Delhi

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Delhi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420</id>
    <revision>
      <id>156873</id>
      <parentid>154699</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85708" sha1="5n4p35zvn89y6qbptnl7yjhvtc7kfg9" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Delhi
 |nazwa oryginalna = दिल्ली/ਦਿੱਲੀ/دلّی
 |widok            = Delhi Montage.jpg
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = National Capital Territory of Delhi in India (special marker) (disputed hatched).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of India.svg|20px]] [[Indie]]
 |region           = Terytorium Stołeczne Delhi
 |powierzchnia     = 1484
 |wysokość         = 315
 |ludność          = 22 277 000
 |prefiks          = +91 11
 |kod pocztowy     = 110000–110099
 |www              = 
}}
'''Delhi''' ([[Rozmówki hindi|hindi]]: दिल्ली Dillī, [[Rozmówki pendżabskie|pendżabski]]: ਦਿੱਲੀ Dilī, [[Rozmówki urdu|urdu]]: دلّی Dillī) jest stolicą [[Indie|Indii]] i siedzibą rządu. Stanowi Narodowe Terytorium Stołeczne Delhi, a nie część stanu. Delhi jest jednym z największych miast Indii i sercem jednego z największych obszarów metropolitalnych na świecie, liczącego ponad 28,5 miliona mieszkańców (2018). W Indiach jest ważnym ośrodkiem sztuki, handlu, edukacji, turystyki i transportu publicznego. Jako stolica kilku imperiów w ciągu ostatnich 2000 lat, Delhi oferuje również imponującą gamę dobrze zachowanych zabytków, które turyści mogą odwiedzić.

== Dystrykty ==
Delhi jest oficjalnie podzielone na 11 dystryktów. Dla ułatwienia podróży, niektóre dystrykty rządowe zostały w tym przewodniku połączone w większe dystrykty. Kolory dystryktów odpowiadają kolorowi głównej linii metra, która przez nie przebiega:
{{Lista regionów
| mapa regionów = Delhi map wikivoyage.png
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = [[Delhi/Centralne Delhi|Centralne Delhi]]
| kolor regionu 1 = ff3333
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Obejmuje historyczne centrum Delhi, znane również jako '''Stare Delhi''', z głównymi atrakcjami turystycznymi, takimi jak Czerwony Fort i Meczet Jamajid. Znajduje się tu stacja kolejowa Delhi Junction. Czerwona linia metra biegnie tu ze wschodu na zachód, a żółta – z północy na południe.

| nazwa regionu 2 = [[Delhi/Wschodnie Delhi|Wschodnie Delhi]]
| kolor regionu 2 = 0000c0
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Część Delhi na wschód od rzeki Jamuny. Najsłynniejszą atrakcją jest świątynia Akshardham.

| nazwa regionu 3 = [[Nowe Delhi]]
| kolor regionu 3 = f7943a
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Stolica Indii zbudowana przez Brytyjczyków. Charakteryzuje się szerokimi bulwarami, rondami, kolonialnymi rezydencjami i budynkami rządowymi usianymi pomnikami z różnych okresów historii Indii. Connaught Place (Rajiv Chowk) i Khan Market to popularne centra handlowe, a pobliska dzielnica Paharganj oferuje wiele niedrogich hoteli. Znajdują się tu również stacje kolejowe New Delhi i Nizamuddin oraz liczne stacje metra.

| nazwa regionu 4 = [[Delhi/Południowe Delhi|Południowe Delhi]]
| kolor regionu 4 = ffcc00
| elementy regionu 4 = 
| opis regionu 4 = Znajduje się tu wiele ekskluzywnych dzielnic, liczne hotele i pensjonaty, centra handlowe i targowiska oraz restauracje. Do głównych atrakcji należy Kutb Minar. Obszar obsługiwany jest przez żółtą linię metra.

| nazwa regionu 5 = [[Delhi/Południowo-Wschodnie Delhi|Południowo-Wschodnie Delhi]] 
| kolor regionu 5 = 9400d3
| elementy regionu 5 = 
| opis regionu 5 = Generalnie jest to dzielnica o wysokich dochodach, podobna do Południowego Delhi. Ponadto obecne granice dzielnicy Południowo-Wschodnie Delhi obejmują szereg ważnych miejsc w pobliżu centrum miasta, takich jak Grobowiec Humajuna i Purana Qila. Obszar ten obsługiwany jest przez fioletową linię metra.

| nazwa regionu 6 = [[Delhi/Zachodnie Delhi|Zachodnie Delhi]] 
| kolor regionu 6 = 339900
| elementy regionu 6 = 
| opis regionu 6 = Miejsce licznych targów i jarmarków Delhi.
}}

== Charakterystyka ==
Podróżni z niewielkim doświadczeniem w odwiedzaniu rozwijających się metropolii stwierdzą, że Delhi jest chaotyczne, zatłoczone i przez większą część roku zanieczyszczone. Zanieczyszczenie powietrza stanowi poważny problem w Delhi od lat 80. XX wieku, a przez większość dnia dominuje w nim bardzo duża ilość szkodliwych dla zdrowia cząsteczek. Późną wiosną i wczesnym latem w mieście panuje upał. Jednak jeśli przyjrzysz się bliżej, dostrzeżesz porządek kryjący się pod chaosem, a także bogactwo kulturowe Indii – tradycyjne i nowoczesne – kwitnące obok siebie. Osobom odwiedzającym to miasto po raz pierwszy, które odczuwają szok kulturowy, zaleca się, aby nie pogarszały go, odwiedzając je w niesprzyjających warunkach pogodowych, i aby zapewniły sobie komfortowy pobyt między kolejnymi wycieczkami.

=== Historia ===
[[Plik:Early Political History of Delhi, 1060-1947.png|thumb|400px|Wczesne osadnictwo w Delhi]]
Z dowodami ciągłego osadnictwa sięgającymi VI wieku p.n.e., Delhi jest jednym z najstarszych zamieszkanych miast na świecie. Uważa się, że było budowane i niszczone jedenaście razy, a w Delhi wciąż można znaleźć ślady co najmniej ośmiu odrębnych osad. Najlepiej zachowane zabytki pochodzą z okresu panowania muzułmańskiego i brytyjskiego, między 1193 a 1947 rokiem.

Legendarne miasto Indraprastha z eposu Mahabharata podobno znajdowało się w miejscu obecnego Delhi, ale nie odnaleziono po nim żadnych pozostałości.

Od X do XIV wieku centrum miasta znajdowało się na terenie dzisiejszego Południowego Delhi:
* {{Znacznik|'''Surajkund'''|28.48379 |77.28270|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Surajkund''' — Zbudowany w IX-X wieku na dalekich południowych obrzeżach Delhi. Widoczny jest duży, dobrze zachowany zbiornik wodny.
* {{Znacznik|'''Qila Rai Pithora'''|28.5192 |77.1909|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Qila Rai Pithora''' — Założone prawdopodobnie w XI wieku jako miasto o nazwie „Lalkot” pod rządami hinduskimi, na terenie obecnego Mehrauli. Około 1180 roku hinduski władca Prithviraj Chauhan rozbudował to miasto i zmienił jego nazwę na Qila Rai Pithora. Niektóre ruiny wałów obronnych z tego okresu są nadal widoczne w okolicach Qutb Minar i Mehrauli.
* {{Znacznik|'''Mehrauli'''|28.52448 |77.18531|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mehrauli''' — Wkrótce potem, w 1192 roku, muzułmański przywódca Muhammad Ghori pokonał w bitwie Prithviraj Chauhana. Ghori pozostawił swojego niewolnika Qutb-ud-dina Aibaka jako swojego wicekróla, który z kolei zdobył Delhi w następnym roku. Po śmierci Ghoriego w 1206 roku, Kutubud-Din ogłosił się władcą Delhi i założył dynastię znaną jako Dynastia Niewolnicza Sułtanatu Delhijskiego. Kutubud-Din wniósł znaczący wkład w architekturę miasta Mehrauli. Jego najbardziej znaczącym wkładem jest rozpoczęcie budowy Kutb Minar (której budowa została ostatecznie ukończona w 1220 roku). Grobowce i inne budowle w pobliżu Kutb Minar również pochodzą z tego okresu.
* {{Znacznik|'''Siri'''|28.5524 |77.2235|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Siri''' — Po dynastii Niewolniczej nastąpiła dynastia Khilji (lub Chalji). W 1303 roku założyli oni Siri, początkowo jako obóz wojskowy w celu ochrony przed ewentualną inwazją mongolską, a później jako ufortyfikowane miasto. Obecnie kompleks Hauz Khas (na północ od Mehrauli) zawiera ruiny fortu Siri, medresę i inne budowle z tego okresu.
* {{Znacznik|'''Tughlaqabad'''|28.51453 |77.25986|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tughlaqabad''' — Po rządach Khiljis panował chaos, aż do najazdu Ghiyasuddina Tughluqa (tureckiego gubernatora) w latach dwudziestych XIV wieku na Delhi, który zapoczątkował dynastię Tughlaqa i założył nową stolicę – Tughlaqabad, w południowo-wschodnim Delhi. Jego syn Muhammad bin Tughluq założył kolejne miasto o nazwie Jahapanah, na obszarze między Siri a Qila Rai Pithora, łącząc je w jedno miasto. Tughlaqabad pozostał jednak główną stolicą.
[[Plik:Purana Qila, Delhi.jpg|thumb|250px|Purana Qila – ruiny Shergarh]]
Począwszy od XIV wieku, nowe obszary zaczęto budować dalej na północ, w pobliżu obecnego centrum miasta:
* {{Znacznik|'''Firozabad'''|28.63539 |77.24482|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Firozabad''' (Feroz Shah Kotla) — zbudowany przez syna Muhammada bin Tughlaka, Feroza, w 1354 roku. Nadal widoczne są ruiny wokół stadionu krykietowego Feroz Shah w centrum Delhi, w pobliżu rzeki. Miasto było dużym, zamkniętym obszarem i zawierało wiele pałaców, meczetów, sal kolumnowych oraz wielopiętrowy zbiornik wodny. Firoze wzniósł również 1500-letni słup Ashokan (wcześniej wzniesiony w Meerut przez Samrata Ashoka) na szczycie pałacu. Firoze został pochowany w wysokim grobowcu w Hauz Khas. Po jego śmierci sułtanat stał się niestabilny i słaby, a Delhi zostało podbite i splądrowane przez Tamerlana. Dynastie Sajjidów i Lodhi, które rządziły Delhi po Tughlakach, budowały mniej, a jedyną istotną architekturą widoczną z tego okresu są grobowce w Ogrodach Lodhi. Ostatni z Lodhi został pokonany przez Babura, który następnie w 1526 roku ustanowił Imperium Mogołów.
[[Plik:Red Fort in Delhi 03-2016 img1.jpg|thumb|300px|Brama Delhijska w Czerwonym Forcie]]
* {{Znacznik|'''Shergarh'''|28.60948 |77.24367|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Shergarh''' — W 1533 roku syn Babura, Humajun, zbudował nowe miasto Dinpanah, niedaleko rzeki na południe od Firozabadu. W 1540 roku Humajun został pokonany przez Szer Szaha Suriego i zmuszony do wycofania się z Delhi. Szer Szah Suri założył nowe miasto Szergarh na ruinach Dinpanah. Szergarh to to, co dziś można zobaczyć w Purana Qila, niedaleko zoo w Delhi. Humajun później odzyskał Delhi i powrócił do władzy. Następnie ukończył budowę i objął władzę z Szergarh.
* {{Znacznik|'''Szahdżahanabad'''|28.65557 |77.24089|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Szahdżahanabad''' (Stare Delhi) — kolejni cesarze opuścili Delhi i uczynili Agrę swoją stolicą. Szahdżahan (prawnuk Humajuna) powrócił do Delhi i założył Szahdżahanabad, w tym Dżama Masdżid i Czerwony Fort. Znaczna część murów miejskich i trzy z sześciu bram zachowały się do dziś.
* {{Znacznik|'''Nowe Delhi'''|28.61320 |77.21861|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Nowe Delhi''' — Nowe Delhi zostało założone w 1911 roku po tym, jak Brytyjczycy podjęli decyzję o przeniesieniu stolicy Indii z Kalkuty. Jest to miasto planowe, zaprojektowane przez architekta Sir Edwina Lutyensa.

=== Demografia ===
Nie wszyscy potomkowie budowniczych licznych muzułmańskich zabytków Delhi mieszkają w tym mieście. Wielu z nich wyemigrowało do [[Pakistan]]u podczas podziału, a społeczność w Starym Delhi, która podtrzymuje dawne tradycje dworskie, jest mniejsza niż kiedyś. Miasto jest bogate w zabytki, w tym 174 chronione przez ASI.

Populacja Delhi to heterogeniczna mieszanka ludzi pierwotnie pochodzących z różnych części północnych Indii i poza nimi. Wśród znaczących społeczności północnych Indii znajdują się Pendżabczycy. Delhi ma również znaczącą społeczność południowych Indii, głównie w dzielnicach takich jak Karol Bagh, RK Puram, Mayur Vihar i Munirka. Bengalska osada, Chittaranjan Park w południowym Delhi, to Mini Kalkuta Delhi. Wysokiej jakości edukacja przyciąga również studentów z różnych stanów, tworząc jedną z najbardziej zróżnicowanych populacji studenckich w kraju.

=== Orientacja ===
Podobnie jak reszta Równiny Gangesu, Delhi jest stosunkowo płaskie. Jedynymi znaczącymi elementami geograficznymi są rzeka Jamuna, która płynie wzdłuż wschodniej części miasta, oraz Wzgórze Delhijskie, które tworzy szeroki, ale niski łuk na zachodzie. Na zachodnim brzegu znajduje się zatłoczone i zatłoczone Stare (Centralne) Delhi, a na południowym zachodzie szerokie, wysadzane drzewami aleje [[Nowe Delhi|Nowego Delhi]], zbudowane przez Brytyjczyków, by rządzić swoim Rajem. Reszta to niekończąca się, niska zabudowa przedmieść i slumsów, przy czym południowe Delhi jest generalnie zamożniejsze.

=== Klimat ===
Klimat w Delhi charakteryzuje się pięcioma wyraźnymi porami roku. Zima, od grudnia do stycznia, jest mroźna (w nocy temperatura spada do niemal zera, choć dni są ciepłe) i słynie z grubej warstwy smogu unoszącej się nad miastem, co skutkuje nie tylko odwołanymi lotami i opóźnieniami pociągów, ale także ostrzeżeniami o konieczności pozostania w domu i noszenia wysokiej jakości maseczek w razie konieczności wyjścia na zewnątrz. Wiosna, w lutym i marcu, jest przyjemna z ciepłymi dniami i chłodnymi wieczorami. Lato, w kwietniu i maju, jest nieprzyjemnie gorące, z temperaturami sięgającymi nawet 45°C. Temperatury są umiarkowane w porze monsunowej (czerwiec-wrzesień), ale jest wilgotno. Jesień, od października do listopada, przynosi ciepłe dni i stosunkowo chłodne noce.

=== Czytaj ===
* ''Delhi – Indie: Czarujący chaos'' autorstwa Johnny'ego Fincioena. Książka koncentruje się na dzisiejszym centrum władzy w [[Nowe Delhi|Nowym Delhi]] i jego kontekście historycznym. Tekst i 117 oryginalnych zdjęć oferują czytelnikowi holistyczny obraz życia w stolicy Indii.
* ''Mim Kultara: historie dzieci sikhów, które przeżyły masakrę w Delhi w 1984 roku'', książka Sarbpreeta Singha o ludobójstwie sikhów dokonanym przez antysikhijskie tłumy w 1984 roku. (ISBN 9781523834136)
* ''Kiedy drzewo zatrzęsło Delhi: masakra w 1984 roku i jej następstwa'', Manoj Mitta; książka o antysikhijskich zamieszkach w 1984 roku. (ISBN 9788174366191)
* ''Tybetańczycy w Delhi'', autorstwa S. Khurany, o uchodźcach z [[Tybet]]u mieszkających w Delhi. (ISBN 9781542954198)
* ''Delirious Delhi'', Dave Prager; portret Delhi namalowany przez mieszkającego tam ekspata. (ISBN 1611458323)

== Język ==
Językiem ojczystym w regionie Delhi jest '''[[Rozmówki hindi|hindi]]''', który jest również głównym językiem urzędowym Rządu Związkowego. Hindi jest używany przez prawie wszystkich mieszkańców, dość często z akcentami biharskim i pendżabskim. Większość wykształconych osób biegle posługuje się również językiem '''[[Rozmówki angielskie|angielskim]]''', a wielu sklepikarzy i taksówkarzy posługuje się nim w stopniu funkcjonalnym. '''[[Rozmówki pendżabskie|Pendżabski]]''' i '''[[Rozmówki urdu|urdu]]''' są również językami urzędowymi Delhi, które są powszechnie używane i rozumiane przez mieszkańców. Język hindi używany w Delhi jest w dużym stopniu perski, podobny do języka hindi używanego w zachodnim [[Uttar Pradesh]] i znacznie mniej sanskrycki niż język hindi używany w [[Madhya Pradesh]]. Oznakowanie jest zazwyczaj dwujęzyczne: hindi i angielski, a niektóre znaki drogowe (szczególnie w południowym i centralnym Delhi) są w języku hindi, angielskim, pendżabskim i urdu. Komunikaty w metrze są w języku hindi (głos męski) i angielskim (głos żeński). W przeciwieństwie do innych dużych miast, mieszkańcy nie są wielojęzyczni, a lokalni przewodnicy nie znają innych języków indyjskich. Chociaż w Delhi mieszkają ludzie z całych Indii, znalezienie osoby władającej innymi językami indyjskimi nie jest łatwe.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Delhi Airport in July 2018 17.jpg|mały|Samoloty na płycie postojowej międzynarodowego lotniska im. Indiry Gandhi]]
{{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi|28.5574 |77.0833 |typ=transport|treść=}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi''' (''{{IATA|DEL}}, czasami w skrócie IGI''), [[Nowe Delhi]]. Punkt przylotu wielu turystów do Delhi. Na lotnisku znajduje się kilka punktów kontroli bezpieczeństwa, a przed wejściem na pokład samolotu może być konieczne okazanie karty pokładowej i paszportu kilkanaście razy. Wylatując z Delhi z terminalu międzynarodowego, należy przybyć na trzy godziny przed odlotem. W przypadku lotów krajowych powinny wystarczyć dwie godziny, w zależności od tego, czy konieczne będzie oczekiwanie w kolejkach do nadania bagażu. Choć proces ten bywa czasochłonny, przebiega sprawnie, a sklepy i restauracje w nowym terminalu znajdują się w pobliżu bramek, a nie przed kontrolą bezpieczeństwa. Jeśli jednak chcesz wymienić rupie indyjskie na walutę obcą, musisz to zrobić przed przejściem kontroli bezpieczeństwa. Dostępny jest bezpłatny autobus między terminalami, który może dowieźć Cię między terminalami, ale wymaga on okazania karty pokładowej w terminalu i otrzymania kuponu uprawniającego do bezpłatnego przejazdu autobusem. Należy pamiętać, że w przeciwieństwie do lotnisk zachodnich, autobusy te mogą wjeżdżać w korki miejskie i być narażone na godziny szczytu lub inne przyczyny opóźnień. 

{{Znacznik|Lotnisko Hindon|28.707703 |77.358912 |typ=transport|treść=}}'''Lotnisko Hindon''' ({{IATA|HDO}}), [[Ghaziabad]]. Obsługuje niektóre loty regionalne jako enklawa cywilna wewnątrz bazy lotniczej. Planowane jest, że pozostanie otwarte do czasu zakończenia dalszej rozbudowy w IGI. 

Ze względu na gwałtowny wzrost ruchu lotniczego, w Jewar, niedaleko [[Noida|Noidy]], budowane jest nowe lotnisko.

=== Koleją ===
Po zakupie biletu w kasie lub online przed podróżą, wystarczy udać się do wagonu oznaczonego wybraną klasą podróży. Możesz wsiąść i zająć pierwsze wolne miejsce lub, w przypadku wyższych klas, często wywieszona jest lista pasażerów na wagonie po jego zatrzymaniu. Poszukaj swojego nazwiska i udaj się do przydzielonego wagonu, kabiny i miejsca. Nigdy nie ma potrzeby wydawania karty pokładowej, więc jeśli ktoś z tłumu będzie Cię o to pytał, nie słuchaj go; to oszustwo. Jeśli jesteś odważny, możesz po prostu kupić bilet standardowy na 2. klasę i wsiąść do dowolnego wolnego wagonu. Konduktor podejdzie i sprawdzi Twoje bilety po ruszeniu pociągu. Jeśli podróżujesz w wyższej klasie niż ta, na którą masz bilet, wystarczy zapłacić konduktorowi różnicę w cenie. Jedynym ryzykiem jest to, że pociąg może być pełny i możesz utknąć w najniższej klasie, która może być bardzo zatłoczona i z małą ilością miejsca do siedzenia.

Zakup biletu: Najprostszym sposobem jest rezerwacja online za pośrednictwem strony internetowej '''[https://www.irctc.co.in/nget/ IRCTC]'''. Rejestracja wymaga weryfikacji adresu e-mail i numeru telefonu komórkowego.

'''Nie ufaj''' nieznajomym, którzy wyłaniają się z tłumu i proszą o pomoc; '''ignoruj''' ​​ich. Zawsze proś o pomoc w punkcie informacyjnym lub u policjantów (w mundurach khaki). Osoby, które podejdą do Ciebie spontanicznie, powinny być '''całkowicie ignorowane'''. Skorzystaj z usług jednego z tragarzy (w pomarańczowych mundurach z metalowymi identyfikatorami na ramionach), aby znaleźć swój pociąg i zanieść bagaż, w zamian za napiwek.

* '''Kasa biletowa''' (''przy drodze do Connaught Place, czynne dłużej''). Często czas oczekiwania jest niewiele dłuższy niż w kasie biletowej. Musisz znać numer lub nazwę pociągu, którym chcesz jechać.

==== Dworzec kolejowy Nowe Delhi ====
[[Plik:New Delhi Railway Station Entry.jpg|thumb|Strona bramy Ajmeri na dworcu kolejowym Nowe Delhi]]
{{Znacznik|Stacja Nowe Delhi|28.642314 |77.220004 |typ=transport|treść=}}'''Nowe Delhi''' NR (''NDLS'') (''poza Paharganj, znanym również jako getto backpackerów, około 40 minut – 1 godzina podróży samochodem ze stacji Nowe Delhi na lotnisko w Delhi''). 6:00–23:00. Biuro biletów turystycznych '''International Tourist Bureau''' jest czynne w godzinach otwarcia, na górze, ale nadal w obrębie głównego dworca kolejowego Nowe Delhi (po stronie odległej od metra, w pobliżu peronu 1). Należy pamiętać, że jest ono przeznaczone wyłącznie dla turystów zagranicznych, dlatego należy posiadać wizę turystyczną (tj. wizy studenckie i pracownicze nie są akceptowane). Osoby niebędące rezydentami Indii mogą również zarezerwować bilety w tym biurze. Wymagany będzie paszport. Wymagany jest nawet numer wizy. Akceptowane są również karty debetowe/kredytowe Visa/Mastercard i RuPay (która jest indyjską formą płatności). Aby otrzymać bilet, należy najpierw udać się na środek sali i uzyskać numery do stanowisk rezerwacji i informacji, a także formularz do wypełnienia. Następnie należy ustawić się w kolejce do jednego z dwóch rzędów krzeseł w kształcie litery U, wypełnić formularz i przygotować się na długie oczekiwanie. Po wywołaniu numeru rezerwacji poproś kasjera o sprawdzenie dostępności wybranego pociągu (pociągów) i odpowiedz na wszelkie pytania dotyczące formularza. Następnie poczekaj na wywołanie numeru rezerwacji. Pamiętaj, że zanim dotrzesz do stanowiska rezerwacji, Twój pociąg może być już niedostępny. W takim przypadku możesz spróbować zarezerwować inny. Jeśli w trakcie tego długiego procesu będziesz potrzebować toalety, na werandzie znajduje się stosunkowo czysta toaleta dla kobiet i mężczyzn, dostępna przez boczne drzwi (te, którymi nie wszedłeś). Stacja jest duża, zatłoczona, chaotyczna i pełna naganiaczy.
:Zaplanuj '''godzinę''' na znalezienie pociągu podczas pierwszej wizyty. Nie ufaj elektronicznym tablicom informacyjnym, które często pokazują nieprawidłowe informacje. Zamiast tego słuchaj komunikatów i pytaj kilku umundurowanych policjantów, aż znajdziesz swój pociąg. 

Opcje transportu do i ze stacji w New Delhi:
* '''Metrem''': Stacja Nowe Delhi obsługiwana jest przez linie ''Żółta (2)'' i ''Pomarańczowa Airport Express'' metra w Delhi. Wyjścia metra znajdują się przy bramie Ajmeri (drugie wejście) w pobliżu peronu 16.
* '''Taksówką''': W zależności od natężenia ruchu, przejazd taksówką kosztuje około 400 rupii. Taksówka z opłatą wstępną obsługiwana przez policję w Delhi. Jeśli przyjeżdżasz na stację i chcesz wziąć taksówkę, udaj się do taksówki z opłatą wstępną policji w Delhi. Niestety, ta taksówka znajduje się na samym północnym krańcu parkingu taksówek (około 50 m od głównego wyjścia ze stacji) i spotkasz naganiaczy, którzy twierdzą, że oferują taksówki z opłatą wstępną; po prostu ich zignoruj ​​i znajdź taksówkę z opłatą wstępną obsługiwaną przez policję w Delhi, która jest bezpieczna i najtańsza. Istnieje pewna szansa, że ​​kasjer, który pracuje dla policji, zapłaci mniej niż ktokolwiek inny, kto ma do czynienia z gotówką w Delhi. Można również skorzystać z przedpłaconych riksz i taksówek z placu przed głównym wejściem.

==== Delhi Junction ====
{{Znacznik|Stacja Delhi Junction|28.661816 |77.228356 |typ=transport|treść=}}'''Delhi Junction''' NR (''DLI, Old Delhi, Purani Dilli'') (''metro: Chandni Chowk ''2''. Wejście znajduje się tuż przy wschodnim krańcu stacji, tuż za główną drogą (ostatni kurs metra około 11:30). Jeśli zdecydujesz się na przejazd rikszą z tego miejsca, kasa z przedpłatą często będzie próbowała naliczyć Ci kwotę nawet trzykrotnie wyższą od faktycznej ceny podanej w oficjalnym cenniku wyraźnie widocznym w ich oknie — niestety targowanie się często okazuje się tańsze'').

==== Hazrat Nizamuddin ====
{{Znacznik|Stacja Hazrat Nizamuddin|28.58701 |77.253929 |typ=transport|treść=}}'''Hazrat Nizamuddin''' NR (''NZM''), Harsha Rd, Nizamuddin East (''kilka kilometrów na południe''). Autobusy 261, 306 do dworca autobusowego Sarai Kale Khan Inter State Bus Terminal (ISBT) przy obwodnicy, a następnie pieszo do stacji (400 m). Wiele pociągów jedzie na południe. Jest to najmniej chaotyczny dworzec z Wielkiej Trójki, ale wciąż dość duży i słabo oznakowany; słuchaj komunikatów, aby zorientować się, gdzie jest pociąg. Na stacji znajduje się całkiem niezła strefa gastronomiczna, która sprzedaje niedrogie, higieniczne przekąski na wynos, w tym kanapki i samosy.

==== Inne stacje ====
* {{Znacznik|Dworzec Anand Vihar|28.648614 |77.314024 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec Anand Vihar''' (''ANVT'') (''w pobliżu granicy [[Ghaziabad]]–Delhi; metro: Anand Vihar 3/4 7, tuż naprzeciwko międzystanowego dworca autobusowego Anand Vihar (ISBT)''). Dworzec obsługujący większość połączeń w kierunku wschodnim. 
* {{Znacznik|Delhi Sarai Rohilla|28.662992 |77.187106 |typ=transport|treść=}}'''Delhi Sarai Rohilla''', Kolonia Oficerów Kolejowych (''metro: Shastri Nagar 1; autobus 71, 89''). 
* {{Znacznik|Delhi Cantonment|28.613534 |77.116577 |typ=transport|treść=}}'''Delhi Cantonment''' (''autobus 518, 545, 588 do Delhi Cantt''). Z tej stacji odjeżdżają luksusowe pociągi, takie jak Royal Orient. Ponadto, pociąg Vande Bharat Express z [[Adźmer]]u kończy bieg w Delhi Cantonment.

=== Szybką koleją ===
Szybkie pociągi, oficjalnie znane jako '''[https://ncrtc.in/ RAPIDX]''', są szybsze niż pociągi lokalne i ekspresowe. Od 2024 roku funkcjonuje odcinek [[Sahibabad]]–Duhai szybkiej kolei '''Delhi–Meerut''', a do Delhi trzeba będzie do 2026 roku czekać na pociągi szybkiej kolei. Pociągi kursujące na szybkich pociągach noszą nazwę Namo Bharat.

=== Samochodem ===
Delhi jest dobrze skomunikowane z indyjską siecią drogową i można do niego dojechać ze wszystkich kierunków głównymi autostradami. Należą do nich pięć autostrad krajowych: [[Plik:NH1-IN.svg|25px]] ([[Attari]]-Delhi), [[Plik:NH2-IN.svg|25px]] ([[Kolkata]]-Delhi), [[Plik:NH8-IN.svg|25px]] ([[Mumbaj]]-Delhi), [[Plik:NH110-IN.svg|25px]] ([[Fazilka]]-Delhi) i [[Plik:NH24-IN.svg|25px]] ([[Lucknow]]-Delhi), a także autostrady płatne: Delhi-Gurugram Expressway, Delhi Noida Direct Flyway (DND Flyway) i Delhi Faridabad Skyway (Badarpur Tollway).

W Delhi można wynająć samochód z kierowcą na kilka dni, a nawet tygodni. Można to zrobić w autoryzowanych przez rząd centrach informacji turystycznej. Trasa ta oferuje wycieczki samochodowe po Delhi, a także do innych miast i po różnych stanach. Maksymalna cena za dwutygodniową wycieczkę nie powinna przekraczać 400 USD za osobę. Jednak cena ta jest już bardzo wysoka, a trzeba pamiętać o obowiązkowym doliczeniu 10% napiwku dla kierowcy po zakończeniu wycieczki.

=== Autobusem ===
[[Plik:Anand Vihar ISBT.jpg|thumb|Interstate Bus Terminal (ISBT)]]
'''Autobusy''' przyjeżdżają z [[Katmandu]] i [[Chitwan]] w [[Nepal]]u (czas podróży: ponad 36 godz.) oraz praktycznie z każdego miasta w Indiach. Chociaż nie są tak wygodne jak pociągi, autobusy stanowią jedyną opcję w przypadku niektórych destynacji, głównie w górach.

Delhi ma trzy główne międzystanowe dworce autobusowe (ISBT) – Kashmere Gate ISBT, Sarai Kale Khan ISBT i Anand Vihar ISBT. Głównym operatorem jest Delhi Transport Corporation, ale każdy stan ma również własne autobusy, a także kilku prywatnych operatorów.

* {{Znacznik|Kashmere Gate ISBT|28.66896 |77.23114 |typ=transport|treść=}}'''Kashmere Gate ISBT''' (''Maharana Pratap'') (''Metro Kashmere Gate, linia 1/2''), ☏ +91 11 43090100, info@dimts.in. To jest „największy” ISBT i największy z nich. Autobusy do punktów na północ: [[Pendżab (Indie)|Pendżab]], [[Hariana]], [[Czandigarh]], [[Garwhal]], [[Radżastan]], [[Himachal Pradesh]], [[Dżammu i Kaszmir]] oraz [[Nepal]].
* {{Znacznik|Sarai Kale Khan ISBT|28.58584 |77.25650 |typ=transport|treść=}}'''Sarai Kale Khan ISBT''' (''Vir Hakikat Rai'') (''obok stacji kolejowej Hazrat Nizamuddin''). Autobusy do punktów na południe ([[Agra]], [[Madhya Pradesh]]).
* {{Znacznik|Anand Vihar ISBT|28.64463 |77.31485 |typ=transport|treść=}}'''Anand Vihar ISBT''' (''Swami Vivekanand'') (''Na wschodnim brzegu Jamuny, M: Anand Vihar''). Autobusy do punktów na wschód ([[Lucknow]], [[Kumaon]]).
* {{Znacznik|Bikaner House|28.60815 |77.23072 |typ=transport|treść=}}'''Bikaner House''', Pandara Rd, Nowe Delhi (''M: Central Secretariat Station''). Przystanek autobusowy. Autobusy, w tym klimatyzowane autobusy Volvo z [[Jaipur]]u, przyjeżdżają na to miejsce. Jeśli chodzi o podróż między Jaipurem a Delhi, ten przystanek autobusowy jest bardzo czysty, mniej zatłoczony niż ISBT i łatwo do niego dotrzeć.
* {{Znacznik|Majnu ka Tilla|28.69928 |77.22689 |typ=transport|treść=}}'''Majnu ka Tilla''', New Aruna Nagar (''kolonia tybetańska, krótka przejażdżka rikszą z Metro Vidhan Sabha''). Autobusy do [[Dharamsala|Dharamsali]].

== Komunikacja ==
{{mapa| 28.63 | 77.1 | zoom = 10 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
Poruszanie się po Delhi to zawsze przygoda. Ruch uliczny jest, ogólnie rzecz biorąc, koszmarnie zatłoczony, a wielu kierowców bez mrugnięcia okiem zaoferuje turystom cenę dziesięciokrotnie wyższą od standardowej. Poniższe ceny stanowią ogólne wytyczne i uzgodnij je przed wyruszeniem w drogę. Najlepszym sposobem podróżowania jest metro, gdzie są oddzielne przedziały dla kobiet (co okazuje się bardzo przydatne w godzinach szczytu). Metro jest czyste, wydajne i zazwyczaj korzystają z niego stosunkowo zamożni studenci z klasy średniej lub osoby dojeżdżające do pracy; w mieście nie ma prawie żadnego miejsca, do którego nie dałoby się dojechać metrem.

=== Metrem ===
[[Plik:New Delhi Metro.jpg|thumb|240px|Wagon metra w Delhi]]
[[Plik:Rapid Transit Map of Delhi.jpg|thumb|400px|Sieć metra i kolei w Delhi]]
Szybko rozwijająca się sieć '''[https://delhimetrorail.com/ metra w Delhi]''' zapewnia tani, szybki, w większości bezproblemowy i klimatyzowany sposób przemieszczania się po mieście, jednak jej rosnąca popularność sprawia, że ​​tłumy w godzinach szczytu na głównych węzłach przesiadkowych zaczynają przypominać te w [[Mumbaj]]u. Od 2025 roku działa 9 linii:

* '''Czerwona linia 1''': Dilshad Garden–Rithala
* '''Żółta linia 2''': Samaypur Badli–HUDA City Centre
* '''Niebieska linia 3/4''': Dwarka Sector 21–Noida Electronic City
** '''Odnoga niebieskiej linii''': Yamuna Bank–Vaishali
* '''Zielona linia 5''': Mundka–Inderlok
** '''Odnoga zielonej linii''': Ashok Park Main–Kirti Nagar
* '''Fioletowa linia 6''': Kashmere Gate–Ballabhgarh
* '''Pomarańczowa linia Airport Express''': New Delhi–IGI Airport–Dwarka Sector 21
* '''Różowa linia 7''': Majilis Park–Shiv Vihar
* '''Magenta linia 8''': Janakpuri West–Botanical Garden
* '''Szara linia 9''': Dwarka–Dhansa
Ceny biletów wahają się od 10 do 60 rupii, wystarczy kupić żeton i wymienić na inne linie. Jeśli to konieczne, wrzuć żeton do slotu przy wyjściu. Żetony można wykorzystać tylko na stacji, na której zostały zakupione, więc nie można kupić dwóch i użyć drugiego do powrotu do domu. Jeśli planujesz zostać na dłużej, możesz kupić „Smart Card” za 200 rupii, która jest warta 150 rupii i obejmuje depozyt w wysokości 50 rupii; korzystanie z niej pozwala zaoszczędzić 10% i, co ważniejsze, pozwala uniknąć kolejek. Dostępna jest również „Tourist Card” umożliwiająca nieograniczone korzystanie za 150 rupii (1 dzień) lub 300 rupii (3 dni), ale jest bardzo mało prawdopodobne, że uda Ci się podróżować wystarczająco długo, aby się to opłaciło. Obowiązują specjalne ceny na przejazdy Airport Express. '''W godzinach szczytu może być konieczne odczekanie ponad 20 minut w kolejce z powodu kontroli bezpieczeństwa, szczególnie na stacjach centralnych'''.

Linia Żółta jest szczególnie przydatna do dojazdu do stacji kolejowych Delhi Junction (Chandni Chowk, Jama Masjid) i Nowe Delhi, dworca autobusowego ISBT, getta backpackerów w Paharganj, Hauz Khas i Qutb Minar. Linia Niebieska jest również przydatna do odwiedzenia Akshardham, Ogrodu Botanicznego i dotarcia do zachodniej części Paharganj przez stację RK Ashram Marg. Linia Magenta jest również przydatna do dojazdu do Terminalu 1 lotniska w Delhi i odwiedzenia Hauz Khas, Świątyni Lotosu, Rezerwatu Ptaków Okhla i Ogrodu Botanicznego.

Uwaga: wszystkie stacje metra używają nowych, oficjalnych, indyjskich nazw, więc Connaught Place to „Rajiv Chowk”, Delhi Junction to „Chandni Chowk”, a ISBT to „Kashmere Gate”.

Pierwszy wagon w każdym pociągu jest zarezerwowany wyłącznie dla kobiet, a naruszenie tego zakazu wiąże się z karą. Przewożenie mężczyzn podróżujących z kobietami jest również zabronione.

Pamiętaj, że jeśli chcesz wyjść na dworcu głównym w godzinach szczytu, będziesz musiał się przecisnąć, zanim przeciwny strumień pasażerów wepchnie cię z powrotem do środka. '''Nie bój się użyć siły, żeby się wypchnąć'''.

=== Lokalnym pociągiem ===
Połączenia kolejowe w Delhi są ograniczone, ale infrastruktura daleko odbiega od przyjaznych dla użytkownika stacji metra. Większość stacji kolejowych jest niekorzystnie zlokalizowana. Poza godzinami szczytu linia Delhi Ring Railway nie obsługuje przewozów pasażerskich.

=== Autobusem ===
[[Plik:Delhi Bus Crowded.JPG|thumb|W autobusie w Delhi nigdy nie jesteś sam]]
Wszystkie części Delhi są dobrze skomunikowane autobusami, a bilety w cenach od 5 do 25 rupii są bardzo tanie, ale przez większość czasu autobusy są dość zatłoczone. Czerwone i niebieskie autobusy są klimatyzowane, a zielone i pomarańczowe nie. Ponieważ przystanki autobusowe nie mają poprawnie oznaczonych tras, znalezienie drogi może być trudne. Zapytanie innych osób na przystanku to często najlepszy sposób, aby dowiedzieć się o trasach autobusów do celu. Autobusy kursują jednak dość często, co około 15-20 minut na większości tras. W Delhi istnieją dwa rodzaje autobusów:

* Autobusy rządowe '''DTC''' (czerwone i zielone z dużymi oknami)
* Autobusy prywatne '''Blue-Line''' (pomarańczowe)
Jeśli masz wybór, wybierz autobus DTC. Zatrzymują się one rzadziej i zazwyczaj są mniej zatłoczone. Pamiętaj, że wiele autobusów, również DTC, zatrzymuje się praktycznie wszędzie, jeśli jest wystarczająco dużo osób wsiadających lub wysiadających.

Wsiadaj do autobusów z tyłu i zapłać u sprzedawcy biletów siedzącego tuż przy drzwiach. Pamiętaj o zachowaniu biletów, ponieważ kontrole biletów są dość częste. Niektóre miejsca po lewej stronie autobusu mogą być zarezerwowane dla kobiet i osób niepełnosprawnych. Kiedy nadejdzie czas wysiadania, przejdź na przód autobusu. Jak można się spodziewać, wszystkie te wytyczne są regularnie ignorowane, gdy autobusy są bardzo zatłoczone.

==== Hop on Hop off ====
[[Plik:HoHo - Delhi Tourism Bus, Sri Laxminarayan temple, New Delhi, India (2011).jpg|thumb|Autobus turystyczny Hop-on Hop-off w Delhi]]
'''[https://www.hohodelhi.com/ HOHO]''', ☏ +91 11 4094 0000 (infolinia). Delhi Tourism oferuje usługę autobusową Hop On Hop Off. Flota klimatyzowanych, niskopodłogowych autobusów porusza się po mieście, zatrzymując się na wyznaczonych przystankach. Pasażerowie mogą wysiąść z autobusu, zwiedzić okolicę we własnym tempie i wsiąść do kolejnego autobusu. Autobus kursuje co 45 minut, obejmując ważne zabytki, miejsca pamięci, muzea i centra handlowe w mieście. W każdym autobusie znajduje się doświadczony anglojęzyczny przewodnik. Bilet kosztuje 300 rupii i jest ważny przez 2 kolejne dni. Autobus nie kursuje w poniedziałki.

=== Taksówką ===
[[Plik:Delhi Taxi.JPG|thumb|Oficjalna taksówka]]
Aby zobaczyć wiele odległych miejsc w Delhi i okolicach, konieczna jest '''taksówka''' lub '''wynajęty samochód''' (zazwyczaj z kierowcą). Metro jest jednak znacznie tańszą i równie wygodną opcją.

Większość taksówek w Delhi to stare, ale niezawodne Ambassadory lub ''Omni'' napędzane CNG, w charakterystycznym '''czarno-żółtym malowaniu''' i zielonym pasie. Wynajmowanym samochodem rodzinnym jest zazwyczaj ''Toyota Innova'' lub ''Chevrolet Tavera''. Chociaż wszystkie są wyposażone w liczniki i powinny kosztować 15 rupii za pierwszy kilometr (8,5 rupii za kilometr), liczniki często są ustawione i lepiej uzgodnić cenę z wyprzedzeniem. Większość przejazdów po mieście kosztuje 200-500 rupii, a przejazd na lotnisko może być wyższy, w zależności od miejsca rozpoczęcia. Ośmiogodzinny wynajem powinien kosztować około 1500 rupii, a jeśli kierowca jest pomocny, należy dać napiwek. Ceny zależą również od wielkości pojazdu. Czarno-żółte taksówki nie są klimatyzowane. Nawet jeśli mają klimatyzację, zostaniesz obciążony dodatkową opłatą (a stawki zależą od kierowcy, więc targuj się).

Nowoczesne usługi '''taksówek radiowych''': w cenie 20 rupii za km są one bardziej przystępne cenowo niż konkurencja, ale korzystają z nowoczesnych pojazdów z klimatyzacją i GPS-em, a połączenia można nawiązywać 24 godziny na dobę. Cena standardowa wynosi 20 rupii, a po przejechaniu pierwszego kilometra wzrasta o 5 rupii za każde 250 metrów. Jeśli potrzebujesz SUV-a, musisz poinformować firmę z wyprzedzeniem, ale cena pozostaje bez zmian. Opłaty nocne (dodatkowe 25%) obowiązują między 23:00 a 5:00. Zarezerwuj przejazd z kilkugodzinnym wyprzedzeniem. Wiele osób korporacyjnych korzysta z tych taksówek w codziennych dojazdach i mogą być one rezerwowane w godzinach pracy. Napiwki nie są wymagane. Po dokonaniu rezerwacji otrzymasz SMS-a z numerem rejestracyjnym samochodu, imieniem i nazwiskiem kierowcy oraz numerem telefonu komórkowego. Zazwyczaj kierowca zadzwoni do Ciebie i poinformuje o swoim przyjeździe. Wielu kierowców mówi po angielsku na bardzo podstawowym poziomie, więc używaj krótkich zwrotów.

Możesz skorzystać z usług TaxiPixi i uniknąć kłopotów. Pobierz aplikację na iPhone'a/Androida.

Od 2024 roku aplikacje do zamawiania taksówek obejmują również Ubera, Ola i Rapido (popularną aplikację taksówkową z niskimi cenami).

Nie korzystaj z nieoficjalnych taksówek, ponieważ mogą one zawieźć Cię do niewłaściwych hoteli lub do „centrum informacji turystycznej” i próbować sprzedać Ci zawyżone ceny. Dla bezpieczeństwa sprawdź, czy kierowca ma oficjalne dokumenty.

Przejazdy taksówką dla turystów w Delhi prawie zawsze wiążą się z drobnymi oszustwami. Zazwyczaj kierowca zażąda wyższej kwoty niż pierwotnie uzgodniona. Podczas jazdy przygotuj kwotę, która będzie co najmniej równa ustalonej cenie i schowaj ją do kieszeni koszuli lub w podobnym miejscu. W miejscu docelowym wyjmij najpierw swoje rzeczy z samochodu i zostaw otwarte drzwi, aby spowolnić kierowcę, jeśli będzie Cię śledził. Podaj kierowcy pieniądze, nie prosząc go głupio o resztę, a następnie odejdź tak szybko, jak to możliwe, w kierunku, w którym dla niego najtrudniej byłoby podążać.

==== Taksówki sieciowe ====
W Delhi działają również różne firmy transportowe (tzw. „ridesharing”), takie jak Uber i Ola Cabs. Przed dokonaniem płatności należy sprawdzić obowiązujące w nich taryfy. Chociaż większość z tych usług akceptuje gotówkę, wiele z nich można również połączyć z portfelami internetowymi, takimi jak Paytm, więc ryzyko przepłacania rzadko występuje.

=== Auto-rikszami ===
[[Plik:Auto-rickshaw.JPG|thumb|250px|Auto-riksze - bez drzwi]]
'''Auto-riksze''' (nazywane również '''trójkołowymi skuterami''', '''tuk-tukami''' lub po prostu '''autos''') sprawdzają się na krótsze trasy. Zawsze w charakterystycznym '''żółto-zielonym''' malowaniu, auto-riksze to trójkołowe, częściowo zabudowane pojazdy zasilane CNG, które mogą pomieścić trzy osoby z tyłu. Generalnie są znacznie tańsze niż taksówki i można je złapać z ulicy. Chociaż zgodnie z prawem rikszarze powinni pobierać opłatę według licznika w pojeździe (25 rupii za pierwsze dwa kilometry, 8 rupii za kilometr dalej), stawka ta jest nierealistycznie niska i prawie zawsze będą próbowali się targować. Spróbuj wynegocjować cenę przed wejściem do pojazdu. Zasadniczo, nawet najkrótsza podróż będzie kosztować 30-40 rupii za osobę, niezależnie od licznika, ale nigdy nie powinieneś płacić więcej niż 150 rupii za przejazd w obrębie miasta. Jeśli cena jest za wysoka, nie bój się od niej odstąpić. Zazwyczaj łatwo jest szybko znaleźć inny, zazwyczaj z kierowcą, który nie będzie chciał Cię oszukać.

W razie problemów z kierowcami, udaj się do jednego z licznych posterunków policji w centrum miasta, gdzie otrzymasz formularz skargi, który skutkuje nałożeniem na kierowcę mandatu w wysokości 500 rupii. Na pojeździe powinien być również zapisany numer telefonu, pod który należy zadzwonić w razie jakichkolwiek skarg.

Policja posiada kilka stanowisk postojowych z opłatą z góry. Powiedz im, dokąd chcesz jechać i zapłać z góry. Opłata będzie obejmować 5 rupii za usługę. Następnie weź kupon i stań na zewnątrz, gdzie policjant wskaże Ci najbliższy wolny samochód. Po zakończeniu podróży wręczasz kupon kierowcy i to wszystko. Nic więcej do zapłaty (bez względu na to, co mówią).

=== Rikszami rowerowymi ===
[[Plik:ChawriBazaar JamaMasjid.JPG|thumb|Ruch uliczny w Starym Delhi, w kierunku Jama Masjid]]
Riksze rowerowe to trójkołowe, napędzane pedałami/elektrycznie riksze z siedzeniami z tyłu dla pasażerów i kierowcą z przodu. Są dobre na krótkie dystanse lub do miejsc, które są zbyt daleko, aby dotrzeć tam pieszo, ale zbyt blisko, aby skorzystać z autobusu/taksówki/autorikszy. Riksze rowerowe nie mają taksometrów, więc przed wejściem na pokład należy ustalić cenę. 20-50 rupii to rozsądna cena za większość podróży na kilka kilometrów.

Riksze rowerowe najlepiej sprawdzają się w Starym Delhi, aby zwiedzić skomplikowane galis (ścieżki piesze) i cieszyć się zapachami i dźwiękami miasta.

Riksze rowerowe nadal można spotkać w niektórych częściach Starego Delhi i dzielnicach mieszkalnych, ale stają się coraz rzadsze. Na początku lat dwudziestych XXI wieku riksze elektryczne zasilane bateriami w dużej mierze je zastąpiły, ponieważ są szybsze, bardziej dostępne i zazwyczaj tańsze na krótkie trasy. W związku z tym podróżni mogą spotkać mniej tradycyjnych riksz rowerowych niż w przeszłości.

=== Rikszą elektryczną ===
Elektryczne riksze, popularnie zwane tuk-tukami lub e-rikszami, są również wykorzystywane do poruszania się po ulicach Starego Delhi. Są one zasilane bateriami, co czyni je alternatywą dla auto-riksz i riksz rowerowych, ze względu na niskie koszty paliwa i mniejszy nakład pracy ludzkiej w porównaniu z rikszami rowerowymi.

E-riksze są obecnie powszechnie dostępne w całym Delhi i stały się najpopularniejszym środkiem transportu na krótkie odległości. Są szczególnie przydatne podczas krótkich podróży w obrębie dzielnic oraz do dojazdu do i ze stacji metra, targowisk i przystanków autobusowych. Ceny biletów są zazwyczaj niskie i stałe, choć zaleca się sprawdzenie ceny przed wejściem na pokład.

=== Samochodem ===
Podróżując po Delhi, można wynająć samochód. Warunki drogowe są generalnie lepsze niż w pozostałych częściach Indii. Jednak korki stanowią poważny problem w Delhi, a ruch uliczny jest generalnie bardziej chaotyczny niż w krajach rozwijających się.

Jazda samochodem po Delhi może być wyzwaniem, szczególnie dla osób niezaznajomionych z indyjskimi warunkami drogowymi. Korki są powszechne, szczególnie w godzinach szczytu, a dyscyplina drogowa może różnić się od tej, do której przyzwyczajeni są kierowcy z krajów zachodnich. Kierowcy często nie przestrzegają zasad dotyczących utrzymania pasa ruchu, często używa się klaksonów, a nagłe zatrzymania lub skręty nie są rzadkością. Osoby z krajów rozwiniętych odwiedzające Delhi po raz pierwszy mogą odczuwać stres podczas jazdy samochodem, dlatego zaleca się unikanie samodzielnego prowadzenia i korzystanie z taksówek, aplikacji do współdzielenia przejazdów lub wynajętych kierowców.

=== Pieszo ===
Większość Delhi jest nieprzyjazna pieszym. Odległości są duże, oznakowanie dróg słabe, a w bardziej turystycznych rejonach stale natkną się można na żebraków i naganiaczy. Przechodzenie przez ulicę często wiąże się z przedzieraniem się przez kilka pasów ruchu o dużym natężeniu. Staraj się poruszać w przewidywalnej linii prostej, aby pojazdy mogły Cię ominąć. Jeszcze lepiej, dołącz do grupy miejscowych i przejdź w ich cieniu. Jeśli naprawdę chcesz pospacerować, te miejsca będą odpowiednie:

* Przejdź z Rashtrapati Bhavan (Domu Prezydenta) do Bramy Indii ścieżką Kartavya (spacer trwający około 3–4 km).
* Przejdź z Jama Masjid do Czerwonego Fortu w okolicy Chandni Chowk.
* Na dalekim południu Delhi wybierz się na spacer po lesie. Spróbuj zacząć od południa Indyjskiego Instytutu Technologicznego przez Sanjay Van do Qutub Minar. Pamiętaj jednak, że Sanjay Van nie zawsze jest bezpieczny i zaleca się chodzenie tam w grupie, najlepiej w ciągu dnia.
* Południowe Delhi-Green Park-Hauz Khas Village, a następnie ruiny medresy Hauz Khas – to miejsce, gdzie znajdziesz nowszą dzielnicę handlową, ekskluzywną wioskę artystyczną, stare ruiny i piękne ogrody.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Humanyun's Tomb within a frame.jpg|thumb|Grobowiec Humajuna]]
Delhi słynie z imponującej gamy budowli – fortyfikacji, meczetów i grobowców – wzniesionych w czasach, gdy Delhi było centrum wielkich imperiów muzułmańskich. W mieście rozsiane są dziesiątki znanych miejsc, a kilka z nich cieszy się międzynarodową sławą jako [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|obiekty światowego dziedzictwa UNESCO]]. Najczęściej odwiedzanymi miejscami są {{Znacznik|Czerwony Fort|28.655722|77.242139|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Czerwony Fort''' (pałac cesarza Mogołów z XVII wieku), {{Znacznik|Dżama Masdżid|28.6507|77.2334|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Dżama Masdżid''' (ogromny i piękny meczet z XVII wieku), {{Znacznik|Kutb Minar|28.524444|77.185472|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Kutb Minar''' (73-metrowa wieża, pochodząca z XIII wieku, ale wciąż z dobrze zachowanymi misternymi rzeźbieniami), {{Znacznik|Grobowiec Humajuna|28.593278|77.250694|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Grobowiec Humajuna''' (ogromny grobowiec cesarza Mogołów z XVI wieku) oraz {{Znacznik|Purana Qila|28.609444|77.244167|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Purana Qila''' (cytadela Mogołów z XVI wieku).

Przybysze często mają wątpliwości co do relacji między Delhi a '''[[Nowe Delhi|Nowym Delhi]]'''. W rzeczywistości Nowe Delhi, stolica Indii, jest w rzeczywistości jedną z dzielnic Delhi. Nowe Delhi zostało zbudowane w latach 1911–1912 pod rządami brytyjskimi. Współcześnie, zgodnie z centralnym planem urbanistycznym, charakteryzuje się szerokimi bulwarami, rozległymi parkami i rondami między budynkami rządowymi. Do popularnych atrakcji należą {{Znacznik|Brama Indii|28.612864|77.229306|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Brama Indii''', '''Kartavya Path''' (narodowy pasaż handlowy) łączący główne budynki rządowe oraz {{Znacznik|Rashtrapati Bhavan|28.614444|77.199722|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Rashtrapati Bhavan''' (pałac prezydencki). Znajduje się tu również wiele najważniejszych '''muzeów''' Delhi.

Inną popularną atrakcją jest {{Znacznik|Świątynia Lotosu|28.553328|77.258456|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Świątynia Lotosu''' Bahaitów w południowo-wschodnim Delhi, nowoczesna budowla w kształcie kwiatu. Jest to jeden z najczęściej odwiedzanych budynków na świecie.

Szczegółowy spis wszystkich atrakcji turystycznych w Delhi można znaleźć w artykułach poświęconych poszczególnym dzielnicom.

{{infobox|Strzeż się|W okolicach Connaught Place działa wiele prywatnych biur informacji turystycznej, które otwarcie podają się za oficjalne rządowe biuro turystyczne. W rzeczywistości są to po prostu agenci turystyczni, którzy nie mają nic wspólnego z rządem Indii. Ponieważ żerują na turystach, wszystko, co u nich kupisz, będzie znacznie droższe niż zrobienie tego samemu.}}
Pracownicy biura '''informacji turystycznej''' w Delhi są bardzo pomocni i oferują wiele bezpłatnych informacji:

* {{Znacznik|'''Biuro Informacji Turystycznej Rządu Indii'''|28.62719 |77.21969|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Biuro Informacji Turystycznej Rządu Indii''', 88 Janpath, Connaught Place, ☏ +91 11 2332 0005, +91 11 2332 0008, +91 11 2332 0109, +91 11 2332 0266. Biuro Informacji Turystycznej Rządu Indii oferuje codzienne wycieczki obejmujące wszystkie główne atrakcje Delhi. Jeśli zdecydujesz się na jednodniową wycieczkę zorganizowaną przez rząd, pamiętaj, że ze względu na napięty harmonogram będziesz potrzebować szybkiego marszu – na każdą atrakcję przewidziano zaledwie 20-40 minut, co jest bardzo krótkim czasem. Potraktuj tę jednodniową wycieczkę jako wstęp. Jeśli znajdziesz jakieś miejsce, które Cię szczególnie zainteresuje, dodaj je do zakładek i wróć później.

== Aktywny wypoczynek ==
Przejdź się po '''Connaught Place''' (CP), sercu [[Nowe Delhi|Nowego Delhi]]. Ten zaprojektowany przez Brytyjczyków kolonialny odpowiednik centrum handlowego, składa się z dwóch koncentrycznych pierścieni podzielonych na bloki, wszystkie pękające w szwach od sklepów i mnóstwa rozpieszczonych gołębi przechadzających się po okolicy. Długo zaniedbany obszar zyskał na popularności po otwarciu głównego węzła metra '''Rajiv Chowk''', pod którym się znajduje, i z dnia na dzień staje się coraz bardziej ekskluzywny. W centrum znajduje się mały, ale przyjemny park, a na jednym z obrzeży słynny '''Palika Bazaar''', podziemna jaskinia tanich towarów, z których wiele zostało skradzionych lub przemyconych z zagranicy. Obszar jest otoczony z niemal wszystkich stron wysokimi biurowcami. Miłośnicy pociągów będą chcieli odwiedzić '''Metro Muzeum''' na stacji (Patel Chowk), czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-16:00 (bezpłatnie z ważnym biletem metra).

== Praca ==
Gospodarka Delhi dynamicznie się rozwija. Analogicznie, pojawia się wiele interesujących ofert pracy. Monster, [https://www.jobted.in/ Jobted] i inne internetowe platformy pracy to dobry punkt wyjścia do zapoznania się z ofertą. Tradycyjnie cudzoziemcy często pracują w sektorze socjalnym lub w nauczaniu. Coraz częściej jednak ekspaci pracują dla międzynarodowych korporacji, a nawet lokalnych firm indyjskich.

W Delhi cudzoziemcy mają szeroki wachlarz możliwości zatrudnienia, niezależnie od tego, czy chcą pracować w biznesie, organizacjach pozarządowych, instytucjach edukacyjnych, czy nawet w administracji rządowej. Istnieje jednak jedno zastrzeżenie: rynek pracy w Delhi jest bardzo konkurencyjny, dlatego w wielu prestiżowych organizacjach liczba kandydatów znacznie przewyższa liczbę dostępnych stanowisk, co pozwala pracodawcom pozyskiwać utalentowanych kandydatów za raczej niskie wynagrodzenia (zwłaszcza w porównaniu z innymi międzynarodowymi destynacjami).

== Nauka ==
Delhi jest kluczowym ośrodkiem nauki w Indiach. Najbardziej znane uniwersytety w Delhi to JNU, DU, IGNOU, DTU, JMI i IIT. Oficjalna strona internetowa Departamentu Edukacji Rządu Delhi to dobry punkt wyjścia do zapoznania się z możliwościami studiowania w Delhi.

Oprócz studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich, istnieje wiele instytutów szkoleniowych i dyplomowych oraz politechnik, które zaspokajają rosnące zapotrzebowanie na kształcenie zawodowe i oparte na umiejętnościach. Oprócz tradycyjnych instytucji edukacyjnych, coraz więcej cudzoziemców podejmuje również naukę języka hindustańskiego (hindi-urdu), a Delhi jest jednym z tych języków.

== Zakupy ==
[[Plik:Fab india.jpg|thumb|250px|Fabindia – sieć sklepów odzieżowych]]
Jeśli nie boisz się targować i zderzać łokciami na bazarach, Delhi to świetne miejsce na zakupy. Większość znanych bazarów znajduje się w najbardziej centralnych częściach Delhi, zarówno w centrum, jak i w [[Nowe Delhi|Nowym Delhi]]. Centra handlowe w stylu zachodnim są liczne i znajdują się dalej na południe – w południowym i południowo-wschodnim Delhi, a także na przedmieściach [[Gurgaon]] i [[Noida]]. Wiele dzielnic handlowych jest przepełnionych w soboty i zamkniętych w niedziele.

=== Odzież ===
Delhi to raj dla miłośników zakupów, jeśli chodzi o odzież. Od wielowiekowych bazarów z tradycyjnymi tkaninami i sukniami ślubnymi, po modne targi uliczne i luksusowe centra handlowe z międzynarodowymi markami, podróżni znajdą tu niemal każdy styl. Targowanie się jest powszechne na targowiskach ulicznych, podczas gdy w centrach handlowych i markowych sklepach obowiązują stałe ceny.

:'''Odzież etniczna'''

• '''Chandni Chowk''' Historyczne uliczki pełne sklepów z sari i lehenga, idealne na śluby i odświętne stroje. • '''Karol Bagh''': Przystępne cenowo salwar kameez, sari i codzienne indyjskie stroje. • '''FabIndia''' (wiele punktów sprzedaży): Wysokiej jakości ręcznie tkane tkaniny bawełniane i jedwabne w eleganckich, współczesnych fasonach.

:'''Odzież zachodnia'''

• '''Targ Sarojini Nagar''': Słynny z modnych, szybkich ubrań w okazyjnych cenach. • '''Targ Janpath''': Młodzieżowa odzież i akcesoria z bohemskim akcentem. • '''Select Citywalk Mall''' (Saket): Popularne centrum handlowe oferujące indyjskie i międzynarodowe marki modowe.

:'''Połączenie obu stylów'''

• '''Centralny targ Lajpat Nagar''': Mieszanka strojów etnicznych i indo-zachodnich w średnich cenach. • '''Shahpur Jat''': Designerskie butiki oferujące modę fusion, popularne wśród młodych profesjonalistów. • '''Dilli Haat''': Państwowe targowisko rękodzieła, na którym można kupić regionalne tkaniny, kurty i unikatową odzież ręcznie robioną.

=== Tradycyjne tkaniny i szale ===
Pashmina i szale kaszmirskie – dostępne w rządowych sklepach lub sklepach z kaszmirską odzieżą (oryginalne są drogie, a podróbki są w obiegu). Kupuj uważnie.

Tkaniny z nadrukiem w blokach – z Radżastanu i Gudżaratu; etole, dupatty i prześcieradła. Sklepy znajdują się na Chandni Chowk.

Jedwab i bawełna tkana ręcznie – jedwabie Banarasi, ikat i khadi są szeroko sprzedawane w FabIndia, Khadi India i sklepach stanowych (oryginalny jedwab jest bardzo drogi).

=== Przyprawy i herbaty ===
Indie słyną na całym świecie z przypraw i herbat, a Delhi to jedno z najlepszych miejsc, by je kupić. Od starych bazarów przypraw w Starym Delhi po nowoczesne sklepy specjalistyczne, podróżni znajdą tu wszystko, od aromatycznego kardamonu, szafranu i cynamonu, po mieszanki masala chai i wysokiej jakości herbaty Assam i Darjeeling. Przyprawy, herbata i artykuły spożywcze'

Khari Baoli (Stare Delhi) – największy azjatycki targ przypraw, idealny dla miłośników przypraw, suszonych owoców i herbat.

Herbatnie – Wysokiej jakości mieszanki Assam, Darjeeling i masala chai.

=== Elektronika ===
[[Plik:Nehru-1.jpg|250 px|thumb|Nehru Place]]
Jeśli chodzi o komputery i oprogramowanie, najlepszym miejscem jest kompleks targów informatycznych Nehru Place w południowo-wschodnim Delhi, który oferuje interesujące połączenie nowoczesnych technologii i tradycyjnych technik sprzedaży. Można tu znaleźć tani sprzęt, a także oryginalne i pirackie oprogramowanie. Podobne targi znajdują się również w innych częściach Delhi, głównie w dzielnicach zachodnich.

=== Książki ===
Indyjski przemysł książkowy jest ogromny, produkując rocznie około 15 000 książek w języku angielskim i oczywiście znacznie więcej w języku hindi i innych językach ojczystych. Delhi jest centrum tego przemysłu, więc istnieje wiele małych, specjalistycznych księgarni. Książki wydawane lokalnie bywają bardzo tanie, a wiele popularnych tytułów zachodnich jest publikowanych i dostępnych tutaj za ułamek ich pierwotnej ceny.

Zasadniczo dobrymi miejscami do kupowania książek są centrum Delhi (dzielnica '''Daryaganj''' i '''Nai Sarak Bookshop Area'''), a także centra handlowe na południu miasta.

'''Niedzielny Targ Książki Daryaganj''' to pchli targ książek czynny w niedziele od 10:00 do wieczora, oferujący szeroki wybór. Targuj się, aby uzyskać najlepsze ceny.

== Gastronomia ==
[[Plik:JalebiS.jpg|thumbnail|Słodkie ''jalebi'' są bardzo popularne w Delhi]]
Mieszkańcy Delhi narzekają na wiele rzeczy w swoim mieście, ale '''jedzenie''' zadowoli nawet najbardziej wymagających smakoszy. Można tu znaleźć nie tylko jedne z najlepszych indyjskich dań na subkontynencie, ale także coraz więcej znakomitych (choć często drogich) restauracji międzynarodowych oferujących dania z całego świata. Zamawiając, pamiętaj, że Delhi znajduje się około 1000 km od najbliższego oceanu, więc dania wegetariańskie, z kurczakiem i baraniną to strzał w dziesiątkę.

Odwiedź Paranthe Wali Gali na Chandni Chowk. Na tej ulicy znajdują się sklepy, które produkują i sprzedają wyłącznie parathy (nadziewane indyjskie pieczywo). Są one dostępne we wszystkich możliwych smakach i z różnymi nadzieniami, jakie tylko sobie wyobrazisz, w setkach odmian, od gorzkiej tykwy po lody.

Delhi oferuje prawdopodobnie najlepsze '''jedzenie uliczne''' w Indiach. Nie jedz jednak niehigienicznego ani otwartego jedzenia. Jest wiele restauracji oferujących jedzenie uliczne w potencjalnie bardziej higienicznym otoczeniu.

Możesz dołączyć do lokalnych grup smakoszy, którzy regularnie wychodzą, aby spróbować i delektować się nowymi i starymi potrawami, jakie oferuje miasto. Jeśli szukasz w pełni spersonalizowanej wycieczki kulinarnej, stworzonej specjalnie dla Ciebie, to [https://foodtourindelhi.com/ Food Tour In Delhi] będzie dobrym wyborem. Goście mogą odkrywać uliczne jedzenie w Delhi w zabawny i bezpieczny sposób. Ich wycieczki obejmują lokale gastronomiczne, które działają od 50 do 120 lat i serwują jedne z najlepszych ulicznych potraw na świecie. Wycieczki obejmują kręte uliczki Starego Delhi, a także eleganckie, ekskluzywne targi zlokalizowane w całym mieście. Wycieczki kulinarne prowadzone są przez szefów kuchni i ekspertów kulinarnych z bogatym doświadczeniem i oferują takie udogodnienia, jak odbiór i dowóz, nieograniczony dostęp do jedzenia, który obejmuje wszystkie główne rodzaje potraw dostępnych w mieście. Kolejną z najbardziej aktywnych grup jest Food Enthusiasts of Delhi. Organizują oni regularne spacery kulinarne, lepiej znane jako Raids do różnych części i lokali w mieście. Jest to grupa niekomercyjna, którą łączy pasja i miłość do jedzenia.

{{infobox|Chaat|Jeśli masz ochotę na '''chaat''', uliczną przekąskę z północnych Indii, Delhi to idealne miejsce. Podobnie jak hiszpańskie ''tapas'' czy greckie ''mezze'', chaat może obejmować wiele różnych potraw, ale styl delhijski zazwyczaj oznacza smażone w głębokim tłuszczu muszle z ciasta, nadziewane po ugotowaniu ziemniakami, soczewicą lub niemal czymkolwiek innym. Następnie polewa się je jogurtem, chutneyami i mieszanką przypraw ''chaat masala'' i spożywa na świeżo.

Do typowych dań chaat należą paapdi chaat (''mieszanka małych, okrągłych, smażonych i chrupiących kawałków z jogurtem i innymi sosami''), paneer tikka (''kostki twarogu pieczone w piecu tandoor z przyprawami''), pani puri lub golguppa (''małe, okrągłe, puste muszle wypełnione nadzieniem ziemniaczanym i pikantną, słodko-kwaśną mieszanką sosów'').).

[[Image:Haldirams RajKachori.JPG|240px|center]]}}

Najlepszym miejscem na chaat jest '''Bengali Market''' (w pobliżu stacji metra Mandi House) w pobliżu '''Connaught Place''' w centrum miasta. Restauracje są wysokiej jakości, a jedzenie pyszne. Są też bankomaty. Jedną z najbardziej znanych restauracji jest '''Nathu's'''. Ale po naprawdę dobry chaat trzeba się udać do Starego Delhi, a konkretnie do '''Ashok's''' w pobliżu bazaru Chawri. Chociaż znawcy twierdzą, że najlepszy chaat jest przygotowywany na ulicy, większość podróżnych stara się znaleźć złoty środek między higieną a autentycznością.

== Życie nocne ==
Życie nocne w Delhi zmieniło się w ciągu ostatniej dekady. Jest mnóstwo nowoczesnych, kosmopolitycznych miejsc, gdzie można oddzielić się od rupii. W desperackiej próbie utrzymania choć trochę sprawiedliwej proporcji płci, wiele salonów i klubów wprowadziło politykę '''tylko dla par''' (czyli zakaz wstępu dla samotnych mężczyzn lub grup wyłącznie męskich), egzekwowaną z różnym stopniem surowości. Chociaż wszystko powinno być zamknięte do godziny 1:00 w nocy, lokale mogą działać znacznie dłużej.

Kultura kawy w Delhi opiera się głównie na dużych, mocno ujednoliconych sieciach. Dwie najpopularniejsze, '''[https://www.barista.co.in/ Barista]''' i '''[https://www.cafecoffeeday.com/ Cafe Coffee Day]''', można znaleźć w wielu lokalizacjach w mieście, zwłaszcza w okolicach Connaught Place. Na rynku pojawiły się również '''[https://www.costa.co.uk/ Costa Coffee]''' z Wielkiej Brytanii i '''[https://www.starbucks.in/ Starbucks]''' z USA. Listę niezależnych kawiarni można znaleźć w artykułach dotyczących poszczególnych dzielnic.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Podane ceny mogą nie uwzględniać podatków do 22,5%, obliczonych na podstawie opublikowanych cen katalogowych – niekoniecznie ceny faktycznie płaconej, która może zostać obniżona. W hotelach w Delhi obowiązuje zakaz palenia.

=== Oszczędnie ===
W Delhi jest wiele niedrogich opcji noclegowych, w cenach od 400 do 2500 rupii. Wiele z nich znajduje się w centrum miasta (Centralne Delhi i [[Nowe Delhi]]), podczas gdy inne są położone dalej na południe, w zamożnych dzielnicach południowych lub w pobliżu lotniska.

=== Umiarkowanie ===
Chroniczny brak wysokiej jakości hoteli w Delhi doprowadził do gwałtownego wzrostu liczby pensjonatów o bardzo zróżnicowanym standardzie i cenie. Nowy, oficjalny program „Delhi Bed and Breakfast” wprowadził również szereg prywatnych pokoi dostępnych w ramach noclegów ze śniadaniem. Pokoje te obejmują zarówno tanie pensjonaty, jak i eleganckie pokoje w najlepszych dzielnicach Delhi.

=== Ekskluzywnie ===
Większość drogich hoteli w Delhi znajduje się w Nowym Delhi, mniej więcej wzdłuż osi między Connaught Square a lotniskiem. Kilka z nich znajduje się dalej na południe i zachód. Ceny w tej kategorii zazwyczaj przekraczają 8000 rupii.

== Kontakt ==
Zasięg telefonii komórkowej w mieście jest doskonały. Trzech głównych operatorów oferuje szeroki wybór pakietów. Wśród nich są Airtel, Vodafone i Jio. Dobrym pomysłem może być zakup telefonu komórkowego i skorzystanie z jednego z tych pakietów przedpłaconych, aby móc korzystać z internetu w mieście.

Numery telefonów w Delhi zaczynają się od 011, po którym zazwyczaj następuje osiem cyfr. Aby zadzwonić do Delhi spoza Indii, należy wybrać prefiks międzynarodowy swojego kraju, a następnie indyjski kod kraju 91. Aby zadzwonić pod numer telefonu stacjonarnego z telefonu komórkowego, należy dodać 011 przed numerem.

=== Numery alarmowe w Delhi ===
Oto numery alarmowe w Delhi:

* '''Policja''', ☏ 100. edit
* '''Straż Pożarna''', ☏ 101. edit
* '''Pogotowie ratunkowe''', ☏ 102. lub zadzwoń do najbliższego szpitala
* '''Infolinia dla kobiet''', ☏ 1091.

== Bezpieczeństwo ==
[[Plik:Night view of Old Delhi, from Jama Masjid.jpg|thumb|Delhi nocą]]
Wiele osób podróżujących do Indii po raz pierwszy pada ofiarą oszustów i naganiaczy, a niestety w Delhi jest ich mnóstwo. Uważaj na osoby, które próbują Ci pomóc, udzielając nieproszonych wskazówek lub porad dotyczących podróży. Nie polegaj ślepo na radach taksówkarzy i kierowców samochodów. Jeśli jesteś w Indiach po raz pierwszy, nie przyznawaj się do tego otwarcie, ponieważ narazisz się na naganiaczy.

Delhi jest jednym z trzech najniebezpieczniejszych miast dla kobiet w Indiach. Jest uważane za „światową stolicę gwałtów”. W niektórych rejonach nierzadko spotyka się z lubieżnymi uwagami, a nawet z dotknięciem fizycznym. Jeśli przylatujesz do Delhi w nocy, zostań w poczekalni na lotnisku lub w dobrze oświetlonych miejscach do świtu, jeśli to Twoja pierwsza podróż do Delhi i jeśli nie zarezerwowałeś hotelu. Staraj się unikać samotnych spacerów po ulicach bez tłumów po zachodzie słońca i zachowaj ostrożność, wynajmując taksówkę nocą. Ubierz się konserwatywnie (najlepiej w indyjskie ubrania, aby wtopić się w tłum). Naucz się krzyczeć i rozważ noszenie przy sobie gazu pieprzowego.

Noś gotówkę, paszport i karty w bezpiecznym pasie na pieniądze, mając w portfelu lub innym dostępnym miejscu wystarczająco gotówki na kilka godzin. Niektórzy zalecają noszenie portfela jednorazowego użytku z kilkoma dziesięciorupiowymi banknotami w widocznym miejscu, takim jak kieszeń biodrowa, jako przynętę dla wszechobecnych kieszonkowców w Delhi.

Wiadomo, że kilka agencji turystycznych oszukuje turystów, na przykład zmieniając ich plany podróży lub pobierając od nich dodatkowe prowizje i opłaty. Najlepszym sposobem na zdobycie biletów kolejowych jest skorzystanie ze strony internetowej Indian Railways. W przypadku problemów z rezerwacją online – strona Indian Railways jest zawodna – bilety można kupić osobiście. Najlepiej zrobić to w Centrum Informacji Turystycznej, które znajduje się w węzłach komunikacyjnych. Zachowaj szczególną ostrożność, ponieważ wokół dworca kolejowego krąży wielu oszustów, którzy szukają osób pieszych i nieznajomych, które „pomogą” Ci znaleźć „kasę biletową dla cudzoziemców”, zazwyczaj znajdującą się w niepozornym budynku kilka przecznic od dworca kolejowego. Tam naliczą Ci opłatę i będą namawiać do zapisania się na przejazdy, wycieczki itp. W razie wątpliwości sprawdź opinie o centrum informacji turystycznej, w którym się znajdujesz (na przykład w Mapach Google). Niektórzy oszuści będą stać przy wejściu na dworzec i fizycznie blokować Ci wejście, żądając okazania biletów (nie wspominając o tym, że musisz wejść na dworzec, żeby je kupić!). Pamiętaj – wejście na dowolny dworzec kolejowy powinno być możliwe po przejściu przez bramkę wykrywającą metal. Nikt nie sprawdzi Twoich biletów przed wejściem do pociągu (aby kontrolować tłok na stacjach, wiele stacji kolejowych może wymagać zakupu biletu peronowego (zwykle kosztuje 10-20 rupii), jeśli jesteś tylko na wakacjach i nie masz przy sobie biletu kolejowego).

Powinieneś również zarezerwować bilety lotnicze online, ponieważ wszystkie linie lotnicze oferują internetowe systemy rezerwacji. W przeciwnym razie przygotuj się na spędzenie dobrej godziny na przeglądaniu opłat pobieranych przez agencję turystyczną.

Jeśli przylatujesz późno w nocy na lotnisko lub dworzec kolejowy, zachowaj szczególną ostrożność przed taksówkarzami, którzy próbują oszukać zmęczonych i nieprzygotowanych turystów. Częstym oszustwem jest zawiezienie Cię do części miasta, w której trwają roboty drogowe lub jest blokada, i poinformowanie Cię, że droga do Twojego hotelu jest zablokowana i nie można tam dojechać. Następnie zaproponują Ci odwiezienie do innego hotelu, gdzie otrzymują prowizję za przyprowadzenie klientów. Mogą Cię najpierw zawieźć do kilku hoteli, z których wszystkie będą informować o zapełnieniu miejsc, aby zwiększyć Twoją desperację i skłonić do płacenia więcej. Odnotowano doniesienia również przyprowadzanie turystów do „agenta podróży”, który będzie udawał, że dzwoni do zarezerwowanego hotelu, aby potwierdzić, że droga jest zablokowana lub że hotel jest przepełniony i nie ma wolnych pokoi. Jeśli dałeś do zrozumienia, że ​​zatrzymujesz się w Delhi tylko na noc, mogą również próbować przekonać Cię, że nigdzie nie ma wolnych pokoi hotelowych i zaoferować Ci bardzo drogi prywatny przejazd samochodem do następnego celu. Może to być bardzo mylące i męczące, jeśli właśnie wróciłeś z długiego lotu i nie wyspałeś się.

Jeśli przylatujesz po północy, zdecydowanie zaleca się zatem wcześniejszą rezerwację noclegu i zorganizowanie odbioru z lotniska lub dworca do hotelu, a przynajmniej posiadanie przy sobie numeru telefonu, aby w razie zgubienia się lub znalezienia się w trudnej sytuacji mieć do kogo zadzwonić.

Praktycznie każdy, kto ma do czynienia z Twoimi pieniędzmi w Delhi, spróbuje Cię oszukać na reszcie — włącznie z urzędnikami w policyjnym kiosku taksówkowym na lotnisku oraz sprzedawcami biletów w zabytkach i muzeach. W takiej sytuacji to będzie Twoje słowo przeciwko ich słowu, więc jedyną ochroną jest po prostu nie potrzebować reszty. Naucz się jak najszybciej rozpoznawać nominały pieniędzy. Odlicz najmniejszą możliwą kwotę, która jest co najmniej równa cenie, jaką musisz zapłacić. Jeśli twierdzą, że nie zapłaciłeś tego, co faktycznie zapłaciłeś — spisz te pieniądze na straty, odejdź i idź gdzie indziej.

=== Policja Delhi ===
Policja Delhi to jednostka licząca 70 000 funkcjonariuszy, obsługująca region stołeczny. Chociaż niektórzy funkcjonariusze są uczciwi i pomocni, inni mogą być skorumpowani i nieudolni.

Aby uzyskać pomoc policyjną w nagłych wypadkach, zadzwoń pod numer '''100'''.

Pojazdy policyjne (tzw. furgonetki PCR) są zaparkowane na prawie każdym większym skrzyżowaniu.

W sytuacjach nienagłych lub w celu zgłoszenia przestępstwa należy udać się na najbliższy posterunek policji.

=== Zdrowie ===
Lato rozpoczyna się na początku kwietnia i trwa do końca czerwca, a szczyt upałów przypada na maj. Pod koniec kwietnia lub na początku maja temperatury regularnie przekraczają 40°C (104°F), co oznacza, że ​​odpowiednie nawodnienie organizmu jest niezwykle ważne. Latem należy dbać o odpowiednią higienę, aby uniknąć udaru cieplnego. Pij dużo wody – około 3 litrów dziennie – szczególnie latem. Pamiętaj, że woda jest prawie zawsze wytwarzana metodą odwróconej osmozy (RO). Oznacza to, że jest zbliżona do wody destylowanej i warto dodać do niej roztwory ORS/WHO.

Zima nadchodzi do Delhi pod koniec listopada lub na początku grudnia i trwa do połowy lutego. Zimą mogą występować okresowe mgły; w szczególnie mgliste dni widoczność po drugiej stronie ulicy może być ograniczona. Jeśli przylatujesz lub odlatujesz z Delhi zimą, pamiętaj o opóźnieniach lotów spowodowanych mgłą.

Pij wyłącznie wodę butelkowaną z paczkowanych butelek, aby uniknąć chorób związanych z wodą. Trzymanie się świeżo przygotowanego i dobrze ugotowanego jedzenia zmniejszy ryzyko wystąpienia „brzucha z Delhi”.

Delhi jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych miast na świecie, a poziom zanieczyszczenia często mieści się w zakresie „słaby”, „poważny” lub „niebezpieczny”. [https://www.iqair.com/india/delhi Śledź dane] dotyczące jakości powietrza i rozważ noszenie maski chirurgicznej lub innej zatwierdzonej maski N95/N99, szczególnie jeśli spędzasz dłuższy czas w Delhi lub północnych Indiach.

== Informacje turystyczne ==
'''Przerwy w dostawie prądu''' i '''niedobory wody''' są w Delhi częste, często występują kilka razy dziennie, a lata bywają szczególnie dotkliwe. Lepsze hotele oferują zbiorniki na wodę i generatory, aby złagodzić niedogodności, ale warto mieć pod ręką latarkę w nocy i nie marnować zbyt dużo wody.

* '''Pranie''' jest oferowane w większości hoteli, nawet w tanich obiektach. Jeśli wolisz zaoszczędzić pieniądze i zrobić to samodzielnie, w prawie każdej łazience znajdują się wiadra – ale najpierw dobrze je umyj.
* '''Ćwiczenia''' na świeżym powietrzu nie są zalecane ze względu na poziom zanieczyszczenia, a pływanie w rzekach również nie jest wskazane. Zamiast tego, poszukaj hotelu z siłownią lub basenem, ponieważ wiele z nich oferuje karnety całodniowe. Zawsze możesz spróbować porannego lub wieczornego spaceru po parkach.

=== Ambasady i Wysokie Komisje ===
* [[Plik:Flag of Afghanistan.svg|20px]] '''Afganistan''', 5/50 F Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2687 5439, +91 11 2410 0412, +91 11 2687 1326 (sekcja wizowa), newdelhi.hotline@mfa.af. Alternatywna strona internetowa. 
* [[Plik:Flag of Algeria.svg|20px]] '''Algieria''', 2/2, Shanti Niketan, Nowe Delhi-110 021, ☏ +91 11 2411-7585, +91 11 2411-8586, faks: +91 11 2411-7590, contact@algerianembassy.co.in. 
* [[Plik:Flag of Angola.svg|20px]] '''Angola''', 5, Poorvi Marg Vasant Vihar, Vasant Vihar, ☏ +91 11 2614-6195, +91 11 2614-6197, faks: +91 11 2614-6184, xietuang@del2.vsnl.net.in. 
* [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] '''Australia''', 1/50 G Shantipath, Chanakyapuri, ☏ +91 11 4139 9900. Pn.-pt. 8:30–13:00 i 14:00–17:00. Wysoka Komisja jest również akredytowana przy [[Bhutan]]ie. 
* [[Plik:Flag of Bangladesh.svg|20px]] '''Bangladesz''', EP-39, Dr. S. RadhaKrishnan Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2412 13 (wew. 89-94), +91 11 2412 1392. 
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia''', 50-N, Shanti Path, Chanakyapuri, 110021. 
* [[Plik:Flag of Bhutan.svg|20px]] '''Bhutan''', EP-4, Chandragupta Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91-11-2688-9230, +91-11-2688-9809, faks: +91 11 2687-6710, myandelhi@gmail.com. ]
* [[Plik:Flag of Brunei.svg|20px]] '''Brunei''', August Kranti Marg. 
* [[Plik:Flag of Cambodia.svg|20px]] '''Kambodża''', Outer Ring Road, 110017, New Delhi. 
* [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''', 7/8 Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 4178 2000, faks: +91 11 4178 2020, delhi@international.gc.ca. Pon.-Czw. 8:30-17:30, Pt. 8:30-13:00. 
* [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] '''Chiny''', 50 D Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 688 9028, +91 11 2611 2345. 
* [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] '''Czechy''', 50, Nyaya Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2415 5200, newdelhi@embassy.mzv.cz. Pn-Pt 9-11. 
* [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] '''Egipt''', 1/50M, Niti Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2611 4096, +91 11 2611 4097, india_emb@mfa.gov.eg. Pn-Pt 9-11.
* [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] '''Finlandia''', E-3, Nyaya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 4149 7500, +91 11 4149 7570 (sekcja wizowa), faks: +91 11 4149 7555, +91 11 4149 7559 (sekcja wizowa), sanomat.nde@formin.fi. Od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-12:00. Ambasada jest również akredytowana w [[Bangladesz]]u.
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''', 2/50-E Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 4319-6100, faks: +91 11 4319-6119, info_visa_delhi@ambafrance-in.org. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', 6/50-G, Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 4419 9199, faks: +91 11 2687 3117. 
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja''', EP-32, Dr S. Radhakrishnan Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 26880700-4, +91 96 5461 6196 (Nagłe wypadki), faks: +91 11 2688 8010, gremb.del@mfa.gr. 
* [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] '''Indonezja''', 50-A Kautilya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2611-8642 (/43/44), faks: +91 11 26874402 (Zapytania ogólne), newdelhi.kbri@kemlu.go.id. )
* [[Plik:Flag of Iran.svg|20px]] '''Iran'''. Pn-Pt 9:30-13:00. 
* [[Plik:Flag of Ireland.svg|20px]] '''Irlandia''', C17, Malcha Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 4940 3200, faks: +91 11 4059 1898. 
* [[Plik:Flag of Israel.svg|20px]] '''Izrael''', 3, Doktor Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam Marg, 110011, ☏ +91 11 3041 4500. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', 50E, Chandra Gupta Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2611 4355, faks: +91 11 2687 3889, ambasciata.newdelhi@esteri.it. Pon.-Czw. 9:00-13:00, 14:00-18:00, Pt. 9:00-13:00.
* [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] '''Japonia''', 4 i 5, 50-G Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2687 6581, +91 11 2687 6564, faks: +91 11-2688-5587, jpembjic@nd.mofa.go.jp. Pon.-Pt. 9:00-13:00, 14:00-17:30. Alternatywna strona internetowa. 
* [[Plik:Flag of North Macedonia.svg|20px]] '''Macedonia Północna''', Hauz Khaz Enclave K 80 A, ☏ +91 11 4614 2603, faks: +91 11 4614 2604, delhi@mfa.gov.mk.
* [[Plik:Flag of Malaysia.svg|20px]] '''Malezja''', 50-M, Satya Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2415 9300. 
* [[Plik:Flag of Maldives.svg|20px]] '''Malediwy''', C-31, Anand Niketan, Nowe Delhi, ☏ +91 11 4143-5701, faks: +91-11-4143-5709. 
* [[Plik:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk, C, Anand Niketan, 8, Benito Juarez Marg, Blok C, Anand Niketan, ☏ +91 11 2411 7180. 
* [[Plik:Flag of Mongolia.svg|20px]] '''Mongolia''', 34, Arcybiskup Macarios Marg, ☏ +91 11 2463 1728, faks: +91 11-2463 3240, mongemb@vsnl.net. 
* [[Plik:Flag of Myanmar.svg|20px]] '''Mjanma''', 3/50F, Nyaya Marg, Chanakyapuri (''Jeśli do ambasady dojeżdżasz transportem publicznym, autobus linii 604 odjeżdża z przystanku PALTKA KENDRA, który znajduje się naprzeciwko hotelu The Park New Delhi, między atrakcją Jantar Mantar a Bankiem Baroda. Ten przystanek autobusowy znajduje się również na Sansad Marg, około 400 m na północny wschód od State Bank of India. W zależności od natężenia ruchu, autobus linii 604 dotrze do przystanku w pobliżu ambasady Myanmaru w około 30 minut. Autobus 604 zatrzymuje się na przystanku na Shanti Path, około 75 m na północ od ronda Shanti Path i Panchsheel Marg. Z tego przystanku do ambasady można dojść pieszo w 10 minut. Biuro wniosków wizowych znajduje się przy wejściu do ambasady na Nyaya Marg, dwie przecznice na południe od Panchsheel Marg i jedną blok na zachód od Shanti Path.\\), ☏ +91 11 2467-8822, +91 11 2467-8823, faks: +91 11 2467-8824, myandelhi@gmail.com. Czas składania wniosków wizowych to 10-11 rano. Odbiór wizy jest następnego dnia o 16:00. Aby zapłacić za wizę, musisz zapłacić przekazem bankowym w rupiach indyjskich (₹2,800) — ambasada nie przyjmuje gotówki. Jeśli masz wszystkie inne wymagane dokumenty, uzyskanie przekazu bankowego przed udaniem się do ambasady zaoszczędzi Ci dodatkowej podróży. Przekaz bankowy musi być wystawiony na „EMBASSY OF THE REPUBLIC OF THE UNION OF MYANMAR”. Zapłatę gotówką za przekaz bankowy można dokonać w głównym oddziale State Bank of India (SBI). Główny oddział SBI znajduje się przy Sansad Marg, pomiędzy Jay Singh Marg a Ashoka Road (Patel Chowk). Mniejsze oddziały banku SBI nie realizują przelewów bankowych w celu wypłaty gotówki. Podobnie jak inne banki.
* [[Plik:Flag of Nepal.svg|20px]] '''Nepal''', Bara Khamba Rd, 110001, ☏ +91 11 332 9969, +91 11 23476200. 
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia''', 6/50 F, Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 1124197600, faks: +91 1124197710, nde@minbuza.nl. Pn.-pt. 9:00-17:00. Trasa OSM: Trasa Apple Maps (wersja beta), 
* [[Plik:Flag of New Zealand.svg|20px]] '''Nowa Zelandia''', Sir Edmund Hillary Marg, ☏ +91 11 4688 3170.
* [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] '''Norwegia''', 50-C, Shantipath, Chanakyapur, ☏ +91 11 4136 3200.
* [[Plik:Flag of Pakistan.svg|20px]] '''Pakistan''', 2/50 G Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 467 6004, +91 11 26110601. 
* [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] '''Palestyna''', Jesus &amp; Mary Marg, ☏ +91 241 080 6263. 
* [[Plik:Flag of Paraguay.svg|20px]] '''Paragwaj''', ☏ +91 11 42705671, faks: +91 11 42705672. Oficjalne od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00, konsularne i dla odwiedzających w godzinach 10:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Peru.svg|20px]] '''Peru''', D-2/5, Blok D, Vasant Vihar, ☏ +91 11 4616 3333.
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''', Ambasada RP, 50-M Shantipath, Chanakyapuri, New Delhi, ☏ +91 11 414 96 904, +91 11 414 96 992, +91 11 414 96 975, newdelhi.amb.wk@msz.gov.pl. 8:15-16:15. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''', D 6/6, Vasant Vihar, ☏ +91 11 26140447, faks: +91 11 26140611, newdelhi@mae.ro. Działa również jako ambasada Rumunii dla [[Bangladesz]]u, [[Bhutan]]u i [[Nepal]]u.
* [[Plik:Flag of Rwanda.svg|20px]] '''Rosja''', Shantipath, Chanakyapuri, ☏ +91 112611 0560, faks: +91 11 2687 6823, indconru@gmail.com. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rwanda''', 41, Paschimi Marg Vasant Vihar, ☏ +91 11 2866 1604, faks: +91 11 2866 1605, rwanda@spectranet.com. 
* [[Plik:Flag of Singapore.svg|20px]] '''Singapur''', E-6, Chandragupta Marg, 110021, ☏ +91 11 4600 0800, singhc_del@mfa.sg. 
* [[Plik:Flag of Slovakia.svg|20px]] Słowacja, 50-M, Niti Marg, ☏ +91 11 2688 9071. 
* [[Plik:Flag of South Africa.svg|20px]] '''Republika Południowej Afryki''', B-18, Vasant Marg, Blok B, Vasant Vihar, ☏ +91 11 2614 9411. 
* [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] '''Korea Południowa''', 9, Chandragupta Marg, 110021, ☏ +91 11 4200 7000. 
* [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] '''Hiszpania''', 12, Prithviraj Road, ☏ +91 11 4129 3000, emb.nuevadelhi@maec.es.
* [[Plik:Flag of Sri Lanka.svg|20px]] '''Sri Lanka''', 27, Kautilya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2301-0201, faks: +91 11 2379-3604, lankacomnd@gmail.com. Wysoka Komisja jest również akredytowana przy [[Bhutan]]ie.
* [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] '''Szwecja''', 4-5, Nyaya Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 44197100.
* [[Plik:Flag_of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] '''Szwajcaria''', Nyaya Marg, 110 021, New Delhi, ☏ +91 11 4995 9500. Dojazd OSM Dojazd Apple Maps (wersja beta) Dojazd Google Maps edytuj
* [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] '''Turcja''', 50-N, Nyaya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2688 9053. 
* [[Plik:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px]] '''Zjednoczone Emiraty Arabskie''', EP 12, Chandragupta Marg, 110021, ☏ +91 11 26111111. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej''', Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2419 2100, faks: +91 11 2419 2491, web.newdelhi@fco.gov.uk. 9:00-17:00.
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone Ameryki''', Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2419 8000, faks: +91 11 2419 0017, ndwebmail@state.gov.

