MediaWiki w obrazkach/Linki

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>plwikibooks</dbname>
    <base>https://pl.wikibooks.org/wiki/Wikibooks:Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Wikipedysta</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja wikipedysty</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikibooks</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Wikijunior</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Dyskusja Wikijuniora</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>MediaWiki w obrazkach/Linki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10137</id>
    <revision>
      <id>560741</id>
      <parentid>560738</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T11:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>560741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19938" sha1="ln8xi9ddglnqwdet4op5er9njhdexpj" xml:space="preserve">[[Image:Editing-toolbar-example1.png|thumb|300 px|'''Rys. 27''': Tworzenie linku wewnętrznego z użyciem ikonki i zaznaczania myszką zostało opisane w ''[[MediaWiki w obrazkach/Piszemy od podstaw nieduży artykuł|Piszemy od podstaw nieduży artykuł]]'']]

'''Linki''' stanowią bardzo istotną część stron pisanych w MediaWiki, która odróżnia je od wydawnictw papierowych. W większości serwisów istnieją regulacje, które mówią co i jak linkować. Większość tych regulacji sugeruje linkowanie obfite, ale &quot;z głową&quot;. Nadmierna liczba linków powoduje, że tekst źle się czyta, a zbyt mała ich ilość powoduje, że między stronami nie powstaje naturalna sieć powiązań, co może utrudnić czytelnikowi wyszukiwanie informacji za pomocą surfowania.

Technicznie linki wstawia się za pomocą specjalnego wikikodu, który jest przez oprogramowanie zamieniany automatycznie na odpowiednie tagi języka XHTML, które są wysyłane do przeglądarki WWW czytelnika. Dzięki temu, użytkownik MediaWiki może tworzyć linki bez jakiejkolwiek znajomości języka XHMTL.

:''Aby lepiej zrozumieć tę część podręcznika warto zapoznać się najpierw z rozdziałem [[MediaWiki w obrazkach/Linki i wolne surfowanie|Linki i wolne surfowanie]]''.

&lt;noinclude&gt;
__TOC__
&lt;/noinclude&gt;

Wszystkie linki w MediaWiki tworzy się za pomocą  podwójnych lub pojedynczych '''nawiasów kwadratowych'''. W standardowych ustawieniach są one widoczne na stronach jako zmiana koloru fragmentu tekstu stanowiącego link. W niektórych projektach niektóre linki tworzą się też automatycznie po rozpoznaniu przez oprogramowanie określonego tekstu jako prawdopodobny link.

== Linki wewnętrzne ==
'''Linki wewnętrzne''' kierują do innych stron w ramach tego samego serwisu. Tworzy się je za pomocą '''podwójnego''' nawiasu kwadratowego.

W najprostszym przypadku link wewnętrzny tworzy się przez zawarcie w podwójnych kwadratowych nawiasach tytułu linkowanej strony. 

Przykładowy kod:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[IRC]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

da taki efekt:
:[[IRC]]

Gdy link kieruje do strony, która jeszcze nie istnieje, będzie on '''czerwony,''' a nie niebieski.

Przykładowy kod:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[niemamnie]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

da taki efekt:
:[[niemamnie]]

Link można utworzyć nie tylko z jednego słowa, ale z całej frazy. 

Przykład:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[MediaWiki w obrazkach]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

da taki efekt:
:[[MediaWiki w obrazkach]]

Jeśli istnieje potrzeba zrobienia linku ze słowa lub frazy, które nie odpowiadają ściśle tytułowi linkowanej strony należy zastosować następujący schemat kodu:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[tytuł hasła|to co się ma pokazać na ekranie jako link]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

[[Image:KB United States.svg|thumb|250 px|right|'''Rys. 26''': Typowa klawiatura stosowana w Polsce. '''Pipe''' znajduje się nad klawiszem &quot;enter&quot;]]
:''Znak &quot;|&quot; jest to tzw '''pipe''', który w typowej klawiaturze znajduje się zaraz nad klawiszem &quot;enter&quot; i aby go wywołać należy przycisnąć &quot;shift&quot;. (patrz ''rys. 26'')

Przykład:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[MediaWiki w obrazkach|Powrót do spisu treści tego podręcznika]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

da taki efekt:
:[[MediaWiki w obrazkach|Powrót do spisu treści tego podręcznika]]

W języku polskim, w którym słowa często się odmienia, mechanizm ten jest szczególnie przydatny, gdyż umożliwia linkowanie z odmienionych słów.

Przykład:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[angielski|angielskiego]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

da taki efekt:
:[[angielski|angielskiego]]

Warto zauważyć, że akurat w tym przypadku można się posłużyć trikiem, który upraszcza nieco kod. Trik ten polega na napisaniu końcówki odmiany poza podwójnym nawiasem:

:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[angielski]]ego&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

co da taki sam efekt jak poprzedno:
:[[angielski]]ego

gdyż oprogramowanie automatycznie obejmuje kolorem linku całe słowo, nawet jeśli tylko jego część jest zawarta w kwadratowych nawiasach. 

Trik ten można jednak stosować wyłącznie do linkowania pojedynczych słów, w których nieodmieniony rdzeń odpowiada ściśle tytułowi strony. Np: nie da się tego samego zrobić ze słowa &quot;Biochemii&quot;, gdy linkowana strona nazywa się &quot;biochemia&quot;.

Linki wewnętrzne mogą też kierować do określonych '''sekcji''' strony. Tworzy się je za pomocą dodania na końcu tytułu strony znaku &quot;#&quot; (krzyżyk) po którym pisze się tytuł sekcji.

Przykład:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[MediaWiki w obrazkach/Linki#Zastosowanie dwukropka|Przejdź do rozdziału &quot;Zastosowanie dwukropka&quot;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

da taki efekt:

:[[MediaWiki w obrazkach/Linki#Zastosowanie dwukropka|Przejdź do rozdziału &quot;Zastosowanie dwukropka&quot;]]

== Przekierowania ==
'''Strony przekierowujące''' (ang. ''redirect'') upraszczają nieco życie z linkami wewnętrznymi poprzez automatyczne przenoszenie czytelnika pod właściwy adres. 

Aby utworzyć przekierowanie:
*należy utworzyć czerwony link w wyjściowej stronie,
*kliknąć na ten link, co spowoduje przeniesienie do '''okna edycji''',
*napisać w tym oknie, na samym jego początku:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;#REDIRECT [[tytuł strony]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
::gdzie oczywiście pod &quot;tytuł strony&quot; należy podstawić właściwą nazwę strony, do której chce się przekierować.
*nie pisać na stronie już '''nic więcej''' i kliknąć &quot;zapisz&quot;.

