਵ ਚਾਹਲ ਦੀ, ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ, ਪਰ ਯਕੀਨਣ ਹੀ ਇਕ ਉੱਤਮ ਰਚਨਾ। ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ, ਇਸ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਚਨਾ ਉਤੋਂ, ਘੁੰਡ ਚੁਕਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਬੜਾ ਹੀ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ । ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਜੁਲਾਈ, ੧੯੭੦ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ<noinclude></noinclude> 52fppe9chqcuy5r3pm8v444ups6moco