== Gdzie dalej ==
Delhi jest ważnym międzynarodowym węzłem komunikacyjnym dla pociągów, samolotów i autobusów, a także doskonałym punktem przesiadkowym do połączeń krajowych w Indiach. To także doskonała baza wypadowa do zwiedzania słynnych górskich stacji.

* '''[[Agra]]''' i '''Tadż Mahal''' oddalone są o 3-6 godzin jazdy samochodem lub 2-5 godzin pociągiem w jedną stronę. Drogą lądową do Tadż Mahal można dotrzeć z Delhi w 3 godziny autostradą Yamuna Expressway. Zarezerwuj bilety na wagony z miejscami siedzącymi z dużym wyprzedzeniem i poszukaj miejsc zarezerwowanych specjalnie dla turystów. Możesz również wynająć samochód z kierowcą na cały dzień, a koszt podróży w obie strony nie powinien przekroczyć 5000 rupii (jeśli nie mniej). Tadż Mahal jest zamknięty w piątki.
* '''[[Park Narodowy Bandhavgarh]]''' i '''Fort Bandhavgarh''' to rezerwaty tygrysów w stanie [[Madhya Pradesh]]. Jest to projekt ochrony tygrysów i charakteryzuje się największym zagęszczeniem populacji w Indiach.
* '''[[Char Dham]]''' – Delhi to punkt wyjścia dla słynnych ośrodków pielgrzymkowych: Badrinath (siedziba Wisznu), Kedarnath (siedziba Śiwy), Gangothri i Yamunothri (źródło świętych rzek, odpowiednio Gangesu i Jamuny).
* '''[[Park Narodowy Corbetta]]''', pierwszy park narodowy w kraju, znajduje się około 5 godzin jazdy od Delhi.
* '''[[Dharamsala]]''', siedziba rządu Dalajlamy na uchodźstwie, znajduje się 10-12 godzin na północ. Bilety można kupić w biurach turystycznych Main Bazaar, w tybetańskiej osadzie Majnu ka Tilla lub w I.S.B.T.
* '''[[Gurgaon]]''' (Gurugram), południowe przedmieścia Delhi, oddalone są o godzinę jazdy samochodem lub metrem.
* Do '''[[Jaipur]]u''' i '''[[Radżastan]]u''' można dotrzeć samolotem lub nocnym pociągiem.
* Święte miasta '''[[Haridwar]]''' i '''[[Rishikesh]]''', u podnóża [[Himalaje|Himalajów]], oddalone są o 5-6 godzin jazdy autobusem lub pociągiem.
* '''[[Lahaur]]''', w sąsiednim [[Pakistan]]ie, również szczyci się architekturą z czasów Mogołów i jest połączony autobusem Delhi-Lahaur lub pociągiem Samjhauta Express.
* Do '''[[Katmandu]]''', w sąsiednim [[Nepal]]u, można dojechać autobusem w około 36 godzin lub dłużej (ale wygodniej) pociągiem i autokarem.
* Można też pojechać '''Maharajas' Express''', luksusowym pociągiem kursującym między Delhi a '''[[Mumbaj]]em'''.
* '''[[Mussoorie]]''' – jedna z pierwotnych brytyjskich górskich stacji w Indiach; znana również jako ''Królowa Wzgórz''.
* '''[[Nainital]]''' – kolejna piękna górska stacja w górach Kumaon z majestatycznym jeziorem Naini.
* '''[[Shimla]]''' – letnia stolica Indii Brytyjskich, obecnie stolica stanu [[Himachal Pradesh]]. Oferuje wiele malowniczych i historycznych miejsc i znajduje się około 8 godzin jazdy samochodem lub 10 godzin autobusem. Bezpośredni lot z Delhi do Shimla trwa zaledwie 1 godzinę.

{{przewodnik}}
{{geo|28.6377|77.2058|zoom=12}}
{{Jest w|Indie}}

[[Kategoria:Indie]]</text>
      <sha1>5n4p35zvn89y6qbptnl7yjhvtc7kfg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156882</id>
      <parentid>156873</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T13:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85708" sha1="jzdb7u3fy8ew9dpu3tnscp42cab8wdz" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Delhi
 |nazwa oryginalna = दिल्ली/ਦਿੱਲੀ/دلّی
 |widok            = Delhi Montage.jpg
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = National Capital Territory of Delhi in India (special marker) (disputed hatched).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of India.svg|20px]] [[Indie]]
 |region           = Terytorium Stołeczne Delhi
 |powierzchnia     = 1484
 |wysokość         = 315
 |ludność          = 22 277 000
 |prefiks          = +91 11
 |kod pocztowy     = 110000–110099
 |www              = 
}}
'''Delhi''' ([[Rozmówki hindi|hindi]]: दिल्ली Dillī, [[Rozmówki pendżabskie|pendżabski]]: ਦਿੱਲੀ Dilī, [[Rozmówki urdu|urdu]]: دلّی Dillī) jest stolicą [[Indie|Indii]] i siedzibą rządu. Stanowi Narodowe Terytorium Stołeczne Delhi, a nie część stanu. Delhi jest jednym z największych miast Indii i sercem jednego z największych obszarów metropolitalnych na świecie, liczącego ponad 28,5 miliona mieszkańców (2018). W Indiach jest ważnym ośrodkiem sztuki, handlu, edukacji, turystyki i transportu publicznego. Jako stolica kilku imperiów w ciągu ostatnich 2000 lat, Delhi oferuje również imponującą gamę dobrze zachowanych zabytków, które turyści mogą odwiedzić.

== Dystrykty ==
Delhi jest oficjalnie podzielone na 11 dystryktów. Dla ułatwienia podróży, niektóre dystrykty rządowe zostały w tym przewodniku połączone w większe dystrykty. Kolory dystryktów odpowiadają kolorowi głównej linii metra, która przez nie przebiega:
{{Lista regionów
| mapa regionów = Delhi map wikivoyage.png
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = [[Delhi/Centralne Delhi|Centralne Delhi]]
| kolor regionu 1 = ff3333
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Obejmuje historyczne centrum Delhi, znane również jako '''Stare Delhi''', z głównymi atrakcjami turystycznymi, takimi jak Czerwony Fort i Meczet Jamajid. Znajduje się tu stacja kolejowa Delhi Junction. Czerwona linia metra biegnie tu ze wschodu na zachód, a żółta – z północy na południe.

| nazwa regionu 2 = [[Delhi/Wschodnie Delhi|Wschodnie Delhi]]
| kolor regionu 2 = 0000c0
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Część Delhi na wschód od rzeki Jamuny. Najsłynniejszą atrakcją jest świątynia Akshardham.

| nazwa regionu 3 = [[Nowe Delhi]]
| kolor regionu 3 = f7943a
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Stolica Indii zbudowana przez Brytyjczyków. Charakteryzuje się szerokimi bulwarami, rondami, kolonialnymi rezydencjami i budynkami rządowymi usianymi pomnikami z różnych okresów historii Indii. Connaught Place (Rajiv Chowk) i Khan Market to popularne centra handlowe, a pobliska dzielnica Paharganj oferuje wiele niedrogich hoteli. Znajdują się tu również stacje kolejowe New Delhi i Nizamuddin oraz liczne stacje metra.

| nazwa regionu 4 = [[Delhi/Południowe Delhi|Południowe Delhi]]
| kolor regionu 4 = ffcc00
| elementy regionu 4 = 
| opis regionu 4 = Znajduje się tu wiele ekskluzywnych dzielnic, liczne hotele i pensjonaty, centra handlowe i targowiska oraz restauracje. Do głównych atrakcji należy Kutb Minar. Obszar obsługiwany jest przez żółtą linię metra.

| nazwa regionu 5 = [[Delhi/Południowo-Wschodnie Delhi|Południowo-Wschodnie Delhi]] 
| kolor regionu 5 = 9400d3
| elementy regionu 5 = 
| opis regionu 5 = Generalnie jest to dzielnica o wysokich dochodach, podobna do Południowego Delhi. Ponadto obecne granice dzielnicy Południowo-Wschodnie Delhi obejmują szereg ważnych miejsc w pobliżu centrum miasta, takich jak Grobowiec Humajuna i Purana Qila. Obszar ten obsługiwany jest przez fioletową linię metra.

| nazwa regionu 6 = [[Delhi/Zachodnie Delhi|Zachodnie Delhi]] 
| kolor regionu 6 = 339900
| elementy regionu 6 = 
| opis regionu 6 = Miejsce licznych targów i jarmarków Delhi.
}}

== Charakterystyka ==
Podróżni z niewielkim doświadczeniem w odwiedzaniu rozwijających się metropolii stwierdzą, że Delhi jest chaotyczne, zatłoczone i przez większą część roku zanieczyszczone. Zanieczyszczenie powietrza stanowi poważny problem w Delhi od lat 80. XX wieku, a przez większość dnia dominuje w nim bardzo duża ilość szkodliwych dla zdrowia cząsteczek. Późną wiosną i wczesnym latem w mieście panuje upał. Jednak jeśli przyjrzysz się bliżej, dostrzeżesz porządek kryjący się pod chaosem, a także bogactwo kulturowe Indii – tradycyjne i nowoczesne – kwitnące obok siebie. Osobom odwiedzającym to miasto po raz pierwszy, które odczuwają szok kulturowy, zaleca się, aby nie pogarszały go, odwiedzając je w niesprzyjających warunkach pogodowych, i aby zapewniły sobie komfortowy pobyt między kolejnymi wycieczkami.

=== Historia ===
[[Plik:Early Political History of Delhi, 1060-1947.png|thumb|400px|Wczesne osadnictwo w Delhi]]
Z dowodami ciągłego osadnictwa sięgającymi VI wieku p.n.e., Delhi jest jednym z najstarszych zamieszkanych miast na świecie. Uważa się, że było budowane i niszczone jedenaście razy, a w Delhi wciąż można znaleźć ślady co najmniej ośmiu odrębnych osad. Najlepiej zachowane zabytki pochodzą z okresu panowania muzułmańskiego i brytyjskiego, między 1193 a 1947 rokiem.

Legendarne miasto Indraprastha z eposu Mahabharata podobno znajdowało się w miejscu obecnego Delhi, ale nie odnaleziono po nim żadnych pozostałości.

Od X do XIV wieku centrum miasta znajdowało się na terenie dzisiejszego Południowego Delhi:
* {{Znacznik|'''Surajkund'''|28.48379 |77.28270|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Surajkund''' — Zbudowany w IX-X wieku na dalekich południowych obrzeżach Delhi. Widoczny jest duży, dobrze zachowany zbiornik wodny.
* {{Znacznik|'''Qila Rai Pithora'''|28.5192 |77.1909|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Qila Rai Pithora''' — Założone prawdopodobnie w XI wieku jako miasto o nazwie „Lalkot” pod rządami hinduskimi, na terenie obecnego Mehrauli. Około 1180 roku hinduski władca Prithviraj Chauhan rozbudował to miasto i zmienił jego nazwę na Qila Rai Pithora. Niektóre ruiny wałów obronnych z tego okresu są nadal widoczne w okolicach Qutb Minar i Mehrauli.
* {{Znacznik|'''Mehrauli'''|28.52448 |77.18531|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mehrauli''' — Wkrótce potem, w 1192 roku, muzułmański przywódca Muhammad Ghori pokonał w bitwie Prithviraj Chauhana. Ghori pozostawił swojego niewolnika Qutb-ud-dina Aibaka jako swojego wicekróla, który z kolei zdobył Delhi w następnym roku. Po śmierci Ghoriego w 1206 roku, Kutubud-Din ogłosił się władcą Delhi i założył dynastię znaną jako Dynastia Niewolnicza Sułtanatu Delhijskiego. Kutubud-Din wniósł znaczący wkład w architekturę miasta Mehrauli. Jego najbardziej znaczącym wkładem jest rozpoczęcie budowy Kutb Minar (której budowa została ostatecznie ukończona w 1220 roku). Grobowce i inne budowle w pobliżu Kutb Minar również pochodzą z tego okresu.
* {{Znacznik|'''Siri'''|28.5524 |77.2235|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Siri''' — Po dynastii Niewolniczej nastąpiła dynastia Khilji (lub Chalji). W 1303 roku założyli oni Siri, początkowo jako obóz wojskowy w celu ochrony przed ewentualną inwazją mongolską, a później jako ufortyfikowane miasto. Obecnie kompleks Hauz Khas (na północ od Mehrauli) zawiera ruiny fortu Siri, medresę i inne budowle z tego okresu.
* {{Znacznik|'''Tughlaqabad'''|28.51453 |77.25986|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tughlaqabad''' — Po rządach Khiljis panował chaos, aż do najazdu Ghiyasuddina Tughluqa (tureckiego gubernatora) w latach dwudziestych XIV wieku na Delhi, który zapoczątkował dynastię Tughlaqa i założył nową stolicę – Tughlaqabad, w południowo-wschodnim Delhi. Jego syn Muhammad bin Tughluq założył kolejne miasto o nazwie Jahapanah, na obszarze między Siri a Qila Rai Pithora, łącząc je w jedno miasto. Tughlaqabad pozostał jednak główną stolicą.
[[Plik:Purana Qila, Delhi.jpg|thumb|250px|Purana Qila – ruiny Shergarh]]
Począwszy od XIV wieku, nowe obszary zaczęto budować dalej na północ, w pobliżu obecnego centrum miasta:
* {{Znacznik|'''Firozabad'''|28.63539 |77.24482|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Firozabad''' (Feroz Shah Kotla) — zbudowany przez syna Muhammada bin Tughlaka, Feroza, w 1354 roku. Nadal widoczne są ruiny wokół stadionu krykietowego Feroz Shah w centrum Delhi, w pobliżu rzeki. Miasto było dużym, zamkniętym obszarem i zawierało wiele pałaców, meczetów, sal kolumnowych oraz wielopiętrowy zbiornik wodny. Firoze wzniósł również 1500-letni słup Ashokan (wcześniej wzniesiony w Meerut przez Samrata Ashoka) na szczycie pałacu. Firoze został pochowany w wysokim grobowcu w Hauz Khas. Po jego śmierci sułtanat stał się niestabilny i słaby, a Delhi zostało podbite i splądrowane przez Tamerlana. Dynastie Sajjidów i Lodhi, które rządziły Delhi po Tughlakach, budowały mniej, a jedyną istotną architekturą widoczną z tego okresu są grobowce w Ogrodach Lodhi. Ostatni z Lodhi został pokonany przez Babura, który następnie w 1526 roku ustanowił Imperium Mogołów.
[[Plik:Red Fort in Delhi 03-2016 img1.jpg|thumb|300px|Brama Delhijska w Czerwonym Forcie]]
* {{Znacznik|'''Shergarh'''|28.60948 |77.24367|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Shergarh''' — W 1533 roku syn Babura, Humajun, zbudował nowe miasto Dinpanah, niedaleko rzeki na południe od Firozabadu. W 1540 roku Humajun został pokonany przez Szer Szaha Suriego i zmuszony do wycofania się z Delhi. Szer Szah Suri założył nowe miasto Szergarh na ruinach Dinpanah. Szergarh to to, co dziś można zobaczyć w Purana Qila, niedaleko zoo w Delhi. Humajun później odzyskał Delhi i powrócił do władzy. Następnie ukończył budowę i objął władzę z Szergarh.
* {{Znacznik|'''Szahdżahanabad'''|28.65557 |77.24089|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Szahdżahanabad''' (Stare Delhi) — kolejni cesarze opuścili Delhi i uczynili Agrę swoją stolicą. Szahdżahan (prawnuk Humajuna) powrócił do Delhi i założył Szahdżahanabad, w tym Dżama Masdżid i Czerwony Fort. Znaczna część murów miejskich i trzy z sześciu bram zachowały się do dziś.
* {{Znacznik|'''Nowe Delhi'''|28.61320 |77.21861|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Nowe Delhi''' — Nowe Delhi zostało założone w 1911 roku po tym, jak Brytyjczycy podjęli decyzję o przeniesieniu stolicy Indii z Kalkuty. Jest to miasto planowe, zaprojektowane przez architekta Sir Edwina Lutyensa.

=== Demografia ===
Nie wszyscy potomkowie budowniczych licznych muzułmańskich zabytków Delhi mieszkają w tym mieście. Wielu z nich wyemigrowało do [[Pakistan]]u podczas podziału, a społeczność w Starym Delhi, która podtrzymuje dawne tradycje dworskie, jest mniejsza niż kiedyś. Miasto jest bogate w zabytki, w tym 174 chronione przez ASI.

Populacja Delhi to heterogeniczna mieszanka ludzi pierwotnie pochodzących z różnych części północnych Indii i poza nimi. Wśród znaczących społeczności północnych Indii znajdują się Pendżabczycy. Delhi ma również znaczącą społeczność południowych Indii, głównie w dzielnicach takich jak Karol Bagh, RK Puram, Mayur Vihar i Munirka. Bengalska osada, Chittaranjan Park w południowym Delhi, to Mini Kalkuta Delhi. Wysokiej jakości edukacja przyciąga również studentów z różnych stanów, tworząc jedną z najbardziej zróżnicowanych populacji studenckich w kraju.

=== Orientacja ===
Podobnie jak reszta Równiny Gangesu, Delhi jest stosunkowo płaskie. Jedynymi znaczącymi elementami geograficznymi są rzeka Jamuna, która płynie wzdłuż wschodniej części miasta, oraz Wzgórze Delhijskie, które tworzy szeroki, ale niski łuk na zachodzie. Na zachodnim brzegu znajduje się zatłoczone i zatłoczone Stare (Centralne) Delhi, a na południowym zachodzie szerokie, wysadzane drzewami aleje [[Nowe Delhi|Nowego Delhi]], zbudowane przez Brytyjczyków, by rządzić swoim Rajem. Reszta to niekończąca się, niska zabudowa przedmieść i slumsów, przy czym południowe Delhi jest generalnie zamożniejsze.

=== Klimat ===
Klimat w Delhi charakteryzuje się pięcioma wyraźnymi porami roku. Zima, od grudnia do stycznia, jest mroźna (w nocy temperatura spada do niemal zera, choć dni są ciepłe) i słynie z grubej warstwy smogu unoszącej się nad miastem, co skutkuje nie tylko odwołanymi lotami i opóźnieniami pociągów, ale także ostrzeżeniami o konieczności pozostania w domu i noszenia wysokiej jakości maseczek w razie konieczności wyjścia na zewnątrz. Wiosna, w lutym i marcu, jest przyjemna z ciepłymi dniami i chłodnymi wieczorami. Lato, w kwietniu i maju, jest nieprzyjemnie gorące, z temperaturami sięgającymi nawet 45°C. Temperatury są umiarkowane w porze monsunowej (czerwiec-wrzesień), ale jest wilgotno. Jesień, od października do listopada, przynosi ciepłe dni i stosunkowo chłodne noce.

=== Czytaj ===
* ''Delhi – Indie: Czarujący chaos'' autorstwa Johnny'ego Fincioena. Książka koncentruje się na dzisiejszym centrum władzy w [[Nowe Delhi|Nowym Delhi]] i jego kontekście historycznym. Tekst i 117 oryginalnych zdjęć oferują czytelnikowi holistyczny obraz życia w stolicy Indii.
* ''Mim Kultara: historie dzieci sikhów, które przeżyły masakrę w Delhi w 1984 roku'', książka Sarbpreeta Singha o ludobójstwie sikhów dokonanym przez antysikhijskie tłumy w 1984 roku. (ISBN 9781523834136)
* ''Kiedy drzewo zatrzęsło Delhi: masakra w 1984 roku i jej następstwa'', Manoj Mitta; książka o antysikhijskich zamieszkach w 1984 roku. (ISBN 9788174366191)
* ''Tybetańczycy w Delhi'', autorstwa S. Khurany, o uchodźcach z [[Tybet]]u mieszkających w Delhi. (ISBN 9781542954198)
* ''Delirious Delhi'', Dave Prager; portret Delhi namalowany przez mieszkającego tam ekspata. (ISBN 1611458323)

== Język ==
Językiem ojczystym w regionie Delhi jest '''[[Rozmówki hindi|hindi]]''', który jest również głównym językiem urzędowym Rządu Związkowego. Hindi jest używany przez prawie wszystkich mieszkańców, dość często z akcentami biharskim i pendżabskim. Większość wykształconych osób biegle posługuje się również językiem '''[[Rozmówki angielskie|angielskim]]''', a wielu sklepikarzy i taksówkarzy posługuje się nim w stopniu funkcjonalnym. '''[[Rozmówki pendżabskie|Pendżabski]]''' i '''[[Rozmówki urdu|urdu]]''' są również językami urzędowymi Delhi, które są powszechnie używane i rozumiane przez mieszkańców. Język hindi używany w Delhi jest w dużym stopniu perski, podobny do języka hindi używanego w zachodnim [[Uttar Pradesh]] i znacznie mniej sanskrycki niż język hindi używany w [[Madhya Pradesh]]. Oznakowanie jest zazwyczaj dwujęzyczne: hindi i angielski, a niektóre znaki drogowe (szczególnie w południowym i centralnym Delhi) są w języku hindi, angielskim, pendżabskim i urdu. Komunikaty w metrze są w języku hindi (głos męski) i angielskim (głos żeński). W przeciwieństwie do innych dużych miast, mieszkańcy nie są wielojęzyczni, a lokalni przewodnicy nie znają innych języków indyjskich. Chociaż w Delhi mieszkają ludzie z całych Indii, znalezienie osoby władającej innymi językami indyjskimi nie jest łatwe.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Delhi Airport in July 2018 17.jpg|mały|Samoloty na płycie postojowej międzynarodowego lotniska im. Indiry Gandhi]]
{{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi|28.5574 |77.0833 |typ=transport|treść=}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi''' (''{{IATA|DEL}}, czasami w skrócie IGI''), [[Nowe Delhi]]. Punkt przylotu wielu turystów do Delhi. Na lotnisku znajduje się kilka punktów kontroli bezpieczeństwa, a przed wejściem na pokład samolotu może być konieczne okazanie karty pokładowej i paszportu kilkanaście razy. Wylatując z Delhi z terminalu międzynarodowego, należy przybyć na trzy godziny przed odlotem. W przypadku lotów krajowych powinny wystarczyć dwie godziny, w zależności od tego, czy konieczne będzie oczekiwanie w kolejkach do nadania bagażu. Choć proces ten bywa czasochłonny, przebiega sprawnie, a sklepy i restauracje w nowym terminalu znajdują się w pobliżu bramek, a nie przed kontrolą bezpieczeństwa. Jeśli jednak chcesz wymienić rupie indyjskie na walutę obcą, musisz to zrobić przed przejściem kontroli bezpieczeństwa. Dostępny jest bezpłatny autobus między terminalami, który może dowieźć Cię między terminalami, ale wymaga on okazania karty pokładowej w terminalu i otrzymania kuponu uprawniającego do bezpłatnego przejazdu autobusem. Należy pamiętać, że w przeciwieństwie do lotnisk zachodnich, autobusy te mogą wjeżdżać w korki miejskie i być narażone na godziny szczytu lub inne przyczyny opóźnień. 

{{Znacznik|Lotnisko Hindon|28.707703 |77.358912 |typ=transport|treść=}}'''Lotnisko Hindon''' ({{IATA|HDO}}), [[Ghaziabad]]. Obsługuje niektóre loty regionalne jako enklawa cywilna wewnątrz bazy lotniczej. Planowane jest, że pozostanie otwarte do czasu zakończenia dalszej rozbudowy w IGI. 

Ze względu na gwałtowny wzrost ruchu lotniczego, w Jewar, niedaleko [[Noida|Noidy]], budowane jest nowe lotnisko.

=== Koleją ===
Po zakupie biletu w kasie lub online przed podróżą, wystarczy udać się do wagonu oznaczonego wybraną klasą podróży. Możesz wsiąść i zająć pierwsze wolne miejsce lub, w przypadku wyższych klas, często wywieszona jest lista pasażerów na wagonie po jego zatrzymaniu. Poszukaj swojego nazwiska i udaj się do przydzielonego wagonu, kabiny i miejsca. Nigdy nie ma potrzeby wydawania karty pokładowej, więc jeśli ktoś z tłumu będzie Cię o to pytał, nie słuchaj go; to oszustwo. Jeśli jesteś odważny, możesz po prostu kupić bilet standardowy na 2. klasę i wsiąść do dowolnego wolnego wagonu. Konduktor podejdzie i sprawdzi Twoje bilety po ruszeniu pociągu. Jeśli podróżujesz w wyższej klasie niż ta, na którą masz bilet, wystarczy zapłacić konduktorowi różnicę w cenie. Jedynym ryzykiem jest to, że pociąg może być pełny i możesz utknąć w najniższej klasie, która może być bardzo zatłoczona i z małą ilością miejsca do siedzenia.

Zakup biletu: Najprostszym sposobem jest rezerwacja online za pośrednictwem strony internetowej '''[https://www.irctc.co.in/nget/ IRCTC]'''. Rejestracja wymaga weryfikacji adresu e-mail i numeru telefonu komórkowego.

'''Nie ufaj''' nieznajomym, którzy wyłaniają się z tłumu i proszą o pomoc; '''ignoruj''' ​​ich. Zawsze proś o pomoc w punkcie informacyjnym lub u policjantów (w mundurach khaki). Osoby, które podejdą do Ciebie spontanicznie, powinny być '''całkowicie ignorowane'''. Skorzystaj z usług jednego z tragarzy (w pomarańczowych mundurach z metalowymi identyfikatorami na ramionach), aby znaleźć swój pociąg i zanieść bagaż, w zamian za napiwek.

* '''Kasa biletowa''' (''przy drodze do Connaught Place, czynne dłużej''). Często czas oczekiwania jest niewiele dłuższy niż w kasie biletowej. Musisz znać numer lub nazwę pociągu, którym chcesz jechać.

==== Dworzec kolejowy Nowe Delhi ====
[[Plik:New Delhi Railway Station Entry.jpg|thumb|Strona bramy Ajmeri na dworcu kolejowym Nowe Delhi]]
{{Znacznik|Stacja Nowe Delhi|28.642314 |77.220004 |typ=transport|treść=}}'''Nowe Delhi''' NR (''NDLS'') (''poza Paharganj, znanym również jako getto backpackerów, około 40 minut – 1 godzina podróży samochodem ze stacji Nowe Delhi na lotnisko w Delhi''). 6:00–23:00. Biuro biletów turystycznych '''International Tourist Bureau''' jest czynne w godzinach otwarcia, na górze, ale nadal w obrębie głównego dworca kolejowego Nowe Delhi (po stronie odległej od metra, w pobliżu peronu 1). Należy pamiętać, że jest ono przeznaczone wyłącznie dla turystów zagranicznych, dlatego należy posiadać wizę turystyczną (tj. wizy studenckie i pracownicze nie są akceptowane). Osoby niebędące rezydentami Indii mogą również zarezerwować bilety w tym biurze. Wymagany będzie paszport. Wymagany jest nawet numer wizy. Akceptowane są również karty debetowe/kredytowe Visa/Mastercard i RuPay (która jest indyjską formą płatności). Aby otrzymać bilet, należy najpierw udać się na środek sali i uzyskać numery do stanowisk rezerwacji i informacji, a także formularz do wypełnienia. Następnie należy ustawić się w kolejce do jednego z dwóch rzędów krzeseł w kształcie litery U, wypełnić formularz i przygotować się na długie oczekiwanie. Po wywołaniu numeru rezerwacji poproś kasjera o sprawdzenie dostępności wybranego pociągu (pociągów) i odpowiedz na wszelkie pytania dotyczące formularza. Następnie poczekaj na wywołanie numeru rezerwacji. Pamiętaj, że zanim dotrzesz do stanowiska rezerwacji, Twój pociąg może być już niedostępny. W takim przypadku możesz spróbować zarezerwować inny. Jeśli w trakcie tego długiego procesu będziesz potrzebować toalety, na werandzie znajduje się stosunkowo czysta toaleta dla kobiet i mężczyzn, dostępna przez boczne drzwi (te, którymi nie wszedłeś). Stacja jest duża, zatłoczona, chaotyczna i pełna naganiaczy.
:Zaplanuj '''godzinę''' na znalezienie pociągu podczas pierwszej wizyty. Nie ufaj elektronicznym tablicom informacyjnym, które często pokazują nieprawidłowe informacje. Zamiast tego słuchaj komunikatów i pytaj kilku umundurowanych policjantów, aż znajdziesz swój pociąg. 

Opcje transportu do i ze stacji w New Delhi:
* '''Metrem''': Stacja Nowe Delhi obsługiwana jest przez linie ''Żółta (2)'' i ''Pomarańczowa Airport Express'' metra w Delhi. Wyjścia metra znajdują się przy bramie Ajmeri (drugie wejście) w pobliżu peronu 16.
* '''Taksówką''': W zależności od natężenia ruchu, przejazd taksówką kosztuje około 400 rupii. Taksówka z opłatą wstępną obsługiwana przez policję w Delhi. Jeśli przyjeżdżasz na stację i chcesz wziąć taksówkę, udaj się do taksówki z opłatą wstępną policji w Delhi. Niestety, ta taksówka znajduje się na samym północnym krańcu parkingu taksówek (około 50 m od głównego wyjścia ze stacji) i spotkasz naganiaczy, którzy twierdzą, że oferują taksówki z opłatą wstępną; po prostu ich zignoruj ​​i znajdź taksówkę z opłatą wstępną obsługiwaną przez policję w Delhi, która jest bezpieczna i najtańsza. Istnieje pewna szansa, że ​​kasjer, który pracuje dla policji, zapłaci mniej niż ktokolwiek inny, kto ma do czynienia z gotówką w Delhi. Można również skorzystać z przedpłaconych riksz i taksówek z placu przed głównym wejściem.

==== Delhi Junction ====
{{Znacznik|Stacja Delhi Junction|28.661816 |77.228356 |typ=transport|treść=}}'''Delhi Junction''' NR (''DLI, Old Delhi, Purani Dilli'') (''metro: Chandni Chowk ''2''. Wejście znajduje się tuż przy wschodnim krańcu stacji, tuż za główną drogą (ostatni kurs metra około 11:30). Jeśli zdecydujesz się na przejazd rikszą z tego miejsca, kasa z przedpłatą często będzie próbowała naliczyć Ci kwotę nawet trzykrotnie wyższą od faktycznej ceny podanej w oficjalnym cenniku wyraźnie widocznym w ich oknie — niestety targowanie się często okazuje się tańsze'').

==== Hazrat Nizamuddin ====
{{Znacznik|Stacja Hazrat Nizamuddin|28.58701 |77.253929 |typ=transport|treść=}}'''Hazrat Nizamuddin''' NR (''NZM''), Harsha Rd, Nizamuddin East (''kilka kilometrów na południe''). Autobusy 261, 306 do dworca autobusowego Sarai Kale Khan Inter State Bus Terminal (ISBT) przy obwodnicy, a następnie pieszo do stacji (400 m). Wiele pociągów jedzie na południe. Jest to najmniej chaotyczny dworzec z Wielkiej Trójki, ale wciąż dość duży i słabo oznakowany; słuchaj komunikatów, aby zorientować się, gdzie jest pociąg. Na stacji znajduje się całkiem niezła strefa gastronomiczna, która sprzedaje niedrogie, higieniczne przekąski na wynos, w tym kanapki i samosy.

==== Inne stacje ====
* {{Znacznik|Dworzec Anand Vihar|28.648614 |77.314024 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec Anand Vihar''' (''ANVT'') (''w pobliżu granicy [[Ghaziabad]]–Delhi; metro: Anand Vihar 3/4 7, tuż naprzeciwko międzystanowego dworca autobusowego Anand Vihar (ISBT)''). Dworzec obsługujący większość połączeń w kierunku wschodnim. 
* {{Znacznik|Delhi Sarai Rohilla|28.662992 |77.187106 |typ=transport|treść=}}'''Delhi Sarai Rohilla''', Kolonia Oficerów Kolejowych (''metro: Shastri Nagar 1; autobus 71, 89''). 
* {{Znacznik|Delhi Cantonment|28.613534 |77.116577 |typ=transport|treść=}}'''Delhi Cantonment''' (''autobus 518, 545, 588 do Delhi Cantt''). Z tej stacji odjeżdżają luksusowe pociągi, takie jak Royal Orient. Ponadto, pociąg Vande Bharat Express z [[Adźmer]]u kończy bieg w Delhi Cantonment.

=== Szybką koleją ===
Szybkie pociągi, oficjalnie znane jako '''[https://ncrtc.in/ RAPIDX]''', są szybsze niż pociągi lokalne i ekspresowe. Od 2024 roku funkcjonuje odcinek [[Sahibabad]]–Duhai szybkiej kolei '''Delhi–Meerut''', a do Delhi trzeba będzie do 2026 roku czekać na pociągi szybkiej kolei. Pociągi kursujące na szybkich pociągach noszą nazwę Namo Bharat.

=== Samochodem ===
Delhi jest dobrze skomunikowane z indyjską siecią drogową i można do niego dojechać ze wszystkich kierunków głównymi autostradami. Należą do nich pięć autostrad krajowych: [[Plik:NH1-IN.svg|25px]] ([[Attari]]-Delhi), [[Plik:NH2-IN.svg|25px]] ([[Kolkata]]-Delhi), [[Plik:NH8-IN.svg|25px]] ([[Mumbaj]]-Delhi), [[Plik:NH110-IN.svg|25px]] ([[Fazilka]]-Delhi) i [[Plik:NH24-IN.svg|25px]] ([[Lucknow]]-Delhi), a także autostrady płatne: Delhi-Gurugram Expressway, Delhi Noida Direct Flyway (DND Flyway) i Delhi Faridabad Skyway (Badarpur Tollway).

W Delhi można wynająć samochód z kierowcą na kilka dni, a nawet tygodni. Można to zrobić w autoryzowanych przez rząd centrach informacji turystycznej. Trasa ta oferuje wycieczki samochodowe po Delhi, a także do innych miast i po różnych stanach. Maksymalna cena za dwutygodniową wycieczkę nie powinna przekraczać 400 USD za osobę. Jednak cena ta jest już bardzo wysoka, a trzeba pamiętać o obowiązkowym doliczeniu 10% napiwku dla kierowcy po zakończeniu wycieczki.

=== Autobusem ===
[[Plik:Anand Vihar ISBT.jpg|thumb|Interstate Bus Terminal (ISBT)]]
'''Autobusy''' przyjeżdżają z [[Katmandu]] i [[Chitwan]] w [[Nepal]]u (czas podróży: ponad 36 godz.) oraz praktycznie z każdego miasta w Indiach. Chociaż nie są tak wygodne jak pociągi, autobusy stanowią jedyną opcję w przypadku niektórych destynacji, głównie w górach.

Delhi ma trzy główne międzystanowe dworce autobusowe (ISBT) – Kashmere Gate ISBT, Sarai Kale Khan ISBT i Anand Vihar ISBT. Głównym operatorem jest Delhi Transport Corporation, ale każdy stan ma również własne autobusy, a także kilku prywatnych operatorów.

* {{Znacznik|Kashmere Gate ISBT|28.66896 |77.23114 |typ=transport|treść=}}'''Kashmere Gate ISBT''' (''Maharana Pratap'') (''Metro Kashmere Gate, linia 1/2''), ☏ +91 11 43090100, info@dimts.in. To jest „największy” ISBT i największy z nich. Autobusy do punktów na północ: [[Pendżab (Indie)|Pendżab]], [[Hariana]], [[Czandigarh]], [[Garwhal]], [[Radżastan]], [[Himachal Pradesh]], [[Dżammu i Kaszmir]] oraz [[Nepal]].
* {{Znacznik|Sarai Kale Khan ISBT|28.58584 |77.25650 |typ=transport|treść=}}'''Sarai Kale Khan ISBT''' (''Vir Hakikat Rai'') (''obok stacji kolejowej Hazrat Nizamuddin''). Autobusy do punktów na południe ([[Agra]], [[Madhya Pradesh]]).
* {{Znacznik|Anand Vihar ISBT|28.64463 |77.31485 |typ=transport|treść=}}'''Anand Vihar ISBT''' (''Swami Vivekanand'') (''Na wschodnim brzegu Jamuny, M: Anand Vihar''). Autobusy do punktów na wschód ([[Lucknow]], [[Kumaon]]).
* {{Znacznik|Bikaner House|28.60815 |77.23072 |typ=transport|treść=}}'''Bikaner House''', Pandara Rd, Nowe Delhi (''M: Central Secretariat Station''). Przystanek autobusowy. Autobusy, w tym klimatyzowane autobusy Volvo z [[Jaipur]]u, przyjeżdżają na to miejsce. Jeśli chodzi o podróż między Jaipurem a Delhi, ten przystanek autobusowy jest bardzo czysty, mniej zatłoczony niż ISBT i łatwo do niego dotrzeć.
* {{Znacznik|Majnu ka Tilla|28.69928 |77.22689 |typ=transport|treść=}}'''Majnu ka Tilla''', New Aruna Nagar (''kolonia tybetańska, krótka przejażdżka rikszą z Metro Vidhan Sabha''). Autobusy do [[Dharamsala|Dharamsali]].

== Komunikacja ==
{{mapa| 28.63 | 77.1 | zoom = 10 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
Poruszanie się po Delhi to zawsze przygoda. Ruch uliczny jest, ogólnie rzecz biorąc, koszmarnie zatłoczony, a wielu kierowców bez mrugnięcia okiem zaoferuje turystom cenę dziesięciokrotnie wyższą od standardowej. Poniższe ceny stanowią ogólne wytyczne i uzgodnij je przed wyruszeniem w drogę. Najlepszym sposobem podróżowania jest metro, gdzie są oddzielne przedziały dla kobiet (co okazuje się bardzo przydatne w godzinach szczytu). Metro jest czyste, wydajne i zazwyczaj korzystają z niego stosunkowo zamożni studenci z klasy średniej lub osoby dojeżdżające do pracy; w mieście nie ma prawie żadnego miejsca, do którego nie dałoby się dojechać metrem.

=== Metrem ===
[[Plik:New Delhi Metro.jpg|thumb|240px|Wagon metra w Delhi]]
[[Plik:Rapid Transit Map of Delhi.jpg|thumb|400px|Sieć metra i kolei w Delhi]]
Szybko rozwijająca się sieć '''[https://delhimetrorail.com/ metra w Delhi]''' zapewnia tani, szybki, w większości bezproblemowy i klimatyzowany sposób przemieszczania się po mieście, jednak jej rosnąca popularność sprawia, że ​​tłumy w godzinach szczytu na głównych węzłach przesiadkowych zaczynają przypominać te w [[Mumbaj]]u. Od 2025 roku działa 9 linii:

* '''Czerwona linia 1''': Dilshad Garden–Rithala
* '''Żółta linia 2''': Samaypur Badli–HUDA City Centre
* '''Niebieska linia 3/4''': Dwarka Sector 21–Noida Electronic City
** '''Odnoga niebieskiej linii''': Yamuna Bank–Vaishali
* '''Zielona linia 5''': Mundka–Inderlok
** '''Odnoga zielonej linii''': Ashok Park Main–Kirti Nagar
* '''Fioletowa linia 6''': Kashmere Gate–Ballabhgarh
* '''Pomarańczowa linia Airport Express''': New Delhi–IGI Airport–Dwarka Sector 21
* '''Różowa linia 7''': Majilis Park–Shiv Vihar
* '''Magenta linia 8''': Janakpuri West–Botanical Garden
* '''Szara linia 9''': Dwarka–Dhansa
Ceny biletów wahają się od 10 do 60 rupii, wystarczy kupić żeton i wymienić na inne linie. Jeśli to konieczne, wrzuć żeton do slotu przy wyjściu. Żetony można wykorzystać tylko na stacji, na której zostały zakupione, więc nie można kupić dwóch i użyć drugiego do powrotu do domu. Jeśli planujesz zostać na dłużej, możesz kupić „Smart Card” za 200 rupii, która jest warta 150 rupii i obejmuje depozyt w wysokości 50 rupii; korzystanie z niej pozwala zaoszczędzić 10% i, co ważniejsze, pozwala uniknąć kolejek. Dostępna jest również „Tourist Card” umożliwiająca nieograniczone korzystanie za 150 rupii (1 dzień) lub 300 rupii (3 dni), ale jest bardzo mało prawdopodobne, że uda Ci się podróżować wystarczająco długo, aby się to opłaciło. Obowiązują specjalne ceny na przejazdy Airport Express. '''W godzinach szczytu może być konieczne odczekanie ponad 20 minut w kolejce z powodu kontroli bezpieczeństwa, szczególnie na stacjach centralnych'''.

Linia Żółta jest szczególnie przydatna do dojazdu do stacji kolejowych Delhi Junction (Chandni Chowk, Jama Masjid) i Nowe Delhi, dworca autobusowego ISBT, getta backpackerów w Paharganj, Hauz Khas i Qutb Minar. Linia Niebieska jest również przydatna do odwiedzenia Akshardham, Ogrodu Botanicznego i dotarcia do zachodniej części Paharganj przez stację RK Ashram Marg. Linia Magenta jest również przydatna do dojazdu do Terminalu 1 lotniska w Delhi i odwiedzenia Hauz Khas, Świątyni Lotosu, Rezerwatu Ptaków Okhla i Ogrodu Botanicznego.

Uwaga: wszystkie stacje metra używają nowych, oficjalnych, indyjskich nazw, więc Connaught Place to „Rajiv Chowk”, Delhi Junction to „Chandni Chowk”, a ISBT to „Kashmere Gate”.

Pierwszy wagon w każdym pociągu jest zarezerwowany wyłącznie dla kobiet, a naruszenie tego zakazu wiąże się z karą. Przewożenie mężczyzn podróżujących z kobietami jest również zabronione.

Pamiętaj, że jeśli chcesz wyjść na dworcu głównym w godzinach szczytu, będziesz musiał się przecisnąć, zanim przeciwny strumień pasażerów wepchnie cię z powrotem do środka. '''Nie bój się użyć siły, żeby się wypchnąć'''.

=== Lokalnym pociągiem ===
Połączenia kolejowe w Delhi są ograniczone, ale infrastruktura daleko odbiega od przyjaznych dla użytkownika stacji metra. Większość stacji kolejowych jest niekorzystnie zlokalizowana. Poza godzinami szczytu linia Delhi Ring Railway nie obsługuje przewozów pasażerskich.

=== Autobusem ===
[[Plik:Delhi Bus Crowded.JPG|thumb|W autobusie w Delhi nigdy nie jesteś sam]]
Wszystkie części Delhi są dobrze skomunikowane autobusami, a bilety w cenach od 5 do 25 rupii są bardzo tanie, ale przez większość czasu autobusy są dość zatłoczone. Czerwone i niebieskie autobusy są klimatyzowane, a zielone i pomarańczowe nie. Ponieważ przystanki autobusowe nie mają poprawnie oznaczonych tras, znalezienie drogi może być trudne. Zapytanie innych osób na przystanku to często najlepszy sposób, aby dowiedzieć się o trasach autobusów do celu. Autobusy kursują jednak dość często, co około 15-20 minut na większości tras. W Delhi istnieją dwa rodzaje autobusów:

* Autobusy rządowe '''DTC''' (czerwone i zielone z dużymi oknami)
* Autobusy prywatne '''Blue-Line''' (pomarańczowe)
Jeśli masz wybór, wybierz autobus DTC. Zatrzymują się one rzadziej i zazwyczaj są mniej zatłoczone. Pamiętaj, że wiele autobusów, również DTC, zatrzymuje się praktycznie wszędzie, jeśli jest wystarczająco dużo osób wsiadających lub wysiadających.

Wsiadaj do autobusów z tyłu i zapłać u sprzedawcy biletów siedzącego tuż przy drzwiach. Pamiętaj o zachowaniu biletów, ponieważ kontrole biletów są dość częste. Niektóre miejsca po lewej stronie autobusu mogą być zarezerwowane dla kobiet i osób niepełnosprawnych. Kiedy nadejdzie czas wysiadania, przejdź na przód autobusu. Jak można się spodziewać, wszystkie te wytyczne są regularnie ignorowane, gdy autobusy są bardzo zatłoczone.

==== Hop on Hop off ====
[[Plik:HoHo - Delhi Tourism Bus, Sri Laxminarayan temple, New Delhi, India (2011).jpg|thumb|Autobus turystyczny Hop-on Hop-off w Delhi]]
'''[https://www.hohodelhi.com/ HOHO]''', ☏ +91 11 4094 0000 (infolinia). Delhi Tourism oferuje usługę autobusową Hop On Hop Off. Flota klimatyzowanych, niskopodłogowych autobusów porusza się po mieście, zatrzymując się na wyznaczonych przystankach. Pasażerowie mogą wysiąść z autobusu, zwiedzić okolicę we własnym tempie i wsiąść do kolejnego autobusu. Autobus kursuje co 45 minut, obejmując ważne zabytki, miejsca pamięci, muzea i centra handlowe w mieście. W każdym autobusie znajduje się doświadczony anglojęzyczny przewodnik. Bilet kosztuje 300 rupii i jest ważny przez 2 kolejne dni. Autobus nie kursuje w poniedziałki.

=== Taksówką ===
[[Plik:Delhi Taxi.JPG|thumb|Oficjalna taksówka]]
Aby zobaczyć wiele odległych miejsc w Delhi i okolicach, konieczna jest '''taksówka''' lub '''wynajęty samochód''' (zazwyczaj z kierowcą). Metro jest jednak znacznie tańszą i równie wygodną opcją.

Większość taksówek w Delhi to stare, ale niezawodne Ambassadory lub ''Omni'' napędzane CNG, w charakterystycznym '''czarno-żółtym malowaniu''' i zielonym pasie. Wynajmowanym samochodem rodzinnym jest zazwyczaj ''Toyota Innova'' lub ''Chevrolet Tavera''. Chociaż wszystkie są wyposażone w liczniki i powinny kosztować 15 rupii za pierwszy kilometr (8,5 rupii za kilometr), liczniki często są ustawione i lepiej uzgodnić cenę z wyprzedzeniem. Większość przejazdów po mieście kosztuje 200-500 rupii, a przejazd na lotnisko może być wyższy, w zależności od miejsca rozpoczęcia. Ośmiogodzinny wynajem powinien kosztować około 1500 rupii, a jeśli kierowca jest pomocny, należy dać napiwek. Ceny zależą również od wielkości pojazdu. Czarno-żółte taksówki nie są klimatyzowane. Nawet jeśli mają klimatyzację, zostaniesz obciążony dodatkową opłatą (a stawki zależą od kierowcy, więc targuj się).

Nowoczesne usługi '''taksówek radiowych''': w cenie 20 rupii za km są one bardziej przystępne cenowo niż konkurencja, ale korzystają z nowoczesnych pojazdów z klimatyzacją i GPS-em, a połączenia można nawiązywać 24 godziny na dobę. Cena standardowa wynosi 20 rupii, a po przejechaniu pierwszego kilometra wzrasta o 5 rupii za każde 250 metrów. Jeśli potrzebujesz SUV-a, musisz poinformować firmę z wyprzedzeniem, ale cena pozostaje bez zmian. Opłaty nocne (dodatkowe 25%) obowiązują między 23:00 a 5:00. Zarezerwuj przejazd z kilkugodzinnym wyprzedzeniem. Wiele osób korporacyjnych korzysta z tych taksówek w codziennych dojazdach i mogą być one rezerwowane w godzinach pracy. Napiwki nie są wymagane. Po dokonaniu rezerwacji otrzymasz SMS-a z numerem rejestracyjnym samochodu, imieniem i nazwiskiem kierowcy oraz numerem telefonu komórkowego. Zazwyczaj kierowca zadzwoni do Ciebie i poinformuje o swoim przyjeździe. Wielu kierowców mówi po angielsku na bardzo podstawowym poziomie, więc używaj krótkich zwrotów.

Możesz skorzystać z usług TaxiPixi i uniknąć kłopotów. Pobierz aplikację na iPhone'a/Androida.

Od 2024 roku aplikacje do zamawiania taksówek obejmują również Ubera, Ola i Rapido (popularną aplikację taksówkową z niskimi cenami).

Nie korzystaj z nieoficjalnych taksówek, ponieważ mogą one zawieźć Cię do niewłaściwych hoteli lub do „centrum informacji turystycznej” i próbować sprzedać Ci zawyżone ceny. Dla bezpieczeństwa sprawdź, czy kierowca ma oficjalne dokumenty.

Przejazdy taksówką dla turystów w Delhi prawie zawsze wiążą się z drobnymi oszustwami. Zazwyczaj kierowca zażąda wyższej kwoty niż pierwotnie uzgodniona. Podczas jazdy przygotuj kwotę, która będzie co najmniej równa ustalonej cenie i schowaj ją do kieszeni koszuli lub w podobnym miejscu. W miejscu docelowym wyjmij najpierw swoje rzeczy z samochodu i zostaw otwarte drzwi, aby spowolnić kierowcę, jeśli będzie Cię śledził. Podaj kierowcy pieniądze, nie prosząc go głupio o resztę, a następnie odejdź tak szybko, jak to możliwe, w kierunku, w którym dla niego najtrudniej byłoby podążać.

==== Taksówki sieciowe ====
W Delhi działają również różne firmy transportowe (tzw. „ridesharing”), takie jak Uber i Ola Cabs. Przed dokonaniem płatności należy sprawdzić obowiązujące w nich taryfy. Chociaż większość z tych usług akceptuje gotówkę, wiele z nich można również połączyć z portfelami internetowymi, takimi jak Paytm, więc ryzyko przepłacania rzadko występuje.

=== Auto-rikszami ===
[[Plik:Auto-rickshaw.JPG|thumb|250px|Auto-riksze - bez drzwi]]
'''Auto-riksze''' (nazywane również '''trójkołowymi skuterami''', '''tuk-tukami''' lub po prostu '''autos''') sprawdzają się na krótsze trasy. Zawsze w charakterystycznym '''żółto-zielonym''' malowaniu, auto-riksze to trójkołowe, częściowo zabudowane pojazdy zasilane CNG, które mogą pomieścić trzy osoby z tyłu. Generalnie są znacznie tańsze niż taksówki i można je złapać z ulicy. Chociaż zgodnie z prawem rikszarze powinni pobierać opłatę według licznika w pojeździe (25 rupii za pierwsze dwa kilometry, 8 rupii za kilometr dalej), stawka ta jest nierealistycznie niska i prawie zawsze będą próbowali się targować. Spróbuj wynegocjować cenę przed wejściem do pojazdu. Zasadniczo, nawet najkrótsza podróż będzie kosztować 30-40 rupii za osobę, niezależnie od licznika, ale nigdy nie powinieneś płacić więcej niż 150 rupii za przejazd w obrębie miasta. Jeśli cena jest za wysoka, nie bój się od niej odstąpić. Zazwyczaj łatwo jest szybko znaleźć inny, zazwyczaj z kierowcą, który nie będzie chciał Cię oszukać.

W razie problemów z kierowcami, udaj się do jednego z licznych posterunków policji w centrum miasta, gdzie otrzymasz formularz skargi, który skutkuje nałożeniem na kierowcę mandatu w wysokości 500 rupii. Na pojeździe powinien być również zapisany numer telefonu, pod który należy zadzwonić w razie jakichkolwiek skarg.

Policja posiada kilka stanowisk postojowych z opłatą z góry. Powiedz im, dokąd chcesz jechać i zapłać z góry. Opłata będzie obejmować 5 rupii za usługę. Następnie weź kupon i stań na zewnątrz, gdzie policjant wskaże Ci najbliższy wolny samochód. Po zakończeniu podróży wręczasz kupon kierowcy i to wszystko. Nic więcej do zapłaty (bez względu na to, co mówią).

=== Rikszami rowerowymi ===
[[Plik:ChawriBazaar JamaMasjid.JPG|thumb|Ruch uliczny w Starym Delhi, w kierunku Jama Masjid]]
Riksze rowerowe to trójkołowe, napędzane pedałami/elektrycznie riksze z siedzeniami z tyłu dla pasażerów i kierowcą z przodu. Są dobre na krótkie dystanse lub do miejsc, które są zbyt daleko, aby dotrzeć tam pieszo, ale zbyt blisko, aby skorzystać z autobusu/taksówki/autorikszy. Riksze rowerowe nie mają taksometrów, więc przed wejściem na pokład należy ustalić cenę. 20-50 rupii to rozsądna cena za większość podróży na kilka kilometrów.

Riksze rowerowe najlepiej sprawdzają się w Starym Delhi, aby zwiedzić skomplikowane galis (ścieżki piesze) i cieszyć się zapachami i dźwiękami miasta.

Riksze rowerowe nadal można spotkać w niektórych częściach Starego Delhi i dzielnicach mieszkalnych, ale stają się coraz rzadsze. Na początku lat dwudziestych XXI wieku riksze elektryczne zasilane bateriami w dużej mierze je zastąpiły, ponieważ są szybsze, bardziej dostępne i zazwyczaj tańsze na krótkie trasy. W związku z tym podróżni mogą spotkać mniej tradycyjnych riksz rowerowych niż w przeszłości.

=== Rikszą elektryczną ===
Elektryczne riksze, popularnie zwane tuk-tukami lub e-rikszami, są również wykorzystywane do poruszania się po ulicach Starego Delhi. Są one zasilane bateriami, co czyni je alternatywą dla auto-riksz i riksz rowerowych, ze względu na niskie koszty paliwa i mniejszy nakład pracy ludzkiej w porównaniu z rikszami rowerowymi.

E-riksze są obecnie powszechnie dostępne w całym Delhi i stały się najpopularniejszym środkiem transportu na krótkie odległości. Są szczególnie przydatne podczas krótkich podróży w obrębie dzielnic oraz do dojazdu do i ze stacji metra, targowisk i przystanków autobusowych. Ceny biletów są zazwyczaj niskie i stałe, choć zaleca się sprawdzenie ceny przed wejściem na pokład.

=== Samochodem ===
Podróżując po Delhi, można wynająć samochód. Warunki drogowe są generalnie lepsze niż w pozostałych częściach Indii. Jednak korki stanowią poważny problem w Delhi, a ruch uliczny jest generalnie bardziej chaotyczny niż w krajach rozwijających się.

Jazda samochodem po Delhi może być wyzwaniem, szczególnie dla osób niezaznajomionych z indyjskimi warunkami drogowymi. Korki są powszechne, szczególnie w godzinach szczytu, a dyscyplina drogowa może różnić się od tej, do której przyzwyczajeni są kierowcy z krajów zachodnich. Kierowcy często nie przestrzegają zasad dotyczących utrzymania pasa ruchu, często używa się klaksonów, a nagłe zatrzymania lub skręty nie są rzadkością. Osoby z krajów rozwiniętych odwiedzające Delhi po raz pierwszy mogą odczuwać stres podczas jazdy samochodem, dlatego zaleca się unikanie samodzielnego prowadzenia i korzystanie z taksówek, aplikacji do współdzielenia przejazdów lub wynajętych kierowców.

=== Pieszo ===
Większość Delhi jest nieprzyjazna pieszym. Odległości są duże, oznakowanie dróg słabe, a w bardziej turystycznych rejonach stale natkną się można na żebraków i naganiaczy. Przechodzenie przez ulicę często wiąże się z przedzieraniem się przez kilka pasów ruchu o dużym natężeniu. Staraj się poruszać w przewidywalnej linii prostej, aby pojazdy mogły Cię ominąć. Jeszcze lepiej, dołącz do grupy miejscowych i przejdź w ich cieniu. Jeśli naprawdę chcesz pospacerować, te miejsca będą odpowiednie:

* Przejdź z Rashtrapati Bhavan (Domu Prezydenta) do Bramy Indii ścieżką Kartavya (spacer trwający około 3–4 km).
* Przejdź z Jama Masjid do Czerwonego Fortu w okolicy Chandni Chowk.
* Na dalekim południu Delhi wybierz się na spacer po lesie. Spróbuj zacząć od południa Indyjskiego Instytutu Technologicznego przez Sanjay Van do Qutub Minar. Pamiętaj jednak, że Sanjay Van nie zawsze jest bezpieczny i zaleca się chodzenie tam w grupie, najlepiej w ciągu dnia.
* Południowe Delhi-Green Park-Hauz Khas Village, a następnie ruiny medresy Hauz Khas – to miejsce, gdzie znajdziesz nowszą dzielnicę handlową, ekskluzywną wioskę artystyczną, stare ruiny i piękne ogrody.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Humanyun's Tomb within a frame.jpg|thumb|Grobowiec Humajuna]]
Delhi słynie z imponującej gamy budowli – fortyfikacji, meczetów i grobowców – wzniesionych w czasach, gdy Delhi było centrum wielkich imperiów muzułmańskich. W mieście rozsiane są dziesiątki znanych miejsc, a kilka z nich cieszy się międzynarodową sławą jako [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|obiekty światowego dziedzictwa UNESCO]]. Najczęściej odwiedzanymi miejscami są {{Znacznik|Czerwony Fort|28.655722|77.242139|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Czerwony Fort''' (pałac cesarza Mogołów z XVII wieku), {{Znacznik|Dżama Masdżid|28.6507|77.2334|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Dżama Masdżid''' (ogromny i piękny meczet z XVII wieku), {{Znacznik|Kutb Minar|28.524444|77.185472|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Kutb Minar''' (73-metrowa wieża, pochodząca z XIII wieku, ale wciąż z dobrze zachowanymi misternymi rzeźbieniami), {{Znacznik|Grobowiec Humajuna|28.593278|77.250694|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Grobowiec Humajuna''' (ogromny grobowiec cesarza Mogołów z XVI wieku) oraz {{Znacznik|Purana Qila|28.609444|77.244167|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Purana Qila''' (cytadela Mogołów z XVI wieku).

Przybysze często mają wątpliwości co do relacji między Delhi a '''[[Nowe Delhi|Nowym Delhi]]'''. W rzeczywistości Nowe Delhi, stolica Indii, jest w rzeczywistości jedną z dzielnic Delhi. Nowe Delhi zostało zbudowane w latach 1911–1912 pod rządami brytyjskimi. Współcześnie, zgodnie z centralnym planem urbanistycznym, charakteryzuje się szerokimi bulwarami, rozległymi parkami i rondami między budynkami rządowymi. Do popularnych atrakcji należą {{Znacznik|Brama Indii|28.612864|77.229306|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Brama Indii''', '''Kartavya Path''' (narodowy pasaż handlowy) łączący główne budynki rządowe oraz {{Znacznik|Rashtrapati Bhavan|28.614444|77.199722|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Rashtrapati Bhavan''' (pałac prezydencki). Znajduje się tu również wiele najważniejszych '''muzeów''' Delhi.

Inną popularną atrakcją jest {{Znacznik|Świątynia Lotosu|28.553328|77.258456|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Świątynia Lotosu''' Bahaitów w południowo-wschodnim Delhi, nowoczesna budowla w kształcie kwiatu. Jest to jeden z najczęściej odwiedzanych budynków na świecie.

Szczegółowy spis wszystkich atrakcji turystycznych w Delhi można znaleźć w artykułach poświęconych poszczególnym dzielnicom.

{{infobox|Strzeż się|W okolicach Connaught Place działa wiele prywatnych biur informacji turystycznej, które otwarcie podają się za oficjalne rządowe biuro turystyczne. W rzeczywistości są to po prostu agenci turystyczni, którzy nie mają nic wspólnego z rządem Indii. Ponieważ żerują na turystach, wszystko, co u nich kupisz, będzie znacznie droższe niż zrobienie tego samemu.}}
Pracownicy biura '''informacji turystycznej''' w Delhi są bardzo pomocni i oferują wiele bezpłatnych informacji:

* {{Znacznik|'''Biuro Informacji Turystycznej Rządu Indii'''|28.62719 |77.21969|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Biuro Informacji Turystycznej Rządu Indii''', 88 Janpath, Connaught Place, ☏ +91 11 2332 0005, +91 11 2332 0008, +91 11 2332 0109, +91 11 2332 0266. Biuro Informacji Turystycznej Rządu Indii oferuje codzienne wycieczki obejmujące wszystkie główne atrakcje Delhi. Jeśli zdecydujesz się na jednodniową wycieczkę zorganizowaną przez rząd, pamiętaj, że ze względu na napięty harmonogram będziesz potrzebować szybkiego marszu – na każdą atrakcję przewidziano zaledwie 20-40 minut, co jest bardzo krótkim czasem. Potraktuj tę jednodniową wycieczkę jako wstęp. Jeśli znajdziesz jakieś miejsce, które Cię szczególnie zainteresuje, dodaj je do zakładek i wróć później.

== Aktywny wypoczynek ==
Przejdź się po '''Connaught Place''' (CP), sercu [[Nowe Delhi|Nowego Delhi]]. Ten zaprojektowany przez Brytyjczyków kolonialny odpowiednik centrum handlowego, składa się z dwóch koncentrycznych pierścieni podzielonych na bloki, wszystkie pękające w szwach od sklepów i mnóstwa rozpieszczonych gołębi przechadzających się po okolicy. Długo zaniedbany obszar zyskał na popularności po otwarciu głównego węzła metra '''Rajiv Chowk''', pod którym się znajduje, i z dnia na dzień staje się coraz bardziej ekskluzywny. W centrum znajduje się mały, ale przyjemny park, a na jednym z obrzeży słynny '''Palika Bazaar''', podziemna jaskinia tanich towarów, z których wiele zostało skradzionych lub przemyconych z zagranicy. Obszar jest otoczony z niemal wszystkich stron wysokimi biurowcami. Miłośnicy pociągów będą chcieli odwiedzić '''Metro Muzeum''' na stacji (Patel Chowk), czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-16:00 (bezpłatnie z ważnym biletem metra).

== Praca ==
Gospodarka Delhi dynamicznie się rozwija. Analogicznie, pojawia się wiele interesujących ofert pracy. Monster, [https://www.jobted.in/ Jobted] i inne internetowe platformy pracy to dobry punkt wyjścia do zapoznania się z ofertą. Tradycyjnie cudzoziemcy często pracują w sektorze socjalnym lub w nauczaniu. Coraz częściej jednak ekspaci pracują dla międzynarodowych korporacji, a nawet lokalnych firm indyjskich.

W Delhi cudzoziemcy mają szeroki wachlarz możliwości zatrudnienia, niezależnie od tego, czy chcą pracować w biznesie, organizacjach pozarządowych, instytucjach edukacyjnych, czy nawet w administracji rządowej. Istnieje jednak jedno zastrzeżenie: rynek pracy w Delhi jest bardzo konkurencyjny, dlatego w wielu prestiżowych organizacjach liczba kandydatów znacznie przewyższa liczbę dostępnych stanowisk, co pozwala pracodawcom pozyskiwać utalentowanych kandydatów za raczej niskie wynagrodzenia (zwłaszcza w porównaniu z innymi międzynarodowymi destynacjami).

== Nauka ==
Delhi jest kluczowym ośrodkiem nauki w Indiach. Najbardziej znane uniwersytety w Delhi to JNU, DU, IGNOU, DTU, JMI i IIT. Oficjalna strona internetowa Departamentu Edukacji Rządu Delhi to dobry punkt wyjścia do zapoznania się z możliwościami studiowania w Delhi.

Oprócz studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich, istnieje wiele instytutów szkoleniowych i dyplomowych oraz politechnik, które zaspokajają rosnące zapotrzebowanie na kształcenie zawodowe i oparte na umiejętnościach. Oprócz tradycyjnych instytucji edukacyjnych, coraz więcej cudzoziemców podejmuje również naukę języka hindustańskiego (hindi-urdu), a Delhi jest jednym z tych języków.

== Zakupy ==
[[Plik:Fab india.jpg|thumb|250px|Fabindia – sieć sklepów odzieżowych]]
Jeśli nie boisz się targować i zderzać łokciami na bazarach, Delhi to świetne miejsce na zakupy. Większość znanych bazarów znajduje się w najbardziej centralnych częściach Delhi, zarówno w centrum, jak i w [[Nowe Delhi|Nowym Delhi]]. Centra handlowe w stylu zachodnim są liczne i znajdują się dalej na południe – w południowym i południowo-wschodnim Delhi, a także na przedmieściach [[Gurgaon]] i [[Noida]]. Wiele dzielnic handlowych jest przepełnionych w soboty i zamkniętych w niedziele.

=== Odzież ===
Delhi to raj dla miłośników zakupów, jeśli chodzi o odzież. Od wielowiekowych bazarów z tradycyjnymi tkaninami i sukniami ślubnymi, po modne targi uliczne i luksusowe centra handlowe z międzynarodowymi markami, podróżni znajdą tu niemal każdy styl. Targowanie się jest powszechne na targowiskach ulicznych, podczas gdy w centrach handlowych i markowych sklepach obowiązują stałe ceny.

:'''Odzież etniczna'''

• '''Chandni Chowk''' Historyczne uliczki pełne sklepów z sari i lehenga, idealne na śluby i odświętne stroje. • '''Karol Bagh''': Przystępne cenowo salwar kameez, sari i codzienne indyjskie stroje. • '''FabIndia''' (wiele punktów sprzedaży): Wysokiej jakości ręcznie tkane tkaniny bawełniane i jedwabne w eleganckich, współczesnych fasonach.

:'''Odzież zachodnia'''

• '''Targ Sarojini Nagar''': Słynny z modnych, szybkich ubrań w okazyjnych cenach. • '''Targ Janpath''': Młodzieżowa odzież i akcesoria z bohemskim akcentem. • '''Select Citywalk Mall''' (Saket): Popularne centrum handlowe oferujące indyjskie i międzynarodowe marki modowe.

:'''Połączenie obu stylów'''

• '''Centralny targ Lajpat Nagar''': Mieszanka strojów etnicznych i indo-zachodnich w średnich cenach. • '''Shahpur Jat''': Designerskie butiki oferujące modę fusion, popularne wśród młodych profesjonalistów. • '''Dilli Haat''': Państwowe targowisko rękodzieła, na którym można kupić regionalne tkaniny, kurty i unikatową odzież ręcznie robioną.

=== Tradycyjne tkaniny i szale ===
Pashmina i szale kaszmirskie – dostępne w rządowych sklepach lub sklepach z kaszmirską odzieżą (oryginalne są drogie, a podróbki są w obiegu). Kupuj uważnie.

Tkaniny z nadrukiem w blokach – z Radżastanu i Gudżaratu; etole, dupatty i prześcieradła. Sklepy znajdują się na Chandni Chowk.

Jedwab i bawełna tkana ręcznie – jedwabie Banarasi, ikat i khadi są szeroko sprzedawane w FabIndia, Khadi India i sklepach stanowych (oryginalny jedwab jest bardzo drogi).

=== Przyprawy i herbaty ===
Indie słyną na całym świecie z przypraw i herbat, a Delhi to jedno z najlepszych miejsc, by je kupić. Od starych bazarów przypraw w Starym Delhi po nowoczesne sklepy specjalistyczne, podróżni znajdą tu wszystko, od aromatycznego kardamonu, szafranu i cynamonu, po mieszanki masala chai i wysokiej jakości herbaty Assam i Darjeeling. Przyprawy, herbata i artykuły spożywcze'

Khari Baoli (Stare Delhi) – największy azjatycki targ przypraw, idealny dla miłośników przypraw, suszonych owoców i herbat.

Herbatnie – Wysokiej jakości mieszanki Assam, Darjeeling i masala chai.

=== Elektronika ===
[[Plik:Nehru-1.jpg|250 px|thumb|Nehru Place]]
Jeśli chodzi o komputery i oprogramowanie, najlepszym miejscem jest kompleks targów informatycznych Nehru Place w południowo-wschodnim Delhi, który oferuje interesujące połączenie nowoczesnych technologii i tradycyjnych technik sprzedaży. Można tu znaleźć tani sprzęt, a także oryginalne i pirackie oprogramowanie. Podobne targi znajdują się również w innych częściach Delhi, głównie w dzielnicach zachodnich.

=== Książki ===
Indyjski przemysł książkowy jest ogromny, produkując rocznie około 15 000 książek w języku angielskim i oczywiście znacznie więcej w języku hindi i innych językach ojczystych. Delhi jest centrum tego przemysłu, więc istnieje wiele małych, specjalistycznych księgarni. Książki wydawane lokalnie bywają bardzo tanie, a wiele popularnych tytułów zachodnich jest publikowanych i dostępnych tutaj za ułamek ich pierwotnej ceny.

Zasadniczo dobrymi miejscami do kupowania książek są centrum Delhi (dzielnica '''Daryaganj''' i '''Nai Sarak Bookshop Area'''), a także centra handlowe na południu miasta.

'''Niedzielny Targ Książki Daryaganj''' to pchli targ książek czynny w niedziele od 10:00 do wieczora, oferujący szeroki wybór. Targuj się, aby uzyskać najlepsze ceny.

== Gastronomia ==
[[Plik:JalebiS.jpg|thumbnail|Słodkie ''jalebi'' są bardzo popularne w Delhi]]
Mieszkańcy Delhi narzekają na wiele rzeczy w swoim mieście, ale '''jedzenie''' zadowoli nawet najbardziej wymagających smakoszy. Można tu znaleźć nie tylko jedne z najlepszych indyjskich dań na subkontynencie, ale także coraz więcej znakomitych (choć często drogich) restauracji międzynarodowych oferujących dania z całego świata. Zamawiając, pamiętaj, że Delhi znajduje się około 1000 km od najbliższego oceanu, więc dania wegetariańskie, z kurczakiem i baraniną to strzał w dziesiątkę.

Odwiedź Paranthe Wali Gali na Chandni Chowk. Na tej ulicy znajdują się sklepy, które produkują i sprzedają wyłącznie parathy (nadziewane indyjskie pieczywo). Są one dostępne we wszystkich możliwych smakach i z różnymi nadzieniami, jakie tylko sobie wyobrazisz, w setkach odmian, od gorzkiej tykwy po lody.

Delhi oferuje prawdopodobnie najlepsze '''jedzenie uliczne''' w Indiach. Nie jedz jednak niehigienicznego ani otwartego jedzenia. Jest wiele restauracji oferujących jedzenie uliczne w potencjalnie bardziej higienicznym otoczeniu.

Możesz dołączyć do lokalnych grup smakoszy, którzy regularnie wychodzą, aby spróbować i delektować się nowymi i starymi potrawami, jakie oferuje miasto. Jeśli szukasz w pełni spersonalizowanej wycieczki kulinarnej, stworzonej specjalnie dla Ciebie, to [https://foodtourindelhi.com/ Food Tour In Delhi] będzie dobrym wyborem. Goście mogą odkrywać uliczne jedzenie w Delhi w zabawny i bezpieczny sposób. Ich wycieczki obejmują lokale gastronomiczne, które działają od 50 do 120 lat i serwują jedne z najlepszych ulicznych potraw na świecie. Wycieczki obejmują kręte uliczki Starego Delhi, a także eleganckie, ekskluzywne targi zlokalizowane w całym mieście. Wycieczki kulinarne prowadzone są przez szefów kuchni i ekspertów kulinarnych z bogatym doświadczeniem i oferują takie udogodnienia, jak odbiór i dowóz, nieograniczony dostęp do jedzenia, który obejmuje wszystkie główne rodzaje potraw dostępnych w mieście. Kolejną z najbardziej aktywnych grup jest Food Enthusiasts of Delhi. Organizują oni regularne spacery kulinarne, lepiej znane jako Raids do różnych części i lokali w mieście. Jest to grupa niekomercyjna, którą łączy pasja i miłość do jedzenia.

{{infobox|Chaat|Jeśli masz ochotę na '''chaat''', uliczną przekąskę z północnych Indii, Delhi to idealne miejsce. Podobnie jak hiszpańskie ''tapas'' czy greckie ''mezze'', chaat może obejmować wiele różnych potraw, ale styl delhijski zazwyczaj oznacza smażone w głębokim tłuszczu muszle z ciasta, nadziewane po ugotowaniu ziemniakami, soczewicą lub niemal czymkolwiek innym. Następnie polewa się je jogurtem, chutneyami i mieszanką przypraw ''chaat masala'' i spożywa na świeżo.

Do typowych dań chaat należą paapdi chaat (''mieszanka małych, okrągłych, smażonych i chrupiących kawałków z jogurtem i innymi sosami''), paneer tikka (''kostki twarogu pieczone w piecu tandoor z przyprawami''), pani puri lub golguppa (''małe, okrągłe, puste muszle wypełnione nadzieniem ziemniaczanym i pikantną, słodko-kwaśną mieszanką sosów'').).

[[Image:Haldirams RajKachori.JPG|240px|center]]}}

Najlepszym miejscem na chaat jest '''Bengali Market''' (w pobliżu stacji metra Mandi House) w pobliżu '''Connaught Place''' w centrum miasta. Restauracje są wysokiej jakości, a jedzenie pyszne. Są też bankomaty. Jedną z najbardziej znanych restauracji jest '''Nathu's'''. Ale po naprawdę dobry chaat trzeba się udać do Starego Delhi, a konkretnie do '''Ashok's''' w pobliżu bazaru Chawri. Chociaż znawcy twierdzą, że najlepszy chaat jest przygotowywany na ulicy, większość podróżnych stara się znaleźć złoty środek między higieną a autentycznością.

== Życie nocne ==
Życie nocne w Delhi zmieniło się w ciągu ostatniej dekady. Jest mnóstwo nowoczesnych, kosmopolitycznych miejsc, gdzie można oddzielić się od rupii. W desperackiej próbie utrzymania choć trochę sprawiedliwej proporcji płci, wiele salonów i klubów wprowadziło politykę '''tylko dla par''' (czyli zakaz wstępu dla samotnych mężczyzn lub grup wyłącznie męskich), egzekwowaną z różnym stopniem surowości. Chociaż wszystko powinno być zamknięte do godziny 1:00 w nocy, lokale mogą działać znacznie dłużej.

Kultura kawy w Delhi opiera się głównie na dużych, mocno ujednoliconych sieciach. Dwie najpopularniejsze, '''[https://www.barista.co.in/ Barista]''' i '''[https://www.cafecoffeeday.com/ Cafe Coffee Day]''', można znaleźć w wielu lokalizacjach w mieście, zwłaszcza w okolicach Connaught Place. Na rynku pojawiły się również '''[https://www.costa.co.uk/ Costa Coffee]''' z Wielkiej Brytanii i '''[https://www.starbucks.in/ Starbucks]''' z USA. Listę niezależnych kawiarni można znaleźć w artykułach dotyczących poszczególnych dzielnic.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Podane ceny mogą nie uwzględniać podatków do 22,5%, obliczonych na podstawie opublikowanych cen katalogowych – niekoniecznie ceny faktycznie płaconej, która może zostać obniżona. W hotelach w Delhi obowiązuje zakaz palenia.

=== Oszczędnie ===
W Delhi jest wiele niedrogich opcji noclegowych, w cenach od 400 do 2500 rupii. Wiele z nich znajduje się w centrum miasta (Centralne Delhi i [[Nowe Delhi]]), podczas gdy inne są położone dalej na południe, w zamożnych dzielnicach południowych lub w pobliżu lotniska.

=== Umiarkowanie ===
Chroniczny brak wysokiej jakości hoteli w Delhi doprowadził do gwałtownego wzrostu liczby pensjonatów o bardzo zróżnicowanym standardzie i cenie. Nowy, oficjalny program „Delhi Bed and Breakfast” wprowadził również szereg prywatnych pokoi dostępnych w ramach noclegów ze śniadaniem. Pokoje te obejmują zarówno tanie pensjonaty, jak i eleganckie pokoje w najlepszych dzielnicach Delhi.

=== Ekskluzywnie ===
Większość drogich hoteli w Delhi znajduje się w Nowym Delhi, mniej więcej wzdłuż osi między Connaught Square a lotniskiem. Kilka z nich znajduje się dalej na południe i zachód. Ceny w tej kategorii zazwyczaj przekraczają 8000 rupii.

== Kontakt ==
Zasięg telefonii komórkowej w mieście jest doskonały. Trzech głównych operatorów oferuje szeroki wybór pakietów. Wśród nich są Airtel, Vodafone i Jio. Dobrym pomysłem może być zakup telefonu komórkowego i skorzystanie z jednego z tych pakietów przedpłaconych, aby móc korzystać z internetu w mieście.

Numery telefonów w Delhi zaczynają się od 011, po którym zazwyczaj następuje osiem cyfr. Aby zadzwonić do Delhi spoza Indii, należy wybrać prefiks międzynarodowy swojego kraju, a następnie indyjski kod kraju 91. Aby zadzwonić pod numer telefonu stacjonarnego z telefonu komórkowego, należy dodać 011 przed numerem.

=== Numery alarmowe w Delhi ===
Oto numery alarmowe w Delhi:

* '''Policja''', ☏ 100. edit
* '''Straż Pożarna''', ☏ 101. edit
* '''Pogotowie ratunkowe''', ☏ 102. lub zadzwoń do najbliższego szpitala
* '''Infolinia dla kobiet''', ☏ 1091.

== Bezpieczeństwo ==
[[Plik:Night view of Old Delhi, from Jama Masjid.jpg|thumb|Delhi nocą]]
Wiele osób podróżujących do Indii po raz pierwszy pada ofiarą oszustów i naganiaczy, a niestety w Delhi jest ich mnóstwo. Uważaj na osoby, które próbują Ci pomóc, udzielając nieproszonych wskazówek lub porad dotyczących podróży. Nie polegaj ślepo na radach taksówkarzy i kierowców samochodów. Jeśli jesteś w Indiach po raz pierwszy, nie przyznawaj się do tego otwarcie, ponieważ narazisz się na naganiaczy.

Delhi jest jednym z trzech najniebezpieczniejszych miast dla kobiet w Indiach. Jest uważane za „światową stolicę gwałtów”. W niektórych rejonach nierzadko spotyka się z lubieżnymi uwagami, a nawet z dotknięciem fizycznym. Jeśli przylatujesz do Delhi w nocy, zostań w poczekalni na lotnisku lub w dobrze oświetlonych miejscach do świtu, jeśli to Twoja pierwsza podróż do Delhi i jeśli nie zarezerwowałeś hotelu. Staraj się unikać samotnych spacerów po ulicach bez tłumów po zachodzie słońca i zachowaj ostrożność, wynajmując taksówkę nocą. Ubierz się konserwatywnie (najlepiej w indyjskie ubrania, aby wtopić się w tłum). Naucz się krzyczeć i rozważ noszenie przy sobie gazu pieprzowego.

Noś gotówkę, paszport i karty w bezpiecznym pasie na pieniądze, mając w portfelu lub innym dostępnym miejscu wystarczająco gotówki na kilka godzin. Niektórzy zalecają noszenie portfela jednorazowego użytku z kilkoma dziesięciorupiowymi banknotami w widocznym miejscu, takim jak kieszeń biodrowa, jako przynętę dla wszechobecnych kieszonkowców w Delhi.

Wiadomo, że kilka agencji turystycznych oszukuje turystów, na przykład zmieniając ich plany podróży lub pobierając od nich dodatkowe prowizje i opłaty. Najlepszym sposobem na zdobycie biletów kolejowych jest skorzystanie ze strony internetowej Indian Railways. W przypadku problemów z rezerwacją online – strona Indian Railways jest zawodna – bilety można kupić osobiście. Najlepiej zrobić to w Centrum Informacji Turystycznej, które znajduje się w węzłach komunikacyjnych. Zachowaj szczególną ostrożność, ponieważ wokół dworca kolejowego krąży wielu oszustów, którzy szukają osób pieszych i nieznajomych, które „pomogą” Ci znaleźć „kasę biletową dla cudzoziemców”, zazwyczaj znajdującą się w niepozornym budynku kilka przecznic od dworca kolejowego. Tam naliczą Ci opłatę i będą namawiać do zapisania się na przejazdy, wycieczki itp. W razie wątpliwości sprawdź opinie o centrum informacji turystycznej, w którym się znajdujesz (na przykład w Mapach Google). Niektórzy oszuści będą stać przy wejściu na dworzec i fizycznie blokować Ci wejście, żądając okazania biletów (nie wspominając o tym, że musisz wejść na dworzec, żeby je kupić!). Pamiętaj – wejście na dowolny dworzec kolejowy powinno być możliwe po przejściu przez bramkę wykrywającą metal. Nikt nie sprawdzi Twoich biletów przed wejściem do pociągu (aby kontrolować tłok na stacjach, wiele stacji kolejowych może wymagać zakupu biletu peronowego (zwykle kosztuje 10-20 rupii), jeśli jesteś tylko na wakacjach i nie masz przy sobie biletu kolejowego).

Powinieneś również zarezerwować bilety lotnicze online, ponieważ wszystkie linie lotnicze oferują internetowe systemy rezerwacji. W przeciwnym razie przygotuj się na spędzenie dobrej godziny na przeglądaniu opłat pobieranych przez agencję turystyczną.

Jeśli przylatujesz późno w nocy na lotnisko lub dworzec kolejowy, zachowaj szczególną ostrożność przed taksówkarzami, którzy próbują oszukać zmęczonych i nieprzygotowanych turystów. Częstym oszustwem jest zawiezienie Cię do części miasta, w której trwają roboty drogowe lub jest blokada, i poinformowanie Cię, że droga do Twojego hotelu jest zablokowana i nie można tam dojechać. Następnie zaproponują Ci odwiezienie do innego hotelu, gdzie otrzymują prowizję za przyprowadzenie klientów. Mogą Cię najpierw zawieźć do kilku hoteli, z których wszystkie będą informować o zapełnieniu miejsc, aby zwiększyć Twoją desperację i skłonić do płacenia więcej. Odnotowano doniesienia również przyprowadzanie turystów do „agenta podróży”, który będzie udawał, że dzwoni do zarezerwowanego hotelu, aby potwierdzić, że droga jest zablokowana lub że hotel jest przepełniony i nie ma wolnych pokoi. Jeśli dałeś do zrozumienia, że ​​zatrzymujesz się w Delhi tylko na noc, mogą również próbować przekonać Cię, że nigdzie nie ma wolnych pokoi hotelowych i zaoferować Ci bardzo drogi prywatny przejazd samochodem do następnego celu. Może to być bardzo mylące i męczące, jeśli właśnie wróciłeś z długiego lotu i nie wyspałeś się.

Jeśli przylatujesz po północy, zdecydowanie zaleca się zatem wcześniejszą rezerwację noclegu i zorganizowanie odbioru z lotniska lub dworca do hotelu, a przynajmniej posiadanie przy sobie numeru telefonu, aby w razie zgubienia się lub znalezienia się w trudnej sytuacji mieć do kogo zadzwonić.

Praktycznie każdy, kto ma do czynienia z Twoimi pieniędzmi w Delhi, spróbuje Cię oszukać na reszcie — włącznie z urzędnikami w policyjnym kiosku taksówkowym na lotnisku oraz sprzedawcami biletów w zabytkach i muzeach. W takiej sytuacji to będzie Twoje słowo przeciwko ich słowu, więc jedyną ochroną jest po prostu nie potrzebować reszty. Naucz się jak najszybciej rozpoznawać nominały pieniędzy. Odlicz najmniejszą możliwą kwotę, która jest co najmniej równa cenie, jaką musisz zapłacić. Jeśli twierdzą, że nie zapłaciłeś tego, co faktycznie zapłaciłeś — spisz te pieniądze na straty, odejdź i idź gdzie indziej.

=== Policja Delhi ===
Policja Delhi to jednostka licząca 70 000 funkcjonariuszy, obsługująca region stołeczny. Chociaż niektórzy funkcjonariusze są uczciwi i pomocni, inni mogą być skorumpowani i nieudolni.

Aby uzyskać pomoc policyjną w nagłych wypadkach, zadzwoń pod numer '''100'''.

Pojazdy policyjne (tzw. furgonetki PCR) są zaparkowane na prawie każdym większym skrzyżowaniu.

W sytuacjach nienagłych lub w celu zgłoszenia przestępstwa należy udać się na najbliższy posterunek policji.

=== Zdrowie ===
Lato rozpoczyna się na początku kwietnia i trwa do końca czerwca, a szczyt upałów przypada na maj. Pod koniec kwietnia lub na początku maja temperatury regularnie przekraczają 40°C (104°F), co oznacza, że ​​odpowiednie nawodnienie organizmu jest niezwykle ważne. Latem należy dbać o odpowiednią higienę, aby uniknąć udaru cieplnego. Pij dużo wody – około 3 litrów dziennie – szczególnie latem. Pamiętaj, że woda jest prawie zawsze wytwarzana metodą odwróconej osmozy (RO). Oznacza to, że jest zbliżona do wody destylowanej i warto dodać do niej roztwory ORS/WHO.

Zima nadchodzi do Delhi pod koniec listopada lub na początku grudnia i trwa do połowy lutego. Zimą mogą występować okresowe mgły; w szczególnie mgliste dni widoczność po drugiej stronie ulicy może być ograniczona. Jeśli przylatujesz lub odlatujesz z Delhi zimą, pamiętaj o opóźnieniach lotów spowodowanych mgłą.

Pij wyłącznie wodę butelkowaną z paczkowanych butelek, aby uniknąć chorób związanych z wodą. Trzymanie się świeżo przygotowanego i dobrze ugotowanego jedzenia zmniejszy ryzyko wystąpienia „brzucha z Delhi”.

Delhi jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych miast na świecie, a poziom zanieczyszczenia często mieści się w zakresie „słaby”, „poważny” lub „niebezpieczny”. [https://www.iqair.com/india/delhi Śledź dane] dotyczące jakości powietrza i rozważ noszenie maski chirurgicznej lub innej zatwierdzonej maski N95/N99, szczególnie jeśli spędzasz dłuższy czas w Delhi lub północnych Indiach.

== Informacje turystyczne ==
'''Przerwy w dostawie prądu''' i '''niedobory wody''' są w Delhi częste, często występują kilka razy dziennie, a lata bywają szczególnie dotkliwe. Lepsze hotele oferują zbiorniki na wodę i generatory, aby złagodzić niedogodności, ale warto mieć pod ręką latarkę w nocy i nie marnować zbyt dużo wody.

* '''Pranie''' jest oferowane w większości hoteli, nawet w tanich obiektach. Jeśli wolisz zaoszczędzić pieniądze i zrobić to samodzielnie, w prawie każdej łazience znajdują się wiadra – ale najpierw dobrze je umyj.
* '''Ćwiczenia''' na świeżym powietrzu nie są zalecane ze względu na poziom zanieczyszczenia, a pływanie w rzekach również nie jest wskazane. Zamiast tego, poszukaj hotelu z siłownią lub basenem, ponieważ wiele z nich oferuje karnety całodniowe. Zawsze możesz spróbować porannego lub wieczornego spaceru po parkach.

=== Ambasady i Wysokie Komisje ===
* [[Plik:Flag of Afghanistan.svg|20px]] '''Afganistan''', 5/50 F Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2687 5439, +91 11 2410 0412, +91 11 2687 1326 (sekcja wizowa), newdelhi.hotline@mfa.af. Alternatywna strona internetowa. 
* [[Plik:Flag of Algeria.svg|20px]] '''Algieria''', 2/2, Shanti Niketan, Nowe Delhi-110 021, ☏ +91 11 2411-7585, +91 11 2411-8586, faks: +91 11 2411-7590, contact@algerianembassy.co.in. 
* [[Plik:Flag of Angola.svg|20px]] '''Angola''', 5, Poorvi Marg Vasant Vihar, Vasant Vihar, ☏ +91 11 2614-6195, +91 11 2614-6197, faks: +91 11 2614-6184, xietuang@del2.vsnl.net.in. 
* [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] '''Australia''', 1/50 G Shantipath, Chanakyapuri, ☏ +91 11 4139 9900. Pn.-pt. 8:30–13:00 i 14:00–17:00. Wysoka Komisja jest również akredytowana przy [[Bhutan]]ie. 
* [[Plik:Flag of Bangladesh.svg|20px]] '''Bangladesz''', EP-39, Dr. S. RadhaKrishnan Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2412 13 (wew. 89-94), +91 11 2412 1392. 
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia''', 50-N, Shanti Path, Chanakyapuri, 110021. 
* [[Plik:Flag of Bhutan.svg|20px]] '''Bhutan''', EP-4, Chandragupta Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91-11-2688-9230, +91-11-2688-9809, faks: +91 11 2687-6710, myandelhi@gmail.com. ]
* [[Plik:Flag of Brunei.svg|20px]] '''Brunei''', August Kranti Marg. 
* [[Plik:Flag of Cambodia.svg|20px]] '''Kambodża''', Outer Ring Road, 110017, New Delhi. 
* [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''', 7/8 Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 4178 2000, faks: +91 11 4178 2020, delhi@international.gc.ca. Pon.-Czw. 8:30-17:30, Pt. 8:30-13:00. 
* [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] '''Chiny''', 50 D Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 688 9028, +91 11 2611 2345. 
* [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] '''Czechy''', 50, Nyaya Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2415 5200, newdelhi@embassy.mzv.cz. Pn-Pt 9-11. 
* [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] '''Egipt''', 1/50M, Niti Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2611 4096, +91 11 2611 4097, india_emb@mfa.gov.eg. Pn-Pt 9-11.
* [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] '''Finlandia''', E-3, Nyaya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 4149 7500, +91 11 4149 7570 (sekcja wizowa), faks: +91 11 4149 7555, +91 11 4149 7559 (sekcja wizowa), sanomat.nde@formin.fi. Od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-12:00. Ambasada jest również akredytowana w [[Bangladesz]]u.
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''', 2/50-E Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 4319-6100, faks: +91 11 4319-6119, info_visa_delhi@ambafrance-in.org. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', 6/50-G, Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 4419 9199, faks: +91 11 2687 3117. 
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja''', EP-32, Dr S. Radhakrishnan Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 26880700-4, +91 96 5461 6196 (Nagłe wypadki), faks: +91 11 2688 8010, gremb.del@mfa.gr. 
* [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] '''Indonezja''', 50-A Kautilya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2611-8642 (/43/44), faks: +91 11 26874402 (Zapytania ogólne), newdelhi.kbri@kemlu.go.id. )
* [[Plik:Flag of Iran.svg|20px]] '''Iran'''. Pn-Pt 9:30-13:00. 
* [[Plik:Flag of Ireland.svg|20px]] '''Irlandia''', C17, Malcha Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 4940 3200, faks: +91 11 4059 1898. 
* [[Plik:Flag of Israel.svg|20px]] '''Izrael''', 3, Doktor Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam Marg, 110011, ☏ +91 11 3041 4500. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', 50E, Chandra Gupta Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2611 4355, faks: +91 11 2687 3889, ambasciata.newdelhi@esteri.it. Pon.-Czw. 9:00-13:00, 14:00-18:00, Pt. 9:00-13:00.
* [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] '''Japonia''', 4 i 5, 50-G Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2687 6581, +91 11 2687 6564, faks: +91 11-2688-5587, jpembjic@nd.mofa.go.jp. Pon.-Pt. 9:00-13:00, 14:00-17:30. Alternatywna strona internetowa. 
* [[Plik:Flag of North Macedonia.svg|20px]] '''Macedonia Północna''', Hauz Khaz Enclave K 80 A, ☏ +91 11 4614 2603, faks: +91 11 4614 2604, delhi@mfa.gov.mk.
* [[Plik:Flag of Malaysia.svg|20px]] '''Malezja''', 50-M, Satya Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2415 9300. 
* [[Plik:Flag of Maldives.svg|20px]] '''Malediwy''', C-31, Anand Niketan, Nowe Delhi, ☏ +91 11 4143-5701, faks: +91-11-4143-5709. 
* [[Plik:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk, C, Anand Niketan, 8, Benito Juarez Marg, Blok C, Anand Niketan, ☏ +91 11 2411 7180. 
* [[Plik:Flag of Mongolia.svg|20px]] '''Mongolia''', 34, Arcybiskup Macarios Marg, ☏ +91 11 2463 1728, faks: +91 11-2463 3240, mongemb@vsnl.net. 
* [[Plik:Flag of Myanmar.svg|20px]] '''Mjanma''', 3/50F, Nyaya Marg, Chanakyapuri (''Jeśli do ambasady dojeżdżasz transportem publicznym, autobus linii 604 odjeżdża z przystanku PALTKA KENDRA, który znajduje się naprzeciwko hotelu The Park New Delhi, między atrakcją Jantar Mantar a Bankiem Baroda. Ten przystanek autobusowy znajduje się również na Sansad Marg, około 400 m na północny wschód od State Bank of India. W zależności od natężenia ruchu, autobus linii 604 dotrze do przystanku w pobliżu ambasady Myanmaru w około 30 minut. Autobus 604 zatrzymuje się na przystanku na Shanti Path, około 75 m na północ od ronda Shanti Path i Panchsheel Marg. Z tego przystanku do ambasady można dojść pieszo w 10 minut. Biuro wniosków wizowych znajduje się przy wejściu do ambasady na Nyaya Marg, dwie przecznice na południe od Panchsheel Marg i jedną blok na zachód od Shanti Path.''), ☏ +91 11 2467-8822, +91 11 2467-8823, faks: +91 11 2467-8824, myandelhi@gmail.com. Czas składania wniosków wizowych to 10-11 rano. Odbiór wizy jest następnego dnia o 16:00. Aby zapłacić za wizę, musisz zapłacić przekazem bankowym w rupiach indyjskich (₹2,800) — ambasada nie przyjmuje gotówki. Jeśli masz wszystkie inne wymagane dokumenty, uzyskanie przekazu bankowego przed udaniem się do ambasady zaoszczędzi Ci dodatkowej podróży. Przekaz bankowy musi być wystawiony na „EMBASSY OF THE REPUBLIC OF THE UNION OF MYANMAR”. Zapłatę gotówką za przekaz bankowy można dokonać w głównym oddziale State Bank of India (SBI). Główny oddział SBI znajduje się przy Sansad Marg, pomiędzy Jay Singh Marg a Ashoka Road (Patel Chowk). Mniejsze oddziały banku SBI nie realizują przelewów bankowych w celu wypłaty gotówki. Podobnie jak inne banki.
* [[Plik:Flag of Nepal.svg|20px]] '''Nepal''', Bara Khamba Rd, 110001, ☏ +91 11 332 9969, +91 11 23476200. 
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia''', 6/50 F, Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 1124197600, faks: +91 1124197710, nde@minbuza.nl. Pn.-pt. 9:00-17:00. Trasa OSM: Trasa Apple Maps (wersja beta), 
* [[Plik:Flag of New Zealand.svg|20px]] '''Nowa Zelandia''', Sir Edmund Hillary Marg, ☏ +91 11 4688 3170.
* [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] '''Norwegia''', 50-C, Shantipath, Chanakyapur, ☏ +91 11 4136 3200.
* [[Plik:Flag of Pakistan.svg|20px]] '''Pakistan''', 2/50 G Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 467 6004, +91 11 26110601. 
* [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] '''Palestyna''', Jesus &amp; Mary Marg, ☏ +91 241 080 6263. 
* [[Plik:Flag of Paraguay.svg|20px]] '''Paragwaj''', ☏ +91 11 42705671, faks: +91 11 42705672. Oficjalne od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00, konsularne i dla odwiedzających w godzinach 10:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Peru.svg|20px]] '''Peru''', D-2/5, Blok D, Vasant Vihar, ☏ +91 11 4616 3333.
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''', Ambasada RP, 50-M Shantipath, Chanakyapuri, New Delhi, ☏ +91 11 414 96 904, +91 11 414 96 992, +91 11 414 96 975, newdelhi.amb.wk@msz.gov.pl. 8:15-16:15. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''', D 6/6, Vasant Vihar, ☏ +91 11 26140447, faks: +91 11 26140611, newdelhi@mae.ro. Działa również jako ambasada Rumunii dla [[Bangladesz]]u, [[Bhutan]]u i [[Nepal]]u.
* [[Plik:Flag of Rwanda.svg|20px]] '''Rosja''', Shantipath, Chanakyapuri, ☏ +91 112611 0560, faks: +91 11 2687 6823, indconru@gmail.com. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rwanda''', 41, Paschimi Marg Vasant Vihar, ☏ +91 11 2866 1604, faks: +91 11 2866 1605, rwanda@spectranet.com. 
* [[Plik:Flag of Singapore.svg|20px]] '''Singapur''', E-6, Chandragupta Marg, 110021, ☏ +91 11 4600 0800, singhc_del@mfa.sg. 
* [[Plik:Flag of Slovakia.svg|20px]] Słowacja, 50-M, Niti Marg, ☏ +91 11 2688 9071. 
* [[Plik:Flag of South Africa.svg|20px]] '''Republika Południowej Afryki''', B-18, Vasant Marg, Blok B, Vasant Vihar, ☏ +91 11 2614 9411. 
* [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] '''Korea Południowa''', 9, Chandragupta Marg, 110021, ☏ +91 11 4200 7000. 
* [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] '''Hiszpania''', 12, Prithviraj Road, ☏ +91 11 4129 3000, emb.nuevadelhi@maec.es.
* [[Plik:Flag of Sri Lanka.svg|20px]] '''Sri Lanka''', 27, Kautilya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2301-0201, faks: +91 11 2379-3604, lankacomnd@gmail.com. Wysoka Komisja jest również akredytowana przy [[Bhutan]]ie.
* [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] '''Szwecja''', 4-5, Nyaya Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 44197100.
* [[Plik:Flag_of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] '''Szwajcaria''', Nyaya Marg, 110 021, New Delhi, ☏ +91 11 4995 9500. Dojazd OSM Dojazd Apple Maps (wersja beta) Dojazd Google Maps edytuj
* [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] '''Turcja''', 50-N, Nyaya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2688 9053. 
* [[Plik:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px]] '''Zjednoczone Emiraty Arabskie''', EP 12, Chandragupta Marg, 110021, ☏ +91 11 26111111. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej''', Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2419 2100, faks: +91 11 2419 2491, web.newdelhi@fco.gov.uk. 9:00-17:00.
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone Ameryki''', Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2419 8000, faks: +91 11 2419 0017, ndwebmail@state.gov.