Przekierowania są szczególnie przydatne, gdy w serwisie istnieją strony, które mogą mieć alternatywne, ale '''poprawne''' tytuły. Np. jeśli istnieje strona &quot;Polskie Towarzystwo Chemiczne&quot;, to być może warto zrobić przekierowania z &quot;PTChem&quot; i &quot;PTCH&quot; , dzięki czemu będzie można używać te skróty jako linki w innych stronach bez konieczności ciągłego pisania pełnej nazwy.

Na przykład zamiast:

:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Polskie Towarzystwo Chemiczne|PTCH]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

można po zrobieniu strony przekierowującej napisać:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[PTCH]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

Dodatkową zaletą stron przekierowujących jest to, że są one '''indeksowane''' przez wewnętrzną wyszukiwarkę. Dzięki temu czytelnik po wpisaniu do wyszukiwarki skrótu &quot;PTCH&quot; i naciśnięciu &quot;przejdź&quot; będzie automatycznie kierowany na stronę &quot;Polskie Towarzystwo Chemiczne&quot;.

Wadą stron przekierowujących jest jednak tworzenie chaosu i ryzyka, że kiedyś w przyszłości przekierowanie to może się okazać błędne. Np. po powstaniu strony o tytule &quot;Polskie Towarzystwo Chirurgiczne&quot;, ktoś może wstawić do innej strony na tematy medyczne linki &quot;PTCH&quot;, a czytelnik zostanie błędnie przekierowany do strony o &quot;Polskim Towarzystwie Chemicznym&quot;.

Remedium na to jest zamienianie stron przekierowujących na '''strony ujednoznaczniające''', które zawierają listę stron o podobnym tytule. Nie dzieje się to jednak automatycznie, dlatego w wielu obszernych serwisach opartych na MediaWiki zdarzają się błędne przekierowania, o których istnieniu zapomnieli nawet ich autorzy. Strony ujednoznaczniające tworzy się zupełnie zwyczajnie - po prostu wpisuje się do nich listę linków do stron o podobnym tytule z minimalnym opisem, która co zawiera.

;Jak wyedytować przekierowanie : Strona z przekierowaniem może być edytowana tak samo jak każda inna. Jednak ze względu na to, że po jej wczytaniu następuje natychmiastowy przeskok do strony docelowej nie ma jej jak &quot;zatrzymać&quot; na ekranie. Aby wrócić do strony z przekierowaniem ze strony docelowej należy kliknąć na specjalny mały link znajdujący się w tej sytuacji zaraz pod tytułem strony docelowej o treści &quot;(Przekierowano z...}&quot;.

;Uwaga! : Załóżmy że chcemy utworzyć stronę '''A''', do której dodajemy przekierowującą stronę '''B''' i '''C''', lecz musimy strzec przekierowania do przekierowania, gdyż nie zostaniemy przekierowani.

== Linki zewnętrzne ==
'''Linki zewnętrzne''' mogą kierować do dowolnej strony WWW w Internecie. Zwykle są one stosowane w przypisach przy podawaniu źródeł, z których czerpało się pisząc swoją stronę w serwisie opartym na MediaWiki.

W najprostszym wariancie link zewnętrzny tworzy się po prostu przez wpisanie pełnego adresu docelowej strony WWW (tzw. '''URI''')

Przykład:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;http://www.pajacyk.org.pl&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

co da efekt:
:http://www.pajacyk.org.pl

Wadą zewnętrznych linków bezpośrednich jest to, że wyglądają one brzydko w tekście strony, zwłaszcza jak adresy URI są bardzo rozbudowane i długie. Z tego względu często lepiej jest stosować linkowanie z użyciem nawiasów kwadratowych, które umożliwiają ukrycie &quot;brzydkiego&quot; adresu URI. Linki zewnętrzne tworzy się, w odróżnieniu od linków wewnętrznych za pomocą pojedynczych nawiasów kwadratowych. 

Przykład:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[http://www.pajacyk.org.pl]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

da efekt:
:[http://www.pajacyk.org.pl]

Jak widać, oprogramowanie zamieniło długi adres w liczbę w kwadratowych nawiasach, co przypomina trochę '''przypis'''. Gdy na jednej stronie występuje więcej takich linków oprogramowanie automatycznie nadaje im kolejne numery.

Przykład:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[http://www.pajacyk.org.pl][http://www.pajacyk.org.pl]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

co da efekt:
:[http://www.pajacyk.org.pl][http://www.pajacyk.org.pl]

Jak widać, oprogramowanie MediaWiki nie potrafi przypisać stałego numeru do kolejnych linków kierujących w to samo miejsce, lecz nadaje im kolejne numery niezależnie od tego, czy są to linki w to samo miejsce czy w inne.

Mechanizm tworzenia linków zewnętrznych umożliwia także &quot;podmienianie&quot; adresów URI dowolnymi słowami lub frazami. Wikikod, który to umożliwia ma następującą postać:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[adres_strony Opis strony]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
Jak widać między adresem strony i opisem musi być jedna '''spacja''' a nie znak &quot;|&quot; (pipe) jak to jest w przypadku linków wewnętrznych.

Przykład:

:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[http://www.pajacyk.org.pl Kliknij w pajacyka i pomóż głodnym dzieciom]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

co da taki efekt:
:[http://www.pajacyk.org.pl Kliknij w pajacyka i pomóż głodnym dzieciom]

Mechanizm linków wewnętrznych umożliwia linkowanie nie tylko do stron WWW, ale też do innych miejsc w Internecie.

Przykłady:
*link do adresu E-mail:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[mailto:zarzad@wikimedia.pl napisz do nas]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; 
:efekt: 
:[mailto:zarzad@wikimedia.pl napisz do nas] 
*link do kanału [[IRC]]:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[irc://irc.freenode.org/polska wejdź na kanał #polska]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
:efekt:
:[irc://irc.freenode.org/polska wejdź na kanał #polska]
*link do dokumentu tekstowego:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikimedia/pl/3/38/Ulotka_PR_low_Q.pdf Zobacz ulotkę promocyjną Stowarzyszenia Wikimedia Polska]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
:efekt:
:[http://upload.wikimedia.org/wikimedia/pl/3/38/Ulotka_PR_low_Q.pdf Zobacz ulotkę promocyjną Stowarzyszenia Wikimedia Polska]
Oprogramowanie MediaWiki, aby odróżnić linki do różnych miejsc w Internecie, automatycznie dodaje do nich małą ikonkę kojarzącą się z ich zawartością.