== Gdzie dalej ==
Delhi jest ważnym międzynarodowym węzłem komunikacyjnym dla pociągów, samolotów i autobusów, a także doskonałym punktem przesiadkowym do połączeń krajowych w Indiach. To także doskonała baza wypadowa do zwiedzania słynnych górskich stacji.

* '''[[Agra]]''' i '''Tadż Mahal''' oddalone są o 3-6 godzin jazdy samochodem lub 2-5 godzin pociągiem w jedną stronę. Drogą lądową do Tadż Mahal można dotrzeć z Delhi w 3 godziny autostradą Yamuna Expressway. Zarezerwuj bilety na wagony z miejscami siedzącymi z dużym wyprzedzeniem i poszukaj miejsc zarezerwowanych specjalnie dla turystów. Możesz również wynająć samochód z kierowcą na cały dzień, a koszt podróży w obie strony nie powinien przekroczyć 5000 rupii (jeśli nie mniej). Tadż Mahal jest zamknięty w piątki.
* '''[[Park Narodowy Bandhavgarh]]''' i '''Fort Bandhavgarh''' to rezerwaty tygrysów w stanie [[Madhya Pradesh]]. Jest to projekt ochrony tygrysów i charakteryzuje się największym zagęszczeniem populacji w Indiach.
* '''[[Char Dham]]''' – Delhi to punkt wyjścia dla słynnych ośrodków pielgrzymkowych: Badrinath (siedziba Wisznu), Kedarnath (siedziba Śiwy), Gangothri i Yamunothri (źródło świętych rzek, odpowiednio Gangesu i Jamuny).
* '''[[Park Narodowy Corbetta]]''', pierwszy park narodowy w kraju, znajduje się około 5 godzin jazdy od Delhi.
* '''[[Dharamsala]]''', siedziba rządu Dalajlamy na uchodźstwie, znajduje się 10-12 godzin na północ. Bilety można kupić w biurach turystycznych Main Bazaar, w tybetańskiej osadzie Majnu ka Tilla lub w I.S.B.T.
* '''[[Gurgaon]]''' (Gurugram), południowe przedmieścia Delhi, oddalone są o godzinę jazdy samochodem lub metrem.
* Do '''[[Jaipur]]u''' i '''[[Radżastan]]u''' można dotrzeć samolotem lub nocnym pociągiem.
* Święte miasta '''[[Haridwar]]''' i '''[[Rishikesh]]''', u podnóża [[Himalaje|Himalajów]], oddalone są o 5-6 godzin jazdy autobusem lub pociągiem.
* '''[[Lahaur]]''', w sąsiednim [[Pakistan]]ie, również szczyci się architekturą z czasów Mogołów i jest połączony autobusem Delhi-Lahaur lub pociągiem Samjhauta Express.
* Do '''[[Katmandu]]''', w sąsiednim [[Nepal]]u, można dojechać autobusem w około 36 godzin lub dłużej (ale wygodniej) pociągiem i autokarem.
* Można też pojechać '''Maharajas' Express''', luksusowym pociągiem kursującym między Delhi a '''[[Mumbaj]]em'''.
* '''[[Mussoorie]]''' – jedna z pierwotnych brytyjskich górskich stacji w Indiach; znana również jako ''Królowa Wzgórz''.
* '''[[Nainital]]''' – kolejna piękna górska stacja w górach Kumaon z majestatycznym jeziorem Naini.
* '''[[Shimla]]''' – letnia stolica Indii Brytyjskich, obecnie stolica stanu [[Himachal Pradesh]]. Oferuje wiele malowniczych i historycznych miejsc i znajduje się około 8 godzin jazdy samochodem lub 10 godzin autobusem. Bezpośredni lot z Delhi do Shimla trwa zaledwie 1 godzinę.

{{przewodnik}}
{{geo|28.6377|77.2058|zoom=12}}
{{Jest w|Indie}}

[[Kategoria:Indie]]</text>
      <sha1>jzdb7u3fy8ew9dpu3tnscp42cab8wdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kolej Transsyberyjska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1035</id>
    <revision>
      <id>156888</id>
      <parentid>156842</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T18:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kolej Transmandżurska */</comment>
      <origin>156888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67428" sha1="n82her66ws7zwanx0p60yyyni1bb4mn" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Szlak turystyczny}}
[[Plik:Trans siberian railroad large.png|thumb|upright=1.5|Kolej Transsyberyjska – linia czerwona&lt;br /&gt;oraz [[Kolej Bajkalsko-Amurska]] – linia zielona]]
'''Kolej Transsyberyjska''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Транссиби́рская магистраль lub Трансси́б) to nazwa tras kolejowych, które przecinają [[Syberia|Syberię]] z [[Moskwa|Moskwy]]. Uwaga: trasy, a nie pociągi; nie ma czegoś takiego jak „Ekspres Transsyberyjski”. Istnieją trzy główne trasy, na których kursuje wiele pociągów:

* Właściwa '''Kolej Transsyberyjska''' przecina ogromny obszar [[Rosja|Rosji]], od [[Moskwa|Moskwy]] przez [[Perm]], [[Jekaterynburg]], [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Irkuck]], [[Ułan Ude]], [[Czyta|Czytę]] i [[Chabarowsk]] do Oceanu Spokojnego we [[Władywostok]]u.
* '''Kolej Transmongolska''' biegnie tą samą trasą z [[Moskwa|Moskwy]] aż do [[Ułan Ude]], a następnie odgałęzia się na południe przez [[Ułan Bator]] w [[Mongolia|Mongolii]] do [[Pekin]]u w [[Chiny|Chinach]].
* '''Kolej Transmandżurska''' biegnie dalej tą trasą, mijając [[Ułan Ude]], do [[Czyta|Czyty]], a następnie przez Chińską [[Mandżuria|Mandżurię]] do [[Pekin]]u

[[Plik:Trans-Siberian train. Moscow-Vladivostok.jpg|thumb|300px|Pociąg ''Rossija'', który obsługuje całą trasę Kolei Transsyberyjskiej z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u]]

Te trasy obsługiwane są przez bezpośrednie pociągi, z których te do [[Władywostok]]u kursują co najmniej codziennie, a do [[Chiny|Chin]] raz lub dwa razy w tygodniu. Kilka pociągów kursuje na krótszych odcinkach, więc podróż w tym samym kierunku może nie wymagać noclegu. Podobnie jak meandrująca rzeka, Kolej Transsyberyjska z biegiem czasu zmieniała swój bieg, dlatego istnieją różne równoległe trasy. W [[Europa|europejskiej]] części [[Rosja|Rosji]] klasyczna trasa wiedzie przez [[Niżny Nowogród]], ale inne linie biegną na północ przez [[Jarosławl]] lub na południe przez [[Kazań]]. Kolej Transsyberyjska kiedyś biegła przez [[Pietropawłowsk]], ale obecnie znajduje się ona w niepodległym [[Kazachstan]]ie. Trasa została więc przekierowana na północ, ale pociągi do [[Astana|Astany]] nadal kursują starą trasą. „BAM”, czyli Magistrala Bajkalsko-Amurska, to północna linia równoległa, która ostatecznie dociera do Pacyfiku w miejscowości [[Wanino]]/[[Sowiecka Gawań]]; mówi się o jej przedłużeniu na wyspę [[Sachalin]], a nawet do [[Japonia|Japonii]]. To ciekawe trasy poboczne, ale nie są one tutaj brane pod uwagę jako część Kolei Transsyberyjskiej.

Kolej Transsyberyjska, zbudowana w latach 1891–1916, jest najdłuższą koleją na świecie. Najdłuższe połączenie kolejowe na świecie prowadzi z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u trasą transsyberyjską do [[Ussuryjsk]]a koło [[Władywostok]]u, gdzie rozgałęzia się na południe, do [[Korea Północna|Korei Północnej]]. Kursuje ona jako pociąg bezpośredni dwa razy w miesiącu. Najdłuższa ''trasa'' kolejowa, w istocie znacznie wydłużająca trasę transsyberyjską z przesiadkami, ale bez opuszczania sieci kolejowej, prowadzi z [[Portugalia|Portugalii]] do [[Singapur]]u.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Trans-Siberian railway map.png|thumb|upright=2.0|Przebieg linii kolejowej]]
: ''Zobacz również: [[Koleją po Rosji]]''
Podróż Koleją Transsyberyjską to jedna z niewielu prawdziwych przygód, jakie pozostały.

Trasa z [[Moskwa|moskiewskiego]] Dworca Jarosławskiego do [[Władywostok]]u przecina dwa kontynenty, 16 głównych rzek, sześć krajów związkowych i prawie sto miast. Nawet dziś mosty na Amurze, Jeniseju i Obie są wyjątkowe – to największe mosty rzeczne na kontynencie azjatyckim. Łącznie jest ich 485. Stanowi ona kręgosłup rosyjskiej sieci kolejowej i połączenie między azjatycką i europejską siecią kolejową. Jest to najbardziej uczęszczana linia kolejowa na świecie, którą transportowana jest znaczna część rosyjskiej ropy naftowej.

Chociaż na całej trasie przeważają etniczni Rosjanie, w miarę zbliżania się do wybrzeża Pacyfiku, będzie można spotkać coraz więcej przedstawicieli różnych grup etnicznych [[Azja|Azji]].

Najpewniej poznasz osoby, które będą Twoimi współpasażerami. Zwłaszcza ci, którzy podróżują sami, najprawdopodobniej spotkają miejscowych w przedziale. To fantastyczna okazja, aby poznać Rosjan, zwłaszcza jeśli znasz ten język choć trochę. Pamiętaj, że większość ludzi nie mówi ani słowa po angielsku, więc zabierz ze sobą rosyjskie rozmówki. Automatyczny tłumacz w smartfonie lub tablecie może okazać się niezastąpionym narzędziem do zrozumienia miejscowych.

=== Historia ===
[[Plik:Russian prisoners at work at the Amur Railway.jpg|300px|thumbnail|Więźniowie budujący linię kolejową w pobliżu rzeki Amur]]
Podróżowanie po [[Syberia|Syberii]] przed powstaniem kolei było rozpaczliwą sprawą. Wczesne szlaki, handel i osadnictwo przebiegały z północy na południe, wykorzystując wielkie rzeki, aby przypłynąć z [[Arktyka|Arktyki]] w krótkim lecie. Od XVI i XVII wieku podejmowano próby budowy autostrady wschód-zachód, ale wczesna budowa dróg nie dawała rady surowemu klimatowi i problemom logistycznym. Tymczasem ogromne zasoby naturalne Syberii pozostawały niewykorzystane, a pod względem ekonomicznym wschód spoglądał w stronę [[Chiny|Chin]], a nie [[Rosja|Rosji]], więc carowie, a potem Sowieci, wytrwali. Dopiero jednak w 2015 roku [[Rosja]] miała w pełni utwardzoną, całoroczną autostradę biegnącą od wybrzeża do wybrzeża. I nawet teraz, gdy autostrada jest otwarta, towary i ludzie są przewożeni koleją znacznie częściej niż drogą – zwłaszcza na ogromne odległości, które często są niezbędne, aby dostać się z dowolnego miejsca do dowolnego miejsca na [[Syberia|Syberii]].

Kolej stanowiła lepsze perspektywy dla transportu ciężkich ładunków, a budowa Kolei Transsyberyjskiej rozpoczęła się w maju 1891 roku zarówno z zachodu, jak i ze wschodu. Pierwsza dekada to historia błotnistego heroizmu, z ponad 7000 km linii kolejowej – żadnej innej linii kolejowej nie zbudowano tak szybko. I to pomimo wszystkich wzgórz, wrzosowisk i bagien, pomimo twardo-żelazistej, zamarzniętej ziemi, nieprzebytej tajgi i wielkich rzek do przekroczenia, a wszystko to z wykorzystaniem XIX-wiecznego sprzętu i wiedzy – i to w kraju często postrzeganym przez współczesnych jako beznadziejnie zacofany. Przy budowie linii kolejowej pracowało nawet 60 000 robotników, a wiele osób straciło życie. Cała linia kolejowa o długości 9288 km została ukończona w 1916 roku, a elektryfikacja w 2002 roku. Zmieniło to oblicze Rosji, która stała się krajem zarówno azjatyckim, jak i europejskim. Syberia i Daleki Wschód Rosji przeżyły boom gospodarczy i masową migrację do tych regionów – nie zawsze dobrowolną. Miasta wzdłuż linii kolejowej, takie jak [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Krasnojarsk]] i [[Irkuck]], rozrosły się do dużych ośrodków przemysłowych. Podobnie, inne miejsca podupadły: [[Tomsk]] miał być częścią Kolei Transsyberyjskiej, ale udoskonalona inżynieria umożliwiła krótszą trasę przez [[Nowosybirsk]], więc zamiast tego stał się wysypiskiem dla dysydentów, zapadłą dziurą, a jego stare miasto jest w rezultacie lepiej zachowane. Aby podać tylko jeden przykład wagi, jaką nawet współcześni przywiązywali do kolei, francuski dziennik „La France” napisał po jej ukończeniu: „Po odkryciu Ameryki i budowie Kanału Sueskiego historia nie zna innego wydarzenia, które miałoby tak ogromne bezpośrednie i pośrednie konsekwencje, jak budowa Kolei Transsyberyjskiej”.

Pociągi do [[Mongolia|Mongolii]] i [[Chiny|Chin]] zostały zawieszone podczas pandemii COVID-19. Pociągi zostały jednak wznowione.

=== Rodzaje pociągów ===
Istnieją cztery rodzaje pociągów dalekobieżnych. ''Firmiennyj'' (Фирменный) i ''Skoryj'' (Скорый) to pociągi szybkie, z których pierwszy oferuje wyższy poziom komfortu. ''Passażyrskij'' (Пассажирский) są wolniejsze i mniej komfortowe, natomiast ''pocztowo-bagażnyj'' (Почтово-багажный) są bardzo wolne i przeznaczone głównie do przewozu poczty. Wyższy numer pociągu oznacza niższą kategorię pociągu i mniejszy ruch w pociągu. Kategoria pociągu jest podana w rozkładzie jazdy. Istnieją również pociągi podmiejskie (często nazywane „elektryczkami”, ponieważ były to pierwsze pociągi elektryczne w powszechnym użyciu w Rosji), ale nie pokrywają one całej linii (często łącząc miasto z jego przedmieściami wzdłuż linii), a podróż nimi uczyniłaby całą podróż jeszcze bardziej przygodową – porównywalną do próby przejechania całej [[Europa|Europy]] koleją podmiejską i autobusami lokalnymi.

Im dłuższy odcinek, tym mniej alternatywnych połączeń kolejowych będzie do wyboru. Bezpośrednie pociągi między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Pekin]]em odjeżdżają dwa razy w tygodniu (jeden pociąg przez [[Ułan Bator]], a drugi przez [[Harbin]]). Między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Petersburg]]iem kursuje ponad 20 pociągów dziennie.

W pociągach dalekobieżnych na wagon przypada jeden lub dwóch konduktorów. Są oni odpowiedzialni za czyszczenie samowarów i sprawdzanie biletów.

== Przygotowania ==
[[Plik:Transsib in der Steppe.JPG|300px|thumb|Koleją Transsyberyjską po stepach Syberii]]
=== Samodzielnie czy z grupą turystyczną? ===
Podróżowanie na własną rękę jest proste, pod warunkiem, że jesteś dobrze zorganizowany i potrafisz z wyprzedzeniem zaplanować i zarezerwować wszystkie przesiadki, noclegi i etapy podróży. Będziesz musiał to zrobić w każdym przypadku, aby uzyskać rosyjską wizę, jeśli Twój plan podróży obejmuje wielokrotne wjazdy do [[Rosja|Rosji]]. Następnie, niczym statek kosmiczny płynący między planetami, będziesz przemieszczać się niemal bezwładnie z pociągu do hotelu, z pociągu do hotelu. Spróbuj improwizować w trakcie podróży, a będzie to przygoda granicząca z bagnem. Możesz sobie pozwolić na improwizację wzdłuż osi [[Moskwa]]-[[Petersburg]] i po krajach WNP. Jednak odległości i czasy podróży Koleją Transsyberyjską są ogromne, a znalezienie zakwaterowania i zarezerwowanie biletów kolejowych na miejscu będzie wymagało przynajmniej podstawowej znajomości [[Rozmówki rosyjskie|języka rosyjskiego]].

Jeśli podróżujesz zorganizowaną '''wycieczką''', wszystkie te problemy znikają. Wystarczy zapłacić i pojawić się na miejscu o odpowiedniej porze. Wycieczka grupowa Koleją Transsyberyjską jest o około 30% droższa niż samodzielna. Oznacza to również, że musisz dostosować się do harmonogramu grupy i że Twoja interakcja z miejscowymi prawdopodobnie ograniczy się do powitania kelnera w wagonie restauracyjnym.

=== Klimat i wyposażenie ===
[[Plik:Train stop.JPG|thumb|W styczniu temperatury poniżej -40°C nie są rzadkością]]
Staraj się, aby bagaż był jak najmniejszy i unikaj zabierania ze sobą wartościowych przedmiotów. To, co powinieneś spakować, zależy od pory roku; latem temperatura na [[Syberia|Syberii]] i w [[Chiny|Chinach]] może przekroczyć 30°C. Zimą w dużej części [[Rosja|Rosji]] i [[Mongolia|Mongolii]] temperatura spadnie poniżej -30°C. Wiosną lub jesienią wystarczy kilka koszulek, sweter i lekka kurtka. W razie potrzeby ubrania można kupić tanio na targowiskach wzdłuż drogi. W pociągu powinieneś nosić wygodne ubranie (np. sportowe) i klapki. Zaleca się również zabranie wystarczającej ilości rzeczy do czytania.

==== Sugerowana lista rzeczy do spakowania ====
Na każdą dłuższą podróż Koleją Transsyberyjską zaleca się spakowanie następujących rzeczy:

* '''Scyzoryk''' Do krojenia chleba i warzyw można kupić u sprzedawców na głównych stacjach
* '''Sztućce''' Zupki instant, czyli ich rosyjska wersja – ziemniaki instant, stają się niezbędnymi przekąskami dla większości podróżnych, ponieważ każdy wagon wyposażony jest w wrzątek z samowaru, niestety często brakuje plastikowego widelca lub łyżki.
* '''Menażki lub duży kubek ze stali nierdzewnej z pokrywką'''. Przydatne do przygotowywania makaronu lub herbaty, a także do mycia zębów.
* '''Perfumowane chusteczki nawilżane/chusteczki nawilżane dla niemowląt/chusteczki nawilżane'''. Te drobiazgi mogą zdziałać cuda dla Twojej higieny osobistej.
* '''Latarka czołowa''' Podczas tych długich podróży (przez 8 stref czasowych) często okazuje się, że Einstein rzeczywiście miał rację – czas staje się względny. Zabierz więc latarkę czołową do czytania, gdy inni chcą się zdrzemnąć. Możesz też po prostu skorzystać z telefonu.
* '''Klapki''' lub inne wsuwane buty na dni spędzone w pociągu
* '''Talia kart''' lub inne łatwe do opanowania gry to świetny sposób na towarzyskie spotkania z innymi podróżnymi i sprawią, że długie godziny spędzone w pociągu będą o wiele przyjemniejsze. Zabierz ze sobą talię 5 koron, ponieważ jest to popularna gra w Rosji. Jeśli grasz w szachy, koniecznie zabierz ze sobą mały zestaw szachów – gra jest bardzo popularna w Rosji.
* '''Zdjęcia''' domu, kraju i rodziny oraz '''rozmówki''' z sekcją konwersacyjną mogą okazać się zaskakująco skuteczne, ponieważ będziesz mieć mnóstwo czasu na pokonanie bariery językowej. Wielu Rosjan jest ciekawych obcokrajowców, gdy tylko minie ich początkowe podejrzenie, ponieważ zazwyczaj nie spotykają ich zbyt wielu – nawet w dzisiejszych czasach. Zalecane: sporządź listę słownictwa i ucz się jej w pociągu!
* '''Bateria zewnętrzna/powerbank''' – chociaż pociągi są teraz wyposażone w gniazdka elektryczne, mogą z nich korzystać inne osoby naraz, a czasami na wyższych piętrach znajdują się tylko gniazda USB do ładowania, które nie są zbyt mocne.
Biżuterię najlepiej zostawić w domu. Jeśli zabierasz ze sobą tablet, laptop lub inny drogi sprzęt elektroniczny – oczywiście trzymaj go w jak największym stopniu poza zasięgiem wzroku. Warto zabrać ze sobą aparat fotograficzny z odpowiednią ilością miejsca na dane lub smartfon z dobrym aparatem. We wszystkich większych miastach znajdują się kawiarenki internetowe lub po prostu miejsca z Wi-Fi, gdzie można przesyłać zdjęcia lub przenosić je na dysk zewnętrzny. Zabierz również dodatkowe baterie lub ładowarki, ponieważ ładowanie urządzeń w pociągu może być trudne, choć możliwe, ponieważ w większości pociągów są teraz gniazdka elektryczne.

== Dojazd ==
[[Plik:Vladstation.jpg|thumb|Stacja Władywostok]]
Trzy stacje końcowe kolei transsyberyjskiej to [[Moskwa]], [[Pekin]] i [[Władywostok]]. Istnieje również dwumiesięczne połączenie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u, ale zazwyczaj nie jest ono dostępne dla obcokrajowców.

=== Europejskie terminale ===
Do [[Moskwa|Moskwy]] można dojechać pociągiem z wielu europejskich destynacji. Ceny biletów w jedną stronę z [[Londyn]]u zaczynają się od około 200 funtów, a [https://www.bahn.de/ Niemieckie Koleje] są przydatnym źródłem informacji. Na tej trasie prawdopodobnie będziesz potrzebować wizy tranzytowej na [[Białoruś]], chyba że podróżujesz przez [[Ukarina|Ukrainę]], robisz objazd z [[Warszawa|Warszawy]] do [[Ryga|Rygi]] (kilka autobusów, potrzeba kilku dni) lub z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Helsinki]] (pociągiem lub promem, stosunkowo drogo). Jadąc od północy, możesz również odwiedzić [[Petersburg]] – dostępny pociągiem, autobusem lub promem z [[Finlandia|Finlandii]] i [[Estonia|Estonii]].

[https://global.flixbus.com/ Eurolines] to europejska firma autokarowa oferująca połączenia z wielu miast. Ceny biletów z Londynu zaczynają się od około 60 funtów.

Aerofłot to główna linia lotnicza obsługująca połączenia z i do [[Moskwa|Moskwy]], ponadto do [[Moskwa|Moskwy]] latają prawie wszyscy europejscy (oraz niektórzy azjatyccy i północnoamerykańscy) przewoźnicy narodowi oraz niektóre tanie linie lotnicze.


'''Która stacja w Moskwie?''' Przede wszystkim pociąg odjeżdża ze stacji podanej na bilecie, więc sprawdź to! Zazwyczaj pociągi na klasycznej trasie transsyberyjskiej przez [[Kirow]] odjeżdżają z moskiewskiej stacji Jarosławska. Kilka pociągów na [[Ural]], [[Syberia|Syberię]] i [[Daleki Wschód]] odjeżdża jednak z moskiewskiej stacji Kazańskiej; znajduje się ona w sąsiedztwie stacji Jarosławska i Leningradzkiej na północnym wschodzie miasta, a stacja metra dla wszystkich trzech terminali to Komsomolskaja. Niektóre inne pociągi jadące na wschód (głównie do [[Niżny Nowogród|Niżnego Nowogrodu]]) odjeżdżają z moskiewskiej stacji Kurskaja, oddalonej o 1 km na południe, a stacja metra to Kurskaja.

Do [[Petersburga]], stolicy Rosji w czasach budowy Transsyberyjskiej, do 2022 roku można było dojechać pociągiem z [[Finlandia|Finlandii]] i krajów bałtyckich. Stamtąd można dojechać do [[Moskwa|Moskwy]] lub północną trasą transsyberyjską, omijając [[Moskwa|Moskwę]], przez [[Wołogda|Wołogdę]] i [[Jekaterynburg]], gdzie prawdopodobnie trzeba będzie przesiąść się na pociąg, aby dojechać dalej do [[Władywostok]]u lub [[Pekin]]u.

=== Azjatyckie terminale ===
[[Plik:Transib kmcounter.jpg|thumb|2914 km od [[Moskwa|Moskwy]]]]
Prom DBS kursuje przez cały rok do Władywostoku z [[Sakaiminato]] w [[Japonia|Japonii]] przez [[Donghae]] w [[Korea Południowa|Korei Południowej]]. Drogą lotniczą, Aerołot obsługuje m.in. [[Władywostok]].

Do [[Pekin]]u można dotrzeć pociągiem z takich miejsc jak [[Lhasa]] ([[Tybet]]) – połączenia codzienne, [[Ho Chi Minh]] ([[Wietnam]]) – połączenia dwa razy w tygodniu, a także [[Hongkong]] (w alternatywnych terminach). Poza [[Wietnam]]em połączenia kolejowe ulegają zerwaniu i nie ma połączeń kolejowych z [[Tajlandia|Tajlandii]], [[Mjanma|Mjanmy]] ani [[Indie|Indii]] – choć często można skorzystać z autobusu. Istnieje wiele połączeń międzynarodowych do [[Pekin]]u i dość dużo połączeń do innych wschodnich terminali. Na przykład [https://www.airasia.com/en/gb Air Asia] oferuje tanie połączenia do [[Chiny|Chin]], [https://www.s7.ru/en/ S7 Airlines] oferuje połączenia lotnicze do [[Rosja|Rosji]], a [https://www.miat.com/en MIAT Mongolian Airlines] oferuje połączenia do [[Ułan Bator]] z [[Pekin]]u, [[Moskwa|Moskwy]], [[Seul]]u i [[Hongkong]]u w sezonie.

Do [[Pjongjang]]u można dojechać jednym bezpośrednim pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] co dwa tygodnie. Linia do [[Chasan]]u na granicy z [[Korea Północna|Koreą Północną]] odgałęzia się od głównej linii do [[Władywostok]]u w Baranowskim, zanim pociąg przekroczy rzekę Tumen i wjedzie do północnokoreańskiego miasta [[Tumangang]].

== Informacje o wizie ==
''Bardziej szczegółowe informacje na temat wiz znajdują się w artykułach dotyczących [[Rosja|Rosji]], [[Mongolia|Mongolii]], [[Chiny|Chin]] i [[Korea Północna|Korei Północnej]]''.

Większość podróżnych będzie potrzebować wiz do [[Rosja|Rosji]] i [[Chiny|Chin]].

[[Mongolia|Mongolię]] może odwiedzić większość turystów z Zachodu bez wizy. Dla tych, którzy jej potrzebują, proces ubiegania się o wizę jest stosunkowo prosty, ale należy złożyć wniosek w mongolskiej placówce dyplomatycznej, ponieważ nie ma tam e-wiz.

W [[Chiny|Chinach]] proces ubiegania się o wizę jest bardziej skomplikowany. W większości przypadków należy przedstawić szczegółowy plan podróży, w tym bilety wjazdowe i wyjazdowe z [[Chiny|Chin]], a także rezerwacje noclegów na każdą noc planowaną w [[Chiny|Chinach]]. W większości przypadków o wizę chińską można ubiegać się tylko w kraju obywatelstwa lub zamieszkania.

[[Rosja]] jest bardziej problematyczna. Do wydania wizy zazwyczaj wymagane są zaproszenia. Jeśli kupujesz bilety kolejowe za pośrednictwem biura podróży w kraju, prawie na pewno może ono zająć się Twoim wnioskiem wizowym, jeśli specjalizuje się w podróżach do [[Rosja|Rosji]]. Wiza turystyczna uprawnia do pobytu w kraju do 30 dni. Wiza biznesowa to opcja dla osób, które chcą spędzić w Rosji do 90 dni, ale do jej otrzymania wymagane jest zaproszenie od rosyjskiej firmy. Obywatele większości krajów europejskich mogą uzyskać e-wizę na pobyt w Rosji do 16 dni i nie potrzebują zaproszenia, ale obywatele Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Nowej Zelandii nie kwalifikują się do niej.

[[Korea Północna|Koreę Północną]] można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem, a podróżowanie na własną rękę jest surowo zabronione. Podróż pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u jest możliwa pod warunkiem, że jest ona częścią wycieczki po [[Korea Północna|Korei Północnej]].

Każdy turysta zagraniczny musi zarejestrować się na pobyt w jednym miejscu dłuższy niż 7 dni roboczych (9 dni, jeśli wliczono weekend). Hotele zazwyczaj oferują to bezpłatnie, niektóre hostele oferują to za dodatkową opłatą. Podobno każdy Rosjanin może zarejestrować się u siebie, udając się na pocztę i uiszczając niewielką opłatę. Jeśli pobyt w jednym miejscu trwa krócej niż 7 dni roboczych, rejestracja nie jest wymagana. Bilety kolejowe i rachunki z hotelu są dobrym dowodem na to, że nie przekroczyłeś/aś limitu pobytu. W każdym razie zdecydowanie zaleca się zachowanie biletów i rachunków do momentu opuszczenia kraju.

Rosyjskie wizy tranzytowe wydane w [[Pekin]]ie lub [[Harbin]]ie są ważne 10 dni i nie wymagają zaproszenia. To wystarczająco dużo czasu, aby odbyć podróż bez przesiadek i spędzić kilka dni w [[Moskwa|Moskwie]]. Konsulat w [[Pekin]]ie jest otwarty od 9:00 do 11:00, ale pamiętaj, że wielu obywateli [[Chiny|Chin]] również stara się o wizy, więc przyjdź wcześniej. Koszt różni się w zależności od narodowości, ale Amerykanie mogą spodziewać się 250 USD za usługę tego samego dnia lub 150 USD za usługę pięciodniową. Po przyjeździe do [[Moskwa|Moskwy]] masz cztery noce ważne na wizie tranzytowej, co pozwala na jedną lub dwie noce w [[Moskwa|Moskwie]], nocny przejazd pociągiem i jedną lub dwie noce w [[Petersburg]]u, ale musisz przekroczyć granicę przed północą ostatniego dnia ważności wizy.

Z [[Rosja|Rosji]] można wyjechać przez [[Petersburg]] na wiele sposobów, m.in. autobusami i pociągami do [[Helsinki|Helsinek]], [[Tallinn]]a, [[Ryga|Rygi]], [[Kijów|Kijowa]] i innych miejsc w [[Europa|Europie]]. Należy jednak pamiętać, że obywatele niemal wszystkich państw potrzebują wizy tranzytowej (lub turystycznej) na [[Białoruś]] (w razie wątpliwości zapoznaj się z informacjami [https://www.mfa.gov.by/en/visa/ tutaj]), więc jeśli planujesz podróż przez Białoruś, koniecznie zadbaj o wizę.

Rosyjskiej wizy tranzytowej nie można przedłużyć w żadnych okolicznościach. Jeśli przylatujesz z [[Pekin]]u, możesz zarejestrować swoją wizę po przybyciu do [[Moskwa|Moskwy]]. Jeśli posiadasz 10-dniową wizę tranzytową i nie zatrzymujesz się w jednym miejscu (jedziesz do [[Petersburg]]a), nie musisz jej rejestrować.

Obywatele [[Izrael]]a, [[Korea Południowa|Korei Południowej]], niektórych krajów Ameryki Łacińskiej, państw członkowskich WNP i kilku innych krajów nie potrzebują wiz rosyjskich.

== Bilety ==
[[Rosja|Rosyjski]] system kolejowy różni się od [[Europa|europejskiego]]. Bilety kolejowe kupuje się na '''konkretne daty''', a '''wszystkie przystanki muszą być zaplanowane z wyprzedzeniem'''. Jeśli na przykład masz bilet z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u i wysiądziesz z pociągu w [[Irkuck]]u bez biletu z informacją, że stamtąd wsiądziesz do innego pociągu, a pociąg odjedzie bez Ciebie, utkniesz w [[Irkuck]]u, ponieważ bilety nie będą ważne w żadnym późniejszym pociągu. To trochę jak z samolotem lecącym z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[Moskwa|Moskwy]] z przesiadką w [[Amsterdam]]ie – jeśli zdecydujesz się wysiąść w [[Amsterdam]]ie i spóźnisz się na lot, nie możesz wykorzystać biletu na kolejny lot do [[Moskwa|Moskwy]]. Pociągi zazwyczaj zatrzymują się na kilka godzin na granicach międzynarodowych, na dziesiątki minut w dużych miastach (w przypadku wolniejszych pociągów w niektórych przypadkach na ponad godzinę) i na kilka minut na małych przystankach. Dzięki temu będziesz mógł zrobić zakupy na peronie, a czasem nawet zajrzeć do budynku dworca, ale aby faktycznie zwiedzić miasto, będziesz musiał kontynuować podróż późniejszym pociągiem.

Przepisy stanowią, że pasażer może zatrzymać się na jeden przystanek w podróży (bez dodatkowych opłat), ale wymaga to dopełnienia formalności w pociągu i będzie trudne do uzgodnienia z konduktorem bez dobrej znajomości języka rosyjskiego.

Istnieją cztery sposoby zakupu biletów na podróż. Możesz je kupić u agenta podróży (lub online) we własnym kraju, u agenta podróży w kraju, z którego rozpoczynasz podróż, osobiście przyjechać i kupić bilety na dworcu w [[Rosja|Rosji]] lub kupić bilety online za pośrednictwem strony internetowej lub aplikacji Rosyjskich Kolei (РЖД) (patrz poniżej). Pierwsze dwie opcje są najbezpieczniejsze, ale najdroższe, a dwie ostatnie są najtańsze, ale wymagają trochę czasu i wysiłku z Twojej strony. Popularne pociągi mogą być wyprzedane z dużym wyprzedzeniem, szczególnie w szczycie sezonu, dlatego staraj się rezerwować z wyprzedzeniem. „Wcześniej” oznacza 45 dni przed odjazdem pociągu. Jest to najwcześniejszy termin, w którym bilety są sprzedawane osobom prywatnym. Biura podróży mogą obiecać bilety na znacznie wcześniejszy termin.

Bilety można kupić na dowolnej stacji w [[Rosja|Rosji]], niekoniecznie na tej na trasie pociągu. Przygotuj się na kilkugodzinne stanie w kolejce (co jest jednak rzadkością) i nie spodziewaj się, że w okienku będzie można porozmawiać w innym języku niż rosyjski. [[Rosja]], [[Ukraina]], [[Białoruś]], a nawet kraje bałtyckie: [[Estonia]], [[Łotwa]] i [[Litwa]], mają wspólną sieć biletową, więc bilet na rosyjski pociąg można kupić we wszystkich tych krajach (np. w [[Brześć|Brześciu]]). Cena będzie mniej więcej taka sama, chyba że skorzystasz z usług biura podróży. Niewielkie różnice zależą od tego, czy pościel (~100 rubli) i ubezpieczenie (150-200 rubli) są wliczone w cenę biletu. Jeśli pościel nie jest wliczona w cenę biletu, zapłacisz tę samą kwotę konduktorowi (ale oczywiście nie jest to wymagane w przypadku krótkich podróży w ciągu dnia). Ubezpieczenie to coś, czego tak naprawdę nie potrzebujesz, więc po prostu powiedz ''bez strachowki'' (без страховки, bez ubezpieczenia). Kupując online, ubezpieczenie zazwyczaj nie jest wliczone w cenę.

Na niektórych stacjach nadal znajdują się specjalne okienka sprzedaży biletów tylko dla obcokrajowców, ale cena biletów powinna być teraz taka sama dla obcokrajowców i miejscowych.

Bilety są zawsze '''imienne''', z imieniem i nazwiskiem oraz numerem paszportu, dlatego należy okazać paszporty wszystkich podróżnych przy płaceniu (kserokopia paszportu zazwyczaj wystarcza) oraz przy wejściu do pociągu (należy okazać oryginał dokumentu). Należy to dokładnie sprawdzić. '''Jedna błędna cyfra w numerze paszportu wydrukowanym na bilecie najprawdopodobniej uniemożliwi wejście do pociągu'''. Ponadto, jeśli planujesz kupić bilety więcej niż jeden raz, warto mieć pod ręką karteczkę z nazwiskami podróżnych zapisanymi cyrylicą, zamiast przepisywać je za każdym razem. Zwróć też uwagę na numer pociągu – na dużych, zatłoczonych stacjach pomoże Ci to znaleźć właściwy peron i pociąg, ponieważ może się zdarzyć, że w tym samym czasie odjedzie kilka pociągów, bez wskazania stacji pośrednich.

W [[Pekin]]ie bilety kolejowe na pociągi międzynarodowe można kupić w China International Travel Service (CITS), które ma dwa biura; Jeden w hotelu International przy Jianguomen i jeden w holu Beijing Tourism Building, za hotelem New Otani. Należy je kupić osobiście.

=== Bilety online ===
[[plik:transsiberian-interior.jpg|thumb|Kabina pasażerska klasy ''Kupe'' na kolei transsyberyjskiej]]
Bilety można kupić online. Większość tras obsługuje „rejestrację elektroniczną” – wejście do pociągu wymaga jedynie okazania paszportu (lub dokumentu tożsamości dołączonego do biletu). Niemniej jednak, aby uniknąć kłopotów, zaleca się (choć nie jest to absolutnie konieczne) wydrukowanie biletów. Można to zrobić w dowolnej kasie lub w jednym ze specjalnych automatów biletowych, które są teraz zainstalowane na większych dworcach kolejowych. Jeśli musisz wydrukować bilet, zawsze drukuj go co najmniej godzinę przed odjazdem, ponieważ automaty biletowe często się zacinają lub brakuje papieru, a kasy słyną z bardzo długich kolejek. Podaj paszport i potwierdzenie zamówienia (lub tylko numer zamówienia). Kasjer wyda Ci papierowy bilet bez dodatkowej opłaty. Może wydrukować wszystkie bilety jednocześnie.

Zakup biletów na oficjalnej stronie Rosyjskich Kolei może być dość trudny, ale nieco tańszy niż na dworcach, ponieważ nie ma opłaty manipulacyjnej. Możesz również wybrać wagon i miejsce siedzące oraz sprawdzić wszystkie opcje. Jednak nie wszystkie zagraniczne karty kredytowe są akceptowane (żadna nie jest akceptowana od 2022 roku). Bilety krajowe można kupić do 45–60 dni przed odjazdem, a bilety międzynarodowe – 60 dni przed odjazdem. Bilety międzynarodowe są zazwyczaj droższe niż krajowe, dlatego zaleca się przesiadkę na krótko przed przekroczeniem granicy i podróżowanie z biletami krajowymi, o ile to możliwe.

Zazwyczaj przy wejściu na pokład samolotu sprawdzany jest tylko dokument tożsamości. Nikt nigdy nie prosi o bilet, ponieważ system odprawił go już wcześniej, niezależnie od tego, czy posiadasz go, czy nie.

=== Kasy biletowe w Rosji ===
* '''Koleje Rosyjskie''', ☏ +7 495 266-8300 (Międzynarodowa Kasa Biletowa tylko w języku rosyjskim). Strona internetowa sprzedaje bilety online (w języku angielskim). 
* '''Transsib Reisen''', ☏ +7 90959 1010-1. Sprzedają bilety po kosztach. Działają w Petersburgu od 1991 roku i mówią również po angielsku, niemiecku i francusku. Ich strona internetowa jest jednak wyłącznie w języku niemieckim, ale zawiera wbudowany tłumacz Google. 
* '''RusTrains.com''', ☏ +7-812-645-08-98, info@rustrains.com. Wygodna internetowa kasa biletowa. Działają w Moskwie od 2014 roku, mają stronę internetową również w języku angielskim, hiszpańskim i innych językach europejskich. Zapewniają sprawną obsługę klienta.

=== Numery stacji ===
Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą.

=== Numery stacji ===
Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą.

{{infobox|Przy kasie biletowej |
*Chciałbym kupić bilet – ''Ja chaciu kupić biłiet'' – Я хочу купить билет
:Z – ''iz'' – из
:Do – ''w'' – в
*Jedna, dwie, trzy osoby – ''adin, dwa, tri czieławieka'' – один, два, три человека
*Dziś – ''siewodnia'' – сегодня
*Jutro – ''zaftra'' – завтра
*Poniedziałek – ''paniedielnik'' – понедельник
*Wtorek – ''ftornik'' – вторник
*Środa – ''srieda'' – среда
*Czwartek – ''czietwerg'' – четверг
*Piątek – ''piatnica'' – пятница
*Sobota – ''subota'' – суббота
*Niedziela– ''woskresienie'' – воскресенье
*Odjeżdża o – ''wyjest'' – выезд
:Rano– ''utrom'' – утром
:Południe– ''dniom'' – днем
:Wieczorem– ''wieczierom'' – вечером
*Wagon – ''wagon'' – вагон
:Plackart (3 kl) – ''plackart'' – плацкарт
:Kupe (2 kl) – ''kupe'' – купе
:SV ( 1 kl) – ''es we'' – СВ
*Czy mógłbym mieć... – ''mnie, pażałsta...'' – мне, пожалуйста...
:górna kuszetka – ''wiernjuju połku'' – верхнюю полку
:dolna kuszetka – ''niżnjuju połku'' – нижнюю полку
*Numer paszportu – ''omer paspórta'' – номер паспорта
}}

==== Międzynarodowe ====
''Stacje są wymienione w kolejności od zachodu na wschód''

* 5100136 [[Warszawa]]/[[Polska]] – Dworzec Centralny (''Warszawa Centralna'')
* 2100035 [[Brześć]]/[[Białoruś]] (Брест)
* 1000001 [[Helsinki]]/[[Finlandia]] (Хельсинки)
* 3100022 [[Ułan Bator]]/[[Mongolia]] (Улан-Батор)
* 3300100 [[Pekin]]/[[Chiny]] (Пекин, 北京)
* 3300200 [[Harbin]]/[[Chiny]] (Харбин, 哈尔滨)

==== Rosja ====
''Lista głównych stacji wymienionych w kolejności od zachodu na wschód''

* 2058000 [[Królewiec|Kaliningrad]] (Калининград)
* 2004000 [[Petersburg]] (Санкт-Петербург)
: 2004001 Petersburg – Stacja Główna (Санкт-Петербург (Главный вокзал))
: 2004004 Petersburg – Dworzec Fiński (Санкт-Петербург (Финляндский вокзал))
* 2000000 [[Moskwa]] (Москва)
: 2000002 Moskwa – Dworzec Jarosławski (Москва (Ярославский Вокзал))
: 2000003 Moskwa – Dworzec Kazański (Москва (Казанский Вокзал))
: 2000006 Moskwa – Dworzec Białoruski (Москва (Белорусский Вокзал))
* 2060001 [[Niżny Nowogród]] (Нижний Новгород) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Gorki (Горький)
* 2060500 [[Kazań]] (Казань)
* 2030000 [[Jekaterynburg]] (Екатеринбу́рг) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Swierdłowsk (Свердловск)
* 2044001 [[Nowosybirsk]] (Новосибирск)
* 2028170 [[Tomsk]] (Томск)
* 2038001 [[Krasnojarsk]] (Красноярск)
* 2054052 [[Siewierobajkalsk]] (Северобайкальск)
* 2054001 [[Irkuck]] (Иркутск)
* 2054785 [[Ułan Ude]] (Улан-Удэ)
* 2034001 [[Chabarowsk]] (Хабаровск)
* 2034130 [[Władywostok]] (Владивосток)

=== Taryfy ===
[[Plik:Moscow-Pekin Trans-Manchurian-railway.JPG|thumb|Kolej Transmandżurska jedzie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u przez [[Harbin]] – po rosyjsku „Москва — Пекин”, jak napisano cyrylicą na przedstawionym wagonie]]
Ceny biletów są bardzo zróżnicowane, głównie ze względu na jakość pociągów i wybrane miejsca. '''Pociągi o niskich numerach''' (001, 008 itd.) są droższe i wygodniejsze. Prawdopodobnie znajdziesz się w nowym, klimatyzowanym wagonie z czystą toaletą („biotoaletą”, co oznacza, że ​​nie rozpryskuje ona odchodów na tory i dlatego pozostaje otwarta przez całą podróż). '''Pociągi o wysokich numerach''' (133, 139 itd.) są tańsze i mniej komfortowe. Spodziewaj się starszych wagonów bez klimatyzacji (choć obecnie jest to rzadkością, ponieważ większość pociągów posiada klimatyzację) oraz ze staromodnymi toaletami, które są zamykane na czas postoju pociągu, a czasami nawet 15–20 minut wcześniej. Rosyjskie Koleje nie gwarantują jednak konkretnego typu wagonu na Twoją podróż. Nawet drogie pociągi mogą czasami korzystać ze starszych, mniej komfortowych wagonów.

Cena jest również silnie uzależniona od wybranego miejsca w pociągu, niezależnie od jego numeru. Główną zasadą jest to, że niższe łóżka/miejsca są zazwyczaj zauważalnie droższe (o 30% droższe), a łóżka na drugim poziomie są tańsze. Jeśli wybierzesz miejsce „platzkart” – te po bokach pociągu, wzdłuż pasażu, są zazwyczaj najtańsze, a jednocześnie najbardziej niewygodne do spania.

Rosyjskie Koleje oferują sezonowe ceny biletów na pociągi krajowe (od -20% do +35% „ceny podstawowej”). Bilety są zazwyczaj droższe latem i tańsze zimą. Dodatkowo, od stycznia 2016 roku na niektórych trasach wprowadzono tzw. system dynamiczny. Działa on podobnie jak w przypadku linii lotniczych. Uzyskujesz niższą cenę, kupując bilet z dużym wyprzedzeniem (40–45 dni przed odjazdem), a znacznie wyższą, kupując bilet w dniu odjazdu. Krótkie podróże mogą być absurdalnie drogie (2030 euro za 1–2 godziny, ale to rzadkość i może się tak zdarzyć tylko dlatego, że dostępnych jest tylko kilka najdroższych miejsc/łóżek), podczas gdy podróż na kilka tysięcy kilometrów okazuje się zaskakująco przystępna cenowo.

Ogólnie rzecz biorąc, ceny biletów nie zależą znacząco od liczby dni pozostałych do odjazdu. Główna różnica, wynikająca z terminu, pojawi się tylko wtedy, gdy kupisz je z dużym wyprzedzeniem (jak wspomniano wcześniej). Zazwyczaj można więc bez problemu kupić bilet dzień wcześniej lub tego samego dnia, a cena nie ulegnie znacznej zmianie w systemie cen dynamicznych, może nieznacznie, ale nie drastycznie. Jeśli nie kupisz biletów z wyprzedzeniem, liczy się tylko liczba dostępnych miejsc w danym pociągu. Może się więc zdarzyć, że w tym terminie w tym pociągu nie będzie już wolnych miejsc – jeśli ten odcinek będzie popularny, a do odjazdu pozostało niewiele czasu.

'''Przybliżone szacunki''' dla odcinków w jedną stronę, które zależą również od cen dynamicznych, jakości pociągu, sezonu i daty, wyniosą:

* Cena nocnego pociągu [[Petersburg]]–[[Moskwa]] zaczyna się od około 5000 rubli (2. klasa) i od 4000 rubli za ekspresowe połączenie Sapsan (miejsce w klasie standardowej). 
* [[Moskwa]]–[[Jekaterynburg]] kosztuje od około 7500 rubli (druga klasa, dolne piętro).
* [[Jekaterynburg]]–[[Krasnojarsk]] kosztuje około 7000–12000 rubli (druga klasa, nocleg).
* [[Krasnojarsk]]–[[Irkuck]] kosztuje około 3500–7000 rubli (druga klasa).
* [[Irkuck]]–[[Władywostok]] kosztuje około 12000–18000 rubli (druga klasa).
Całkowity koszt: w 2024 roku cena biletu w jedną stronę z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u (lub w drugą stronę) według strony internetowej Rosyjskich Kolei wynosiła około 14 000 rubli za miejsce w wagonie (3. klasa, „platzkart”) lub 28 000 rubli za przedział (2. klasa, „kupe”) na dolnym poziomie. Na górnym poziomie taki „kupe” zazwyczaj kosztuje około 20 000 rubli. Na całej długości linii kolejowej nie ma przedziałów pierwszej klasy, znajdują się one tylko w określonych pociągach na określonych odcinkach, zazwyczaj bliżej [[Moskwa|Moskwy]].

Uwaga: podane powyżej szacunki dotyczące biletu w jedną stronę oznaczają, że całą trasę przejedziesz jednym pociągiem i tylko na tym samym poziomie, a zwiedzanie większych miast po drodze nie będzie trwało dłużej niż 30–60 minut, ponieważ tyle właśnie zajmują przystanki przed odjazdem pociągu. A ponieważ niektórzy podróżujący Transsibem prawdopodobnie chcieliby spędzić trochę czasu zatrzymując się w miastach po drodze, będą musieli kupić bilety na różne pociągi, a ich całkowity koszt będzie zdecydowanie wyższy. Ogólnie rzecz biorąc, jeśli połączymy platformy i wagony, wagony z wysokimi i niskimi łóżkami, całkowity koszt może wynieść około 50 000 rubli.

=== Rozkłady jazdy ===
[[Plik:Omsk railway station. Ticket office hall.jpg|thumb|Kasy biletowe i tablice odjazdów i przyjazdów, [[Omsk]]]]
Pociągi transsyberyjskie mają zróżnicowany rozkład jazdy: niektóre pociągi kursują codziennie, inne w dni parzyste, inne w dni nieparzyste, a niektóre odjeżdżają tylko kilka razy w tygodniu.

Koleje Rosyjskie udostępnia rozkłady jazdy wszystkich rosyjskich pociągów, a także niektórych pociągów międzynarodowych odjeżdżających z rosyjskich miejscowości, takich jak [[Moskwa]]–[[Pekin]]. Podawana jest jedynie rzeczywista dostępność, publikowana na 60 lub 45 dni przed odjazdem dla wszystkich pociągów rosyjskich i na 60 dni dla większości pociągów międzynarodowych. Oczywiście używana jest rosyjska pisownia: [[Pekin]] to ''Pekin'', [[Moskwa]] to ''Moskva'', [[Petersburg]] to ''Sankt-Peterburg'', [[Jekaterynburg]] to ''Ekaterinburg'' lub ''Sverdlovsk'' (dawna nazwa miasta), [[Ułan Ude]] to ''Ulan-ude'', [[Ułan Bator]] to ''Ulan-Bator'', a [[Chabarowsk]] to ''Habarovsk''.

Jeśli nie podróżujesz z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u lub [[Władywostok]]u tym samym pociągiem, zwłaszcza jeśli wsiadasz poza dużym miastem, możesz być zmuszony skorzystać z tak zwanych pociągów „przejazdowych” (''проходящие''), które rozpoczynają swoją podróż bardzo daleko, być może tysiące kilometrów od stacji początkowej. Dystrybucja biletów jest nieco skomplikowana. Nie obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”, która zapełniałaby pociąg w sposób losowy. Niektóre przedziały miejsc są zarezerwowane na odjazdy z określonych stacji, więc możesz, przynajmniej teoretycznie, kupić bilety na dowolną trasę z dużym wyprzedzeniem. Gdy przedział miejsc przypisany do Twojej stacji zostanie wyprzedany, bilety z tej stacji nie będą dostępne do 72 godzin przed odjazdem, kiedy wszystkie pozostałe miejsca będą dostępne. Jeśli naprawdę Ci na tym zależy, możesz spróbować oszukać system, bawiąc się stacjami odjazdu i przyjazdu i znajdując bilet, który naprawdę Ci odpowiada. Najprawdopodobniej jednak uda Ci się zdobyć to, czego potrzebujesz, bez zagłębiania się w działanie systemu.

Inne dobre opcje planowania podróży to planer podróży Deutsche Bahn. Jest dostępny w wielu językach, w tym angielskim, francuskim i hiszpańskim. Ma mniej problemów z transliteracją niż rosyjskie strony internetowe, ale obejmuje tylko ograniczone pociągi „szybkie” (''firmenny''). Inną dobrą opcją jest tabela połączeń kolejowych Poezda (wyszukaj w Google) – jedno z niewielu internetowych narzędzi do planowania podróży w języku angielskim, które nie próbuje sprzedać biletów, a dodatkowo ma przyjemny, prosty interfejs. Jeśli znasz rosyjski, rosyjski portal internetowy Yandex oferuje przydatny [https://rasp.yandex.ru/map/trains/#center=37.63999999999997%2C55.75999999999371,zoom=5 serwis informacyjny w czasie rzeczywistym], w tym rozkłady jazdy pociągów i stacji, a także aktualną lokalizację pociągów na mapie.

== Jedź ==
Nie warto wysiadać na każdym przystanku. Miejsca wymienione poniżej (poza węzłami i przejściami granicznymi) są najciekawsze.

{{mapa|49.3|85.4|zoom=3|wysokość=300|szerokość=800|align=center}}

== Właściwa Kolej Transsyberyjska ==
Właściwa Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Władywostok]]iem.

Zwykle kursują dwa pociągi dziennie w każdym kierunku. Z [[Moskwa|Moskwy]] pociąg 010 odjeżdża z dworca Jarosławskiego i dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 12 godzin później. Nieco wolniejszy pociąg, numer 002, dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 22 godziny później.

W przeciwnym kierunku pociąg 009 odjeżdża z [[Władywostok]]u i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] 6 dni i 4 godziny później. Nieco wolniejszy pociąg 001 dociera do [[Moskwa|Moskwy]] w 6 dni i 19 godzin.

Poniższe czasy i trasy dotyczą szybszych pociągów (010 i 009). Pociągi 001/002 (Rossija) jadą inną trasą z [[Moskwa|Moskwy]] i przejeżdżają przez [[Jarosławl]] zamiast przez [[Niżny Nowogród]], ale łączą się z tym pierwszym przed [[Kirow]]em.

[[File:Transsib start.JPG|thumb|Kolej Transsyberyjska w Moskwie]]
[[File:Vladimir Golden Gate IMG 0046 1725.jpg|thumbnail|Złota Brama Włodzimierza]]
[[File:C0325-NN-Oka-and-Kremlin.jpg|thumb|Niżny Nowogród]]
[[File:Novosibirsk Glavny Station 07-2016 img1.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Nowosybirsku – jeden z największych w Rosji]]
[[File:Krasnoyarsk Dam in 2008.jpg|thumb|Zapora Krasnojarska niedaleko Krasnojarska]]
[[File:Lakebaikal.jpg|thumb|Jezioro Bajkał]]
[[File:Центр Улан-Удэ.JPG|thumbnail|Centralne Ułan-Ude]]
[[File:Russia Chita railroad station.jpg|thumb|Stacja kolejowa Czyta]]
[[File:Center of Vladivostok and Zolotoy Rog.jpg|thumb|Władywostok]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy  !! Strefa czasowa !!Opis
|-
| {{Znacznik|[[Moskwa]]|55.776389 |37.6575|typ=transport}}'''[[Moskwa]]''' (Москва) || 0&amp;nbsp;km || 0 hr || Moskwa || Stolica Rosji słynie z wielu słynnych na cały świat zabytków, takich jak Kreml, Plac Czerwony i Sobór Wasyla Błogosławionego. Moskwa to bez wątpienia doskonałe miejsce dla każdego, kto interesuje się historią Rosji – znajdują się tam muzea, zabytkowe kościoły i budynki zarówno z czasów sowieckich, jak i z czasów wcześniejszych.
|-
| {{Znacznik|[[Włodzimierz]]|56.13008 |40.42015|typ=transport}}'''[[Włodzimierz (Rosja)|Włodzimierz]]''' (Владимир)|| 210&amp;nbsp;km || 3h || Moskwa ||Założony w XII wieku, Włodzimierz słynie z białej, średniowiecznej architektury kamiennej, która jest jednym z obiektów wpisanych na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] i częścią [[Złoty Pierścień|Złotego Pierścienia]]. Podróżując wolniejszym pociągiem przez Jarosław, można zobaczyć historyczne centrum tego miasta, również wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i znajdujące się na trasie Złotego Pierścienia, choć z późniejszego okresu. 5 minut po wyjściu z dworca kolejowego, po prawej stronie, znajduje się przedmongolska, rosyjska cerkiew prawosławna Opieki Matki Bożej nad Nerlą z XII wieku.
|-
| {{Znacznik|[[Niżny Nowogród]]|56.32208 |43.94591|typ=transport}}'''[[Niżny Nowogród]]''' (Ни́жний Но́вгород)|| 442&amp;nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||W czasach radzieckich to XIII-wieczne miasto nosiło nazwę Gorki, a wśród muzeów znajduje się jedno poświęcone pisarzowi. Podobnie jak Moskwa i niektóre inne rosyjskie miasta, Niżny Nowogród również ma Kreml. Ponadto szczyci się rzeką Wołgą i bogatą kolekcją tradycyjnej rosyjskiej architektury.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Wołgę|56.35391 |43.92411|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Wołgę''' || 447&amp;nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||Pierwszą dużą rosyjską rzeką, którą przekroczysz, będzie Wołga, tuż za opuszczeniem dworca kolejowego w Niżnym Nowogrodzie.
|-
| {{Znacznik|[[Perm]]|58.00482 |56.17473|typ=transport}}'''[[Perm]]''' || 1,436&amp;nbsp;km || 20 hr || Moskwa +2 ||Perm słynie z wydarzeń kulturalnych i instytucji takich jak PERMM, jedyna galeria sztuki współczesnej w Rosji. Warto odwiedzić jaskinię w [[Kungur]]ze i dawny obóz Gułagu przekształcony w muzeum.
|-
| {{Znacznik|Granica Europy i Azji|56.8820 |60.0656|typ=transport}}'''Granica Europy i Azji''' || 1,777&amp;nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Granicę między Europą a Azją wyznacza biały obelisk w lesie. Jesteś teraz nieco ponad dzień drogi od Moskwy.
|-
| {{Znacznik|[[Jekaterynburg]]|56.85866 |60.60612|typ=transport}}'''[[Jekaterynburg]]''' (Екатеринбу́рг) || 1,816&amp;nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Stolica [[Ural]]u może poszczycić się imponującą kolekcją budynków z okresu sowieckiego oraz ciekawymi muzeami prezentującymi lokalne rzemiosło, sztukę i przyrodę.
|-
| {{Znacznik|[[Tiumeń]]|57.14559 |65.52231|typ=transport}}'''[[Tiumeń]]''' (Тюме́нь) || 2,144&amp;nbsp;km || 1 dzień, 6 godz. || Moskwa +2 ||Tiumeń był jednym z pierwszych rosyjskich fortów na [[Syberia|Syberii]]. To dobry punkt wyjścia na wyprawy do [[Obwód tiumeński|obwodu tiumeńskiego]], w tym do starożytnego miasta [[Tobolsk]], pierwszej rosyjskiej osady na Syberii i miejsca, gdzie można podziwiać starą rosyjską architekturę, w tym liczne drewniane domy.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Irtysz|54.93291 |73.35202|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Irtysz''' || 2,706&amp;nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 ||Przed dotarciem do [[Omsk]]a przekroczą Państwo rzekę Irtysz.
|-
| {{Znacznik|[[Omsk]]|54.93956 |73.38646|typ=transport}}'''[[Omsk]]''' (Омск) || 2,712&amp;nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 || Omsk był przez krótki okres po rewolucji stolicą Białorusi. Wśród atrakcji turystycznych znajdują się muzeum wojskowe, katedra kozacka z kozackim sztandarem i syberyjskie domy z rzeźbionego drewna.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Ob|55.00967 |82.91837|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Ob'''  || 3,332&amp;nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Ob, to kolejna znana syberyjska rzeka, którą trzeba pokonać przed dotarciem do [[Nowosybirsk]]a.
|-
| {{Znacznik|[[Nowosybirsk]]|55.03630 |82.89521|typ=transport}}'''[[Nowosybirsk]]''' (Новосиби́рск) || 3,335&amp;nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Trzecie co do wielkości miasto Rosji oferuje bogactwo architektury modernizmu radzieckiego, doprawionej wspaniałymi przykładami radzieckiej sztuki monumentalnej. Wśród zabytków architektury znajdują się również stare kościoły, domy kupieckie i obóz wojskowy z początku XX wieku. To punkt wyjścia do podróży w góry [[Ałtaj]] i [[Kazachstan]].
|-
| {{Znacznik|[[Tajga]]|56.06226 |85.62564|typ=transport}}'''[[Tajga]]''' (Тайга́) || 3,565&amp;nbsp;km || 2 dni, 1 godz. || Moskwa +4 ||Sama wieś Tajga nie jest zbyt ciekawa, ale z niej można stosunkowo łatwo dostać się do [[Tomsk]]a, studenckiego miasta o drewnianej architekturze.
|-
| {{Znacznik|[[Krasnojarsk]]|56.00486 |92.82842|typ=transport}}'''[[Krasnojarsk]]''' (Красноярск) || 4,095&amp;nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4 ||Malownicze miasto Krasnojarsk zostało założone przez Kozaków. W mieście znajduje się wiele muzeów, zabytków oraz centrów handlowo-rozrywkowych. Dalej znajduje się ogromna zapora wodna i rezerwat przyrody Stołby z granitowymi kolumnami. Jeśli jedziesz do [[Pekin]]u Koleją Transmongolską, przebyłeś już połowę drogi z Moskwy.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Jenisej|56.06600 |93.00957|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Jenisej''' || 4,101&amp;nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4  ||Krasnojarsk leży nad dużą rzeką, którą przekroczysz w trakcie swojej podróży na wschód.
|-
| {{Znacznik|węzeł BAM|55.92035 |98.06190|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 4,515&amp;nbsp;km || 2 dni, 15 godz. || Moskwa +5 ||Za wsią Tajszet magistrala Bajkalsko-Amurska rozgałęzia się na północ.
|-
| {{Znacznik|[[Irkuck]]|52.28264 |104.26047|typ=transport}}'''[[Irkuck]]''' (Иркутск) || 5,185&amp;nbsp;km || 3 dni, 2 godz. || Moskwa +5 ||W połowie drogi z Moskwy do Władywostoku, po trzech dniach podróży, Irkuck leży nad brzegiem jeziora [[Bajkał]], wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Samo miasto oferuje tradycyjne, zdobione syberyjskie drewniane domy, lodołamacz, tamę oraz, oczywiście, kilka kościołów i muzeów poświęconych kulturze i historii regionu. Jedną ze specjalnych pamiątek do kupienia są kamusi – tradycyjne futrzane buty. Z Irkucka można również wybrać się w podróż koleją Circum-Bajkalską.
|-
| {{Znacznik|[[Ułan Ude]]|51.84034 |107.58242|typ=transport}}'''[[Ułan Ude]]''' (Улан-Удэ) || 5,642&amp;nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Już sama brama do Muzeum Etnograficznego pokazuje, że przybyłeś na Wschód – i nie tylko – Ułan Ude ma wyraźnie mongolski klimat z buddyjskimi miejscami i starymi rezydencjami z czasów, gdy miasto było ważnym punktem handlowym w regionie.
|-
| {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmongolski''' || 5,655&amp;nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Niedługo za Ułan Ude znajduje się ważny węzeł kolejowy: właściwa kolej transsyberyjska biegnie prosto na wschód do Władywostoku, a transmongolska biegnie na południe do Mongolii i Chin.
|-
| {{Znacznik|[[Czyta]]|52.02813 |113.49482|typ=transport}}'''[[Czyta]]''' (Чита)|| 6,199&amp;nbsp;km || 3 dni, 18 godz. || Moskwa +6 || Dawniej zamknięte miasto Czita oferuje kilka miejsc kultu religijnego. Ponieważ miasto odwiedza niewielu turystów, zwłaszcza z Zachodu, jest ono postrzegane jako ciekawostka.
|-
| {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&amp;nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 ||Dokładnie cztery dni później, od Moskwy, szlaki transmandżurskie skręcają w stronę [[Harbin]]u i [[Pekin]]u.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Amur|48.53633 |135.00326|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Amur'''} || 8,515&amp;nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || Moskwa +7 ||Po bardzo długim odcinku bez większych miast przekroczysz Amur, ostatnią z głównych rzek na tej trasie. Most na rzece jest przedstawiony na banknocie 5000 rubli.
|-
| {{Znacznik|[[Chabarowsk]]|48.49687 |135.07296|typ=transport}}'''[[Chabarowsk]]''' (Хабаровск) || 8,521&amp;nbsp;km || 5 dni, 11 godz.|| Moskwa +7 ||Za rzeką dotrzesz do Chabarowska. Jeśli interesują Cię muzea, znajdziesz tu kilka muzeów z prefiksem „Dalekowschodni”, w których możesz zapoznać się z historią wojskową regionu, sztuką, historią powszechną i… Koleją Dalekowschodnią – która obejmuje najbardziej wysunięty na wschód odcinek Kolei Transsyberyjskiej!
|-
| {{Znacznik|[[Władywostok]]|43.11124 |131.88192|typ=transport}}'''[[Władywostok]]''' (Владивосток) || 9,288&amp;nbsp;km || 6 dni, 0 godz. || Moskwa +7 ||Sześć dni po rozpoczęciu podróży, lub kilka godzin później, jeśli wybrałeś wolniejszy pociąg, docierasz do Władywostoku nad Oceanem Spokojnym. Dworzec kolejowy został zbudowany w tym samym stylu co moskiewski dworzec Jarosław, po drugiej stronie torów. Stacjonuje tu rosyjska flota pacyficzna – miasto zostało zbudowane właśnie w tym celu – więc jest tu mnóstwo miejsc i pomników morskich do odwiedzenia, a także malownicze wybrzeże Pacyfiku.
|-
|}

== Kolej Transmongolska ==
[[Plik:Leaving Ulan Bator station.webm|thumb|Opuszczanie stacji Ułan Bator]]
Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Pekin]]em. Przez nieco ponad połowę trasy przebiega tymi samymi torami co Kolej Transsyberyjska, a następnie skręca na południe, przez [[Mongolia|Mongolię]] do [[Chiny|Chin]]. Wszystkie stacje na tym odcinku są przesunięte o pięć godzin w stosunku do czasu moskiewskiego.

Pociąg Transsyberyjski, linia 43 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K4), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdy wtorek o 23:45 i przyjeżdża do [[Pekin]]u w poniedziałek po południu o 11:40. W kierunku zachodnim pociąg numer 33 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K3) odjeżdża z [[Pekin]]u w każdą środę o 11:22 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] w następny poniedziałek o 13:58. Ponadto między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Ułan Bator]] kursują dwa pociągi tygodniowo. Pociąg linii 6 odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdą środę i czwartek o 23:45 i przyjeżdża do [[Ułan Bator]] w poniedziałek i wtorek rano o 06:45. W drugim kierunku pociąg nr 5 odjeżdża z [[Ułan Bator]] w każdy wtorek i piątek o 15:25 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] o 13:58 pięć dni później, w sobotę lub wtorek.

=== Z Jeziora Bajkał do Pekinu ===
Dalsza podróż po przerwie nad [[Bajkał]]em może być trudna, zwłaszcza w szczycie sezonu – dlatego zaplanuj trasę i kup bilety z wyprzedzeniem.

Jeśli jesteś w [[Ułan Bator]], musisz dostać się do [[Pekin]]u i nie masz biletu, lepiej nie jechać bezpośrednim pociągiem, ponieważ ceny są wysokie, a w kasach często brakuje biletów. Są jednak nieoficjalni naganiacze, którzy chętnie sprzedadzą Ci bilet za trzy do pięciu razy wyższą cenę niż oficjalna – oczywiście kiepski interes. Zamiast tego, wsiądź do lokalnego pociągu i dojedź do granicy w [[Zamiin Uud]] (15 USD), przejedź przez Chiny minibusem i wsiądź do autobusu do [[Pekin]]u (40 USD).

[[Plik:Selenga.jpg|thumbnail|Krajobraz prowincji Selenga w północnej Mongolii]]
[[Plik:Yurts in Ulan Bator 10.JPG|thumb|Wielu Mongołów mieszka w jurtach, tradycyjnych namiotach, również w stolicy]]
[[Plik:WheelChanging.jpg|thumb|Wymiana wózków na granicy w celu dostosowania do chińskiego rozstawu szyn]]
[[Plik:云岗石窟.JPG|thumbnail|Groty Yungang w Datong]]
[[Plik:Tiantan.jpg|thumbnail|Świątynia Nieba, Pekin]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !!Opis
|-
| {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 5,655&amp;nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa+5 ||Tuż za [[Ułan Ude]] Kolej Transsyberyjska oddziela się od Kolei Transmongolskiej.
|-
| {{Znacznik|[[Nauszki]]|50.38948 |106.10012|typ=transport}} (Наушки) || 5,902&amp;nbsp;km || 3 dni, 17 godz. || Moskwa+5 ||Nauszki to rosyjska stacja graniczna i oczywiście ostatnia rosyjska stacja na tej linii; albo pierwsza, jeśli jedziesz z przeciwnego kierunku. Mam nadzieję, że nie zapomniałeś wizy. Na granicy nie ma różnicy czasu między Rosją a Mongolią.
|-
| {{Znacznik|[[Suche Bator]]|50.23650 |106.19880|typ=transport}} (Сүхбаатар) || 5,925&amp;nbsp;km || 3 dni, 19 godz. || UTC+9 ||Suche Bator to mongolska stacja graniczna. Podobnie jak w Nauszkach, pociąg będzie tu stał znacznie dłużej niż na wcześniejszych stacjach.
|-
| {{Znacznik|[[Ułan Bator]]|47.90806 |106.88418|typ=transport}} (Улаанбаатар) || 6,304&amp;nbsp;km || 4 dni, 4 godz. || UTC+9 ||Stolica Mongolii jest jednym z głównych punktów trasy. Znajdują się tam miejsca poświęcone historii od czasów wielkiego Imperium Mongolskiego do czasów współczesnych oraz klasztory buddyjskie. W pobliżu miasta można również wybrać się na pieszą wędrówkę po górach. Miasto jest najlepszą bazą wypadową do wycieczek po Mongolii; pobliski [[Park Narodowy Gorchi-Terelj]] pozwala poczuć smak mongolskiej przyrody i oferuje możliwość noclegu w tradycyjnym gerze.
|-
| {{Znacznik|[[Dzamyn Üüd]]|43.71907 |111.90768|typ=transport}} (Замын-Үүд) || 7,013&amp;nbsp;km || 4 dni, 17 godz. || UTC+9 ||Po podróży przez pustynię [[Gobi]] pociąg dociera do stacji granicznej [[Dzamyn Üüd]].
|-
| {{Znacznik|[[Erenhot]]|43.65359 |111.98278|typ=transport}} (二连浩特) || 7,023&amp;nbsp;km || 4 dni, 19 godz. || UTC+8 || Znany również jako Erlian, Erenhot to chińska stacja graniczna. Tutaj wózki są wymieniane, aby dopasować je do chińskiego rozstawu kół; to kolejna ciekawostka dotycząca pociągów między Rosją a Chinami. Trwa to 3-4 godziny i trzeba wysiąść z bagażami, zanim pociąg się załaduje.
|-
| {{Znacznik|[[Zhurihe]]|42.39754 |112.89904|typ=transport}} (朱日和) || 7,182&amp;nbsp;km || 5 dni, 1 godz. || UTC+8 || Miasto rządzone przez Sonid Right Banner, [[Xilin Gol (prefektura)|Xilin Gol]], w pobliżu głównego ośrodka szkoleniowego chińskiej armii
|-
| {{Znacznik|[[Jining|Ulanqab]]|41.02958 |113.09180|typ=transport}} (集宁) || 7,356&amp;nbsp;km || 5 dni, 3 godz. || UTC+8 || Znane również jako Ulanqab, ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze, skąd podróżni mogą w 2 godziny dojechać pociągiem do pobliskiego miasta [[Datong City|Datong]], które oferuje wiele atrakcji, w tym wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Groty Yungang z 51 000 posągów Buddy. Kilka klasztorów, pagoda z XI wieku, Góra Heng, jedna ze świętych gór taoizmu, oraz stragany z jedzeniem ulicznym wzbogacają to doświadczenie – właśnie przybyłeś do Chin.
|-
|{{Znacznik|[[Zhangjiakou]]|40.75136 |114.88281|typ=transport}} (张家口) || 7,534&amp;nbsp;km || 5 dni, 5 godz. || UTC+8 || Zhangjiakou to miasto na północny zachód od Pekinu. W Zhangjiakou znajduje się część [[Wielki Mur Chiński|Wielkiego Muru]] i jedna z bram w murze, Brama Dajing, która niegdyś stanowiła ważny punkt transportu i handlu między Hanami a Mongołami. Większość zawodów narciarskich Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2022 odbyła się w rejonie Taizicheng w dzielnicy Chongli w Zhangjiakou, a na tę okazję zbudowano nową, szybką linię szybkiego pociągu.
|-
| {{Znacznik|[[Pekin]]|39.90167 |116.42101|typ=transport}} (北京) || 7,854&amp;nbsp;km || 5 dni, 9 godz. || UTC+8 ||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak [[Pekin]]. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością poświęcić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko?
|-
|}

== Kolej Transmandżurska ==
Kolej transmandżurska, znana również jako ''Wostok'' (wschód), prowadzi do [[Pekin]]u. Przez nieco dłuższy czas (około dwóch trzecich długości) podąża torami kolei transsyberyjskiej, po czym skręca na południe i kontynuuje podróż do [[Chiny|Chin]], omijając [[Mongolia|Mongolię]].

Pociąg transmandżurski, linia 20 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K20), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] o 23:45 w każdą sobotę i dociera do [[Pekin]]u o 05:46 w następną sobotę. Pociąg 19 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K19) odjeżdża z [[Pekin]]u o 23:00 w sobotę wieczorem i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] o 17:58 w piątek.

[[Plik:China - Russia Railway.jpg|thumb|Opuszczając Rosję w Zabajkalsku]]
[[Plik:Harbin Railway Station 01.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Harbinie]]
[[Plik:ShanhaiguanGreatWall-end.jpg|thumb|Koniec Wielkiego Muru, Shanhaiguan]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Miasto !! Km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !! Opis
|-
| {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&amp;nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 || Po przebyciu około dwóch trzecich długości właściwej Kolei Transsyberyjskiej tory kolei transmandżurskiej odbijają na południe.
|-
| {{Znacznik|[[Zabajkalsk]]|49.63951 |117.33146|typ=transport}}'''[[Zabajkalsk]]''' (Забайка́льск) || 6,666&amp;nbsp;km || 4 dni, 7 godz || Moskwa +6 ||Zabajkalsk to rosyjska stacja graniczna. Wagony zostaną wyposażone w wózki dostosowane do chińskiego rozstawu szyn, co wydłuży czas oczekiwania. Chiny są o godzinę do tyłu w stosunku do lokalnego czasu rosyjskiego.
|-
| {{Znacznik|[[Manzhouli]]|49.58345 |117.44209|typ=transport}}'''[[Manzhouli]]''' (满洲里) || 6,678&amp;nbsp;km || 4 dni, 13 godz || UTC+8 || Po drugiej stronie granicy znajduje się Manzhouli, chińska stacja graniczna.
|-
| {{Znacznik|[[Hailar]]|49.22838 |119.74072|typ=transport}}'''[[Hailar]]''' (海拉尔) || 6,824&amp;nbsp;km || 4 dni, 19 godz || UTC+8 || Dzielnica śródmiejska Hulunbuir słynąca z trawiastych terenów.
|-
| {{Znacznik|Bugt|48.75400 |121.91845|typ=transport}}'''Bugt''' (博克图) || 7,034&amp;nbsp;km || 5 dni, 0 godz. || UTC+8 || Miasto zarządzane przez [[Yakeshi]] (牙克石), węzeł kolejowy.
|-
| {{Znacznik|Ang'angxi|47.16152 |123.81431|typ=transport}}'''Ang'angxi''' (昂昂溪) || 7,303&amp;nbsp;km || 5 dni, 4 godz. || UTC+8 || Ang'angxi to dzielnica miasta [[Qiqihar]]. Rezerwat Przyrody Zhalong znajduje się na południowy wschód od miasta i jest siedliskiem wielu ptaków, w tym żurawi.
|-
| {{Znacznik|Harbin|45.75949 |126.62568|typ=transport}}'''[[Harbin]]''' (哈尔滨) || 7,613&amp;nbsp;km || 5 dni, 8 godz. || UTC+8 ||Harbin to chińskie miasto z wpływami rosyjskimi. Wiele budynków zostało wzniesionych przez Rosjan sto lat temu. Mieszka tu liczna mniejszość rosyjska, a laleczki matrioszki można tu kupić na sprzedaż. Do głównych atrakcji należą Park Tygrysów, kilka parków i kilka muzeów. Jeśli jesteś tu zimą, nie przegap Festiwalu Rzeźb z Lodu i Śniegu.
|-
| {{Znacznik|Changchun|43.91071 |125.31974|typ=transport}}'''[[Changchun]]''' (长春) || 7,819&amp;nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || UTC+8 || Changchun był stolicą japońskiego państwa marionetkowego Mandżukuo. W Changchun znajdują się pałace i urzędy Mandżukuo oraz inne budynki w stylu japońskim.
|-
| {{Znacznik|Siping|43.16818 |124.37410|typ=transport}}'''[[Siping]]''' (四平) || 7,934&amp;nbsp;km || 5 dni, 12 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy.
|-
| {{Znacznik|Shenyang|41.79832 |123.39664|typ=transport}}'''[[Shenyang]]''' (沈阳) || 8,122&amp;nbsp;km || 5 dni, 14 godz. || UTC+8 || Shenyang to największe miasto w północno-wschodnich Chinach. Pałac cesarski Nuhaci, Pałac Mukden, oraz dwa pierwsze grobowce cesarskie dynastii Qing – Zhaoling w Parku Beiling (dosłownie: Park Grobowców Północnych) i Fuling w Parku Dongling (dosłownie: Park Grobowców Wschodnich) – wszystkie znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
|-
| {{Znacznik|Jinzhou|41.12520 |121.14123|typ=transport}}'''[[Jinzhou]]''' (锦州) || 8,364&amp;nbsp;km || 5 dni, 17 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze.
|-
| {{Znacznik|Shanhaiguan|39.99928 |119.76158|typ=transport}}'''[[Shanhaiguan]]''' (山海关) || 8,585&amp;nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 ||Shanhaiguan to miejsce, w którym część Wielkiego Muru kończy się w oceanie. Miasto szczyci się również innymi atrakcjami związanymi z Wielkim Murem. Kilka minut jazdy pociągiem dzieli je od większego miasta [[Qinhuangdao]], znanego przede wszystkim jako kurort nadmorski, do którego Shanhaiguan należy jako dzielnica.
|-
| {{Znacznik|Tangshan|39.62571 |118.11849|typ=transport}}'''[[Tangshan]]''' (唐山) || 8,721&amp;nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 || Tangshan to ważne miasto przemysłowe położone w pobliżu Pekinu i Tianjinu. W Tangshan znajduje się Muzeum Trzęsień Ziemi, upamiętniające trzęsienie ziemi w Tangshan z 1976 roku, uważane za największe trzęsienie ziemi XX wieku pod względem liczby ofiar śmiertelnych.
|-
| {{Znacznik|Tiencin|39.13628 |117.20948|typ=transport}}'''[[Tiencin]]''' (天津) || 8,844&amp;nbsp;km || 5 dni, 21 godz. || UTC+8 || Tiencin nto jedno z pięciu centralnych miast Chin. Obszar miejski Tiencin położony jest wzdłuż rzeki Hai i był niegdyś siedzibą zagranicznych koncesji pod koniec dynastii Qing i na początku ery Kuomintangu.
|-
| {{Znacznik|Pekin|39.13628 |117.20948|typ=transport}}'''[[Pekin]]''' (北京) || 9,001&amp;nbsp;km || 5 dni, 23 godz. || UTC+8 |||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak Pekin. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością spędzić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko?
|-
|}

== Bilety ==

== Bezpieczeństwo ==

{{Jest w|Rosja}}

{{zarys}}

[[Kategoria:Rosja]]
[[Kategoria:Szlaki turystyczne]]</text>
      <sha1>n82her66ws7zwanx0p60yyyni1bb4mn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156889</id>
      <parentid>156888</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T18:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kolej Transmandżurska */</comment>
      <origin>156889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67428" sha1="suewrubyv7gsozn4h1jvjyi80v4vzth" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Szlak turystyczny}}
[[Plik:Trans siberian railroad large.png|thumb|upright=1.5|Kolej Transsyberyjska – linia czerwona&lt;br /&gt;oraz [[Kolej Bajkalsko-Amurska]] – linia zielona]]
'''Kolej Transsyberyjska''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Транссиби́рская магистраль lub Трансси́б) to nazwa tras kolejowych, które przecinają [[Syberia|Syberię]] z [[Moskwa|Moskwy]]. Uwaga: trasy, a nie pociągi; nie ma czegoś takiego jak „Ekspres Transsyberyjski”. Istnieją trzy główne trasy, na których kursuje wiele pociągów:

* Właściwa '''Kolej Transsyberyjska''' przecina ogromny obszar [[Rosja|Rosji]], od [[Moskwa|Moskwy]] przez [[Perm]], [[Jekaterynburg]], [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Irkuck]], [[Ułan Ude]], [[Czyta|Czytę]] i [[Chabarowsk]] do Oceanu Spokojnego we [[Władywostok]]u.
* '''Kolej Transmongolska''' biegnie tą samą trasą z [[Moskwa|Moskwy]] aż do [[Ułan Ude]], a następnie odgałęzia się na południe przez [[Ułan Bator]] w [[Mongolia|Mongolii]] do [[Pekin]]u w [[Chiny|Chinach]].
* '''Kolej Transmandżurska''' biegnie dalej tą trasą, mijając [[Ułan Ude]], do [[Czyta|Czyty]], a następnie przez Chińską [[Mandżuria|Mandżurię]] do [[Pekin]]u

[[Plik:Trans-Siberian train. Moscow-Vladivostok.jpg|thumb|300px|Pociąg ''Rossija'', który obsługuje całą trasę Kolei Transsyberyjskiej z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u]]

Te trasy obsługiwane są przez bezpośrednie pociągi, z których te do [[Władywostok]]u kursują co najmniej codziennie, a do [[Chiny|Chin]] raz lub dwa razy w tygodniu. Kilka pociągów kursuje na krótszych odcinkach, więc podróż w tym samym kierunku może nie wymagać noclegu. Podobnie jak meandrująca rzeka, Kolej Transsyberyjska z biegiem czasu zmieniała swój bieg, dlatego istnieją różne równoległe trasy. W [[Europa|europejskiej]] części [[Rosja|Rosji]] klasyczna trasa wiedzie przez [[Niżny Nowogród]], ale inne linie biegną na północ przez [[Jarosławl]] lub na południe przez [[Kazań]]. Kolej Transsyberyjska kiedyś biegła przez [[Pietropawłowsk]], ale obecnie znajduje się ona w niepodległym [[Kazachstan]]ie. Trasa została więc przekierowana na północ, ale pociągi do [[Astana|Astany]] nadal kursują starą trasą. „BAM”, czyli Magistrala Bajkalsko-Amurska, to północna linia równoległa, która ostatecznie dociera do Pacyfiku w miejscowości [[Wanino]]/[[Sowiecka Gawań]]; mówi się o jej przedłużeniu na wyspę [[Sachalin]], a nawet do [[Japonia|Japonii]]. To ciekawe trasy poboczne, ale nie są one tutaj brane pod uwagę jako część Kolei Transsyberyjskiej.

Kolej Transsyberyjska, zbudowana w latach 1891–1916, jest najdłuższą koleją na świecie. Najdłuższe połączenie kolejowe na świecie prowadzi z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u trasą transsyberyjską do [[Ussuryjsk]]a koło [[Władywostok]]u, gdzie rozgałęzia się na południe, do [[Korea Północna|Korei Północnej]]. Kursuje ona jako pociąg bezpośredni dwa razy w miesiącu. Najdłuższa ''trasa'' kolejowa, w istocie znacznie wydłużająca trasę transsyberyjską z przesiadkami, ale bez opuszczania sieci kolejowej, prowadzi z [[Portugalia|Portugalii]] do [[Singapur]]u.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Trans-Siberian railway map.png|thumb|upright=2.0|Przebieg linii kolejowej]]
: ''Zobacz również: [[Koleją po Rosji]]''
Podróż Koleją Transsyberyjską to jedna z niewielu prawdziwych przygód, jakie pozostały.

Trasa z [[Moskwa|moskiewskiego]] Dworca Jarosławskiego do [[Władywostok]]u przecina dwa kontynenty, 16 głównych rzek, sześć krajów związkowych i prawie sto miast. Nawet dziś mosty na Amurze, Jeniseju i Obie są wyjątkowe – to największe mosty rzeczne na kontynencie azjatyckim. Łącznie jest ich 485. Stanowi ona kręgosłup rosyjskiej sieci kolejowej i połączenie między azjatycką i europejską siecią kolejową. Jest to najbardziej uczęszczana linia kolejowa na świecie, którą transportowana jest znaczna część rosyjskiej ropy naftowej.

Chociaż na całej trasie przeważają etniczni Rosjanie, w miarę zbliżania się do wybrzeża Pacyfiku, będzie można spotkać coraz więcej przedstawicieli różnych grup etnicznych [[Azja|Azji]].

Najpewniej poznasz osoby, które będą Twoimi współpasażerami. Zwłaszcza ci, którzy podróżują sami, najprawdopodobniej spotkają miejscowych w przedziale. To fantastyczna okazja, aby poznać Rosjan, zwłaszcza jeśli znasz ten język choć trochę. Pamiętaj, że większość ludzi nie mówi ani słowa po angielsku, więc zabierz ze sobą rosyjskie rozmówki. Automatyczny tłumacz w smartfonie lub tablecie może okazać się niezastąpionym narzędziem do zrozumienia miejscowych.

=== Historia ===
[[Plik:Russian prisoners at work at the Amur Railway.jpg|300px|thumbnail|Więźniowie budujący linię kolejową w pobliżu rzeki Amur]]
Podróżowanie po [[Syberia|Syberii]] przed powstaniem kolei było rozpaczliwą sprawą. Wczesne szlaki, handel i osadnictwo przebiegały z północy na południe, wykorzystując wielkie rzeki, aby przypłynąć z [[Arktyka|Arktyki]] w krótkim lecie. Od XVI i XVII wieku podejmowano próby budowy autostrady wschód-zachód, ale wczesna budowa dróg nie dawała rady surowemu klimatowi i problemom logistycznym. Tymczasem ogromne zasoby naturalne Syberii pozostawały niewykorzystane, a pod względem ekonomicznym wschód spoglądał w stronę [[Chiny|Chin]], a nie [[Rosja|Rosji]], więc carowie, a potem Sowieci, wytrwali. Dopiero jednak w 2015 roku [[Rosja]] miała w pełni utwardzoną, całoroczną autostradę biegnącą od wybrzeża do wybrzeża. I nawet teraz, gdy autostrada jest otwarta, towary i ludzie są przewożeni koleją znacznie częściej niż drogą – zwłaszcza na ogromne odległości, które często są niezbędne, aby dostać się z dowolnego miejsca do dowolnego miejsca na [[Syberia|Syberii]].

Kolej stanowiła lepsze perspektywy dla transportu ciężkich ładunków, a budowa Kolei Transsyberyjskiej rozpoczęła się w maju 1891 roku zarówno z zachodu, jak i ze wschodu. Pierwsza dekada to historia błotnistego heroizmu, z ponad 7000 km linii kolejowej – żadnej innej linii kolejowej nie zbudowano tak szybko. I to pomimo wszystkich wzgórz, wrzosowisk i bagien, pomimo twardo-żelazistej, zamarzniętej ziemi, nieprzebytej tajgi i wielkich rzek do przekroczenia, a wszystko to z wykorzystaniem XIX-wiecznego sprzętu i wiedzy – i to w kraju często postrzeganym przez współczesnych jako beznadziejnie zacofany. Przy budowie linii kolejowej pracowało nawet 60 000 robotników, a wiele osób straciło życie. Cała linia kolejowa o długości 9288 km została ukończona w 1916 roku, a elektryfikacja w 2002 roku. Zmieniło to oblicze Rosji, która stała się krajem zarówno azjatyckim, jak i europejskim. Syberia i Daleki Wschód Rosji przeżyły boom gospodarczy i masową migrację do tych regionów – nie zawsze dobrowolną. Miasta wzdłuż linii kolejowej, takie jak [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Krasnojarsk]] i [[Irkuck]], rozrosły się do dużych ośrodków przemysłowych. Podobnie, inne miejsca podupadły: [[Tomsk]] miał być częścią Kolei Transsyberyjskiej, ale udoskonalona inżynieria umożliwiła krótszą trasę przez [[Nowosybirsk]], więc zamiast tego stał się wysypiskiem dla dysydentów, zapadłą dziurą, a jego stare miasto jest w rezultacie lepiej zachowane. Aby podać tylko jeden przykład wagi, jaką nawet współcześni przywiązywali do kolei, francuski dziennik „La France” napisał po jej ukończeniu: „Po odkryciu Ameryki i budowie Kanału Sueskiego historia nie zna innego wydarzenia, które miałoby tak ogromne bezpośrednie i pośrednie konsekwencje, jak budowa Kolei Transsyberyjskiej”.

Pociągi do [[Mongolia|Mongolii]] i [[Chiny|Chin]] zostały zawieszone podczas pandemii COVID-19. Pociągi zostały jednak wznowione.

=== Rodzaje pociągów ===
Istnieją cztery rodzaje pociągów dalekobieżnych. ''Firmiennyj'' (Фирменный) i ''Skoryj'' (Скорый) to pociągi szybkie, z których pierwszy oferuje wyższy poziom komfortu. ''Passażyrskij'' (Пассажирский) są wolniejsze i mniej komfortowe, natomiast ''pocztowo-bagażnyj'' (Почтово-багажный) są bardzo wolne i przeznaczone głównie do przewozu poczty. Wyższy numer pociągu oznacza niższą kategorię pociągu i mniejszy ruch w pociągu. Kategoria pociągu jest podana w rozkładzie jazdy. Istnieją również pociągi podmiejskie (często nazywane „elektryczkami”, ponieważ były to pierwsze pociągi elektryczne w powszechnym użyciu w Rosji), ale nie pokrywają one całej linii (często łącząc miasto z jego przedmieściami wzdłuż linii), a podróż nimi uczyniłaby całą podróż jeszcze bardziej przygodową – porównywalną do próby przejechania całej [[Europa|Europy]] koleją podmiejską i autobusami lokalnymi.

Im dłuższy odcinek, tym mniej alternatywnych połączeń kolejowych będzie do wyboru. Bezpośrednie pociągi między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Pekin]]em odjeżdżają dwa razy w tygodniu (jeden pociąg przez [[Ułan Bator]], a drugi przez [[Harbin]]). Między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Petersburg]]iem kursuje ponad 20 pociągów dziennie.

W pociągach dalekobieżnych na wagon przypada jeden lub dwóch konduktorów. Są oni odpowiedzialni za czyszczenie samowarów i sprawdzanie biletów.

== Przygotowania ==
[[Plik:Transsib in der Steppe.JPG|300px|thumb|Koleją Transsyberyjską po stepach Syberii]]
=== Samodzielnie czy z grupą turystyczną? ===
Podróżowanie na własną rękę jest proste, pod warunkiem, że jesteś dobrze zorganizowany i potrafisz z wyprzedzeniem zaplanować i zarezerwować wszystkie przesiadki, noclegi i etapy podróży. Będziesz musiał to zrobić w każdym przypadku, aby uzyskać rosyjską wizę, jeśli Twój plan podróży obejmuje wielokrotne wjazdy do [[Rosja|Rosji]]. Następnie, niczym statek kosmiczny płynący między planetami, będziesz przemieszczać się niemal bezwładnie z pociągu do hotelu, z pociągu do hotelu. Spróbuj improwizować w trakcie podróży, a będzie to przygoda granicząca z bagnem. Możesz sobie pozwolić na improwizację wzdłuż osi [[Moskwa]]-[[Petersburg]] i po krajach WNP. Jednak odległości i czasy podróży Koleją Transsyberyjską są ogromne, a znalezienie zakwaterowania i zarezerwowanie biletów kolejowych na miejscu będzie wymagało przynajmniej podstawowej znajomości [[Rozmówki rosyjskie|języka rosyjskiego]].

Jeśli podróżujesz zorganizowaną '''wycieczką''', wszystkie te problemy znikają. Wystarczy zapłacić i pojawić się na miejscu o odpowiedniej porze. Wycieczka grupowa Koleją Transsyberyjską jest o około 30% droższa niż samodzielna. Oznacza to również, że musisz dostosować się do harmonogramu grupy i że Twoja interakcja z miejscowymi prawdopodobnie ograniczy się do powitania kelnera w wagonie restauracyjnym.

=== Klimat i wyposażenie ===
[[Plik:Train stop.JPG|thumb|W styczniu temperatury poniżej -40°C nie są rzadkością]]
Staraj się, aby bagaż był jak najmniejszy i unikaj zabierania ze sobą wartościowych przedmiotów. To, co powinieneś spakować, zależy od pory roku; latem temperatura na [[Syberia|Syberii]] i w [[Chiny|Chinach]] może przekroczyć 30°C. Zimą w dużej części [[Rosja|Rosji]] i [[Mongolia|Mongolii]] temperatura spadnie poniżej -30°C. Wiosną lub jesienią wystarczy kilka koszulek, sweter i lekka kurtka. W razie potrzeby ubrania można kupić tanio na targowiskach wzdłuż drogi. W pociągu powinieneś nosić wygodne ubranie (np. sportowe) i klapki. Zaleca się również zabranie wystarczającej ilości rzeczy do czytania.

==== Sugerowana lista rzeczy do spakowania ====
Na każdą dłuższą podróż Koleją Transsyberyjską zaleca się spakowanie następujących rzeczy:

* '''Scyzoryk''' Do krojenia chleba i warzyw można kupić u sprzedawców na głównych stacjach
* '''Sztućce''' Zupki instant, czyli ich rosyjska wersja – ziemniaki instant, stają się niezbędnymi przekąskami dla większości podróżnych, ponieważ każdy wagon wyposażony jest w wrzątek z samowaru, niestety często brakuje plastikowego widelca lub łyżki.
* '''Menażki lub duży kubek ze stali nierdzewnej z pokrywką'''. Przydatne do przygotowywania makaronu lub herbaty, a także do mycia zębów.
* '''Perfumowane chusteczki nawilżane/chusteczki nawilżane dla niemowląt/chusteczki nawilżane'''. Te drobiazgi mogą zdziałać cuda dla Twojej higieny osobistej.
* '''Latarka czołowa''' Podczas tych długich podróży (przez 8 stref czasowych) często okazuje się, że Einstein rzeczywiście miał rację – czas staje się względny. Zabierz więc latarkę czołową do czytania, gdy inni chcą się zdrzemnąć. Możesz też po prostu skorzystać z telefonu.
* '''Klapki''' lub inne wsuwane buty na dni spędzone w pociągu
* '''Talia kart''' lub inne łatwe do opanowania gry to świetny sposób na towarzyskie spotkania z innymi podróżnymi i sprawią, że długie godziny spędzone w pociągu będą o wiele przyjemniejsze. Zabierz ze sobą talię 5 koron, ponieważ jest to popularna gra w Rosji. Jeśli grasz w szachy, koniecznie zabierz ze sobą mały zestaw szachów – gra jest bardzo popularna w Rosji.
* '''Zdjęcia''' domu, kraju i rodziny oraz '''rozmówki''' z sekcją konwersacyjną mogą okazać się zaskakująco skuteczne, ponieważ będziesz mieć mnóstwo czasu na pokonanie bariery językowej. Wielu Rosjan jest ciekawych obcokrajowców, gdy tylko minie ich początkowe podejrzenie, ponieważ zazwyczaj nie spotykają ich zbyt wielu – nawet w dzisiejszych czasach. Zalecane: sporządź listę słownictwa i ucz się jej w pociągu!
* '''Bateria zewnętrzna/powerbank''' – chociaż pociągi są teraz wyposażone w gniazdka elektryczne, mogą z nich korzystać inne osoby naraz, a czasami na wyższych piętrach znajdują się tylko gniazda USB do ładowania, które nie są zbyt mocne.
Biżuterię najlepiej zostawić w domu. Jeśli zabierasz ze sobą tablet, laptop lub inny drogi sprzęt elektroniczny – oczywiście trzymaj go w jak największym stopniu poza zasięgiem wzroku. Warto zabrać ze sobą aparat fotograficzny z odpowiednią ilością miejsca na dane lub smartfon z dobrym aparatem. We wszystkich większych miastach znajdują się kawiarenki internetowe lub po prostu miejsca z Wi-Fi, gdzie można przesyłać zdjęcia lub przenosić je na dysk zewnętrzny. Zabierz również dodatkowe baterie lub ładowarki, ponieważ ładowanie urządzeń w pociągu może być trudne, choć możliwe, ponieważ w większości pociągów są teraz gniazdka elektryczne.

== Dojazd ==
[[Plik:Vladstation.jpg|thumb|Stacja Władywostok]]
Trzy stacje końcowe kolei transsyberyjskiej to [[Moskwa]], [[Pekin]] i [[Władywostok]]. Istnieje również dwumiesięczne połączenie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u, ale zazwyczaj nie jest ono dostępne dla obcokrajowców.

=== Europejskie terminale ===
Do [[Moskwa|Moskwy]] można dojechać pociągiem z wielu europejskich destynacji. Ceny biletów w jedną stronę z [[Londyn]]u zaczynają się od około 200 funtów, a [https://www.bahn.de/ Niemieckie Koleje] są przydatnym źródłem informacji. Na tej trasie prawdopodobnie będziesz potrzebować wizy tranzytowej na [[Białoruś]], chyba że podróżujesz przez [[Ukarina|Ukrainę]], robisz objazd z [[Warszawa|Warszawy]] do [[Ryga|Rygi]] (kilka autobusów, potrzeba kilku dni) lub z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Helsinki]] (pociągiem lub promem, stosunkowo drogo). Jadąc od północy, możesz również odwiedzić [[Petersburg]] – dostępny pociągiem, autobusem lub promem z [[Finlandia|Finlandii]] i [[Estonia|Estonii]].

[https://global.flixbus.com/ Eurolines] to europejska firma autokarowa oferująca połączenia z wielu miast. Ceny biletów z Londynu zaczynają się od około 60 funtów.

Aerofłot to główna linia lotnicza obsługująca połączenia z i do [[Moskwa|Moskwy]], ponadto do [[Moskwa|Moskwy]] latają prawie wszyscy europejscy (oraz niektórzy azjatyccy i północnoamerykańscy) przewoźnicy narodowi oraz niektóre tanie linie lotnicze.


'''Która stacja w Moskwie?''' Przede wszystkim pociąg odjeżdża ze stacji podanej na bilecie, więc sprawdź to! Zazwyczaj pociągi na klasycznej trasie transsyberyjskiej przez [[Kirow]] odjeżdżają z moskiewskiej stacji Jarosławska. Kilka pociągów na [[Ural]], [[Syberia|Syberię]] i [[Daleki Wschód]] odjeżdża jednak z moskiewskiej stacji Kazańskiej; znajduje się ona w sąsiedztwie stacji Jarosławska i Leningradzkiej na północnym wschodzie miasta, a stacja metra dla wszystkich trzech terminali to Komsomolskaja. Niektóre inne pociągi jadące na wschód (głównie do [[Niżny Nowogród|Niżnego Nowogrodu]]) odjeżdżają z moskiewskiej stacji Kurskaja, oddalonej o 1 km na południe, a stacja metra to Kurskaja.

Do [[Petersburga]], stolicy Rosji w czasach budowy Transsyberyjskiej, do 2022 roku można było dojechać pociągiem z [[Finlandia|Finlandii]] i krajów bałtyckich. Stamtąd można dojechać do [[Moskwa|Moskwy]] lub północną trasą transsyberyjską, omijając [[Moskwa|Moskwę]], przez [[Wołogda|Wołogdę]] i [[Jekaterynburg]], gdzie prawdopodobnie trzeba będzie przesiąść się na pociąg, aby dojechać dalej do [[Władywostok]]u lub [[Pekin]]u.

=== Azjatyckie terminale ===
[[Plik:Transib kmcounter.jpg|thumb|2914 km od [[Moskwa|Moskwy]]]]
Prom DBS kursuje przez cały rok do Władywostoku z [[Sakaiminato]] w [[Japonia|Japonii]] przez [[Donghae]] w [[Korea Południowa|Korei Południowej]]. Drogą lotniczą, Aerołot obsługuje m.in. [[Władywostok]].

Do [[Pekin]]u można dotrzeć pociągiem z takich miejsc jak [[Lhasa]] ([[Tybet]]) – połączenia codzienne, [[Ho Chi Minh]] ([[Wietnam]]) – połączenia dwa razy w tygodniu, a także [[Hongkong]] (w alternatywnych terminach). Poza [[Wietnam]]em połączenia kolejowe ulegają zerwaniu i nie ma połączeń kolejowych z [[Tajlandia|Tajlandii]], [[Mjanma|Mjanmy]] ani [[Indie|Indii]] – choć często można skorzystać z autobusu. Istnieje wiele połączeń międzynarodowych do [[Pekin]]u i dość dużo połączeń do innych wschodnich terminali. Na przykład [https://www.airasia.com/en/gb Air Asia] oferuje tanie połączenia do [[Chiny|Chin]], [https://www.s7.ru/en/ S7 Airlines] oferuje połączenia lotnicze do [[Rosja|Rosji]], a [https://www.miat.com/en MIAT Mongolian Airlines] oferuje połączenia do [[Ułan Bator]] z [[Pekin]]u, [[Moskwa|Moskwy]], [[Seul]]u i [[Hongkong]]u w sezonie.

Do [[Pjongjang]]u można dojechać jednym bezpośrednim pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] co dwa tygodnie. Linia do [[Chasan]]u na granicy z [[Korea Północna|Koreą Północną]] odgałęzia się od głównej linii do [[Władywostok]]u w Baranowskim, zanim pociąg przekroczy rzekę Tumen i wjedzie do północnokoreańskiego miasta [[Tumangang]].

== Informacje o wizie ==
''Bardziej szczegółowe informacje na temat wiz znajdują się w artykułach dotyczących [[Rosja|Rosji]], [[Mongolia|Mongolii]], [[Chiny|Chin]] i [[Korea Północna|Korei Północnej]]''.

Większość podróżnych będzie potrzebować wiz do [[Rosja|Rosji]] i [[Chiny|Chin]].

[[Mongolia|Mongolię]] może odwiedzić większość turystów z Zachodu bez wizy. Dla tych, którzy jej potrzebują, proces ubiegania się o wizę jest stosunkowo prosty, ale należy złożyć wniosek w mongolskiej placówce dyplomatycznej, ponieważ nie ma tam e-wiz.

W [[Chiny|Chinach]] proces ubiegania się o wizę jest bardziej skomplikowany. W większości przypadków należy przedstawić szczegółowy plan podróży, w tym bilety wjazdowe i wyjazdowe z [[Chiny|Chin]], a także rezerwacje noclegów na każdą noc planowaną w [[Chiny|Chinach]]. W większości przypadków o wizę chińską można ubiegać się tylko w kraju obywatelstwa lub zamieszkania.

[[Rosja]] jest bardziej problematyczna. Do wydania wizy zazwyczaj wymagane są zaproszenia. Jeśli kupujesz bilety kolejowe za pośrednictwem biura podróży w kraju, prawie na pewno może ono zająć się Twoim wnioskiem wizowym, jeśli specjalizuje się w podróżach do [[Rosja|Rosji]]. Wiza turystyczna uprawnia do pobytu w kraju do 30 dni. Wiza biznesowa to opcja dla osób, które chcą spędzić w Rosji do 90 dni, ale do jej otrzymania wymagane jest zaproszenie od rosyjskiej firmy. Obywatele większości krajów europejskich mogą uzyskać e-wizę na pobyt w Rosji do 16 dni i nie potrzebują zaproszenia, ale obywatele Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Nowej Zelandii nie kwalifikują się do niej.

[[Korea Północna|Koreę Północną]] można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem, a podróżowanie na własną rękę jest surowo zabronione. Podróż pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u jest możliwa pod warunkiem, że jest ona częścią wycieczki po [[Korea Północna|Korei Północnej]].

Każdy turysta zagraniczny musi zarejestrować się na pobyt w jednym miejscu dłuższy niż 7 dni roboczych (9 dni, jeśli wliczono weekend). Hotele zazwyczaj oferują to bezpłatnie, niektóre hostele oferują to za dodatkową opłatą. Podobno każdy Rosjanin może zarejestrować się u siebie, udając się na pocztę i uiszczając niewielką opłatę. Jeśli pobyt w jednym miejscu trwa krócej niż 7 dni roboczych, rejestracja nie jest wymagana. Bilety kolejowe i rachunki z hotelu są dobrym dowodem na to, że nie przekroczyłeś/aś limitu pobytu. W każdym razie zdecydowanie zaleca się zachowanie biletów i rachunków do momentu opuszczenia kraju.

Rosyjskie wizy tranzytowe wydane w [[Pekin]]ie lub [[Harbin]]ie są ważne 10 dni i nie wymagają zaproszenia. To wystarczająco dużo czasu, aby odbyć podróż bez przesiadek i spędzić kilka dni w [[Moskwa|Moskwie]]. Konsulat w [[Pekin]]ie jest otwarty od 9:00 do 11:00, ale pamiętaj, że wielu obywateli [[Chiny|Chin]] również stara się o wizy, więc przyjdź wcześniej. Koszt różni się w zależności od narodowości, ale Amerykanie mogą spodziewać się 250 USD za usługę tego samego dnia lub 150 USD za usługę pięciodniową. Po przyjeździe do [[Moskwa|Moskwy]] masz cztery noce ważne na wizie tranzytowej, co pozwala na jedną lub dwie noce w [[Moskwa|Moskwie]], nocny przejazd pociągiem i jedną lub dwie noce w [[Petersburg]]u, ale musisz przekroczyć granicę przed północą ostatniego dnia ważności wizy.

Z [[Rosja|Rosji]] można wyjechać przez [[Petersburg]] na wiele sposobów, m.in. autobusami i pociągami do [[Helsinki|Helsinek]], [[Tallinn]]a, [[Ryga|Rygi]], [[Kijów|Kijowa]] i innych miejsc w [[Europa|Europie]]. Należy jednak pamiętać, że obywatele niemal wszystkich państw potrzebują wizy tranzytowej (lub turystycznej) na [[Białoruś]] (w razie wątpliwości zapoznaj się z informacjami [https://www.mfa.gov.by/en/visa/ tutaj]), więc jeśli planujesz podróż przez Białoruś, koniecznie zadbaj o wizę.

Rosyjskiej wizy tranzytowej nie można przedłużyć w żadnych okolicznościach. Jeśli przylatujesz z [[Pekin]]u, możesz zarejestrować swoją wizę po przybyciu do [[Moskwa|Moskwy]]. Jeśli posiadasz 10-dniową wizę tranzytową i nie zatrzymujesz się w jednym miejscu (jedziesz do [[Petersburg]]a), nie musisz jej rejestrować.

Obywatele [[Izrael]]a, [[Korea Południowa|Korei Południowej]], niektórych krajów Ameryki Łacińskiej, państw członkowskich WNP i kilku innych krajów nie potrzebują wiz rosyjskich.

== Bilety ==
[[Rosja|Rosyjski]] system kolejowy różni się od [[Europa|europejskiego]]. Bilety kolejowe kupuje się na '''konkretne daty''', a '''wszystkie przystanki muszą być zaplanowane z wyprzedzeniem'''. Jeśli na przykład masz bilet z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u i wysiądziesz z pociągu w [[Irkuck]]u bez biletu z informacją, że stamtąd wsiądziesz do innego pociągu, a pociąg odjedzie bez Ciebie, utkniesz w [[Irkuck]]u, ponieważ bilety nie będą ważne w żadnym późniejszym pociągu. To trochę jak z samolotem lecącym z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[Moskwa|Moskwy]] z przesiadką w [[Amsterdam]]ie – jeśli zdecydujesz się wysiąść w [[Amsterdam]]ie i spóźnisz się na lot, nie możesz wykorzystać biletu na kolejny lot do [[Moskwa|Moskwy]]. Pociągi zazwyczaj zatrzymują się na kilka godzin na granicach międzynarodowych, na dziesiątki minut w dużych miastach (w przypadku wolniejszych pociągów w niektórych przypadkach na ponad godzinę) i na kilka minut na małych przystankach. Dzięki temu będziesz mógł zrobić zakupy na peronie, a czasem nawet zajrzeć do budynku dworca, ale aby faktycznie zwiedzić miasto, będziesz musiał kontynuować podróż późniejszym pociągiem.

Przepisy stanowią, że pasażer może zatrzymać się na jeden przystanek w podróży (bez dodatkowych opłat), ale wymaga to dopełnienia formalności w pociągu i będzie trudne do uzgodnienia z konduktorem bez dobrej znajomości języka rosyjskiego.

Istnieją cztery sposoby zakupu biletów na podróż. Możesz je kupić u agenta podróży (lub online) we własnym kraju, u agenta podróży w kraju, z którego rozpoczynasz podróż, osobiście przyjechać i kupić bilety na dworcu w [[Rosja|Rosji]] lub kupić bilety online za pośrednictwem strony internetowej lub aplikacji Rosyjskich Kolei (РЖД) (patrz poniżej). Pierwsze dwie opcje są najbezpieczniejsze, ale najdroższe, a dwie ostatnie są najtańsze, ale wymagają trochę czasu i wysiłku z Twojej strony. Popularne pociągi mogą być wyprzedane z dużym wyprzedzeniem, szczególnie w szczycie sezonu, dlatego staraj się rezerwować z wyprzedzeniem. „Wcześniej” oznacza 45 dni przed odjazdem pociągu. Jest to najwcześniejszy termin, w którym bilety są sprzedawane osobom prywatnym. Biura podróży mogą obiecać bilety na znacznie wcześniejszy termin.

Bilety można kupić na dowolnej stacji w [[Rosja|Rosji]], niekoniecznie na tej na trasie pociągu. Przygotuj się na kilkugodzinne stanie w kolejce (co jest jednak rzadkością) i nie spodziewaj się, że w okienku będzie można porozmawiać w innym języku niż rosyjski. [[Rosja]], [[Ukraina]], [[Białoruś]], a nawet kraje bałtyckie: [[Estonia]], [[Łotwa]] i [[Litwa]], mają wspólną sieć biletową, więc bilet na rosyjski pociąg można kupić we wszystkich tych krajach (np. w [[Brześć|Brześciu]]). Cena będzie mniej więcej taka sama, chyba że skorzystasz z usług biura podróży. Niewielkie różnice zależą od tego, czy pościel (~100 rubli) i ubezpieczenie (150-200 rubli) są wliczone w cenę biletu. Jeśli pościel nie jest wliczona w cenę biletu, zapłacisz tę samą kwotę konduktorowi (ale oczywiście nie jest to wymagane w przypadku krótkich podróży w ciągu dnia). Ubezpieczenie to coś, czego tak naprawdę nie potrzebujesz, więc po prostu powiedz ''bez strachowki'' (без страховки, bez ubezpieczenia). Kupując online, ubezpieczenie zazwyczaj nie jest wliczone w cenę.

Na niektórych stacjach nadal znajdują się specjalne okienka sprzedaży biletów tylko dla obcokrajowców, ale cena biletów powinna być teraz taka sama dla obcokrajowców i miejscowych.

Bilety są zawsze '''imienne''', z imieniem i nazwiskiem oraz numerem paszportu, dlatego należy okazać paszporty wszystkich podróżnych przy płaceniu (kserokopia paszportu zazwyczaj wystarcza) oraz przy wejściu do pociągu (należy okazać oryginał dokumentu). Należy to dokładnie sprawdzić. '''Jedna błędna cyfra w numerze paszportu wydrukowanym na bilecie najprawdopodobniej uniemożliwi wejście do pociągu'''. Ponadto, jeśli planujesz kupić bilety więcej niż jeden raz, warto mieć pod ręką karteczkę z nazwiskami podróżnych zapisanymi cyrylicą, zamiast przepisywać je za każdym razem. Zwróć też uwagę na numer pociągu – na dużych, zatłoczonych stacjach pomoże Ci to znaleźć właściwy peron i pociąg, ponieważ może się zdarzyć, że w tym samym czasie odjedzie kilka pociągów, bez wskazania stacji pośrednich.

W [[Pekin]]ie bilety kolejowe na pociągi międzynarodowe można kupić w China International Travel Service (CITS), które ma dwa biura; Jeden w hotelu International przy Jianguomen i jeden w holu Beijing Tourism Building, za hotelem New Otani. Należy je kupić osobiście.

=== Bilety online ===
[[plik:transsiberian-interior.jpg|thumb|Kabina pasażerska klasy ''Kupe'' na kolei transsyberyjskiej]]
Bilety można kupić online. Większość tras obsługuje „rejestrację elektroniczną” – wejście do pociągu wymaga jedynie okazania paszportu (lub dokumentu tożsamości dołączonego do biletu). Niemniej jednak, aby uniknąć kłopotów, zaleca się (choć nie jest to absolutnie konieczne) wydrukowanie biletów. Można to zrobić w dowolnej kasie lub w jednym ze specjalnych automatów biletowych, które są teraz zainstalowane na większych dworcach kolejowych. Jeśli musisz wydrukować bilet, zawsze drukuj go co najmniej godzinę przed odjazdem, ponieważ automaty biletowe często się zacinają lub brakuje papieru, a kasy słyną z bardzo długich kolejek. Podaj paszport i potwierdzenie zamówienia (lub tylko numer zamówienia). Kasjer wyda Ci papierowy bilet bez dodatkowej opłaty. Może wydrukować wszystkie bilety jednocześnie.

Zakup biletów na oficjalnej stronie Rosyjskich Kolei może być dość trudny, ale nieco tańszy niż na dworcach, ponieważ nie ma opłaty manipulacyjnej. Możesz również wybrać wagon i miejsce siedzące oraz sprawdzić wszystkie opcje. Jednak nie wszystkie zagraniczne karty kredytowe są akceptowane (żadna nie jest akceptowana od 2022 roku). Bilety krajowe można kupić do 45–60 dni przed odjazdem, a bilety międzynarodowe – 60 dni przed odjazdem. Bilety międzynarodowe są zazwyczaj droższe niż krajowe, dlatego zaleca się przesiadkę na krótko przed przekroczeniem granicy i podróżowanie z biletami krajowymi, o ile to możliwe.

Zazwyczaj przy wejściu na pokład samolotu sprawdzany jest tylko dokument tożsamości. Nikt nigdy nie prosi o bilet, ponieważ system odprawił go już wcześniej, niezależnie od tego, czy posiadasz go, czy nie.

=== Kasy biletowe w Rosji ===
* '''Koleje Rosyjskie''', ☏ +7 495 266-8300 (Międzynarodowa Kasa Biletowa tylko w języku rosyjskim). Strona internetowa sprzedaje bilety online (w języku angielskim). 
* '''Transsib Reisen''', ☏ +7 90959 1010-1. Sprzedają bilety po kosztach. Działają w Petersburgu od 1991 roku i mówią również po angielsku, niemiecku i francusku. Ich strona internetowa jest jednak wyłącznie w języku niemieckim, ale zawiera wbudowany tłumacz Google. 
* '''RusTrains.com''', ☏ +7-812-645-08-98, info@rustrains.com. Wygodna internetowa kasa biletowa. Działają w Moskwie od 2014 roku, mają stronę internetową również w języku angielskim, hiszpańskim i innych językach europejskich. Zapewniają sprawną obsługę klienta.

=== Numery stacji ===
Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą.

=== Numery stacji ===
Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą.

{{infobox|Przy kasie biletowej |
*Chciałbym kupić bilet – ''Ja chaciu kupić biłiet'' – Я хочу купить билет
:Z – ''iz'' – из
:Do – ''w'' – в
*Jedna, dwie, trzy osoby – ''adin, dwa, tri czieławieka'' – один, два, три человека
*Dziś – ''siewodnia'' – сегодня
*Jutro – ''zaftra'' – завтра
*Poniedziałek – ''paniedielnik'' – понедельник
*Wtorek – ''ftornik'' – вторник
*Środa – ''srieda'' – среда
*Czwartek – ''czietwerg'' – четверг
*Piątek – ''piatnica'' – пятница
*Sobota – ''subota'' – суббота
*Niedziela– ''woskresienie'' – воскресенье
*Odjeżdża o – ''wyjest'' – выезд
:Rano– ''utrom'' – утром
:Południe– ''dniom'' – днем
:Wieczorem– ''wieczierom'' – вечером
*Wagon – ''wagon'' – вагон
:Plackart (3 kl) – ''plackart'' – плацкарт
:Kupe (2 kl) – ''kupe'' – купе
:SV ( 1 kl) – ''es we'' – СВ
*Czy mógłbym mieć... – ''mnie, pażałsta...'' – мне, пожалуйста...
:górna kuszetka – ''wiernjuju połku'' – верхнюю полку
:dolna kuszetka – ''niżnjuju połku'' – нижнюю полку
*Numer paszportu – ''omer paspórta'' – номер паспорта
}}

==== Międzynarodowe ====
''Stacje są wymienione w kolejności od zachodu na wschód''

* 5100136 [[Warszawa]]/[[Polska]] – Dworzec Centralny (''Warszawa Centralna'')
* 2100035 [[Brześć]]/[[Białoruś]] (Брест)
* 1000001 [[Helsinki]]/[[Finlandia]] (Хельсинки)
* 3100022 [[Ułan Bator]]/[[Mongolia]] (Улан-Батор)
* 3300100 [[Pekin]]/[[Chiny]] (Пекин, 北京)
* 3300200 [[Harbin]]/[[Chiny]] (Харбин, 哈尔滨)

==== Rosja ====
''Lista głównych stacji wymienionych w kolejności od zachodu na wschód''

* 2058000 [[Królewiec|Kaliningrad]] (Калининград)
* 2004000 [[Petersburg]] (Санкт-Петербург)
: 2004001 Petersburg – Stacja Główna (Санкт-Петербург (Главный вокзал))
: 2004004 Petersburg – Dworzec Fiński (Санкт-Петербург (Финляндский вокзал))
* 2000000 [[Moskwa]] (Москва)
: 2000002 Moskwa – Dworzec Jarosławski (Москва (Ярославский Вокзал))
: 2000003 Moskwa – Dworzec Kazański (Москва (Казанский Вокзал))
: 2000006 Moskwa – Dworzec Białoruski (Москва (Белорусский Вокзал))
* 2060001 [[Niżny Nowogród]] (Нижний Новгород) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Gorki (Горький)
* 2060500 [[Kazań]] (Казань)
* 2030000 [[Jekaterynburg]] (Екатеринбу́рг) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Swierdłowsk (Свердловск)
* 2044001 [[Nowosybirsk]] (Новосибирск)
* 2028170 [[Tomsk]] (Томск)
* 2038001 [[Krasnojarsk]] (Красноярск)
* 2054052 [[Siewierobajkalsk]] (Северобайкальск)
* 2054001 [[Irkuck]] (Иркутск)
* 2054785 [[Ułan Ude]] (Улан-Удэ)
* 2034001 [[Chabarowsk]] (Хабаровск)
* 2034130 [[Władywostok]] (Владивосток)

=== Taryfy ===
[[Plik:Moscow-Pekin Trans-Manchurian-railway.JPG|thumb|Kolej Transmandżurska jedzie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u przez [[Harbin]] – po rosyjsku „Москва — Пекин”, jak napisano cyrylicą na przedstawionym wagonie]]
Ceny biletów są bardzo zróżnicowane, głównie ze względu na jakość pociągów i wybrane miejsca. '''Pociągi o niskich numerach''' (001, 008 itd.) są droższe i wygodniejsze. Prawdopodobnie znajdziesz się w nowym, klimatyzowanym wagonie z czystą toaletą („biotoaletą”, co oznacza, że ​​nie rozpryskuje ona odchodów na tory i dlatego pozostaje otwarta przez całą podróż). '''Pociągi o wysokich numerach''' (133, 139 itd.) są tańsze i mniej komfortowe. Spodziewaj się starszych wagonów bez klimatyzacji (choć obecnie jest to rzadkością, ponieważ większość pociągów posiada klimatyzację) oraz ze staromodnymi toaletami, które są zamykane na czas postoju pociągu, a czasami nawet 15–20 minut wcześniej. Rosyjskie Koleje nie gwarantują jednak konkretnego typu wagonu na Twoją podróż. Nawet drogie pociągi mogą czasami korzystać ze starszych, mniej komfortowych wagonów.

Cena jest również silnie uzależniona od wybranego miejsca w pociągu, niezależnie od jego numeru. Główną zasadą jest to, że niższe łóżka/miejsca są zazwyczaj zauważalnie droższe (o 30% droższe), a łóżka na drugim poziomie są tańsze. Jeśli wybierzesz miejsce „platzkart” – te po bokach pociągu, wzdłuż pasażu, są zazwyczaj najtańsze, a jednocześnie najbardziej niewygodne do spania.

Rosyjskie Koleje oferują sezonowe ceny biletów na pociągi krajowe (od -20% do +35% „ceny podstawowej”). Bilety są zazwyczaj droższe latem i tańsze zimą. Dodatkowo, od stycznia 2016 roku na niektórych trasach wprowadzono tzw. system dynamiczny. Działa on podobnie jak w przypadku linii lotniczych. Uzyskujesz niższą cenę, kupując bilet z dużym wyprzedzeniem (40–45 dni przed odjazdem), a znacznie wyższą, kupując bilet w dniu odjazdu. Krótkie podróże mogą być absurdalnie drogie (2030 euro za 1–2 godziny, ale to rzadkość i może się tak zdarzyć tylko dlatego, że dostępnych jest tylko kilka najdroższych miejsc/łóżek), podczas gdy podróż na kilka tysięcy kilometrów okazuje się zaskakująco przystępna cenowo.

Ogólnie rzecz biorąc, ceny biletów nie zależą znacząco od liczby dni pozostałych do odjazdu. Główna różnica, wynikająca z terminu, pojawi się tylko wtedy, gdy kupisz je z dużym wyprzedzeniem (jak wspomniano wcześniej). Zazwyczaj można więc bez problemu kupić bilet dzień wcześniej lub tego samego dnia, a cena nie ulegnie znacznej zmianie w systemie cen dynamicznych, może nieznacznie, ale nie drastycznie. Jeśli nie kupisz biletów z wyprzedzeniem, liczy się tylko liczba dostępnych miejsc w danym pociągu. Może się więc zdarzyć, że w tym terminie w tym pociągu nie będzie już wolnych miejsc – jeśli ten odcinek będzie popularny, a do odjazdu pozostało niewiele czasu.

'''Przybliżone szacunki''' dla odcinków w jedną stronę, które zależą również od cen dynamicznych, jakości pociągu, sezonu i daty, wyniosą:

* Cena nocnego pociągu [[Petersburg]]–[[Moskwa]] zaczyna się od około 5000 rubli (2. klasa) i od 4000 rubli za ekspresowe połączenie Sapsan (miejsce w klasie standardowej). 
* [[Moskwa]]–[[Jekaterynburg]] kosztuje od około 7500 rubli (druga klasa, dolne piętro).
* [[Jekaterynburg]]–[[Krasnojarsk]] kosztuje około 7000–12000 rubli (druga klasa, nocleg).
* [[Krasnojarsk]]–[[Irkuck]] kosztuje około 3500–7000 rubli (druga klasa).
* [[Irkuck]]–[[Władywostok]] kosztuje około 12000–18000 rubli (druga klasa).
Całkowity koszt: w 2024 roku cena biletu w jedną stronę z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u (lub w drugą stronę) według strony internetowej Rosyjskich Kolei wynosiła około 14 000 rubli za miejsce w wagonie (3. klasa, „platzkart”) lub 28 000 rubli za przedział (2. klasa, „kupe”) na dolnym poziomie. Na górnym poziomie taki „kupe” zazwyczaj kosztuje około 20 000 rubli. Na całej długości linii kolejowej nie ma przedziałów pierwszej klasy, znajdują się one tylko w określonych pociągach na określonych odcinkach, zazwyczaj bliżej [[Moskwa|Moskwy]].

Uwaga: podane powyżej szacunki dotyczące biletu w jedną stronę oznaczają, że całą trasę przejedziesz jednym pociągiem i tylko na tym samym poziomie, a zwiedzanie większych miast po drodze nie będzie trwało dłużej niż 30–60 minut, ponieważ tyle właśnie zajmują przystanki przed odjazdem pociągu. A ponieważ niektórzy podróżujący Transsibem prawdopodobnie chcieliby spędzić trochę czasu zatrzymując się w miastach po drodze, będą musieli kupić bilety na różne pociągi, a ich całkowity koszt będzie zdecydowanie wyższy. Ogólnie rzecz biorąc, jeśli połączymy platformy i wagony, wagony z wysokimi i niskimi łóżkami, całkowity koszt może wynieść około 50 000 rubli.

=== Rozkłady jazdy ===
[[Plik:Omsk railway station. Ticket office hall.jpg|thumb|Kasy biletowe i tablice odjazdów i przyjazdów, [[Omsk]]]]
Pociągi transsyberyjskie mają zróżnicowany rozkład jazdy: niektóre pociągi kursują codziennie, inne w dni parzyste, inne w dni nieparzyste, a niektóre odjeżdżają tylko kilka razy w tygodniu.

Koleje Rosyjskie udostępnia rozkłady jazdy wszystkich rosyjskich pociągów, a także niektórych pociągów międzynarodowych odjeżdżających z rosyjskich miejscowości, takich jak [[Moskwa]]–[[Pekin]]. Podawana jest jedynie rzeczywista dostępność, publikowana na 60 lub 45 dni przed odjazdem dla wszystkich pociągów rosyjskich i na 60 dni dla większości pociągów międzynarodowych. Oczywiście używana jest rosyjska pisownia: [[Pekin]] to ''Pekin'', [[Moskwa]] to ''Moskva'', [[Petersburg]] to ''Sankt-Peterburg'', [[Jekaterynburg]] to ''Ekaterinburg'' lub ''Sverdlovsk'' (dawna nazwa miasta), [[Ułan Ude]] to ''Ulan-ude'', [[Ułan Bator]] to ''Ulan-Bator'', a [[Chabarowsk]] to ''Habarovsk''.

Jeśli nie podróżujesz z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u lub [[Władywostok]]u tym samym pociągiem, zwłaszcza jeśli wsiadasz poza dużym miastem, możesz być zmuszony skorzystać z tak zwanych pociągów „przejazdowych” (''проходящие''), które rozpoczynają swoją podróż bardzo daleko, być może tysiące kilometrów od stacji początkowej. Dystrybucja biletów jest nieco skomplikowana. Nie obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”, która zapełniałaby pociąg w sposób losowy. Niektóre przedziały miejsc są zarezerwowane na odjazdy z określonych stacji, więc możesz, przynajmniej teoretycznie, kupić bilety na dowolną trasę z dużym wyprzedzeniem. Gdy przedział miejsc przypisany do Twojej stacji zostanie wyprzedany, bilety z tej stacji nie będą dostępne do 72 godzin przed odjazdem, kiedy wszystkie pozostałe miejsca będą dostępne. Jeśli naprawdę Ci na tym zależy, możesz spróbować oszukać system, bawiąc się stacjami odjazdu i przyjazdu i znajdując bilet, który naprawdę Ci odpowiada. Najprawdopodobniej jednak uda Ci się zdobyć to, czego potrzebujesz, bez zagłębiania się w działanie systemu.

Inne dobre opcje planowania podróży to planer podróży Deutsche Bahn. Jest dostępny w wielu językach, w tym angielskim, francuskim i hiszpańskim. Ma mniej problemów z transliteracją niż rosyjskie strony internetowe, ale obejmuje tylko ograniczone pociągi „szybkie” (''firmenny''). Inną dobrą opcją jest tabela połączeń kolejowych Poezda (wyszukaj w Google) – jedno z niewielu internetowych narzędzi do planowania podróży w języku angielskim, które nie próbuje sprzedać biletów, a dodatkowo ma przyjemny, prosty interfejs. Jeśli znasz rosyjski, rosyjski portal internetowy Yandex oferuje przydatny [https://rasp.yandex.ru/map/trains/#center=37.63999999999997%2C55.75999999999371,zoom=5 serwis informacyjny w czasie rzeczywistym], w tym rozkłady jazdy pociągów i stacji, a także aktualną lokalizację pociągów na mapie.

== Jedź ==
Nie warto wysiadać na każdym przystanku. Miejsca wymienione poniżej (poza węzłami i przejściami granicznymi) są najciekawsze.

{{mapa|49.3|85.4|zoom=3|wysokość=300|szerokość=800|align=center}}

== Właściwa Kolej Transsyberyjska ==
Właściwa Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Władywostok]]iem.

Zwykle kursują dwa pociągi dziennie w każdym kierunku. Z [[Moskwa|Moskwy]] pociąg 010 odjeżdża z dworca Jarosławskiego i dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 12 godzin później. Nieco wolniejszy pociąg, numer 002, dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 22 godziny później.

W przeciwnym kierunku pociąg 009 odjeżdża z [[Władywostok]]u i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] 6 dni i 4 godziny później. Nieco wolniejszy pociąg 001 dociera do [[Moskwa|Moskwy]] w 6 dni i 19 godzin.

Poniższe czasy i trasy dotyczą szybszych pociągów (010 i 009). Pociągi 001/002 (Rossija) jadą inną trasą z [[Moskwa|Moskwy]] i przejeżdżają przez [[Jarosławl]] zamiast przez [[Niżny Nowogród]], ale łączą się z tym pierwszym przed [[Kirow]]em.

[[File:Transsib start.JPG|thumb|Kolej Transsyberyjska w Moskwie]]
[[File:Vladimir Golden Gate IMG 0046 1725.jpg|thumbnail|Złota Brama Włodzimierza]]
[[File:C0325-NN-Oka-and-Kremlin.jpg|thumb|Niżny Nowogród]]
[[File:Novosibirsk Glavny Station 07-2016 img1.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Nowosybirsku – jeden z największych w Rosji]]
[[File:Krasnoyarsk Dam in 2008.jpg|thumb|Zapora Krasnojarska niedaleko Krasnojarska]]
[[File:Lakebaikal.jpg|thumb|Jezioro Bajkał]]
[[File:Центр Улан-Удэ.JPG|thumbnail|Centralne Ułan-Ude]]
[[File:Russia Chita railroad station.jpg|thumb|Stacja kolejowa Czyta]]
[[File:Center of Vladivostok and Zolotoy Rog.jpg|thumb|Władywostok]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy  !! Strefa czasowa !!Opis
|-
| {{Znacznik|[[Moskwa]]|55.776389 |37.6575|typ=transport}}'''[[Moskwa]]''' (Москва) || 0&amp;nbsp;km || 0 hr || Moskwa || Stolica Rosji słynie z wielu słynnych na cały świat zabytków, takich jak Kreml, Plac Czerwony i Sobór Wasyla Błogosławionego. Moskwa to bez wątpienia doskonałe miejsce dla każdego, kto interesuje się historią Rosji – znajdują się tam muzea, zabytkowe kościoły i budynki zarówno z czasów sowieckich, jak i z czasów wcześniejszych.
|-
| {{Znacznik|[[Włodzimierz]]|56.13008 |40.42015|typ=transport}}'''[[Włodzimierz (Rosja)|Włodzimierz]]''' (Владимир)|| 210&amp;nbsp;km || 3h || Moskwa ||Założony w XII wieku, Włodzimierz słynie z białej, średniowiecznej architektury kamiennej, która jest jednym z obiektów wpisanych na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] i częścią [[Złoty Pierścień|Złotego Pierścienia]]. Podróżując wolniejszym pociągiem przez Jarosław, można zobaczyć historyczne centrum tego miasta, również wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i znajdujące się na trasie Złotego Pierścienia, choć z późniejszego okresu. 5 minut po wyjściu z dworca kolejowego, po prawej stronie, znajduje się przedmongolska, rosyjska cerkiew prawosławna Opieki Matki Bożej nad Nerlą z XII wieku.
|-
| {{Znacznik|[[Niżny Nowogród]]|56.32208 |43.94591|typ=transport}}'''[[Niżny Nowogród]]''' (Ни́жний Но́вгород)|| 442&amp;nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||W czasach radzieckich to XIII-wieczne miasto nosiło nazwę Gorki, a wśród muzeów znajduje się jedno poświęcone pisarzowi. Podobnie jak Moskwa i niektóre inne rosyjskie miasta, Niżny Nowogród również ma Kreml. Ponadto szczyci się rzeką Wołgą i bogatą kolekcją tradycyjnej rosyjskiej architektury.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Wołgę|56.35391 |43.92411|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Wołgę''' || 447&amp;nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||Pierwszą dużą rosyjską rzeką, którą przekroczysz, będzie Wołga, tuż za opuszczeniem dworca kolejowego w Niżnym Nowogrodzie.
|-
| {{Znacznik|[[Perm]]|58.00482 |56.17473|typ=transport}}'''[[Perm]]''' || 1,436&amp;nbsp;km || 20 hr || Moskwa +2 ||Perm słynie z wydarzeń kulturalnych i instytucji takich jak PERMM, jedyna galeria sztuki współczesnej w Rosji. Warto odwiedzić jaskinię w [[Kungur]]ze i dawny obóz Gułagu przekształcony w muzeum.
|-
| {{Znacznik|Granica Europy i Azji|56.8820 |60.0656|typ=transport}}'''Granica Europy i Azji''' || 1,777&amp;nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Granicę między Europą a Azją wyznacza biały obelisk w lesie. Jesteś teraz nieco ponad dzień drogi od Moskwy.
|-
| {{Znacznik|[[Jekaterynburg]]|56.85866 |60.60612|typ=transport}}'''[[Jekaterynburg]]''' (Екатеринбу́рг) || 1,816&amp;nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Stolica [[Ural]]u może poszczycić się imponującą kolekcją budynków z okresu sowieckiego oraz ciekawymi muzeami prezentującymi lokalne rzemiosło, sztukę i przyrodę.
|-
| {{Znacznik|[[Tiumeń]]|57.14559 |65.52231|typ=transport}}'''[[Tiumeń]]''' (Тюме́нь) || 2,144&amp;nbsp;km || 1 dzień, 6 godz. || Moskwa +2 ||Tiumeń był jednym z pierwszych rosyjskich fortów na [[Syberia|Syberii]]. To dobry punkt wyjścia na wyprawy do [[Obwód tiumeński|obwodu tiumeńskiego]], w tym do starożytnego miasta [[Tobolsk]], pierwszej rosyjskiej osady na Syberii i miejsca, gdzie można podziwiać starą rosyjską architekturę, w tym liczne drewniane domy.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Irtysz|54.93291 |73.35202|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Irtysz''' || 2,706&amp;nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 ||Przed dotarciem do [[Omsk]]a przekroczą Państwo rzekę Irtysz.
|-
| {{Znacznik|[[Omsk]]|54.93956 |73.38646|typ=transport}}'''[[Omsk]]''' (Омск) || 2,712&amp;nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 || Omsk był przez krótki okres po rewolucji stolicą Białorusi. Wśród atrakcji turystycznych znajdują się muzeum wojskowe, katedra kozacka z kozackim sztandarem i syberyjskie domy z rzeźbionego drewna.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Ob|55.00967 |82.91837|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Ob'''  || 3,332&amp;nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Ob, to kolejna znana syberyjska rzeka, którą trzeba pokonać przed dotarciem do [[Nowosybirsk]]a.
|-
| {{Znacznik|[[Nowosybirsk]]|55.03630 |82.89521|typ=transport}}'''[[Nowosybirsk]]''' (Новосиби́рск) || 3,335&amp;nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Trzecie co do wielkości miasto Rosji oferuje bogactwo architektury modernizmu radzieckiego, doprawionej wspaniałymi przykładami radzieckiej sztuki monumentalnej. Wśród zabytków architektury znajdują się również stare kościoły, domy kupieckie i obóz wojskowy z początku XX wieku. To punkt wyjścia do podróży w góry [[Ałtaj]] i [[Kazachstan]].
|-
| {{Znacznik|[[Tajga]]|56.06226 |85.62564|typ=transport}}'''[[Tajga]]''' (Тайга́) || 3,565&amp;nbsp;km || 2 dni, 1 godz. || Moskwa +4 ||Sama wieś Tajga nie jest zbyt ciekawa, ale z niej można stosunkowo łatwo dostać się do [[Tomsk]]a, studenckiego miasta o drewnianej architekturze.
|-
| {{Znacznik|[[Krasnojarsk]]|56.00486 |92.82842|typ=transport}}'''[[Krasnojarsk]]''' (Красноярск) || 4,095&amp;nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4 ||Malownicze miasto Krasnojarsk zostało założone przez Kozaków. W mieście znajduje się wiele muzeów, zabytków oraz centrów handlowo-rozrywkowych. Dalej znajduje się ogromna zapora wodna i rezerwat przyrody Stołby z granitowymi kolumnami. Jeśli jedziesz do [[Pekin]]u Koleją Transmongolską, przebyłeś już połowę drogi z Moskwy.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Jenisej|56.06600 |93.00957|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Jenisej''' || 4,101&amp;nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4  ||Krasnojarsk leży nad dużą rzeką, którą przekroczysz w trakcie swojej podróży na wschód.
|-
| {{Znacznik|węzeł BAM|55.92035 |98.06190|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 4,515&amp;nbsp;km || 2 dni, 15 godz. || Moskwa +5 ||Za wsią Tajszet magistrala Bajkalsko-Amurska rozgałęzia się na północ.
|-
| {{Znacznik|[[Irkuck]]|52.28264 |104.26047|typ=transport}}'''[[Irkuck]]''' (Иркутск) || 5,185&amp;nbsp;km || 3 dni, 2 godz. || Moskwa +5 ||W połowie drogi z Moskwy do Władywostoku, po trzech dniach podróży, Irkuck leży nad brzegiem jeziora [[Bajkał]], wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Samo miasto oferuje tradycyjne, zdobione syberyjskie drewniane domy, lodołamacz, tamę oraz, oczywiście, kilka kościołów i muzeów poświęconych kulturze i historii regionu. Jedną ze specjalnych pamiątek do kupienia są kamusi – tradycyjne futrzane buty. Z Irkucka można również wybrać się w podróż koleją Circum-Bajkalską.
|-
| {{Znacznik|[[Ułan Ude]]|51.84034 |107.58242|typ=transport}}'''[[Ułan Ude]]''' (Улан-Удэ) || 5,642&amp;nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Już sama brama do Muzeum Etnograficznego pokazuje, że przybyłeś na Wschód – i nie tylko – Ułan Ude ma wyraźnie mongolski klimat z buddyjskimi miejscami i starymi rezydencjami z czasów, gdy miasto było ważnym punktem handlowym w regionie.
|-
| {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmongolski''' || 5,655&amp;nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Niedługo za Ułan Ude znajduje się ważny węzeł kolejowy: właściwa kolej transsyberyjska biegnie prosto na wschód do Władywostoku, a transmongolska biegnie na południe do Mongolii i Chin.
|-
| {{Znacznik|[[Czyta]]|52.02813 |113.49482|typ=transport}}'''[[Czyta]]''' (Чита)|| 6,199&amp;nbsp;km || 3 dni, 18 godz. || Moskwa +6 || Dawniej zamknięte miasto Czita oferuje kilka miejsc kultu religijnego. Ponieważ miasto odwiedza niewielu turystów, zwłaszcza z Zachodu, jest ono postrzegane jako ciekawostka.
|-
| {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&amp;nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 ||Dokładnie cztery dni później, od Moskwy, szlaki transmandżurskie skręcają w stronę [[Harbin]]u i [[Pekin]]u.
|-
| {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Amur|48.53633 |135.00326|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Amur'''} || 8,515&amp;nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || Moskwa +7 ||Po bardzo długim odcinku bez większych miast przekroczysz Amur, ostatnią z głównych rzek na tej trasie. Most na rzece jest przedstawiony na banknocie 5000 rubli.
|-
| {{Znacznik|[[Chabarowsk]]|48.49687 |135.07296|typ=transport}}'''[[Chabarowsk]]''' (Хабаровск) || 8,521&amp;nbsp;km || 5 dni, 11 godz.|| Moskwa +7 ||Za rzeką dotrzesz do Chabarowska. Jeśli interesują Cię muzea, znajdziesz tu kilka muzeów z prefiksem „Dalekowschodni”, w których możesz zapoznać się z historią wojskową regionu, sztuką, historią powszechną i… Koleją Dalekowschodnią – która obejmuje najbardziej wysunięty na wschód odcinek Kolei Transsyberyjskiej!
|-
| {{Znacznik|[[Władywostok]]|43.11124 |131.88192|typ=transport}}'''[[Władywostok]]''' (Владивосток) || 9,288&amp;nbsp;km || 6 dni, 0 godz. || Moskwa +7 ||Sześć dni po rozpoczęciu podróży, lub kilka godzin później, jeśli wybrałeś wolniejszy pociąg, docierasz do Władywostoku nad Oceanem Spokojnym. Dworzec kolejowy został zbudowany w tym samym stylu co moskiewski dworzec Jarosław, po drugiej stronie torów. Stacjonuje tu rosyjska flota pacyficzna – miasto zostało zbudowane właśnie w tym celu – więc jest tu mnóstwo miejsc i pomników morskich do odwiedzenia, a także malownicze wybrzeże Pacyfiku.
|-
|}

== Kolej Transmongolska ==
[[Plik:Leaving Ulan Bator station.webm|thumb|Opuszczanie stacji Ułan Bator]]
Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Pekin]]em. Przez nieco ponad połowę trasy przebiega tymi samymi torami co Kolej Transsyberyjska, a następnie skręca na południe, przez [[Mongolia|Mongolię]] do [[Chiny|Chin]]. Wszystkie stacje na tym odcinku są przesunięte o pięć godzin w stosunku do czasu moskiewskiego.

Pociąg Transsyberyjski, linia 43 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K4), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdy wtorek o 23:45 i przyjeżdża do [[Pekin]]u w poniedziałek po południu o 11:40. W kierunku zachodnim pociąg numer 33 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K3) odjeżdża z [[Pekin]]u w każdą środę o 11:22 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] w następny poniedziałek o 13:58. Ponadto między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Ułan Bator]] kursują dwa pociągi tygodniowo. Pociąg linii 6 odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdą środę i czwartek o 23:45 i przyjeżdża do [[Ułan Bator]] w poniedziałek i wtorek rano o 06:45. W drugim kierunku pociąg nr 5 odjeżdża z [[Ułan Bator]] w każdy wtorek i piątek o 15:25 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] o 13:58 pięć dni później, w sobotę lub wtorek.

=== Z Jeziora Bajkał do Pekinu ===
Dalsza podróż po przerwie nad [[Bajkał]]em może być trudna, zwłaszcza w szczycie sezonu – dlatego zaplanuj trasę i kup bilety z wyprzedzeniem.

Jeśli jesteś w [[Ułan Bator]], musisz dostać się do [[Pekin]]u i nie masz biletu, lepiej nie jechać bezpośrednim pociągiem, ponieważ ceny są wysokie, a w kasach często brakuje biletów. Są jednak nieoficjalni naganiacze, którzy chętnie sprzedadzą Ci bilet za trzy do pięciu razy wyższą cenę niż oficjalna – oczywiście kiepski interes. Zamiast tego, wsiądź do lokalnego pociągu i dojedź do granicy w [[Zamiin Uud]] (15 USD), przejedź przez Chiny minibusem i wsiądź do autobusu do [[Pekin]]u (40 USD).

[[Plik:Selenga.jpg|thumbnail|Krajobraz prowincji Selenga w północnej Mongolii]]
[[Plik:Yurts in Ulan Bator 10.JPG|thumb|Wielu Mongołów mieszka w jurtach, tradycyjnych namiotach, również w stolicy]]
[[Plik:WheelChanging.jpg|thumb|Wymiana wózków na granicy w celu dostosowania do chińskiego rozstawu szyn]]
[[Plik:云岗石窟.JPG|thumbnail|Groty Yungang w Datong]]
[[Plik:Tiantan.jpg|thumbnail|Świątynia Nieba, Pekin]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !!Opis
|-
| {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 5,655&amp;nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa+5 ||Tuż za [[Ułan Ude]] Kolej Transsyberyjska oddziela się od Kolei Transmongolskiej.
|-
| {{Znacznik|[[Nauszki]]|50.38948 |106.10012|typ=transport}} (Наушки) || 5,902&amp;nbsp;km || 3 dni, 17 godz. || Moskwa+5 ||Nauszki to rosyjska stacja graniczna i oczywiście ostatnia rosyjska stacja na tej linii; albo pierwsza, jeśli jedziesz z przeciwnego kierunku. Mam nadzieję, że nie zapomniałeś wizy. Na granicy nie ma różnicy czasu między Rosją a Mongolią.
|-
| {{Znacznik|[[Suche Bator]]|50.23650 |106.19880|typ=transport}} (Сүхбаатар) || 5,925&amp;nbsp;km || 3 dni, 19 godz. || UTC+9 ||Suche Bator to mongolska stacja graniczna. Podobnie jak w Nauszkach, pociąg będzie tu stał znacznie dłużej niż na wcześniejszych stacjach.
|-
| {{Znacznik|[[Ułan Bator]]|47.90806 |106.88418|typ=transport}} (Улаанбаатар) || 6,304&amp;nbsp;km || 4 dni, 4 godz. || UTC+9 ||Stolica Mongolii jest jednym z głównych punktów trasy. Znajdują się tam miejsca poświęcone historii od czasów wielkiego Imperium Mongolskiego do czasów współczesnych oraz klasztory buddyjskie. W pobliżu miasta można również wybrać się na pieszą wędrówkę po górach. Miasto jest najlepszą bazą wypadową do wycieczek po Mongolii; pobliski [[Park Narodowy Gorchi-Terelj]] pozwala poczuć smak mongolskiej przyrody i oferuje możliwość noclegu w tradycyjnym gerze.
|-
| {{Znacznik|[[Dzamyn Üüd]]|43.71907 |111.90768|typ=transport}} (Замын-Үүд) || 7,013&amp;nbsp;km || 4 dni, 17 godz. || UTC+9 ||Po podróży przez pustynię [[Gobi]] pociąg dociera do stacji granicznej [[Dzamyn Üüd]].
|-
| {{Znacznik|[[Erenhot]]|43.65359 |111.98278|typ=transport}} (二连浩特) || 7,023&amp;nbsp;km || 4 dni, 19 godz. || UTC+8 || Znany również jako Erlian, Erenhot to chińska stacja graniczna. Tutaj wózki są wymieniane, aby dopasować je do chińskiego rozstawu kół; to kolejna ciekawostka dotycząca pociągów między Rosją a Chinami. Trwa to 3-4 godziny i trzeba wysiąść z bagażami, zanim pociąg się załaduje.
|-
| {{Znacznik|[[Zhurihe]]|42.39754 |112.89904|typ=transport}} (朱日和) || 7,182&amp;nbsp;km || 5 dni, 1 godz. || UTC+8 || Miasto rządzone przez Sonid Right Banner, [[Xilin Gol (prefektura)|Xilin Gol]], w pobliżu głównego ośrodka szkoleniowego chińskiej armii
|-
| {{Znacznik|[[Jining|Ulanqab]]|41.02958 |113.09180|typ=transport}} (集宁) || 7,356&amp;nbsp;km || 5 dni, 3 godz. || UTC+8 || Znane również jako Ulanqab, ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze, skąd podróżni mogą w 2 godziny dojechać pociągiem do pobliskiego miasta [[Datong City|Datong]], które oferuje wiele atrakcji, w tym wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Groty Yungang z 51 000 posągów Buddy. Kilka klasztorów, pagoda z XI wieku, Góra Heng, jedna ze świętych gór taoizmu, oraz stragany z jedzeniem ulicznym wzbogacają to doświadczenie – właśnie przybyłeś do Chin.
|-
|{{Znacznik|[[Zhangjiakou]]|40.75136 |114.88281|typ=transport}} (张家口) || 7,534&amp;nbsp;km || 5 dni, 5 godz. || UTC+8 || Zhangjiakou to miasto na północny zachód od Pekinu. W Zhangjiakou znajduje się część [[Wielki Mur Chiński|Wielkiego Muru]] i jedna z bram w murze, Brama Dajing, która niegdyś stanowiła ważny punkt transportu i handlu między Hanami a Mongołami. Większość zawodów narciarskich Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2022 odbyła się w rejonie Taizicheng w dzielnicy Chongli w Zhangjiakou, a na tę okazję zbudowano nową, szybką linię szybkiego pociągu.
|-
| {{Znacznik|[[Pekin]]|39.90167 |116.42101|typ=transport}} (北京) || 7,854&amp;nbsp;km || 5 dni, 9 godz. || UTC+8 ||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak [[Pekin]]. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością poświęcić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko?
|-
|}

== Kolej Transmandżurska ==
Kolej transmandżurska, znana również jako ''Wostok'' (wschód), prowadzi do [[Pekin]]u. Przez nieco dłuższy czas (około dwóch trzecich długości) podąża torami kolei transsyberyjskiej, po czym skręca na południe i kontynuuje podróż do [[Chiny|Chin]], omijając [[Mongolia|Mongolię]].

Pociąg transmandżurski, linia 20 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K20), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] o 23:45 w każdą sobotę i dociera do [[Pekin]]u o 05:46 w następną sobotę. Pociąg 19 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K19) odjeżdża z [[Pekin]]u o 23:00 w sobotę wieczorem i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] o 17:58 w piątek.

[[Plik:China - Russia Railway.jpg|thumb|Opuszczając Rosję w Zabajkalsku]]
[[Plik:Harbin Railway Station 01.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Harbinie]]
[[Plik:ShanhaiguanGreatWall-end.jpg|thumb|Koniec Wielkiego Muru, Shanhaiguan]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Miasto !! Km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !! Opis
|-
| {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&amp;nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 || Po przebyciu około dwóch trzecich długości właściwej Kolei Transsyberyjskiej tory kolei transmandżurskiej odbijają na południe.
|-
| {{Znacznik|[[Zabajkalsk]]|49.63951 |117.33146|typ=transport}}'''[[Zabajkalsk]]''' (Забайка́льск) || 6,666&amp;nbsp;km || 4 dni, 7 godz || Moskwa +6 ||Zabajkalsk to rosyjska stacja graniczna. Wagony zostaną wyposażone w wózki dostosowane do chińskiego rozstawu szyn, co wydłuży czas oczekiwania. Chiny są o godzinę do tyłu w stosunku do lokalnego czasu rosyjskiego.
|-
| {{Znacznik|[[Manzhouli]]|49.58345 |117.44209|typ=transport}}'''[[Manzhouli]]''' (满洲里) || 6,678&amp;nbsp;km || 4 dni, 13 godz || UTC+8 || Po drugiej stronie granicy znajduje się Manzhouli, chińska stacja graniczna.
|-
| {{Znacznik|[[Hailar]]|49.22838 |119.74072|typ=transport}}'''[[Hailar]]''' (海拉尔) || 6,824&amp;nbsp;km || 4 dni, 19 godz || UTC+8 || Dzielnica śródmiejska Hulunbuir słynąca z trawiastych terenów.
|-
| {{Znacznik|Bugt|48.75400 |121.91845|typ=transport}}'''Bugt''' (博克图) || 7,034&amp;nbsp;km || 5 dni, 0 godz. || UTC+8 || Miasto zarządzane przez [[Yakeshi]] (牙克石), węzeł kolejowy.
|-
| {{Znacznik|Ang'angxi|47.16152 |123.81431|typ=transport}}'''Ang'angxi''' (昂昂溪) || 7,303&amp;nbsp;km || 5 dni, 4 godz. || UTC+8 || Ang'angxi to dzielnica miasta [[Qiqihar]]. Rezerwat Przyrody Zhalong znajduje się na południowy wschód od miasta i jest siedliskiem wielu ptaków, w tym żurawi.
|-
| {{Znacznik|Harbin|45.75949 |126.62568|typ=transport}}'''[[Harbin]]''' (哈尔滨) || 7,613&amp;nbsp;km || 5 dni, 8 godz. || UTC+8 ||Harbin to chińskie miasto z wpływami rosyjskimi. Wiele budynków zostało wzniesionych przez Rosjan sto lat temu. Mieszka tu liczna mniejszość rosyjska, a laleczki matrioszki można tu kupić na sprzedaż. Do głównych atrakcji należą Park Tygrysów, kilka parków i kilka muzeów. Jeśli jesteś tu zimą, nie przegap Festiwalu Rzeźb z Lodu i Śniegu.
|-
| {{Znacznik|Changchun|43.91071 |125.31974|typ=transport}}'''[[Changchun]]''' (长春) || 7,819&amp;nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || UTC+8 || Changchun był stolicą japońskiego państwa marionetkowego Mandżukuo. W Changchun znajdują się pałace i urzędy Mandżukuo oraz inne budynki w stylu japońskim.
|-
| {{Znacznik|Siping|43.16818 |124.37410|typ=transport}}'''[[Siping]]''' (四平) || 7,934&amp;nbsp;km || 5 dni, 12 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy.
|-
| {{Znacznik|Shenyang|41.79832 |123.39664|typ=transport}}'''[[Shenyang]]''' (沈阳) || 8,122&amp;nbsp;km || 5 dni, 14 godz. || UTC+8 || Shenyang to największe miasto w północno-wschodnich Chinach. Pałac cesarski Nuhaci, Pałac Mukden, oraz dwa pierwsze grobowce cesarskie dynastii Qing – Zhaoling w Parku Beiling (dosłownie: Park Grobowców Północnych) i Fuling w Parku Dongling (dosłownie: Park Grobowców Wschodnich) – wszystkie znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
|-
| {{Znacznik|Jinzhou|41.12520 |121.14123|typ=transport}}'''[[Jinzhou]]''' (锦州) || 8,364&amp;nbsp;km || 5 dni, 17 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze.
|-
| {{Znacznik|Shanhaiguan|39.99928 |119.76158|typ=transport}}'''[[Shanhaiguan]]''' (山海关) || 8,585&amp;nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 ||Shanhaiguan to miejsce, w którym część Wielkiego Muru kończy się w oceanie. Miasto szczyci się również innymi atrakcjami związanymi z Wielkim Murem. Kilka minut jazdy pociągiem dzieli je od większego miasta [[Qinhuangdao]], znanego przede wszystkim jako kurort nadmorski, do którego Shanhaiguan należy jako dzielnica.
|-
| {{Znacznik|Tangshan|39.62571 |118.11849|typ=transport}}'''[[Tangshan]]''' (唐山) || 8,721&amp;nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 || Tangshan to ważne miasto przemysłowe położone w pobliżu Pekinu i Tianjinu. W Tangshan znajduje się Muzeum Trzęsień Ziemi, upamiętniające trzęsienie ziemi w Tangshan z 1976 roku, uważane za największe trzęsienie ziemi XX wieku pod względem liczby ofiar śmiertelnych.
|-
| {{Znacznik|Tiencin|39.13628 |117.20948|typ=transport}}'''[[Tiencin]]''' (天津) || 8,844&amp;nbsp;km || 5 dni, 21 godz. || UTC+8 || Tiencin nto jedno z pięciu centralnych miast Chin. Obszar miejski Tiencin położony jest wzdłuż rzeki Hai i był niegdyś siedzibą zagranicznych koncesji pod koniec dynastii Qing i na początku ery Kuomintangu.
|-
| {{Znacznik|Pekin|39.90167 |116.42101|typ=transport}}'''[[Pekin]]''' (北京) || 9,001&amp;nbsp;km || 5 dni, 23 godz. || UTC+8 |||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak Pekin. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością spędzić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko?
|-
|}

== Bilety ==

== Bezpieczeństwo ==

{{Jest w|Rosja}}

{{zarys}}

[[Kategoria:Rosja]]
[[Kategoria:Szlaki turystyczne]]</text>
      <sha1>suewrubyv7gsozn4h1jvjyi80v4vzth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krasnodar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1120</id>
    <revision>
      <id>156869</id>
      <parentid>154208</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48513" sha1="kzcisq8jg80e7iij78xh9p80xa7um5m" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krasnodar_Wikivoyage_banner.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Krasnodar
 |nazwa oryginalna = Краснодар
 |widok            = Краснодар.png
 |opis             = 
 |herb             = Coat_of_arms_of_Krasnodar_(Krasnodar_Krai).jpg
 |mapa             = Krasnodarsky krai Krasnodar.PNG
 |państwo          = [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] [[Rosja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Krasnodar_Krai.svg|20px]] [[Kraj Krasnodarski]]
 |powierzchnia     = 341,7
 |wysokość         = 150
 |ludność          = 1 154 900
 |prefiks          = +7 861
 |kod pocztowy     = 350000—350999
 |www              = https://krd.ru/
}}
'''Krasnodar''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Краснодар) to miasto w południowej [[Rosja|Rosji]], centrum administracyjne [[Kraj Krasnodarski|Kraju Krasnodarskiego]] i stolica Kubania. Pod koniec XX wieku Krasnodar nie był najciekawszym ani najpopularniejszą destynacją turystyczną, ale w XXI wieku miasto zaczęło dynamicznie się rozwijać i zyskało popularność nie tylko w Rosji, ale i za granicą. Po obowiązkowym spacerze centralną ulicą Krasną, polecamy wizytę w obszernym muzeum historyczno-archeologicznym, ogrodzie botanicznym oraz udział w koncercie Chóru Kozaków Kubańskich. Na uwagę zasługują również liczne zabytki związane z kozacką przeszłością miasta (wszystkie zlokalizowane wzdłuż ulicy Krasnej) oraz kilka cerkwi z początku XX wieku.

== Charakterystyka ==
Krasnodar to jeden z najważniejszych ośrodków historycznych i kulturalnych południowej [[Rosja|Rosji]]. Odrestaurowane budynki z czasów carskich sprawiają, że miasto jest tak piękne, że większość turystów będzie potrzebowała dnia lub dwóch, aby zobaczyć wszystkie główne atrakcje. Miasto położone jest na wschód od [[Morze Czarne|Morza Czarnego]], nad rzeką Kubań.

W XXI wieku Krasnodar jest miastem imigrantów. Ponad połowę jego mieszkańców stanowią dawni mieszkańcy Północy i Dalekiego Wschodu.

=== Historia ===
Krasnodar został założony w 1793 roku przez osadników kozackich znad Morza Czarnego na rozkaz Katarzyny Wielkiej, aby strzec południowych granic Imperium Rosyjskiego. Znaczna część miasta została zniszczona podczas II wojny światowej, pod koniec 1942 roku, ale później została odbudowana.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Domestic terminal of Krasnodar Airport.jpg|thumb|Międzynarodowy port lotniczy Krasnodar]]
Międzynarodowy Port Lotniczy w Krasnodarze obsługuje loty z wielu miast [[Rosja|Rosji]], krajów sąsiednich i innych. Jest największym krajowym i międzynarodowym węzłem komunikacyjnym w południowej Rosji pod względem natężenia ruchu. Liczba lotów znacznie wzrasta w okresie letnim.

{{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy w Krasnodarze (Paszkowski)|45.0334 |39.1399 |typ=transport|treść=}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy w Krasnodarze (Paszkowski)''' ({{IATA|KRR}}), ul. im. Ewdokii Berszańskiej 355 (''na wschodnich obrzeżach miasta, 12 km od centrum''). ☎ 8-800-333-19-91. Transport pasażerski odbywa się przez dwa terminale pasażerskie: terminal krajowy (Terminal 1) i terminal międzynarodowy (Terminal 2). Istnieje również oddzielny terminal VIP (Terminal 3).

'''Usługi'''
* Salon VIP
* Usługi medyczne i weterynaryjne
* Wypożyczalnia samochodów Euporcar (+7 (909) 424 2720)
* Pakowanie bagażu (350 rubli)
* Kasa i kantor wymiany walut Kuban Credit Bank, bankomaty trzech banków, terminale płatnicze
* Bezpłatne Wi-Fi „Airport_Free” na terenie całego kompleksu lotniska; zameldowanie telefonem z rosyjską kartą SIM
* Przechowalnia bagażu jest dostępna 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu i znajduje się na placu dworcowym (po prawej stronie przystanku trolejbusowego). Koszt przechowania bagażu wynosi 200-350 rubli za dobę.
Na 2. piętrze działają kilka sklepów sprzedających pamiątki, biżuterię, wydawnictwa drukowane oraz sklep z pamiątkami klubu piłkarskiego „Kuban”.

Na placu przed dworcem kolejowym znajdują się również liczne punkty gastronomiczne: kawiarnia „Szokoladnica” (09:00–21:00), kafejka „Voyage” (07:00–01:00, pierwsze i drugie dania, przekąski, sałatki, napoje) oraz stołówka lotniskowa (08:00–20:00, pierwsze i drugie dania, sałatki, napoje, potrawy z grilla – szaszłyki, steki, warzywa, grzyby).
W hali odlotów krajowych: kawiarnia „Szokoladnica” (08:00–22:00), kafeteria „ChaiKoff” (07:00–20:00, oferta herbat i kaw), pizzeria „Bella Napoli” (całodobowo, kuchnia włoska, dania zarówno na lekki śniadanie, jak i pożywny obiad czy kolację).

Hotel Krasnodar Airport znajduje się naprzeciwko kompleksu lotniskowego.

'''Dojazd'''

Cały transport publiczny odjeżdża z placu przed dworcem:
* Autobus nr 7 (czas podróży do centrum miasta wynosi 1 godzinę) jedzie ulicą Siewiernaja, ulicą Krasnaja, dworcem autobusowym i kolejowym Krasnodar-II, kinem Aurora i centrum handlowym Castorama.
* Trolejbus nr 7 (czas podróży wynosi 1 godzinę) lub minibus nr 53 (czas podróży wynosi 40 minut) dojeżdża do dworca kolejowego Krasnodar-1.
* Minibus nr 15 jedzie ulicą Stawropolską, dworcem autobusowym i kolejowym Krasnodar-1, ulicą Krasnaja, dworcem autobusowym i kolejowym Krasnodar-II, kinem Aurora i centrum handlowym Krasnaja Płoszad (czas podróży wynosi 1,5 godziny).
* Taksówki. Firmy taksówkarskie „TK Piat Semerok” i „Faeton” mają stanowiska dyspozytorskie w hali przylotów lotniska. Przy wyjściu z lotniska czeka również wielu natarczywych taksówkarzy. Ceny biletów do miasta zaczynają się od 600 rubli.

=== Koleją ===
[[Plik:Железнодорожный вокзал станции Краснодар-1.jpg|thumb|Dworzec kolejowy Krasnodar-1]]
Większość pociągów (w okresie zimowym – wszystkie) w kierunku [[Adler]]/[[Soczi]] przejeżdża przez Krasnodar. Przez Krasnodar kursuje także część pociągów do [[Noworosyjsk]]a i [[Anapa|Anapy]]. Dzięki tym kurortowym miastom do Krasnodaru można dojechać niemal z każdego miejsca w [[Rosja|Rosji]] i krajach WNP. Kursuje bezpośredni wagon [[Berlin]] – [[Adler]]. W okresie zimowym kursuje pociąg pasażerski [[Moskwa]] (Białoruska) – Krasnodar-I. Istnieje kilka szybkich pociągów elektrycznych z [[Rostów nad Donem|Rostowa nad Donem]], [[Adler]]a, [[Mineralne Wody|Mineralnych Wód]] i [[Majkop]]u.

{{Znacznik|Dworzec kolejowy Krasnodar-1|45.01859|38.98893 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec kolejowy „Krasnodar-1”''' (''w centrum miasta, na jednym placu z głównym dworcem autobusowym''). ☎ +7 (861) 262-08-73, 262-08-87. Budynek średniej wielkości z niewielką, często zatłoczoną halą oczekiwania. Wewnątrz działają kilka kiosków sprzedających podstawowe przekąski, wodę i pamiątki. W południowej części peronu znajduje się bar „Wstrecza”, w którym serwowane jest gorące jedzenie.

{{Znacznik|Stacja Krasnodar-II|45.05405 |38.98670 |typ=transport|treść=}}'''Stacja „Krasnodar-II”'''. ☎ +7 (861) 214-77-44, 262-08-87. Wykorzystywana jest do ruchu podmiejskiego.

=== Samochodem ===
Z [[Moskwa|Moskwy]] trasą [[Plik:M4-RUS.svg|25px]], [[Plik:Tabliczka_E115.svg|25px]] „Don” przez obwodnicę [[Woroneż]]a, przed [[Rostów nad Donem|Rostowem nad Donem]] wjazd na estakadę w [[Aksaj]]u, następnie dalej do Krasnodaru. Odległość wynosi około 1500 km. Wjazd do miasta odbywa się od strony północno-zachodniej.

=== Autobusem ===
Połączenia autobusowe z Krasnodarem mają wszystkie większe miasta Południa Rosji oraz wszystkie miasta [[Kraj Krasnodarski|Kraju Krasnodarskiego]]: [[Noworosyjsk]] (3 godz.), [[Anapa]] (3,5 godz.), a także miasta Republiki [[Krym]]u i [[Rostów nad Donem|Rostowa nad Donem]] (5 godz., 7 kursów dziennie). Kursują także prywatne autobusy [[Moskwa]] – Krasnodar i [[Erywań]] – Krasnodar.

{{Znacznik|Dworzec autobusowy „Krasnodar|45.01952|38.98798 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec autobusowy „Krasnodar”''' – Plac przed dworcem kolejowym 5 (''naprzeciwko stacji kolejowej „Krasnodar-1”''). ☎ +7 (861) 262-51-44, 262-42-71, 262-42-11.
W wąskim budynku po północnej stronie placu znajduje się tylko około 20 krzeseł, trzy bankomaty i kilka kas, kolejki do których zajmują całe wolne miejsce. W wewnętrznym dziedzińcu, obok peronów, znajdują się jeszcze dwie kasy, informacja, przechowalnia bagażu, kiosk z pierogami i sklep spożywczy ze standardowym asortymentem produktów. Bardziej konkretne jedzenie można znaleźć poza terenem dworca, w północno-wschodnim rogu placu, gdzie znajduje się kilka punktów gastronomicznych.

{{Znacznik|Stacja autobusowa „Krasnodar-2|45.05405 |38.98670 |typ=transport|treść=}}'''Stacja autobusowa „Krasnodar-2”''' – obok stacji kolejowej „Krasnodar-2”. ☎ +7 (861) 255-06-18, 259-14-62

{{Znacznik|Dworzec autobusowy „Jużny|44.997901|38.958560 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec autobusowy „Jużny”''' – ul. Zacharowa 1. ☎ +7 (861) 262-03-98, 262-04-18.

=== Statkiem ===
Najbliższe porty (około 140 km): [[Anapa]], [[Noworosyjsk]], [[Tiemriuk]].

== Komunikacja ==
{{mapa|45.033333|38.966667|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
[[Plik:Krasnodar tram, 2018.jpg|thumb|Tramwaj krasnodarski]]
Sieć transportu publicznego w Krasnodarze obejmuje dobrze rozwiniętą sieć tramwajów, trolejbusów i autobusów miejskich, co czyni je najpopularniejszym i najtańszym środkiem transportu. Bilet jednorazowy kosztuje 50 rubli.

Ma on jednak swoje wady: duże korki w godzinach szczytu porannego i wieczornego, a także opóźnienia w rozkładach jazdy podczas obfitych opadów śniegu lub deszczu. W takich przypadkach najlepiej korzystać z minibusów i taksówek.

W mieście działają również popularne usługi transportowe, takie jak Gett, Rutaxi, Uber i Yandex-Taxi.

Bardziej egzotyczną formą transportu jest prywatny prom łączący miejscowość Nowy, położoną nad brzegiem rzeki Kubań, z miastem.

[[Plik:ZSK Kuban.jpg|thumb|Zgromadzenie Ustawodawcze Kraju Krasnodarskiego]]

== Warto zobaczyć ==
Historyczne centrum miasta zachowało się w dobrym stanie od czasów jego rozwoju pod koniec XIX i na początku XX wieku. Na centralnej ulicy miasta, '''Krasnej''', znajduje się większość zabytków Krasnodaru.
[[Plik:Вид на водонапорную башню с цирка.jpg|thumb|Wieża ciśnień Szuchowa]]
* {{zobacz
| name=Wieża ciśnień systemu inżyniera W.G. Szuchowa | alt=Башня водонапорная системы инженера Шухова В.Г | url= | adres=ul. Raszpilewskaja 149 | lat=45.03939 | long=38.97299 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=1929–1932. Zabytek architektury. Jedna z pierwszych na świecie konstrukcji hiperboloidalnych, jedna z siedmiu zachowanych wież systemu inżyniera Władimira Grigorjewicza Szuchowa, a dokładniej jej nośny szkielet: sam zbiornik został zdemontowany. Obecnie niemal cały kwartał zajmuje centrum handlowe „Galereja”, a niezabudowany pozostał jedynie południowo-wschodni „skrawek” z wieżą, której nie pozwolił rozebrać federalny status ochrony zabytków.
}}
[[Plik:Obelisk Krasnodar 01.jpg|thumb|Obelisk ku czci 200. rocznicy powstania Kozaków Kubańskich]]
* {{zobacz
| name=Dom M. S. Kuzniecowa | alt=Дом М. С. Кузнецова | url= | adres=ul. Krasnaja 18 | lat=45.0187187 | long=38.9686882 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Obecnie budynek konserwatorium. 1888-1900. Federalny zabytek architektury.
}}
* {{zobacz
| name=Filharmonia Krasnodarska | alt=Краснодарская филармония | url= | adres= | lat=45.0271704| long=38.9710164 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=1908. Federalny zabytek architektury.
}}
* {{zobacz
| name=Łuk triumfalny Aleksandra | alt=Александровская триумфальная арка | url= | adres= | lat=45.0465| long=38.97825| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w 1888 roku w pseudorosyjskim stylu, aby upamiętnić przybycie cesarza Aleksandra I do miasta. W 1928 roku łuk został zburzony, ale w 2009 roku został odtworzony na podstawie fotografii.
}}
* {{zobacz
| name=Pomnik Wielkiej Męczennicy Katarzyny | alt=Памятник великомученице Екатерине | url= | adres= | lat=45.0460439 | long=38.978073 | wskazówki=w pobliżu Łuku Triumfalnego
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zainstalowano w 2009 roku
}}
* {{zobacz
| name=Fontanna koloru i muzyki | alt=Памятник великомученице Екатерине | url= | adres=Plac Teatralny. | lat=45.03540 | long=38.97573 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
=== Cerkwie ===
[[Plik:Кафедральный собор**.jpg|thumb|Sobór katedralny św. Katarzyny]]
* {{zobacz
| name=Sobór katedralny św. Katarzyny | alt=Свято-Екатерининский кафедральный собор | url= | adres=ul. Komunarow 52 | lat=45.0206032| long=38.9744496 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=1914. Zabytek architektury. Największy budynek kościelny na Kubaniu. Niestety, po wojnie został zabudowany ze wszystkich stron czteropiętrowymi blokami mieszkalnymi, które zasłaniały widok na ten zabytek.
}}
[[Plik:Ильинская церковь 01.JPG|thumb|Cerkiew św. Eliasza]]
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Eliasza | alt=Ильинская церковь  | url= | adres=Ulica Oktiabrskaja, 149/Ulica Paszkowska, 47 | lat=45.033763888889| long=38.968819444444 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=1907.
}}
[[Plik:Ансамбль Екатеринодарская Духовная Семинария 02.JPG|thumb|Jekaterinodarskie Seminarium Duchowne]]
* {{zobacz
| name=Zespół budynków Jekaterinodarskiego Seminarium Duchownego| alt=Ансамбль Екатеринодарская Духовная Семинария  | url= | adres=ul. Frunze 67 | lat=45.030515| long=38.963060 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Z wchodzącym w jego skład {{Znacznik|Sobór Trójcy Świętej|45.03017 |38.96288 |typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''soborem Trójcy Świętej'''.
}}
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Jerzego | alt=Церковь святого Георгия  | url= | adres=ul. Siewiernaja 384 | lat=45.0389| long=38.98243 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=1895-1900.
}}
=== Pomniki i rzeźby ===
* {{zobacz
| name=Plac Katarzyny z pomnikiem Katarzyny Wielkiej | alt=Екатерининский сквер с памятником Екатерине Великой  | url= | adres= | lat=45.015393| long=38.9683932 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pomnik wzniesiono w 1906 roku, upamiętniając setną rocznicę przesiedlenia Kozaków na Kubań.
}}
* {{zobacz
| name=Pomnik Kozaków | alt=Памятник Казакам  | url= | adres= | lat=45.0246263 | long=38.9699382 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Pomnik „Kozacy zaporoscy piszą list do sułtana tureckiego” | alt=Памятник «Запорожские казаки пишут письмо турецкому султану» | url= | adres= | lat=45.0389| long=38.98243 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Pomnik portfela. | alt=Памятник кошельку. | url=Памятник Казакам | adres= | lat=45.0264007| long=38.9730361 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Obelisk upamiętniający dwusetną rocznicę powstania Armii Kozaków Kubańskich | alt=Обелиск в честь двухсотлетия Кубанского казачьего войска | url= | adres= | lat=45.0360909| long=38.9743745 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1896 roku dla uczczenia 200. rocznicy powstania Kozaków Kubańskich, obiekt otwarto w 1897 roku. Zniszczony na początku lat 30. XX wieku, został odrestaurowany w 1999 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Rzeźba Szurika i Lidy | alt=Скульптура Шурика и Лиды | url= | adres= | lat=45.0431565 | long=38.9770782 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Pomnik Podróżnika. | alt=Памятник Путешественнику. | url= | adres= | lat=45.0403194 | long=38.9761904 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Rzeźba „Spacerujące psy” | alt=Скульптура «Гуляющие собачки» | url= | adres= | lat=45.0207303| long=38.9689323 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeden z najdziwniejszych pomników w Rosji.
}}
* {{zobacz
| name=Rzeźba &quot;Aurora&quot;. | alt=Скульптура «Аврора». | url= | adres= | lat=45.0576907| long=38.9819705 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeden z najdziwniejszych pomników w Rosji.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Гимназическая ул., 69 - 38.jpg|thumb|Muzeum Historyczno-Archeologiczne-Rezerwat im. E.D. Felicyna]]
* {{zobacz
| name=Państwowe Muzeum Historyczno-Archeologiczne-Rezerwat im. E.D. Felicyna | alt=Государственный историко-археологический музей-заповедник имени Е.Д. Фелицына | url=ul. Gimnazjalna 67 | adres= | lat=45.025278| long=38.972222| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00. Muzeum mieści się w dwóch budynkach: domu kupieckim Bogarsukowa, pięknym budynku i zabytku architektury z końca XIX wieku, oraz dawnym Grand Hotelu, zbudowanym w latach 1888–1900. Obecnie muzeum jest największym stowarzyszeniem muzealnym w regionie Północnego Kaukazu, gromadzącym około 400 000 eksponatów. Do jego najsłynniejszych kolekcji należą kolekcja etnograficzna, kolekcja rzadkich książek, największa na świecie kolekcja starożytnych amfor oraz bogata kolekcja lapidarium.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historii Kolei Północnokaukaskiej | alt=Музей истории Северо-Кавказской железной дороги | url=ul. Braci Drozdowych 2 | adres= | lat=45.01936| long=38.985428 | wskazówki=
| tollfree=+7 (861) 214–75–96. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=09:00 - 15:00. Wstęp wolny. Można zobaczyć wagony i parowozy z ubiegłego wieku.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Poczty Kubańskiej | alt=Музей почтовой связи на Кубани | url=ul. Karasuńska 68 | adres= | lat=45.02832 | long=38.96978 | wskazówki=centralny dziedziniec poczty krasnodarskiej
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–pt. 10:00–16:00. Wystawa, mieszcząca się w niewielkim pomieszczeniu, prezentuje każdy szczegół poczty na Kubaniu od momentu jej powstania: mundury pocztowe i rakiety śnieżne, maszyny do pisania, a nawet replikę pierwszego rosyjskiego znaczka.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Straży Pożarnej w Krasnodarze | alt=Музей краснодарской пожарной охраны | url=ul. Mira 56 | adres= | lat=45.0195791| long=38.9753741| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Rejestracja telefoniczna pod numerem 262 22 61. 🕑 Wt.-niedz. 9:00–18:00, przerwa obiadowa 13:00–14:00. Wśród eksponatów znajdują się sprzęt strażacki, instrukcje postępowania w sytuacjach awaryjnych oraz kilka dioram przedstawiających pożar i jego skutki.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Literackie Kubania | alt=Литературный музей Кубани | url=ul. Postowa 39 | adres= | lat=45.016178| long=38.961774 | wskazówki=
| tollfree=+7 (861) 268-5878 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Na wystawie znajdują się zabytkowe księgi przywiezione przez osadników kozackich z klasztoru w Meżyhirii Kozaków zaporoskich, rzadkie książki z prasy cywilnej, książki atamana wojsk kozackich czarnomorskich, przedrewolucyjne wydania A.S. Puszkina, M.J. Lermontowa i lokalnych pisarzy.
}}
* {{zobacz
| name=Dom-Muzeum Włodzimierza Wysockiego | alt=Дом-музей В. Высоцкого | url= | adres= | lat=45.0470 | long=38.9749 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Wysockiego jest otwarte. Róg ulic Raszpilewskiej i Babuszkiny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://samson-gym.ru/ Muzeum Kulturystyki &quot;Samson&quot;] | alt=Музей культуризма «Самсон» | url= | adres=ul. Krasna 129 | lat=45.041477| long=38.975737 | wskazówki=
| tollfree=+7 (861) 255-0-255 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jedyne tego typu muzeum w Rosji, w którym eksponowane są kettlebells, sztangi i sprzęt do ćwiczeń, ręcznie wykonane przez pasjonatów w czasach, gdy kulturystyka była w ZSRR kryminalizowana. Na wystawie znajdują się również zdjęcia kulturystów.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum-Memoriał Artysty Ludowego ZSRR G.F. Ponomarenki | alt=Мемориальный музей-квартира народного артиста СССР Г.Ф.Пономаренко | url= | adres=ul. Krasna 204 | lat=45.05738 | long=38.98363 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum mieści się w mieszkaniu, w którym kompozytor mieszkał przez około ćwierć wieku. Na wystawie znajdują się oryginalne meble, instrumenty muzyczne, zastawa stołowa z epoki, setki pamiątek podarowanych kompozytorowi, płyty winylowe, nagrania audio i biblioteka kompozytora, a także tysiące listów od fanów, plakatów i programów koncertowych.
}}
* {{zobacz
| name=Dom-muzeum atamana F. J. Bursaka | alt=Дом-музей атамана Ф. Я. Бурсака | url= | adres=ul. Krasnoarmiejska 6 | lat=45.017002| long=38.970300 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum mieści się w mieszkaniu, w którym kompozytor mieszkał przez około ćwierć wieku. Na wystawie znajdują się oryginalne meble, instrumenty muzyczne, zastawa stołowa z epoki, setki pamiątek podarowanych kompozytorowi, płyty winylowe, nagrania audio i biblioteka kompozytora, a także tysiące listów od fanów, plakatów i programów koncertowych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://centr-nauk.ru/ Muzeum Nauki Rozrywkowej Einsteinium] | alt=Музей занимательных наук «ЭйнштейниУм» | url= | adres=ul. P. M. Gawriłowa 27 | lat= | long= | wskazówki=skrzyżowanie z ulicą Garażną, niedaleko obwodnicy Aerodromnoje
| tollfree=+7(861)245-78-67, +7(918)0-250-260 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=10:00 - 20:00. Dzieci - 400 rubli, dorośli - 450 rubli. Zniżki dla grup i rodzin. Wycieczki i pokazy w Muzeum Nauk Rozrywkowych rozbudzą zainteresowanie Twojego dziecka takimi dziedzinami fizyki, jak mechanika, akustyka, optyka, magnetyzm i elektryczność. Muzeum oferuje następujące pokazy: „Chemia i chemia” – eksperymenty chemiczne w środowisku nieagresywnym; pokaz „Bańki mydlane”; a także pokaz elektryczny, który jest obecnie w przygotowaniu.
}}
=== Muzea i galerie sztuki ===
* {{zobacz
| name=Regionalne Muzeum Sztuki im. F. A. Kowalenki | alt=Краевой художественный музей имени Ф. А. Коваленко | url= | adres=ul. Krasnaja 13 | lat=45.017639 | long=38.967767 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.-pt. 10:00-17:00, sob.-nd. 11:00-19:00. Muzeum mieści się w dwóch budynkach: Domu Inżyniera B. Szardanowa przy ul. Krasnej 13 oraz w Jekaterynodarskim Biurze Banku Państwowego przy ul. Krasnej 15 – oba zabytki architektoniczne z końca XIX wieku. Na wystawie eksponowanych jest wiele dzieł znanych artystów kubańskich, rosyjskich i europejskich, pochodzących z XVI wieku i późniejszych. Wśród nich znajdują się D.G. Lewicki, W.L. Sale wystawowe uzupełniają dzieła sztuki dekoracyjnej i użytkowej.
}}
[[Plik:KKVZII.jpg|thumb|Sala Wystawowa Sztuk Pięknych]]
* {{zobacz
| name=Regionalna Hala Wystaw Sztuk Pięknych | alt=Краевой выставочный зал изобразительных искусств | url= | adres=ul. Raszpilewska 32 | lat=45.022639| long=38.9679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=13:00 - 18:00, gdzie prezentowane są obrazy kubańskich artystów różnych szkół malarstwa, grafiki i sztuk dekoracyjnych i stosowanych.
}}
* {{zobacz
| name=Oddział regionalny Rosyjskiej Fundacji Kultury | alt=Краевой филиал Российского фонда культуры | url= | adres=ul. Krasnaja 45 | lat=45.026769| long=38.970489 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon.–Sob. 10:00–19:00. Odbywają się wystawy figur woskowych, wystawy i sprzedaż bursztynu i wyrobów gżelskich.
}}
* {{zobacz
| name=Galeria &quot;7 obrazów&quot; | alt= | url= | adres=ul. Kalinina 341 | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Galeria sztuki współczesnej. Organizowane są wystawy malarstwa, grafiki, rzeźby i fotografii.
}}
* {{zobacz
| name=Galeria „Art Sojuz” | alt=Галерея «Арт Союз» | url= | adres=ul. Październikowa 51 | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wstęp wolny. Stała kolekcja obejmuje obrazy, grafiki, ceramikę, batiki, witraże i rzeźby. Często odbywają się tu również wystawy indywidualne i projekty artystyczne.
}}
* {{zobacz
| name=Galeria „Art Sojuz” | alt=Художественная галерея «Лестница» | url= | adres=Raszpilewska 17 | lat=45.01493| long=38.96705 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=13:00—20:00. 
}}
* {{zobacz
| name=Galeria Sztuki &quot;Santal&quot; | alt=Художественная галерея «Сантал» | url= | adres=ul. Komunarów 58 | lat=45.024648| long=38.974729 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon. - Pt. 9:00 - 18:00, w soboty i niedziele zamykamy 2 godziny wcześniej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* '''Rejs statkiem po rzece Kubań''' rozpoczyna się z przystani w Parku 30. Rocznicy Zwycięstwa oraz z przystani przy ulicy Kubańskiej Nabierieżnej 39. Koszt rejsu wynosi około 200 rubli. Rejs statkiem trwa godzinę (wzdłuż nabrzeża) i pięć godzin (do śluz Zalewu Krasnodarskiego). Rzeka nie jest zbyt szeroka, więc widoki nie są imponujące, ale przyjemne. Sezon żeglugowy trwa od kwietnia do połowy października. 
* '''[https://tourism.krd.ru/ Wycieczki tematyczne po Krasnodarze]'''. Władze miasta opracowały kilka programów wycieczkowych i kulturalnych: wycieczkę krajoznawczą „Poznaj Krasnodar”, „Jekaterinodar– miasto kozackie”, „Kopuły nad miastem”, „Architektura Krasnodaru” i „Literacki Krasnodar”. Czas trwania każdej wycieczki: 2,5–3 godziny. 
* {{Znacznik|Cyrk w Krasnodarze|45.03857|38.97175|typ=atrakcja}}'''Cyrk w Krasnodarze''', ul. Raszpilewskaja 147 ☎ +7 (861) 255-84-89 (kasa biletowa). 500-800 rubli. Klasyczny radziecki cyrk. Spektakle są ciekawe, ale budynek jest w przeciętnym stanie: wszystko jest czyste, ale ewidentnie dawno powinien zostać wyremontowany. 
[[Plik:Баскет-Холл Краснодар 2.jpg|thumb|Hala Koszykarska &quot;Krasnodar&quot;]]
* {{Znacznik|Weź udział w meczu Lokomotiv-Kuban|45.11750|38.98139 |typ=atrakcja}}'''Weź udział w meczu Lokomotiv-Kuban''', ul. Prigorodnaja 24, Sala Koszykarska w Krasnodarze. Sala Koszykarska jest boiskiem domowym drużyny koszykarskiej Lokomotiv-Kuban. Oprócz wydarzeń sportowych, w Sali Koszykarskiej odbywają się koncerty, wystawy, targi i inne imprezy publiczne. 
* {{Znacznik|Lodowisko|45.11527|38.97770 |typ=atrakcja}}'''Lodowisko'''. 
[[Plik:Tunnel in Ocean Park.jpg|thumb|Tunel w oceanarium]]
* {{Znacznik|Ocean Park Oceanarium|45.029444|39.046111|typ=atrakcja}}'''Ocean Park Oceanarium''', ul. Uralskaja 98 (''centrum handlowe Galaktika''). ☎ +7 (861) 201-25-11, 24-763. 🕑 10:00 - 22:00. Dorośli 450 rubli, dzieci (w wieku od 4 do 13 lat włącznie) 300 rubli. Jest tu tunel z małymi rekinami i dziesiątkami gatunków mniejszych ryb i organizmów morskich. Ogólnie rzecz biorąc, sprawia wrażenie miejsca stworzonego raczej do zarabiania pieniędzy niż do prezentowania czegokolwiek interesującego. Gdyby nie karmienie drapieżnych piranii (które odbywa się codziennie o 18:30) i późniejsza, dość długa wycieczka, a także nurkowanie (które odbywa się przez cały dzień), nie byłoby sensu tu przychodzić. 
* '''Kolekcja Zoo „Ryś, Uniwersytet Krasnodarski Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej''', ul. Jarosławska 128 (''teren uniwersytetu''). ☎ 8 (861) 258-39-69, 8 (918) 270-20-16. 🕑 Maj–wrzesień 9:00–18:00, październik–kwiecień 10:00–17:00.