;Uwaga : W większości serwisów link zewnętrzny do plików z obrazkami nie wyświetla tego obrazka lecz zamiast tego wyświetla link do niego. Wynika to faktu, że umieszczanie obcych obrazków we własnym serwisie poprzez link do nich może naruszać prawa autorskie właściciela tych obrazków.

;Druga uwaga : W odróżnieniu od linków wewnętrznych, oprogramowanie nie sprawdza czy linki zewnętrzne  kierują do istniejących stron. Dlatego wszystkie linki zewnętrzne są wyświetlane na niebiesko.

== Interwiki ==

[[Image:Pl Interwiki links.png|thumb|200 px|'''Rys. 28''': Narzędzia (2) i linki interwiki (1)]]

'''Linki interwiki''' służą do bezpośredniego kierowania do stron na zaprzyjaźnionych serwisach opartych na MediaWiki. Mimo, że są to w zasadzie linki zewnętrzne, wyglądają one na stronie tak jakby były linkami wewnętrznymi. 

Ogólny wikikod linków interwiki ma następującą postać:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[xx:yy:Nazwa_hasła]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
:gdzie xx:yy - to specjalny skrót oznaczający określony zaprzyjaźniony serwis MediaWiki.

Linki interwiki istnieją w dwóch rodzajach. Pierwszy dotyczy analogicznych stron w międzynarodowych projektach, z których każda wersja językowa stanowi osobny serwis wiki. W ten sposób funkcjonują niemal wszystkie projekty realizowane w ramach Fundacji Wikimedia. Linki te wykorzystują dwu lub trzyliterowy kod języków (np: '''en:''', '''pl:'''). Linki te nie są widoczne w tekście strony, lecz są wyróżniane w osobnej sekcji włączonej na sam dół menu (1 na ''rys. 28'') i to niezależnie od tego gdzie się je umieści w tekście. Zazwyczaj jednak grupuje się je wszystkie u samego dołu lub góry strony.

Przykładowy kod:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[pl:Rower]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

Innym rodzajem linków interwiki są te, które kierują do innych serwisów w tym samym języku. Np. w projektach Wikimedia, skrót &quot;w:&quot; kieruje zwykle do Wikipedii.

Np:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:Rower|Rower]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

spowoduje wyświetlenie linku:
:[[w:Rower|Rower]]
który, jeśli znajduje się na którymś z polskojęzycznych serwisów Wikimedia, będzie kierował do hasła &quot;Rower&quot; w polskiej Wikipedii, a jeśli w którymś z francuskojęzycznych do Wikipedii po francusku.

Przykładowy kod:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:en:Bicycle|Rower]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
który w tekście hasła wygląda tak samo jak poprzedni:
:[[w:en:Bicycle|Rower]]
kieruje jednak do odpowiedniego hasła w angielskiej Wikipedii.

Listę skrótów zaprzyjaźnionych serwisów MediaWiki muszą stworzyć administratorzy danego projektu. Można w ten sposób &quot;łączyć&quot; z sobą dowolne projekty oparte na tym oprogramowaniu.

== Kategorie ==
Co to są '''kategorie''' i do czego służą można przeczytać w rozdziale [[MediaWiki w obrazkach/Szukanie po kategoriach|Szukanie po kategoriach]]. 

Linki do kategorii mają podwójne znaczenie:
*tworzą na samym dole tekstu link do odpowiedniej strony kategorii
*przypisują artykuł do danej kategorii.

Linki do kategorii tworzy się bardzo prosto:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Kategoria:Nazwa_kategorii|Indeks]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; 
:gdzie: &quot;Nazwa_kategorii&quot; to tytuł tej kategorii, a &quot;Indeks&quot; to dowolny tekst, na podstawie którego oprogramowanie ustali miejsce strony na liście danej kategorii. 

Np: kod:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Kategoria:MediaWiki|Linki]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; 

umieszczony na tej stronie, utworzył widoczny u jej dołu link do kategorii &quot;MediaWiki&quot; i jednocześnie przypisał tę stronę do tej kategorii, przy czym strona ta znajdzie się na liście tej kategorii pod literą &quot;'''L'''&quot;.

Gdy pominie się w kodzie linku do kategorii parametr &quot;indeks&quot; strona zostanie zindeksowana na podstawie jej tytułu.

Indeks w postaci znaku &quot;!&quot; i &quot;*&quot; powoduje, że dana strona znajdzie się u szczytu listy, ponad normalną listą alfabetyczną.

Przykład:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Kategoria:MediaWiki|*]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; 
gdyby był wstawiony do tekstu tej strony umiejscowił by ją u szczytu kategorii &quot;MediaWiki&quot;, nawet jakby tytuł tej strony zaczynał się na literę &quot;Z&quot;.

Jeden artykuł może mieć dowolną liczbę kategorii. 

;Uwaga : Strony kategorii tworzą się '''same'''. Wystarczy przypisać kilka haseł do nie istniejącej jeszcze kategorii, aby oprogramowanie samo ją utworzyło. Zadaniem użytkownika jest tylko przypisanie  nowej kategorii do kategorii wyższych.

Strukturę kategorii tworzy się dopisując po prostu na stronie kategorii linki do odpowiednich kategorii wyższych.

Np: dodanie linku 
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Kategoria:Internet]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; 
na stronie kategorii &quot;MediaWiki&quot; przypisze ją do kategorii &quot;Internet&quot;.

Wstawiając linki kategorii do stron kategorii, można tworzyć dowolną, hierarchiczną ich strukturę.

== Zastosowanie dwukropka ==
'''Dwukropek''' umiejscowiony na początku kodu linku '''interwiki''', '''kategorii''' a także kodu umieszczenia '''obrazka''', powoduje że zamieniają się one w zwykłe linki, co umożliwia ich wplatanie w tekst.

Np. kod:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[:en:bicycle|rower]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
da taki efekt:
:[[:en:bicycle|rower]]
czyli zwykły link w tekście a nie link umieszczony na dole menu. Link ten będzie kierował do strony &quot;Bicycle&quot; na równoległym serwisie anglojęzycznym, do tego w którym ten link jest wstawiony.


Kod:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[:Kategoria:MediaWiki]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
da taki efekt:
:[[:Kategoria:MediaWiki]]
i jest to link do kategorii &quot;MediaWiki&quot; ale nie wyświetlający się na dole strony, tylko w miejscu w którym występuje w tekście i '''nie przypisujący''' danej strony do tej kategorii.