=== Teatry ===
[[Plik:Здание зимнего театра. 01.JPG|thumb|Filharmonia im. Grigorija Ponomarenki]]
* {{Znacznik|Państwowy Akademicki Teatr Dramatyczny|45.0351 |38.9773 |typ=atrakcja}}'''[https://www.dram-teatr.ru/ Państwowy Akademicki Teatr Dramatyczny]''', pl. Teatralny 2. ☎ (861) 255-70-60. W repertuarze znajdują się spektakle oparte na dziełach Szekspira i Lope de Vegi, Puszkina i Gogola, Czechowa i Bułhakowa, Shawa i Goldoniego, a także sztuki współczesnych dramatopisarzy oraz baśnie dla dzieci. 
* {{Znacznik|Regionalny Teatr Lalek|45.02297 |38.96918 |typ=atrakcja}}'''Regionalny Teatr Lalek''', ul. Krasnaja 31. ☎ 262-44-17. 
* {{Znacznik|Teatr Muzyczny|45.02174 |38.97035 |typ=atrakcja}}'''Teatr Muzyczny''', ul. Krasnaja 44. ☎ 8(861)262-49-66. 🕑 Sezon teatralny trwa od września do lipca. W repertuarze teatru znajdują się światowe klasyki opery i baletu. 
* '''Teatr Baletowy''', ul. Krasnaja 44 (''w budynku teatru muzycznego''). 
* {{Znacznik|Miejski Teatr Młodzieżowy|45.02053|38.976218|typ=atrakcja}}'''Miejski Teatr Młodzieżowy''', ul. Sedina 28 ☎ (861) 262-50-83. Wszystkie siedzenia są łatwo ruchome, co pozwala na nową aranżację widowni na każdy spektakl, swobodnie wykorzystując całą przestrzeń. 
* '''Filharmonia im. Grigorija Ponomarenki''', ul. Krasnaja 55 ☎ (861) 267-26-26, 262-29-76. 
* {{Znacznik|Nowy Teatr Lalek TK „Premiera|45.0196728|39.0029484|typ=atrakcja}}'''Nowy Teatr Lalek TK „Premiera”''', ul. ul. Stawropolska 130. ☎ (861) 239-73-34. 🕑 Sezon teatralny trwa od września do lipca. Szeroki repertuar: od baśni, przypowieści i poematów dramatycznych po żywe, nowatorskie spektakle dla dorosłych. 
* {{Znacznik|Sala Koncertowa Chóru Kozaków Kubańskich|45.01690 |38.96726 |typ=atrakcja}}'''Sala Koncertowa Chóru Kozaków Kubańskich''' (''Centralna Sala Koncertowa''), ul. Krasnaja 5. ☎ (861) 268-44-26. Miejsce koncertów Chóru Kozaków Kubańskich, a także innych przedstawień i pokazów. 
* {{Znacznik|Sala Arena|45.0251 |39.0463 |typ=atrakcja}}'''Sala Arena''', ul. Stasowa 182 (''Centrum Handlowe Meridian''). ☎ +7 861 216 83 83. 🕑 Kasa biletowa 10:00–20:00. Sala koncertowa, w której występują popularne zespoły muzyczne.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Sala Arena|45.05722 |38.98164 |typ=atrakcja}}'''Kino Aurora'', ul. Krasnaja 169, ☎ 224-65-44. 🕑 10:00–23:00. Zabytek architektury o lokalnym znaczeniu. Zbudowany w latach 1963–1967 przez architekta E. A. Serdiukowa. 2 sale projekcyjne. 
* {{Znacznik|Kino Bułgaria|45.01710 |39.03661 |typ=atrakcja}}'''Kino Bułgaria''', ul. Stawropolskaja 236a, ☎ (861) 233-74-86, 233-99-58. 🕑 9:00–3:00. 50–250 RUB, seanse 3D 90–300 RUB. Kino dla koneserów kina. Jedno z największych kin w Krasnodarze, z 448 miejscami. W każdy piątek po północy obowiązuje promocja „Non-Stop Night” – dwa najlepsze filmy światowego kina wyświetlane są non stop. 
* '''Kino City DeLuxe''', ul. Industrialnaja 2 (''Centrum Handlowe City Center, 3. piętro''). ☎ (861) 213-48-02, 213-48-03. 🕑 10:00-2:00. Cena: 60-240 rubli, seanse 3D: 110-300 rubli. 
* '''Kompleks kinowy Sem Zvezd''', ul. Uralskaja 104a (''Centrum Handlowe SBS, 2. piętro''). ☎ (861) 210-03-33, 210-03-34. Cena: 60-240 rubli, seanse 3D: 110-300 rubli. Osiem sal projekcyjnych. 
* {{Znacznik|Kino Kubankino|45.02243|38.98117 |typ=atrakcja}}'''Kino Kubankino''', ul. Lenina 89 ☎ (861) 262-10-86. Klub kina intelektualnego. Pokazywane są nie tylko nowe filmy, ale także stare arcydzieła takich reżyserów jak F. Fellini, M. Formaz, A. Tarkowski, A. Sokurow, R. Bykow i wielu innych. Kolekcja filmowa składa się z 2282 filmów na taśmie 35 mm i 300 na taśmie 16 mm. 
* '''Kino Europa''', ul. Lenina 89, Krasnych Partizan, 4/1 (''RK &quot;Park Europa&quot;, 2. piętro''). ☎ (861) 202-22-22. 🕑 10:00 - 03:00. 60-250 rubli. 2 sale kinowe z trzema kategoriami miejsc: regularną, VIP i romantyczną. 
* '''Kino Formuła Kino''', ul. Kryłataja 2 (''TC &quot;Oz-mall&quot;''). ☎ 8-800-250-80-25. 150-600 rubli. 10 sal kinowych. 
* {{Znacznik|Klub Kinowy na Krasnej 5|45.06995|38.9665 |typ=atrakcja}}'''Klub Kinowy na Krasnej 5''', ul. Krasnaja 5 (mała sala). ☎ (861) 268-44-26, 262-40-47. W klubie kinowym można obejrzeć filmy, które zdobyły nagrody na międzynarodowych festiwalach filmowych i uznanie w wielu krajach, ale nigdy nie miały szerokiej dystrybucji w Rosji. Mała, przytulna sala i niskie ceny biletów. 
* '''Kino Kinomax''', ul. Gołowatogo 313 (Centrum Handlowe Galeria Krasnodar, 3 piętro). ☎ (861) 278-81-61. 🕑 10:00 - 22:00. 8 ekranów. 
* '''Centrum Kinowe na Placu Czerwonym''', ul. Dzierżyńskiego 100 (Centrum Handlowe Plac Czerwony, 2. i 3. piętro). ☎ (861) 210-42-60, 202-22-22. 🕑 10:00 - 3:00. Sześć głównych saloników i jeden salonik klasy premium z rozkładanymi fotelami.

=== Parki ===
* {{Znacznik|Ogród Botaniczny im. I. S. Kosenki|45.052844|38.928277 |typ=natura}}'''Ogród Botaniczny im. I. S. Kosenki''', ul. Kalinina 13. 🕑 8:00–18:00, latem 6:00–22:00. Założony w 1959 roku przez profesora I. S. Kosenkę. Obecnie w ogrodzie rośnie około 1200 gatunków drzew i krzewów, a w szklarniach ponad 300 odmian roślin tropikalnych i subtropikalnych. Znajduje się tu również kącik pawi. 
* {{Znacznik|Park Kultury i Rekreacji Solnecznyj Ostrow|45.01047 |39.05484 |typ=natura}}'''Park Kultury i Rekreacji Solnecznyj Ostrow''', ul. Tramwajnaja 2. ☎ +7 (861) 231-58-50. 🕑 10:00–22:00. Największy park w mieście, z około 30 atrakcjami: Matterhorn, Hip-Hop, Autodrom, Safari, Wiesioły Gorki i Minijet, koszt wizyty 30–150 rubli. Jest tam również park linowy z trasami o trzech poziomach trudności, kosztujący 200-300 rubli (2017). Są też korty tenisowe, pole do paintballa, boiska do siatkówki plażowej, piłki nożnej i koszykówki, kilka kawiarni oraz kompleks sportowy z lodowiskiem. Można popływać łódką lub opalać się na plaży (kąpiel w rzece Kubań jest zabroniona). Do niedawna czynne było planetarium, ale od kilku lat (2015) jest zamknięte. Edycja z lutego 2018 r.
** {{Znacznik|Zoo Safari Park|45.00761 |39.05345 |typ=natura}}'''Zoo „Safari Park”'''. 450 rubli. Duże prywatne zoo, w którym żyje ponad 120 gatunków zwierząt i ptaków. Wiele przestronnych, otwartych wybiegów pozwala na szczegółową obserwację zwierząt. Zoo jest pięknie urządzone, oferuje tematyczną muzykę, park dinozaurów i ogród chiński. Ogólnie rzecz biorąc, jest to prawdopodobnie jedno z najciekawszych miejsc w mieście. 
* {{Znacznik|Czistyakowskaja Roszcza|45.0577 |38.9937 |typ=natura}}'''Czistyakowskaja Roszcza''' (''Park Pierwomajski''). Tutaj znajduje się największy plac zabaw dla dzieci, park linowy, fontanny i kwietniki. Edytuj luty 2018
** {{Znacznik|Centrum Ekologiczne i Biologiczne Kraju Krasnodarskiego|45.0551 |38.9920 |typ=natura}}'''Centrum Ekologiczne i Biologiczne Kraju Krasnodarskiego''' (''zoo Stacji Młodych Przyrodników''), ul. 40-lecia Pobiedy 1 (Park Czistyakowskaja Roszcza). ☎ (861)252-13-58, (861)257-06-59. 🕑 8:30 - 17:00. Zoo Młodych Przyrodników jest czynne na terenie obiektu. 
* {{Znacznik|Park Miejski im. Gorkiego|45.0125 |38.9714 |typ=natura}}'''Park Miejski im. Gorkiego''', ul. Postowaja 34 (''w południowej części miasta''). Założony w 1848 roku na rozkaz księcia M.S. Woroncowa, namiestnika Kaukazu i głównodowodzącego Korpusu Kaukaskiego. Został on zaprojektowany pod kierownictwem Jakowa Bickelmeyera, który przekształcił go w centrum rozwoju ogrodnictwa na Kubaniu i całym Przedkaukaziu. Z Krymu przywieziono tysiące sadzonek drzew ozdobnych i owocowych. Obecnie w parku znajduje się wiele atrakcji dla dzieci. 
** '''Delfinarium''', ul. Postowaja 34. ☎ (861) 268 36 88; +7 929 82 555 22. 🕑 Spektakle: sob., niedz. o godz. 12:00 i 16:00. 600 rubli. 
* {{Znacznik|Park Kultury i Wypoczynku im. 30. Rocznicy Zwycięstwa|45.0182 |38.9507 |typ=natura}}'''Park Kultury i Wypoczynku im. 30. Rocznicy Zwycięstwa''', ul. Krasina 2. ☎ +7 (861) 268-54-29. Park położony jest na półwyspie: z jednej strony rozlewisko – starorzecze Kubania – a z drugiej Kubań. W parku znajduje się 18 atrakcji, diabelski młyn, klub bilardowy, tor gokartowy, kawiarnie i restauracje. Edytuj
:* {{zobacz
| name=Muzeum Sprzętu Wojskowego „Broń Zwycięstwa” | alt= | url= | adres=ul. Krasnaja 2 | lat=45.0218 | long=38.9539 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sprzęt wojskowy z czasów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej jest eksponowany na wolnym powietrzu: czołgi, działa, okręt podwodny, słynna wyrzutnia rakiet Katiusza – łącznie 40 eksponatów. Wystawa jest czynna całą dobę, a wstęp jest bezpłatny. Obok ekspozycji sprzętu wojskowego znajduje się Hala Wystawowa Chwały Wojskowej, w której prezentowane są eksponaty z czasów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej i lokalnych konfliktów zbrojnych. Wstęp jest bezpłatny.
}}
* {{Znacznik|Park Krasnodarski|45.02 |39.06 |typ=natura}}'''Park Krasnodarski''' (''Park Galicki''). Położony pomiędzy ulicami Wostoczno-Kruglikowskaja i Geroja Władysława Posadskiego, obok stadionu FC Krasnodar. (''Autobusy nr 45, 46, 47, 48, 51, 58, 78; samochodem dostępny jest parking na 2000 samochodów.'') 🕑 Otwarte 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Bezpłatny. Największy i niewątpliwie najlepszy park w Krasnodarze został zbudowany ze środków biznesmena Siergieja Galickiego, założyciela sieci supermarketów Magnit. Park został zaprojektowany przez niemiecką firmę GMP International. Szacowany koszt budowy parku do końca 2022 roku wynosi około 62 milionów dolarów. Park został otwarty dla publiczności w 2017 roku. Jego powierzchnia wynosi 22,7 hektara, ale jest stale rozbudowywany o nowe atrakcje. Wstęp do parku jest bezpłatny dla wszystkich, ale obowiązują pewne ograniczenia. W parku znajduje się skatepark, labirynt muzyczny, labirynt wodny, amfiteatr, park linowy, ścianka wspinaczkowa, tarasy kwiatowe i wiele innych instalacji. Do dyspozycji gości jest również kilka kawiarni. W parku posadzono ponad 2500 drzew, w tym wiele gatunków egzotycznych, sprowadzonych specjalnie na potrzeby parku i nie występujących nigdzie indziej w Rosji.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
=== Pamiątki ===
Szczególnie popularne są pamiątki z motywami kozackimi, herbata krasnodarska, wino, książki i pocztówki o historii Jekaterynodaru-Krasnodaru.

* '''Sieć sklepów z pamiątkami Kubań''' (''OOO „Kubańskie Centrum Produkcji i Technologii”''). ✉ ☎ +7 (988) 246-03-26; +7 (861) 259-95-49. 
** ul. Gołowatogo 12, 313. 
** ul. Berszanskoj 12, 355 (''lotnisko w Krasnodarze''). 
** ul. Karasuńska 1, 162. 
* '''Sklep z pamiątkami Kubań „Eureka”''', ul. Let Pobedy 40, 34. ☎ +7 (918) 470-05-27. 
* {{Znacznik|'''Sklep z pamiątkami Kubania Papa Carlo'''|45.04581 |38.97883|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Sklep z pamiątkami Kubania „Papa Carlo”''', ul. Krasnaja, 176, budynek 13 (''pawilony 101, 111''). ☎ +7 (918) 462-39-07; +7 (918) 006-66-17.

=== Centra handlowe ===
Krasnodar znajduje się w czołówce 10 rosyjskich miast pod względem gęstości centrów handlowych (powierzchnia centrów handlowych na mieszkańca) w 2012 roku.

* '''Centrum Handlowe Mega''', Nowaja Adygeja, Szosa Turgieniewska, 27. ☎ (861) 201-00-01. 🕑 10:00 - 22:00. Dziesiątki sklepów i butików, kawiarni i restauracji oraz lodowisko. 
* {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Galeria Krasnodar'''|45.03943|38.97425|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Galeria Krasnodar''', ul. Gołowatogo, 313. ☎ (861) 253-69-02. 🕑 10:00 - 22:00. Ponad 170 sklepów, szeroki wybór kawiarni i restauracji. 
* {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Krasnaja Płoszad'''|45.10299|38.98464|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Krasnaja Płoszad''', ul. Dzierżyńskiego 100 ☎ (861) 253-78-77. 🕑 10:00 - 22:00. Kompleks oferuje ponad 500 sklepów, siedmiosalowe kino wielosalowe, kompleks rozrywkowy Kosmik, klub nocny Amsterdam Bar, dwa punkty gastronomiczne oraz centrum rozrywki dla dzieci Ostrova (z takimi atrakcjami jak ścianka wspinaczkowa, Q-ZAR, Real Sport i paintball), kino XD, strzelnicę, kawiarenkę internetową, lodowisko Iceberg, plac zabaw dla dzieci Jungle oraz automaty do gier. Do dyspozycji gości jest również pizzeria, kawiarnia i bar. 
* '''Centrum Handlowe 7 Gwiazd''', ul. Uralskaja 104a 🕑 11:00-4:00. Kompleks kinowy z ośmioma salami, kręgielnia z 48 torami, plac zabaw dla dzieci „Lesiki”, klub bilardowy (26 stołów), automaty do gier, ponad 20 restauracji i barów szybkiej obsługi, laserowa atrakcja „Q-Zar” oraz dwa kluby nocne. 
* {{Znacznik|'''Centrum Handlowe OZ Mall'''|45.0115 |39.1230|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe OZ Mall''', Krylataya 2 St., 10-salowe kino 3D sieci Formula Kino, 36-torowa kręgielnia, bilard i karaoke, lodowisko, centrum rozrywki dla dzieci „Minopolis” i pierwsze w Rosji „Miasto Dziecięce”. 
* '''Centrum Rozrywki Park Evropa''', ul. Krasnych Partizana 4/1, Moskwa. Francuska kawiarnia „Merci Cafe” (czynna całą dobę), bar sushi „Arigato” (10:00-16:00), pizzeria „Grazie pizza” (10:00-14:00), restauracja orientalna „Rakhmat” (10:00-16:00), Q-zar „Jedi” (10:00-23:00), sala bilardowa (12:00-16:00), automaty do gry, kręgielnia (12:00-17:00), kino „Europa”. 
* '''RC &quot;Uletov i Ko&quot;''', ul. Stasova 182 ☎ (861) 210-18-88. 🕑 Pon.-pt. 13:00-2:00, sob.-nd. 11:00-2:00. Lodowisko, nawiedzony dom &quot;Krypta&quot;, autodrom, kręgielnia, karaoke i bar z shishą.

== Gastronomia ==
Krasnodar szczyci się licznymi restauracjami, pubami, kawiarniami, barami sushi, barami z shishą, pizzeriami i kawiarniami. Kuchnia regionu Krasnodar to mieszanka wpływów południoworosyjskich, gruzińskich, armeńskich i greckich, z naciskiem na świeże lokalne produkty, pietruszkę, koperek i kolendrę oraz minimalną ilość przypraw.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Kawiarnia Lyceum'''|45.02318|38.9719|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kawiarnia &quot;Lyceum&quot;''', ul. Lenina 46
* '''Kantyna &quot;Piter&quot;''', ul. Moskiewska 63 / ul. Zipowska 10 ☎ +7 918-979-91-30. 🕑 Pon.-sob. od 8:00 do 17:00. Zestaw obiadowy - 150-200 rubli (2012). Dość zróżnicowane menu, jedzenie prawie domowe, duże porcje.
* '''Sieć pizzerii &quot;Uni&quot;'''. Duża pizza - 200-300 rubli, piwo - 70-140 rubli. Pierwsze i drugie dania, pizza, bułki.
** ul. Krasnoarmiejska 12, 64
** ul. Stawropolska 12, 135/2 
** Krasnoarmejskaja 12, 49. 
** ul. Stawropolska 12, 222. 
** Ul. Wiszniakowo 12, 138.

=== Umiarkowanie ===
* '''Bieszka'''
* '''Pro-sushi'''
* {{Znacznik|'''Minami'''|45.05722 |38.98164|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Minami'''
* '''Ryż'''
* '''Sieć restauracji „Ljubo-dorogo”'''
* '''Ljubo-kafe'''

=== Ekskluzywnie ===
* '''Restauracja „Merci Baku”'''
* '''Restauracja „Stefano”'''

== Życie nocne ==
Przy ulicy Krasnoarmiejskiej (popularnie zwanej „ulicą barową”) i okolicznych ulicach znajduje się mnóstwo klubów nocnych i barów.
* {{Znacznik|'''Rock Bar'''|45.76917 |126.62881 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''„Rock Bar”''', ul. Krasnaja 76A. 
* '''Klub nocny „INFINITI”'''. 
* '''Klub nocny „Digger”'''.

== Imprezy ==

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Baza turystyczna Kuroczka Riaba'''|44.784573 |38.881712|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Baza turystyczna „Kuroczka Riaba”''' (''ośrodek rekreacyjny''), rejon siewierski, stacja kolejowa Nowodmitriewskaja, wieś dacza „Kooperator” (współrzędne: 44.784573, 38.881712, 35 km od Krasnodaru). ✉ ☎ +79184416032, svtur1. 🕑 09.00-23.00. 1000 rubli. „Kuroczka Riaba” to ośrodek rekreacyjny zorientowany na rodziny. Do dyspozycji gości jest sauna opalana drewnem, altana z grillem, boisko do siatkówki, trampolina, tenis stołowy, badminton, basen, mini zoo (pawie, kury, bażanty, gęsi, kaczki i papugi), ścieżka zdrowia przez las i przejażdżki jeepem (UAZ-em) po lesie. Do dyspozycji gości jest domek, w którym może zamieszkać 20 osób.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Kaukaz'''|45.04372 |38.97838|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.kit-com.ru/ Hotel Kaukaz]''', ul. Krasnaja 174 ✉ ☎ +7 (861) 273-14-50. Cena pokoju standardowego waha się od 1800 do 4600 rubli, a cena za noc wynosi 2000 rubli. Ten klasyczny hotel w stylu radzieckim posiada kawiarnię na parterze, restaurację na 8. piętrze oraz całodobowe bary na 5. i 6. piętrze. Obsługa nie jest imponująca, ale hotel jest dogodnie położony w centrum miasta. 
* {{Znacznik|'''Hotel Airport Krasnodar'''|45.034154 |39.13619 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://aerohotelkrr.ru/ Hotel „Airport Krasnodar”]''', ul. Evdokiya Bershanskaya 355 (''naprzeciwko budynku lotniska''). ☎ +7 (861) 263 66 92. Pokój jednoosobowy: 1920 rubli, pokój dwuosobowy: od 2400 rubli.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Intourist'''|45.03672 |38.97377|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Intourist''', ul. Krasnaja 109 ✉ +7 (861) 255-88-97, 268-52-00, 259-61-63. Cena: 4500-10500 rubli. Hotel posiada 4-gwiazdkowy certyfikat jakości usług. Ten 14-piętrowy hotel położony jest w samym centrum Krasnodaru, naprzeciwko Teatru Dramatycznego. Na 14. piętrze znajduje się panoramiczna restauracja „Barin”, z której przy dobrej pogodzie roztacza się piękny widok na góry Kaukaz.
* {{Znacznik|'''Hotel Rimar'''|45.017487|38.959731|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://rimarhotel.com/ Hotel Rimar]''', ul. Kubanskaja Nabrzeże 44 ✉ +7 (861) 279-58-66. Cena: 5200-19900 rubli. Hotel położony jest w bliskim sąsiedztwie administracyjnego i biznesowego centrum Krasnodaru, na nabrzeżu rzeki Kubań. Jest otoczony zalesionym parkiem nad brzegiem rzeki Kubań. Z okien roztaczają się piękne widoki na las, rzekę, a przy dobrej pogodzie także na góry.

== Kontakt ==
Megafon, MTS, Beeline, TELE 2, SKYLINK

== Bezpieczeństwo ==
* W Krasnodarze znajduje się wiele prywatnych osiedli mieszkaniowych, w tym w centrum miasta. Samotne nocne spacery w tych rejonach mogą być niebezpieczne, dlatego należy unikać ciemnych ulic w prywatnych osiedlach.
* W mieście mieszkają ludzie wielu narodowości, dlatego należy unikać rozmów o pochodzeniu etnicznym.
* Ze względu na bliskie sąsiedztwo [[Adygeja|Adygei]], Krasnodar jest domem dla wielu młodych ludzi, którzy przyjeżdżają do miasta ze wsi w poszukiwaniu przygód, zazwyczaj samochodami krajowej produkcji z regionalnymi tablicami rejestracyjnymi.

== Informacje turystyczne ==
=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''' (Konsulat Honorowy), ul. Stavropolskaya 134, 1 piętro, ☏ +7 861 267-6496, faks: +7 (861) 239-6659, consolatoSR@investa.ru.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Noworosyjsk]]''' – miasto portowe Błack Sea
* '''[[Rostów nad Donem]]'''
* '''[[Wołgograd]]'''
* '''[[Anapa]]'''
* '''[[Soczi]]'''

{{użyteczny}}
{{Jest w|Kraj_Krasnodarski}}
{{geo|45.0333|38.9667}}
[[Kategoria:Kraj Krasnodarski]]</text>
      <sha1>kzcisq8jg80e7iij78xh9p80xa7um5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luksor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1316</id>
    <revision>
      <id>156877</id>
      <parentid>154836</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131718" sha1="hrjz1rhy2ew9jpydvct1idm1r3hvpfb" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Luksor
 |nazwa oryginalna = الأقصر
 |widok            = PONTY-Collage_Luxor.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] [[Egipt]]
 |region           = [[Plik:Eg_luxor1.png|20px]] [[Luksor (muhafaza)|Luksor]]
 |powierzchnia     = 417
 |wysokość         = 89
 |lud              = 289 600
 |prefiks          = (+20) 95
 |kod pocztowy     = 
 |www              = http://www.luxor.gov.eg/default.aspx
}}
Miasto '''Luksor''', zwane '''el-Uqsur''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. الأقصر, ''al-Uqsur'', używane w dialekcie ''il-U'sur''; [[Rozmówki greckie|gr]]. ''Teby''; [[Rozmówki francuskie|fr]]. ''Louxor'') i jego okolice to główne destynacje turystyczne [[Górny Egipt|Górnego Egiptu]]. Położone na obu brzegach Nilu, miasto oferuje podróżnym liczne zabytki starożytnego Egiptu, od Średniego Państwa po okres rzymski – świątynie, pałace, grobowce królewskie i prywatne – do zwiedzania na miejscu i w muzeach. Zabytki tego starożytnego miasta znajdują się na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|liście światowego dziedzictwa UNESCO]].

Na terenie starożytnych Teb, obok Luksoru na wschodnim brzegu, leży sąsiednie miasto ''[[Karnak]]'' z kompleksem świątynnym Amona-Re i innymi mniejszymi świątyniami. Cmentarz w Tebach, z licznymi grobowcami królewskimi i szlacheckimi, znajduje się na zachodnim brzegu, w Tebach Zachodnich.

Podróżnym oferowane są liczne hotele, restauracje oraz aktywności na wodzie, lądzie, pieszo, na quadach, konno i w powietrzu.

== Dzielnice ==
Choć Luksor jest stosunkowo małym miastem jak na egipskie standardy populacyjne, jest dość rozległy. Dzieli się naturalnie na obszary po obu stronach Nilu.
{{Lista regionów
| mapa regionów = Luxor Wikivoyage Map PNG.png
| rozmiar mapy = 300px
| opis mapy = Dzielnice Luksoru

| nazwa regionu 1 = [[Luksor/Zachodni Brzeg|Zachodni Brzeg]]
| kolor regionu 1 = 578E86
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Miasto, Świątynia Luksorska, Świątynia Karnak, muzea, pociągi, hotele, restauracje.

| nazwa regionu 2 = [[Luksor/Wschodni Brzeg|Wschodni Brzeg]]
| kolor regionu 2 = D09440 
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Główne ruiny obejmują '''[[Dolina Królów|Dolinę Królów]]''', '''Dolinę Królowych''' i inne ważne miejsca, ruiny w Dolinie Zachodniej i kilka hoteli.
}}

== Charakterystyka ==
=== Lokalizacja i nazwa ===
Luksor położony jest 712 kilometrów na południe od [[Kair]]u i około 61 kilometrów na południe od [[Kina|Kiny]]. Miasto leży w całości na wschodnim brzegu Nilu. Na północy płynnie łączy się z sąsiednim [[Karnak]]iem. Na zachodnim brzegu znajduje się kilka małych wiosek, w tym Gazarat el-Ba'irat i Szejch Abd el-Qurna.

Oprócz staroegipskiej nazwy ''Waset'', miasto znane jest również pod nazwą ''Newt'', czyli „miasto”. Prawdopodobnie stąd pochodzi biblijna nazwa ''No'' lub ''No-Amon'' (np. Nahum 3:8–10 lub Ezechiel 30:14–16). Biblia wspomina zarówno o jego położeniu, jak i o zniszczeniu przez Asyryjczyków. Grecy mieli dwie nazwy dla tego miasta: ''Thēbai'', ''Θήβαι'', i ''Diospolis Megalē'', ''Διόσπολις μεγαλή''. W koptyjskich, ortodoksyjnych czasach egipskich, nazywano je również ''Papē'', ''Ⲡⲁⲡⲉ''. Najważniejsza instytucja na tym terenie, Świątynia Luksorska, nazywała się ''Ipet Reset/Resyt'', ''Ipt rst/rsyt'', „południowy harem” w czasach faraonów. Wzmianka ta odnosi się do Świątyni Karnak, położonej dalej na północ. Raz w roku między obiema świątyniami odbywał się procesja bogów, ''Święto Opet''.

Obecna nazwa jest arabska. Prawdopodobnie nawiązuje do wykorzystywania Świątyni Luksorskiej jako rzymskiego obozu wojskowego, po łacinie: ''castrum''. Klasyczny arabski ''al-Aqsur'' lub potoczny ''el-Uqsur'', الأقصر, „zamki/twierdze”, to rzadko używana liczba mnoga niewielkiej liczby, ''pluralis paucitatis'', od ''el-Qasr'', القصر. Źródła chrześcijańskie odnotowują również podwójne, ''el-Uqsurein'', الأقصرين, które odnosi się do dwóch kompleksów świątynnych w Karnaku i Luksorze.

=== Historia ===
Początki miasta owiane są tajemnicą, a raczej pogrzebane pod współczesną zabudową i metrowymi warstwami osadniczymi z minionych wieków i tysiącleci. Świątynia Luksorska i Aleja Sfinksów, najważniejsze zabytki miasta, znajdują się obecnie około 2 metrów pod powierzchnią. Początki miasta prawdopodobnie sięgają czasów przedfaraońskich. Najwcześniejsze ślady osadnictwa pochodzą z obszaru dzisiejszej wioski Et-Tārif na zachodnim brzegu, gdzie znaleziono narzędzia i artefakty krzemienne oraz kilka tysięcy skorup ceramicznych datowanych na VI tysiąclecie p.n.e.

W czasach faraonów obszar dzisiejszego Luksoru należał do czwartego nomu górnoegipskiego, nomu tebańskiego (w języku staroegipskim: ''Waset'', ''WꜢst''). Nom ten został po raz pierwszy wspomniany w Starym Państwie, w czasach IV dynastii, na potrójnym posągu króla Mykerinosa z tym bogiem nomu. Jednakże ówczesne centrum administracyjne tego nomu znajdowało się dalej na południe w ''Hermonthis'', dzisiejszym [[Armant]], gdzie czczono boga wojny Montha. Znanych jest również kilku książąt nomu ze Starego Państwa z ich grobów.

Pod koniec Starego Państwa i w okresie Pierwszego Okresu Przejściowego centrum to przesunęło się jednak na północ. Obszar dzisiejszego Luksoru był częścią starożytnych Teb i obejmował dzisiejsze miasta Luksor i Karnak na wschodnim brzegu Nilu oraz rozległe cmentarzyska na zachodnim brzegu, mniej więcej na południe od Et-Tārif, aż po el-Malqaṭę. Książęta dynastii XI o imieniu Antef/Intef oraz królowie Mentuhotepowie z XII dynastii, którzy, sądząc po ich imieniu, mogli pochodzić z Hermonthis lub Madu, dzisiejszego el-Madāmūd, zdołali rozszerzyć swoją strefę wpływów daleko na południe i północ. Przenieśli stolicę cesarską do ''Itj-taui'', dzisiejszego el-Liszt. Jednak Teby, z lokalnym bogiem Amonem, były już w tym okresie ważnym ośrodkiem religijnym. Najwcześniejsze ślady architektoniczne w Luksorze pochodzą z czasów króla Sobekhotepa II z XIII dynastii. Fragmenty jego budowli zostały odbudowane w Świątyni Luksorskiej.

W Drugim Okresie Przejściowym do Teb dotarli nowi władcy – Hyksosi, imigranci ze starożytnej Syrii i Palestyny. Książęta tebańscy z XVII dynastii, w tym Kamose i jego brat Ahmose I, podjęli walkę z Hyksosami i zwyciężyli. Syn Ahmose, Amenhotep I, ponownie władał zjednoczonym krajem. W Nowym Państwie, założonym przez Amenhotepa I, Egipt ponownie rozkwitł. Stolica cesarska została przeniesiona do Teb, które stały się ważnym ośrodkiem religijnym tego okresu – z wyjątkiem okresu amarneńskiego za panowania króla Echnatona. Świątynia Luksorska, a raczej jej części, zostały zbudowane za panowania Hatszepsut, Totmesa III, Amenhotepa III, Tutanchamona i Ramzesa II, prawdopodobnie w miejscu wcześniejszych sanktuariów.

W Trzecim Okresie Przejściowym znaczenie Teb spadło. Stolice cesarskie nowych władców zostały ponownie przeniesione na północ kraju. W 669 p.n.e. Asyryjczycy pod wodzą Asarhaddona najechali Egipt. W 652 p.n.e. Asurbanipal podbił i zniszczył również Teby.

W czasach rzymskich Teby należały do rzymskiej prowincji Tebaida. W Świątyni Luksorskiej założono obóz wojskowy. Sama świątynia służyła administracji, kultowi cesarskiemu i przechowywaniu insygniów wojskowych, natomiast obozy utworzono poza świątynią, na wschodzie i zachodzie. Według rzymskiego podręcznika państwowego ''Notitia Dignitatum'', jednostki ''Equites Sagittarii Indigenae'', '';Legio Tertia Diocletiana'' lub ''Cohors Septima Francorum'' uznawano za odpowiednie do tego celu.

Chrześcijaństwo dotarło do Luksoru wraz z żołnierzami, gdy samo miasto było jeszcze pogańskie. Widać to na przykład w kościołach na północ od pylonu wejściowego i na zachód od świątyni. Pod meczetem Abū-'l-Haggāg miał znajdować się kolejny kościół. Kościoły te pochodzą z około VII wieku. O chrześcijańskich męczennikach wspomina się już na początku IV wieku n.e., a pierwsze biskupstwo zostało tu założone wkrótce po 325 roku. Duże społeczności chrześcijańskie istniały nie tylko w samym Luksorze, ale także na zachodnim brzegu, w Armant, Qifṭ i Quṣ, w kolejnych stuleciach.

Od IX wieku islamscy historycy i geografowie opisują miasto, ale nie wspominają oni o miejscach na zachodnim brzegu, z wyjątkiem Kolosów Memnona. Na przykład egipski historyk Ibn Duqmāq (1349–1407) donosił o dwóch kompleksach świątynnych na tym terenie.[3] Luksor słynął z produktów rolnych, takich jak winogrona.

:„Luksor. Przed bramą tego miasta [pylonem wejściowym Świątyni Luksorskiej] znajdują się posągi bożków, które stoją niczym zamki. Niektóre z nich mają kształt lwów lub baranów, stojących na nogach w dwóch rzędach, jeden po prawej, a drugi po lewej stronie. Zostały wyrzeźbione z twardego, czarnego kamienia, który został wypolerowany. W mieście znajdują się również niezliczone, duże posągi bożków wykonane z twardego, czarnego kamienia.”
Jednak arabscy historycy byli znacznie bardziej zainteresowani najważniejszym islamskim świętym tego miasta, Sidi Abū el-Hadżdżaj Yusufem ibn Abd er-Raḥīmem el-Kurashī el-Uqsurim (zm. 642 AH = 1244 n.e.), który pochodził z [[Ceuta|Ceuty]] w [[Maroko|Maroku]], po arabsku: Sabta, i słynął z cudów. Jego syn Ahmad zbudował dla siebie i ojca meczet grobowy nad Świątynią Luksorską.

Pierwsze doniesienia o Luksorze dotarły do [[Europa|Europy]] w 1668 roku za sprawą dwóch mnichów kapucynów, Protaisa i Charlesa François, którzy opisali domy chrześcijańskie i Świątynię Luksorską. Doniesienia te przyczyniły się również do rosnącego zainteresowania Kościoła katolickiego Luksorem od XVIII wieku. W 1731 roku zbudowano tam klasztor franciszkanów, a następnie inne chrześcijańskie wspólnoty religijne.

Pod koniec XVIII wieku naukowcy przeprowadzili szeroko zakrojone badania w ramach Ekspedycji Napoleońskiej. Po nich nastąpiły kolejne wyprawy. Od 1881 roku rozpoczęto prace wykopaliskowe w Świątyni Luksorskiej, która wówczas była jeszcze zamieszkana. Miasto stawało się również coraz bardziej popularnym celem podróży. Podróżni mogli już w XIX wieku wygodnie dotrzeć do Luksoru parowcem kołowym, a później pociągiem – pionier turystyki Thomas Cook (1808–1892) oferował już zorganizowane wycieczki do Luksoru. Świątynia Luksorska jest w pełni dostępna od 1958 roku, po całkowitym odkopaniu pierwszego pylonu. Od początku XXI wieku Aleja Sfinksów jest również coraz częściej badana. Niestety, doprowadziło to również do zniszczenia niektórych części miasta na północ od Świątyni Luksorskiej.

Biorąc pod uwagę dużą liczbę zabytków faraonów, nie dziwi fakt, że turystyka jest obecnie najważniejszym sektorem gospodarki – generuje ona około 85% dochodu miasta.

Luksor stał się również popularnym miejscem zamieszkania dla europejskich, głównie brytyjskich, ekspatriantów, spełniając w ten sposób ich niełatwe marzenie o życiu na uboczu. Swoimi doświadczeniami przyczyniają się oni również do ożywienia turystyki, na przykład w sektorze gastronomicznym.

=== Orientacja ===
Dworzec kolejowy w Luksorze znajduje się zaledwie około 600 metrów od Świątyni Luksorskiej. Od stacji ulica Dworcowa شارع المحطة (''Shari' al-Mahaṭṭa'') prowadzi na północny zachód i po 500 metrach dociera do małego ronda na wschód od Świątyni Luksorskiej. Stąd ulica Świątyni Karnak, ‏شارع معبد الكرنك‎ (''Shari' Ma'bad al-Karnak'') prowadzi na północ do Świątyni Karnak. Pomiędzy ulicą Dworcową a ulicą Świątyni Karnak, ulica Suk, شارع السوق (''Sharif al-Sūq'') biegnie z północy na północny wschód, przechodząc przez targowisko turystyczne.

Z wspomnianego ronda droga prowadzi na południowy zachód wokół świątyni i łączy się z drogą nad brzegiem Nilu, Corniche, الكورنيش‎ (''al-Kūrnaisch''). Corniche prowadzi również do Świątyni Karnak. Od południowego krańca Świątyni Luksorskiej droga biegnie na południowy zachód przez około 500 metrów, a następnie łączy się z rondem przed Iberotelem. Bezpośrednim przedłużeniem Corniche jest ulica Khalida ibn el-Walida, شارع خالد بن الوليد‎ (''Schāriʿ Chālid bin al-Walīd''), która nie biegnie już wzdłuż nabrzeża. Przy ulicy Khalida ibn el-Walida znajduje się większość hoteli, restauracji i sklepów w Luksorze.

Od ronda przy Iberotelu ulica Salah el-Din, شارع صلاح الدين (''Schārīʿ Ṣalāḥ ad-Dīn'') prowadzi na wschód i po 450 metrach dociera do placu Salah el-Din, ميدان صلاح الدين‎ (''Mīdān Ṣalāḥ ad-Dīn''). Ulica Television, شارع تليفزيون (''Schāriʿ Tilīfizyūn'') zaczyna się na tym placu, biegnąc na południowy wschód.

=== Klimat ===
Latem pogoda jest zazwyczaj wyjątkowo gorąca, zimą natomiast zazwyczaj ciepła, choć w nocy może być chłodno. Klimat jest bardzo suchy, praktycznie bezdeszczowy i z bardzo małą liczbą pochmurnych dni. Najlepszy czas na wizytę to zima, od listopada do początku marca. Przejście z zimy w lato jest gwałtowne, więc nie ma prawdziwej wiosny ani jesieni. Przeważający wiatr jest dość słaby, ale stale północny. W rezultacie pogoda jest przewidywalna. Ogólnie rzecz biorąc, wahania w ciągu dnia są niewielkie. Bardziej podstawowe obiekty noclegowe często nie mają klimatyzacji ani dobrej izolacji. W rezultacie zimą w obiektach noclegowych może być zdecydowanie zimno, mimo że temperatura na zewnątrz w ciągu dnia może być całkiem przyjemna.

== Dojazd ==
[[Plik:Luxor International.JPG|thumb|Port lotniczy Luksor]]
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy w Luksorze|25.670833 |32.706389 |typ=transport}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy w Luksorze''' ({{IATA|LXR}}) (''6 km na wschód od miasta''). Udogodnienia dla pasażerów obejmują pocztę, bank, bankomat, kantor wymiany walut, restauracje, kawiarnie, salonik VIP, sklep wolnocłowy, kiosk z gazetami/tytoniem, aptekę, sklep z pamiątkami, biuro podróży, punkt informacji turystycznej, wypożyczalnię samochodów. 
Lotnisko w Luksorze obsługuje bezpośrednie loty z kilku miast europejskich, z których większość to wczasy zorganizowane, ale często można je zarezerwować tylko na przelot. Istnieją również bezpośrednie loty z państw Zatoki Perskiej. Egyptair i konkurencyjni przewoźnicy latają często i bezpośrednio z [[Kair]]u (1 godz.), z możliwością jednodniowych podróży w obie strony i dobrymi połączeniami z [[Europa|Europą]]. Dotarcie do Luksoru z [[Aleksandria|Aleksandrii]] lub [[Szarm el-Szejk]] zazwyczaj wymaga przesiadki w Kairze, czasami z długimi międzylądowaniami. Większość linii lotniczych w [[Egipt|Egipcie]], w tym: Nile Air, ALMasria Universal Airlines, Air Arabia i Petroleum Air Services (PAS), które oferują loty czarterowe do Kairu lub egipskich miast, w tym [[Hurghada|Hurghady]] itp.

==== Dojazd ====
Między lotniskiem a centrum miasta nie kursują autobusy komunikacji miejskiej. Jeśli hotel nie zapewnia transferu, weź taksówkę, która nie powinna kosztować więcej niż 60-80 LE. Zignoruj nagonkę taksówkarzy i naganiaczy tuż przed wejściem na lotnisko. Idź dalej, aż znajdziesz taksówkarza w jego samochodzie, a następnie negocjuj. Mocno trzymaj bagaż, ponieważ ludzie będą go uprzejmie wyrywać, nieść go przez około 5 metrów do postoju taksówek i autobusów, a następnie żądać opłaty. „Lah shukran, lah shukran…”: będziesz to często powtarzać w Luksorze.

==== Wiza ====
W przypadku przylotu z innego kraju, wizy dostępne są dla wielu obcokrajowców, tuż po wejściu do budynku terminala i wyjściu z samolotu. Koszt to 25 USD lub równowartość, a większość głównych walut obcych jest akceptowana. 

=== Koleją ===
[[Plik:LuxorTrainStation.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Luksorze]]
{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Luksorze|25.69645 |32.64464 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Luksorze''' (محطة الأقصر). Luksor leży na głównej linii kolejowej biegnącej wzdłuż Nilu na północ do [[Kair]]u (10 godz.) i na południe do [[Asuan]]u (3-4 godz.). Pociąg to doskonały sposób na podróż między [[Asuan]]em a Luksorem, ponieważ jest zbyt krótki, aby podróżować samolotem, a autobusy są wyboiste i niezbyt bezpieczne. Podróż pociągiem do i z [[Kair]]u jest oczywiście wolniejsza niż lot samolotem, ale wygodna, bezpieczna i zaskakująco tania. 

Z [[Kair]]u kursują cztery rodzaje pociągów:

* '''Dzienne ekspresy''' mają klimatyzowane wagony 1. i 2. klasy, oznaczone jako AC1 i AC2, z wygodnymi fotelami w stylu lotniczym. To relaksujący sposób na relaks i podziwianie bujnego krajobrazu doliny Nilu. Ceny biletów (stan na luty 2018) różnią się w zależności od pociągu. Bilet w jedną stronę [[Kair]]-Luksor kosztuje od 115 do 200 LE w AC1 i jest o około 30-40% tańszy w AC2. Serwowane są napoje bezalkoholowe i przekąski, może być dostępny wagon restauracyjny, ale najlepiej wcześniej kupić jedzenie i napoje.
* '''Pociągi ekspresowe nocne''', odjeżdżające między 21:00 a 23:00, są identyczne jak pociągi dzienne i mają takie same ceny; nie są to wagony sypialne.
* '''[https://abelatrains.com/#/ Pociągi sypialne klasy deluxe]''' są obsługiwane przez prywatną firmę Watania. Posiadają one nowoczesne, klimatyzowane wagony sypialne z wyborem kabin 1- i 2-osobowych oraz wagon klubowy/salonowy. Kolacja i śniadanie są wliczone w cenę biletu. Stan na luty 2018: ceny biletów w jedną stronę między [[Kair]]em a Luksorem lub [[Asuan]]em wynoszą 110 USD za miejsce w kabinie 1-osobowej lub 80 USD za miejsce w kabinie 2-osobowej. Jeden pociąg sypialny kursuje nocą przez cały rok, na południe z Kairu Ramses około 20:00 i na północ z Luksoru około 23:00. Dodatkowe pociągi sypialne kursują w godzinach szczytu, ale należy pamiętać, że te pociągi mogą odjeżdżać z [[Giza|Gizy]], a nie ze stacji Kair Ramses.
* '''Pociągi lokalne''' – Pociągi bez klimatyzacji kursują między [[Kair]]em a Luksorem, zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy, zatrzymując się na większości stacji – niektóre odjeżdżają z [[Aleksandria|Aleksandrii]]. Nie są one dużo wolniejsze, ale są niezwykle tanie.
Większość tych pociągów kontynuuje podróż do [[Asuan]]u (a ponieważ odjeżdżają z [[Kair]]u, często odjeżdżają z Luksoru z opóźnieniem). Pociągi ekspresowe są obsługiwane przez [https://enr.gov.eg/o-city/obs/enr/railway/en/booktickets Egipskie Koleje Państwowe (ENR)] – sprawdź rozkłady jazdy i ceny oraz zarezerwuj bilety bezpośrednio u nich. ENR obsługuje również zwykłe pociągi, ale nie można ich rezerwować i nie są one ujęte w rozkładach jazdy. Kup bilet na stacji. Luksusowe pociągi sypialne należy rezerwować online w Watania.

Bilety ekspresowe można również kupić na stacji, ale w latach 2017/2018 stacje Kair Ramses i Giza często odmawiały sprzedaży biletów dziennych turystom, twierdząc, że są one dozwolone tylko w pociągach nocnych. To bzdura i nie ma podobnych problemów z zakupem takich biletów na innych stacjach, na przykład w kierunku północnym Asuanu/Luksoru do Kairu, online, a nawet wsiadając do pociągu dziennego bez biletu (wtedy wystarczy zapłacić konduktorowi, jednak w ten sposób nie otrzymasz wyznaczonego miejsca i ryzykujesz stanie przynajmniej przez część podróży).

=== Autobusem ===
Do Luksoru można również dojechać autobusem z różnych regionów. '''Uwaga''': Niezależnie od wybranej linii autobusowej, w autobusie będzie przewożona tylko taka liczba pasażerów, jaka będzie dostępna w autobusie. W przypadku dłuższych podróży zaleca się zakup biletów z co najmniej jednodniowym wyprzedzeniem.

Lata temu planowano, że wszystkie autobusy, w tym mikrobusy, będą odjeżdżać z {{Znacznik|Nowy dworzec autobusowy|25.666662 |32.684525 |typ=transport}}'''nowego dworca autobusowego''' (الموقف الجديد ''al-Mauqif al-Jadīd''; 25° 40′ 0″ N 32° 41′ 4″ E), położonego w pobliżu lotniska. Koszt przejazdu taksówką sprawia, że podróż autobusem na krótkie odległości jest mniej atrakcyjna. Obecnie z nowego dworca autobusowego korzystają tylko autobusy ''EG Bus'' i ''Super Jet''. Pozostałe linie autobusowe odjeżdżają z miasta w pobliżu kas biletowych.

==== Państwowe firmy autobusowe ====
Zaletami przedsiębiorstw państwowych są gęsta sieć połączeń i niskie ceny. Autobusy są często proste i działają od dawna. Autobusy Super Jet są nowocześniejsze, ale też droższe.

* '''EG Bus''' (ايجي باص‎, ''dawniej Upper Egypt Travel''). Tel.: 15494. Biuro EG Bus znajduje się na południe od dworca kolejowego. EG Bus obsługuje w rzeczywistości tylko dwie trasy: o 8:15, 9:30, 10:30, 12:00, 14:30, 19:00 i 20:00 autobusy odjeżdżają przez [[Kina|Kinę]], [[Safadża|Safadżę]] i [[Hurghada|Hurghadę]] do [[Suez]]u. Autobus o 7:00 kontynuuje podróż do [[Kair]]u, a autobus o 8:00 kontynuuje podróż do [[Port Said]]u. Do [[Sauhadż]] można dotrzeć przez [[Kina|Kinę]]: w pobliżu dworca autobusowego w Kinie znajduje się postój taksówek zbiorowych do Sauhadż. Autobusy do Quseir i [[Marsa Alam]] odjeżdżają z [[Kift]] (11:00 i 15:00). Autobusy z Luksoru do [[Asuan]]u odjeżdżają o 7:00 i 15:30. Autobus o 7:00 nie kursuje, przynajmniej w piątki. 
* {{Znacznik|Super Jet|25.69617 |32.64437 |typ=transport}}'''Super Jet''' (سوبر جيت‎). Tel.: 19157. Biuro Super Jet znajduje się na południe od dworca kolejowego. Dostępne są połączenia do [[Kair]]u (od 9:15, 14:15, 21:15 i 23:15, z LE230, z przystankami również w [[Kina]] i el-Giza), [[Hurghada|Hurghady]] i [[Szarm el-Szejk]]. (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 40″ E)

==== Prywatne firmy autobusowe ====
Prywatne firmy autobusowe obsługują jedynie ograniczoną sieć tras do kurortów takich jak [[Hurghada]] czy stolica, [[Kair]].

* {{Znacznik|Go Bus|25.69793 |32.64492 |typ=transport}}'''Go Bus''' (جوباص‎), ul. Ramses 17, Luksor. Tel.: 19567. Kasa biletowa i dworzec autobusowy znajdują się na północ od dworca kolejowego. Regularne autobusy kursują do takich miejsc jak [[Kair]] (do Midan ʿAbd el-Munʿim Riyāḍ, dwa razy dziennie, o 7:30, 10:00, 12:00, LE350) i [[Hurghada]] (raz dziennie, o 8:00, 5:00, z LE250) (stan na lipiec 2023). (25° 41′ 52″ N 32° 38′ 42″ E) info edit
* {{Znacznik|Blue Bus|25.69623 |32.64432 |typ=transport}}'''[https://bluebus.com.eg/ Blue Bus]''' (بلو باص). Tel.: 16128​ . Kasa biletowa i dworzec autobusowy znajdują się na północ od dworca kolejowego. Połączenia do [[Kair]]u. Pierwsza klasa autobusu nocnego (LE660 w 03/2025) oferuje dość wygodne i przestronne siedzenia. (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 39″ E)
* {{Znacznik|White Bus|25.69796 |32.64497 |typ=transport}}'''[https://www.whitebusegypt.com/?lang=EN White Bus]''' (وايت باص‎). Tel.: 15629, e-mail: info@whitebus.com.eg​ . Kasa biletowa i dworzec autobusowy znajdują się na północ od dworca kolejowego. Połączenia do [[Kair]]u. (25° 41′ 53″ N 32° 38′ 42″ E)

=== Taksówkami i mikrobusami ===
Są dwa przystanki dla taksówek i mikrobusów:

* {{Znacznik|Zachodni dworzec autobusowy|25.706155204328365 |32.634261654579895 |typ=transport}}'''Zachodni dworzec autobusowy''' (25° 40′ 48″ N 32° 38′ 34″ E), الموقف الغرب ''Al-Mauqif al-Gharb'', dla podróży na Zachodni Brzeg, np. do Armant.
* Nowy dworzec autobusowy (الموقف الجديد ''al-Mauqif al-ǧadīd''), patrz wyżej.
Kierowcy mogą czasami odmówić zabrania cudzoziemców z powodu oficjalnego nakazu.

=== Samochodem ===
Luksor połączony jest z autostradą nr 2, Kair–[[Asuan]], która omija miasto od wschodu. W pobliżu {{Znacznik|Most Nilowy|25.636535 |32.591929 |typ=transport}}'''Mostu Nilowego''' (25° 38′ 11″ N 32° 35′ 31″ E), na południe od Luksoru, autostrada odgałęzia się na drogę bardziej zachodnią. Pomiędzy Luksorem a [[Karnak]]iem droga biegnie dalej na zachód i łączy się z autostradą nr 2 na współrzędnych {{Znacznik|Zjazd z autostrady do Luksoru|25.692778 |32.680850 |typ=transport}} 25° 41′ 34″ N 32° 40′ 51″ E.

Przyjazd i wyjazd do [[Asuan]]u i [[Hurghada|Hurghady]] jest możliwy między 6:00 a 18:00 bez konwoju. W nocy wymagany jest konwój płatny.

=== Statkiem ===
[[Plik:Sudan Paddle Steamer on the Nile.jpg|thumb|Raz w tygodniu możesz podróżować luksusowo i stylowo parowcem Sudan.]]
Luksor jest punktem początkowym lub końcowym rejsów po Nilu, głównie z lub do [[Asuan]]u, a rzadziej z lub do [[Kair]]u. Osoby pragnące podróżować w prawdziwym XIX-wiecznym stylu mogą to robić do dziś na parowcu kołowym „S/S Sudan”. Oferowane są również jednodniowe rejsy do [[Dendra|Dendery]] i [[Abydos]].

Rezerwacja '''rejsu''' jest również możliwa lokalnie. Oferują je zarówno hotele, jak i biura podróży. Inną opcją jest bezpośrednia negocjacja z kierownikami statków wycieczkowych lub recepcją, najlepiej rano, w celu uzyskania lepszej oferty, co jest szczególnie prawdopodobne w przypadku niedostatecznej liczby rezerwacji na statkach. Koszt noclegu w kabinie dwuosobowej wynosi około 60 dolarów na statku trzygwiazdkowym i około 80 dolarów na statku pięciogwiazdkowym (stan na 2023 rok).

'''Feluki''' nie są dozwolone na trasie Luksor-[[Asuan]]. Można nimi podróżować tylko z [[Esna|Esny]] lub [[Edfu]]. Można bezpiecznie obniżyć cenę początkową o połowę. Podróż z [[Edfu]] kosztuje około 300 LE (stan na 2023).

== Komunikacja ==
{{mapa|25.71288|32.62823|zoom=13|szerokość=550|wysokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
=== Aplikacje do zamawiania przejazdu ===
Uber nie działa w Luksorze, ale jego siostrzana aplikacja '''Careem''' już tak. Przyjmuje płatności kartą i nie musisz tłumaczyć celu podróży ani negocjować z kierowcą. InDrive również działa w Luksorze.

=== Rowerem ===
W Luksorze pełno jest wypożyczalni rowerów, a wiele hoteli również oferuje wynajem rowerów. Ceny wynajmu wynoszą maksymalnie około 5 USD (czerwiec 2025), w zależności od umiejętności negocjacyjnych, względnego popytu na rowery danego dnia oraz jakości danego roweru. Sprawdź opony i uważaj na pompowanie ich w ostatniej chwili, ponieważ mogą równie szybko spuścić powietrze. Często zdarza się, że zostaniesz poproszony o pozostawienie paszportu, prawa jazdy lub legitymacji studenckiej jako depozytu. Rowery można wypożyczyć zarówno na Wschodnim, jak i Zachodnim Brzegu Luksoru (ten drugi w pobliżu lokalnej przystani promowej), choć ceny mogą być nieco zawyżone na bardziej odizolowanym Zachodzie. Jeśli szukasz wysokiej jakości rowerów, holenderskie rowery (Gazelle/Batavus) znajdziesz w holenderskiej wypożyczalni rowerów przy Sheraton Street (Wschodni Brzeg), a na Zachodnim Brzegu w wypożyczalni rowerów Mohammed Setohe (5 minut spacerem od promu), która oferuje całkiem dobre i prawie nowe rowery górskie. Rowery można zabrać na pokład lokalnego promu (należy jednak zachować ostrożność), więc wypożycz rower na wschodnim brzegu, a następnie przetransportuj go samodzielnie. Obserwuj ruch uliczny w Egipcie, zanim zdecydujesz, czy chcesz tam jeździć rowerem.

Wschodni brzeg to część metropolitalna, więc weź pod uwagę natężenie ruchu i tłumy, decydując się na jazdę rowerem po tej stronie. Zachodni brzeg natomiast jest znacznie bardziej wiejski i wielu turystów decyduje się na jazdę rowerem między polami, przemieszczając się między atrakcjami turystycznymi.

W miejscach publicznych strażnicy będą próbowali przekonać Cię, abyś nie przypinał roweru, ponieważ będą go pilnować. Zrobią to bardzo dobrze, a następnie zażądają napiwku za przypięcie. Przypnij rower samodzielnie, aby uniknąć tego niepotrzebnego wydatku.

=== Motocyklem ===
Dla jeszcze bardziej odważnych, Luksor oferuje mnóstwo chińskich motocykli o pojemności około 150 cm³. Przy odpowiednich umiejętnościach targowania się, można upolować jeden za 50LE za godzinę, a nawet mniej, za dzień lub wieczór. Latem drogi wokół Zachodniego Brzegu są stosunkowo puste, a jazda motocyklem po ruinach i górach jest łatwa i efektywna. W sezonie poza sezonem wielu chętnych wypożyczy Ci własny motocykl w odpowiedniej cenie. Poproś o kask – inaczej go nie dostaniesz.

=== Taksówką ===
W Luksorze jest mnóstwo taksówek. Nie mają taksometrów, ale jeśli się postarasz, obowiązują aktualne stawki. Krótkie przejazdy w obrębie Luksoru kosztują od 15 do 25 LE (pierwsza oferta od taksówkarza będzie z pewnością wynosić 50 LE lub więcej). Podróż w obie strony na Zachodni Brzeg kosztuje około 100 LE.

Hotel Sheraton Luxor Resort udostępnia listę aktualnych (zawyżonych) stawek taksówek z hotelu do różnych miejsc, które mogą być przydatne.

=== Minibusem ===
Minibusy to środek transportu mieszkańców Luksoru i najtańszy sposób poruszania się po mieście dla turystów lubiących przygody. Wszystkie mają ten sam kształt, więc łatwo je rozpoznać. Mają stałe trasy, a poszczególne trasy są oznaczone innym kolorem z boku minibusa. Nie ma jednak map tras, miejscowi zdają się je znać na pamięć. Wszystkie linie autobusowe zbiegają się na dworcu kolejowym. Zatrzymaj autobus, patrząc na niego, gdy się zbliża, i unieś rękę. Gdy autobus jest pełny, nie zatrzyma się (w autobusie jest około 14 miejsc siedzących). Możesz też wskoczyć, zająć wolne miejsce i przekazać kierowcy pieniądze, stałą opłatę 3,0 LE za osobę (stan na grudzień 2023) za przejazd (bez targowania się). Jeśli nie zapłacisz, siedząc w fotelu, kierowca założy, że nie znasz ceny i naliczy Ci 3,50 LE przy wysiadce. Wysiadanie jest możliwe w dowolnym momencie i wystarczy poprosić kierowcę o zatrzymanie się.

=== Łodzią ===
Podstawowym sposobem przemieszczania się między wschodnim a zachodnim brzegiem Luksoru jest skorzystanie z łodzi. Niebieski lokalny prom to bardzo podstawowa łódź łącząca wschodni i zachodni brzeg, która kosztuje 5 LE dla obcokrajowców (stan na marzec 2021). Wadą jest to, że prom odpływa tylko wtedy, gdy jest pełny lub gdy przypływa inny prom, więc podróż promem jest zazwyczaj wolniejsza, choć unika się targowania. Niemniej jednak w ciągu dnia promy odpływają wystarczająco często, aby nie tracić czasu. Taksówki są dostępne na terminalach promowych po obu stronach, a podróż trwa zaledwie kilka minut.

Alternatywnie, można skorzystać z łodzi motorowych (często nazywanych „lunchami”), które zabiorą Cię na przejażdżkę, np. z hotelu Winter Palace do przystani promowej na wschodnim brzegu – stan na październik 2018.: 20 LE dla jednej lub dwóch osób w ciągu dnia lub 25 LE w nocy (prawdopodobnie zostaniesz poproszony o więcej, więc targowanie się jest wskazane). Jeśli płyniesz w górę lub w dół rzeki, np. Do Świątyni Karnak lub Muzeum Luksorskiego prawdopodobnie zapłacisz 30 LE lub więcej.

Podczas spaceru wzdłuż rzeki dziesiątki właścicieli feluk zaoferują Ci również swoje usługi, aby Cię przewieźć na drugi brzeg, a zazwyczaj po drugiej stronie będzie czekał taksówkarz.

=== Calèche ===
Calèche, czyli powozy konne, są popularne na wschodnim brzegu i stanowią wspaniały sposób na zwiedzanie miasta, zwłaszcza nocą. Ceny różnią się w zależności od umiejętności targowania się, ale 20 LE za godzinę wydaje się powszechne.

Jednak wiele organizacji zajmujących się prawami zwierząt odradza korzystanie z calèche ze względu na złe traktowanie koni. Nierzadko zdarza się, że woźnice biją swoje konie, a większość zachodnich turystów zauważy wiele wychudzonych i pokiereszowanych zwierząt. Nie oznacza to, że należy unikać wszystkich woźniców – niektórzy cieszą się dobrą reputacją. Wybierając, kieruj się zdrowym rozsądkiem.

Uważaj, aby nie korzystać z usług tego samego woźnicy przez kilka dni z rzędu. Pod koniec może on dojść do wniosku, że w jakiś sposób zaniżył Ci opłatę za poprzednie przejazdy i zażądać znacznie więcej za rzeczy, które „nie były” wliczone w cenę, takie jak czekanie na wizytę w świątyni. Wszystkie zapłacone wcześniej pieniądze trafiały do szefa, a nic do woźnicy, napiwek za konia w pierwotnej cenie. Najlepiej jest korzystać z usług innego woźnicy podczas każdego kursu i nie rezerwować woźnicy, z którego usług korzystałeś już wcześniej, aby uniknąć takiego scenariusza, nawet jeśli na początku wydaje się on milszy niż większość.

=== Pieszo ===
W chłodniejszych porach dnia można również poruszać się pieszo po dzielnicy turystycznej, pod warunkiem dobrej orientacji w terenie. Aby uniknąć niechcianej uwagi, należy stale powtarzać słowa „no trouble” lub „laa, shukran”, co po arabsku oznacza „nie, dziękuję”. Należy również być przygotowanym na wezwanie policji turystycznej, jeśli ma się jakiekolwiek obawy o bezpieczeństwo. W pobliżu zazwyczaj znajduje się kilku policjantów, ponieważ mogą oni również nosić cywilne ubrania.

Dobrą taktyką na uniknięcie kłopotów jest codzienne kupowanie egipskiej gazety (po arabsku) i noszenie jej przy sobie. Miejscowi założą, że znasz arabski (a zatem ich sztuczki) i dadzą ci spokój. Egipskie gazety kosztują około 1 LE.

== Warto zobaczyć ==
=== Corniche ===
[[Plik:Luxor New Corniche R01.jpg|thumb|Nowy Corniche w Luksorze]]
Corniche między Luksorem a [[Karnak]]iem to przyjemne miejsce na spacer. W okolicy Świątyni Luksorskiej i Hotelu Winter Palace znajduje się czterometrowa ścieżka, wzdłuż której rosną drzewa i ławki. Metalowe ogrodzenie oddziela Corniche od Nilu. Poniżej Corniche znajdują się ulice handlowe i przystanie dla łodzi.

Obszar na północ od Świątyni Luksorskiej, rozciągający się aż do [[Karnak]]u, został przebudowany. W tym celu zamknięto również drogę. Ścieżka biegnie teraz pomiędzy rozległymi terenami zielonymi z zadaszonymi drewnianymi ławkami i kamiennymi rzeźbami, a także ulicą handlową.

=== Świątynia Luksorska ===
[[Plik:Ramses II in Luxor Temple.jpg|thumb|Posąg Ramzesa II w Świątyni Luksorskiej]]
* {{zobacz
| name=Świątynia Luksorska | alt= |url= | email=
| adres= | lat=25.7 | long=32.639167 | wskazówki=معبد الأقصر‎, ​Maʿbad al-Uqṣur
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Świątynia tebańskiej triady Amona, Mut i Chonsu została w dużej mierze zbudowana za panowania Amenhotepa III (XVIII dynastia) i Ramzesa II (XIX dynastia). Wejście do świątyni znajduje się obecnie po jej wschodniej stronie, na północny wschód od Meczetu Abu al-Haggag. Otwarte codziennie od 6:00 do 21:00. Cena: 500 LE, dla studentów 250 LE (stan na listopad 2024). Bilety można opłacić wyłącznie kartą kredytową lub debetową (np. MasterCard lub Visa) lub zarezerwować online, co również wymaga użycia karty kredytowej. (25° 42′ 0″ N 32° 38′ 21″ E)
}}
:Przed pylonem wejściowym ze scenami bitewnymi Ramzesa II stoją obelisk i monumentalne posągi tego władcy. Do świątyni można dotrzeć z Świątyni Karnak aleją sfinksów. Za pylonem znajduje się dziedziniec Ramzesa II. Bezpośrednio po prawej stronie znajduje się barkowa świątynia, w której ponownie wykorzystano kolumny i architraw wcześniejszej budowli należącej do Hatszepsut i Totmesa III. Meczet Abūl-Haggāg wznosi się na kolumnach dziedzińca po lewej stronie. Na zachodniej tylnej ścianie dziedzińca znajduje się przedstawienie procesji Amona do jego świątyni. Dalej znajduje się Sala Kolumnowa z dwoma rzędami siedmiu 16-metrowych kolumn każdy, która została zbudowana za panowania Amenhotepa III. Jej dekoracja scenami z procesji podczas święta Opet miała miejsce za panowania Tutanchamona i Horemheba. Dalej znajduje się duży, otwarty dziedziniec Amenhotepa III. Przez salę kolumnową, z ośmioma kolumnami ustawionymi w czterech rzędach, dociera się do cesarskiego pokoju kultowego rzymskiego tetrarchy urzędującego w tym miejscu. Na wschodniej i południowej ścianie oraz w niszy, absydzie, znajdują się malowidła przedstawiające rzymskich żołnierzy, rzymskich dostojników i (czterech) tetrarchów, w tym cesarza Dioklecjana. Nadal obecne przypuszczenie, że ta sala jest kościołem, jest całkowicie fałszywe. Na obraz przedstawiający Ostatnią Wieczerzę, jak wyjaśniono po lewej stronie, byłoby po prostu zbyt wiele osób. Mały korytarz w absydzie prowadzi do Sali Czterech Kolumn, Sali Stołów Ofiarnych i Sanktuarium Łodzi Amona, rozbudowanego za czasów Aleksandra Wielkiego o dużą granitową kaplicę. Na wschód od Sali Czterech Kolumn znajduje się tzw. Sala Narodzin. W tych przedstawieniach panowanie Amenhotepa III legitymizowane jest jego boskim pochodzeniem, ponieważ on sam nie pochodził z głównej linii rodziny królewskiej. Chociaż jego ojcem był Totmes IV, jego matką była jedynie konkubina Mutemwia, która otrzymała tytuł królowej dopiero po wstąpieniu na tron Amenhotepa III. Stąd dociera się również do południowych pomieszczeń świątyni.

:Na zachodnich ścianach zewnętrznych sali kolumnadowej i dziedzińca Ramzesa II przedstawiono liczne sceny batalistyczne. Na wschód od dziedzińca Amenhotepa III eksponowano fragmenty architektury pochodzące z okresu grecko-rzymskiego.

=== Aleja Sfinksów ===
[[Plik:Luxor Dromos R02.jpg|thumb|Aleja Sfinksów na północ od Świątyni Luksorskiej]]
* {{zobacz
| name=Aleja Sfinksów | alt= |url= | email=
| adres= | lat=25.702881 | long=32.642580 | wskazówki=طريق الكباش‎, Ṭarīq al-Kibāsch
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zwana również طريق أبو الهول‎, czyli ''Ṭarīq Abū al-Haul/al-Hōl'', „Ulica Ojca Terroru”, łączy Świątynię Luksorską ze Świątynią Karnak na odcinku 2,7 km. Ta aleja, niegdyś ciągnąca się długimi odcinkami, została w ostatnich latach przebadana wykopaliskowo i archeologicznie. W tym celu zburzono kilka budynków, w tym miejsca kultu religijnego i pałac Tawfīqa Paszy Andraosa na północ od Świątyni Luksorskiej. W listopadzie 2021 roku aleja została otwarta jako muzeum na świeżym powietrzu. Można nią spacerować i jest łatwo widoczna z punktów widokowych lub skrzyżowań dróg. Po obu stronach alei ustawiono 1200 sfinksów, z których wiele zostało poważnie uszkodzonych przez współczesną zabudowę. W okolicy alei odkryto różne budynki, takie jak warsztaty i nilometr z czasów XXV dynastii. Południowy kraniec alei można łatwo zobaczyć podczas wizyty w Świątyni Luksorskiej.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Luxor Museum 2010.jpg|thumb|Muzeum Luksorskie]]
* {{zobacz
| name=[https://egymonuments.com/locations/details/LuxorMuseum Muzeum Luksorskie] | alt= |url= | email=
| adres= | lat=25.707725 | long=32.644489 | wskazówki=متحف الأقصر‎, ​Matḥaf al-Uqṣur
| telefon=+20 (0)95 238 0269, (0)95 237 0569 (Dyrektor) | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte w 1975 roku muzeum znajduje się w połowie drogi między centrum miasta a świątynią [[Karnak]], na Corniche el-Nil. Mieści ono wysokiej jakości kolekcję, w szczególności lokalne artefakty egipskie. Muzeum, podzielone obecnie na trzy sekcje, prezentuje swoją główną kolekcję, eksponaty z okresu od XII dynastii do okresu koptyjskiego. Druga sekcja w piwnicy poświęcona jest znaleziskom posągów z 1989 roku, pochodzących ze sejmu Świątyni Luksorskiej. Nowo wybudowane muzeum zostało otwarte 19 maja 2004 roku wystawą „Chwała Teb”, która zgłębia sukcesy starożytnej armii egipskiej w okresie Nowego Państwa. Eksponaty pochodzą z okresu od XVII do XIX dynastii i obejmują tzw. stelę Kamose oraz mumie Ahmose i prawdopodobnie Ramzesa I. Obie mumie zostały przywiezione do Luksoru z Kairu dwa miesiące wcześniej łodzią. Muzeum posiada również sklep z pamiątkami. Otwarte: codziennie od października do kwietnia w godzinach 9:00–13:00 i 16:00–21:00, od maja do września w godzinach 9:00–14:00 i 17:00–21:00. Cena: 400 LE, bilet studencki 200 LE, bilet fotograficzny 50 LE (bez lampy błyskowej), audioprzewodnik 50 LE (stan na listopad 2024). Za bilety można płacić wyłącznie kartą kredytową lub debetową (np. MasterCard lub Visa) lub rezerwować online, co również wymaga użycia karty kredytowej. (25° 42′ 27″ N 32° 38′ 41″ E)
}}
* {{zobacz
| name=[https://egymonuments.gov.eg/en/museums/mummification-museum Muzeum Mumifikacji] | alt= |url= | email=
| adres= | lat=25.708056 | long=32.644444 | wskazówki=متحف التحنيط‎, ​Matḥaf at-Taḥnīṭ
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum znajduje się poniżej Corniche el-Nil, u zbiegu ulicy Montaza. Oferuje tablice informacyjne oraz niewielką kolekcję figurek bóstw pogrzebowych, narzędzi i materiałów do balsamowania, urny kanopskie, uszebti, amulety, mumie zwierząt, kilka trumien, w tym Padiamuna, oraz mumię arcykapłana XXI dynastii Masaherty, ilustrującą praktykę mumifikacji. W muzeum znajduje się kawiarnia. Otwarte codziennie od października do kwietnia w godzinach 9:00-13:00 i 16:00-21:00 oraz od maja do września w godzinach 9:00-13:00 i 17:00-22:00. Cena: Wstęp: 220 LE, dla studentów: 110 LE (stan na listopad 2024), bilet fotograficzny: 50 LE (bez lampy błyskowej, stan na listopad 2019). Bilety można opłacić wyłącznie kartą kredytową lub debetową (np. MasterCard lub Visa) lub zarezerwować [https://egymonuments.com/locations/details/MummificationMuseumLuxor online], co również wymaga użycia karty kredytowej. (25° 42′ 10″ N 32° 38′ 24″ E)
}}
[[Plik:Luxor Heritage Center 01.JPG|thumb|Centrum Dziedzictwa Luksorskiego]]
* {{zobacz
| name=Biblioteka i Centrum Dziedzictwa Luksorskiego | alt= |url= | email=
| adres=Karnak Temple St. | lat=25.710112 | long=32.649339 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W centrum kultury znajduje się biblioteka publiczna oraz sala, w której można obejrzeć 40-minutowy multimedialny pokaz panoramiczny „Culturama”, prezentujący historię Egiptu od czasów faraonów do czasów współczesnych. Rzadko odwiedzana „Culturama” wymaga wcześniejszej rezerwacji (tel. (0)122 907 6243) oraz dodatkowej opłaty. Otwarte codziennie z wyjątkiem wtorków w godzinach 10:00–22:00. Cena: Wstęp: 10 LE. (25° 42′ 36″ N 32° 38′ 57″ E)
}}
=== Meczety ===
[[Plik:LuxorAbuHaggagEast2010.jpg|thumb|Wschodnia strona meczetu Abū-’l-Haggāg]]
W północno-wschodniej części kompleksu świątynnego Luksoru, na pierwszym dziedzińcu, znajduje się niewielki {{Znacznik|Meczet Abu al-Haggāg|25.7|32.639444|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Abu al-Haggāg''' (25° 42′ 0″ N 32° 38′ 23″ E), مسجد أبي الحجاج الأقصري‎, ''Masǧid Abī al-Ḥaǧǧāǧ al-Uqṣurī'', w którym spoczywają szczątki miejscowego świętego o tym samym imieniu (zm. 642 AH = 1244 n.e.) oraz jego syna Ahmada. Jest to najważniejszy zabytek islamski w mieście. W rocznicę Abu al-Haggaga upamiętnia się go wielką procesją barki przez miasto, podobnie jak starożytni Egipcjanie czynili to z barką Amona. Do meczetu można wejść od strony wschodniej.

Wchodzi się do pomieszczenia, w którym znajdują się cenotafy obu zmarłych oraz do przylegającego do niego od zachodu trójnawowego meczetu. Podczas ostatniej renowacji, zakończonej w 2009 roku, odkryto kilka kapiteli i architrawów z inskrypcjami faraońskimi. Minaret tego meczetu znajduje się na południowym zachodzie.
[[Plik:LuxorCentralMosque.jpg|thumb|Meczet Ahmada Nagma]]
{{Znacznik|Minaret Fatymidów|25.700044|32.639767|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Minaret''', المئذنة الفاطمية‎, ''al-Miʾdhana al-Fāṭimīya'', na północnym wschodzie meczetu nie należy do niego, ale został zbudowany wcześniej w okresie Fatymidów za panowania faktycznego regenta Badra el-Dżamalego († 1094), prawdopodobnie przed 474 AH, w 1081/1082, z cegieł mułowych. Minaret ma około 30 metrów wysokości i składa się z dwóch segmentów. Dolna część jest kwadratowa, ma około 4 metrów szerokości i zwęża się ku górze. Za tą dolną częścią znajduje się okrągła część wieży, również zwężająca się ku górze, która ma około 14 metrów wysokości i średnicę 3,2 metra u dołu. Okna znajdują się w pobliżu spiralnych schodów i na szczycie tej części wieży. Szczyt minaretu zwieńczony jest kopułą.

Kilka metrów na północny wschód znajduje się {{Znacznik|Meczet Ahmada Nagma|25.700140|32.640890|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Ahmada Nagma''' مسجد أحمد النجم‎, ''Masǧid Aḥmad Naǧm''. Na północ od Centrum Konferencyjnego w Luksorze, w okolicy Corniche, znajduje się {{Znacznik|Meczet Es-Sayida Jusufa al-Haggagi|25.713321|32.648063|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Es-Sayida Jusufa al-Haggagi''' مسجد السيد يوسف الحجاجي‎.

=== Kościoły ===
[[Plik:LuxorMaryChurchOutside.jpg|thumb|Wejście do kościoła św. Marii]]
[[Plik:LuxorChurchAntoniosOutside.jpg|thumb|Północna strona kościoła św. Antoniego]]
Chrześcijaństwo było obecne w formie kościołów od swoich najdawniejszych czasów. Na przykład, pozostałości pięciu kościołów odnaleziono na terenie Świątyni Luksorskiej. Ruiny po zachodniej stronie świątyni, w szczególności, można badać do dziś.

Poza tym, kościoły w Luksorze są nowsze. Po zachodniej stronie ulicy Karnak Temple St. można zidentyfikować trzy kościoły: {{Znacznik|katolicki kościół franciszkański Świętej Rodziny|25.702178|32.642655|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Katolicki kościół franciszkański Świętej Rodziny''' (‏كنيسة العائلة المقدسة‎), na południe od hotelu Emilio, do którego przylega szkoła misyjna; {{Znacznik|Kościół prezbiteriański reformowany|25.704872|32.644318|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''kościół prezbiteriański reformowany''' na skrzyżowaniu z ulicą Labib Habachi, który został później zburzony w celu oczyszczenia Alei Sfinksów; i {{Znacznik|Koptyjski kościół św. Marii|25.7055|32.6447|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''koptyjski kościół św. Marii''' (25° 42′ 20″ N 32° 38′ 41″ E), كنيسة السيدة العذراء‎, ''Kanīsat as-Saiyida al-ʿaḏrāʾ'', na skrzyżowaniu z ul. Tutanchamona. W przypadku tego drugiego kościoła, do trójnawowego kościoła halowego z ikonostasem po wschodniej stronie prowadzi dziedziniec.

Na północ od dworca kolejowego budowana jest nowa, {{Znacznik|Katedra św. Michała Archanioła'|25.699778|32.646180|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''katedra św. Michała Archanioła''', كاتدرائية الملاك ميخائيل‎, ''Kātidrāʾīyat al-Malāk Mīchāʾīl''.

Nieco ustronnie znajduje się {{Znacznik|Kościół św. Antoniego|25.6991|32.6476|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''kościół św. Antoniego''' (25° 41′ 57″ N 32° 38′ 51″ E), كنيسة القديس أنطونيوس‎, ''Kanīsat al-Qiddīs Anṭūniyūs'', w dzielnicy na wschód od linii kolejowej. Idź ulicą Yusif Hassan, mijając hotel Emilio, do przejazdu kolejowego. Zaraz za przejazdem skręć na północ i w trzecią boczną ulicę na wschód. Przez drewniane drzwi wchodzi się do trójnawowego wnętrza, po wschodniej stronie którego znajduje się ikonostas. Kościół nosi imię św. Antoniego Wielkiego (* ok. 251 w Kome (Środkowy Egipt), † 356 na górze Colzim nad Morzem Czerwonym), który żył jako pustelnik na Pustyni Zachodniej i jest uważany za pierwszego chrześcijańskiego mnicha. W wieku zaledwie 20 lat rozdał swój dobytek i odtąd żył w samotności. Mówi się, że św. Antoni pochował św. Pawła z Teb z pomocą dwóch lwów.

Dalej na południe znajduje się {{Znacznik|Kościół św. Jerzego|25.689365|32.647065|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''kościół św. Jerzego''' (25° 41′ 22″ N 32° 38′ 50″ E), ‏كنيسة القديس مارجرجس‎, ''Kanīsat al-Qiddīs Mār Girgis''.

=== Historyczne hotele ===
[[Plik:Winter Palace Luxor front.jpg|thumb|Winter Palace Hotel]]
W Luksorze znajdują się dwa wczesne, obecnie zabytkowe hotele.

Pierwszym z nich jest (stary) '''Winter Palace Hotel''', لوكاندة ونتر بالاس‎, ''Lūkānda Winter Bālās'', z dużym ogrodem na Corniche, zbudowany w 1886 roku.

Kolejnym hotelem jest '''Luxor Hotel''', położony na wschód od Świątyni Luksorskiej. Jest to najstarszy hotel w mieście, ale nie cieszy się taką sławą jak Hotel Pałac Zimowy.

=== Stare miasto ===
Szczególnie w północnej części Luksoru zachowały się fragmenty starego miasta i niektóre budynki z epoki kolonialnej. Jednak część z nich została już zburzona, aby oczyścić Aleję Sfinksów między świątyniami w Luksorze i Karnaku.

== Aktywny wypoczynek ==
=== Balony na ogrzane powietrze ===
[[Plik:ThebesBaloonRising.jpg|thumb|Start balonu na ogrzane powietrze]]
Zachodni Brzeg Teb można zwiedzić, korzystając z jednej z najlepszych atrakcji: '''lotu balonem na ogrzane powietrze'''. Lot rozpoczyna się mniej więcej przed Świątynią Hatszepsut i trwa około 45 minut. Wiatr, który latem zazwyczaj wieje z północy, spycha balon na południe, przelatując nad Korną, Ramesseum, Medinet Habu i Malqatą. Lot kosztuje od 90 euro i obejmuje odbiór z hotelu oraz przeprawę przez Nil. W miesiącach zimowych wiatr często wieje z północnego zachodu, umożliwiając przelot nad Nilem i na południe od Luksoru. Start odbywa się wcześnie rano, około 6:00, kiedy teren nie jest jeszcze zbyt rozgrzany.

Loty balonem na ogrzane powietrze w Egipcie są obecnie możliwe tylko w Luksorze.

Po kilku wypadkach w latach 2006-2009 zaostrzono środki bezpieczeństwa. Jednak warunki, w jakich może dojść do lądowania, nie zawsze można przewidzieć. Dlatego najlepiej wybierać firmy z doświadczonymi pilotami. Loty mogą zostać odwołane, szczególnie przy silnym wietrze. Dla własnego bezpieczeństwa nie należy w takich momentach podróżować innymi operatorami. Obecność biura sprzedaży w hotelu niekoniecznie oznacza, że firma jest renomowana; oznacza to po prostu, że prawdopodobnie jest wypłacalna.

Istnieje kilku lokalnych operatorów, często posiadających biura w hotelach. Firmy preferowane przez biura podróży to HodHod Soliman i Magic Horizon:

* '''[https://hodhodsolimanballoons.com/ HodHod Soliman]''' (Hod-Hod Soliman), ul. Omara Alego (''boczna uliczka od strony Television St.''). Tel.: +20 (0)95 227 1116, (0)95 227 0116, tel. kom.: +20 (0)122 222 2811, (0)122 115 8593, faks: (0)95 227 1116, e-mail: info@hodhodsolimanballoons.com. Działa od 1993 roku i jest dobra, ale droga. Dysponuje ośmioma balonami w żółto-pomarańczowo-czerwono-zielone paski, mieszczącymi od 4 do 28 osób, z sześcioma pilotami. To prawdopodobnie jedyna firma bez wypadków. Rezerwacji można dokonać w biurze. Akceptowane są karty Mastercard i Visa. Ubezpieczenie kosztuje 100 000 dolarów na pasażera, z maksymalną kwotą 1,8 miliona dolarów. Nazwa firmy pochodzi od dudka, czyli po arabsku Hodhod.
* '''[https://visitluxorinhotairballoon.com/ Magic Horizon]''', ul. Khaleda ibn el-Walida (''wschodnia strona ulicy, między ul. Sonesta St. George a Steigenberger Nile Palace''). Tel.: +20 (0)95 227 4060, (0)95 228 0455, Kom.: +20 (0)122 226 1697, (0)100 568 8439, Faks: +20 (0)95 227 6651, E-mail: booking@magichorizon.com. Działająca od 2002 roku firma oferuje dziesięć czerwonych balonów dla 6–30 osób, z trzema pilotami. Ubezpieczenie: 1,25 miliona funtów brytyjskich, maks. 75 000 funtów na pasażera.
* '''Alaska Balloons, Luxor''', ul. Salah el Din (''skrzyżowanie z ul. Television''). Tel.: +20 (0)95 227 3777, (0)95 227 6651, Kom.: +20 (0)100 902 0299, (0)100 009 5888, (0)122 784 5190, Faks: +20 (0)95 227 7499, E-mail: bookingalaskaballoons@hotmail.com. Firma działa od 2005 roku. Pięć czerwonych balonów dla 6–30 osób. Akceptowane są płatności kartami kredytowymi (MasterCard, Visa). Suma ubezpieczenia wynosi 10 000 LE za wypadek i pasażera.
* '''Salem Balloons''', ul. Omara Abd El Aziza 25, tel.: +20 (0)95 228 4681, (0)95 228 4682, tel. kom.: +20 (0)110 090 2001, (0)110 090 2002, faks: (0)95 228 4681. Firma założona w 2013 roku. Balony w żółto-pomarańczowo-czerwoną kratkę.
* '''Dream Balloons''', ul. Ahmeda Shawkeya (''zjazd z ul. Television''). Tel.: +20 (0)95 227 5524, (0)95 228 3637, Kom.: +20 (0)100 404 9602, Faks: +20 (0)95 227 5524, E-mail: dream_balloons@yahoo.com. Firma działa od 2009 roku. 3 żółto-zielone balony w paski, 1 pilot. Informacje
* '''[https://luxorballoons.com/ Luxor Balloons]''', Corniche St., Luxor. Kom.: +20 (0)106 075 7090, (0)100 480 9546, E-mail: info@luxorballoons.com. Firma, założona w 2018 roku, oferuje najlepsze ceny wśród firm balonowych i doskonałą obsługę. Firma posiada 3 balony. Rezerwacje online są przyjmowane od początku 2022 roku.

=== Wycieczki łodzią ===
[[Plik:Luxor Nile R02.jpg|thumb|Nil w pobliżu Luksoru]]
[[Plik:Pied Kingfisher in Egypt.jpg|thumb|Zimorodek szary w pobliżu Luksoru]]
Rejsy statkiem po Nilu można odbyć zarówno z Luksoru, jak i z Gazarat al-Ramla na zachodnim brzegu. Dostępne są zarówno motorówki, jak i feluki. Koszt wynosi około 40 LE za godzinę. Wycieczki organizowane przez hotele mogą być znacznie droższe. Jednym z celów podróży może być na przykład {{Znacznik|Wyspa Bananowa|25.682916318197687|32.622370980911356|typ=natura}}'''Wyspa Bananowa''' (25° 40′ 13″ N 32° 37′ 34″ E), położona na południe od Luksoru. Oferowane są również jednodniowe wycieczki motorówką do Świątyni Dendara.

=== Obserwowanie ptaków ===
Późne popołudnie można wykorzystać na obserwację ptaków w południowej części miasta. Do wysp na Nilu lub brzegów rzeki można dotrzeć motorówką, poruszając się najciszej, jak to możliwe. Można obserwować między innymi czaple, jaskółki, ibisy, nektarniki, zimorodki, lasówki i chruściele.

=== Kluby ===
* Publiczny {{Znacznik|Basen|25.688186 |32.631374 |typ=atrakcja}}'''basen''' z platformą do skoków, '''Klub Społeczno-Sportowy''', znajduje się na ulicy Sh. Khaled ibn al-Walid, pomiędzy hotelami Sonesta St. George i Meridien. Jest czynny codziennie od 9:00 do 19:00. Dwie godziny korzystania z basenu kosztują 10 LE dla obcokrajowców i 6 LE dla mieszkańców (stan na sierpień 2006).
* Na północ i wschód od ulicy Sh. Khaled ibn al-Walid znajduje się {{Znacznik|El-Madina Club|25.689022 |32.635022 |typ=atrakcja}}'''El-Madina Club''' (25° 41′ 20″ N 32° 38′ 6″ E), ‏نادي المدينة المنورة‎, Nādī al-''Madīna al-Munauwira'', z niewielkim placem zabaw.
* Na Corniche, na południe od hotelu Winter Palace, mieści się klub wioślarski {{Znacznik|Luxor Rowing Club|25.695906 |32.635446 |typ=atrakcja}}'''Luxor Rowing Club'''.

== Praca ==
Turystyka jest główną gałęzią gospodarki miasta. Jednak w kompleksach hotelowych prawie nie ma pracowników zagranicznych. Obcokrajowcy to najczęściej przedsiębiorcy, często prowadzący firmy z branży hotelarskiej, nieruchomości i lotniczej we współpracy z egipskimi partnerami.

Ponadto zagraniczne misje archeologiczne zatrudniają naukowców, doktorantów i studentów do prowadzenia wykopalisk w Luksorze i na Zachodnim Brzegu Teb.

== Nauka ==
Od 2019 r. w mieście działa Luxor University (جامعة الأقصر), będący jedyną szkołą wyższą w Luksorze. Uczelnia kształci około 2700 studentów na 6 wydziałach: medycznym, artystycznym, turystycznym, informatycznym, lingwistycznym i historycznym. Studia są całkowicie darmowe, a uniwersytet funkcjonuje jako organizacja non-profit.

Naukowcy mogą korzystać z biblioteki mieszczącej się pod adresem {{Znacznik|'''Chicago House'''|25.711436 |32.647054|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Chicago House''', będącej filią Instytutu Orientalistycznego Uniwersytetu w Chicago.

== Zakupy ==
W Luksorze są co najmniej dwa różne targowiska. Jeden znajduje się w klimatyzowanej hali, a sklepy znajdują się po obu jej stronach. Hala ta łączy dwie główne ulice.

Starszy targ rozciąga się na kilka ulic w pobliżu świątyni w Luksorze. Spacer po nim to czysta przyjemność, ponieważ jest w większości przeznaczony dla pieszych i stanowi miłą odskocznię od konnych powozów na głównych ulicach. Targowisko naprawdę przypomina stary suk, a odwiedzający czuje się, jakby cofnęli się w czasie. Jest osłonięte drewnianą kratownicą, chroniącą ludzi przed słońcem. Wiele sklepów oferuje te same towary, więc mądry kupujący rozgląda się po okolicy i szuka najlepszej ceny. Często można się lepiej targować po odwiedzeniu kilku sklepów.