== Linki tworzone automatycznie ==
Oprogramowanie MediaWiki można tak skonfigurować, aby automatycznie rozpoznawało pewne skróty i tworzyło z nich odpowiednie linki automatycznie. Można w ten sposób np. tworzyć linki do książek za pomocą numerów [[w:ISBN|ISBN]] i do dokumentów [[w:RFC|RFC]].

Przykład:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{RFC|234}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
utworzy taki link:
: {{RFC|234}}
który kieruje do zewnętrznego dokumentu odpowiedniego RFC umieszczonego na serwerze [[w:IETF|IETF]].

== Przypisy (opis działania) ==
Ostatnią odmianą linków są '''przypisy'''. Przypisy mają nieco inną postać od reszty linków, gdyż opierają się na systemie bardziej przypominającym tagi XHTML niż typowy '''wikikod'''. System wstawiania przypisów w MediaWiki jest wysoce niedoskonały oraz mało intuicyjny, dlatego być może w kolejnych jej wersjach zostanie radykalnie zmieniony. 

Mechanizm przypisów umożliwia tworzenie numerowanego systemu odwołań z tekstu głównego do tekstu przypisów, które można umieścić na dole strony. Odwołania do przypisów w tekście głównym przyjmują formę liczb umieszczonych w kwadratowych nawiasach i w górnym indeksie tak jak na końcu tego zdania.&lt;ref&gt;Przykładowy przypis&lt;/ref&gt; Po kliknięciu w tę liczbę oprogramowanie automatycznie przenosi czytelnika na dół strony do tekstu przypisu. Teksty przypisów są umieszczane w takiej kolejności jak pojawiają się w tekście głównym i są pisane nieco mniejszą czcionką od tekstu głównego. Przed ich numerem znajduje się mała strzałka do góry, po której kliknięciu można  z powrotem wrócić do miejsca odwołania w tekście głównym.

Przypisy w tekście głównym umieszcza się w następujący sposób:

:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;Tekst główny.&lt;ref&gt;Tekst przykładowego przypisu&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

co da taki efekt:

:Tekst główny.&lt;ref&gt;Tekst przykładowego przypisu&lt;/ref&gt;

Jak widać, tekst przypisu trzeba umieszczać między tagami &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; w tekście głównym, co nie jest zbyt intuicyjnie, zwłaszcza dla osób, które są przyzwyczajone do stosowania przypisów w edytorach tekstu.

W tekstach przypisów można bez przeszkód umieszczać dowolne linki.

Przykład:

:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;Tekst główny.&lt;ref&gt;Przypis z linkiem wewnętrznym: ([[IRC]]) oraz zewnętrznym [http://www.pajacyk.org pajacyk org]&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

i rezultat:

Tekst główny.&lt;ref&gt;Przypis z linkiem wewnętrznym: ([[IRC]]) oraz zewnętrznym [http://www.pajacyk.org pajacyk org]&lt;/ref&gt;

Przypisy automatycznie nie pojawiają się na dole strony. Aby je tam ujrzeć (albo w dowolnym, innym miejscu na stronie) należy wstawić kod:

:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;references/&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

i tam, gdzie ten kod się pojawi, tam pojawi się lista przypisów, choćby to nawet był środek tekstu.

W wielu projektach tworzony jest specjalny [[MediaWiki w obrazkach/Szablony|szablon]], który ładniej formatuje teksty przypisów oraz dodaje automatycznie odpowiednią sekcję. W polskojęzycznych serwisach szablon ten nazywa się zwykle &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{przypisy}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;, a wynik jego działania można obejrzeć poniżej:

{{przypisy}}

&lt;noinclude&gt;

== Źródła ==
*[http://www.mediawiki.org/wiki/Help:Links Help:Link] w mediawiki.org
*[[:w:Wikipedia:Tabela metod tworzenia linków|Tabela metod tworzenia linków]] z Wikipedii

{{Nawigacja|MediaWiki w obrazkach|
  [[MediaWiki w obrazkach/Podstawy formatowania tekstu|Podstawy formatowania tekstu]]|
  [[MediaWiki w obrazkach/Wstawianie obrazków|Wstawianie obrazków]]|
}}

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ln8xi9ddglnqwdet4op5er9njhdexpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>PHP/Data i czas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17978</id>
    <revision>
      <id>560742</id>
      <parentid>389305</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcb</username>
        <id>17890</id>
      </contributor>
      <origin>560742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9226" sha1="gc5s2l2qx3sm9wkvj5h6xy0wt6m51ph" xml:space="preserve">{{prognaw|PHP|[[../System plików/]]|[[../Ćwiczenia/Rozmaitości|Ćwiczenia]]}}

==Data i czas==

Przeglądając wiele dynamicznych stron internetowych, można napotkać multum różnych przykładów użycia daty i czasu. W księgach gości i forach dyskusyjnych zapisywana jest godzina wysłania wiadomości. Większość liczników dziennych opiera się na tych funkcjach. W niektórych serwisach można zmieniać strefy czasowe, a wszystkie najskuteczniejsze zabezpieczenia przed spamem są bazowane na limitach czasowych. Ten rozdział będzie poświęcony właśnie funkcjom służącym do zadań związanych z operowaniem obecnym czasem.

==Formatowanie daty==

Podstawową funkcją do zwracania obecnej daty jest ''date()'', która przyjmuje jako parametr wartość tekstową. I tutaj pojawia się pierwsza zagadka, wielu na początku zastanawiałoby się czemu akurat wartość tekstowa - tekst nie ma wiele wspólnego z datą.

I tutaj kłania się PHP, pomagając wielu programistom. Łańcuch ten, mówi jak należy przeformatować datę - nie trzeba pisać własnych funkcji. W tym parametrze funkcji można umieszczać własne znaczniki, mówiące jakie informacje należy wyświetlić:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
&lt;?php
echo date('d-m-Y');
?&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Powyższy kod zwróci wartość podobną do ''17-04-2004''. Spróbuj usunąć myślniki pomiędzy literami. Co zauważyłeś?