Gdy znajdziesz sprzedawcę, który Ci odpowiada, usiądź, napij się herbaty i rozpocznij targowanie. Możesz poczuć się, jakbyś stawał się częścią rodziny. Kupno czegoś tak prostego jak bawełniana galabeja może zająć godziny, ponieważ przymierzasz niemal każdą galabeję w sklepie, a następnie przechodzisz do rzeczy, które – jak uważają sprzedawcy – mogą ci się przydać dla reszty rodziny.

Kupowanie czegokolwiek może być bardzo frustrujące z powodu ciągłych targów, jeśli nie jesteś do tego przyzwyczajony. Ta sztuczka okazała się skuteczna: zazwyczaj pierwsza oferta ceny może być dziesięć, a nawet sto razy wyższa niż rozsądna cena. Najpierw zdecyduj, ile jesteś gotów zapłacić. Załóżmy, że w tym przykładzie jest to 20 funtów. Jeśli zapytasz o cenę, możesz otrzymać odpowiedź „120 funtów”. Teraz oferujesz 22 funty. Następnie możesz otrzymać ofertę na poziomie 110 funtów. Zamiast podwyższać cenę, zaczynasz ją obniżać, a Twoja nowa oferta wyniesie tylko 20 funtów (z góry ustalony limit cenowy). Jeśli targowanie się będzie kontynuowane, kontynuuj wycofywanie oferty. Sprzedawca szybko zrozumie, do czego zmierzasz i dostaniesz satysfakcjonującą cenę albo pozbędziesz się sprzedawcy.

Nagabywanie na głównym suku w Luksorze jest tak uciążliwe, że spacer po nim to prawdziwy koszmar. Chęć kupienia czegokolwiek szybko znika, gdy dziesiątki mężczyzn próbują wszelkich możliwych chwytów. Na przykład: „Wyglądasz na szczęściarza”, „Wyglądasz na Egipcjanina”, „Zajrzyj do mojego sklepu, bez problemu” i zgadują twoją narodowość. Ale jeśli pójdziesz dalej prosto, trafisz na prawdziwy suk, gdzie miejscowi robią zakupy, a atmosfera całkowicie się zmienia.

=== Sklepy ogólnie ===
[[Plik:LuxorNewBazar.jpg|thumb|Nowy bazar turystyczny]]
[[Plik:Luxor Souq R01.jpg|thumb|upright|Na suku w Luksorze]]
* {{Znacznik|'''Savoy Mall'''|25.703611 |32.642778|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Savoy Mall''' (''مول سافوي‎, ​Mūl Sāvūi; na północny wschód od Świątyni Luksorskiej, na zachód od hotelu Queens Valley''). Centrum handlowe miało zastąpić restauracje i sklepy, które kiedyś znajdowały się na wschód od Świątyni Luksorskiej. Jest jednak dość odległe i mało znane. (25° 42′ 13″ N 32° 38′ 34″ E).
* {{Znacznik|'''Nowy Bazar'''|25.700972 |32.642264|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Nowy Bazar''' (''na wschód od Świątyni Luksorskiej''). Ta ulica bazarowa znajduje się na wschód od ulicy Świątyni Karnak i biegnie do niej mniej więcej równolegle. Zaczyna się na skrzyżowaniu Shari' Mahatta (ulicy Dworcowej) i ulicy Świątyni Karnak. Ten nowo zaprojektowany bazar służy przede wszystkim turystom i zastępuje obszar bazaru na wschód od Świątyni Luksorskiej. (25° 42′ 4″ N 32° 38′ 32″ E)

=== Książki, pocztówki itp. ===
* {{Znacznik|'''Księgarnia Aboudi'''|25.698506 |32.640038|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Księgarnia Aboudi''', ul. Świątyni Karnak (''na wschód od Świątyni Luksorskiej''). Tel.: +20 (0)95 237 2390, tel. kom.: +20 (0)111 117 4764, e-mail: info@aboudi-bookstore.com. Firma istnieje od 1909 roku i zajmuje się głównie sprzedażą książek, pocztówek i podobnych artykułów. Oddział nadal znajduje się na południe od hotelu Steigenberger. (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 24″ E)
* {{Znacznik|'''Gaddis &amp; Co.'''|25.696302 |32.636341|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Gaddis &amp; Co.''', Corniche el-Nile (''obok hotelu Winter Palace''). Tel.: +20 (0)95 237 2142. W sklepie można kupić pamiątki, książki, historyczne fotografie i biżuterię. Firma została założona w 1907 roku. (25° 41′ 47″ N 32° 38′ 11″ E)

=== Biżuteria itp. ===
* {{Znacznik|'''Edris Jewelry &amp; Bazaar'''|25.696312 |32.635692|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Edris Jewelry &amp; Bazaar''', Corniche el-Nile (''naprzeciwko hotelu Winter Palace, na północ od restauracji Rowing Club, przejście pod Corniche''). Tel.: +20 (0)95 236 9996, kom.: +20 (0)100 266 6640. Sprzedaż biżuterii. (25° 41′ 47″ N 32° 38′ 9″ E) 
* {{Znacznik|'''Gohar Gallery'''|25.706840 |32.645912|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Gohar Gallery''', ul. Świątyni Karnak Tel.: +20 (0)95 235 5866, (0)95 235 5877, (0)95 235 5899. (25° 42′ 24″ N 32° 38′ 45″ E) 
* {{Znacznik|'''Moses Jewellery'''|25.698768 |32.640772|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Moses Jewellery''', plac Abu el-Haggag. Telefon komórkowy: +20 (0)106 184 6795, e-mail: mosesluxor@yahoo.com. (25° 41′ 56″ N 32° 38′ 27″ E)
* {{Znacznik|'''Radwan'''|25.686533 |32.631476|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Radwan''', ul. Khalid ibn el-Walid (25° 41′ 11″ N 32° 37′ 53″ E)

=== Rzemieślnictwo ===
* {{Znacznik|'''Aisha Handcrafts'''|25.702533 |32.643042|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Aisha Handcrafts''' (بازار عائشة, ''Bāzar ʿĀʾischa''), Sh. Youssef Hassan (''naprzeciwko wejścia do hotelu Emilio''). Rękodzieło beduińskie i orientalne. Otwarte: codziennie z wyjątkiem piątków, w godzinach 10:30–14:30 i 18:30–22:30. (25° 42′ 9″ N 32° 38′ 35″ E).
* '''Centrum Fair Trade''', Luxor Outlet, ul. Świątyni Karnak (''na wschód za Świątynią Luksorską''). Tel.: +20 (0)95 236 0870, tel. kom.: +20 (0)100 034 7900, (0)100 659 0103, e-mail: FTC@EgyptFairTrade.org. Egipskie rękodzieło na sprzedaż. Otwarte: Codziennie od 9:00 do 22:30.
* '''[https://www.habibagallery.com/ Galeria Rękodzieła i Bawełny Habiba]''', ul. Sidi Mahmoud (''El Souk, na południe od Sahaby Lane''). Tel.: +20 (0)95 235 7305, kom.: +20 (0)100 124 2026, e-mail: Habibaluxor@yahoo.com. Linda, właścicielka z Australii, wraz ze swoim personelem sprzedaje rękodzieło, takie jak tekstylia, wyroby z metalu i drewna, stroje beduińskie i torebki.

=== Artykuły spożywcze ===
* {{Znacznik|'''Arkwrights Gourmet Food'''|25.688708 |32.633702|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Arkwrights Gourmet Food''', ul. St. Joseph, Luksor. Tel.: +20 (0)95 228 2335, Kom.: +20 (0)109 984 8545, E-mail: yasserarkwrights@yahoo.com. Supermarket z europejskimi i brytyjskimi produktami spożywczymi. Nazwa jest nieco przesadzona. Otwarte: codziennie w godzinach 7:00–22:00. Akceptowane metody płatności: Maestro i Mastercard. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 1″ E)

== Gastronomia ==
Luksor to raj dla wegetarian, pełen świeżych, sezonowych warzyw, takich jak pomidory i ogórki.

Posiłek często rozpoczyna się od pity i mezze, takich jak ''baba ghanoush'' lub ''taboulé''.

Danie główne może składać się z mięsa, drobiu lub potraw regionalnych, takich jak gołąb czy królik. (Aby uniknąć problemów żołądkowych, warto postawić na wołowinę). Jak w każdym turystycznym regionie Egiptu, znalezienie w miarę dobrze przyrządzonego jedzenia kuchni zachodniej nie stanowi problemu.

Daniu głównemu mogą towarzyszyć produkty mleczne, takie jak jogurt lub ser ''gibna bayda'' (podobny do fety, ale bardziej kremowy).

Na koniec, dostępnych jest wiele dobrych wegetariańskich deserów, choć niektóre mogą wydawać się zbyt słodkie dla zachodnich gustów. (Jeśli to możliwe, określ niski lub średni poziom słodkości).

Chociaż kolacja jest często sycąca, może się okazać, że nie zaspokaja ona zapotrzebowania energetycznego zapracowanego turysty. Zaleca się zjedzenie obfitego śniadania, picie dużej ilości wody i częste podjadanie w ciągu dnia.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja Abu Ashraf &amp; Kosheri'''|25.6975|32.643056|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Abu Ashraf &amp; Kosheri''', ul. Mahatta (Dworcowa) (''południowa strona ul. Mahatta''). Tel.: +20 (0)95 237 5936, kom.: +20 (0)109 466 5067. Serwujemy pizze, sałatki, dania mięsne, kurczaka, dania koszerne, kanapki, napoje bezalkoholowe, kawę, herbatę i karkadiya. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: codziennie od 9:00 do 3:00. (25° 41′ 51″ N 32° 38′ 35″ E)
* {{Znacznik|'''Abu Gad'''|25.698194|32.642472|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Abu Gad''' (مطعم أبو جاد‎), ul. Mahatta (''północna strona ul. Mahatta''). Tel.: +20 (0)111 114 1350. Restauracja i dania na wynos. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: codziennie w godzinach 9:00–15:00. (25° 41′ 54″ N 32° 38′ 33″ E)
* {{Znacznik|'''Bondoq Restaurant'''|25.69860|32.64146|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bondoq Restaurant''' (مطعم بندق‎), Mahatta St. (''południowa strona Mahatta St., obok poczty''). Tel.: +20 (0)114 104 0075. Restauracja i dania na wynos. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: 24/7. (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 29″ E) 
* {{Znacznik|'''Chez Omar (II)'''|25.702035|32.643766|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Omar (II)''', Midan Youssuf Hassan (druga przecznica na wschód od hotelu Emilio). Tel.: +20 (0)95 236 7678, kom.: +20 (0)122 282 0282, (0)122 533 2608. Restauracja oferuje zupy, sałatki, dania mięsne, desery i napoje bezalkoholowe. Specjalizuje się w kuchni egipskiej. Otwarte: codziennie w godzinach 9:00–15:00. (25° 42′ 7″ N 32° 38′ 38″ E)
* {{Znacznik|'''Kam Thai'''|25.686740|32.635006|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kam Thai''', ul. El-Madina, kom.: +20 (0)127 728 2490. Mała restauracja. Udogodnienia: bezpłatne Wi-Fi, kuchnia tajska. Otwarte: pon.–pt. 13:00–21:00. (25° 41′ 12″ N 32° 38′ 6″ E) ostatnia aktualizacja: kwiecień 2016 (informacje mogą być nieaktualne) informacje edytuj
* {{Znacznik|'''KFC'''|25.684836|32.630339|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''KFC''' (مطعم حجاج كنتاكي‎, ''​Maṭʿam Haǧāǧ Kintākī; na południe od hotelu Isis''). Fast food z kurczakiem. Otwarte: codziennie 12:00–13:00. (25° 41′ 5″ N 32° 37′ 49″ E)
* {{Znacznik|'''McDonald's'''|25.698611|32.64|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''McDonald's''', ul. Karnak (''na południe od skrzyżowania z Dworcową (ul. Mahatta)''). Otwarte: Codziennie 7:00–14:00, Śniadania 7:00–11:30. (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 24″ E)
* {{Znacznik|'''New Om Hashem'''|25.702325|32.643948|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''New Om Hashem''' (مطعم نيو أم هاشم‎, ''​Maṭʿam Nyū Umm Hāschim''). Tel.: +20 (0)95 236 8906, Bezpłatny: (0)100 100 8390, (0)100 442 3645. Prosta, ale popularna restauracja serwująca dania kuchni egipskiej i grilla. Dostępne są również dania na wynos i z dowozem do domu. Menu arabskie i angielskie. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: 24/7. (25° 42′ 8″ N 32° 38′ 38″ E)
Na skrzyżowaniu ulic Mahatta i Karnak, na zachód od wejścia na bazar turystyczny, znajdują się stoisk/a z falafelem i ful.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''7 Days 7 Ways'''|25.684405|32.629829|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''7 Days 7 Ways''' (''pomiędzy hotelami Isis i Sheraton''). Tel.: +20 (0)95 236 6264, e-mail: info@7days-7ways.com. Restauracja i pub Royal Oak. Otwarte: codziennie od 15:00. (25° 41′ 4″ N 32° 37′ 47″ E)
* {{Znacznik|'''A Taste of India'''|25.688631|32.633976|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''A Taste of India''', St. Joseph Hotel St., Luksor (''na wschód za hotelem St. Joseph''). Tel.: +20 (0)95 228 0892, kom.: +20 (0)109 373 2727. Restauracja indyjska prowadzona przez Brytyjczyka od 2001 roku. Kuchnia tandoori i międzynarodowa. Prawdopodobnie najlepsza restauracja indyjska w Luksorze. Otwarte: codziennie od 12:00 do 23:00. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 2″ E)
* {{Znacznik|'''Restauracja Aisha'''|25.687398|32.632785|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Aisha''', ul. El-Roda el-Sherifa. Tel. kom.: +20 (0)114 013 4059, (0)111 198 8337, (0)100 574 7068, e-mail: aisha.restaurant@gmail.com. Kuchnia egipska i europejska. Bezpłatne Wi-Fi. Dostępne dania na wynos. Otwarte codziennie od 12:00 do 22:00. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 58″ E)
* {{Znacznik|'''Al-Sahaby Lane Restaurant &amp; Aladin Café'''|25.701402|32.642269|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://nefertitihotel.com/sahabi.htm Al-Sahaby Lane Restaurant &amp; Aladin Café]''' (مطعم حارة الصحابي‎, ''​Maṭʿām Ḥārat aṣ-Ṣaḥābī''), Al-Sahaby Lane, Luksor. Tel.: +20 (0)95 236 5509, +20 (0)95 225 6086, faks: +20 (0)95 225 6086, e-mail: info@nefertitihotel.com. Restauracja znajduje się w północnej części hotelu Nefertiti i oferuje dania kuchni egipskiej, międzynarodowej i wegetariańskiej. Otwarte: codziennie w godzinach 9:00–23:00. (25° 42′ 5″ N 32° 38′ 32″ E) 
* {{Znacznik|'''Restauracja i kawiarnia Al-Soury'''|25.696848|32.635928|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i kawiarnia Al-Soury''' (مطعم وكافتيريا السوري‎, ​''Maṭʿam wa-Kāfitīrīyā as-Sūrī'', ​Al-Soury al-Kababgy), Corniche el-Nile (''południowy kraniec Świątyni Luksorskiej, poniżej Corniche''). Tel.: +20 (0)95 235 7481, (0)95 235 7482, (0)95 237 7484, tel. kom.: +20 (0)100 536 7654, faks: +20 (0)95 235 7481. Restauracja i bar z miejscami siedzącymi do 500 osób bezpośrednio nad Nilem. W ofercie kuchni orientalnej i europejskiej znajdują się zupy, makarony, dania rybne i mięsne, w tym gołębie i kurczaki, również w zapiekankach, a także pizza, napoje gorące, napoje bezalkoholowe oraz alkohole, w tym wino. Personel nie włada wystarczająco językiem angielskim; wybór dań w menu jest znacznie większy niż w rzeczywistości, a niektórym daniom brakuje nawet soku z cytryny. Restauracja jest zazwyczaj odpowiednia dla grup, ale rzadko przyjmuje gości. Restauracja została zamknięta w marcu 2023 roku. Czynna codziennie od 9:00 do 23:00 (25° 41′ 48″ N 32° 38′ 9″ E).
* {{Znacznik|'''Restauracja El-Kababgy'''|25.696863|32.636212|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://elkababgyluxor.com/ Restauracja El-Kababgy]''' (مطعم الكبابجي), Corniche el-Nil, Luksor (''przed Sofitel Winter Palace''). Komórka: +20 (0)101 111 5574, (0)109 124 7625. Restauracja z grillem serwująca dania kuchni arabskiej w bardzo dobrej lokalizacji. Jedzenie jest dobre, ale nie wyjątkowe. Otwarte: codziennie 11:00–24:00. (25° 41′ 49″ N 32° 38′ 10″ E)
* '''Restauracja Green Palace''', ul. Karnak Temple (''w drodze na lotnisko''). Tel.: +20 (0)95 237 3594, Faks: +20 (0)95 235 7061. Pojemność: 300 osób, ale nie organizujemy przyjęć. Obiady i kolacje. Restauracja i bar, ale tylko lokalne alkohole. Dostępne dania a'la carte i bufet. Restauracja bez atmosfery. Otwarte: codziennie 8:00–23:00, lunch o 11:30, kolacja o 18:00. 
* {{Znacznik|'''Restauracja Jamboree'''|25.701170|32.642537|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Jamboree''', ul. El Souk, Midan el-Birka (''na skrzyżowaniu nowego bazaru i Sh. Sidi Mahmoud, na wschód od kawiarni Umm Kulthum''). Tel.: +20 (0)95 235 5827, Kom.: +20 (0)122 781 3149, (0)122 174 2574, (0)100 504 9082, E-mail: info@jamboreerestaurant.com. Kuchnia egipska i międzynarodowa, bar sałatkowy. Kilka restauracji, w tym taras na dachu. (25° 42′ 4″ N 32° 38′ 33″ E) 
* {{Znacznik|'''The Kings Head Pub &amp; Restaurant'''|25.687654|32.632087|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Kings Head Pub &amp; Restaurant''', Sh. Khaled ibn al-Walid (''naprzeciwko hoteli Steigenberger Nile Palace i Sonesta St. George, wejście obok biura Magic Horizon''). Tel.: +20 (0)95 228 0489, Kom.: +20 (0)106 510 2133, Faks: +20 (0)95 227 4810, E-mail: info@kingsheadluxor.com. Restauracja i bar w stylu angielskim na drugim piętrze oferują koktajle, drinki i napoje gorące. Dania obejmują zupy, sałatki, kanapki, dania gorące, pizzę, makarony, omlety, owoce morza i kuchnię indyjską. Rozrywka obejmuje bilard i rzutki. Dwa telewizory z płaskim ekranem pokazują mecze piłki nożnej i inne wydarzenia sportowe. Wi-Fi jest bezpłatne. Po dwóch dekadach działalności restauracja jest teraz na sprzedaż. Otwarte codziennie od 12:00 do północy. (25° 41′ 16″ N 32° 37′ 56″ E)
* {{Znacznik|'''The Lantern Room Restaurant'''|25.687364|32.632940|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Lantern Room Restaurant''' (‏مطعم لانترن‎, ''​Maṭʿam Lāntirn'', ​The Lantern Restaurant), ul. El Roda el Sherifa (''na wschód od hotelu St. Joseph''). Tel.: +20 (0)95 236 1451, e-mail: Debbie@TheLanternroomluxor.com. Ta restauracja w stylu angielskim oferuje kanapki, omlety, burgery i pieczone ziemniaki na lunch. Wieczorem serwowane są dania kuchni egipskiej, mięsne, drobiowe, wegetariańskie, rybne, makarony, pizza i burgery. Zalecana jest rezerwacja stolika. Otwarte codziennie od 12:00 do 23:00. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 58″ E)
* {{Znacznik|'''Murphy's Irish Bar, Restaurant and Basement Disco'''|25.687190|32.632581|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Murphy's Irish Bar, Restaurant and Basement Disco''', El Gawazat St., Luksor (''boczna uliczka na prawo od biura paszportowego, naprzeciwko hotelu Steigenberger Nile Palace''). Tel.: +20 (0)95 227 8112. Pub oferuje dania kuchni brytyjskiej i indyjskiej, a także makarony. Czynne codziennie od 17:00 do 2:00. (25° 41′ 14″ N 32° 37′ 57″ E) 
* {{Znacznik|'''New Bombay Restaurant'''|25.684280|32.629416|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''New Bombay Restaurant''', Sh. Khaled ibn al-Walid (''pomiędzy hotelami Isis i Sheraton''). E-mail: bombay_luxor@yahoo.com. Restauracja na drugim piętrze oferuje dania kuchni chińskiej i indyjskiej. Czynna codziennie od 10:00 do 20:30. (25° 41′ 3″ N 32° 37′ 46″ E) 
* {{Znacznik|'''Oasis Palace'''|25.704940|32.643862|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Oasis Palace''', ul. Dr. Labib Habashy, tel. kom.: +20 (0)127 941 6951. Serwujemy dania kuchni egipskiej, śródziemnomorskiej i brytyjsko-amerykańskiej. (25° 42′ 18″ N 32° 38′ 38″ E)
* {{Znacznik|'''Pizza Roma.It'''|25.688519|32.634560|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizza Roma.It''', ul. St. Joseph Hotel (ul. El-Mahdi) (''zjedź z ul. Khaled ibn el-Walid''). tel. kom.: +20 (0)111 879 9559. Renomowana włoska restauracja serwująca pizzę i makarony. Prowadzona przez Włoszkę i Włocha-Egipcjanina. Alkoholu nie serwujemy, ale można go przynieść. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 5″ E)
* {{Znacznik|'''Snack Time'''|25.698594|32.640311|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Snack Time''', Luxor Temple St. (''na północ od McDonald's''). Tel.: +20 (0)95 237 5405, (0)95 237 5407. To czteropiętrowe bistro i restauracja działają od 2007 roku. Oferuje bagietki, burgery, pizzę, makarony, panini, sałatki, dania mięsne, rybne i z kurczaka, krewetki, kalimari, kawę i koktajle mleczne. Dostępne jest menu dla dzieci. Wi-Fi jest bezpłatne. Na najwyższym piętrze znajduje się restauracja orientalna „The Roof”, która serwuje dania kuchni egipskiej i libańskiej oraz shishę. Restauracja jest czynna od 12:00 do 1:00. W niedziele i czwartki można posłuchać muzyki orientalnej na żywo. Z lokalu roztacza się piękny widok na Świątynię Luksorską i Zachodni Brzeg. Otwarte codziennie od 9:00 do 4:00 (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 25″ E)
* {{Znacznik|'''Restauracja Snobs'''|25.687441|32.633482|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Snobs''' (مطعم سنوبس‎, ''​Maṭʿam Snōbs''), ul. Al Roda Al Sharifa, Luksor (''skręcając z ul. Khaled ibn al-Walid w rejonie Sonesta St. George''). Tel.: +20 (0)95 227 6156, kom.: +20 (0)100 280 2880. Restauracja na parterze oferuje dania kuchni bliskowschodniej, brytyjskiej i międzynarodowej, w tym zupy, sałatki, dania mięsne, kurczaka, ryby z Morza Czerwonego, pizzę, makarony, kawę, napoje bezalkoholowe i koktajle mleczne, ale bez alkoholu. Bezpłatne Wi-Fi. Otwarte codziennie od 15:00 do 23:00. (25° 41′ 15″ N 32° 38′ 1″ E) 
* {{Znacznik|'''Sofra Restaurant &amp; Café'''|25.694952|32.642501|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sofra Restaurant &amp; Café''' (مطعم سفرة‎, ''Maṭʿam Sufra''), Luksor, ul. Mohammeda Farida 90 (''dzielnica el-Manschiya, obok hotelu Oasis, około 600 metrów na południowy zachód od Świątyni Luksorskiej''). Tel.: +20 (0)95 235 9752, faks: +20 (0)95 235 9752, e-mail: info@sofra.com. Restauracja wewnętrzna i na dachu serwująca dania kuchni egipskiej w historycznym otoczeniu. Zimne i gorące przystawki, zupy, różnorodne dania główne, zazwyczaj przygotowywane w naczyniu żaroodpornym, oraz deser. Dania główne w cenie od 40 do 90 LE (stan na marzec 2016 r.). Dostępne są fajki wodne. Wi-Fi jest bezpłatne. W szczycie sezonu zaleca się rezerwację stolików na wieczór. Otwarte codziennie od 10:00 do północy. (25° 41′ 42″ N 32° 38′ 33″ E)
* '''Restauracja Soltana''' (مطعم السلطانة‎, ''Maṭʿam as-Sulṭāna''), Luksor, ul. Television (''300 m od Placu Television''). Telefon komórkowy: +20 (0)100 314 1481. Kuchnia międzynarodowa, pizza, lody.
* {{Znacznik|'''Sunrise Bar &amp; Restaurant'''|25.687625|32.631991|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sunrise Bar &amp; Restaurant'', ul. Khaled Ibn Al Walid (''w pobliżu hoteli Sonesta i Lotus''). Tel.: +20 (0)127 008 5503. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 55″ E) 
* {{Znacznik|'''Restauracja Tutti Frutti'''|25.688616|32.634126|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Tutti Frutti'''. Kawiarnia i bar z przekąskami z menu śniadaniowym. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 3″ E)

=== Ekskluzywnie ===
* '''Restauracja 1886''' (''w hotelu Winter Palace'').
* {{Znacznik|'''Rowing Club'''|25.696027|32.635735|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rowing Club''', Crniche el-Nile. Otwarta w 2009 roku restauracja należy do Grupy Edris. Oferuje dania kuchni włoskiej, azjatyckiej i owoce morza. (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 9″ E)

=== Restauracje rybne ===
W Luksorze znajduje się kilka restauracji serwujących ryby.

* '''Arous el-Bahr''' (‏مطعم عروس البحر‎, ​Maṭʿam ''ʿArūs al-Baḥr''), Nadi el-Madina St (''w pobliżu hotelu Amir'').
* '''El-Hoot''' (‏مطعم الحوت, ​''Maṭʿam al-Ḥūt; w pobliżu Międzynarodowego Szpitala w Luksorze'').
* {{Znacznik|'''Restauracja Royal Fish'''|25.692817|32.637500|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Royal Fish''' (‏مطعم رويال الاسماك‎, ''​Maṭʿam Rūyāl al-asmāk''), ulica El-Nugoum (''między ulicami El-Medina a ulicą Television''). Telefon komórkowy: +20 (0)100 126 0468. Chociaż menu jest dostępne tylko w języku arabskim i angielskim, na ścianie znajduje się duża tablica ze zdjęciami dostępnych gatunków ryb. Otwarte codziennie od 7:00 do północy. (25° 41′ 34″ N 32° 38′ 15″ E)
W ofercie owoce morza obejmują krewetki, kalmary (''Sepia spp.'', Morze Czerwone), kalmary, krewetki (جمبري‎, ''Ǧambarī, Panaeus semisulcatus/ japonicus''), błyszczące skalary (شعور‎, Schuʿūr, ''Lethrinus nebulosu''s), barwena (بوري‎, ''Būrī, Liza subviridis'', Suez, Morze Śródziemne), granik jubilerski (بهار‎, ''Buhār, Cephalopholis miniata'', Morze Czerwone) i barwena (‏بربوني‎, ''Barbūnī, Cynoglossus makrolepidotus'', Aleksandria), sola (‏موسى‎, ''Mūsā'', Faiyum), okoń nilowy (‏بلطي, ''Bulṭī, Tilapia nilotica'', Asuan), tuńczyk (‏تونة, ''Tūna''), Jello Barracuda (‏مكرونة, ''Makrūna, Sphyraena jello'').

=== Kawiarnie ===
* '''Nubia National Coffee''', ul. El Souk. Ta kawiarnia, zaprojektowana w stylu prostego namiotu, oferuje kawę, herbatę i sziszę. Otwarte: przez cały dzień, codziennie.
* {{Znacznik|'''Umm Kulthum Café'''|25.701286|32.642178|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Umm Kulthum Café''', ul. El Souk (''skrzyżowanie z Sh. Sidi Mahmoud''). (25° 42′ 5″ N 32° 38′ 32″ E)

== Życie nocne ==
[[Plik:Flickr - archer10 (Dennis) - Egypt-12C-024.jpg|thumb|upright|Tancerz Tanura]]
Z publicznym pijaństwem wiąże się pewna stygmatyzacja. Chociaż sami Egipcjanie czasami ignorują ten fakt, obcokrajowiec pijany w miejscu publicznym może wywrzeć złe wrażenie. Większość lokalnych pubów to zazwyczaj przepełnione testosteronem bary, w których samotni obcokrajowcy, a zwłaszcza samotne kobiety, mogą czuć się niekomfortowo.

Jednak w Luksorze jest wiele miejsc, w których można kupić alkohol. Wiele restauracji, poza podstawowymi lokalami na ulicach, sprzedaje piwo typu lager i wino. Zazwyczaj można je rozpoznać po szyldach Stella na zewnątrz lub po tym, że piją w nich ludzie.

Naprzeciwko świątyni, około 200 m na południe od głównego wejścia, znajdują się dwie restauracje na świeżym powietrzu, które serwują piwo typu lager Stella za 14 LE z podatkiem (stan na wrzesień 2011) oraz inne lokalne piwa i wina w dość rozsądnych cenach. O ich obecności świadczą ogromne szyldy Stella na zewnątrz. Jeśli nie możesz znaleźć dogodnego miejsca do serwowania alkoholu, warto zapytać personel hotelu o drogę. „Kafeteria” to eufemistyczne określenie pubu w Egipcie, a znalezienie pubu może być dość trudne, jeśli nie wiesz dokładnie, dokąd pójść.

W pobliżu północnego krańca Świątyni Luksorskiej, nieco na prawo od ruchliwego skrzyżowania, znajduje się sklep wolnocłowy. W oknach ma plastikowe, przezroczyste okiennice, a na zewnątrz stoi strażnik. Jeśli zabierzesz paszport i udasz się tam w ciągu dwóch dni od przyjazdu do Egiptu, możesz kupić do trzech butelek mocnych alkoholi, piwa itp. w obniżonych cenach na osobę. Po dwóch dniach możesz kupić tylko egipskie odpowiedniki. Sprzedają tam również sprzęt elektryczny i zamykają o 22:00.

Picie na ulicy lub w parkach, choć dość popularne wśród miejscowych, nie jest zalecane obcokrajowcom, ponieważ jest nielegalne, a alkohol w restauracjach i tak jest zazwyczaj wystarczająco tani.

== Festiwale, imprezy ==
=== Maulid Abu al-Hadżdżadża ===
Raz w roku, około dwa tygodnie przed rozpoczęciem miesiąca postu Ramadan, odbywa się 13-dniowy Mulid, święto upamiętniające urodziny Abu al-Haggaga. Kulminacją święta jest barwna, trwająca około dwóch dni procesja łodzią okrężną trasą od Świątyni Luksorskiej, na północ wzdłuż Corniche i z powrotem do Station Road. W procesji niesione są również groby zmarłych członków klanu, a zaraz za nimi ich męscy potomkowie. Każdego roku na te uroczystości przybywa około półtora miliona turystów z całego Egiptu.

W 2025 roku procesja odbędzie się 13 lutego (1. Ramadan = 1 marca 2025 r.). Data ta jest co roku przesuwana o około jedenaście dni do przodu. W 2026 roku procesja odbędzie się około 2 lutego.

=== Inne imprezy ===
* '''[https://www.egyptianmarathon.com/ West Bank Marathon]''', koniec stycznia, początek lutego.
* '''Festiwal Filmów Afrykańskich w Luksorze''', dwa dni w lutym lub marcu.
* '''Festiwal Wiosny w Luksorze w Royal Valley Golf Club''', w kwietniu. Bilety w cenie około 100 funtów.

== Noclegi ==
[[Plik:LuxorHotelsIbnWalidSt.jpg|thumb|Hotele przy ulicy Khaled Ibn el-Walid.]]
Luksor oferuje '''niezwykle szeroki wybór opcji zakwaterowania''', od kempingów i hosteli, aż po luksusowe, pięciogwiazdkowe hotele, takie jak Old Winter Palace Hotel, który zachwyca przepychem i gościł zarówno gwiazdy filmowe, jak i głowy państw. Luksor charakteryzuje się prawdopodobnie największą sezonową zmiennością cen hoteli w Egipcie – niektóre hotele są nawet o 50% (lub więcej) tańsze poza sezonem (latem). Inne ceny pozostają bez zmian.

Chociaż zdecydowana większość opcji zakwaterowania znajduje się na Wschodnim Brzegu, coraz więcej hoteli (i wciąż powstają nowe) znajduje się na spokojniejszym i odizolowanym Zachodnim Brzegu, w pobliżu grobowców i Doliny Królów. Dłuższy pobyt w okolicy może okazać się korzystny, jeśli zatrzymasz się na dłużej po obu stronach rzeki.

Jeśli przyjeżdżasz do Luksoru pociągiem lub autobusem, '''uważaj''' na przesadnie przyjaznych, a czasem nachalnych '''naganiaczy hotelowych''', zwłaszcza na dworcu (to objaw zaciętej konkurencji między hotelami, zwłaszcza w godzinach szczytu). Pamiętaj, że nic im nie jesteś winien, ale otrzymują 25-40% prowizji za przekonanie Cię do pobytu w hotelu ich „kuzyna” lub „brata”, która jest następnie doliczana do Twojego rachunku. Zazwyczaj najlepiej jest zarezerwować nocleg z wyprzedzeniem. Skorzystaj również z mapy lub taksówki, aby znaleźć hotel i zniechęcaj się do prób kierowania Cię do niego, ponieważ możesz trafić zupełnie gdzie indziej, licząc na to, że ulegniesz i zostaniesz tam, gdzie ostatecznie zaprowadził Cię Twój „przewodnik”.

Kobiety podróżujące samotnie powinny zachować szczególną ostrożność, szukając taniego noclegu w Luksorze. Odnotowano kilka przypadków napaści seksualnych po tym, jak hotelowi naganiacze i personel podali kobietom drinki z domieszką alkoholu.

Pierwszego ranka w Luksorze możesz zostać obudzony o świcie przez azan, czyli muzułmańskie wezwanie do modlitwy. Zwykle trwa ono 5-10 minut, a po kilku dniach będziesz spać w trakcie.

=== Kempingi ===
* Rezeiky Camp, patrz hotele 2-gwiazdkowe.

=== Oszczędnie ===
==== Bez klasyfikacji ====
* {{Znacznik|'''Bob Marley House Sherief Hotel'''|25.69425|32.638528|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Bob Marley House Sherief Hotel''', ul. Badr, Luksor (''od strony ul. Television''). Tel. kom.: +20 (0)100 441 6536, e-mail: mariasherifluxor@gmail.com. Prosty hotel z 15 pokojami, restauracją i tarasem na dachu. Wszystkie pokoje wyposażone są w dwa, trzy lub cztery łóżka, stół i wentylator; większość posiada również klimatyzację. Pokoje mają wspólną lub wewnętrzną łazienkę. Na tarasie na dachu znajduje się niewielka kuchnia. Recepcja jest czynna całą dobę. Obfite śniadanie serwowane jest przez cały dzień. Dostępne są usługi pralnicze. Dostępne są wycieczki. Do dyspozycji Gości jest bezpłatne Wi-Fi i komputery. Właściciel hotelu mówi pięcioma językami. Udogodnienia: bezpłatne Wi-Fi, usługi pralnicze. Akceptowane formy płatności: karta debetowa, karta kredytowa. (25° 41′ 39″ N 32° 38′ 19″ E) informacje edytuj
* {{Znacznik|'''Nubian Oasis Hotel'''|25.693895|32.642747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Nubian Oasis Hotel''' (فندق واحة النوبة‎‎, ​''Funduq Wāḥat an-Nūba''), ul. Mohammeda Farida, Luksor. Tel.: +20 (0)95 236 2671, kom.: +20 (0)100 696 9852, +20 (0)100 185 6907, e-mail: malakyasasoad@hotmail.com​ . Hotel oferuje 24 pokoje (jedno-, dwu- i trzyosobowe) z łazienkami i prysznicami. Do dyspozycji gości jest wspólna kuchnia, lodówka i pralka. Na dachu utworzono mały ogródek. (25° 41′ 38″ N 32° 38′ 34″ E)

==== Hotele 1-gwiazdkowe ====
* '''Hotel Anglo''', Plac Dworcowy. Tel.: +20 (0)95 238 1679, (0)95 238 2133, faks: +20 (0)95 238 1679. Hotel 1-gwiazdkowy z 22 pokojami dwuosobowymi.
* '''Hotel El Moustafa''', ul. Television, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 4721, (0)95 238 6626, faks: +20 (0)95 237 4721. Hotel 1-gwiazdkowy z 20 pokojami dwuosobowymi.
* '''Hotel Ramoza''', ul. Saad Zaghlul, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2270, (0)95 238 1670, faks: +20 (0)95 238 1670. Hotel 1-gwiazdkowy z 48 pokojami dwuosobowymi. Informacje edytuj
* '''Hotel Saint Mina''', ul. Cleopatra, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 6568, (0)95 237 5409, faks: +20 (0)95 237 6568. Hotel 1-gwiazdkowy z 20 pokojami, głównie dwuosobowymi. 
* {{Znacznik|'''Hotel Venus'''|25.701905|32.643445|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Venus''' (فندق ڨينوس‎, ​''Funduq Wīnūs''), ul. Youssefa Hassana, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2625, Kom.: +20 (0)122 799 3585, +20 (0)100 139 2808, E-mail: venushotelluxor@hotmail.com​ . Ten prosty, jednogwiazdkowy hotel z 21 (planowane 25) pokojami dwuosobowymi i trzyosobowymi na trzech piętrach znajduje się w centrum miasta, na północny wschód od Świątyni Luksorskiej, naprzeciwko restauracji Chez Omar. Większość pokoi posiada łazienkę, klimatyzację, wentylator, telefon i telewizor. Hotel posiada restaurację i ogród na dachu. Kuchnia w restauracji jest również dostępna dla gości. Dostępne jest bezpłatne Wi-Fi. Udogodnienia: ★, bezpłatne Wi-Fi. Akceptowane metody płatności: karta debetowa, karta kredytowa, PayPal, AliPay. (25° 42′ 7″ N 32° 38′ 36″ E)

==== Hotele 2-gwiazdkowe ====
* {{Znacznik|'''Hotel Horus'''|25.699773|32.641153|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Horus''', ul. Świątyni Karnak, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2165, faks: +20 (0)95 237 3447. Ten dwugwiazdkowy hotel oferuje 30 pokoi z łazienkami, klimatyzacją, telewizorem (na życzenie) i pralnią. Restauracja serwuje wyłącznie śniadania. Na każdym piętrze znajdują się trzy pokoje z widokiem na Nil, dwa z widokiem na południe, a pozostałe nie mają okien. Płatność tylko gotówką. Hotel został zamknięty w marcu 2023 r. (25° 41′ 59″ N 32° 38′ 28″ E)
* {{Znacznik|'''Little Garden Hotel'''|25.692950|32.641215|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Little Garden Hotel''', ul. Radwan, przy ul. Television. Tel.: +20 (0)95 227 9090, kom.: +20 (0)106 760 6600, faks: +20 (0)95 227 8080, e-mail: littlegardenlxregy@hotmail.com. Hotel z małym ogrodem. (25° 41′ 35″ N 32° 38′ 28″ E)
* {{Znacznik|'''Hotel Nefertiti'''|25.701397|32.642114|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://nefertitihotel.com/ Nefertiti Hotel]''' (فندق نفرتيتي‎, ''​Funduq Nefertītī''), Sahabi St., Luxor, ​‏ش حارة الصحابي ، الأقصر‎. (''na południe od Szkoły Franciszkańskiej''). Tel.: +20 (0)95 237 2386, +20 (0)100 032 9991, Faks: +20 (0)95 237 2386, E-mail: info@nefertitihotel.com (Informacje), booking@nefertitihotel.com (Rezerwacje). Ten 2-gwiazdkowy hotel oferuje 30 pokoi z łazienkami i klimatyzacją. Ceny wynoszą 25 USD (pokój jednoosobowy), 30 USD (pokój dwuosobowy), 39 USD (pokój trzyosobowy) i 46 USD (pokój rodzinny), wliczając śniadanie w formie bufetu (stan na grudzień 2021). Hotel oferuje taras na dachu, bezpłatne sejfy, salę bilardową, bezpłatne Wi-Fi oraz pralnię. Pokoje wyposażone są w czajnik do parzenia kawy i herbaty. W pobliżu znajduje się restauracja serwująca lunche i kolacje. Hotel cieszy się dużym zainteresowaniem, dlatego zaleca się wcześniejszą rezerwację. Rezerwacja na miejscu jest tańsza niż rezerwacja za pośrednictwem portali rezerwacyjnych. Udogodnienia: ★★, ★★★, bezpłatne Wi-Fi, 30 pokoi, pralnia. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. Akceptowane formy płatności: karta debetowa, karta kredytowa. (25° 42′ 5″ N 32° 38′ 32″ E)
* '''New Radwan Hotel''', ul. Abdel Moneim El Adisy, tel.: +20 (0)95 238 5501, (0)95 238 5502, faks: +20 (0)95 238 5501. 2-gwiazdkowy hotel z 20 pokojami dwuosobowymi.
* {{Znacznik|'''New St. Catherine Hotel'''|25.701929|32.644487|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''New St. Catherine Hotel''' (فندق نيو سانت كانرين‎, ''​Funduq Nyū Sānt Kātrīn''), ul. St. Catherine 2, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 4195, Kom.: +20 (0)122 474 0836, E-mail: info@newstcatherine.com. 2-gwiazdkowy hotel z 50 pokojami dwuosobowymi, restauracją i klubem nocnym. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, lodówkę i łazienkę. (25° 42′ 7″ N 32° 38′ 40″ E)
* {{Znacznik|'''Rezeiky Hotel and Camp'''|25.7111|32.6487|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Rezeiky Hotel and Camp''' (‏الرزيقي كامب وفندق‎, ''ar-Ruzaikī Kāmb wa-Funduq''), ul. Świątyni Karnak, Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 1334, Kom.: +20 (0)100 111 2990, (0)120 077 5549 (Elie), (0)122 282 7353 (Tony), Faks: +20 (0)95 238 1400, E-mail: info@rezeikycamp.com, rezeiky@gmail.com​ . Chrześcijański kemping i hotel z 28 pokojami dwuosobowymi, wejście od strony wschodniej. Kompleks obejmuje restaurację serwującą pełne posiłki (kuchnia egipska), salę konferencyjną dla 70 osób, basen, parking i miejsce na około 40 namiotów. Pojazdy z namiotami dachowymi można rozbić w cieniu. Jest publiczny prysznic dla gości namiotowych. Pokoje mają balkon, łazienkę w środku, niektóre z klimatyzacją, inne z wentylatorami i dwoma łóżkami; niektóre mają telewizor. Pokoje jedno- i dwuosobowe kosztują odpowiednio 15–25 i 25–35 dolarów, w zależności od udogodnień, w tym śniadania. Miejsce na namiot lub dwie osoby w samochodzie kosztują odpowiednio 7 i 18 dolarów (dopłata). Kemping bez śniadania (stan na marzec 2015 r.). Dostępne jest bezpłatne, szybkie Wi-Fi. Płatność gotówką (LE, €, $). Udogodnienia: ★★★, Wi-Fi płatne. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. Akceptowane formy płatności: karta debetowa, karta kredytowa. (25° 42′ 40″ N 32° 38′ 55″ E)

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Emilio Hotel'''|25.702707|32.643186|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.emiliotravel.com/hotel/ Emilio Hotel]''' (فندق إميليو‎, ​''Funduq Imīlyū'', ​New Emilio Hotel), ul. Youssefa Hassana, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 1601, +20 (0)95 237 1602, +20 (0)95 237 6666, Faks: +20 (0)95 237 0000, E-mail: emiliohotel@yahoo.com. Ten 3-gwiazdkowy hotel położony jest przy ruchliwej ulicy i oferuje 101 pokoi, w tym pokoje dwuosobowe, trzyosobowe i czteroosobowe. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, lodówkę, telewizor, łazienkę i sejf. Ceny różnią się w sezonie letnim i zimowym, a latem są niższe. Główna restauracja znajduje się na parterze, a druga restauracja na dachu. Hotel dysponuje również basenem na dachu i pralnią. W piwnicy odbywają się dyskoteki. Raz w tygodniu organizowany jest występ folklorystyczny. Korzystanie z sejfu jest bezpłatne. Z restauracji na dachu, otwartej dla publiczności, roztacza się wspaniały widok na Świątynię Luksorską i Zachodni Brzeg. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen, pralnia. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 10″ N 32° 38′ 36″ E)
* {{Znacznik|'''Gaddis Hotel'''|25.686586|32.63165|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Gaddis Hotel''' (‏فندق قديس, ''​Funduq Qaddīs''), 3 Khaled ibn El Walid St., Luxor, 85954, ​٣ ش خالد بن الوليد ، الأقصر ، ٨٥٩٥٤ (''wschodnia strona ulicy''). Tel.: +20 (0)95 238 2838, Kom.: +20 (0)122 210 5456, Faks: +20 (0)95 238 2838, E-mail: gaddishotel@gmail.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel oferuje 55 pokoi z łazienką, telewizorem, telefonem międzynarodowym, klimatyzacją i balkonem. W hotelu znajdują się trzy restauracje (Bamboo Restaurant (bufet, a la carte), King Dude Restaurant (kuchnia egipska) i John &amp; Johns (angielska restauracja i bar)), basen na dachu, fryzjer, sejfy i pralnia. Działają kluby nocne. Nie ma banku. Akceptowane są wszystkie karty MasterCard, Visa i AmEx. Klub nocny. Darmowe Wi-Fi. Udogodnienia: ★★★, darmowe Wi-Fi. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 41′ 12″ N 32° 37′ 54″ E)
* {{Znacznik|'''Mara House'''|25.693262|32.650970|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://marahouseluxor.com/ Mara House]''', Salah Al Din Al Ayoubi St. Tel. kom.: +20 (0)102 224 3661, +353 86 893 6972 (Irlandia), e-mail: maraegypt@gmail.com. Butikowy hotel na południowo-wschodnich obrzeżach miasta, na wschód od linii kolejowej. Pokoje z sypialnią, salonem i łazienką są idealne dla rodzin. Dostępne jest szybkie, bezpłatne Wi-Fi. Właścicielka, Irlandka Mara Vaughan, pomaga swoim gościom w planowaniu wakacji i wycieczek, a także oczywiście w transporcie na dworzec kolejowy lub lotnisko i z powrotem. Szczegółowe informacje, takie jak ceny pokoi, można uzyskać e-mailem. Płatności można dokonać gotówką lub kartą kredytową. (25° 41′ 36″ N 32° 39′ 4″ E) 
* {{Znacznik|'''Merry Land Hotel'''|25.705597|32.643433|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://merrylandhotel.blogspot.com/ Merry Land Hotel]''' (''również Merryland Hotel''), ul. Labib Habashy, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 6903, (0)95 238 1746, faks: +20 (0)95 238 1746, e-mail: gameelgeorge@hotmail.com. 3-gwiazdkowy hotel z 32 pokojami dwuosobowymi, restauracją i ogrodem na dachu. (25° 42′ 20″ N 32° 38′ 36″ E)
* {{Znacznik|'''New Pola Hotel'''|25.690833|32.633611|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''New Pola Hotel''' (فندق نيو بولا‎, ​''Funduq Nyū Būlā''), Sh. Khaled ibn al-Walid (''Wschodnia strona''). Tel.: +20 (0)95 236 5081, (0)95 236 5085, Kom.: +20 (0)100 700 0790, Faks: +20 (0)95 236 5085, (0)95 236 5083. Ten skromny, trzygwiazdkowy hotel oferuje 81 pokoi z klimatyzacją, łazienką, telewizorem, lodówką i międzynarodowym dostępem do telefonu. Niektóre pokoje urządzone są jak apartamenty z większym wyposażeniem. Akceptowane są karty MasterCard, Visa i AmEx. Do dyspozycji gości są dwie restauracje, basen na dachu i sala konferencyjna dla 200 osób. Hotel został zamknięty w grudniu 2021 r. Alternatywnie można skorzystać z hotelu St. Joseph. (25° 41′ 27″ N 32° 38′ 1″ E) 
* {{Znacznik|'''Philippe Hotel'''|25.705578|32.643642|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.philippeluxorhotel.com/ Philippe Hotel]''', ul. Dr. Labib Habashi, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2284, +20 (0)95 237 3604, tel. kom.: +20 (0)100 233 8289, faks: +20 (0)95 238 0050, e-mail: info@philippeluxorhotel.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel, należący do grupy Sonesta, położony jest w cichej bocznej uliczce odchodzącej od ulicy Karnak Temple, na północ od Świątyni Luksorskiej. Oferuje 69 pokoi z klimatyzacją, telewizorem, łazienką i lodówką. 32 oryginalne, proste pokoje zostały odnowione w 2005 roku i obecnie stanowią pokoje typu Superior, wyposażone w nowe, wysokiej jakości meble. W łazience znajduje się jednak tylko prysznic. Zimowe ceny, ze śniadaniem, dla 37 pokoi standardowych wynoszą 30 USD (pokój jednoosobowy), 40 USD (pokój dwuosobowy) i 55 USD (pokój trzyosobowy). Latem ceny wynoszą odpowiednio 20, 25 i 30 USD. Wyższe ceny obowiązują w okresie Bożego Narodzenia i Wielkanocy. Za pokoje superior dopłata wynosi 10–15 USD. Hotel posiada główną restaurację na parterze, a także bar, salę bilardową i basen na dachu. Akceptowane są karty Visa i Mastercard. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen, 69 pokoi. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 20″ N 32° 38′ 37″ E)
* {{Znacznik|'''Queens Valley Hotel'''|25.702844|32.643389|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Queens Valley Hotel''' (‏فندق كوينز فالي‎), ul. Youssefa Hassana, Luksor (''róg ul. Świątyni Karnak''). Tel.: +20 (0)95 238 8611, +20 (0)95 238 1738, kom.: +20 (0)122 842 9357, faks: +20 (0)95 237 0085, e-mail: info@queensvalley.net​ . Otwarty w grudniu 2005 roku, ten nowy, niedokończony 3-gwiazdkowy hotel oferuje 58 pokoi, w tym trzy pokoje trzyosobowe, i znajduje się bezpośrednio na północ od Nowego Hotelu Emilio. Cztery najwyższe piętra nie zostały jeszcze ukończone do zimy 2021 roku. Przestronne pokoje z prostym umeblowaniem wyposażone są w cichą, centralną klimatyzację, łazienkę, telewizor, minibar i międzynarodowe połączenie telefoniczne. Po ukończeniu budowy hotel dąży do osiągnięcia (podstawowego) statusu 4 gwiazdek, choć ceny naturalnie wzrosną. W hotelu znajduje się restauracja, trzy bary, urokliwy basen na dachu, gabinet masażu i pralnia. Akceptowane są karty Visa i Mastercard. Hotel został zamknięty w marcu 2023 roku. Alternatywnie można skorzystać z hotelu Emilio. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 10″ N 32° 38′ 36″ E) 
* {{Znacznik|'''Royal House Hotel'''|25.688423|32.634915|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Royal House Hotel''' (فندق رويال هاوس‎, ​''Funduq Rūyāl Hāus''), ul. El Mahed El Dini (''od strony ul. Khaled Ibn El Walid''). Tel.: +20 (0)95 228 0077, Fax: +20 (0)95 227 0666, Email: info@royalhousehotel.net . Hotel 3-gwiazdkowy z 30 pokojami, w większości dwuosobowymi.
* {{Znacznik|'''Shady Hotel Luxor'''|25.693625|32.639823|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://shadyhotelluxor.blogspot.com/ Shady Hotel Luxor]''' (''w pobliżu Vodafone''). Tel.: +20 (0)95 228 1262, +20 (0)95 228 1377, Kom.: +20 (0)114 560 1691, Faks: +20 (0)95 227 4859, E-mail: shady-hotel@hotmail.com​ . Ten trzygwiazdkowy hotel oferuje 50 pokoi (jedno-, dwu- i trzyosobowych) z łazienką, telewizorem, klimatyzacją, międzynarodowym dostępem telefonicznym i minibarem. Hotel oferuje basen ogrodowy, bezpłatne sejfy, restaurację, dwa bary, salę bilardową, ogród na dachu oraz bank (czynny od 8:00 do 15:00, w piątki od 9:00 do 11:00). Karty kredytowe nie są akceptowane. Ocena: ★★★. Akceptowane metody płatności: karta debetowa, karta kredytowa, PayPal. (25° 41′ 37″ N 32° 38′ 23″ E) 
* {{Znacznik|'''Hotel St. Joseph'''|25.688921|32.632753|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel St. Joseph''' (فندق شادي الاقصر‎, ​''Funduq Schādī al-Uqṣur''), ul. Khaleda ibn El Walida, Luksor (''wschodnia strona ulicy''). Tel.: +20 (0)95 238 1707, +20 (0)95 238 9732, +20 (0)95 238 9736, e-mail: Stjoseph2@hotmail.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel oferuje 75 pokoi jedno- i trzyosobowych wyposażonych w łazienkę, telewizor, telefon, minibar, klimatyzację i balkon. W hotelu znajduje się restauracja, basen na dachu, gabinet masażu i pralnia, ale nie ma banku. Akceptowane są karty MasterCard, Visa i AmEx. Palenie dozwolone jest tylko na balkonie lub w palarni. Wi-Fi jest bezpłatne. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen, pralnia. (25° 41′ 20″ N 32° 37′ 58″ E)
* {{Znacznik|'''Sun Set Hotel'''|25.691898|32.635966|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Sun Set Hotel''' (''Sunset Hotel''), Ali ebn Ali Taleb St. Tel.: +20 (0)95 227 7542, (0)95 227 6936, (0)95 227 6939. (25° 41′ 31″ N 32° 38′ 10″ E) 
* {{Znacznik|'''Susanna Hotel'''|25.700967|32.641754|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Susanna Hotel''' (‏فندق سوزانا‎, ​''Funduq Sūzānnā''), 52 Karnak Temple St., Luxor, ​٥٢ ش معبد الكرنك الأقصر‎ (''na południe od hotelu Emilio, na północ od ulicy Souq''). Tel.: +20 (0)95 225 6912, +20 (0)95 225 6015, Kom.: +20 (0)114 134 9487, Faks: +20 (0)95 225 6904, E-mail: susannahotelluxor@hotmail.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel został otwarty w czerwcu 2008 roku. 45 pokoi jedno-, dwu- i trzyosobowych wyposażonych jest w telewizor, telefon, lodówkę, oddzielną klimatyzację dla każdego pokoju, łazienkę z wanną i minibar. Pokoje z widokiem na Nil są droższe. Niektóre pokoje mają balkon. Okna są podwójnie przeszklone, dlatego są bardzo ciche. Hotel posiada taras na dachu, basen, bar i restaurację serwującą wszystkie posiłki. Brak dyskoteki. Akceptowane karty kredytowe (Mastercard, Visa). Udogodnienia: ★★★, płatne Wi-Fi, basen. (25° 42′ 4″ N 32° 38′ 30″ E) 
* {{Znacznik|'''Windsor Hotel'''|25.705893|32.643623|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Windsor Hotel''', Nefertiti St. (Labib Habashy St.). Tel.: +20 (0)95 237 2847, (0)95 238 5547, faks: +20 (0)95 237 3447, e-mail: mamdouhwindsorluxor@hotmail.com. 3-gwiazdkowy hotel ze 120 pokojami dwuosobowymi. (25° 42′ 21″ N 32° 38′ 37″ E)

=== Umiarkowanie ===
Pomimo swojej ceny, luksusowe hotele zazwyczaj nie oferują darmowego Wi-Fi w pokojach. Darmowe Wi-Fi jest standardem w wielu hotelach trzygwiazdkowych.

==== Hotele 4-gwiazdkowe ====
* {{Znacznik|'''Aracan Eatabe Luxor Hotel'''|25.704722|32.642778|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Aracan Eatabe Luxor Hotel''' (''dawniej El-Luxor Hotel, Accor Mercure Etap Luxor''), Corniche El Nile St., Luxor (''1 km na północ od Świątyni Luksorskiej''). Tel.: +20 (0)95 237 6215, kom.: +20 (0)120 482 9344 (WhatsApp), +20 (0)100 160 1395, +20 (0)100 160 1401, faks: +20 (0)95 237 4915, e-mail: rese.eatabe@aracanhotelsandresorts.com (rezerwacje), info@aracanhotelsandresorts.com. Ten 4-gwiazdkowy hotel, położony na północ od centrum miasta, oferuje 314 pokoi i osiem apartamentów, z których około 70% ma widok na Nil. Pokoje wyposażone są w minibar, telewizor, klimatyzację i międzynarodowy dostęp telefoniczny. Cena pokoju ze śniadaniem wynosi odpowiednio 106 USD i 120 USD za pokój jedno- i dwuosobowy z widokiem na Nil; podobne pokoje z widokiem na basen kosztują odpowiednio 80 USD i 94 USD. Ceny apartamentów wahają się od 282 USD do 382 USD (stan na sierpień 2006). Niektóre pokoje są przeznaczone dla niepalących, a niektóre są specjalnie przystosowane dla osób niepełnosprawnych. Hotel oferuje również cztery restauracje, cztery bary, podgrzewany basen, kawiarenkę internetową, gabinety masażu, dwie sale konferencyjne dla 30 osób, bank, pralnię i lekarza, z którym można się skontaktować telefonicznie. Hotel organizuje codzienną dyskotekę, uważaną za najsłynniejszą w Luksorze. Ocena: ★★★★. Zameldowanie: 15:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 17″ N 32° 38′ 34″ E)
* {{Znacznik|'''Iberotel Luxor'''|25.69447|32.63423|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.jazhotels.com/hoteldetail/14-egypt-luxor-iberotel-luxor Iberotel Luxor]''' (‏إيبروتيل الأقصر‎, ​''dawniej Novotel Luxor''), Khaled Ibn El Walid St., Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 0924, +20 (0)95 238 0925, +20 (0)95 238 0926, Faks: +20 (0)95 238 0972, +20 (0)95 238 1523, E-mail: rezerwacja.luxor@jazhotels.com (rezerwacja) ​ . Ten 4-gwiazdkowy hotel oferuje 185 pokoi z łazienką, minibarem, telefonem międzynarodowym, telewizorem i bezpłatnym Wi-Fi. Niektóre pokoje oferują widok na Nil. Pokoje są zgrupowane wokół świetlika. Oprócz głównej restauracji, hotel oferuje restaurację włoską i chińską, a także ogród z basenem. Akceptowane są karty kredytowe. Udogodnienia: ★★★★, bezpłatne Wi-Fi. (25° 41′ 40″ N 32° 38′ 3″ E) 
* {{Znacznik|'''Lotus Hotel'''|25.687702|32.631562|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lotus Hotel''' (‏فندق اللوتس‎‎, ''Funduq al-Lūtis''), ul. Khaleda ibn El Walida, Luksor. Tel.: +20 (0)95 235 6617, +20 (0)95 235 6620, Fax: +20 (0)95 235 6619, Email: mohtdy777@hotmail.com​ . Ten bardzo prosty 4-gwiazdkowy hotel ma 58 pokoi, w tym 10 apartamentów i 8 pokoi trzyosobowych. Pokoje wyposażone są w minibar, telewizor i telefon (ale bez połączeń międzynarodowych). Niektóre pokoje mają bezpośredni widok na Nil, inne tylko częściowy. Płatność jest gotówką. Hotel oferuje basen, dwie restauracje, kawiarnię, kawiarenkę internetową i bardzo prosty klub zdrowia z masażami i podstawowym sprzętem do ćwiczeń. Dostępna jest wypożyczalnia rowerów. Udogodnienia: ★★★★, bezpłatne Wi-Fi. (25° 41′ 16″ N 32° 37′ 54″ E) 
* {{Znacznik|'''Pyramisa Hotel Luxor'''|25.686378|32.630789|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.pyramisahotels.com/luxor-home Pyramisa Hotel Luxor]''' (فندق بيراميزا إيزيس الأقصر‎, ''​Funduq Bīrāmīzā Īzīs al-Uqṣūr'', ​Pyramisa Isis Hotel), 1 Khaled Ibn Al Walid, Gazirat Al Awameyah, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 0100, +20 (0)95 237 3366, +20 (0)95 237 2750, faks: +20 (0)95 237 2923, e-mail: luxor@pyramisaegypt.com. Ten prosty, 5-gwiazdkowy hotel oferuje 480 pokoi z lodówkami (bez minibarów) i klimatyzacją. Oprócz głównej restauracji „Lotus” znajduje się tu restauracja włoska (otwarta w porze lunchu i kolacji) oraz restauracja chińska (otwarta tylko wieczorami). Hotel oferuje również posiłki dla dzieci i wegetarian. W hotelu znajdują się również dwa baseny (jeden ogrzewany, drugi nieogrzewany) z barem, dwie sale konferencyjne o łącznej pojemności 250 osób, centrum odnowy biologicznej (tylko masaże) oraz pralnia. Akceptowane są wyłącznie karty kredytowe Visa. W lobby dostępne jest bezpłatne Wi-Fi. Udogodnienia: ★★★★, 2 sale konferencyjne, 2 baseny, 480 pokoi, pralnia. Akceptowane metody płatności: VISA. (25° 41′ 11″ N 32° 37′ 51″ E)

==== Hotele 5-gwiazdkowe ====
{{Infobox|Najstarszy hotel w mieście|Thomas Cook rozpoczął organizację wycieczek zorganizowanych do Egiptu w 1869 roku, wynajmując dwa statki kołowe do celów turystycznych. 1 grudnia 1877 roku otworzył swój pierwszy hotel w Luksorze: Luxor Hotel.

{{Znacznik|'''Luxor Hotel'''|25.697709|32.639807|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Luxor Hotel''' (‏فندق الأقصر‎, ​Funduq al-Uqṣur), ul. Świątyni Karnak, Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 0018, +20 (0)95 238 0017, faks: +20 (0)95 238 0018. Pięciogwiazdkowy hotel oferuje 82 pokoje oraz ogród z basenem. Niektóre pokoje posiadają balkony. Hotel państwowy przechodzi obecnie remont. ''W przyszłości będzie zarządzany przez brytyjską sieć hoteli Rocco Forte Collection''. Zamknięte: tymczasowo zamknięte. (25° 41′ 52″ N 32° 38′ 23″ E)}}
[[Plik:Luxor Maritim Jolie Ville Hotel R02.jpg|thumb|Jolie Ville]]
[[Plik:Luxor Sonesta 01.JPG|thumb|Sonesta St. George]]
[[Plik:Luxor Steigenberger 01.JPG|thumb|Steigenberger Nile Palace]]
* {{Znacznik|'''Four Seasons Hotel Luxor'''|25.6938|32.6344|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Four Seasons Hotel Luxor''' (فندق الفور سيزون بالأقصر), ul. Khaleda ibn El Walida, Luksor (''na południe od Iberotel Luxor''). Nowy, 5-gwiazdkowy ośrodek, zaprojektowany przez architektów Wimberly Allison Tong &amp; Goo, którego otwarcie planowane jest na 2025 rok, będzie oferował 200 pokoi i apartamentów, wszystkie z widokiem na Nil, kilka restauracji i barów, kilka basenów, spa i centrum fitness oraz sale konferencyjne i eventowe. Ocena: ★★★★★. (25° 41′ 38″ N 32° 38′ 4″ E) 
* {{Znacznik|'''Jolie Ville Kings Island Luxor'''|25.664978|32.62074|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://jolievilleluxor.com/ Jolie Ville Kings Island Luxor]''' (''dawniej Maritim Jolie Ville Kings Island Luxor''), Kings Island, Luksor. Tel.: +20 (0)95 227 4855, Fax: +20 (0)95 237 4936, Email: reservation@jolievilleluxor.com (rezerwacja), info@jolievilleluxor.com (informacje). Położony na prywatnej wyspie, Kings Island lub Crocodile Island, ten 5-gwiazdkowy hotel znajduje się około czterech i pół kilometra na południowy zachód od Świątyni Luksorskiej i na południe od Banana Island. Kompleks bungalowów, położony na terenie dużego ogrodu, oferuje 650 pokoi, w tym pokoje Comfort i Deluxe z widokiem na ogród lub Nil, a także apartamenty Jolie, wszystkie wyposażone w telewizję satelitarną, sejf, lodówkę i łazienkę z prysznicem. Hotel oferuje salę bankietową, trzy baseny z oddzielnymi basenami dla dzieci, w tym basen bez krawędzi z wodospadem, restaurację główną i restaurację a la carte, trzy bary z przekąskami przy basenie, centrum biznesowe, sklepy i bank. Boisko do siatkówki i centrum fitness są wliczone w cenę; Korty tenisowe, sauna, łaźnia parowa i masaże są dostępne za opłatą. Dla dzieci (4-12 lat) rano i po południu dostępny jest anglojęzyczny „Miniklub” oraz plac zabaw. Opieka nad dziećmi jest dostępna za opłatą. Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi, parking, trzy baseny, bezpłatny parking. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 39′ 54″ N 32° 37′ 15″ E) 
* {{Znacznik|'''Sofitel Winter Palace Luxor'''|25.6969|32.6365|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/1661/index.de.shtml Sofitel Winter Palace Luxor]''' (‏فندق وينتر بالاس‎), 17 Cornish El Nile St., Luxor 11432. Tel.: +20 (0)95 238 0422, +20 (0)95 238 0425, faks: +20 (0)95 237 4087, e-mail: H1661@sofitel.com. Ten 5-gwiazdkowy hotel, zbudowany w stylu XIX wieku, został otwarty w 1907 roku i oferuje 356 pokoi, różnorodne restauracje, salę konferencyjną, centrum biznesowe i basen. Najważniejszą restauracją jest „1886”. Pokoje Standard i Deluxe nie różnią się jakością, a jedynie rozmiarem. Za hotelem znajduje się duży ogród. Akceptowane są karty kredytowe. Udogodnienia: ★★★★★, Parking, Basen. Zameldowanie: 15:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 41′ 49″ N 32° 38′ 11″ E)
:* {{Znacznik|'''Pavilion Winter Luxor'''|25.696723|32.638857|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/1662/index.de.shtml Pavilion Winter Luxor]''', Corniche El Nile St., Luxor, ​ش كورنيش النيل ، الأقصر‎. Tel.: +20 (0)95 238 0425, Faks: +20 (0)95 237 4087, E-mail: h1661@accor.com​ . Pięciogwiazdkowy hotel w północno-wschodniej części kompleksu Pałacu Zimowego w Luksorze. Cechy: ★★★★★, Parking, Basen. Zameldowanie: 15:00 Wymeldowanie: 12:00. (25° 41′ 48″ N 32° 38′ 20″ E) 
* {{Znacznik|'''Sonesta St. George Hotel'''|25.68836|32.631851|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.sonesta.com/sonesta-hotels-resorts/egy/luxor/sonesta-st-george-hotel-luxor Sonesta St. George Hotel]''' (فندق سونستا سان جورج‎, ​''Funduq Sūnistā Sān Dschūrdsch''), ul. Khaled ibn El Walid, Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 2575, faks: +20 (0)95 238 2571, +20 (0)95 238 2941, e-mail: reservation@sonestaluxor.com (rezerwacja). Ten 5-gwiazdkowy hotel jest jednym z najlepszych hoteli w centrum Luksoru. Oferuje 212 pokoi „standardowych”, ale tylko niewielka część z nich oferuje widok na Nil. Niektóre pokoje są połączone z sąsiednimi pokojami za pomocą drzwi łączących. 118 pokoi należy do „Royal Club” na piętrach 6–8, które są znacznie lepiej wyposażone (inne umeblowanie, sauna i elegancka toaleta). Dostęp do internetu przez telefon jest płatny. Wi-Fi jest dostępne w lobby, przy basenie oraz w pokojach „Royal Club”. Hotel oferuje stosunkowo niewielki basen z trawnikiem do opalania na pontonie na Nilu, trzy sale konferencyjne dla maksymalnie 60 osób, cztery restauracje (główną, orientalną, włoską i japońską), centrum biznesowe, kino plenerowe przy basenie, klub fitness z masażami, łaźnię parową, saunę i studio fitness, a także bank (czynny codziennie w godzinach 8:30–22:00). Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen i pralnia. Cena: Ceny różnią się w zależności od sezonu zimowego i letniego. Akceptowane metody płatności: karty kredytowe. (25° 41′ 18″ N 32° 37′ 55″ E) 
* {{Znacznik|'''Steigenberger Nile Palace Luxor'''|25.687441|32.631433|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hrewards.com/de/steigenberger-nile-palace-luxor Steigenberger Nile Palace Luxor]''' (''dawniej Le Meridien Luxor Hotel'''), ul. Khaleda Ibn El Walida, Gazirat Al Awameyah, Luksor, 85111. Tel.: +20 (0)95 236 6999, faks: +20 (0)95 236 5666, e-mail: res.mgr@luxor-steigenberger.com (rezerwacja), fo@luxor-steigenberger.com. Ten prosty, 5-gwiazdkowy hotel oferuje 303 pokoje, w tym 8 apartamentów typu Junior Suite, 2 apartamenty dyplomatyczne i jeden apartament prezydencki, każdy z balkonem lub tarasem. Oprócz głównej restauracji, hotel oferuje również restaurację włoską, libańską i tajską, kawiarnię Arabesque Café przy basenie, klub fitness (siłownia, masaże), podgrzewany basen, fryzjer, pralnię i bank (czynne codziennie w godzinach 9:00–21:00). Na duże konferencje i wesela hotel dysponuje trzema salami konferencyjnymi i balowymi. Największa, „Nile Palace”, może pomieścić do 1000 osób. Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi, siłownia, 3 sale konferencyjne, basen, 303 pokoje, fryzjer i pralnia. Akceptowane metody płatności: VISA, Mastercard i American Express. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 53″ E) 
* {{Znacznik|'''Steigenberger Resort Achti'''|25.681944|32.627222|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hrewards.com/de/steigenberger-resort-achti-luxor Steigenberger Resort Achti]''' (''dawniej Achti Resort Luxor, Sheraton Luxor Resort''), Khaled Ibn El Waleed St., Al Awameya, Luxor 83951. Tel.: +20 (0)95 237 4544, +20 (0)95 237 4957, faks: +20 (0)95 237 4941, e-mail: info.achti@steigenberger.com​ . Pięciogwiazdkowy hotel położony jest na końcu ulicy Khalid ibn el-Walid, około trzech kilometrów na południowy zachód od Świątyni Luksorskiej. Oferuje 281 pokoi dwuosobowych w budynku głównym i bungalowach ogrodowych, dwa baseny z brodzikami dla dzieci, główną restaurację Karnak oraz dwie restauracje à la carte (indyjską (restauracja Agra) i włoską (La Mamma)), bar Sukkareya, bary przy basenie, jacuzzi, boisko do siatkówki, mini-krokiet i sklepy. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizor LCD, minibar oraz łazienkę z prysznicem i wanną. Goście mogą korzystać z bezpłatnego Wi-Fi. Sejfy dostępne są w recepcji. Oprócz pokoi Classic dostępnych jest 28 pokoi Superior, osiem apartamentów Junior Suite oraz po jednym apartamencie Royal i Presidential Suite. Za pokoje z widokiem na ogród i Nil obowiązują inne ceny. Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi. (25° 40′ 55″ N 32° 37′ 38″ E)

== Kontakt ==
Szczegółowe informacje o usługach telefonicznych, internetowych i pocztowych można znaleźć na stronach różnych dzielnic Luksoru – Luksor, jako główne miasto turystyczne, jest doskonale rozwinięty pod względem infrastruktury komunikacyjnej.

Większość najlepszych punktów znajduje się w miejscu zamieszkania większości lokalnej ludności, na Wschodnim Brzegu Luksoru.

Numer telefonu w Luksorze to +20 95 2xxx xxx, a na Zachodnim Brzegu +20 95 2060xxx.

== Bezpieczeństwo ==
* '''Zachowaj czujność''' – dla osób, które nie korzystają z w pełni zorganizowanych wycieczek, naganiacze mogą sprawić, że zwiedzanie będzie bardzo frustrujące. (Chociaż zazwyczaj nie zapuszczają się do samych świątyń). Jednak w świątyniach trzeba zmagać się z rządowymi przewodnikami. Przewodnicy to prawdziwi pracownicy rządowi, ale jednocześnie '''niezwykle''' agresywni, jeśli chodzi o „oprowadzanie”, a następnie żądanie napiwku. Zasada jest prosta: jeśli ktoś coś pokazuje, niezależnie od czasu, będzie chciał napiwku. Warto dać niewielki napiwek z góry, prosząc o „samodzielne zwiedzanie”.
* Mądrze jest wiedzieć, do którego miejsca i dokąd się udajesz, albo po prostu zarezerwować nocleg z wyprzedzeniem. W przeciwnym razie będziesz musiał radzić sobie z naganiaczami na dworcu.
* Ponieważ turystyka jest głównym źródłem dochodu w Luksorze i tak jest od wieków, wiele osób uczyniło z oszustwa sztukę. Powinieneś założyć, że każde stwierdzenie od kogoś, kto nagle się do ciebie odezwie, jest kłamstwem. Kilka starszych trików z książki:
:* „Potrzebuję przetłumaczenia listu”, używany, aby zwabić Cię do sklepu
:* „Potrzebuję listu do przyjaciela z Twojego kraju” (pokazują adres w Twoim kraju), ponownie używany, aby zwabić Cię do sklepu
:* Fabryka alabastru. Znaczna część alabastru jest importowana i rzadko jest wytwarzana na miejscu. Zdecydowana większość innych kamieni, takich jak jadeit, jest importowana z [[Chiny|Chin]] i [[Indie|Indii]].
:* „Świątynia jest zamknięta” – sprawdź godziny otwarcia przed przyjazdem. Dowiedz się samodzielnie, czy coś jest otwarte, czy zamknięte, czy idziesz właściwą drogą. Zapytaj lokalnego, a nie taksówkarza ani kierowcę wozu strażackiego. Główne świątynie działają w tych samych godzinach i rzadko, jeśli w ogóle, są zamykane, ponieważ prace konserwatorskie/wykopaliska są prawie zawsze prowadzone w godzinach otwarcia, a tylko jeden obszar jest zamknięty. Grobowce w Dolinie Królów to inna sprawa, ale główna kasa biletowa przy wejściu ma tabliczkę informującą, które groby są otwarte, a które zamknięte w danym dniu.
:* Muzeum Papirusów – to po prostu sklep z papirusami, niektóre są dobre, ale niektóre to tanie imitacje.
:* Sprzedawca szalików – osoba sprzedająca zazwyczaj tylko jeden szalik będzie próbowała go użyć, aby ukryć ruchy dłoni, podczas gdy będzie Cię okradać.
:* Zaczyna się od pytania: „Znam Cię ze statku wycieczkowego”.
:* Zaczyna się od pytania: „Przepraszam, skąd jesteś?”.
* '''Kobiety''' podróżujące bez towarzystwa powinny zachować szczególną ostrożność, szukając taniego noclegu. Odnotowano kilka przypadków napaści seksualnych po tym, jak hotelowi naganiacze i personel poczęstowali kobiety drinkami z domieszką alkoholu. Zawsze sprawdzaj swój pokój, aby upewnić się, że drzwi mają solidny zamek, którego nie da się otworzyć z zewnątrz, i sprawdź, czy nie ma w nim wizjerów (w niektórych miejscach takie rzeczy się zdarzają). Pracownicy niektórych sklepów okazjonalnie nękają lub obmacują kobiety, które nie podróżują z mężczyzną. Jeśli podróżujesz z mężczyzną, rozważ udawanie męża i żony, nawet jeśli nimi nie jesteście. To pozwoli uniknąć niektórych z tych problemów.
* '''Sprzedawcy''' w Luksorze są znani z agresji i manipulacji. Jeśli nie chcesz dać się namówić na zakup czegokolwiek, rozsądnie jest całkowicie zignorować wszelkie próby nawiązania rozmowy przez miejscowego, niezależnie od tego, jak niewinne mogą się wydawać. W sklepach i na targu często używa się zwrotu „No Hassle” (Bez kłopotów), aby uniknąć niepożądanej uwagi. Jeśli chcesz być uprzejmy, warto również powiedzieć „Laa shukran”, co po arabsku oznacza „nie, dziękuję”. Uprzejmość ułatwi ci życie, ponieważ ludzie zapamiętają twoje niegrzeczne zachowanie i mogą później narobić więcej kłopotów. Jeśli problem będzie się powtarzał, zagroź wezwaniem policji turystycznej, używając zwrotu „Jesteś naciągaczem!”.
* Na ulicy łatwiej jest udawać nieznajomość angielskiego: „Non Speakee Engleezee” i/lub „Non Parlee Arabee” wydają się najskuteczniejszym sposobem na okazanie, że nie jesteś zainteresowany ich ofertą. Ta technika może jednak przynieść odwrotny skutek, ponieważ większość Egipcjan mówi kilkoma językami, więc jeśli zostaniesz przyparty do muru, udawaj, że mówisz w jakimś niezrozumiałym języku, takim jak azerski lub osetyjski. Jeśli mówisz w nietypowym języku, takim jak perski, albański lub wschodnioeuropejski, upewnij się, że zaczynasz z nimi rozmawiać w tym języku. Jeśli nie mówisz, udawaj i rób to w ich obecności. To najszybszy i najłatwiejszy sposób na pozbycie się naganiaczy. W przeciwnym razie po prostu nie angażuj się w żadne rozmowy.
:* W zależności od tego, jak Twój profil Cię postrzega, możesz zostać zapytany, czasami już kilka minut po wyjściu z hotelu, czy chcesz kupić narkotyki lub skorzystać z usług seksualnych. Pamiętaj, że prostytucja i zażywanie narkotyków nie są lekceważone przez władze. Osoby homoseksualne powinny zachować szczególną ostrożność, gdy otrzymują propozycję od osoby świadczącej usługi seksualne. Egipt ma udokumentowaną historię przypadków łapania gejów w pułapkach.

== Zdrowie ==
=== Ważne szpitale ===
* {{Znacznik|'''Luxor Public Hospital'''|25.708691 |32.645440 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Luxor Public Hospital''' (Luxor General Hospital). Tel.: +20 (0)95 237 2025. (25° 42′ 31″ N 32° 38′ 43″ O)
* {{Znacznik|'''Luxor International Hospital'''|25.687673 |32.639866 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Luxor International Hospital''' (‏مستشفى الدولي‎, ​''Mustaschfā ad-Daulī''). Tel.: +20 (0)95 238 7192, (0)95 238 71923. (25° 41′ 16″ N 32° 38′ 24″ O)

== Informacje turystyczne ==
W Luksorze znajdują się dwa biura informacji turystycznej. Nie należy jednak oczekiwać zbyt wielu informacji.

* Główne {{Znacznik|'''Biuro informacji turystycznej'''|25.697110 |32.644308|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''biuro informacji turystycznej''' znajduje się w północno-zachodnim rogu placu przed dworcem od 2008 roku. Jest czynne codziennie od 8:00 do 20:00. Tel. i faks: (0)95 237 3294. Oddział na pobliskim dworcu kolejowym został zamknięty w 2013 roku.
* Informacja turystyczna na lotnisku, tel.: (0)95 237 2306. Jest czynna codziennie przez całą dobę.

=== Konsulaty ===
W Luksorze działa kilku konsulów honorowych lub przedstawicieli. Prosimy pamiętać, że konsulowie ci obsługują wyłącznie obywateli tych krajów.

* Z konsulem Francji, Marie-Christine Gerber, można skontaktować się pod numerem telefonu (0)100 574 1153.
* Konsul Włoch, pan Ladíslav Otakar Skákal, ma swoje biuro w hotelu Sheraton, apartament nr 515. Można się z nim skontaktować telefonicznie pod numerem (0)95 237 4544, wew. 515, faksem pod numerem (0)95 237 4941 lub mailowo pod adresem viceconsolato.luxor@esteri.it.
* Z konsulem Hiszpanii, panią Maricel Bea Pigrau, mieszczącym się przy ulicy Khaleda ibn el-Walida, za hotelem TuTotel, można się skontaktować telefonicznie pod numerami (0)95 227 0121, 227 2038, 228 2031 lub 227 0121.
* Konsulem brytyjskim jest pan Ehab Gaddis, właściciel hotelu o tej samej nazwie, z którym można się skontaktować codziennie, z wyjątkiem piątków i sobót, w godzinach od 9:00 do 15:00, pod numerem (0)100 500 0119.

=== Ważni organizatorzy wycieczek ===
* '''Thomas Cook''', Corniche el-Nile. Tel.: +20 (0)95 237 2402, (0)95 237 2196, (0)95 237 6808, Kom.: +20 (0)100 166 0276, Faks: +20 (0)95 236 6574, E-mail: tcluxor@thomascook.com.eg. Firma, z siedzibą w Luksorze od 1869 roku, znajduje się tuż obok hotelu Winter Palace. Oferuje usługi bankowe i turystyczne, w tym loty balonem. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–20:00.

=== Władze ds. zabytków ===
* {{Znacznik|'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Faraońskich'''|25.707363 |32.645219|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Faraońskich''' (25° 42′ 27″ N 32° 38′ 43″ E) znajduje się na wschód od Muzeum Luksorskiego.
* {{Znacznik|'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Koptyjskich i Islamskich'''|25.686278 |32.6375|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Koptyjskich i Islamskich''' (25° 41′ 11″ N 32° 38′ 15″ E) znajduje się na południu miasta, w dzielnicy Hay el-Feiruz, na zachód od Szpitala Międzynarodowego.

=== Banki ===
* {{Znacznik|'''Bank of Alexandria'''|25.705786 |32.643106|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}{{Znacznik|'''Bank of Alexandria'''|25.684415 |32.630478|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bank of Alexandria''', (1) Południowy kraniec ulicy Khaleda ibn el-Walida; (2) Ulica Dr. Labiba Habachi w pobliżu hotelu Philippe. (25° 42′ 21″ N 32° 38′ 35″ E) 
* {{Znacznik|'''Bank Misr'''|25.705361 |32.643884|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bank Misr''', ulica Dr. Labiba Habachi (''na wschód od hotelu Philippe''). (25° 42′ 19″ N 32° 38′ 38″ E) 
* {{Znacznik|'''Banque du Caire'''|25.695780 |32.635848|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Banque du Caire''', Corniche (''naprzeciwko Klubu Wioślarskiego Luxor''). (25° 41′ 45″ N 32° 38′ 9″ E)
* {{Znacznik|'''Nationalbank'''|25.696090 |32.636213|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Nationalbank''' (‏البنك الأهلي المصري‎, ​''al-Bank al-Ahlī al-Miṣrī'', ​Narodowy Bank Egiptu), Corniche (''na południe od hotelu Winter Palace''). (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 10″ E)
* {{Znacznik|'''HSBC'''|25.694838 |32.635043|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''HSBC''' (''północna strona Iberotelu''). (25° 41′ 41″ N 32° 38′ 6″ E)

=== Poczta ===
* {{Znacznik|'''Urząd pocztowy'''|25.698656 |32.641234|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd pocztowy''' mieści się po południowej stronie ulicy El Mahatta (Dworcowa) na skrzyżowaniu z ulicą Luxor Temple St.

=== Przedłużenie wizy ===
* {{Znacznik|'''Biuro Paszportowe w Luksorze'''|25.6874722 |32.6319302|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Biuro Paszportowe w Luksorze''' (''na południe od centrum Luksoru, praktycznie naprzeciwko hotelu Isis''). Sobota-Czwartek, 8:00-16:00. Należy okazać paszport, 2 zdjęcia, kopie paszportu (wraz ze stemplami wjazdowymi) oraz uiścić opłatę w wysokości 1100 LE przed godziną 11:00. Paszport zostanie zwrócony około godziny 14:00 tego samego dnia. Czasami mogą zażądać dodatkowych dokumentów, takich jak notarialna umowa najmu, i wydłużyć czas oczekiwania nawet do miesiąca. W każdym razie, przedłużenie wizy jest o wiele łatwiejsze w tym biurze niż w Kairze; najłatwiej byłoby to zrobić w Hurghadzie.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Dendera]]''' — Luksor to dobra baza wypadowa do odwiedzenia tego miejsca, gdzie znajduje się fantastycznie zachowana świątynia Hathor z czasów dynastii Ptolemeuszów. Wiele hoteli organizuje jednodniowe wycieczki i nie trzeba w nich nocować, aby skorzystać z tych usług. Można tam jednak łatwo dojechać taksówką lub, jeszcze taniej, lokalnym pociągiem do [[Kina|Kiny]], a stamtąd taksówką.
* Osoby dysponujące większą ilością czasu mogą dodać wizytę w '''świątyni Setiego I''' w '''[[Abydos]]''', gdzie znajdują się jedne z najwspanialszych dzieł sztuki w Egipcie. To długa podróż samochodem z Luksoru, ale można ją połączyć z jednodniową wycieczką do [[Dendra|Dendery]].
* Miasto jest również dobrym punktem wypadowym do dalszej podróży przez '''[[Górny Egipt|Górny Egipt]]''', a następnie do '''[[Asuan]]u''' i '''[[Abu Simbel]]'''.

{{przewodnik}}
{{Jest w|Egipt}}
{{geo|25.6833|32.6500|zoom=12}}
[[Kategoria:Egipt]]</text>
      <sha1>hrjz1rhy2ew9jpydvct1idm1r3hvpfb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nagasaki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1576</id>
    <revision>
      <id>156879</id>
      <parentid>150070</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40573" sha1="sqkxcbjtyb2bhjsdsz20bndwgyeq2q2" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Nagasaki
 |nazwa oryginalna = 長崎
 |widok            = Nagasaki Montage2.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Nagasaki_Nagasaki_chapter.svg
 |mapa             = Map of Japan with highlight on Nagasaki city.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] [[Japonia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Nagasaki_Prefecture.svg|20px]] [[Prefektura Nagasaki]]
 |powierzchnia     = 405,86
 |wysokość         = 105
 |lud              = 392 300
 |prefiks          = 95
 |kod pocztowy     = 850-0002 – 852-8154
 |www              = https://www.city.nagasaki.lg.jp/
}}
'''Nagasaki''' (長崎) jest stolicą [[Prefektura Nagasaki|prefektury Nagasaki]] na wyspie [[Kiusiu]] w [[Japonia|Japonii]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Nagasaki C1414.jpg|thumb|400px|Przegląd nabrzeża Nagasaki.]]
Pod koniec XII wieku Nagasaki było wciąż mało znaczącą wioską rybacką z pięknym, choć odległym, naturalnym portem. Sytuacja uległa zmianie, gdy w XVI wieku do [[Japonia|Japonii]] przybyli pierwsi Europejczycy. Rozwinęły się stosunki handlowe, a portugalscy kupcy przywozili towary zarówno z ojczyzny, jak i z [[Chiny|Chin]]. Jezuici poszli za nimi i rozpoczęli pracę misyjną. Wkrótce to się skończyło: za rządów Toyotomi Hideyoshiego stracono 26 chrześcijan i ich misjonarzy. W międzyczasie Holendrzy założyli również punkt handlowy, a na wyspie działali również chińscy kupcy. Jednak swoboda przemieszczania się zagranicznych kupców była bardzo ograniczona, więc wymiana kulturalna z [[Europa|Europą]] była możliwa tylko w Nagasaki. To miasto, ze wszystkich miejsc, stało się celem bomby atomowej 9 sierpnia 1945, która zniszczyła miasto i pochłonęła życie ponad 100 000 osób.

Nagasaki jest obecnie znów tętniącym życiem miastem liczącym około 400 000 mieszkańców, a jego port jest przystanią dla statków handlowych i wycieczkowych z całego świata.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Nagasaki|32.916944|129.913611|typ=transport}}'''[https://nagasaki-airport.jp/en/ Port lotniczy Nagasaki]''' ({{IATA|NGS}}). Obaj główni japońscy przewoźnicy lotniczy obsługują port lotniczy Nagasaki. JAL i ANA oferują loty bez przesiadek z [[Port lotniczy Tokio Haneda|lotniska Haneda]] w [[Tokio]] i lotniska Itami w [[Osaka|Osace]]. ANA oferuje również loty bez przesiadek do Nagasaki z [[Port lotniczy Chubu Centrair|lotniska Centrair]] w [[Nagoja|Nagoi]] i lotniska [[Naha]] na [[Okinawa|Okinawie]]. Do tanich przewoźników latających do Nagasaki należą Solaseed Air (z lotniska Tokio Haneda), Peach Airlines (z lotniska [[Port lotniczy Kansai|Kansai]] w [[Osaka|Osace]]), Skymark Airlines (z lotniska Tokio Haneda i [[Kobe]]) oraz Jetstar Japan (z [[Port lotniczy Narita|lotniska Narita]] w pobliżu Tokio). Międzynarodowe linie lotnicze obsługujące Nagasaki to China Eastern Airlines (z [[Szanghaj]]u), Hong Kong Express (z [[Hongkong]]u) i Air Seoul (z [[Seul]]u). Tigerair Taiwan obsługuje loty czarterowe z [[Tajpej]]. 
Istnieje kilka tras autobusów limuzynowych z lotniska Nagasaki do centrum miasta. Wszystkie trasy kosztują ¥1000 do stacji JR Nagasaki. Najszybsze autobusy, przez Dejima Road, jadą około 45 minut.

Jeśli lądujesz na {{Znacznik|Port lotniczy Fukuoka|33.584444|130.451667|typ=transport}}'''lotnisku Fukuoka''' ({{IATA|FUK}}), autobusy autostradowe kursują do Nagasaki 1-2 razy na godzinę (2 godz. 20 min, ¥2620).

=== Koleją ===
[[Plik:N700S-Y4 Kamome-29.jpg|thumb|250px|Pociąg ''Kamome'' linii Nishi-Kyushu Shinkansen]]
JR Kyushu obsługuje linię '''Nishi-Kyushu Shinkansen''' [''https://www.jrkyushu.co.jp/english/train/shinkansen_kamome.html Kamome'' (かもめ), najnowszą linię japońskich pociągów dużych prędkości], która została otwarta we wrześniu 2022. Na razie działa tylko 66-kilometrowy (41 mil) odcinek między Nagasaki a Takeo-Onsen. Z [[Fukuoka|Fukuoki]] trzeba będzie wsiąść do dwóch pociągów: ekspresu '''Relay Kamome''' do Takeo-Onsen, a następnie przesiąść się na pociąg '''Kamome''' Shinkansen do {{Znacznik|Stacja Nagasaki|32.752832|129.8705|typ=transport}}'''Nagasaki'''. Ta podróż dwoma pociągami będzie normą przez jakiś czas, ponieważ nie ma rozkładu jazdy, kiedy rozpocznie się budowa, aby połączyć nową linię pociągów dużych prędkości z resztą sieci shinkansen.

Cała podróż z [[Fukuoka|Fukuoki]] trwa około 90 minut i kosztuje 6050 jenów za zarezerwowane miejsce. Podróż jest bezpłatna z Japan Rail Pass lub jednym z regionalnych karnetów JR Kyushu. Bilety ze zniżką można również kupić online w cenie ¥4200 w jedną stronę między Hakatą a Nagasaki lub ¥3600 z trzydniowym wyprzedzeniem. Należy pamiętać, że w przypadku podróży z zarezerwowanymi miejscami z przesiadkami w Takeo-Onsen przydział miejsc dla obu pociągów może być wydrukowany na jednym bilecie.

Jeśli przyjeżdżasz z bardziej wschodniego kierunku ''shinkansenem'', możesz przesiąść się do ''Relay Kamome'' na stacji Hakata lub na kolejnej stacji, Shin-Tosu, w zależności od rozkładu jazdy. Nagasaki jest oddalone o około 2 godz. 30 min od [[Hiroszima|Hiroszimy]], 3 godz. 30 min od [[Okayama|Okayamy]], 4 godz. od [[Osaka|Osaki]] i 6 godz. 30 min od [[Tokio]].

Ze stacji Kagoshima-Chuo w [[Kagoshima|Kagoshimie]] do Nagasaki można dojechać pociągami Kyushu Shinkansen i Kamome w około 3 godziny (z przesiadką na stacjach Shin-Tosu i Takeo-Onsen), ale wiąże się to z wysoką opłatą 15080 jenów za zarezerwowane miejsce (bezpłatne dla osób z dowolnym z powyższych karnetów).

==== Pociągi sypialne ====
Możesz podróżować nocą z [[Tokio]] do Nagasaki, korzystając z wielu usług: nocnego pociągu ''Sunrise Seto/Sunrise Izumo'' o 21:50 do [[Okayama|Okayama]], Shinkansen z Okayama do Hakata i pociągów Relay Kamome/Kamome z Hakata do Nagasaki. Zajmie to około pół dnia, a jeśli jesteś gotowy na ciągłe przesiadki, zostaniesz za to nagrodzony, ponieważ Twoja podróż będzie jednocześnie noclegiem.

Koszt noclegu w pociągach ''Sunrise'' jest wliczony w cenę dla posiadaczy Japan Rail Pass tylko w przypadku rezerwacji w strefie wspólnej ''nobinobi'', gdzie zostanie Ci przydzielone miejsce na wykładzinie, a Twoja głowa będzie oddzielona drewnianymi przegrodami od sąsiadów (rezerwacja jest bezpłatna, ale nadal obowiązkowa; miejsca są ograniczone i szybko się kończą). Za prywatne miejsce każdy musi zapłacić dopłatę za nocleg na odcinku [[Tokio]]-[[Okayama]]; reszta podróży jest objęta karnetem. Alternatywą, jeśli chcesz wybrać się w podróż z noclegiem, jest podzielenie podróży na etap wieczorny i poranny, spędzając noc w jednym z miast po drodze.

=== Samochodem ===
Droga krajowa 2020 do [[Fukuoka|Fukuoki]].