{{Infobox|W pierwszym parametrze funkcji ''date()'', w celu prawidłowego sformatowania daty, '''można używać znaków specjalnych'''.}}

Pamiętaj też, iż nie należy sugerować się nazwą funkcji. Funkcja ''date()'' umożliwia również wyświetlenie godziny, strefy czasowej, a nawet informacji, czy czas jest letni:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
&lt;?php
echo date('H:i:s'); // Godzina, np. 09:39:21
echo date('e / Z'); // Różnica dla strefy czasowej i identyfikator dla niej (np. Europe/Berlin / 3600)
if (date('I')==&quot;1&quot;){ echo &quot;Czas letni&quot;; }else{ echo &quot;Czas zimowy&quot;; }
// date('I') zwraca 1 gdy czas jest letni - można to wykorzystać
?&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

===Problemy z formatowaniem===

Przyjmijmy, że na końcu daty chcesz dodać wyraz &quot;rok&quot;. Wiele osób korzystając z możliwości bezpośredniego formatowania daty zrobiłoby tak:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;echo date('d-m-Y rok');&lt;/syntaxhighlight&gt;

Wynik tego kodu byłby podobny do przykładu poniżej:

  06-03-2010 Sat, 06 Mar 2010 21:17:44 +01002010k

To co widzimy, jest zupełnie inny wynik, niż był oczekiwany. Dlaczego? Duża część liter w pierwszym parametrze funkcji ''date()'' jest używana do wypisywania danych. PHP widząc fragment:

  rok

Zamienił litery na dane i uzyskano:

  Sat, 06 Mar 2010 21:17:44 +01002010k

Jak to ominąć? Umieszczając tekst poza funkcją, np.:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;echo date('d-m-Y ').&quot;rok&quot;;&lt;/syntaxhighlight&gt;

Jest jeszcze jedna metoda nie zapisana w dokumentacji tego języka, ale poprawnie działająca. Polega ona na poprzedzeniu liter backslashem. Trzeba pamiętać, że jeżeli format daty zostałby podany pomiędzy podwójnymi cudzysłowami, to przykładową literę &quot;r&quot; należałoby poprzedzić podwójnym ukośnikiem ( zrobiłby się wówczas z nich tylko jeden ). W przeciwnym wypadku zrobiłaby się z niej tabulacja, a nie litera.

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;echo date('d-m-Y \r\o\k');&lt;/syntaxhighlight&gt;

Ten sposób jest bardziej przenośny oraz można go umieścić w jednej stałej i odwoływać się do niego w innych skryptach. W poprzednim sposobie nie ma takiego komfortu.

===Lista znaczników===

d - Dzień miesiąca, 2 cyfry z wiodącymi zerami

D - Tekstowy opis angielskiej nazwy dnia, trzy litery

j - Dzień miesiąca bez zer wiodących

l (mała litera 'L') - Pełen angielski opis dnia tygodnia

N - Liczbowa forma dnia tygodnia, zgodna z normą ISO-8601 (dodana w PHP 5.1.0)

S - Angielski przyrostek porządkowy dla dnia miesiąca, 2 litery

w - Liczbowa forma dnia tygodnia

z - Dzień roku (Zaczynając od 0)

W - Numer tygodnia w roku, zgodny z normą ISO-8601, Tygodnie rozpoczynają Poniedziałki (dostępne od PHP 4.1.0)

F - Pełen angielski opis, dnia miesiąca, taki jak January czy March

m - Liczbowa forma miesiąca, z zerami wiodącymi

M - Krótki, angielski opis miesiąca, trzy litery

n - Liczbowa forma miesiąca, bez zer wiodących

t - Ilość dni w danym miesiącu

L - Informacja o tym, czy rok jest przestępnym

o - Numer roku, zgodny z normą ISO-8601. Zwraca to taką samą wartość jak Y, z takim wyjątkiem, że numer tygodnia ISO (W) należy do poprzedniego lub następnego roku, niż rok użyty w tym miejscu. (dodane w PHP 5.1.0)

Y - Pełna liczbowa forma roku, 4 cyfry

y - Dwie cyfry reprezentujące rok

a - Pora dnia - dwie małe litery (przed/po południu) (ang. Ante/Post meridiem)

A - Pora dnia - dwie duże litery (przed/po południu) (ang. Ante/Post meridiem)

g - Godzina, w formacie 12-godzinnym, bez zer wiodących

G - Godzina, w formacie 24-godzinnym, bez zer wiodących

h - Godzina, w formacie 12-godzinnym, z zerami wiodącymi

H - Godzina, w formacie 24-godzinnym, z zerami wiodącymi

i - Minuty z zerami wiodącymi

s - Sekundy, z zerami wiodącymi

e - Identyfikator strefy czasowej (dodano w PHP 5.1.0)

I (duże i) - Informacja o tym, czy czas jest letni

O - Różnica z czasem Greenwich (GMT) w godzinach

P - Różnica z czasem Greenwich (GMT) z dwukropkiem pomiędzy godzinami i minutami (dodano w PHP 5.1.3)

T - Skrót dla strefy czasowej

Z - Różnica dla strefy czasowej w sekundach. Wyrównanie to jest zawsze ujemne dla stref położonych na zachód od południka 0, oraz dodatnie dla tych leżących na wschód od niego.

c - Data w standardzie ISO 8601 (dodana w PHP 5)

r - Data sformatowana zgodnie z {{rfc|2822}}

U - Sekundy liczone od ery UNIX-a (1 stycznia 1970 00:00:00 czasu Greenwich - GMT)

==Zmiana daty==

Wyświetlanie daty i czasu nie ogranicza się do wyświetlania informacji obecnych. Drugi parametr funkcji ''date()'' przyjmuje wartość czasu w sekundach od 1 stycznia 1970. Jeśli zostanie on podany, funkcja wyświetli czas, który był zapisany w tym parametrze. Jest on opcjonalny, tak więc:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;date('r');&lt;/syntaxhighlight&gt;

jest tym samym co:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;date('r',time());&lt;/syntaxhighlight&gt;

Przy następnych etapach będzie konieczne poznanie funkcji time, zwracającej czas liczony od tzw. &quot;Ery UNIX-a&quot; (01.01.1970 r.)

Teraz zastanówmy się - jak wyświetlić datę, która będzie za 1 dzień, tydzień, 21 dni, rok? Tutaj należy sobie przypomnieć jednostki i wykorzystać matematykę:

  '''1 minuta to 60 sekund'''
  ''60''
  '''60 minut to 1 godzina'''
  ''60*60''
  '''24 godziny to 1 doba'''
  ''60*60*24''
  '''7 dni to 1 tydzień'''
  ''60*60*24*7''
  '''365 dni to 1 rok (bez uwzględnienia przestępności)'''
  ''60*60*24*365''

Teraz ładnie trzeba to przełożyć na PHP. Sprawa załatwiona:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
&lt;?php
// Aby nie liczyć kilka razy tego samego, użyjemy już wcześniej poznanych stałych
define('MINUTA',60);
define('GODZINA',60*60);
define('DOBA',60*60*24);
define('TYDZIEN',60*60*24*7);
define('ROK',60*60*24*365);

// Zwracamy dane
echo date('d-m-Y H:i:s',time()+MINUTA); // Za minutę
echo &quot;&lt;br&gt;&quot;;
echo date('d-m-Y H:i:s',time()+GODZINA); // Za godzinę
echo &quot;&lt;br&gt;&quot;;
echo date('d-m-Y H:i:s',time()+3*ROK+17*DOBA+6*GODZINA+39*MINUTA); // Za 3 lata, 17 dni, 6 godzin i 39 minut
?&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;
Jednak przed nami staje jeszcze problem optymalizacji, oraz dobra naszej klawiatury - pisanie np. ''17*ROK+4*TYDZIEN+17*DOBA+4*GODZINA+7*MINUTA+42'' jest bardzo męczące. Tutaj znów przychodzi z pomocą PHP, dzięki funkcji ''strtotime()''. Funkcja ta zamienia większość angielskich tekstowych opisów daty i czasu na znacznik czasu:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
&lt;?php
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;now&quot;));
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;+1 day&quot;));
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;+1 week 3 days 11 hours&quot;));
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;next Monday&quot;));
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;24 January 2003&quot;));
?&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Dzięki temu nie jest wymagane użycie żadnych skomplikowanych operacji matematycznych - PHP zrobi wszystko za ciebie.

== Sprawdzanie daty ==

Czasem w formularzu wymagane jest sprawdzenie, czy podana data jest prawdziwa. Tutaj bardzo dobrze sprawdzi się funkcja ''checkdate()''.
Przyjmuje ona za argumenty miesiąc, dzień i na końcu rok daty do sprawdzenia.

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
var_dump(checkdate(7, 16, 2006));
var_dump(checkdate(2, 30, 2003));
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Różne formaty daty ===
Zauważ, że ''checkdate()'' nie przyjmuje tekstu jako parametrów. Czy to oznacza, że gdy mamy datę np. ''&quot;9.21.2004&quot;'', nie można jej sprawdzić? Tutaj pasuje idealnie wcześniej poznana funkcja ''explode()''.

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
$_Dane = explode(&quot;.&quot;,&quot;9.21.2004&quot;);
var_dump(checkdate($_Dane[0], $_Dane[1], $_Dane[2]));
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Zakończenie==

Poznałeś już większość funkcji związanych z czasem. Naprawdę jest ich więcej, ale aby ich używać należy wejść w głębia programowania obiektowego, którego podstaw będziesz się uczył już w następnym rozdziale.</text>
      <sha1>gc5s2l2qx3sm9wkvj5h6xy0wt6m51ph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560744</id>
      <parentid>560742</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:27:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>560744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9226" sha1="5ye262vknbh2ujrf5o89exaeizntmi2" xml:space="preserve">{{prognaw|PHP|[[../System plików/]]|[[../Ćwiczenia/Rozmaitości|Ćwiczenia]]}}

==Data i czas==

Przeglądając wiele dynamicznych stron internetowych, można napotkać multum różnych przykładów użycia daty i czasu. W księgach gości i forach dyskusyjnych zapisywana jest godzina wysłania wiadomości. Większość liczników dziennych opiera się na tych funkcjach. W niektórych serwisach można zmieniać strefy czasowe, a wszystkie najskuteczniejsze zabezpieczenia przed spamem są bazowane na limitach czasowych. Ten rozdział będzie poświęcony właśnie funkcjom służącym do zadań związanych z operowaniem obecnym czasem.

==Formatowanie daty==

Podstawową funkcją do zwracania obecnej daty jest ''date()'', która przyjmuje jako parametr wartość tekstową. I tutaj pojawia się pierwsza zagadka, wielu na początku zastanawiałoby się czemu akurat wartość tekstowa - tekst nie ma wiele wspólnego z datą.

I tutaj kłania się PHP, pomagając wielu programistom. Łańcuch ten, mówi jak należy przeformatować datę - nie trzeba pisać własnych funkcji. W tym parametrze funkcji można umieszczać własne znaczniki, mówiące jakie informacje należy wyświetlić:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
&lt;?php
echo date('d-m-Y');
?&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Powyższy kod zwróci wartość podobną do ''17-04-2004''. Spróbuj usunąć myślniki pomiędzy literami. Co zauważyłeś?

{{Infobox|W pierwszym parametrze funkcji ''date()'', w celu prawidłowego sformatowania daty, '''można używać znaków specjalnych'''.}}

Pamiętaj też, iż nie należy sugerować się nazwą funkcji. Funkcja ''date()'' umożliwia również wyświetlenie godziny, strefy czasowej, a nawet informacji, czy czas jest letni:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
&lt;?php
echo date('H:i:s'); // Godzina, np. 09:39:21
echo date('e / Z'); // Różnica dla strefy czasowej i identyfikator dla niej (np. Europe/Berlin / 3600)
if (date('I')==&quot;1&quot;){ echo &quot;Czas letni&quot;; }else{ echo &quot;Czas zimowy&quot;; }
// date('I') zwraca 1 gdy czas jest letni - można to wykorzystać
?&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

===Problemy z formatowaniem===

Przyjmijmy, że na końcu daty chcesz dodać wyraz &quot;rok&quot;. Wiele osób korzystając z możliwości bezpośredniego formatowania daty zrobiłoby tak:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;echo date('d-m-Y rok');&lt;/syntaxhighlight&gt;

Wynik tego kodu byłby podobny do przykładu poniżej:

  06-03-2010 Sat, 06 Mar 2010 21:17:44 +01002010k

To co widzimy, jest zupełnie inny wynik, niż był oczekiwany. Dlaczego? Duża część liter w pierwszym parametrze funkcji ''date()'' jest używana do wypisywania danych. PHP widząc fragment:

  rok

Zamienił litery na dane i uzyskano:

  Sat, 06 Mar 2010 21:17:44 +01002010k

Jak to ominąć? Umieszczając tekst poza funkcją, np.:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;echo date('d-m-Y ').&quot;rok&quot;;&lt;/syntaxhighlight&gt;

Jest jeszcze jedna metoda nie zapisana w dokumentacji tego języka, ale poprawnie działająca. Polega ona na poprzedzeniu liter backslashem. Trzeba pamiętać, że jeżeli format daty zostałby podany pomiędzy podwójnymi cudzysłowami, to przykładową literę &quot;r&quot; należałoby poprzedzić podwójnym ukośnikiem ( zrobiłby się wówczas z nich tylko jeden ). W przeciwnym wypadku zrobiłaby się z niej tabulacja, a nie litera.