=== Autobusem ===
Autobusy autostradowe przyjeżdżają z wielu głównych obszarów wokół [[Kiusiu]], w tym z [[Fukuoka|Fukuoki]] (2 godz. 30 min, ¥2620).

Nocny autobus ''Holland'' kursuje do Nagasaki z [[Kioto]] (12 godz.), [[Osaka|Osaka]] O-CAT i Umeda (10 godz. 40 min z Umeda) i [[Kobe]] (9 godz. 45 min), a ceny zaczynają się od ¥6900. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|32.753287909980685|129.8717734548146|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
* Istnieją połączenia promowe do [[Pusan]] i dalej do [[Czedżu]]. Należy zapoznać się z przepisami wjazdowymi, które wymagają rejestracji elektronicznej co najmniej 72 godziny przed wejściem na pokład.
* Statki wycieczkowe przepływają pod mostem Venus Wing Bridge (''Most Megami'') i cumują przy {{Znacznik|Molo Matsugae|32.736273|129.867111|typ=transport}}'''Molo Matsugae'''.

== Komunikacja ==
{{mapa|32.753109|129.871224|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
[[Plik:Tram stop - nagasaki.jpg|thumb|240px|Tramwaj]]
Tramwaje (路面電車 ''romen densha'' lub チンチン電車 &quot;chin-chin densha&quot;) łączą większość Nagasaki; kursują co około dziesięć do piętnastu minut w ciągu dnia. Najczęściej używanymi liniami będą czerwona (3) i niebieska (1); niebieska i czerwona linia biegną tym samym torem od północnego krańca Nagasaki aż do stacji kolejowej w Nagasaki, gdzie się rozdzielają. Niebieska linia prowadzi do centrum handlowego You-me Plaza, Dejima, a później do pasażu handlowego w centrum miasta. Podróż w jedną stronę kosztuje 140 jenów i można kupić bilet przesiadkowy (乗り継ぎ券 ”noritsugi ken&quot;), aby kontynuować podróż, jeśli wymaga ona dwóch tramwajów. Bilety te można nabyć tylko wtedy, gdy wysiądzie się na przystanku Tsuki Machi. Możesz zaoszczędzić pieniądze, jeśli dużo podróżujesz, kupując całodzienny bilet na tramwaje (500 jenów), który możesz kupić w Centrum Informacji Turystycznej na stacji Nagasaki lub w większości dużych hoteli.

Autobusy również jeżdżą przez większość Nagasaki, w tym przez miejsca, do których nie jeżdżą tramwaje.

Tramwaje przestają jeździć około godziny 23:00, a większość połączeń autobusowych ma również przerwy w nocy. Może to być nieprzyjemne przebudzenie, jeśli wyjdziesz w Shianbashi, tylko po to, aby dowiedzieć się, że musisz zostać do 06:00 na pierwszą działającą densha. Dla odważnych spacer z Shianbashi do Sumiyoshi zajmuje około godziny. Ten przedział czasowy w dużej mierze zależy od tego, jak szybko idziesz i jakiego rodzaju nocnego wyjścia doświadczyłeś.

== Warto zobaczyć ==
[https://www.nagasaki-tabinet.com/storage/files/shares/language/travelsupportcallcenter.pdf Wielojęzyczne centrum telefoniczne] może odpowiedzieć na pytania związane z turystyką w języku angielskim i 16 innych językach: +81-95-825-5175, 08:00-20:00 365 dni w roku. Zaoszczędź trochę papieru, korzystając z [https://www.discover-nagasaki.com/en/pamphlet ich kolekcji elektronicznych broszur] (PDF) dla kilku atrakcji.
* {{zobacz
| name=[https://nagasakipeace.jp/ Muzeum Bomby Atomowej] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=32.772653 | long=129.864514 | wskazówki=5 minut pieszo od przystanku tramwajowego Hamaguchi-machi linii tramwajowej 1 lub 3 (kierunek 赤迫 akasako)
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:30. Dobrze wykonana uroczystość upamiętniająca jedną z największych tragedii XX wieku. Na końcu wycieczki po muzeum znajdziesz mocny argument przeciwko rozprzestrzenianiu broni jądrowej, przedstawiony w kilku dobrze zaprojektowanych eksponatach. Kup sobie lody po wyjściu – będziesz ich potrzebować. 200 jenów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://glover-garden.jp/ Ogród Glovera] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=32.733398 | long=129.869387 | wskazówki=5 minut pieszo od przystanku tramwajowego Oura-tenshudo-shita linii tramwajowej 5 (kierunek 石橋 ishibashi))
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:00-18:00. To przyjemna kolekcja przeniesionych domów w stylu europejskim, zbudowanych dla zagranicznych kupców i dyplomatów, gdy Japonia otworzyła się na świat po restauracji Meiji w połowie XIX wieku. Oferuje również wspaniały widok na port w Nagasaki. ¥600.
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.26martyrs.com/ Muzeum 26 Męczenników Japonii] | alt= | url= | email=
| adres=7-8 Nishizakamachi | lat=32.754629 | long=129.871697 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 09:00-17:00. Pomnik i muzeum znajdują się w miejscu, w którym w 1597 ukrzyżowano 20 japońskich chrześcijan i sześciu europejskich misjonarzy. Męczennicy ci zostali kanonizowani jako święci w 1862. Miejsce to znajduje się najbliżej stacji Nagasaki; około 10 minut pieszo. Muzeum przedstawia historię chrześcijaństwa w Japonii od przybycia św. Franciszka Ksawerego. Dorośli 500 jenów, uczniowie szkół średnich 300 jenów.
}}
* {{zobacz
| name=Bazylika Dwudziestu Sześciu Świętych Męczenników Japonii | alt= | url= | email=
| adres=5-3 Minamiyamatemach | lat=32.734167 | long=129.870278 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana wkrótce po zakończeniu japońskiej polityki odosobnienia w 1853 roku. Powstała na cześć dwudziestu sześciu męczenników japońskich, dziewięciu europejskich księży i ​​siedemnastu japońskich chrześcijan, którzy zostali ukrzyżowani w 1597 roku na rozkaz Toyotomi Hideyoshiego.
}}
* {{Znacznik|Inasayama|32.754006|129.849228|typ=natura}}'''[https://www.inasayama.com/ Inasayama]''' (稲佐山) (''można wsiąść do autobusu ze stacji Nagasaki lub tramwajem do stacji Takaramachi, lub autobusem lub taksówką do stacji Fuchi Shrine''). Gdy pogoda jest dobra, szczyt ten oferuje pełny 360-stopniowy widok na miasto Nagasaki i port i jest miejscem, którego nie można przegapić. Nocny widok miasta nazywa się „10 Million Dollar View” i jest uznawany za jeden z 3 najlepszych nocnych widoków miasta w Japonii. Nie ma opłaty za wstęp ani godzin otwarcia, ale istnieją ograniczenia dotyczące transportu. Dostęp jest możliwy samochodem, taksówką, autobusem, kolejką linową lub ich kombinacją. Najłatwiej jest wjechać samochodem lub taksówką (w przypadku pierwszego jest płatny parking; w przypadku drugiego koszt w jedną stronę wynosi około 2200 jenów). Można też dojechać autobusem, który wjeżdża na część drogi i wymaga 15-minutowego spaceru na szczyt. Jest to najbardziej ekonomiczny sposób, kosztuje około 150 jenów i około 15 minut od stacji Nagasaki (autobusy odjeżdżają 1-2 razy na godzinę). Trzeci sposób to kolejka linowa w godzinach 09:00-20:00 i kosztuje 1250 jenów w obie strony. Aby dostać się do stacji kolejki linowej, przejdź pięć minut od przystanku tramwajowego Takaramachi lub weź autobus lub taksówkę do stacji Fuchi Shrine i przejdź 2 minuty.
* {{zobacz
| name=Świątynia Konfucjusza Koshiyo | alt= | url= | email=
| adres= | lat=32.735480 | long=129.872714 | wskazówki=kilka minut pieszo od przystanku Ouratenshudo-shita linii tramwajowej nr 5
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:00. To jedyna świątynia Konfucjusza, którą Chińczycy zbudowali poza Chinami. Została zbudowana w 1893 roku. Za nią znajduje się również duże muzeum historii Chin. Często jest zaniedbywana i pomijana przez wiele przewodników turystycznych i turystów, ale ma wspaniały i jasny wygląd, który naprawdę warto odwiedzić. 525 jenów.
}}
* {{zobacz
| name=Sofuku-ji | alt= | url= | email=
| adres= | lat=32.742294 | long=129.883605 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:00-17:00. Zbudowana w 1629 roku przez chińskich mieszkańców Nagasaki, z większości materiałów budowlanych sprowadzonych z Chin, ta świątynia jest jednym z najlepiej zachowanych przykładów architektury dynastii Ming na świecie. Nawet w samych Chinach jest niewiele zachowanych budowli z dynastii Ming. ¥300.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół katolicki Oura | alt= | url= | email=
| adres= | lat=32.734139 | long=129.870169 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1864 roku przez francuskich misjonarzy, jest najstarszym zachowanym kościołem w Japonii. Chociaż obecnie nie jest używany jako kościół, nadal oferuje spojrzenie na nabożeństwa z XIX wieku po tym, jak Japonia uchyliła zakaz chrześcijaństwa. ¥300.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Niepokalanego Poczęcia | alt= | url= | email=
| adres=1-79 Motoomachi | lat=32.776194 | long=129.868389 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Odbudowana po zniszczeniu w wyniku bombardowania atomowego, katedra Urakami była kiedyś największym kościołem w Azji.
}}
* {{zobacz
| name=Dejima (miejsce dawnej fabryki holenderskiej) | alt= | url= | email=
| adres= | lat=32.74352 | long=129.87302 | wskazówki=w pobliżu terminalu portu w Nagasaki, przystanek Dejima na niebieskim tramwaju nr 1
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:00-21:00, wejście zamykane o 20:40, sklep i restauracja zamykane o 18:00. Jedyny japoński port otwarty na handel zachodni przez ponad 200 lat, wyspa Dejima została zbudowana, aby odizolować Zachód od miejscowej ludności w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się chrześcijaństwa. Chociaż pozostało tylko kilka fragmentów oryginalnych fundamentów budynków, budynki zostały odtworzone zgodnie z tym, co o nich wiemy, a wewnątrz magazynów, kwater, kuchni i innych pomieszczeń można spacerować. Nabrzeże Dejima zostało zbudowane dla upamiętnienia wymiany handlowej między Japonią a Holandią trwającej 400 lat. Jest tam 20 sklepów, w tym restauracje. Można zjeść lunch lub kolację, patrząc na morze. 520 jenów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nagasaki-chinatown.com/ Shinchi Chinatown] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=32.742012 | long=129.875750 | wskazówki=kilka minut spacerem na południe od stacji tramwajowej Tsukimachi
| telefon=+81 95-822-6540 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od XV do XIX wieku chińscy kupcy i żeglarze nazywali ten obszar domem i jest to najstarsza dzielnica chińska w Japonii. Cztery wąskie uliczki łączą się w centralnym skrzyżowaniu, a kilka restauracji i sklepów przyczynia się do unikalnego charakteru Nagasaki.
}}
* {{zobacz
| name=[https://penguin-aqua.jp/ Akwarium Pingwinów Nagasaki] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=32.758135 | long=129.946794 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niespodziewanie zabawne i pouczające akwarium położone około 30 minut [autobusem] od stacji Nagasaki. 12-metrowy zbiornik dominuje nad wejściem. Można obserwować różne pingwiny z perspektywy podwodnej. Kilka innych akwariów zawiera wiele gatunków ryb i bezkręgowców występujących lokalnie, a także ogromny zbiornik z gigantycznymi sumami (pla bluk) z rzeki Mekong w Tajlandii. Budynek znajduje się obok zachwycającej piaszczystej plaży, która może sprawić, że dzień z dziećmi będzie pełen wrażeń i ekscytacji. 500 jenów, dzieci poniżej 3 lat wchodzą za darmo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.osuwasan.jp/ Świątynia Suwa] | alt= | url= | email=
| adres=18-15 Kaminishiyama-machi | lat=32.754325 | long=129.881933 | wskazówki=5 minut spacerem od stacji Suwa-Jinja-mae na trasie tramwaju elektrycznego Nagasaki
| telefon=+81 95-824-0445 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główne miejsce corocznego festiwalu Kunchi w Nagasaki, rozległy teren świątyni położony na zboczu góry Tamazono oferuje panoramiczny widok na miasto, zabawne posągi strażników lwów i psów oraz malowidła sufitowe autorstwa 75 artystów. Bezpłatne.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.osuwasan.jp/ Kofuku-ji] | alt= | url= | email=kofukuji@bg.mbn.or.jp
| adres=Teramachi ４ | lat=32.747862 | long=129.883836 | wskazówki=około 8 minut pieszo od przystanku tramwajowego Kokaido-mae
| telefon=+81 95-822-1076 | tollfree= | fax=+81 95-827-2726
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:00-17:00. Była to pierwsza świątynia Obaku Zen w Japonii, założona około 1620 roku, a mieszkańcy Nagasaki często nazywają ją „czerwoną świątynią”. Była używana przez wielu Chińczyków przez ponad 3 stulecia i jest jednym z niewielu historycznych miejsc, które uniknęły zniszczeń po bombardowaniu atomowym. ¥300.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nagasakijinkenheiwa.com/ Muzeum Praw Człowieka i Pokoju w Nagasaki] | alt= | url= | email=
| adres=9-4 Nishizakamachi | lat=32.75523 | long=129.87216 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 10:00-17:00. Jedno z niewielu miejsc w Japonii, gdzie udokumentowano zbrodnie wojenne japońskiej armii podczas II wojny światowej. Innym tematem wystawy są zagraniczne ofiary bomby atomowej i ich walka o uznanie i odszkodowanie. Muzeum znajduje się w pobliżu centralnego dworca kolejowego i tuż obok pomnika „26 świętych Japonii”. Brak wyjaśnień w języku angielskim (tylko kilka akapitów na ulotce przy wejściu). ¥250, ¥150 dla dzieci w szkole średniej i młodszych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nmhc.jp/global/english/index.html Muzeum Historii i Kultury Nagasaki] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=32.752849 | long=129.879512 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-19:00. ¥600.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nagasaki-museum.jp/english Muzeum Sztuki Prefektury Nagasaki] | alt= | url= | email=info@nagasaki-museum.jp
| adres= | lat=32.741679 | long=129.871057 | wskazówki=
| telefon=+81 95-833-2110 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=10:00-20:00. Piękny nowy budynek (prezentowany w Architecture Week), który często ma wystawy objazdowe z całego świata. Opłaty są wymagane za wystawy czasowe. Bezpłatnie – 400 jenów.
}}
* {{zobacz
| name=Fukusai-ji | alt= | url= | email=info@nagasaki-museum.jp
| adres=2-56 Chikugo-machi | lat=32.753341 | long=129.875000 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:00-16:00. Świątynia Ōbaku Zen w Nagasaki, Nagasaki, Japonia. Jej honorowy prefiks sangō to Bunshizan (分紫山?). Założona w 1628 roku i zniszczona w 1945 roku, Fukusai-ji została od tego czasu zrekonstruowana w kształcie żółwia z 18-metrową statuą ze stopu aluminium przedstawiającą Kannon, Bodhisattwę współczucia. Wnętrze słynie z 25-metrowego wahadła Foucaulta, które kołysze się nad szczątkami 16 500 Japończyków zabitych podczas II wojny światowej. 200 jenów.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Battle-Ship Island Nagasaki Japan.jpg|thumb|240px|Gunkanjima (wyspa pancerników)]]
* {{Znacznik|Gunkanjima|32.7375 |129.8703 |typ=atrakcja}}'''Gunkanjima''' (''Hashima''), Tokiwa Terminal, 長崎県長崎市常盤町1－60常盤ターミナルビル102号 (''wsiądź w tramwaj nr 5 (zielony) w kierunku Ishibashi do przystanku Ourakaigan-Dori, idź 1 minutę w kierunku wody''), ☏ +81 95-8959300, rezerwacja@gunkanjima-concierge.com. Muzeum otwarte w godzinach 09:00-18:00; poranny rejs rozpoczyna się o 10:00, powrót o 13:10 (12:10 w przypadku braku możliwości lądowania); rejs popołudniowy rozpoczyna się o 13:00, powrót o 16:20 (15:20 w przypadku braku możliwości lądowania). Gunkanjima (dosł. „Wyspa Pancerników”) to mała wyspa całkowicie pokryta ruinami miasta górniczego, opuszczonego od 1974 roku. Kiedyś najgęściej zaludnione miejsce na Ziemi, obecnie miasto widmo, pokazujące rozkład tego, co społeczeństwo pozostawia po sobie. Gunkanjima znajduje się około 15 km od Nagasaki i można do niej dotrzeć w ramach zorganizowanych wycieczek łodzią od 2009 roku. Swoją nazwę zawdzięcza temu, że z daleka wygląda jak okręt wojenny. Wycieczka obejmuje krótką prezentację wideo przed wejściem na pokład oraz 45-minutowy spacer z przewodnikiem po wyspie. Wyjaśnienia są w języku japońskim, a zestawy słuchawkowe są dostępne (bezpłatnie) z nagraniem w języku angielskim. Po powrocie łódź będzie krążyć, umożliwiając pasażerom siedzącym po obu stronach robienie zdjęć. Można ją zarezerwować i opłacić z góry online lub na miejscu do godziny wcześniej. Ze względu na niepewny charakter doku Gunkanjima wycieczki te są często odwoływane z powodu złej pogody. Dla tych z was, którzy myślą o przeskoczeniu płotu i swobodnym przechadzce, zastanówcie się jeszcze raz, ponieważ wszyscy goście nie tylko są zmuszani do podpisania bardzo szczegółowego zrzeczenia się prawa do przeskakiwania płotu, ale także muszą cały czas nosić na szyi tę samą listę wspomnianych zasad. Jest tam pomnik upamiętniający wielu koreańskich pracowników, którzy stracili życie w kopalniach na tej wyspie w wyniku programów pracy przymusowej podczas japońskiej okupacji Korei. To było inspiracją dla dramatycznej lokalizacji filmu o Jamesie Bondzie Skyfall (chociaż zdjęcia odbywały się na planie w Pinewood Studios w Wielkiej Brytanii). Tylko rejs: od poniedziałku do piątku dorośli 5000 ¥, młodzież 4000 ¥, dzieci 2500 ¥, niemowlę 1500 ¥; święta sobota-niedziela +500 ¥ od osoby; opłata za lądowanie (zwracana, jeśli lądowanie nie jest możliwe): dorośli/młodzież 310 ¥, dzieci 120 ¥, niemowlę bezpłatnie; miejsca z widokiem premium są dostępne za 8000-12 000 ¥.
* Szybka przejażdżka łodzią do {{Znacznik|Iojima|32.7082471|129.7673181|typ=natura}}'''Iojima''' to najłatwiejszy sposób, aby dostać się na plażę. Z portu w Nagasaki do Iojima kosztuje około 1500 jenów, a kolejne 500 jenów to koszt około 10-15 minut. Bilet na łódź umożliwia wizytę w gorących źródłach w hotelu na Iojima, aby goście mogli się umyć.
* Szybka wycieczka do {{Znacznik|Shianbashi|32.7426459 |129.8806127 |typ=atrakcja}}'''Shianbashi''', lub w skrócie Shianbash, jest koniecznością, gdy odwiedzasz Nagasaki. Ta część Nagasaki emanuje rozpustą, pełna jest licznych przekąsek (nie mylić z barem przekąskowym) i lokali z napojami.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Youme Saito'''|32.746279 |129.869944|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Youme Saito''', 10-1 Motofunamachi, ☏ +81 95-823-3131. Położony obok Dejima Wharf w centrum Nagasaki, ten wielopiętrowy pasaż handlowy oferuje szereg sklepów i usług, w tym Starbucks, biuro podróży, sklep spożywczy w piwnicy i oczywiście duży wybór sklepów odzieżowych. Sklep spożywczy w szczególności ma duży wybór zagranicznych importów i serów w porównaniu do innych supermarketów. Księgarnia Kinokuniya na czwartym piętrze oferuje niewielki wybór książek w języku angielskim. Obok Kinokuniya znajduje się również food court z wieloma wyborami. Do Youme Saito można łatwo dojechać niebieską linią tramwajową do przystanku Ohato. 
* {{Znacznik|'''Nishi-Hamanomachi'''|32.744791 |129.876828|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Nishi-Hamanomachi'''. Również z niebieskiej linii można dostać się do tej ogromnej zadaszonej galerii z maksymalnie czterech przystanków tramwajowych, z których najłatwiejsze są oznaczone jako „Hamanomachi”. Jest tu mnóstwo restauracji, kawiarni, sklepów odzieżowych, salonów fryzjerskich i wielopiętrowych sklepów z elektroniką. 
* {{Znacznik|'''Chitosepia'''|32.789917 |129.861773|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[http://www.chitosepia.com/ Chitosepia]''', 5-1 Chitosemachi, ☏ +81 95-842-6001. Przy przystanku tramwajowym Chitose-machi, na drugim i pierwszym piętrze znajduje się kilka sklepów odzieżowych, a na drugim piętrze pasaż handlowy. To może być dobre miejsce na rozpoczęcie zakupów. W piwnicy znajduje się kilka restauracji, a także sklep spożywczy. Restauracje obejmują kuchnię japońską, restaurację curry i restaurację włoską. Jedną z rekomendacji na tanią i smaczną przekąskę na poprawę nastroju jest cukiernia Hearth Brown na niższym poziomie. Ponadto jedna z restauracji serwuje tu turecki ryż (toruko-raisu). 
* {{Znacznik|'''Seiyu'''|32.803997 |129.850479|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Seiyu''', 1-6-10 Hayama, ☏ +81 95-857-1155. Poza zasięgiem tramwajów w Nagasaki, więc weź autobus, znajduje się centrum handlowe Seiyu. Z lodziarnią Haagen-Dazs i McDonald's na wprost trudno je przegapić. Z prawie wszystkim, czego może chcieć każdy, od księgarni po sklepy odzieżowe i sklepy elektroniczne, Seiyu ma to wszystko, choć w nieco niewygodnym miejscu. 
* {{Znacznik|'''AMU Plaza'''|32.751619 |129.871118|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.amu-n.co.jp/ AMU Plaza]'''. Na stacji tramwajowej Nagasaki znajduje się przystanek Amyu (AMU) Plaza z mnóstwem sklepów do zobaczenia na placu i kilkoma sklepami wokół placu, które mogą zainteresować ludzi, w tym księgarnią i galerią. Księgarnia zawiera również mały, ale użyteczny wybór książek w języku angielskim. Wewnątrz placu znajduje się 3 piętra ekstrawagancji zakupowej, są tam ubrania, książki i sklepy elektroniczne dookoła. Na dolnym i górnym piętrze budynku znajduje się kilka restauracji, a także obszar, w którym ludzie mogą kupić bibeloty i pamiątki związane z Nagasaki. Na parterze znajduje się również sklep importowy Dragon Deli, w którym można znaleźć napoje gazowane, które nie są łatwo dostępne w pozostałych częściach Nagasaki, takie jak Dr. Pepper i A&amp;W Cream Soda. Amu Plaza jest droższy niż YouMe Saito.

== Gastronomia ==
[[Plik:Shikairo_Nagasaki_Japan05s.jpg|thumb|240px|Nagasaki chanpon]]
Najsłynniejszym daniem Nagasaki jest '''''champon''''' (ちゃんぽん), czyli treściwe danie z makaronu w bulionie wieprzowym, wypełnione warzywami, boczkiem, krewetkami, kalmarami i przegrzebkami.

'''Saraudon''' (皿うどん) to kolejne popularne danie, które łączy mięso, owoce morza, warzywa i sos champon, ale podaje się je na talerzu, czyli „sara”, na chrupiących suchych smażonych makaronach.

Aby odwiedzić najbardziej znane restauracje Nagasaki serwujące champon i saraudon, najlepiej udać się do Chinatown (niebieski tramwaj do przystanku Tsuki-machi). Będąc tam, spróbuj fantastycznego jedzenia ulicznego, takiego jak '''kakuni-manju''' (marynowany duszony kotlet wieprzowy podawany w bułce na parze), '''ebichiriman''' (krewetki smażone w sosie chili, również podawane w bułce na parze) i '''marakoo''' (gotowane na parze ciasto funtowe, zwykle dostępne w smakach czekoladowym i kasztanowym).

'''''Castella''''' (カステラ) to biszkopt pierwotnie przywieziony przez Portugalczyków; na przestrzeni wieków przybrał wyraźnie lekki japoński smak i konsystencję, a teraz można go znaleźć w smakach takich jak miód, kasztany i zielona herbata. Udaj się do {{Znacznik|'''Dutch Slope'''|32.73833|129.87277|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Dutch Slope''' (オランダ坂) w dowolny dzień tygodnia, aby bezpłatnie spróbować castelli od jednego z wielu sprzedawców.

'''''Chawan mushi''''', gotowany na parze krem ​​jajeczny, wytrawny zamiast słodkiego i wypełniony mięsem, rybą i grzybami, jest również sławny.

Innym daniem z Nagasaki jest '''Ryż Turecki''' (トルコライス ''toruko raisu''), nazwanym na cześć kraju. Składa się z kotleta wieprzowego, suchego curry zmieszanego z ryżem i małej porcji spaghetti, wszystko na tym samym talerzu. {{Znacznik|'''Tsuru-chan'''|32.74315|129.88069|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tsuru-chan''' (ツル茶ん), Aburayamachi 2-47, tel. +81 95-824-2679. Założona w 1925 roku, jest to oryginalna i prawdopodobnie nadal najlepsza turecka knajpa z ryżem (850 jenów za porcję) i jedna z pierwszych kawiarni w Japonii. Otwarta codziennie od 09:00 do 22:00.

Innym powodem sławy Nagasaki jest to, że jest to miasto pochodzenia '''tempury''' (天ぷら), ponieważ tę metodę gotowania wprowadzili do Japonii portugalscy misjonarze w Nagasaki w XVI wieku.

== Życie nocne ==
Warto wybrać się na szczyt Ogrodu Glovera, aby zobaczyć jeszcze jedną interesującą rzecz: najstarszą restaurację w stylu zachodnim w Japonii, {{Znacznik|'''Jiyu-tei Cafe and Teahouse'''|32.73380|129.86942 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://glover-garden.jp/activity-and-shop/tea-room/ Jiyu-tei Cafe and Teahouse]'''. Warto tam zajrzeć, aby zobaczyć ich imponujący holenderski sprzęt do parzenia kawy, a w połączeniu z historycznością może to być powód, dla którego pobierają około 550 jenów za filiżankę.

== Festiwale, imprezy ==
[[Plik:Nagasakilantern.jpg|thumb|240px|Święto Latarni w Nagasaki]]
* '''Festiwal Latarni''' Księżycowy Nowy Rok (połowa stycznia-połowa lutego). Organizowany przez chińską społeczność Nagasaki, duże latarnie są wystawiane na rogach ulic i w pasażach handlowych. Wieczorem wybierz się do Chinatown lub wzdłuż rzeki, aby zobaczyć niektóre z ponad 20 000 latarni wystawianych w mieście. Wiele latarni ma kształt zwierząt lub postaci z chińskiej mitologii, a główna latarnia co roku reprezentuje odpowiadające jej zwierzę zodiaku (np. w 2008 szczury, w 2007 świnie itd.)
* '''[https://nagasaki-kunchi.com/ O-Kunchi]''', największy i jeden z najpopularniejszych festiwali w Japonii, odbywa się corocznie od 7 do 9 października. Ten festiwal, oparty na zejściu patrona miasta kami (神) z ich domu wysoko w świątyni Suwa, obejmuje choreograficzne układy z gigantycznymi, nieporęcznymi platformami, sake i ogólną atmosferę świętowania. Znalezienie jedzenia nie będzie problemem podczas O-Kunchi, ponieważ ulice są wypełnione tysiącami sprzedawców oferujących takoyaki, yakitori i grillowaną kukurydzę w kolbach.
* Chociaż cała Japonia świętuje '''O-Bon''' w sierpniu, Nagasaki nadaje wyjątkowy i ogłuszający charakter dniowi kultu przodków. Udaj się do portu na główne uroczystości, które obejmują znacznie więcej alkoholu i fajerwerków, niż ogólnie uważa się za bezpieczne.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
W Nagasaki jest wiele schronisk młodzieżowych:

* {{Znacznik|'''Casa Noda'''|32.748639|129.872116|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.casanoda.jp/en Casa Noda]''', 6-1 Motofuna-machi (''5 minut spacerem od stacji Nagasaki, 1 minuta od przystanku tramwajowego Goto Machi''), ☏ +81-95-800-2484, info@casanoda.jp. Zameldowanie: 14:00-20:00, wymeldowanie: 10:00. Właściciel jest miły i udziela bardzo dobrych wskazówek na temat lokalnych restauracji i obszaru świątynnego. Mówi się dobrze po angielsku. Użyj mapy na ich stronie internetowej, aby znaleźć schronisko. Akademik ¥2400, mieszany lub tylko dla kobiet. Prywatne pokoje dwuosobowe ≈¥6000. Śniadanie wliczone w cenę, płatność tylko gotówką. 
* {{Znacznik|'''Nagasaki Kagamiya'''|32.7514|129.8961|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.n-kagamiya.com/en/ Nagasaki Kagamiya]''', 1-12-9 Honkouchi (''5 minut spacerem od przystanku Hotarujaya na tramwaju nr 3 (czerwony)''), ☏ +81-95-895-8250, faks: +81-95-895-8251, info@n-kagamiya.com. Zameldowanie: 15:00-20:00, wymeldowanie: 11:00. Klimatyzacja, Wi-Fi, dostępna pralnia, wspólna lodówka, ale bez kuchni. Zdjęcia na stronie internetowej zawierają szczegółowe informacje o tym, jak znaleźć lokalizację. Mieszany dormitorium ¥2300 (styl zachodni lub japoński), prywatny w stylu japońskim od ¥2800 za osobę. Tylko gotówka. 
* {{Znacznik|'''Casa Blanca Guesthouse'''|32.742162|129.876717|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://cb716.jp/en/ Casa Blanca Guesthouse]''', 7-16 Dōzamachi, ☏ +81 95-807-322, info@cb716.jp. Zameldowanie: 14:00-21:00, wymeldowanie: 10:00. Ładny pensjonat w ładnym miejscu miasta. Blisko Chinatown. Tylko gotówka. Mówimy po angielsku. ¥2600.

=== Umiarkowanie ===
Typowy wachlarz hoteli biznesowych można znaleźć w niewielkiej odległości na południe od stacji kolejowej w Nagasaki, wzdłuż głównej drogi między stacją a terminalem promowym. '''Toyoko Inn Nagasaki''' nie oferuje standardowej zniżki za zameldowanie po północy.

* {{Znacznik|'''Victoria Inn Nagasaki'''|32.743|129.8772|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.victoria-inn.jp/ Victoria Inn Nagasaki]''', 6-24 Dozamachi (''1 minuta spacerem od przystanku Kanko-Dori na tramwaju nr 1 (niebieskim'')), ☏ +81-95-828-1234. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 11:00. Bardzo centralnie położony, kilka minut spacerem od Shianbashi, pasaży handlowych, Shinchi Chinatown i centralnego przystanku tramwajowego Tsuki-Machi. Przestronne pokoje, w tym ogromne luksusowe pokoje w stylu wiktoriańskim dostępne na wyższych piętrach. Elegancki bar w staroświeckim stylu, który warto odwiedzić, nawet jeśli nie zatrzymasz się w hotelu, otwarty do późna i oferujący specjalne oferty happy hour. Restauracja organiczna serwująca śniadania dla gości. Pokój dwuosobowy ¥6500-7000. 
* {{Znacznik|'''Richmond Hotel'''|32.7418|129.88|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://richmondhotel.jp/nagasaki/ Richmond Hotel]''', 6-38 Motoshikkuimachi (''1 minuta spacerem od przystanku Shianbashi na tramwaju nr 1 (niebieskim)''), ☏ +81-95-832-2525, faks: +81-95-832-2526. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. Ekskluzywny hotel biznesowy z bardzo nowoczesnymi wykończeniami, w sercu Shianbashi — jeśli chcesz w pełni wykorzystać życie nocne i nie martwić się o koniec kursu tramwaju, to jest to miejsce dla Ciebie. Doskonała anglojęzyczna obsługa może pomóc w zapytaniach turystycznych. Pokój dwuosobowy ≈ ¥7000. 
* {{Znacznik|'''Minato Sauna'''|32.746008|129.872713|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Minato Sauna'''. Sauna/sento (łaźnia) i hotel kapsułowy położone dwie przecznice na wschód od terminalu promowego w Nagasaki. Szukaj logo Jolly Sailor na i zauważ, że pomimo wyraźnego znaku strzałkowego, wejście znajduje się w alejce po lewej stronie. Ceny za samą saunę różnią się w zależności od pory dnia, ale pełny nocleg kosztuje ¥3675. Chociaż ceny w hotelach kapsułowych są średnie, udogodnienia są najwyższej klasy z całkowicie wolnymi od dymu miejscami do spania, wliczonym wejściem do sauny i powrotem, bezpłatnymi miejscami do ładowania telefonów i bez typowych niespodziewanych ręczników, yukata lub innych podejrzanych dopłat. Na miejscu znajduje się niedroga restauracja i bar, a także pralnia na monety, więc możesz nawet wyprać spodnie, które masz na sobie. Tylko dla mężczyzn. 
* {{Znacznik|'''JR Kyushu Hotel Nagasaki'''|32.752316|129.870683|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.jrk-hotels.co.jp/Nagasaki/en/ JR Kyushu Hotel Nagasaki]''', 1-1 Onouemachi (''tuż przy schodach ruchomych od bram stacji''). Dobry hotel biznesowy należący do JR - niezwykle wygodny, ponieważ znajduje się w kompleksie stacji. ¥7600+.

=== Ekskluzywnie ===
Luksusowe pokoje w Victoria Inn, powyżej, będą odpowiednie na specjalne okazje.

* {{Znacznik|'''ANA Crowne Plaza Nagasaki Gloverhill'''|32.735647|129.870041|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/de/de/nagasaki/ngsgh/hoteldetail ANA Crowne Plaza Nagasaki Gloverhill]''', 1-18 Minamiyamate-Machi (''stacja tramwajowa Ouratenshudoshita''), ☏ +81 95-818-6601. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Czterogwiazdkowy hotel w pobliżu międzynarodowego terminalu statków wycieczkowych, Glover Hill i większości atrakcji w starej części Nagasaki. Jego centrum kongresowe jest również popularne. Większość gości to podróżujący służbowo lub turyści z pakietami. Śniadanie jest dobre, ale spodziewaj się tłumów rano.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
* '''[https://www.biopark.co.jp/en/ Saikai Nagasaki Bio Park]''': Na północ od miasta, ale zdecydowanie warto tam spędzić popołudnie. To prawdopodobnie największe i najlepsze na świecie minizoo, w którym można karmić i głaskać zwierzęta, takie jak kapibary, flamingi, mara i walabie. Ze stacji Nagasaki (長崎駅) wskocz do autobusu linii Ogushi (大串) i jedź na północ, aż dotrzesz do Kamedake (亀岳). Podążaj za znakami ze słodkimi zwierzętami, a Biopark będzie po prawej stronie, około 500 metrów dalej. Aby wrócić, poszukaj autobusów Nagasaki Terminal (長崎ターミナル), które zwykle jeżdżą co godzinę do 21:00.
* '''[[Togitsu]]'''
* '''[[Nagayo]]'''
* '''[[Isahaya]]'''
* '''[[Omura]]'''
* '''[[Sasebo]]''' - Huis Ten Bosch: To park o tematyce holenderskiej w pobliskim Sasebo, do którego można dojechać linią kolejową Kamome. Dla tych, którzy już zwiedzili [[Holandia|Holandię]], prawdopodobnie nie ma tu wielkiej atrakcji, ale jeśli interesuje cię niezwykła umiejętność Japończyków do wiernego odtwarzania dzieł z innych krajów (sprowadzili nawet cegły z Holandii), warto tam pojechać. Z Huis Ten Bosch do Nagasaki Bio Park kursuje bezpłatny autobus.
* '''[[Tara]]'''
* '''[[Unzen]]'''
* '''[[Shimabara]]'''
* '''[[Ikeshima]]''' — niemal opuszczona wyspa górnicza, podobna do Gunkanjima, ale znacznie mniej znana

{{użyteczny}}

{{Jest w|Kiusiu}}
{{geo|32.7833|129.8667}}
[[Kategoria:Japonia]]</text>
      <sha1>sqkxcbjtyb2bhjsdsz20bndwgyeq2q2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Port Lincoln</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1996</id>
    <revision>
      <id>156875</id>
      <parentid>151201</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12475" sha1="f5ii0t61skhhgixjas750tqfs19c98m" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Port Lincoln
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port_Lincoln.jpg
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = Port lincoln location map in South Australia.PNG
 |państwo          = [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] [[Australia]]
 |region           = [[Plik:Flag of South Australia.svg|20px]] [[Australia Południowa]]
 |powierzchnia     = 40,3
 |wysokość         = 7
 |lud              = 14 400
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 5606
 |www              = 
}}
'''Port Lincoln''' to miasto w regionie [[Półwysep Eyre|Półwyspu Eyre]] w [[Australia Południowa|Australii Południowej]].

== Charakterystyka ==
Port Lincoln to dziś miasto liczące około 16 000 mieszkańców, z nadbrzeżem, dzielnicą portową i położone w pobliżu Parku Narodowego Lincoln. Chociaż turystyka odgrywa ważną rolę w tym regionie, jest to miasto robotnicze, a w marinie można równie często zobaczyć trawlery, jak i luksusowe jachty czy czartery turystyczne. Pływając przy nabrzeżu, można zobaczyć duże silosy zbożowe i przenośniki, które z dużą prędkością ładują statki ze zbożem.

=== Historia ===
Obszar ten znany jest jako Galinyala przez tradycyjnych właścicieli, lud Barngala. Matthew Flinders odwiedził duży port w 1802 roku i nazwał go na cześć swojego domu w Lincolnshire, stąd Port Lincoln jest kolejnym australijskim miastem, które pamięta tego odkrywcę. Flinders szukał świeżej wody podczas swojej kilkutygodniowej wizyty. W końcu ją znalazł, co pozwoliło mu kontynuować podróż do Zatoki Spencera.

Stracił ośmiu członków załogi w łodzi wiosłowej przed odkryciem portu. Łódź została odnaleziona, ale ciał załogi nigdy nie odnaleziono. Przylądek na krańcu Obszaru Ochrony Przyrody Memory Cove został nazwany Cape Catastrophe po tym wydarzeniu, a otaczające go wyspy nazwano imionami każdego z zaginionych członków załogi.

=== Klimat ===
Latem w Port Lincoln nie jest tak ciepło, jak można by się spodziewać, a średnie temperatury pozostają niższe niż w [[Adelaide|Adelajdzie]]. Średnie dzienne temperatury maksymalne wynoszą około 26°C (79°F), a minimalne w nocy około 16°C (61°F). Fale upałów mogą powodować wzrost temperatury powyżej 29°C (84°F), a w nocy nawet powyżej 20°C (68°F).

=== Geografia ===
Większa część miasta Port Lincoln położona jest wzdłuż wybrzeża, z plażami i skalistą linią brzegową.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Port Lincoln|-34.605278|135.880278|typ=transport}}'''Port lotniczy Port Lincoln''' ({{IATA|PLO}}) (''położony około 15 km na północ od miasta, przy autostradzie Lincoln Highway (B100), w pobliżu North Shields, na północno-zachodnim krańcu Zatoki Bostońskiej''). To regionalne lotnisko jest drugim najbardziej ruchliwym lotniskiem w [[Australia Południowa|Australii Południowej]]. 

[https://www.rex.com.au/ Rex Regional Express] i [https://www.qantas.com/gb/en.html Qantaslink] latają z [[Adelaide]] kilka razy dziennie. W porównaniu z podróżą samochodem, lot jest szybki (bezpośrednio przez Zatokę), a połączenia są łatwo dostępne. Jest to porównywalne ze znacznie dłuższą trasą drogową na północ przez [[Port Augusta]], wokół obu zatok i na szczycie [[Półwysep Yorke|Półwyspu Yorke]].

[[Whyalla]] to kolejne najbliższe lotnisko z regularnymi połączeniami, oddalone o około 3 godziny jazdy (268 km) na północ. Loty tam są rzadsze i droższe.

=== Samochodem === 
Około 8 godzin jazdy samochodem z [[Adelaide]], nieco szybciej i krócej, jeśli skorzystasz z promu płynącego do Lucky Bay z [[Wallaroo]] na [[Półwysep Yorke|Półwyspie Yorke]]. 

=== Autobusem ===
Linie [https://stateliner.com.au/ Premier Stateliner] oferują codzienne połączenia do [[Adelaide]] przez [[Whyalla]] i [[Port Augusta]].

== Komunikacja ==
{{mapa|-34.733333|135.866667|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
Wypożyczalnie samochodów dostępne są w Port Lincoln oraz na lotnisku. Taksówki kursują po mieście, w tym [https://www.enterpriserentacar.com.au/en/car-rental-locations/au/south-australia/port-lincoln.html Enterprise].

Wypożyczalnia rowerów Port Lincoln Adventure Hire oferuje również wynajem rowerów.

== Warto zobaczyć ==
* {{Znacznik|Whaler's Way|-34.91067194595133|135.67829116486797|typ=natura}}'''Whaler's Way''' to trasa po prywatnym terenie, rozpoczynająca się 20 km na południe od Port Lincoln. Sama trasa liczy około 15 km i zajmuje około 3 godzin, aby zobaczyć wszystkie atrakcje wzdłuż drogi. Aby wejść, należy wykupić wejściówkę za 30 dolarów w centrum dla zwiedzających i okazać ją przy bramie. Można ją również kupić przy bramie, gdy jest ona obsługiwana. Klucz do bramy można otrzymać w centrum dla zwiedzających w Port Lincoln, aby wejść po godzinach, po wpłaceniu depozytu w wysokości 10 dolarów. Spodziewaj się spektakularnych krawędzi klifów, basenów skalnych, szczelin, wysp, wodospadów skalnych i fok.

=== Lincoln National Park ===
{{Znacznik|Lincoln National Park|-34.8657|135.8716|typ=natura}}'''Lincoln National Park''' znajduje się 15 km na południe od Port Lincoln. Droga jest utwardzona (asfaltowana) na większości odcinka do Cape Donnington, a na pozostałym odcinku dobrze oznakowana, żwirowa. W pobliżu Cape Donnington żyje wiele emu, kangurów i waranów. Zabierz ze sobą lornetkę, aby obserwować dziką przyrodę wyspy Donnington.
* Z {{Znacznik|Cape Donnington|-34.733333|136|typ=natura}}'''Cape Donnington''' można podziwiać dość nowoczesną latarnię morską, skały i fale. Z okien roztacza się widok na wyspę Donnington.
* {{Znacznik|Stamford Hill|-34.77524740049467|135.93597272617276|typ=natura}}'''Stamford Hill''', 1,6 km pieszo w obie strony do pomnika Flindersa. Wspaniały widok na miasto i plaże. To właśnie na ten punkt wspiął się Flinders, gdy odnalazł wodę, która pozwoliła mu kontynuować podróż.

== Aktywny wypoczynek ==
* [[Coffin Bay]] z dwoma parkami ochrony przyrody, hodowlami ostryg i plażami, a także [[Tumby Bay]] to idealne miejsca na jednodniowe wycieczki.
* '''Pływanie'''
** Na brzegu. Tuż przed głównym centrum handlowym znajduje się park, kąpielisko i molo. W parku dostępne są prysznice i przebieralnie.
** Na plaży
* '''Nurkowanie w klatce z rekinami białymi'''. Trzech organizatorów oferuje wycieczki z nurkowaniem w klatce z Port Lincoln – jeden oferuje jednodniową wycieczkę, a drugi kilkudniowe rejsy z noclegiem na pokładzie. Najlepszy czas na oglądanie rekinów białych to miesiące zimowe, ponieważ lubią one chłodniejszą wodę.
** '''[https://rodneyfox.com.au/ Rodney Fox Shark Experience]''', ☏ +61 8 8363 1788 (biuro), +61 428 810646 (komórka), expeditions@rodneyfox.com.au. Rejsy z noclegiem na pokładzie zaczynają się od 3D/4N z pakietami nurkowania i zakwaterowania. Od 1995 USD. 
** '''[https://sharkcagediving.com.au/ Calypso Star Charter]''', 3/10 South Quay Blvd, ☏ +61 8 8682 3939, faks: +61 8 8682 6877, info@sharkcagediving.com.au. Jednodniowe przygody „Shark Cage Diving” – 395 USD za widza i 495 USD za nurka. 
** '''[https://sharkcagediving.com.au/adventurebaycharters Adventure Bay Charters]''', 2 Jubilee Dr, ☏ +61 8 8682 2979, info@adventurebaycharters.com.au. Jednodniowe przygody „Shark Cage Diving” – 345 USD za widza i 445 USD za nurka. 
* Możesz '''pływać z tuńczykami''' w klatkach. Możesz zobaczyć okrągłe sieci na tuńczyki za Wyspą Boston. Każda z nich może pomieścić do 3000 tuńczyków, a miejsca jest niewiele, aby ktokolwiek mógł z nimi wskoczyć. Platformy do pływania z tuńczykami są specjalnie zaprojektowane i mają wystarczającą ilość tuńczyków, aby zmieścić się w środku. Tuńczyki to duże ryby z ciągle otwartymi pyskami, które potrafią płynąć z prędkością do 80 km/h, polując na sardele. Pływanie z nimi nie jest spokojnym doświadczeniem snorkelingu, ale raczej nieco dziwacznym doświadczeniem, podczas którego tuńczyki szybko pędzą w twoją stronę, a następnie z precyzją odwracają się, unikając wszystkiego, co nie jest sardelą. Jeśli chcesz zanurkować, zapewniamy pianki, rękawice i buty.
** '''Adventure Bay Charters''', 2 Jubilee Dr, ☏ +61 488 428862. Odwiedź farmę tuńczyków i ciesz się karmieniem z ręki, oglądaniem ryb z podwodnej platformy widokowej lub popływaniem. Ta dwugodzinna wycieczka to fascynujący wgląd w historię przemysłu tuńczykowego i obejmuje degustację sashimi. od 65 USD. 
** '''Swim with the Tuna'''. Podwodne oglądanie, dwa baseny, karmienie i pływanie. Darmowa kawa i herbata, a także ciasteczka i kiełbaski dostępne do kupienia. Nie ma tu jednak tuńczyka, więc to miejsce może być dla tych, którzy wolą go oglądać niż jeść. 
* Możesz '''popływać z australijskim lwem morskim'''. Morskie spotkanie. Półdniowa wycieczka z lekkim lunchem i poranną herbatą. Niezapomniane przeżycie.
** Adventure Bay Charters, 2 Jubilee Dr, ☏ +61 488 428862.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
{{Znacznik|'''Tasman Terrace'''|-34.7213858 |135.8614124|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Tasman Terrace''' to główny pasaż handlowy Port Lincoln, ze sklepami zajmującymi jedną stronę ulicy, a parkiem i nabrzeżem po drugiej. Znajdują się tam sklepy odzieżowe, kawiarnie, restauracje, a także wszystkie niezbędne artykuły.

== Gastronomia ==
Jeśli zwiedzałeś [[Półwysep Eyre]], jedząc w pubach i barach szybkiej obsługi, Port Lincoln może dać Ci szansę na odrobinę urozmaicenia. Znajdziesz tu wybór restauracji, a specjalnością są owoce morza.

* {{Znacznik|'''Del Giorno's Cafe'''|-34.720781|135.8593|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://delgiornos.com.au/ Del Giorno's Cafe]''', 80 Tasman Terrace, ☏ +61 8 8683 0577. Mała kawiarnia z ogródkiem, specjalizująca się w daniach kawiarnianych w stylu włoskim, z widokiem na wybrzeże. 
* {{Znacznik|'''L'Anse French Cafe &amp; Croissanterie'''|-34.723476|135.8612|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://lansecafe.com.au/ L'Anse French Cafe &amp; Croissanterie]''', Sklep 5 i 6/60 Liverpool St, ☏ +61 8 7609 1025. Pn.-pt. 7:30–15:00, sob. nd. 8:00–15:00. Jak sugeruje nazwa, jest to autentyczna francuska kawiarnia, położona w samym sercu centralnej dzielnicy biznesowej.

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Marina Hotel'''|-34.7428454|135.8745843 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Marina Hotel'''. Przyjemne miejsce latem, z barem z widokiem na wodę i łodzie w marinie.

==Festiwale, imprezy==

== Nocleg ==
* {{Znacznik|'''Port Lincoln Hotel'''|-34.718013 |135.85401 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.portlincolnhotel.com.au/ Port Lincoln Hotel]''', 1 Lincoln Hwy. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 10:00.

== Kontakt ==
Łączność komórkowa może nie być tak dobra, jak ta, do której jesteś przyzwyczajony w australijskich obszarach miejskich. Spodziewaj się przerw w dostawie prądu, zwłaszcza podczas podróży poza miasto.

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==
Jeśli wybierasz się dalej, masz do wyboru trzy drogi – dwie ostatecznie prowadzące na zachód w kierunku '''[[Ceduna|Ceduny]]''' i jedną na wschód w kierunku '''[[Port Augusta]]'''.

* '''[[Coffin Bay]]''' – świeże ostrygi i Park Ochrony Przyrody Coffin Bay.
* '''[[Tumby Bay]]'''
* Spacer wzdłuż '''Arno Bay''' Boardwalk, przez namorzyny, aż do plaży.
* '''[[Cowell]]''' i prom odpływający z Lucky Bay do '''[[Wallaroo]]''' na '''[[Półwysep Yorke|Półwyspie Yorke]]'''.
* '''Cleve''' – centrum rolnicze i administracyjne na północy. 18-dołkowe pole golfowe czynne przez cały sezon, skatepark, kręgielnia, boiska do netballa, tenisa i koszykówki z oświetleniem na monety, boisko miejskie i place zabaw.
* '''[[Whyalla]]'''
* '''[[Góry Flindersa]]''' na północ od Port Augusta i brama do północnej części stanu.
* '''[[Wallaroo]]''' na pobliskim Półwyspie Yorke (promem).
* '''Lock'''.
* '''Elliston''' – podążaj dalej wzdłuż wybrzeża do Ceduny i dalej do Wielkiej Zatoki Australijskiej.
* '''Nullarbor Plain'''

{{Jest w|Australia_Południowa}}
{{użyteczny}}
{{Geo|-34.732222|135.858611}}
[[Kategoria:Australia Południowa]]</text>
      <sha1>f5ii0t61skhhgixjas750tqfs19c98m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2325</id>
    <revision>
      <id>156871</id>
      <parentid>153944</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94712" sha1="5bx2zy57yv5hb82hd8ue1a29ndxys9n" xml:space="preserve">{{Top-banner|caption=|przewodnik=tak|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Brno
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Brno_Montage_IV.png
 |opis             = 
 |herb             = Brno_(znak).svg
 |mapa             = Czech city Brno.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Moravian_Region.svg|20px]] [[Kraj południowomorawski]]
 |powierzchnia     = 230,18
 |wysokość         = 237
 |ludność          = 402 700
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 600 00 – 650 00
 |www              = https://www.brno.cz/
}}
'''Brno''' ([[Rozmówki niemieckie|niem]]. ''Brünn'', w lokalnym dialekcie ''Štatl'') to główne miasto [[Morawy|Moraw]] (krainy historycznej w [[Czechy|Czechach]]). Jest największym miastem Moraw i drugim co do wielkości miastem w Czechach pod względem liczby ludności i powierzchni. Zostało założone około roku 1000 i od XIV wieku pełniło funkcję stolicy Moraw. Brno jest sercem Moraw i ich ośrodkiem kulturalnym; mieści wiele instytucji związanych z historią i kulturą Moraw. Jednocześnie Brno stanowi centrum administracyjne współczesnego [[Kraj południowomorawski|kraju południowomorawskiego]]. Liczy ponad 400 000 mieszkańców (2024) i leży w pięknym otoczeniu przyrody, pomiędzy winnicami Moraw Południowych a [[Kras Morawski|Krasem Morawskim]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Vyhled ze Stare radnice na Spilberk.jpg|thumb|230px|left|Brno – Twierdza Spielberg widziana z tarasu ratusza]]
[[Plik:Logo Brno.svg|thumb|left|Logo]]
Miasto Brno szczyci się szacowną historią tysiąca lat; od 1243 roku szczyci się statusem miasta i praktycznie zawsze nosiło tytuł stolicy [[Morawy|Moraw]], choć, przynajmniej oficjalnie, od 1948 roku Morawy nie istnieją już jako region autonomiczny. W silnie scentralizowanym państwie, takim jak [[Czechy|Republika Czeska]], gdzie prawie wszystkie ważne wydarzenia odbywają się w [[Praga|Pradze]], Brno w godny podziwu sposób zachowało szczególne znaczenie, przynajmniej wśród Czechów. Brno, drugie pod względem wielkości i liczby ludności, to także miasto tętniące życiem kulturalnym i młodzieżowym, bogate w teatry, będące siedzibą drugiego co do wielkości uniwersytetu w kraju oraz licznych osobliwych instytucji i atrakcji. Jeśli [[Praga]] jest kwintesencją czeskiej kultury i historii, miastem Praskiej Wiosny i rewolucji lat 60. i 70. XX wieku, to Brno jest alternatywą – miastem, w którym wszystko może się wydarzyć, a „czeski charakter” może swobodnie wyrażać swój charakter.

Fakt, że miasto jest wciąż stosunkowo nietknięte przez turystykę masową i międzynarodową, stanowi istotną zaletę dla osób rozważających jego odwiedzenie: ceny są tu jeszcze niższe niż w [[Praga|Pradze]], a kolejki praktycznie nie istnieją. Z drugiej strony, kryje ono w sobie bogactwo instytucji, które są prawdziwą siłą napędową regionu: Morawską Galerię Sztuki, Muzeum Narodowe w Brnie i Morawski Teatr Narodowy. Pokazy fajerwerków, które odbywają się tu w czerwcu i lipcu, należą do najbardziej spektakularnych w Czechach. Co roku artyści rywalizują ze sobą pod okiem około 200 000 zwiedzających.

Warto również odwiedzić okolice miasta, a zwłaszcza cmentarz żydowski, Dolinę Mariańską z wodospadami i lasami oraz pagórkowaty region na północ od Brna, zdominowany przez kaskadowy krajobraz o niespotykanym pięknie.

=== Język ===
Jeśli uczyłeś się języka [[Rozmówki czeskie|czeskiego]] lub znasz go, możesz czuć się nieco zdezorientowany w Brnie ze względu na specyficzny dialekt, którym się tu mówi. Ogólnie rzecz biorąc, język mówiony (''mluvená čeština'') w Czechach znacznie różni się od języka używanego w mediach i literaturze oraz nauczanego za granicą (''spisovná čeština''), ale w Brnie różnice te pogłębia powszechne używanie rodzimego dialektu regionu, zwanego ''hantec''. To unikalna mieszanka czeskiego, niemieckiego, jidysz i romskiego, połączona z charakterystycznym brneńskim akcentem. Dla zobrazowania, „pieniądze” po czesku to „penize”, a w Brnie „miłość” lub „tramwaj”, który po czesku brzmi „tramvaj”, nazywa się „šalina”. W ostatnich latach zainteresowanie dialektem brneńskim wzrosło i wiele napisano o jego cechach. Konkuruje z dialektem praskim o miano nieformalnego „slangu” całej Republiki. Jeśli znasz język czeski, możesz z przyjemnością go posłuchać i odkryć inne interesujące różnice w stosunku do języka standardowego. Jeśli chodzi o ogólną sytuację językową w Brnie, prawie wszyscy młodzi ludzie i dorośli w wieku do 40-45 lat mówią po [[Rozmówki angielskie|angielsku]], a wielu również po [[Rozmówki niemieckie|niemiecku]], chociaż językiem używanym na co dzień we wszystkich kontekstach pozostaje [[Rozmówki czeskie|czeski]].

=== Geografia ===
Miasto położone jest w południowo-wschodniej części kraju, u zbiegu rzek Svitava i Svratka. Jest stolicą historycznego regionu [[Morawy|Moraw]], około 130 km od [[Wiedeń|Wiednia]] i 200 km od [[Praga|Pragi]]. Obszar metropolitalny Brna zajmuje powierzchnię ponad 3000 km² (15 razy więcej niż obszar miejski).

=== Klimat ===
Najlepszymi miesiącami na odwiedzenie Brna są niewątpliwie maj, czerwiec i wrzesień, a także okres bezpośrednio poprzedzający lub następujący po lecie. W tych miesiącach oferta kulturalna miasta i łagodne temperatury sprawiają, że wizyta w Brnie jest naprawdę przyjemna. Latem miasto może być zamieszkane niemal wyłącznie przez turystów, podczas gdy Czesi masowo odwiedzają górskie kurorty wokół Brna. Miesiące zimowe do kwietnia oferują jednak tę zaletę, że są znacznie tańsze niż w innych miesiącach, ale trzeba liczyć się z niskimi temperaturami typowymi dla kraju śródlądowego, nie wspominając o tym, że wiele atrakcji (muzea, zamki, teatry itp.) pozostaje w tym okresie zamkniętych.

=== Historia ===
Równina Brneńska jest zamieszkana od czasów prehistorycznych. Brno, u stóp wzgórz Špilberk i Petrov, wyrosło jako ufortyfikowana osada należąca do Wielkomorawskiego Państwa, znana jako Stare Zamki, od neolitu do początku XI wieku, kiedy to stało się zamkiem lennych książąt Moraw. Brno po raz pierwszy wspomniano w Kronice Czeskiej Kosmasa z Pragi w 1091 roku, kiedy król czeski Wratysław II oblegał swojego brata Konrada I na zamku w Brnie. Uważa się, że założenie miasta datuje się na rok 1000.

W połowie XI wieku, wraz z podziałem Wielkich Moraw, Morawy zostały podzielone na trzy odrębne księstwa, z których każde, wywodzące się z dynastii Przemyślidów, było niezależne i podlegało wyłącznie Królestwu Czeskiemu. Siedzibami tych władców, a tym samym „stolicami” tych ziem, były grody Brno, [[Ołomuniec]] i [[Znojmo]]. Brno stało się oficjalną siedzibą margrabiów, z siedzibą w Spielbergu, a [[Ołomuniec]] siedzibą katolickiej diecezji morawskiej. W 1243 roku Brno zostało przekształcone w miasto otoczone murami na rozkaz Wacława I Czeskiego, który nadał mu również znaczące przywileje, takie jak tytuł miasta królewskiego.

Podczas wojen husyckich miasto było dwukrotnie oblegane, w 1428 i 1430 roku, lecz nie zostało zdobyte. W 1435 roku w Brnie zakończyły się negocjacje między mieszkańcami [[Praga|Pragi]], królem Zygmuntem Luksemburskim i przedstawicielami Soboru Bazylejskiego.

{{Infobox|„Południe w Brnie”|Ciekawostką dotyczącą Brna jest jego południe. Brneńskie dzwony i zegary publiczne wybijają południe, podczas gdy w innych częściach świata byłaby to godzina 11:00. Ten osobliwy zwyczaj – a zatem typowy dla miasta o wyjątkowym charakterze Brna – ma swoje korzenie historyczne. Wieczorem przed 13 sierpnia 1645 roku dowódca armii szwedzkiej, Torstenson, zarządził odwrót o godzinie 12:00 następnego dnia. Jednak mieszkańcy, obawiając się rewizji decyzji i pragnąc uwolnienia z oblężenia, przekonali proboszczów do bicia dzwonów (jedynych istniejących wówczas zegarów) co godzinę, kilka minut wcześniej, aby jak najszybciej uprzedzić odwrót armii. Następnego dnia południe zostało więc wybite godzinę wcześniej, a Szwedzi rozpoczęli odwrót. Od tamtej pory do dziś dzwony wybijają południe każdego dnia o godzinie 11:00, upamiętniając wyzwolenie miasta.}}

W 1641 roku, podczas wojny trzydziestoletniej, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego i margrabia Moraw, Ferdynand III Habsburg, na stałe przeniósł morawskie dwory do Brna, gdyż [[Ołomuniec]] stał się głównym celem Szwedów. W 1642 roku [[Ołomuniec]] został zmuszony do kapitulacji przed wojskami szwedzkimi, pod którymi pozostawał przez osiem lat. W latach 1643 i 1645 wojska szwedzkie pod dowództwem Lennarta Torstensona oblegały miasto, które odparło atak, zatrzymując jego marsz na [[Wiedeń]] i umożliwiając tym samym Cesarstwu Austriackiemu zreformowanie swoich armii.

W XVIII wieku zamek Spielberg został przebudowany na potężną twierdzę bastionową, która pozwoliła miastu przetrwać oblężenie pruskich wojsk Fryderyka Wielkiego w 1742 roku. W 1777 roku utworzono diecezję brneńską, przejmując jej terytorium od [[Ołomuniec|Ołomuńca]]; Pierwszym biskupem był Mathias Franz Graf von Chorinsky Freiherr von Ledske.

Pod koniec 1805 roku Brno zostało zajęte przez Napoleona, a 2 grudnia tego roku na jego obrzeżach rozegrała się bitwa pod Austerlitz między Napoleonem a armią austriacko-rosyjską.

W latach 1820–1830 Silvio Pellico i inni członkowie karbonariuszy byli więzieni w twierdzy Spielberg (po czesku Špilberk), która służyła jako więzienie, wraz z innymi węgierskimi więźniami politycznymi.

W 1839 roku do Brna dotarł pierwszy pociąg z [[Wiedeń|Wiednia]], co zapoczątkowało transport kolejowy na terenie dzisiejszych Czech.

W drugiej połowie XIX wieku Gregor Mendel przeprowadził w Brnie w opactwie augustianów św. Tomasza swoje słynne eksperymenty, które stały się prekursorami genetyki i współczesnej biologii. Wraz z rewolucją przemysłową miasto stało się jednym z austriackich ośrodków przemysłowych. Od zakończenia I wojny światowej Brno jest częścią Czechosłowacji.

Po zakończeniu I wojny światowej w 1918 roku Brno liczyło około 55 000 mieszkańców mówiących po niemiecku, w tym prawie wszystkich pochodzenia żydowskiego. Jednak prawie cała populacja żydowska Brna, licząca około 12 000 osób, została zamordowana przez nazistów podczas niemieckiej okupacji kraju w latach 1939–1945. Wszystkie czeskie uniwersytety, w tym ten w Brnie, zostały zamknięte przez nazistów w 1939 roku, a akademik uniwersytetu w Brnie służył później jako siedziba gestapo. W Brnie znajdował się jeden z 45 podobozów obozu koncentracyjnego Auschwitz, który w listopadzie 1943 roku stał się podobozem Buna-Monowitz. Znajdował się tam również inny obóz nazistowski, w którym przetrzymywano około 35 000 więźniów (głównie Czechów, ale także amerykańskich i brytyjskich jeńców wojennych, którzy byli tam więzieni i torturowani, a około 800 cywilów zginęło).

Po podziale w 1993 roku miasto stało się częścią Republiki Czeskiej. Czasami nazywane jest czeskim Manchesterem, ponieważ nadal mieści się w nim kilka światowej sławy fabryk.

W 2013 roku ukończono budowę AZ Tower, najwyższego wieżowca w Czechach.

== Orientacja ==
[[Plik:Kašna Parnas (Brno) (6033).jpg|thumb|left|Barokowa Fontanna Parnasa w centrum Placu Kalafiorowego]]
Oprócz głównego dworca kolejowego, który jest niewątpliwie najważniejszym punktem w Brnie dla obcokrajowca, ponieważ pozwala dotrzeć do każdej atrakcji w zaledwie kilka minut, w mieście znajdują się co najmniej dwa inne ważne place:

* {{Znacznik|'''Plac Wolności'''|49.19506 |16.60823|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Plac Wolności''' (''Namesti Svobody''), który wyznacza geograficzny środek miasta. Stąd można wsiąść do jednej z głównych linii tramwajowych, aby zwiedzić to urokliwe miasto.
* {{Znacznik|'''Plac Kalafiorowy'''|49.19234 |16.60898|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Plac Kalafiorowy''' (''Zelný trh''), z Muzeum Morawskim, stanowi serce historycznego centrum i punkt wyjścia dla wielu wycieczek z przewodnikiem po Brnie. W centrum tego małego placu stoi fontanna Parnas.

=== Dzielnice ===
Brno jest – jak wspomniano – drugim co do wielkości miastem w [[Czechy|Czechach]]; z czasem wchłonęło znaczną liczbę sąsiednich wsi i miasteczek, które stały się jego dzielnicami. Rezultatem tej inkorporacji jest metropolia, która wydaje się – o ile to możliwe – jeszcze bardziej zróżnicowana i wielokulturowa niż Brno w przeszłości. W sumie istnieje 29 dużych dzielnic miejskich, a na czele z nimi stoi Brno-střed, centralny punkt miasta, w którym znajduje się niemal wszystkie jego atrakcje. Dzielnice cieszą się pewnym stopniem autonomii i należy je traktować jako małe miasta zjednoczone pod egidą Brna; każda ma własny herb, własnego burmistrza i własną administrację lokalną z własną siecią informacyjną (w tym własną stronę internetową dla każdej dzielnicy) oraz oddziałami najważniejszych organów publicznych.

Każda z wymienionych poniżej dzielnic jest dodatkowo podzielona na jednostki zwane „podziałami katastralnymi”. W Brnie-střed na przykład '''Město Brno''', '''Staré Brno''' (''Stare Brno''), '''Štýřice''', '''Veveří''' i '''Stránice'''. Podziały te funkcjonują trochę jak nasze dzielnice i służą praktycznym celom wytyczenia mniej lub bardziej rozległego obszaru dzielnicy.

==== Podział Brna ====
[[Plik:Jižní konec vodní nádrže U Kadlecova mlýna v Mariánském údolí v Brně-Líšni.jpg|thumb|350px|Małe jezioro w pobliżu Brna-Líšeň]]
[[Plik:Ignis Brunensis 2010-05-26 (2).jpg|thumb|300px|Jeden z corocznych pokazów fajerwerków nad „Brneńskim Morzem” w dzielnicy Bystrc]]
* '''Brno-střed''' – obejmujący dzielnice ''Město Brno'', ''Staré Brno'', ''Štýřice'', ''Veveří'' i ''Stránice'' – stanowi [https://www.brno-stred.cz/ serce miasta] i mniej więcej odpowiada Brnu właściwemu, jakie istniało przed utworzeniem obszaru metropolitalnego. Geograficznie graniczy z dwiema rzekami Brna: Svratką i Svitavą. Prawie wszystkie atrakcje i informacje w tym artykule odnoszą się do tej dzielnicy. Nieliczne, nieznajdujące się w Brnie-centrum, to atrakcje lub miejsca, które z czasem zyskały szczególne znaczenie i są postrzegane jako własne przez wszystkich mieszkańców Brna, niezależnie od dzielnicy. Należą do nich tor Grand Prix i stadion lokalnej drużyny hokejowej.
* '''Brno-Bohunice''' – położone na południe od centrum miasta i dobrze z nim skomunikowane, po raz pierwszy udokumentowane w 1230 roku jako samodzielne miasto, a w latach 90. XX wieku stało się dzielnicą metropolii brneńskiej. Tutaj znajduje się największy szpital na Morawach, kościół św. Anny, oraz nowy kampus uniwersytecki (''Univerzitní kampus''), w którym mieszczą się wydziały nauk ścisłych. W dzielnicy znajduje się również duże centrum handlowe TESCO.
* '''Brno-Bosonohy''' – wciąż znane pod staroniemiecką nazwą Parfuß, która odnosiła się do miasta, które później stało się dzielnicą Brna. Bosonohy położone są na południowy zachód od centrum miasta. W tej dzielnicy znajduje się stary rynek, który do dziś stanowi centrum życia Bosonohy, oraz rezerwat przyrody o nazwie Bosonožský hájek.
* '''Brno-Bystrc''' – ''Bisterz'' po niemiecku i Bástr w lokalnym dialekcie – ta dzielnica rozciąga się na północny zachód od centrum miasta i jest największą w Brnie. Bystrc słynie z położenia przy brneńskim zoo i rezerwacie przyrody, który obejmuje duże sztuczne jezioro utworzone przez zaporę, znane lokalnie jako „Brneńskie Morze” i jest popularnym miejscem wśród miłośników kolarstwa i sportów wodnych. Cały region jest zasilany przez rzekę Svratkę. Region ten ma duże znaczenie dla gospodarki Brna jako członek związku blisko 75 gmin o nazwie „Velkopavlovická vinařská podoblast”, połączonych długimi tradycjami winiarskimi. W istocie, Bystrc produkuje jedno z najsłynniejszych i najbardziej cenionych win morawskich w Czechach.
* '''Brno-Černovice''' – po niemiecku ''Tschernowitz'' – ten region został założony jako samodzielna wieś około 700 lat temu. Poważnie zniszczona przez najazdy szwedzkie w 1645 roku, wieś przez wieki pozostawała na wpół opuszczona, a jej mieszkańcy utrzymywali się niemal wyłącznie z lokalnych produktów rolnych. W XIX wieku stał się siedzibą ważnego szpitala psychiatrycznego (warto zauważyć, że w dzielnicy Pragi o tej samej nazwie znajduje się również miejski szpital psychiatryczny), instytucji, z której region ten słynie do dziś. Oprócz ośrodka dla uchodźców, który góruje nad całą okolicą, dzielnica nie oferuje nic więcej poza kilkoma przyjemnymi restauracjami i terenem przystosowanym do imprez sportowych.
[[Plik:PP Baba 09 08 0697.JPG|left|thumb|350px|Las w rezerwacie przyrody Baba, Brno-Ivanovice]]
* '''Brno-Chrlice''' — Powiat Chrlice, położony na południowo-wschodnich obrzeżach Brna, z własnym dworcem kolejowym, należy również do ligi winiarskich gmin Moraw Południowych. Choć dziś wydaje się małą, niemal nieistotną wioską na obrzeżach Brna, Chrlice jest zamieszkane od V tysiąclecia p.n.e. Kilka lat temu wykopaliska odsłoniły ślady osadnictwa neolitycznego, celtyckiego, a w końcu germańskiego. Z architektonicznego punktu widzenia Chrlice są interesujące ze względu na zamek, rezydencję biskupów brneńskich w XVIII i XIX wieku, przed którym stoi posąg poświęcony św. Janowi Nepomucenowi.
* '''Brno-Ivanovice''' — Położone na północnych obrzeżach metropolii Brna, Ivanovice znajdują się przy linii kolejowej prowadzącej do [[Praga|Pragi]] i dlatego są pierwszą dzielnicą, którą zobaczysz, przyjeżdżając do miasta pociągiem ze stolicy. Ivanovice wyznaczają również granicę obszaru metropolitalnego z sąsiednimi gminami, w tym z niewielką gminą Jinačovice; granica ta, oznaczona żółtymi i czerwonymi kamieniami, przebiega w całości przez chroniony obszar przyrodniczy Baba Park 4, również na terenie powiatu Ivanovice.
* '''Brno-Jehnice''' — Pierwsze wzmianki o Jehnicach pochodzą z końca XIII wieku. Obecnie Jehnice to dzielnica głównie mieszkalna, praktycznie pozbawiona atrakcji. Większość tutejszych zabytków została zniszczona na przestrzeni wieków, ostatnim z nich był zamek, zburzony przez nazistów na początku II wojny światowej. Wielu lokalnych przedsiębiorców porzuciło również swoją działalność (głównie browary), aby przenieść się do miasta. Przez teren Jehnic przepływa niewielki strumień Jehnický potok.
* '''Brno-jih''' – duża dzielnica położona bezpośrednio na południe od centrum Brna (sama nazwa, ''jih'', oznacza „południe”), składa się z kilku mniejszych, bardzo zróżnicowanych dzielnic. Podczas gdy dzielnice Dolní Heršpice i Přízřenice zachowały swój wiejski i winiarski charakter, inne dzielnice, takie jak Komarov (centrum administracyjne powiatu), z czasem nabrały wyraźniejszego charakteru miejskiego. Brno-Jih to miejsce, gdzie łączą się dwie brneńskie rzeki: Svratka i Svitava. To właśnie tam znajdują się duże brneńskie centra handlowe, o których opowiemy później w części poświęconej zakupom. Politycznie Brno-Jih jest dość osobliwe: choć był to pierwszy okręg włączony do Brna w połowie XIX wieku, dziś istnieją oddolne ruchy na rzecz przywrócenia – przynajmniej niektórym dzielnicom – autonomii administracyjnej jako odrębnych gmin. Tendencja ta kontrastuje z większością gmin wokół Brna, które dążą do włączenia ich do tkanki metropolitalnej.
* '''Brno-Jundrov''' – starożytna dzielnica zachodnia, Jundrov istnieje od 1277 roku i obecnie jest wyłącznie mieszkalnym obszarem nad brzegiem Svratki, rzadko odwiedzanym i, szczerze mówiąc, mało interesującym dla turystów. Na zachód od dzielnicy znajduje się droga dojazdowa do zalesionych wzgórz Brna, raju dla miłośników pieszych wędrówek i przyrody. Brno-Kníničky – położone na północ od centrum miasta, pomiędzy ogrodem zoologicznym a „Brneńskim Morzem”, tamą, o której będziemy wielokrotnie wspominać w tym artykule, Kníničky zachowały – pomimo przyłączenia do metropolii takiej jak Brno – swój wiejski charakter.
* '''Brno-Kohoutovice''' – położone na zachód od centrum Brna, Kohoutovice są całkowicie otoczone lasami i zalesionymi wzgórzami. To kolejna dzielnica metropolitalna Brna, która zachowała niezależny charakter małej wioski, oferującej mieszkańcom wszystko, czego potrzebują do codziennego życia, od szkół podstawowych po supermarkety, kościoły, restauracje i urzędy.
* '''Brno-Komín''' – położony na północny zachód od centrum miasta, przy drodze prowadzącej z centrum do ogrodu zoologicznego, Komín to urokliwa okolica, położona tam, gdzie płaski teren Brna zaczyna się wznosić i przybierać typowy dla przedmieść pagórkowaty kształt. W tej dzielnicy, położonej bardzo blisko centrum Brna, a przez to chłonącej gwar metropolii, znajduje się również pomnik poległych żołnierzy rosyjskich oraz kościół pod wezwaniem św. Wawrzyńca, wyjątkowo piękny w porównaniu z innymi wiejskimi kaplicami w tej dzielnicy.
* '''Brno-Královo Pole''' – dynamicznie rozwijająca się dzielnica położona bezpośrednio na północ od centrum miasta, Královo Pole zachowało niewiele śladów swojej wiejskiej przeszłości i dziś jest niemal w całości pokryta dużymi budynkami mieszkalnymi, ale także budynkami przemysłowymi i ważnymi instytucjami. Znajduje się tu również wydział informatyki lokalnego uniwersytetu, kilka ośrodków sportowych i kilka sklepów.
* '''Brno-Líšeň''' — położone dalej na wschód niż Brno, u wrót rozległych lasów jodłowych i liściastych, które są idealnym miejscem dla miłośników jazdy na rowerze.
[[Plik:Brno-Medlanky socha detail.jpg|thumb|Pomnik św. Jana Nepomucena w Medlánkach]]
* '''Brno-Maloměřice a Obřany''' – na północno-wschodnich obrzeżach metropolii, dzielnica ta jest ważną siedzibą Kolei Morawskich; nadal zachowuje swoje powołanie jako centrum uprawy winorośli, mimo że miejski charakter i wpływy Brna w ostatnich latach stają się coraz silniejsze.
* '''Brno-Medlánky''' – położona nieco na północ od Královo Pole, dzielnica ta jest jedną z niewielu przedmieść Brna wartych odwiedzenia, jeśli dysponuje się wystarczająco dużo czasu. Oprócz słynnego i przyjemnego parku, w Medlánkach nadal znajduje się zabytkowy zamek, niegdyś barokowy, obecnie przekształcony w stylu angielskim, wraz z zadbanymi ogrodami. Większość budynków i atrakcji w tej dzielnicy pochodzi z XVIII wieku, w tym piękna barokowa figura św. Jana Nepomucena, dzieło nieznanego artysty.
* '''Brno-Nový Lískovec''' – Obszar ten, odpowiadający obszarowi starożytnego miasta Nowy Liskowiec, leży u podnóża wzgórza zwanego Kamiennym Wzgórzem (Kamenný vrch), które wyznacza początek rezerwatu przyrody o tej samej nazwie. Obszar ten jest domem dla największej zachowanej kolonii pewnego gatunku kwiatu, Pulsatilla grandis, zwanego również kwiatem wielkanocnym ze względu na wiosenne kwitnienie. W samym regionie żyje co najmniej 55 000 okazów tej rośliny.
* '''Brno-Ořešín''' — Położony na północnym skraju przedmieść Brna, Ořešín jest w dwóch trzecich otoczony terenami leśnymi i jest najmniejszą dzielnicą Brna. Na granicy tej dzielnicy rozpoczyna się duży chroniony rezerwat przyrody.
[[Plik:Brno, Mokrá Hora, těleso bývalé tratě Brno - Tišnov (10).jpg|thumb|left|380px|Widok na Mokrą Górę, najwyższy punkt w powiecie Řečkovice]]
* '''Brno-Řečkovice a Mokré Hore''' – wieś na północ od Brna o silnym charakterze miejskim, w której dominuje jeden z najwyższych szczytów aglomeracji brneńskiej, wzgórze zwane „Mokrá Hora” (Mokra Góra).
* '''Brno-sever''' – nazwa tej dzielnicy oznacza „Brno-północ” i zdradza jej położenie. Charakterystyczny dla tej dzielnicy jest kształt klepsydry, której dolna część jest obecnie zintegrowana z tkanką miejską samego Brna. Znajdują się tu ważne atrakcje, takie jak Muzeum Kultury Romskiej i Teatr Mimi Fortunae. Na północy, podobnie jak wszystkie peryferyjne dzielnice Brna, rozciągają się rozległe tereny leśne.
* '''Brno-Slatina''' – na dalekich wschodnich obrzeżach metropolii, Slatina powstała w XIX wieku jako ośrodek wiejski; Obecnie miejscowość niemal całkowicie utraciła swój charakter małej wioski i - z wyjątkiem małego centralnego rynku, typowego dla wiejskich wsi morawskich - przekształciła się w jedną z dzielnic mieszkalnych Brna.
* '''Brno-Stary Lískovec''' — Dzielnica składa się głównie ze starych domów z prefabrykatów, pochodzących z lat 70. XX wieku, choć rdzeń tego niegdyś samodzielnego miasta ma znacznie starsze korzenie. Na terenie Starego Lískovca znajduje się stary dwór cysterski, który stał się inspiracją dla wielu legend, w tym legendy o pobycie w tym budynku Elżbiety Rychezy z Polski, patronki zakonu cysterek i głównej fundatorki bazyliki Wniebowzięcia NMP w centrum Brna. W rzeczywistości jednak nic nie potwierdza tej opowieści.
* '''Brno-Tuřany''' — Tuřany, południowo-wschodnia dzielnica Brna, wciąż zachowuje swój wiejski charakter. Do pereł tego regionu należy niewątpliwie Kościół Konwentualny Zwiastowania NMP (Kostel Zvěstování Panny Marie), piękny barokowy kościół, w którym znajduje się zabytkowa drewniana figura Matki Boskiej. Według legendy jest to ta sama figura, którą ewangeliści, święci Cyryl i Metody, przywieźli ze sobą na Morawy w IX wieku. W Tuřanach znajduje się również ważny budynek wyznania husyckiego – Kaplica Husycka (Husův sbor).
* '''Brno-Útěchov''' – Położona na północ od Brna, ta dzielnica jest drugą najmniejszą spośród tworzących metropolię; niemal całkowicie odizolowana od miasta i otoczona lasami, starożytna wieś Autiechau, jak nazywali ją Niemcy, jest bardzo poszukiwanym obszarem mieszkalnym dla tych, którzy chcą mieszkać blisko miasta, a jednocześnie zanurzyć się w naturze i relaksującej atmosferze. Útěchov leży również bardzo blisko [[Adamov]]a, małego morawskiego miasteczka, w którym znajduje się ciekawe muzeum przyrodnicze i kościół św. Barbary, w którym znajdują się oryginalne drewniane rzeźby wykonane dla opactwa Zwettl w Austrii.
* '''Brno-Vinohrady''' — Vinohrady, niewielki okręg na północny wschód od Brna, również należą do grona gmin winiarskich; podobnie jak wiele innych tego typu, częściowo utraciły swój wiejski charakter na rzecz wyraźnej urbanizacji. Położone na zboczu wzniesienia, Vinohrady są widoczne z kilku punktów w Brnie.
* '''Brno-Žabovřesky''' — Žabovřesky znajdują się na lewym brzegu rzeki Svratki, na północny zachód od historycznego centrum Brna, do którego są stosunkowo blisko. Žabovřesky wyróżniają się miejskim charakterem. Dzielnica charakteryzuje się dwoma dużymi parkami: parkiem „Wilsonův les”, który wyznacza południową granicę miasta, oraz parkiem leśnym na Wzgórzu Palackiego, który stanowi najbardziej wysuniętą na północ część Žabovřesky.
* '''Brno-Žebětín''' — nazwa tej dzielnicy prawdopodobnie pochodzi od imienia arystokraty Žabaty, do którego należał majątek, na którym znajdowała się wieś. Niegdyś składała się z trzech oddzielnych wsi, a od 1972 roku jest dzielnicą Brna. Jej terytorium, położone w połowie drogi między sercem metropolii a zalesionymi wzgórzami na zachodzie, jest domem dla dwóch małych strumieni, które wpływają do Zapory Brneńskiej na północnym zachodzie. Ogólnie rzecz biorąc, Žebětín pozostaje dość niezależny i ma nawet własną drużynę piłkarską, która ostatnio zyskała sporą popularność w mistrzostwach regionalnych.
* '''Brno-Židenice''' — praktycznie wkomponowane w centrum Brna, Židenice znajdują się na wschód od centrum i słyną z obecności monumentalnego cmentarza żydowskiego i parku wokół Białej Góry (Bilá hora).

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Brno-Tuřany|49.1548 |16.6926 |typ=transport|treść=}}'''[https://www.brno-airport.cz/ Lotnisko Brno-Tuřany]''' ({{IATA|BRQ}}). Chociaż oferuje niewiele połączeń, jest bardzo dogodne i może poszczycić się imponującą konstrukcją. Osoby zainteresowane nowoczesną architekturą mogą chcieć je odwiedzić, nawet jeśli nie mają szczęścia przylecieć na lotnisko. 

Ryanair lata do 6 razy w tygodniu do [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynu-Stansted]] (przez cały rok) i 4 razy w tygodniu do [[Mediolan]]u-[[Bergamo]] (w sezonie). Smartwings obsługuje sezonowe loty do [[Egipt]]u i na [[Wyspy Kanaryjskie]]. Autobus [https://www.brno-airport.cz/en/parking-and-transport/public-transport/ E76] kursuje co 30 minut w godzinach 04:30–23:30 do dworców autobusowego i kolejowego w centrum miasta. Opłata za przejazd wynosi 25 CZK (12 CZK dla dzieci poniżej 15 lat), a na bagaż ponadgabarytowy należy wykupić bilet ulgowy (12 CZK). Bilet można kupić w kasowniku w autobusie (płatność zbliżeniowa Visa/Mastercard) lub w automacie biletowym w hali przylotów. W nocy dostępne jest połączenie autobusem nocnym linii N89.

Inne lotniska w dużych miastach „w pobliżu”, dostępne w ciągu 1-2,5 godziny, to:

* '''[[Port lotniczy Bratysława|Bratysława]]''' ({{IATA|BTS}}). Największe lotnisko na Słowacji. 
* '''[[Port lotniczy Praga|Port Lotniczy im. Václava Havla]]''' ({{IATA|PRG}}) ([[Praga]]). edit
* '''[[Port lotniczy Wiedeń|Międzynarodowy Port Lotniczy w Wiedniu]]''' (''Wien Schwechat; {{IATA|VIE}}'') ([[Wiedeń]]). 
** '''[https://www.studentagency.eu/en/ Student Agency]'''. Z tego lotniska kursuje 9 bezpośrednich autobusów dziennie. Znacznie taniej jest skorzystać z lokalnej komunikacji miejskiej w Wiedniu do Stadionu (stacja metra linii U2) i stamtąd dojechać tymi samymi autobusami. Z jakiegoś powodu podróż na lotnisko kosztuje dwa razy więcej, więc znacznie taniej jest skorzystać z austriackiej komunikacji miejskiej. 16 €. edytuj
* '''[https://tourbus.cz/ Tourbus, a.s]'''.. 1–2 bezpośrednie autobusy dziennie z lotniska. 8,60 €.

=== Pociągiem ===
[[Plik:Old Railway Building taken with Flexaret 3a (2).JPG|thumb|Budynek starego Dworca Centralnego w Brnie]]
Brno leży na trasach [[Praga]]–[[Wiedeń]] i [[Praga]]–[[Bratysława]]–[[Budapeszt]], a wszystkie pociągi IC, EC i RailJet zatrzymują się tutaj. Niektóre pociągi z [[Praga|Pragi]] kończą tu swój bieg.

* [[Praga]]: 2,5 godz., pociągi IC/EC/RailJet kursują co godzinę: Bilety standardowe są drogie (cena regularna wynosi 360 CZK), ale istnieją tańsze opcje: można kupić bilet ''SuperAkční'' za 119 CZK lub bilet ''Včasná'' za 205 CZK. Bilet ''SuperAkční'' można wykorzystać tylko na konkretny pociąg. Liczba biletów ''SuperAkční'' i ''Včasná'' na konkretny pociąg lub dzień jest ograniczona i zazwyczaj są one dostępne tylko po wcześniejszym zakupie. Wszystkie rodzaje biletów można kupić zarówno online, jak i w kasie biletowej na dworcu kolejowym. W przypadku regularnych podróży warto kupić kartę lojalnościową ČD (''In Karta''). Prywatny operator RegioJet oferuje połączenia kolejowe dziesięć razy dziennie. Bilety są sprzedawane online i na dworcu. 11-16 EUR.
* [[Ołomuniec]]: 1,5 godz., co 2 godziny: Uważaj, aby wsiąść w pociąg bezpośredni, ponieważ inny pociąg do [[Ołomuniec|Ołomuńca]] przez [[Brzecław]] odjeżdża mniej więcej o tej samej porze, co wydłuży podróż o 40 minut. 150 CZK.
* [[Ostrawa]]: 2,5 godz., co godzinę. Obsługiwane przez Regiojet, 9 EUR.
* [[Bratysława]]: 1,5 godz., pociągi EC co 2 godziny, 290 CZK. Pociągi Regiojet kursują cztery razy dziennie, 7-9 EUR.
* [[Pilzno]]: 6,5 godz., co 2 godziny, 500 CZK. (lepiej pojechać pociągiem do Pragi, 1⅓ godz., 219 CZK; i tam przesiąść się na przesiadkę)
* [[Wiedeń]]: 1½ godz., pociągi Railjet co 2 godziny (odjeżdżają ze stacji ''Wien Hbf'', choć można również odjechać z innych stacji dalej od centrum miasta), 30 EUR. Pociągi Regiojet kursują pięć razy dziennie, 15 EUR.
* [[Rijeka]]: nocny Regiojet zatrzymuje się tutaj w drodze do Pragi. (nie kursuje już od października 2024)

{{Znacznik|Brno hlavní nádraží|49.190833 |16.612778 |typ=transport|treść=}}'''Brno hlavní nádraží''' (''Dworzec Główny w Brnie''). Blisko centrum miasta, prawie wszystkie atrakcje znajdują się w zasięgu kilku minut spacerem. Atrakcje te znajdują się na północ od stacji, po lewej stronie po wyjściu; kieruj się znakiem „Centrum”, a nie „Centra”.

=== Samochodem ===
Korzystając z autostrad - autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D1.svg|25px]] z [[Praga|Pragi]] i [[Ostrawa|Ostrawy]] ([[Polska|Polski]]) lub korzystając z dowolnej drogi krajowej, [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D2.svg|25px]] z [[Bratysława|Bratysławy]] lub [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D52.svg|25px]] z południa (biegnie w kierunku [[Wiedeń|Wiednia]], ale kończy się około 25 km przed granicami). Za przejazd autostradami obowiązują opłaty – winiety.

=== Autobusem ===
Istnieją połączenia autokarowe z różnych europejskich destynacji, w tym z [[Praga|Pragi]], gdzie regularnie kursują autobusy oferujące różnorodne udogodnienia i przystanki (np. z [[Port lotniczy Praga|lotniska w Pradze]]). Rozkład jazdy wszystkich autobusów (w tym międzynarodowych) można znaleźć w systemie [https://idos.cz/vlakyautobusymhdvse/spojeni/ IDOS].

Wykorzystywane są dwa główne dworce autobusowe. Kilkaset metrów na północ od dworca kolejowego znajduje się {{Znacznik|Ulica Benešova, przy hotelu Grand|49.19342 |16.61444 |typ=transport|treść=}}'''ulica Benešova, przy hotelu Grand''', z którego korzystają m.in. RegioJet (dawniej Student Agency) i Flixbus. Znacznie większy, ale i bardziej oddalony dworzec autobusowy, {{Znacznik|Dworzec Autobusowy Zvonařka|49.18584 |16.61655 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec Autobusowy Zvonařka''', obsługuje autobusy lokalne i międzynarodowe. Zazwyczaj autobusy zatrzymują się tylko na jednym dworcu, sprawdź bilet z wyprzedzeniem, który to.

* '''[https://global.flixbus.com/ Flixbus]'''. Uważaj, rezerwując miejsce, ponieważ ich plan miejsc może być nieprawidłowy. W autobusie nie ma nic między rzędami 14 a 20. Z Wiednia odjazdy odbywają się zarówno z lotniska, jak i z dworca autobusowego. Wiedeń 12 EUR (w przedsprzedaży) / 18 EUR (w dniu wyjazdu). Praga 10 EUR. (
* '''[https://regiojet.com/ Regiojet]'''. Oferuje wszystkim darmową kawę, gazety i filmy. Brno jest głównym węzłem komunikacyjnym, a autobusy podróżują po Europie i słyną z wysokiej jakości usług. Wiedeń 10 EUR (z wyprzedzeniem) / 15 EUR (w dniu wyjazdu). [[Praga]] 11 EUR. 
* '''[https://tourbus.cz/ Tourbus, a.s.]''' Również z siedzibą w Brnie, obsługuje wiele kierunków i jest szczególnie tani w przypadku niektórych połączeń międzynarodowych. Wiedeń 5 EUR. edycja
* '''[https://eurolines.eu/ Eurolines CZ/Touring Bohemia, s. r. o.]'''. Trasy międzynarodowe i krajowe. Niektóre usługi obejmują bezpłatne gazety, czasopisma i wodę butelkowaną, a niektóre nawet Wi-Fi. Zarezerwuj z wyprzedzeniem, aby uzyskać najlepszą cenę.

=== Taxi ===
Staraj się unikać taksówek na ulicy (transport publiczny jest zawsze lepszą opcją w Brnie), a jeśli musisz, ustal cenę za przejazd z góry. W przypadku taksówek przywoływanych na ulicy maksymalna cena wynosi 30 Kč/km. Wskazane jest, aby zadzwonić do jednego z głównych usług taxi w Brnie:

* [https://www.taxi-brno.eu/ Lido Taxi], +420 542 214 221. (30 Kč/km)
* [https://www.citytaxibrno.cz/en/ City Taxi Brno], +420 542 321 321. (30 Kč/km)

=== Statkiem ===
Niekonwencjonalnym, ale pięknym sposobem na dotarcie do Brna (a właściwie tuż za miastem) jest skorzystanie z łodzi płynącej z miejscowości [[Veverská Bitýška]], która (tylko w sezonie letnim) zabierze Cię w rejs przez Brněnská přehrada (jezioro zaporowe w Brnie) do Brna-Bystrc. Stamtąd możesz kontynuować podróż tramwajem do centrum miasta.

== Transport ==
{{mapa|49.1963|16.6046|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
[[Image:Brno, Brno Město, tramvaj 13 T Adélka.jpg|thumb|Tramwaj koło głównej stacji kolejowej]]
'''Zintegrowany System Transportowy Kraju Południowych Moraw''' [https://www.idsjmk.cz/en/ (IDS JMK)] obejmuje transport publiczny w Brnie i całym [[Kraj południowomorawski|Kraju południowomorawskim]]; obejmuje pociągi podmiejskie, tramwaje (zwane w lokalnym dialekcie „šalina”), autobusy i trolejbusy. Komunikacja dzienna kończy się o godzinie 23:00, autobusy nocne kursują co godzinę i mają centralny węzeł przesiadkowy na Dworcu Głównym. Niektóre autobusy nocne mają przesiadkę na autobusy nocne w regionie, dzięki czemu można dostać się z Brna nocą do okolicznych miejscowości.

W przypadku podróży w obrębie miasta dostępne są bilety przesiadkowe krótkie (ważne 15 min, 20 Kč) i długie (60 min, 25 Kč). Bilety są dostępne w żółtych automatach biletowych na przystankach autobusowych i tramwajowych oraz w kasach dworcowych. Osoby w wieku 70 lat i starsze podróżują bezpłatnie, należy okazać paszport (dowód osobisty) w przypadku kontroli biletów.