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;echo date('d-m-Y \r\o\k');&lt;/syntaxhighlight&gt;

Ten sposób jest bardziej przenośny oraz można go umieścić w jednej stałej i odwoływać się do niego w innych skryptach. W poprzednim sposobie nie ma takiego komfortu.

===Lista znaczników===

d - Dzień miesiąca, 2 cyfry z wiodącymi zerami

D - Tekstowy opis angielskiej nazwy dnia, trzy litery

j - Dzień miesiąca bez zer wiodących

l (mała litera 'L') - Pełen angielski opis dnia tygodnia

N - Liczbowa forma dnia tygodnia, zgodna z normą ISO-8601 (dodana w PHP 5.1.0)

S - Angielski przyrostek porządkowy dla dnia miesiąca, 2 litery

w - Liczbowa forma dnia tygodnia

z - Dzień roku (Zaczynając od 0)

W - Numer tygodnia w roku, zgodny z normą ISO-8601, Tygodnie rozpoczynają Poniedziałki (dostępne od PHP 4.1.0)

F - Pełen angielski opis, dnia miesiąca, taki jak January czy March

m - Liczbowa forma miesiąca, z zerami wiodącymi

M - Krótki, angielski opis miesiąca, trzy litery

n - Liczbowa forma miesiąca, bez zer wiodących

t - Ilość dni w danym miesiącu

L - Informacja o tym, czy rok jest przestępnym

o - Numer roku, zgodny z normą ISO-8601. Zwraca to taką samą wartość jak Y, z takim wyjątkiem, że numer tygodnia ISO (W) należy do poprzedniego lub następnego roku, niż rok użyty w tym miejscu. (dodane w PHP 5.1.0)

Y - Pełna liczbowa forma roku, 4 cyfry

y - Dwie cyfry reprezentujące rok

a - Pora dnia - dwie małe litery (przed/po południu) (ang. Ante/Post meridiem)

A - Pora dnia - dwie duże litery (przed/po południu) (ang. Ante/Post meridiem)

g - Godzina, w formacie 12-godzinnym, bez zer wiodących

G - Godzina, w formacie 24-godzinnym, bez zer wiodących

h - Godzina, w formacie 12-godzinnym, z zerami wiodącymi

H - Godzina, w formacie 24-godzinnym, z zerami wiodącymi

i - Minuty z zerami wiodącymi

s - Sekundy, z zerami wiodącymi

e - Identyfikator strefy czasowej (dodano w PHP 5.1.0)

I (duże i) - Informacja o tym, czy czas jest letni

O - Różnica z czasem Greenwich (GMT) w godzinach

P - Różnica z czasem Greenwich (GMT) z dwukropkiem pomiędzy godzinami i minutami (dodano w PHP 5.1.3)

T - Skrót dla strefy czasowej

Z - Różnica dla strefy czasowej w sekundach. Wyrównanie to jest zawsze ujemne dla stref położonych na zachód od południka 0, oraz dodatnie dla tych leżących na wschód od niego.

c - Data w standardzie ISO 8601 (dodana w PHP 5)

r - Data sformatowana zgodnie z {{RFC|2822}}

U - Sekundy liczone od ery UNIX-a (1 stycznia 1970 00:00:00 czasu Greenwich - GMT)

==Zmiana daty==

Wyświetlanie daty i czasu nie ogranicza się do wyświetlania informacji obecnych. Drugi parametr funkcji ''date()'' przyjmuje wartość czasu w sekundach od 1 stycznia 1970. Jeśli zostanie on podany, funkcja wyświetli czas, który był zapisany w tym parametrze. Jest on opcjonalny, tak więc:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;date('r');&lt;/syntaxhighlight&gt;

jest tym samym co:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;date('r',time());&lt;/syntaxhighlight&gt;

Przy następnych etapach będzie konieczne poznanie funkcji time, zwracającej czas liczony od tzw. &quot;Ery UNIX-a&quot; (01.01.1970 r.)

Teraz zastanówmy się - jak wyświetlić datę, która będzie za 1 dzień, tydzień, 21 dni, rok? Tutaj należy sobie przypomnieć jednostki i wykorzystać matematykę:

  '''1 minuta to 60 sekund'''
  ''60''
  '''60 minut to 1 godzina'''
  ''60*60''
  '''24 godziny to 1 doba'''
  ''60*60*24''
  '''7 dni to 1 tydzień'''
  ''60*60*24*7''
  '''365 dni to 1 rok (bez uwzględnienia przestępności)'''
  ''60*60*24*365''

Teraz ładnie trzeba to przełożyć na PHP. Sprawa załatwiona:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
&lt;?php
// Aby nie liczyć kilka razy tego samego, użyjemy już wcześniej poznanych stałych
define('MINUTA',60);
define('GODZINA',60*60);
define('DOBA',60*60*24);
define('TYDZIEN',60*60*24*7);
define('ROK',60*60*24*365);

// Zwracamy dane
echo date('d-m-Y H:i:s',time()+MINUTA); // Za minutę
echo &quot;&lt;br&gt;&quot;;
echo date('d-m-Y H:i:s',time()+GODZINA); // Za godzinę
echo &quot;&lt;br&gt;&quot;;
echo date('d-m-Y H:i:s',time()+3*ROK+17*DOBA+6*GODZINA+39*MINUTA); // Za 3 lata, 17 dni, 6 godzin i 39 minut
?&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;
Jednak przed nami staje jeszcze problem optymalizacji, oraz dobra naszej klawiatury - pisanie np. ''17*ROK+4*TYDZIEN+17*DOBA+4*GODZINA+7*MINUTA+42'' jest bardzo męczące. Tutaj znów przychodzi z pomocą PHP, dzięki funkcji ''strtotime()''. Funkcja ta zamienia większość angielskich tekstowych opisów daty i czasu na znacznik czasu:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
&lt;?php
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;now&quot;));
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;+1 day&quot;));
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;+1 week 3 days 11 hours&quot;));
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;next Monday&quot;));
echo date('d-m-Y H:i:s',strtotime(&quot;24 January 2003&quot;));
?&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Dzięki temu nie jest wymagane użycie żadnych skomplikowanych operacji matematycznych - PHP zrobi wszystko za ciebie.

== Sprawdzanie daty ==

Czasem w formularzu wymagane jest sprawdzenie, czy podana data jest prawdziwa. Tutaj bardzo dobrze sprawdzi się funkcja ''checkdate()''.
Przyjmuje ona za argumenty miesiąc, dzień i na końcu rok daty do sprawdzenia.

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
var_dump(checkdate(7, 16, 2006));
var_dump(checkdate(2, 30, 2003));
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Różne formaty daty ===
Zauważ, że ''checkdate()'' nie przyjmuje tekstu jako parametrów. Czy to oznacza, że gdy mamy datę np. ''&quot;9.21.2004&quot;'', nie można jej sprawdzić? Tutaj pasuje idealnie wcześniej poznana funkcja ''explode()''.

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;php&quot;&gt;
$_Dane = explode(&quot;.&quot;,&quot;9.21.2004&quot;);
var_dump(checkdate($_Dane[0], $_Dane[1], $_Dane[2]));
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Zakończenie==

Poznałeś już większość funkcji związanych z czasem. Naprawdę jest ich więcej, ale aby ich używać należy wejść w głębia programowania obiektowego, którego podstaw będziesz się uczył już w następnym rozdziale.</text>
      <sha1>5ye262vknbh2ujrf5o89exaeizntmi2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:RFC</title>
    <ns>10</ns>
    <id>64510</id>
    <revision>
      <id>560747</id>
      <parentid>560734</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>560747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="k6lec2ca32nzlgeugfeo2x27rmxadak" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;[https://datatracker.ietf.org/doc/html/rfc{{{1}}} RFC&amp;nbsp;{{{1}}}]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentacja}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k6lec2ca32nzlgeugfeo2x27rmxadak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dyskusja wikipedysty:Jcb</title>
    <ns>3</ns>
    <id>64511</id>
    <revision>
      <id>560743</id>
      <timestamp>2026-11-10T12:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>Utworzono nową stronę „== {{s|RFC}} a {{s|rfc}} == Pisz {{s|RFC}} zamiast {{s|rfc}}. ~~~~”</comment>
      <origin>560743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162" sha1="plhbjgbsbvjo7qs65gndqo2ntjud7h2" xml:space="preserve">== {{s|RFC}} a {{s|rfc}} ==
Pisz {{s|RFC}} zamiast {{s|rfc}}. [[Wikipedysta:Persino|Persino]] ([[Dyskusja wikipedysty:Persino|dyskusja]]) 13:25, 10 lis 2026 (CET)</text>
      <sha1>plhbjgbsbvjo7qs65gndqo2ntjud7h2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560745</id>
      <parentid>560743</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcb</username>
        <id>17890</id>
      </contributor>
      <comment>/* {{RFC}} a {{rfc}} */ Odpowiedź</comment>
      <origin>560745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="362" sha1="5t3eeiiglfdplq64rmxi9ao7e0nxhki" xml:space="preserve">== {{s|RFC}} a {{s|rfc}} ==
Pisz {{s|RFC}} zamiast {{s|rfc}}. [[Wikipedysta:Persino|Persino]] ([[Dyskusja wikipedysty:Persino|dyskusja]]) 13:25, 10 lis 2026 (CET)

:I tried to create {RFC}, but the abuse filter prevented it, because of the capitals. {RFC} is better indeed. [[Wikipedysta:Jcb|Jcb]] ([[Dyskusja wikipedysty:Jcb|dyskusja]]) 13:36, 10 lis 2026 (CET)</text>
      <sha1>5t3eeiiglfdplq64rmxi9ao7e0nxhki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560746</id>
      <parentid>560745</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>560746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="508" sha1="r2cv0l15wpnxn57k0muv4skq8iomfwc" xml:space="preserve">== {{s|RFC}} a {{s|rfc}} ==
Pisz {{s|RFC}} zamiast {{s|rfc}}. [[Wikipedysta:Persino|Persino]] ([[Dyskusja wikipedysty:Persino|dyskusja]]) 13:25, 10 lis 2026 (CET)

:I tried to create {RFC}, but the abuse filter prevented it, because of the capitals. {RFC} is better indeed. [[Wikipedysta:Jcb|Jcb]] ([[Dyskusja wikipedysty:Jcb|dyskusja]]) 13:36, 10 lis 2026 (CET)
: The filter no longer triggers any actions. [[Wikipedysta:Persino|Persino]] ([[Dyskusja wikipedysty:Persino|dyskusja]]) 14:56, 10 lis 2026 (CET)</text>
      <sha1>r2cv0l15wpnxn57k0muv4skq8iomfwc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>560749</id>
      <parentid>560746</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>560749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="620" sha1="jtc0x67fdol4ghyzcur47dazca519vd" xml:space="preserve">{{Witaj}} [[Wikipedysta:Persino|Persino]] ([[Dyskusja wikipedysty:Persino|dyskusja]]) 11:51, 11 lis 2026 (CET)

== {{s|RFC}} a {{s|rfc}} ==
Pisz {{s|RFC}} zamiast {{s|rfc}}. [[Wikipedysta:Persino|Persino]] ([[Dyskusja wikipedysty:Persino|dyskusja]]) 13:25, 10 lis 2026 (CET)

:I tried to create {RFC}, but the abuse filter prevented it, because of the capitals. {RFC} is better indeed. [[Wikipedysta:Jcb|Jcb]] ([[Dyskusja wikipedysty:Jcb|dyskusja]]) 13:36, 10 lis 2026 (CET)
: The filter no longer triggers any actions. [[Wikipedysta:Persino|Persino]] ([[Dyskusja wikipedysty:Persino|dyskusja]]) 14:56, 10 lis 2026 (CET)</text>
      <sha1>jtc0x67fdol4ghyzcur47dazca519vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:RFC/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>64512</id>
    <revision>
      <id>560748</id>
      <timestamp>2026-11-11T10:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>Utworzono nową stronę „{{Podstrona dokumentacji}} &lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;  == Użycie ==  == Opis parametrów ==  == Przykład ==  == Błędy == Błędy należy zgłaszać na stronie {{Kwestie techniczne}}.  == Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) == &lt;templatedata&gt; { 	&quot;params&quot;: { 	} } &lt;/templatedata&gt;  == Zobacz też ==  {{BrClear}} &lt;includeonly&gt;&lt;!-- ++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt; {{Kategoria|RFC}} &lt;/includeonly&gt;”</comment>
      <origin>560748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="447" sha1="hr9r2x1l5rco7smtm3ppfyq85sv6trs" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==

== Opis parametrów ==

== Przykład ==

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{Kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
	}
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|RFC}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>hr9r2x1l5rco7smtm3ppfyq85sv6trs</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>