W Brnie funkcjonuje system ''[https://pipniajed.cz/en.html Beep&amp;Go]'', w ramach którego każdy autobus, trolejbus i tramwaj w mieście posiada terminal do bezdotykowego zakupu biletów za pomocą karty kredytowej, smartfona lub smartwatcha. System ten zastąpił kupowanie biletów u kierowcy. Koszt biletu jest taki sam, a bilet jest wirtualnie przechowywany na karcie/telefonie. Można również kupić bilety dla osób podróżujących z Tobą lub bilety na więcej stref. Wsiadając do pojazdu komunikacji miejskiej, wystarczy nacisnąć sygnał dźwiękowy na wybranym urządzeniu na terminalu przy drzwiach i nacisnąć ponownie przed wyjściem. Na koniec dnia wszystkie przejazdy zostaną zliczone, a bilet zostanie wybrany w najlepszej możliwej taryfie (maks. 90 Kč za bilet 24-godzinny). System ten nie dotyczy pociągów i promów – automat biletowy znajduje się na peronie, z którego odjeżdża pojazd. Po przyjeździe kontrolera biletów należy zbliżyć urządzenie do specjalnego czytnika, który zostanie mu przedstawiony. Należy użyć tego samego urządzenia, którego użyto do zakupu biletu, ponieważ usługi takie jak Google Pay czy Apple Pay generują wirtualne karty kredytowe podczas płatności.

[[Kraj południowomorawski]] jest podzielony na [https://content.idsjmk.cz/mapa/Plan-site-celek.pdf strefy taryfowe]. Brno składa się z [https://content.idsjmk.cz/mapa/Plan-site-Brno-den.pdf dwóch stref]. Bilety IDS JMK są ważne we wszystkich autobusach i pociągach podmiejskich (kategoria '''Os''', '''Sp''' i '''R'''), a cena różni się w zależności od liczby stref, przez które się przejeżdża.

Jednodniowy bilet sieciowy kosztuje 90 CZK na Brno i 190 CZK na cały region. W weekendy na jednym bilecie sieciowym mogą podróżować dwie osoby dorosłe i troje dzieci.

Jeśli zdecydujesz się '''zabrać ze sobą rower''', mapa ścieżek rowerowych jest dostępna na stronie [https://brnonakole.cz/cyklomapa-brna/ Brnonakole.cz]. Zabrania się wjazdu pojazdami z napędem alternatywnym (rowerami elektrycznymi, hulajnogami elektrycznymi itp.) z wyjątkiem wózków inwalidzkich w transporcie publicznym. Chociaż centrum miasta jest płaskie i łatwo dostępne dla rowerów, jazda na rowerze w strefie pieszej (głównie na Placu Wolności (náměstí Svobody) i okolicznych ulicach) jest zabroniona w dni robocze w godzinach 9:00-17:00. W mieście działa również wypożyczalnia rowerów Rekola ze stojakami na rowery (cena 25 CZK/rower za 30 minut). Wypożyczalnia rowerów i rowerów elektrycznych [https://www.rentbike.cz/ RentBike.cz] znajduje się w centrum miasta, naprzeciwko kościoła św. Michała, ale po rezerwacji przez formularz internetowy może dostarczyć rower lub rowery pod wskazany adres (cena w jedną stronę wynosi 280 CZK (stan na grudzień 2024). Oferuje również wycieczki rowerowe z przewodnikiem.

== Warto zobaczyć ==
[[File:Brno - Kostel sv. Tomáše, místodržitelský palác a alegorická postava spravedlnosti.jpg|thumb|200px|Kościół św. Tomasza i Zwiastowanie na placu Morawskim.]]
[[File:Veveří street in Brno III.jpg|thumb|200px|Budynki przy Konečného náměstí (ul. Veveri)]]
[[File:Brno-Denisovy Sady I.jpg|thumb|200px|Ogrody Denisa ]]
[[File:Hrad Špilberk I.jpg|thumb|200px|Zamek Spilberk]]
[[File:131027 Vila Tugendhat Brno 0545.jpg|thumb|200px|Willa Tugendhat]]
[[File:Brno Katedrála sv. Petra a Pavla (St.Peter and St.Paul Cathedral).jpg|thumb|200px|Katedra św. Piotra i Pawła]]
[[File:Interiér chrámu svatého Jakuba.jpg|thumb|200px|Kościół św. Jakuba]]
[[File:Brno Stará radnice (Old City Hall) (portal).jpg|thumb|200px|Stary Ratusz]]
Centrum miasta jest pełne zabytkowych budynków, starych kościołów, teatrów, fontann, rzeźb, klubów, restauracji itp. Jest bardzo zwarte, więc można po prostu spacerować po większości interesujących miejsc.

=== Architektura ===
* {{Znacznik|Klasztor Kapucynów|49.19119|16.60944|typ=zabytek|treść='''Klasztor Kapucynów''' (Kapucínský klášter), Kapucínské náměstí 5, ☎ +420 539 002 163. listopad – marzec: Po – So 10:00–16:00, Nie 11:00-16:30, kwiecień-październik: Po-So 09:00-18:00, Nie 11:00-17:00. XVII-wieczny klasztor znajduje się w samym centrum miasta. Ma barokowe posągi i wystawę mumifikowanych mnichów w podziemnym grobowcu. 70 Kč.}}
* {{Znacznik|Kościół św. Jakuba|49.19664|16.60834|typ=zabytek|treść='''Kościół św. Jakuba''', Jakubské náměstí. Cz-So 09:30-18:00, Pon: zamknięte. Kościół ten jest bez wątpienia jednym z najważniejszych kościołów w Brnie. To duży gotycki kościół, założony w XIII wieku. Pozostał niezmieniony od XVII wieku, co jest dość rzadkie). Pod kościołem znajduje się Ossuarium w Brnie, drugie co do wielkości ossuarium w Europie (po katakumbach paryskich), otwarte od 2012 r. 140 Kč.}} 
* {{Znacznik|Stary Ratusz|49.19304 |16.60868|typ=zabytek|treść='''Stary Ratusz''', Radnická 8 (między Náměstí Svobody a dworcem głównym). Zobacz ukochane symbole Brna Smok Brneński (Brněnský drak) i Koło. Zauważ również krzywą wieżę nad wejściem. Legenda głosi, że rada miasta usztywniła murarza, który ją zbudował, i zrobił krzywy ornament w przypływie pikowania.}} 
* {{Znacznik|Katedra Petrov|49.19101|16.60746|typ=zabytek|treść='''Katedra Petrov''', ulica Petrov. Katedra: 08:15–18:30; wieża: od maja do września 12:00–18:30, od października do 12:00–17:00; krypta: Czw – Nie 11:00–17:00. Katedra św. Piotra i Pawła, znana jako Petrov, stanowi dominującą sylwetkę panoramę Brna. (Petrov to nazwa wzgórza, na którym zbudowana jest katedra, a nie katedra)}}
* {{Znacznik|Zamek Špilberk|49.19448|16.59927|typ=zabytek|treść='''Zamek Špilberk''' (Hrad Špilberk), ☎ +420 542 123 615, e-mail: muzeum.brno@spilberk.cz. Od maja do września 09:00–18:00, od października do kwietnia 10:00–17:00. Dawniej główny zamek królewski na Morawach, siedziba margrabiów (władców) Moraw i niegdyś siedziba króla Świętego Cesarstwa Rzymskiego (król Jobst z Moraw). Później stała się słynną fortecą, która przez długi czas była wykorzystywana jako jedno z najbardziej przerażających więzień w Austro-Węgrzech. Wielu ludzi było torturowanych tutaj z całej Europy, głównie w czasach Austro-Węgier. To muzeum miejskie z restauracją i pięknym parkiem wokół, otwarte na spacery i piękne zwiedzanie, zamek i park są częścią narodowego dziedzictwa kulturowego Republiki Czeskiej. Wystawy stałe 120 Kč, kazamaty 70 Kč.}} 
* {{Znacznik|Willa Tugendhat|49.20716|16.61604|typ=zabytek|treść='''Willa Tugendhat''', Černopolní 45 (przystanek tramwajowy „Dětská nemocnice”), ☎ +420 545 212 118. Willa znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Zaprojektowana przez Miesa van der Rohe, jest uważana za klasyczny przykład architektury Bauhausu, a także była miejscem spotkania, które zadecydowało o Velvet Divorce, który oddzielił czeskie i słowackie republiki w 1992 roku. z przewodnikiem; wycieczki prowadzone są co godzinę i należy je rezerwować z wyprzedzeniem (patrz strona internetowa Villi). Budynek został ponownie otwarty w marcu 2012 r. po gruntownej renowacji.}}
* {{Znacznik|Ulica Veveri|49.2051016|16.5942013|typ=zabytek|treść='''Ulica Veveri''' (Ulice Veveří). Ta ulica to grupa wybitnych secesyjnych budynków zwanych Tivoli (przystanek tramwajowy Konečného náměstí) oraz szereg barokowych i innych pięknych zabytkowych budynków. W pobliżu znajduje się jeden z trzech ogrodów botanicznych w Brnie. Ulica biegnie od historycznego centrum i prowadzi na północ.}}
* {{Znacznik|Villa Stiassni|49.19691|16.57308|typ=zabytek|treść='''Villa Stiassni''', Hroznová 14, ☎ +420 778 545 993. Została zbudowana w latach 1927-1929 dla właściciela rodzinnej fabryki tekstyliów Alfreda Stiassniego. Była to później willa rządowa, która gościła wiele ważnych wizyt państwowych, takich jak prezydenta Edvarda Benesa czy kubańskiego dyktatora Fidela Castro.}}

=== Kultura ===
* {{Znacznik|Muzeum Genetyki Mendla|49.1912404|16.5938257|typ=zabytek|treść='''Muzeum Genetyki Mendla''', Mendlovo náměstí (przystanek tramwajowy „Mendlovo náměstí”), ☎ +420 549 496 669, e-mail: info@mendelmuseum.muni.cz. Wt – Nie 10:00–17:00. Najbardziej znany biolog w historii genetyki pracował i zmarł w Brnie. To ciekawe muzeum upamiętnia jego rewolucyjne badania. Dostępne informacje w języku angielskim. 60 Kč, wstęp wolny w każdą ostatnią środę w miesiącu.}} 
* '''Galeria Morawska''', 4 +420 532 169 111, e-mail: info@moravska-galerie.cz. Śr–Nie 10:00–18:00. Drugie co do wielkości muzeum sztuki w Republice Czeskiej. Wystawia głównie sztukę morawską i sztukę użytkową w całej historii. Najbardziej polecana jest wystawa nowoczesnej sztuki morawskiej. Galeria składa się z trzech budynków: Wstęp do wszystkich trzech budynków 300 Kč. 
** {{Znacznik|Pałac Gubernatora|49.1976369|16.6081832|typ=zabytek|treść='''Pałac Gubernatora''' (Místodržitelský palác), Moravské náměstí. 140 Kč.}} 
** {{Znacznik|Muzeum Sztuki Dekoracyjnej|49.19434|16.60483|typ=zabytek|treść='''Muzeum Sztuki Dekoracyjnej''' (Uměleckoprůmyslové muzeum), Husova 14. 150 Kč.}} 
** {{Znacznik|Pałac Pražáka|49.19549|16.60424|typ=zabytek|treść='''Pałac Pražáka''' (Pražákův palác), Husova 18. 120 Kč.}}
* {{Znacznik|Muzeum Morawskie|49.19189|16.60829|typ=zabytek|treść='''Muzeum Morawskie''' (Moravské zemské muzeum), Zelný trh 8, ☎ +420 533 435 220, e-mail: mzm@mzm.cz. Tu – Sa 09: 00–17: 00. To drugie co do wielkości i najstarsze muzeum w Republice Czeskiej. Zostało założone w 1817 roku przez cesarza Franciszka I, a dziś ma zbiory z milionami przedmiotów z różnych dziedzin ludzkiej historii. Oprócz głównego budynku w pałacu Dietrichstein w Zelný trh muzeum ma różne gałęzie: 130 Kč.}}
** '''Pawilon Anthropos''', Pisárecká 5 (przystanek autobusowy „Anthropos”), ☎ +420 543 248 391. Wt-Pią 09:00-18:00, Sob-Nie 10:00-18:00. Wystawa poświęcona najstarszej historii osady na Morawach i na całym kontynencie europejskim. Wystawy stałe: dorośli 80 Kč, ulgowy 40 Kč, rodzina 190 Kč. Wszystkie wystawy: dorosłe 150 Kč, ulgowy 75 Kč, rodzina 375 Kč. 
** '''Dziedziniec biskupi''' (Biskupský dvůr), Muzejní 1, ☎ +420 533 435 282. Wystawa numizmatyczna i wystawa fauny morawskiej. 
* {{Znacznik|Muzeum Kultury Cygańskiej|49.2005278|16.6233879|typ=zabytek|treść='''Muzeum Kultury Cygańskiej''', Bratislavská 67 (przystanek tramwajowy „Tkalcovská”), ☎ +420 545 571 798, e-mail: sekretariat@rommuz.cz. Wt–Pią Sob 10:00–18:00. Muzeum poświęcone mniejszości cygańskiej na Morawach. 40 Kč.}} 
* {{Znacznik|Cmentarz Centralny|49.16916|16.594|typ=zabytek|treść='''Cmentarz Centralny w Brnie''', Jihlavská 756/1. Miejsce pochówku Gregora Mendla.}}

=== Place i parki ===
* {{Znacznik|Ogrody Denisa|49.19112|16.60569|typ=zabytek|treść='''Ogrody Denisa''' (Denisovy sady). Jest to jeden z najpiękniejszych parków w Brnie, znajduje się tu obelisk i kolumnada, z którego roztacza się ładny widok na miasto, w tym zamek Špilberk i katedrę, a także najstarszy park publiczny w kraju założonym przez organy administracji publicznej. Znajduje się w historycznym centrum, między katedrą św. Piotra i Pawła a zamkiem Špilberk.}}
* {{Znacznik|Otwarty Ogród|49.19696|16.59824|typ=zabytek|treść='''Otwarty Ogród''' (Otevřená Zahrada). Projekt organizacji pozarządowej mający na celu wprowadzenie miejskiego ogrodnictwa i przyrody do centrum miasta. Możesz tam chodzić za darmo, wziąć kosz piknikowy lub dołączyć do ich okresowych zajęć.}}
* {{Znacznik|Plac Wolności|49.19473|16.60843|typ=zabytek|treść='''Plac Wolności''' (Náměstí Svobody). Stanowi serce miasta. Ma kształt odwróconego „A”. Odbywa się tu wiele wydarzeń kulturalnych i zawsze jest tu wiele osób. Jest zamknięta dla większości samochodów i tramwajów biegnących przez środek. Również większość ciekawych miejsc w centrum miasta znajduje się w odległości 10 minut spacerem od placu.}}
* {{Znacznik|Park Lužánky|49.20740|16.60828|typ=zabytek|treść='''Park Lužánky'''. Najstarszy publiczny park w kraju i największy park w Brnie. Jest sztuczny strumyk z żywymi rybami i wieloma podobnymi miłymi rzeczami. Znajduje się na północ od historycznego centrum, około 15 minut pieszo lub 2-3 minuty tramwajem.}}
* {{Znacznik|Plac Morawski|49.19920|16.60661|typ=zabytek|treść='''Plac Morawski''' (Moravské náměstí). Największy plac w Brnie, zdominowany przez kościół św. Tomasza, który jest ostatnim miejscem spoczynku miejsc książąt Moraw, króla niemieckiego i margrabiego Moraw, pobliski dawny pałac gubernatora oferuje stałe wystawy Morawskiej Galerii. Plac znajduje się w historycznym centrum w pobliżu Placu Wolności.}}

=== Podziemia ===
* '''[https://10-z.cz/ Bunkier 10-Z]''' (''Kryt 10-Z''), Husova ulice (''naprzeciwko domu nr 12''), ☏ +420 542 210 622, husova10Z@gmail.com. Wt.-Nd. 11:30-18:00, nieczynne w pon. Bunkier z czasów II wojny światowej. Wystawa oferuje samodzielne zwiedzanie tuneli o długości 500 m. Przewodnik pokazuje różne obszary nieobjęte wystawą, ale jest prowadzony głównie w języku czeskim. W wybrane dni prosimy o zwiedzenie w języku angielskim. Audioprzewodnik nie jest dostępny. Wystawa 150 CZK; wycieczka/przewodnik 240 CZK. (aktualizacja: październik 2024 | edycja)
* '''[https://podzemibrno.cz/en/places/atomic-bomb-shelter/ Schron Denis przed bombą atomową]''' (''Kryt Denis''), róg Husova - Nádražní. Tylko w niedziele. W każdym tygodniu oferowane są różne wycieczki: klasyczna wycieczka po Schronisku, trasa „Znalezienie schronienia w wojennym Brnie” oraz „Wycieczka w ciemnościach”. Cena: 180 CZK. 
* '''[https://vodojemybrno.cz/ Brneńskie Zbiorniki Wodne]''' (''Žlutý kopec''), ul. Tvrdého 15, 602 00 Brno, ☏ +420 770 156 148, vodojemy@ticbrno.cz. Trzy ogromne podziemne zbiorniki to unikatowy zabytek architektury. Cena: 350 CZK.
* '''Labirynt pod Placem Warzywnym''' (''Labyrint pod Zelným trhem''), Zelný trh 21, 658 78 Brno, ☏ +420 542 212 892, +420 778 454 379, labyrint@ticbrno.cz. Wt.-Nd. 09:00-18:00, nieczynne w godzinach poniedziałkowych. Podziemny labirynt korytarzy i piwnic, sięgający 8 metrów pod powierzchnię ziemi. Dostępne tylko z przewodnikiem, wymagającym minimalnej liczby uczestników. O 17:30 rozpoczyna się ostatnia godzina zwiedzania z przewodnikiem. 180 CZK.
* '''Krypta Kapucynów''', zwiedzanie z Klasztorem Kapucynów (patrz wyżej)
* '''Ossuarium w kościele św. Jakuba'''. Wejście znajduje się na zewnątrz i jest oddzielone od kościoła św. Jakuba (patrz wyżej). Ze względu na ograniczoną liczbę zwiedzających każdego dnia, wynikającą z przepisów sanitarnych, sprzedaż biletów na dany dzień może być ograniczona w ostatnich godzinach otwarcia. Tak, wejście może być otwarte, ale przez kilka godzin będzie puste. Kup bilet wcześniej lub na następny dzień, aby móc wejść. Wt.-Nd. 09:30-18:00, poniedziałkowe nieczynne. Ostatnie wejście o 17:30, ale bilet należy kupić z dużym wyprzedzeniem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[File:Ignis Brunensis Grandfinale 2007.jpg|thumb|200px|Ignis Brunensis, pokaz fajerwerków ponad zamkiem Špilberk]]
* {{Znacznik|Ogród Zoologiczny w Brnie|49.22954|16.53276 |typ=atrakcja}}'''[https://www.zoobrno.cz/ Ogród Zoologiczny w Brnie]''', ul. Zoologické zahrady 147/46, ☏ +420 546 432 311. Codziennie 9:00-16:00. Wspaniałe zoo położone w pięknym otoczeniu, z setkami zwierząt, takich jak niedźwiedzie polarne, foki, tygrysy, szympansy i inne. 100 CZK. 
* '''ExploreBrno''' — łatwa piesza gra w poszukiwanie skarbów w centrum miasta. Min. 2–3 godziny
* '''Wine-Tours.cz''' — Atrakcje Moraw Południowych minibusem ([[Mikulov]], [[Lednice]], [[Valtice]] i duża degustacja w Centrum Wina Republiki Czeskiej) lub półdniowa wycieczka do [[Kras Morawski|Morawskiego Krasu]] (rejs statkiem po jaskiniach punkowych)
* {{Znacznik|Tor wyścigowy w Brnie|49.2051|16.45 |typ=atrakcja}}'''[https://www.automotodrombrno.cz/ Tor wyścigowy w Brnie]'''. W sierpniu co roku odbywa się tu Grand Prix Moto GP.
* {{Znacznik|Centrum Targowe w Brnie|49.18952|16.58633 |typ=atrakcja}}'''[https://www.bvv.cz/ Centrum Targowe w Brnie]''' (''BVV''), Výstaviště 1 (''przystanek tramwajowy „Výstaviště”''). Największe centrum targowe w regionie Europy Środkowej, z wieloma ważnymi targami. Największe z nich to Autosalon, MSV (Międzynarodowe Targi Maszynowe), Invex (Międzynarodowe Targi Technologii Informacyjnych i Komunikacyjnych), IDET (Międzynarodowa Wystawa Technologii Obronnych i Bezpieczeństwa oraz Specjalnych Systemów Informacyjnych), Vinex (Międzynarodowe Targi Wina) i Pivex (Międzynarodowe Targi Piwa). Targi, wyróżniające się funkcjonalistyczną architekturą międzywojenną, są w większości nieużywane, a targi odbywają się w nowszych halach. Czasami organizowane są wycieczki z przewodnikiem. 
* '''[https://www.z-agency.cz/en-us/ Treasure Hunt Brno]''', Čechyňská 8, ☏ +420 542 211 935, info@z-agency.cz. Treasure Hunt Brno to dynamiczny konkurs drużynowy, który wykorzystuje nowoczesną technologię i tablety z GPS-em, umożliwiając zwiedzanie szerokiej gamy zabytków Brna w rekordowo krótkim czasie. Odpowiedni dla większych grup i firm. 
* {{Znacznik|Jakubské náměstí|49.1965|16.6078 |typ=atrakcja}}'''Jakubské náměstí'''. Zbierzcie kilku znajomych i latem wybierzcie się na drinka na Jakubské náměstí. Po pracy lub szkole mnóstwo ludzi przychodziło tu na drinka. Okolica za kościołem św. Jakuba stała się żywą częścią Brna. Liczne puby, winiarnie i kawiarnie tworzą niepowtarzalną atmosferę. Jeśli macie szczęście, możecie trafić na koncert lub seans filmowy. Prawie codziennie w Café Savoy odbywają się lekcje tańca (salsa, tango, swing...). Jeśli macie talent, możecie skorzystać z darmowego pianina na placu. 
* {{Znacznik|VIDA! Centrum Nauki|49.18637|16.58395 |typ=atrakcja}}'''[https://vida.cz/en/ VIDA! Centrum Nauki]''', ul. Křižkovského 554/12, tel. +420 515 201 000, info@vida.cz. Wystrzel rakietę wodorową, zagraj w telewizyjnej prognozie pogody, zamroź swój cień, przeżyj trzęsienie ziemi, uwolnij tornado i dotrzyj do dna Trójkąta Bermudzkiego. W pobliżu brneńskiego kompleksu targowego, miłośnicy przygód w każdym wieku znajdą ponad 170 interaktywnych eksponatów na powierzchni prawie 5000 m², które pomogą im lepiej zrozumieć otaczający nas świat.

=== Widowiska ===
[[Plik:Mesto Brno - Mahenovo divadlo 2.jpg|thumb|350px|Fasada Teatru Narodowego w Brnie]]
Brno to miasto, które uwielbia kulturę i wydarzenia kulturalne; szczególnie w miesiącach letnich można tu uczestniczyć w dziesiątkach spektakli teatralnych, wystawach i koncertach. Najważniejsze spektakle teatralne odbywają się w Teatrze Narodowym, głównym teatrze miejskim w Brnie:

* {{Znacznik|Teatr Narodowy w Brnie|49.19635|16.61325 |typ=atrakcja}}'''[https://www.ndbrno.cz/ Teatr Narodowy w Brnie]''' (''Národní divadlo Brno''), ul. Dvořákova 11, ☎ +420 542 158 286, tickets@ndbrno.cz. Pon.-pt. 8:30-19:00, latem (lipiec-sierpień) 9:00-12:00 i 13:00-15:30. Założony pod koniec XIX wieku i wzorowany na Teatrze Narodowym w Pradze, Teatr Narodowy jest sercem życia kulturalnego Brna i głównym teatrem miasta. 
Brno oferuje również bogactwo muzyczne, a wszystkie obecne gwiazdy robią w Brnie przynajmniej jeden przystanek na swojej trasie koncertowej. Do najbardziej cenionych czeskich piosenkarzy należy niewątpliwie Jaromir Nohavica, piosenkarz i autor tekstów, który od dziesięcioleci odnosi niesamowite i nieprzerwane sukcesy, a który zdołał przybliżyć szerszej publiczności realia swojej rodzinnej, czeskiej prowincji. Żaden Czech nie jest uważany za Czecha bez znajomości na pamięć co najmniej trzydziestu jego piosenek, a Nohavica cieszy się podobno również sporym powodzeniem wśród Włochów; jego strona internetowa, dostępna również w języku włoskim, zawiera również wiele jego tekstów przetłumaczonych i opatrzonych muzyką po włosku.

Jeśli chodzi o sport, pierwsze różnice między Polską a Czechami są zauważalne; podczas gdy w Polsce sportem narodowym jest piłka nożna, tutaj, w Brnie, jest to niewątpliwie hokej na lodzie. Obrażanie [https://www.hc-kometa.cz/index.asp?cover=nezobrazit Komety] (lokalnej drużyny hokejowej) jest równoznaczne z obrażeniem całego miasta. Kometa od kilku lat gra w najwyższej możliwej lidze (ekstralidze), a ich mecze są nawet transmitowane na wielkich ekranach na placach publicznych.

* {{Znacznik|Hala Rondo|49.18543|16.60199 |typ=atrakcja}}'''[https://www.winninggrouparena.cz/ Hala Rondo]''' (''Kajot Arena''), ul. Křídlovická 911/34, tel. +420 543 420 043. To główny stadion Brna, oczywiście nie piłkarski, a hokejowy. Kajot Arena jest również domem Komety, drużyny z Brna. Niemal całe miasto gromadzi się tu na meczach, w euforii i zaraźliwej radości. Od czasu do czasu odbywają się tu również duże koncerty i imprezy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Vchod přes most od Tesca.JPG|thumb|Jedno z wejść do Galerii Vaňkovka]]
Bankomaty tych banków w centrum miasta nie pobierają opłat za wypłatę pieniędzy:

* '''fio banka'''
* '''KB (Komerční banka)'''
* '''Raiffeisenbank'''
* {{Znacznik|'''Galeria Vaňkovka'''|49.18719 |16.61617|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.galerie-vankovka.cz/en/ Galeria Vaňkovka]''', Ve Vaňkovce 1 (''między dworcem kolejowym a centralnym dworcem autobusowym''). Duże centrum handlowe przekształcone ze starego ośrodka przemysłowego z początku XIX wieku. Wiele historycznych budynków przemysłowych zostało zachowanych i włączonych do nowego centrum handlowego. 
* {{Znacznik|'''Park Handlowy Avion'''|49.1582668 |16.627979|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Park Handlowy Avion''', Skandinávká (''dzielnica Brno-jih, przystanek autobusowy Ikea lub Avion Shopping''). Na południe od centrum, w obszarze metropolitalnym Brno-jih, Park Handlowy Avion to ogromne centrum handlowe z dziesiątkami sklepów, od małych butików po duże Ikeę.
Jeśli spędzasz trochę czasu w Brnie, rozważ wykupienie „[https://www.brnoid.cz/en/brnopas-shop Karty Turystycznej BrnoPas]”, która zapewnia bardzo atrakcyjne ceny na pakiety atrakcji turystycznych.
* {{Znacznik|'''Olympia Centrum'''|49.1377 |16.6326|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Olympia Centrum''', U Dálnice 777 (''przystanek autobusowy „Modřice, Olympia”''), ☎ +420 547 423 611. Olympia, również położona w Brnie-jih, oddzielnej dzielnicy na południe od centrum miasta, to ogromne centrum handlowe stworzone z myślą o rodzinach, które chcą spędzić tam cały dzień. Oprócz niezliczonych sklepów, Olympia Centrum oferuje również kino wielosalowe, kilka kawiarni i restauracji (od McDonald's po bary sushi), amfiteatr oraz duży plac zabaw dla dzieci.

== Gastronomia ==
[[Plik:Česnečka 2.jpg|thumb|''Polevka'', czyli zupa, jest podstawą kuchni morawskiej i czeskiej.]]
[[Plik:Hovězí ptáček, houskové knedlíky.jpg|left|thumb|Knedliky jako dodatek do kotleta wołowego]]
[[Plik:Palatschinke.jpg|thumb|I palačinky]]
Kuchnia czeska, a w szczególności kuchnia morawska, ma wiele podobieństw do tradycyjnych kuchni innych krajów Europy kontynentalnej. Mięso jest podstawą i często daniem głównym, zarówno czerwone, jak i białe, i jest przyrządzane na wiele różnych sposobów. Dziczyzna jest również bardzo popularna, biorąc pod uwagę, że okolice Brna wciąż szczycą się wieloma terenami zielonymi, na których żyją zwierzęta, takie jak zające i sarny. Wśród przystawek i lekkich dań, '''polévka''', czyli zupa, to obowiązkowy punkt programu. Zup jest naprawdę niezliczona ilość, m.in. bramborová polévka (zupa ziemniaczana), cibulová (zupa cebulowa), zelňačka (zupa z kiszonej kapusty), česneková (zupa czosnkowa), pórková (zupa porowa), žampionová (zupa grzybowa), čočková (zupa z soczewicy), gulášová (zupa gulaszowa z kawałkami pikantnego mięsa), květáková (zupa kalafiorowa), brokolicová (zupa brokułowa), dršťková (zupa flaczki), fazolová (zupa fasolowa) i rajská (zupa pomidorowa). Zupy mogą być przystawką lub daniem głównym bardzo lekkiego obiadu. Zwykle podaje się je z grzankami maczanymi w zupie.

Mięsnych dań głównych nigdy nie brakuje i często stanowią one jedyne naprawdę treściwe danie w posiłku, biorąc pod uwagę, że – jak już wspomnieliśmy – pierwsze danie zazwyczaj składa się z zupy. Wśród przepisów mięsnych, obowiązkowym punktem jest wykwintna '''Svíčková na smetaně''', polędwica (zazwyczaj wieprzowa) przygotowywana z cierpkim sosem smetana, będącym połączeniem włoskiej śmietany i ricotty. Do dań głównych w Czechach nie używa się chleba, który w tradycyjnych domach praktycznie nie występuje, lecz '''knedlíky''': kluski mączne lub ziemniaczane, wielkości naszych kilogramowych bochenków, które kroi się i podaje z różnymi sosami. Porowatość klusek pozwala na pełne delektowanie się sosem.

Jeśli chodzi o słodycze, Brno oferuje również wszechobecne '''palačinki''', rodzaj naleśnika, zazwyczaj nadziewanego Nutellą lub innymi kremami, dekorowanego owocami lub bitą śmietaną, niemal wszędzie. Brno wyróżnia się jednak w Czechach jako jedno z miast o najszerszym wyborze słodyczy, co jest cechą charakterystyczną Moraw, których Brno od zawsze było stolicą. Wystarczy zajrzeć do sklepu z napisem „'''cukrárna'''” (cukiernia), aby skusić się na jeden z licznych morawskich przysmaków.

=== Zwyczaje ===
Podobnie jak wiele innych miast Moraw, Brno zachowało ślady dawnej przynależności do Austro-Węgier. Typowy dla tej kultury był zwyczaj spędzania kilku godzin, zwłaszcza po południu, w kawiarni, aby spotkać się z przyjaciółmi, poczytać gazetę lub zrobić sobie przerwę przed powrotem do pracy. Być może z tego powodu Brno słynie w Czechach z największej liczby kawiarni na mieszkańca, znanych tutaj jako ''kavárna'''. Nawet dziś zatrzymanie się w ciepłej kawiarni zimą lub relaks przy stoliku na zewnątrz, obserwując ludzi, jest powszechnym zwyczajem wśród osób w każdym wieku i klasie społecznej. Z tego powodu żaden kelner ani właściciel nie będzie chciał cię przegonić, nawet jeśli zamówiłeś tylko kawę i spędziłeś tam ponad godzinę. Czeskie kawiarnie oferują również lunch lub kolację; wybór jest z pewnością mniej rozbudowany niż w typowej restauracji, ale jeśli chcesz po prostu coś przekąsić, kawiarnia jest zdecydowanie opcją wartą rozważenia. Oprócz kawiarni istnieją oczywiście liczne restauracje serwujące dania kuchni tradycyjnej lub międzynarodowej. Wreszcie, istnieją typowe „'''vinarny'''”, czyli tawerny, będące połączeniem restauracji i baru, gdzie ludzie zazwyczaj przychodzą po wino i coś do jedzenia. Te lokale często mają w menu piwo, ale są to standardowe piwa butelkowane, które można również kupić w supermarketach, a ich ceny są celowo wysokie, aby zachęcić klientów do spróbowania lokalnego wina zamiast piwa.

Ważna uwaga dotyczy zakazu palenia: w Czechach nie obowiązuje zakaz palenia; prawie wszystkie lokale mają dwie wydzielone strefy, a jeśli tak nie jest, klienci proszeni są o niepalenie między 12:00 a 14:00, kiedy to dzieci i ich rodziny często jedzą obiad. Poza tym palenie jest dozwolone wszędzie. Jeśli chodzi o godziny obiadu i kolacji, w Brnie, podobnie jak w całym kraju, obiad serwowany jest około 12:00, a kolacja od 18:00. Istnieje ciekawa różnica między '''Jídelní lístek''' a meníčko (menu). Pierwszą z nich jest znane nam menu, z listą wszystkiego, co oferuje lokal. '''Menu''', czyli '''meníčko''', to karteczka papieru, relikt kultury komunistycznej, na której cotygodniowe dania specjalne wymieniane są tylko w określonych porach (w przerwach obiadowych dawnych robotników). Dania te zazwyczaj składają się z posiłku składającego się z zupy, dania głównego i dodatku w stałej cenie około 2–4 euro. Menu, rozumiane w tym sensie, było typowe w czasach komunizmu i uznawane za formę pomocy społecznej dla osób, które nie miały dostępu do stołówek. Zwyczaj ten jest wciąż żywy i wielu (studenci i osoby mniej zamożne) z niego korzysta.

=== Oszczędnie ===
==== Centrum miasta ====
* {{Znacznik|'''Poe-Poe'''|49.1937372|16.6094694|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Poe-Poe''', Masarykowa 442/3. 
* {{Znacznik|'''Carmel Divadelní'''|49.1947770|16.6143520|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Carmel Divadelní''', Divadelní 3.

==== Park Lužánky ====
* {{Znacznik|'''Bistro Bastardo'''|49.20953|16.60352|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bistro Bastardo''', Štefánikova 91/20 (''na północ od parku''), ☏ +420 605 454 040. Autentyczne, pyszne, niedrogie meksykańskie jedzenie (tacos, zupa pozole).

==== Północno-zachodnia część centrum, okolice przystanku tramwajowego Grohova ====
* {{Znacznik|'''Restaurace U Draka'''|49.1990526|16.6032721|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurace U Draka''', Veveří 451. 
* {{Znacznik|'''Oaza'''|49.2000673|16.6020400|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Oaza''', Slovákova 351. Tanie dania wegetariańskie/wegańskie. 
* {{Znacznik|'''VEGALITE'''|49.2005007|16.6025077|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''VEGALITE''', Slovákova 359/10. Wegetariański.
* {{Znacznik|'''Best Kebap'''|49.2010530|16.6000608|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Best Kebap''', Veveří 474/36

=== Umiarkowanie ===
W centrum miasta nie brakuje restauracji, w których można zjeść porządny obiad. Można tu znaleźć dania kuchni czeskiej i międzynarodowej. Bardzo niekompletna lista dobrych restauracji może obejmować:

* {{Znacznik|'''Na Švábce'''|49.1970|16.6009|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Na Švábce''', Údolní 4. (''przystanek tramwajowy „Komenského náměstí”''). Kuchnia czeska, dobre piwo Pilsner i codzienne menu nawet w weekend. 
* {{Znacznik|'''Cattani'''|49.1991|16.6030|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cattani''', Josefská 2 i Veveří 6. (''przystanki tramwajowe „Zelný trh i Česká”''). Świeży makaron, dobry wybór win. Posiada dwa oddziały, oba blisko centrum miasta. 
* {{Znacznik|'''Browar Pegas'''|49.1962|16.6071|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://brnorestauracepivnice.hotelpegas.com/ Browar Pegas]''', Jakubská 4. (''przystanek tramwajowy „Česká lub Náměstí svobody”''). Gulasz, pieczone żeberka, marynowany ser i wiele innych dań do piwa. Piwo własnej roboty.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Cha-Cha'''|49.22405273922306|16.593506926826123|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://chacha-brno.cz/en Cha-Cha]''', Husitská 8a. Pyszne jedzenie Caucasion. 310Kč za Adjarian Khachapuri, 300Kč za ser Chinkali (5szt). 
* {{Znacznik|'''Piazza'''|49.1948|16.6089|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.piazza.cz/ Piazza]''', OC omega, Náměstí svobody 9 (''przystanek tramwajowy „Náměstí svobody”''). Włoska restauracja ze świeżymi rybami i owocami morza, pizzą i makaronami. Ładna kolekcja Grappy.

== Życie nocne ==
=== Kluby nocne === 
[[Plik:Beers of the Czech Republic Starobrno IMG 0059.JPG|thumb|Szklanka typowego brneńskiego piwa Starobrno]]
Czesi słyną (i są dumni) z tego, że dzierżą europejski rekord spożycia piwa na osobę; żaden wieczór w Brnie nie może obyć się bez drinka ze znajomymi, a zwłaszcza lokalnego piwa, słynnego '''Starobrno'''. Jeśli chcesz uniknąć alkoholu, jest też tradycyjny napój bezalkoholowy o nazwie ''Kofola'', bardzo podobny do Coca-Coli, ale o ostrzejszym smaku. Typowym miejscem, w którym można spróbować czeskich piw, są browary; w przeciwieństwie do innych czeskich miast, takich jak [[Pilzno]], w Brnie jest ich stosunkowo niewiele, ale niektóre z nich zdecydowanie warto odwiedzić.

* {{Znacznik|'''Browar Pegas'''|49.19621 |16.60710 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brnopivovar.hotelpegas.com/ Browar Pegas]''', ul. Jakubská 4, ☎ +420 542 210 104, reception@hotelpegas.cz. Pierwotnie Pegas był po prostu browarem; z czasem jego znaczenie i sława wzrosły tak bardzo, że właściciele otworzyli również hotel i pub w samym sercu Brna. Tutaj możesz. Pegas to nie tylko dobry hotel w Brnie, ale również browar, który przyciąga wielu gości: ci, którzy zdecydują się tu napić piwa, mogą zobaczyć na żywo proces warzenia piwa, odbywający się na miejscu.

Oprócz Pegasa, który sam w sobie jest atrakcją, wzdłuż {{Znacznik|'''Dominikánská'''|49.1929 |16.6059|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Dominikánská''' znajduje się wiele barów i klubów, najczęściej odwiedzanych przez studentów, gdzie można spędzić przyjemne wieczory z przyjaciółmi. Niedawno otwarto również wiele barów wzdłuż ulic w centrum miasta, które cieszą się dużą popularnością również w weekendy i stanowią regularne miejsce spotkań nie tylko dla turystów, ale także dla wielu mieszkańców Brna. Wśród nich wyróżniamy:

* {{Znacznik|'''Bar, který neexistuje'''|49.19591 |16.60989 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.barkteryneexistuje.cz/bar Bar, který neexistuje]''', Dvořákova 1, ☎ +420 734 878 602, rezervace@turbomost.cz. Nazwa mówi sama za siebie: „Bar, który nie istnieje”. Ten naprawdę wyjątkowy i urokliwy bar oferuje szeroki wybór alkoholi (zwłaszcza whisky, jeśli masz ochotę na coś mocniejszego niż piwo), ale to nie wszystko: dwaj właściciele są również muzykami i stworzyli z tego miejsca miejsce spotkań dla wschodzących artystów i lokalnych zespołów, które często tu występują.
* {{Znacznik|'''Lokál U Caipla'''|49.19587 |16.60943 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lokal-ucaipla.ambi.cz/en/ Lokál U Caipla]''', Kozí 115/3 (''rzut beretem od kościoła św. Jakuba''), ☎ +420 731 594 671. Pon.-sob. 11:00-00:00, niedz. 11:00-22:00. Tradycyjny czeski bar z różnorodnymi specjałami (zarówno daniami, jak i piwami) typowymi dla Brna i Czech. 
* {{Znacznik|'''Zelená Kočka Pivárium'''|49.19596 |16.61014 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://zelenakocka.cz/ Zelená Kočka Pivárium]''' (+420 775 566 602), ul. Dvořákova 3, ☎ +420 775 566 602. Niedz.-pt. 11:00-00:00, sob. 17:00-00:00. Bar jest jednym z niewielu miejsc serwujących piwo Dalešice, warzone 50 km od Brna. Oprócz wyśmienitego wyboru piw z regionu i całej Europy Wschodniej, Zelená oferuje przyjemną, przyjazną atmosferę. edytuj
* {{Znacznik|'''Rotor'''|49.19595 |16.61119 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Rotor''', ul. Dvořákova 12, ☎ +420 604 275 264. 08:00-00:00 - nieczynne w niedziele. Nieco bardziej wyrafinowany niż poprzednie lokale, gdzie oprócz lokalnych piw można delektować się również doskonałym morawskim winem.
* {{Znacznik|'''Výčep Na Stojáka'''|49.19639 |16.60887 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://vycepnastojaka.cz/ Výčep Na Stojáka]''', Běhounská 6/16 (''na placu przed kościołem św. Jakuba''), ☎ +420 702 202 048. Pon.-Czw. 12:00-00:00, Pt. 12:00-01:00, Sob.-Niedz. 17:00-00:00. To miejsce jest jednym z najpopularniejszych i najbardziej znanych w Brnie. Latem gromadzi się tu wielu młodych ludzi, aby popijać Chotěboř, lekkie piwo typu lager, wygodnie siedząc z widokiem na plac przed domem.

=== Inne miejsca w Brnie ===
* {{Znacznik|'''Vinárna u Královny Elišky'''|49.19221 |16.59393 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.ukralovnyelisky.cz/ Vinárna u Královny Elišky]''', Mendlovo Square, ☎ +420 543 212 578. Porcja od 30 do 170 koron, wina od 290 koron wzwyż. Pon.-Czw. 12:00-23:00, Pt.-Sob. 12:00-03:00, Niedz. nieczynne. Historia lokalu, a zwłaszcza jego nazwa, jest całkowicie związana z przyległym klasztorem cystersów, a później augustianów, w którego piwnicach się znajduje. W rozdziale poświęconym Bazylice Wniebowzięcia NMP opowiedzieliśmy już historię Elżbiety, księżniczki, która uciekając przed arystokratycznymi zmaganiami o tron, znalazła schronienie w Brnie w ramionach Henryka z Lipá. Ta karczma została założona kilka lat temu przez grupę winiarzy i miłośników wina w piwnicach klasztoru, który Elżbieta zbudowała we wczesnym średniowieczu. Atmosfera jest z pewnością sugestywna, a historia fascynująca, ale można tu również skosztować dobrego (a czasem drogiego) lokalnego wina lub piwa w towarzystwie bezpretensjonalnej, ale przyjemnej kuchni.
* {{Znacznik|'''Sky Ice Bar'''|49.19522 |16.61000 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://skyicebar.cz/ Sky Ice Bar]''', Poštovská 1, ☎ +420 739 787 797, info@skyicebar.cz. Niedz.-Czw. 8:00-14:00, Pt.-Sob. 9:00-16:00. Sky Ice, jedno z głównych miejsc spotkań młodych ludzi w Brnie, często organizuje ciekawe koncerty i wieczory muzyczne. Oprócz dobrej muzyki i możliwości zabawy do późna, pub oferuje menu na każdą kieszeń, od napojów bezalkoholowych i klasycznych piw za niecałe 3 euro po drogie szampany i wina od 250 euro za butelkę. 
* {{Znacznik|'''Aloha Bar'''|49.19630 |16.60961 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://alohabar.cz/ Aloha Bar]''', Kozí 19/10, ☎ +420 542 219 098. Pon.-pt. 12:00-0:00, sob.: 18:00-0:00, nieczynne w niedziele. Aloha Bar, popularne miejsce na świętowanie urodzin wśród osób poniżej 30. roku życia, to w zasadzie bar koktajlowy, w którym można spróbować jednego z wielu koktajli w menu i posłuchać muzyki. Głośna muzyka odstrasza starszych klientów, co sprawia, że ​​lokal jest popularny wśród młodszych. 
* {{Znacznik|'''Don Pinxtos'''|49.19423 |16.60658 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.donpintxos.cz/ Don Pinxtos]''', Dominikánské nám (''rzut beretem od kościoła św. Michała Archanioła''), ☎ +420 774 770 254. Pon.-pt. 12:30-0:00, sob.: 17:00-0:00, nieczynne w niedziele. Prawie nieznany obcokrajowcom i odwiedzany głównie przez Czechów, Don Pinxtos to bezpretensjonalny lokal z doskonałą kartą win i prostą hiszpańską kuchnią (słynne tapas), doprawioną w bardzo przyjemnej atmosferze. 
* {{Znacznik|'''Klub Eleven'''|49.19311 |16.60626 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Klub Eleven''', Dominikánská 11, ☎ +420 775 309 529, jan.nemec@oh-production.com. Pon.-sob. 15:00-5:00. Eleven to jedno z tych miejsc, gdzie wielu studentów spotyka się na przyjemny wieczór, w miejscu łączącym pub z klubem nocnym w samym sercu Brna. 
* {{Znacznik|'''Dave’s club'''|49.18925 |16.60564 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Dave’s club''', Hybešova 8, ☎ +420 734 744 240. 17:00-3:00. Mały bar tuż za centrum Brna, miejsce spotkań społeczności gejowskiej. 
* {{Znacznik|'''Charlie's Hat'''|49.19524 |16.61082 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Charlie's Hat''', Kobližná 63/12, ☎ +420 601 328 317. Pon.-Czw. 20:00-4:00, Pt.-Sob. 20:00-5:00, nieczynne w niedziele. Wielu turystów uważa go za jeden z najlepszych barów w Brnie, gdzie można napić się dobrego piwa, potańczyć, posłuchać muzyki i poznać nowych ludzi, zwłaszcza studentów, zarówno czeskich, jak i zagranicznych. edytuj
* {{Znacznik|'''Music Lab'''|49.19674 |16.60435 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://musiclab.cz/en/ Music Lab]''', Opletalova 1, ☎ +420 777 545 225. Bar studencki Music Lab, położony między Twierdzą Spielberg a Wydziałem Socjologii, to dobre miejsce na taniego drinka w naprawdę przyjemnej i młodzieżowej atmosferze. 
* {{Znacznik|'''Metro Music Club'''|49.19475 |16.61007 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.metromusic.cz/ Metro Music Club]''', Poštovská 450/6, ☎ +420 739 616 594. Pon.-sob. 19:00-5:00. Ten historyczny brneński klub nocny, wzorowany na anglosaskich barach rockowych, ostatnio znów zyskał na popularności. To zdecydowanie miejsce, w którym można się dobrze bawić, ale uwaga: lokal jest zawsze zatłoczony, zarówno w dni powszednie, jak i w weekendy.

== Festiwale, imprezy ==
Ponieważ Brno jest chronione przez UNESCO, wiele (prawie wszystkie) wydarzenia odbywające się w mieście są wpisane na oficjalny portal obiektów światowego dziedzictwa UNESCO w Republice Czeskiej. Na tej stronie można być na bieżąco z wystawami, wydarzeniami sportowymi, teatralnymi, kulturalno-historycznymi i gastronomicznymi odbywającymi się w mieście.

* '''[https://www.eurofilmfest.cz/ Europejskie Dni Filmowe]'''. Odbywają się corocznie w kwietniu. Festiwal odbył się po raz pierwszy w 1994 roku. 
* '''[https://www.tovarnik.cz/ Festiwal Muzyki Sakralnej]''' (''Velikonoční festival duchovní hudby''), ☎ +420 539 092 839, lucie.snajdrova@filharmonie-brno.cz. Całkowity koszt wszystkich zaplanowanych koncertów (6 koncertów): 750 koron (~30 euro). Od marca do kwietnia. Festiwal, organizowany co roku przez renomowaną Filharmonię Brneńską w ciągu dwóch tygodni poprzedzających Wielkanoc, oferuje serię koncertów o tematyce religijnej i występy chórów w magicznej atmosferze. Koncerty odbywają się w głównych budynkach sakralnych miasta, takich jak Katedra św. Piotra i Pawła czy Katedra Wniebowzięcia NMP w Brnie na Starym Mieście. 
* '''[https://folklornet.eu/ Festiwal Folklorystyczny]''' (''Folklorní festival''), mff.brno@centrum.cz. Średnio 100 koron (4 euro) za wydarzenie. Koniec lipca. Każdego roku późnym latem odbywa się jeden z najpiękniejszych festiwali w Brnie – Festiwal Folklorystyczny. Skrócony do trzech lub czterech dni, festiwal prezentuje różne morawskie zespoły prezentujące różnorodne sztuki ludowe, od śpiewu i tańca po rzemiosło i parady kostiumowe. Folklor na Morawach jest wciąż bardzo żywy, a podczas takich okazji można dosłownie zobaczyć całe miasto aktywnie uczestniczące w uroczystościach, dzięki czemu Brno – o ile to możliwe – staje się jeszcze bardziej radosne i osobliwe niż zwykle. Miejscami festiwalu są zazwyczaj Nowy Ratusz oraz dwa główne place: Plac Kalafiorowy i Plac Wolności. 
* '''[https://www.ignisbrunensis.cz/?setLanguage=eng Ignis Brunensis]''' (''Pokaz sztucznych ogni'') (''Zamek Spielberg''). Od maja do czerwca. Brneńskie fajerwerki są znane w całym kraju i przyciągają imponujące tłumy. Przez około trzy tygodnie czołowi eksperci w dziedzinie fajerwerków zbierają się w Brnie i rozświetlają wiele letnich wieczorów w mieście. Widowisko, którego nie można przegapić, jeśli jest się w mieście w tym okresie. 
* '''[https://www.automotodrombrno.cz/moto-gp/ Grand Prix]''' (''Motocyklowe Grand Prix Czech''), miejscowość Ostrovačice, na zachód od Brna, na torze Masaryka (przystanek autobusowy Automotodrom). W sierpniu. Grand Prix Brna, impreza światowej klasy, jest stałym punktem motocyklowych mistrzostw świata. To właśnie na tym torze i podczas tego wydarzenia Valentino Rossi odniósł swoje pierwsze zwycięstwo w mistrzostwach świata w 1996 roku. Ze względu na rangę tego wydarzenia, w Brnie jest mnóstwo obcokrajowców, a znalezienie pokoju hotelowego staje się trudnym zadaniem. Jeśli jednak kochasz motocykle, to wydarzenie zdecydowanie znajduje się na liście wydarzeń, których nie można przegapić.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Hostel Fléda'''|49.20994 |16.60363 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hostelfleda.com/pl/zakwaterowanie/ Hostel Fléda]''', ul. Štefánikova 24, ☎ +420 731 651 005, info@hostelfleda.com. 300 CZK za osobę. Dość niedrogi hostel oferujący zakwaterowanie w pokojach wieloosobowych. Historyczne centrum miasta oddalone jest o dziesięć minut spacerem, a w hostelu znajduje się również pub o tej samej nazwie, gdzie goście otrzymują zniżki.
* {{Znacznik|'''Hostel Mitte'''|49.19332 |16.60787 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hostelmitte.com/ Hostel Mitte]''', ul. Panská 11, ☎ +420 734 622 340, info@hostelmitte.com. 490 CZK za osobę za noc (w pokoju wieloosobowym), 1100 CZK za noc (w pokoju dwuosobowym). Ceny zawierają śniadanie. Mały hostel, blisko centrum miasta. 
* {{Znacznik|'''Hotel Garni Vinařská'''|49.1930 |16.5790 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Garni Vinařská''', Vinařská 470/5C (''przystanek tramwajowy Lipová''), ☎ +420 549 492 713, fax: +420 549 492 702. 980 Kč za osobę (pokój dwuosobowy), trzyosobowe od 1620 Kč za noc.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Barceló Brno Palace'''|49.1922 |16.6056 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.barcelo.com/en-gb/hotels/czech-republic/ Hotel Barceló Brno Palace]''', Šilingrovo náměstí 2/265, ☎ +420 532 156 777, brnopalace@barcelo.com. Przyjemny, romantyczny hotel butikowy położony w centrum Brna.
* {{Znacznik|'''Penzion Brno'''|49.1989 |16.5727 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Penzion Brno''', Preslova 90, ☎ +420 543 211 953, info@penzionbrno.eu. 800 CZK za noc (pokój dwuosobowy).

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Santander'''|49.19259 |16.56342 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelsantander.cz/hotel/cz/hotel-brno.php Hotel Santander]''', ul. Pisárecká 6 (''przystanek autobusowy Pisárecká''), ☎ +420 547 220 233, faks: +420 547 220 375, info@hotelsantander.cz. 1590 CZK (pokój jednoosobowy), 1990 CZK (pokój dwuosobowy). Luksusowy hotel z 13 pokojami dwuosobowymi, jednym pokojem jednoosobowym i jednym apartamentem z kominkiem. Hotel położony jest w bardzo atrakcyjnej i bezpiecznej dzielnicy Brna, w okazałym budynku z początku XX wieku. 
* {{Znacznik|'''Hotel Continental Brno'''|49.20046 |16.60473 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.continentalbrno.cz/en Hotel Continental Brno]''', ul. Kounicova 6, ☎ +420 541 519 111, faks: +420 541 211 203, info@continentalbrno.cz. 1700 CZK (pokój jednoosobowy), 2300 CZK (pokój dwuosobowy). 
* {{Znacznik|''Hotel Slavia'''|49.19627 |16.60477 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.slaviabrno.cz/en/hotel-slavia-brno-oficialni-web-en-translation/ Hotel Slavia]''', Solniční 15, ☎ +420 542 215 080, fax: +420 542 211 769, recepce@slaviabrno.cz. 1750 Kč (pojedynczy), 2100 Kč (podwójny).

== Kontakt ==
=== Poczta ===
[[Plik:Hlavní pošta Brno Nádražní - vchod.jpg|thumb|Wejście do głównego urzędu pocztowego w Brnie]]
W Brnie znajduje się kilkadziesiąt urzędów pocztowych rozsianych po całym mieście. Poniżej znajduje się lista urzędów pocztowych w centrum miasta; pełną listę urzędów pocztowych w mieście można znaleźć na stronie internetowej Poczty Czeskiej (w języku angielskim).

* {{Znacznik|'''Urząd Pocztowy 1'''|49.19951 |16.61484 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd Pocztowy 1''', Příkop 843/4, ☎ +420 545 242 377. Pon.-pt. 8:00-18:00. 
* {{Znacznik|'''Urząd Pocztowy 2'''|49.19325 |16.60737 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd Pocztowy 2''', Mečová 695/2 (najbardziej centralnie położony w Brnie), ☎ +420 542 213 960. Pon.-pt. 9:00-18:30, sob. 9:00-13:00. 
* {{Znacznik|'''Poczta 3'''|49.19441 |16.61372 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Poczta 3''', Orlí 618/32 (''najbardziej centralna w Brnie''), ☎ +420 542 151 914. Pon.-pt. 8:00-18:00.

=== Telefon ===
W Brnie, podobnie jak w całej Europie, wszystkie firmy telekomunikacyjne są prywatne, w przeciwieństwie do czasów komunizmu, kiedy jedyną firmą była firma państwowa. Z drugiej strony jednak brak szerokiej oferty na rynku uniemożliwił rozwój realnej konkurencji między firmami, co skutkowało nieco wyższymi cenami w porównaniu z krajami sąsiednimi. Głównymi operatorami komórkowymi są O2 i Vodafone, choć inne małe firmy walczą o wejście na rynek, podważając monopol tych dwóch firm. Jeśli nie chcesz korzystać ze swojego numeru telefonu i wolisz kupić kartę SIM, po prostu udaj się do dowolnego centrum handlowego i poproś o informację w jednym z licznych stoisk Vodafone lub O2. W przeciwieństwie do Włoch czy sąsiednich Niemiec, proces jest bardzo nieformalny i szybki, a do zakupu karty SIM nie jest wymagany żaden dokument tożsamości ani inne dokumenty.

Wielu turystów zaleca jednak korzystanie z włoskiego numeru, ponieważ w niektórych przypadkach stawki włoskich operatorów za granicą są faktycznie niższe niż stawki lokalnych firm, nawet w przypadku połączeń z numerem czeskim.

Istnieją dwa rodzaje telefonów publicznych: na monety i na kartę. Te drugie można kupić w każdym sklepie tytoniowym lub na poczcie.

=== Internet ===
Dostęp do internetu, podobnie jak do telefonu, jest w Czechach łatwy. Oprócz Wi-Fi, które jest dostępne praktycznie wszędzie w dużych miastach, takich jak Brno i [[Praga]], można kupić modem u jednego z wielu działających tu dostawców. Do głównych należą Netbox, Faster, Netdatacom i Orionet. Wybór dostawcy zależy zarówno od ceny, jak i okablowania w domu, dlatego warto zasięgnąć porady osób, które mieszkają w okolicy od dłuższego czasu.

Jeśli jednak przebywasz w mieście tylko przez krótki czas, zdecydowanie nie warto kupować modemu ani podpisywać nowej umowy. Możesz skorzystać z jednej z licznych kawiarenek internetowych w całym mieście, które oferują szybkie połączenia w często bardzo przystępnych cenach.

* {{Znacznik|'''Netkafe.cz'''|49.19693 |16.60974 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Netkafe.cz''', Jezuitská 7/3, ☎ +420 542 210 174. Pon.-pt. 08:00-01:00, sob. 11:00-03:00, niedz. 13:00-00:00. W tym miejscu znajduje się około trzydziestu komputerów podłączonych do internetu z prędkością 10 Mbit/s.

== Bezpieczeństwo ==
Brno to drugie co do wielkości miasto w kraju. Oznacza to, że choć jest silnie strzeżone, a mieszkańcy są na ogół przyzwyczajeni do obecności obcokrajowców, należy zachować standardowe środki ostrożności typowe dla dużych miast: unikać odizolowanych lub słabo oświetlonych dzielnic, zwłaszcza tych na obrzeżach (ulica Cejl i okolice przystanku Malinovského náměstí). To właśnie tam mieszka najuboższa część społeczeństwa i niestety to ona jest najbardziej skłonna do zarobku naszym kosztem. Centrum miasta nie stwarza szczególnych problemów, poza sporadycznymi drobnymi złodziejami (zwłaszcza w pobliżu głównego dworca kolejowego). Należy jednak zachować czujność i unikać noszenia przy sobie gotówki lub biżuterii.

== Zdrowie ==
Czeski system opieki zdrowotnej jest w pełni zintegrowany z systemem europejskim; oznacza to, że każdy obywatel UE ma takie samo prawo do opieki zdrowotnej jak każdy inny obywatel Czech. Wśród głównych ośrodków, do których należy się zwrócić w nagłych wypadkach, znajdują się:

* {{Znacznik|'''Szpital Uniwersytecki św. Anny'''|49.1913 |16.5989 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.fnusa.cz/en/home/ Szpital Uniwersytecki św. Anny]''' (''Fakultní nemocnice u sv. Anny''), ul. Pekařská 53, ☎ +420 543 181 111. Położony w centrum miasta i będący siedzibą Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu w Brnie, Szpital Uniwersytecki św. Anny jest głównym ośrodkiem opieki zdrowotnej w mieście. 
* {{Znacznik|'''Szpital Wojskowy'''|49.2025 |16.6303 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.vnbrno.cz/kozni.htm Szpital Wojskowy]''' (''Vojenská nemocnice''), ul. Zábrdovická 3 (''przystanek Vojenská nemocnice''), ☎ +420 973 401 111. Ten szpital, zbudowany z myślą o potrzebach żołnierzy, jest obecnie kolejnym szpitalem publicznym w Brnie. 
* {{Znacznik|'''Szpital Braci Miłosierdzia'''|49.18488 |16.59544 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.vnbrno.cz/kozni.htm Szpital Braci Miłosierdzia]''' (''Milosrdných bratří nemocnice''), Polní 3 (''na południe od centrum miasta''), ☎ +420 532 299 111. To szpital prowadzony przez katolików, mniejszy niż dwa pierwsze, ale równie skuteczny.

== Informacje turystyczne ==
[[Plik:Convalaria - redakce deníků MAFRA Brno 2.jpg|thumb|Convalaria, budynek, w którym mieści się redakcja i biura głównych mediów w Brnie]]
Informacja turystyczna:
* {{Znacznik|'''Centrum Informacji Turystycznej'''|49.1930415 |16.6086747|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.ticbrno.cz/en/information-centers/information-centre-at-radnicka-under-the-crocodile Centrum informacji turystycznej]''', Radnická 8, ☎ +420 542 427 150, e-mail: info@ticbrno.cz. 09:00-18:00
* {{Znacznik|'''Centrum Informacji Turystycznej'''|49.191508 |16.613783|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Centrum informacji turystycznej''', Nádražní 1, ☎ +420 725 518 113. 09:00-17:00. 
* {{Znacznik|'''This is Brno'''|49.1945622 |16.6058454|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''This is Brno''', Panenská 1, ☎ +420 513 039 035, e-mail: panenska@ticbrno.cz. 09:00-18:00
* '''Centrum informacyjne''' Lotnisko Letiště Brno-Turany 904/1, ☎ +420 727 923 523, e-mail: letiste@ticbrno.cz. W zależności od aktualnego rozkładu lotów.

Najchętniej czytanym dziennikiem ogólnokrajowym w Brnie jest niewątpliwie '''[https://www.idnes.cz/ Dnes]''', choćby dlatego, że posiada dodatek z lokalnymi wiadomościami z Moraw Południowych i regionu brneńskiego. Oprócz Dnesu, [https://www.lidovky.cz/ Lidové Noviny], również cieszące się dużym zainteresowaniem, mają również ogólnokrajowy nakład z dodatkiem lokalnym. Istnieje wiele innych dzienników, ale wszystkie są mniej lub bardziej związane z konkretną partią polityczną lub przedstawicielem danej grupy politycznej. Podobnie jak we Włoszech, gazety sprzedawane są w sklepach tytoniowych, kioskach, na stacjach benzynowych i w kioskach.

Kioski w centrum miasta, zwłaszcza w pobliżu miejsc odwiedzanych przez turystów zagranicznych, oferują również prasę zagraniczną. 

Prawie wszystkie czeskie gazety mają również strony internetowe, na których publikowane są najważniejsze wiadomości i komentarze. Oprócz gazet, ważnym źródłem informacji jest telewizja. Szczególnie popularne są programy państwowego nadawcy ČT ('''Česká televize'''). ČT oferuje dwa główne kanały: dla dzieci, kulturalny, sportowy oraz kanał poświęcony wyłącznie wiadomościom, '''[https://ct24.ceskatelevize.cz/ CT24]''', który nadaje wiadomości międzynarodowe i krajowe 24 godziny na dobę, a także programy specjalne poświęcone bieżącym wydarzeniom.

Jedną z najbardziej znanych stacji radiowych w Brnie jest '''[https://www.krokodyl.cz/ Rádio Krokodýl]''', szczególnie interesujące dla kierowców, ponieważ nadaje ono komunikaty drogowe dla regionu brneńskiego kilka razy dziennie. '''[https://www.play.cz/radio/cesky-rozhlas-brno/ ČRo Brno]''' jest jedną z regionalnych stacji Czeskiego Radia Państwowego i jednocześnie jedną z najchętniej słuchanych w mieście.

== Gdzie dalej ==
Morawy mają gęstą gromadę pobliskich miejsc wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

* '''[[Ołomuniec]]''': piękne historyczne miasto uniwersyteckie z imponującą kolumną wotywną (1,5 godziny podróży)
* '''[[Telcz]]''' jest jednym z najpiękniejszych miast w Republice Czeskiej (2 godziny podróży)
* '''[[Lednice]]'''-'''[[Valtice]]''' to jeden z największych sztucznych krajobrazów w Europie usiany pałacami i szaleństwami (1 godzina podróży)
* '''[[Třebíč]]''' ma jeden z najlepiej zachowanych obszarów żydowskich w Europie (1,5 godziny podróży)
* '''[[Žďár nad Sázavou]]''' zawiera piękny kościół pielgrzymkowy (1,5 godziny podróży)
* '''[[Kromieryż]]''': imponujący barokowy pałac i formalne ogrody kwiatowe (2 godziny podróży)
* Piękne jaskinie '''Morawskiego Krasu''', z wycieczką łódką do jaskini (45-minutowa wycieczka)

Miejsca w pobliżu Brna - wycieczki mniej niż godzinę:
* Pole bitwy Austerlitz (miasto '''[[Slavkov u Brna]]''')
* Zamki: Pernstejn, Bucovice, Slavkov u Brna

Inne miejsca:
* '''[[Wiedeń]]''' jest łatwo dostępny jako wycieczka jednodniowa pociągiem lub autobusem (bilet powrotny pociągiem 33 €, autobusem 14 €)
* '''[[Bratysława]]''' znajduje się niecałą godzinę drogi od Brna

{{Jest w|Kraj południowomorawski}}
{{Przewodnik}}
{{geo|49.2000|16.6167}}
[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>5bx2zy57yv5hb82hd8ue1a29ndxys9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rozmówki angielskie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2817</id>
    <revision>
      <id>156872</id>
      <parentid>153661</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7268" sha1="9j2pkhdsyvah8l8zsnl4qqhoqsy5bca" xml:space="preserve">{{Top-banner|Thames Panorama, London Banner.jpg}}
== Wymowa ==
[[file:Anglospeak (subnational version).svg|right|upright=2|frameless]]

=== Alfabet ===
a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, q, p, r, s, t, u, w, x, v, y, z

=== Samogłoski ===
; a
: jak 'a' w „apple” („jabłko”)
; e
: jak 'e' w „elevator” („winda”)
; i
: jak 'i' w „inventor” („wynalazca”)
; o
: jak 'o' w „orange” („pomarańcza” lub „pomarańczowy”)

== Wyrażenia ==

===Podstawowe zwroty i wyrażenia===

; Dzień dobry (ogólnie) : Hello (''heloł'') 
; Cześć : Hi (''haj'')
; Dzień dobry (rano) : Good morning (''gud morning'')
; Dzień dobry (po południu) : Good afternoon. (''gud afternun'')
; Dobry wieczór : Good evening. (''gud iwning'')
; Do widzenia  : Goodbye. (''gud baj'')
; Dobranoc : Good night. (''gud najt'')
; Jak się masz? : How are you? (''hał ar ju?'') 
; Dobrze, dziękuję. : Fine, thank you. (''fajn, fenk ju'') 
; Jak masz na imię? :  What's your name? (''łots jor nejm?'') 
; Nazywam się... :  My name is... (''maj nejm ys'') 
; Miło poznać. :  Pleased to meet you. (''plizd tu mit ju'') 
; Tak  : Yes (''jes'') 
; Nie : No (''noł'') 
; Proszę. : Please. (''Pliz'') 
; Dziękuję.: Thank you. (''fenk ju'') 
; Nie ma za co : Don't mention it (''dont menszyn yt''), You're welcome (''jor łelkam'')
; Przepraszam : Excuse me. (''ekskjuz mi'') - przykład zwrotu grzecznościowego, np. Przepraszam, czy mogę poprosić herbatę?
; Przykro mi. : I am sorry. (''ajm sori'')
; Nie mówię po angielsku. : I can't speak English. (''aj kant spik inglisz'')
; Mógłby pan/pani to powtórzyć? : Could you repeat that? (''kud ju ripit dat'')
; Mówisz po polsku? : Do you speak Polish? (''du ju spik połlysz?'')
; Czy ktoś tu mówi po polsku? : Does anyone here speak Polish? (''das enyłan hir spik połlysz?'')
; Nie rozumiem : I don't understand. (''aj dont anderstend'')
; Gdzie są toalety? : Where are the restrooms (USA) / toilets (UK)? (''łer ar de restrums / tojlets'')

===Wypadki i nagłe zdarzenia===

; Pomocy! : Help! (''help'')
; Potrzebuję pomocy. : I need your help. (''aj nid jor help'')
; Zgubiłem się. : I'm lost. (''ajm lost'')
; Czy jest tu lekarz? : Is there a doctor here? (''yz der e doktor hir)''
; Jest mi niedobrze. : I feel sick. (''aj fil syk'')
; Boli mnie głowa / ręka / noga / plecy. : I've got a head  / hand / leg / back-ache. (''ajw got a hed / hend / leg / bek-ejk'')   
; Gdzie jest najbliższy szpital? : Where is the nearest hospital? (''łer yz de nirest hospital'')
; Zdarzył się wypadek. : There's been an accident. (''derz byn en eksident'')
; Wybuchł pożar w budynku obok. : There's a fire in the building next to me. (''yts e fajer in de bylding nekst to mi'')
; Czy mogę zadzwonić z twojego telefonu? : Can I use your phone? (''ken aj ju:z jo fon'')
; Skradziono mój telefon / portfel / bagaż. : My phone / vallet / luggage has been stolen. (''maj fon / łolet / lagydż hezbin stolen'')
; Zawołać policję! : Call the police! (''kol de polis'')

===Komunikacja===

; Jak mogę dojechać do... : How can I get to... (''hał ken aj get to'')
; Czy ten autobus jedzie przez... : Does that bus go through ... (das dat bas goł fru'')
; Gdzie mogę kupić bilet? : Where can I buy a ticket? (łer ken aj baj e tiket'')
; Ile kosztuje bilet? : How much does one ticket cost?
; Czy jest ulga dla studentów / seniorów? : Is there a discount for students / elderly people? (''ys der a dyskaunt for students / elderli pipl'')
; Gdzie jest postój taksówek / stacja metra / stacja kolejowa / przystanek autobusowy? : Where is a taxi rank / metro station / railway station / bus stop? (''łer ys e taksi renk / metro stejszyn / rejlłej stejszyn / bas stop'')
; Na którym przystanku powinienem wysiąść? : At which stop should I get off? (''et łicz stop szud aj get of'')
; Kiedy odjeżdża autobus numer...? : What time does the bus number... leave? (''łot tajm das de bas namber... leave'')

===Jedzenie i restauracja===

; śniadanie : breakfast (''brekfest'')
; obiad : diner (''dyner''), jeśli chodzi o popołudniowy posiłek to lunch (''lancz'')
; kolacja : supper (''saper''), dinner (dyner)
; przystawka: starter (''starter'')
; zupa : soup (''sup'')
; drugie danie : main course (''mejn kors'')
; deser : dessert (''desert'')
; sok : juice (''dżus'')
; owoce : fruit (''frut'')
; warzywa : vegetables (''wedżtebels'')
; Czy jest wolny stolik? : Is there a free table? (''ys der e fri tejbyl'')
; Można prosić o menu? : May I ask you for a menu? (''mej aj ask ju for e meńu'')
; Które danie pani/pan poleca? : Which main course do you recommend? (''łicz mejn kors du ju rekomend'')
; Ile kosztuje porcja zupy / szklanka soku? : How much does a soup / a glass of juice cost? (''hał macz das e sup / e glas of dżus'')
; Czy można płacić kartą? : Can I pay by credit card? (''ken aj pej baj kreditkard'')
; Jedzenie było bardzo smaczne. : The meal was delicious. (''de mil łoz deliszys'')
; Zupa była za zimna. : The soup was too cold. (''de sup łoz tu kold'')

===Zakwaterowanie===

; pokój dla dwóch osób / dla jednej osoby
: room for two / one person. (''rum for tu / łan person'')
; ładny pokój
: lovely room (''lawly rum'')
; Nie podoba mi się to miejsce.
: I don't like this place. (''aj dont lajk dis plejs'')
; Ile kosztuje jeden nocleg w waszym hotelu?
: How much does one night in your hotel cost? (''hał macz daz łan najt in jor hotel kost'')
; Ile kosztuje śniadanie?
: How much does breakfast cost? (''hał macz daz brekfest kost'')
; Chciałabym zarezerwować dwa pokoje dwuosobowe na trzy dni.
: I'd like to book two rooms for two for three days. (''ajd lajk tu buk tu rums for tu for fri dejs'')
; Mogę obejrzeć pokój?
: May I look in the room? (''mej aj luk in de rum'')
; O której godzinie muszę opuścić pokój?
: When should I vacate the room? (''łen szud aj wekejt de rum'')
; Jak daleko jest stąd do centrum?
: How far is from here to centrum? (''hał far ys from hir tu sentrum'')

=== Liczebniki ===

; 1
: one
; 2
: two
; 3
: three
; 4
: four
; 5
: five
; 6
: six
; 7
: seven
; 8
: eight
; 9
: nine
; 10
: ten
; 11
: eleven
; 12
: twelve
; 13
: thirteen
; 14
: fourteen
; 15
: fifteem
; 16
: sixteen
; 17
: seventeen
; 18
: eighteen
; 19
: nineteen
; 20
: twenty
; 21
: twenty-one
; 22
: twenty-two
; 23
: twenty-three
; 30
: thirty
; 40
: forty
; 50
: fifty
; 60
: sixty
; 70
: seventy
; 80
: eighty
; 90
: ninety
; 100
: '''hundred''' lub '''one hundred'''
; 200
: two hundred
; 300
: three hundred
; 400
: four hundred
; 500
: five hundred
; 600
: six hundred
; 900
: nine hundred
; 1000
: thousand
; 2000
: two thousand
; 1 000 000
: milion
; numer _____ (tramwaj, autobus itd.)
: number
; pół
: half
; ćwierć
: quartet
; mniej; 1000
: więcej
: more
; więcej/mniej o
: more/less about

== Zobacz też ==
* [https://en.duolingo.com/course/en/pl/ Duolingo] (angielski)
* [[b:pl:Angielski|Kurs języka angielskiego]] w polskim [[b:|Wikibooks]]
* [[wikt:pl:Kategoria:Język_angielski|Słówka angielskie]] w polskim [[wikt:|Wikisłowniku]]
* [[wikt:pl:Indeks:Angielski - Wakacje|Słowniczek tematyczny - wakacje]] w polskim Wikisłowniku


{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rozmówki|Angielski]]</text>
      <sha1>9j2pkhdsyvah8l8zsnl4qqhoqsy5bca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156881</id>
      <parentid>156872</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T13:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7272" sha1="sws2j20cy3tm6qlq7p2b30q8ifp4px3" xml:space="preserve">{{Top-banner|Thames Panorama, London Banner.jpg}}
== Wymowa ==
[[file:Anglospeak (subnational version).svg|right|upright=2|frameless]]

=== Alfabet ===
a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, q, p, r, s, t, u, w, x, v, y, z

=== Samogłoski ===
; a
: jak 'a' w „apple” („jabłko”)
; e
: jak 'e' w „elevator” („winda”)
; i
: jak 'i' w „inventor” („wynalazca”)
; o
: jak 'o' w „orange” („pomarańcza” lub „pomarańczowy”)

== Wyrażenia ==

===Podstawowe zwroty i wyrażenia===

; Dzień dobry (ogólnie) : Hello (''heloł'') 
; Cześć : Hi (''haj'')
; Dzień dobry (rano) : Good morning (''gud morning'')
; Dzień dobry (po południu) : Good afternoon. (''gud afternun'')
; Dobry wieczór : Good evening. (''gud iwning'')
; Do widzenia  : Goodbye. (''gud baj'')
; Dobranoc : Good night. (''gud najt'')
; Jak się masz? : How are you? (''hał ar ju?'') 
; Dobrze, dziękuję. : Fine, thank you. (''fajn, fenk ju'') 
; Jak masz na imię? :  What's your name? (''łots jor nejm?'') 
; Nazywam się... :  My name is... (''maj nejm ys'') 
; Miło poznać. :  Pleased to meet you. (''plizd tu mit ju'') 
; Tak  : Yes (''jes'') 
; Nie : No (''noł'') 
; Proszę. : Please. (''Pliz'') 
; Dziękuję.: Thank you. (''fenk ju'') 
; Nie ma za co : Don't mention it (''dont menszyn yt''), You're welcome (''jor łelkam'')
; Przepraszam : Excuse me. (''ekskjuz mi'') - przykład zwrotu grzecznościowego, np. Przepraszam, czy mogę poprosić herbatę?
; Przykro mi. : I am sorry. (''ajm sori'')
; Nie mówię po angielsku. : I can't speak English. (''aj kant spik inglisz'')
; Mógłby pan/pani to powtórzyć? : Could you repeat that? (''kud ju ripit dat'')
; Mówisz po polsku? : Do you speak Polish? (''du ju spik połlysz?'')
; Czy ktoś tu mówi po polsku? : Does anyone here speak Polish? (''das enyłan hir spik połlysz?'')
; Nie rozumiem : I don't understand. (''aj dont anderstend'')
; Gdzie są toalety? : Where are the restrooms (USA) / toilets (UK)? (''łer ar de restrums / tojlets'')

===Wypadki i nagłe zdarzenia===

; Pomocy! : Help! (''help'')
; Potrzebuję pomocy. : I need your help. (''aj nid jor help'')
; Zgubiłem się. : I'm lost. (''ajm lost'')
; Czy jest tu lekarz? : Is there a doctor here? (''yz der e doktor hir)''
; Jest mi niedobrze. : I feel sick. (''aj fil syk'')
; Boli mnie głowa / ręka / noga / plecy. : I've got a head  / hand / leg / back-ache. (''ajw got a hed / hend / leg / bek-ejk'')   
; Gdzie jest najbliższy szpital? : Where is the nearest hospital? (''łer yz de nirest hospital'')
; Zdarzył się wypadek. : There's been an accident. (''derz byn en eksident'')
; Wybuchł pożar w budynku obok. : There's a fire in the building next to me. (''yts e fajer in de bylding nekst to mi'')
; Czy mogę zadzwonić z twojego telefonu? : Can I use your phone? (''ken aj ju:z jo fon'')
; Skradziono mój telefon / portfel / bagaż. : My phone / vallet / luggage has been stolen. (''maj fon / łolet / lagydż hezbin stolen'')
; Zawołać policję! : Call the police! (''kol de polis'')

===Komunikacja===

; Jak mogę dojechać do... : How can I get to... (''hał ken aj get to'')
; Czy ten autobus jedzie przez... : Does that bus go through ... (''das dat bas goł fru'')
; Gdzie mogę kupić bilet? : Where can I buy a ticket? (''łer ken aj baj e tiket'')
; Ile kosztuje bilet? : How much does one ticket cost?
; Czy jest ulga dla studentów / seniorów? : Is there a discount for students / elderly people? (''ys der a dyskaunt for students / elderli pipl'')
; Gdzie jest postój taksówek / stacja metra / stacja kolejowa / przystanek autobusowy? : Where is a taxi rank / metro station / railway station / bus stop? (''łer ys e taksi renk / metro stejszyn / rejlłej stejszyn / bas stop'')
; Na którym przystanku powinienem wysiąść? : At which stop should I get off? (''et łicz stop szud aj get of'')
; Kiedy odjeżdża autobus numer...? : What time does the bus number... leave? (''łot tajm das de bas namber... leave'')

===Jedzenie i restauracja===

; śniadanie : breakfast (''brekfest'')
; obiad : diner (''dyner''), jeśli chodzi o popołudniowy posiłek to lunch (''lancz'')
; kolacja : supper (''saper''), dinner (dyner)
; przystawka: starter (''starter'')
; zupa : soup (''sup'')
; drugie danie : main course (''mejn kors'')
; deser : dessert (''desert'')
; sok : juice (''dżus'')
; owoce : fruit (''frut'')
; warzywa : vegetables (''wedżtebels'')
; Czy jest wolny stolik? : Is there a free table? (''ys der e fri tejbyl'')
; Można prosić o menu? : May I ask you for a menu? (''mej aj ask ju for e meńu'')
; Które danie pani/pan poleca? : Which main course do you recommend? (''łicz mejn kors du ju rekomend'')
; Ile kosztuje porcja zupy / szklanka soku? : How much does a soup / a glass of juice cost? (''hał macz das e sup / e glas of dżus'')
; Czy można płacić kartą? : Can I pay by credit card? (''ken aj pej baj kreditkard'')
; Jedzenie było bardzo smaczne. : The meal was delicious. (''de mil łoz deliszys'')
; Zupa była za zimna. : The soup was too cold. (''de sup łoz tu kold'')

===Zakwaterowanie===

; pokój dla dwóch osób / dla jednej osoby
: room for two / one person. (''rum for tu / łan person'')
; ładny pokój
: lovely room (''lawly rum'')
; Nie podoba mi się to miejsce.
: I don't like this place. (''aj dont lajk dis plejs'')
; Ile kosztuje jeden nocleg w waszym hotelu?
: How much does one night in your hotel cost? (''hał macz daz łan najt in jor hotel kost'')
; Ile kosztuje śniadanie?
: How much does breakfast cost? (''hał macz daz brekfest kost'')
; Chciałabym zarezerwować dwa pokoje dwuosobowe na trzy dni.
: I'd like to book two rooms for two for three days. (''ajd lajk tu buk tu rums for tu for fri dejs'')
; Mogę obejrzeć pokój?
: May I look in the room? (''mej aj luk in de rum'')
; O której godzinie muszę opuścić pokój?
: When should I vacate the room? (''łen szud aj wekejt de rum'')
; Jak daleko jest stąd do centrum?
: How far is from here to centrum? (''hał far ys from hir tu sentrum'')

=== Liczebniki ===

; 1
: one
; 2
: two
; 3
: three
; 4
: four
; 5
: five
; 6
: six
; 7
: seven
; 8
: eight
; 9
: nine
; 10
: ten
; 11
: eleven
; 12
: twelve
; 13
: thirteen
; 14
: fourteen
; 15
: fifteem
; 16
: sixteen
; 17
: seventeen
; 18
: eighteen
; 19
: nineteen
; 20
: twenty
; 21
: twenty-one
; 22
: twenty-two
; 23
: twenty-three
; 30
: thirty
; 40
: forty
; 50
: fifty
; 60
: sixty
; 70
: seventy
; 80
: eighty
; 90
: ninety
; 100
: '''hundred''' lub '''one hundred'''
; 200
: two hundred
; 300
: three hundred
; 400
: four hundred
; 500
: five hundred
; 600
: six hundred
; 900
: nine hundred
; 1000
: thousand
; 2000
: two thousand
; 1 000 000
: milion
; numer _____ (tramwaj, autobus itd.)
: number
; pół
: half
; ćwierć
: quartet
; mniej; 1000
: więcej
: more
; więcej/mniej o
: more/less about

== Zobacz też ==
* [https://en.duolingo.com/course/en/pl/ Duolingo] (angielski)
* [[b:pl:Angielski|Kurs języka angielskiego]] w polskim [[b:|Wikibooks]]
* [[wikt:pl:Kategoria:Język_angielski|Słówka angielskie]] w polskim [[wikt:|Wikisłowniku]]
* [[wikt:pl:Indeks:Angielski - Wakacje|Słowniczek tematyczny - wakacje]] w polskim Wikisłowniku


{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rozmówki|Angielski]]</text>
      <sha1>sws2j20cy3tm6qlq7p2b30q8ifp4px3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tabor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6467</id>
    <revision>
      <id>156865</id>
      <parentid>156864</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>156865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11007" sha1="0vxe8zbpigd1cgdknvom65e1kkby8oz" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tabor
 |nazwa oryginalna = Tábor
 |widok            = Tabor CZ aerial old town from north B1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Tabor_CoA_CZ.png
 |mapa             = Map cz Tábor kroton.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Bohemian_Region.svg|20px]] [[Kraj południowoczeski]]
 |powierzchnia     = 62,22
 |wysokość         = 437
 |ludność          = 34 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 390 01–391 56
 |www              = https://www.taborcz.eu/
}}
'''Tábor''' to miasto w południowych [[Czechy|Czechach]], 100 km na południe od [[Praga|Pragi]]. Zostało założone w 1420 roku przez radykalnych zwolenników Jana Husa, który utorował drogę reformom kościelnym Marcina Lutra. Znaczna część jego starówki, położonej na wzgórzu między rzeką Lužnicą a średniowiecznym jeziorem Jordán, zachowała się do dziś. O jego ciekawej przeszłości przypominają okazały zamek, stary ratusz i inne zabytki. W 2019 roku miasto liczyło ponad 34 000 mieszkańców.

== Charakterystyka ==
Nazwa miasta pochodzi od góry Tabor, gdzie według Biblii Chrystus objawił swoją boskość swoim uczniom.

=== Historia ===
Miasto zostało założone wiosną 1420 roku przez Petra Hromádkę z Jistebnic i Jana Bydlínskiego z Bydlína, przedstawicieli najbardziej radykalnego odłamu husytów, którzy wkrótce stali się znani jako taboryci. W kolejnych latach miasto rozkwitło jako egalitarna gmina chłopska. Duch ten został uwieczniony w „Pieśni o wolności” Smetany, która zyskała sławę w świecie anglojęzycznym dzięki nagraniu Paula Robesona w języku czeskim i angielskim.

Historyczna część miasta leży na szczycie odosobnionego wzgórza, oddzielonego od okolicznych terenów rzeką Lužnice i rozległym jeziorem, któremu husyci nadali biblijną nazwę Jordan. Jezioro to, założone w 1492 roku, jest najstarszym tego typu zbiornikiem wodnym w Europie Środkowej. Historyczne znaczenie miasta Tábor ustało dopiero po jego zdobyciu przez króla Jerzego z Podiebradów w 1452 roku.

== Dojazd ==
[[Plik:Tabor Hrad Kotnov1 10092005.JPG|thumbnail|Wieża zamkowa Kotnov i brama Bechyně]]
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest {{Znacznik|Port lotniczy Praga|50.1018|14.2632|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Praga|lotnisko w Pradze]]''' ({{IATA|PRG}}. Linie lotnicze PLL LOT oferują bezpośrednie loty z [[Warszawa|Warszawy]].

=== Koleją ===
Z głównego dworca kolejowego w [[Praga|Pradze]] kursują pociągi ekspresowe (1 godz. 17 min) i regionalne (1 godz. 25 min) obsługiwane przez krajowego przewoźnika kolejowego '''[https://www.cd.cz/en/ ČD]''', kursujące mniej więcej co godzinę od 6:00 do północy. Cena biletu wynosi około 149 CZK (maj 2022), tyle samo co pociągi regionalne i dalekobieżne. W piątki bilet jest nieco droższy.

{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Táborze|49.4139|14.6767|typ=transport}}'''[https://www.cd.cz/stanice/5473622 Dworzec kolejowy w Táborze]''' (''Železniční stanice Tábor'').

=== Samochodem ===
Tábor leży na drodze łączącej [[Praga|Pragę]] z [[Czeskie Budziejowice|Czeskimi Budziejowicami]] (autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D3.svg|25px]]) i dotarcie tam zajmuje około półtorej godziny. Z [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]] dojazd zajmuje 50 min.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Táborze|49.4141632 |14.6748265|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' – znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

Autobusy z [[Praga|Pragi]] do Taboru odjeżdżają z dworca autobusowego Roztyly na linii metra [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]] (czerwona). Podróż do Taboru trwa 1 godzinę i 20 minut. Flixbus odjeżdża również z dworca autobusowego ÚAN Florenc, a ceny biletów z [[Praga|Pragi]] zaczynają się od 3,99 € (maj 2022). Godziny odjazdów i ceny biletów innych przewoźników autobusowych z [[Praga|Pragi]] można sprawdzić w aplikacji Busradar. W aplikacji wyświetlane są przejazdy za około 0,50 €. Jest to cena rezerwacji miejsca w autobusie regionalnym. Bilet kosztuje około 100 CZK i można go kupić u kierowcy.

== Komunikacja ==
{{mapa|49.413|14.663|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Taborze jest 16 linii autobusowych. Aby dostać się z głównego dworca autobusowego i kolejowego do historycznego centrum, należy skorzystać z jednego z często kursujących autobusów miejskich do Klokoty. Bilet kosztuje 18 CZK (stan na maj 2022). Można też przejść pieszo 1,2 km (15 min). Nad jeziorem znajduje się ścieżka dla pieszych i rowerzystów, która stanowi miłą alternatywę dla przejścia z dworca autobusowego lub kolejowego do historycznego centrum.

== Warto zobaczyć ==
=== Centrum historyczne ===
[[Plik:Tábor, městské opevnění, vodárenská věž,.JPG|thumbnail|Renesansowa Wieża ciśnień i mury miejskie]]
* {{zobacz
| name=Plac Žižka | alt=Žižkovo náměstí | url= | adres= | lat=49.4141| long=14.6587| wskazówki=
| tollfree=+36 76 481603 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny plac historycznego centrum. Gotycki ratusz, duży kościół z wieżą widokową i pomnik średniowiecznego dowódcy wojskowego Jana Žižki znajdują się tuż przy tym placu. Inne ciekawe miejsca znajdują się w odległości spaceru.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół „Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor” | alt= | url= | adres=Děkanská 297 | lat=49.41461 | long=14.65841 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 253 824 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=faratabor@volny.cz. Codziennie 08:00-18:00. Duży kościół w stylu późnogotyckim, tuż przy głównym placu. Wieża kościoła ma 87 m wysokości i oferuje piękny widok na miasto i okolicę.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Kotnov i brama Bechyně | alt= | url= | adres=ulice Na Parkánech | lat=49.4112 | long=14.6557 | wskazówki=400 m od placu Žižka, jedź ulicą Klokotská
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:00, nieczynne od października do kwietnia. Wieża Kotnov to jedyna pozostałość po zamku Tábor, który został zniszczony przez pożar w 1532 roku. Brama Bechyně, południowo-zachodnie wejście do historycznego centrum miasta, znajduje się obok wieży. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=Renesansowa Wieża Ciśnień | alt= | url= | adres=ulice Žižkova | lat=49.41502 | long=14.66041 | wskazówki=150 m od głównego placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niezwykła wieża ciśnień w stylu renesansowym z 1502 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Mury miejskie | alt= | url= | adres= | lat=49.4157817 | long=14.6600314 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dobrze zachowane gotyckie mury miejskie na północnym krańcu starego Táboru.
}}
* {{Znacznik|Jezioro Jordán|49.4165006 |14.6695608 |typ=natura}}'''Jezioro Jordán'''. Duże jezioro na wschodnim krańcu starego Taboru z XV wieku; najstarszy zbiornik wodny w Europie Środkowej. Idealne do pływania.
==== Muzea ====
* {{zobacz
| name=[https://www.husitskemuzeum.cz/ Muzeum Husyckie i średniowieczne podziemia] | alt= | url= | adres= | lat=49.413957| long=14.655644| wskazówki=tuż przy głównym placu
| tollfree=+420 381 251 884 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=tabor@husitskemuzeum.cz. Kwi-paź: codziennie 9:00-17:00; Lis-Mar: niedz.-wt. nieczynne, śr.–sob. 9:00-17:00. Muzeum mieści się w dawnym gotyckim ratuszu i prezentuje ekspozycje poświęcone reformatorowi Janowi Husowi i rewolucji husyckiej, a także broń i dokumenty historyczne. Pod domami i ulicami placu Žižki znajduje się labirynt tuneli. Mieszkańcy miasta wykopali piwnice pod swoimi domami, które następnie połączyli; odcinek systemu tuneli o długości około 500 m jest otwarty dla zwiedzających i stanowi część Muzeum Husyckiego. 60 CZK (ekspozycja husycka), 50 CZK (średniowieczne podziemia).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.cokomuzeum.cz/ Muzeum Czekolady i Marcepana] | alt= | url= | adres=Kotnovská 138/13 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 232 584 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=recepce@cokomuzeum.cz. Maj-wrzesień: codziennie 9:00-19:00; kwiecień-październik 9:00-17:00; listopad-marzec 10:00-17:00. Jeśli znudzi Cię zwiedzanie wielu zabytków, dlaczego nie spędzić trochę czasu w tym muzeum? Dorośli 130 CZK, dzieci (6-14 lat) 90 CZK, bilet rodzinny 370 CZK.
}}
=== Poza centrum ===
* {{zobacz
| name=[https://www.klokoty.cz/ Kościół Najświętszej Marii Panny] | alt= | url= | adres=Staroklokotská 1 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=1,2 km od głównego placu; ulicą Klokotską, przed bramą Bechyně skręcić w prawo i przejść przez park Holeckovy Sady i aleję lipową
| tollfree=+420 381 211 784 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=klokotyomi@volny.cz. Poza historycznym centrum (w dzielnicy Klokoty) zdecydowanie warto odwiedzić barokowy kościół pielgrzymkowy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kct-tabor.cz/cesky/vylety.php Wieża widokowa Hylacka] | alt= | url= | adres=Vetrovy, Tábor | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=4 km od historycznego centrum, należy jechać zieloną linią turystyczną lub autobusem linii 30 do stacji „Tábor, Vetrovy”
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czerwiec-sierpień: codziennie 09:00-20:00; kwiecień-maj-wrzesień: 09:00-18:00; październik-marzec: 09:00-16:00. Wieża widokowa o wysokości 25 metrów, piękny widok na Tábor. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zootabor.eu/ Ogród zoologiczny w Taborze] | alt= | url= | adres=Tábor, Větrovy 10 | lat=49.3883| long=14.649| wskazówki=w tej samej części miasta co wieża widokowa Hylacka
| tollfree=+420 233 372 021 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zoo@zootabor.eu. Kwiecień-sierpień: codziennie 9:00–18:00; Wrzesień-Październik 9:00–17:00; Listopad-Mar: Sobota-Niedziela 9:00–16:00. Małe zoo (jednak największe w południowych Czechach) z 80 gatunkami zwierząt, głównie z Ameryki, w tym tygrysami i zebrami.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Hotel Nautilus hotel 4-gwiazdkowy
* Penzion Kostnický dům 
* Hotel Tábor hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel Žižkovy lázně hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
{{Znacznik|'''Centrum informacji turystycznej'''|49.4141294  |14.6578814 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Centrum informacji turystycznej''' to '''[https://www.visittabor.eu/homepage Infocentrum]''' pod adresem Žižkovo Náměstí 2, w centrum starego miasta.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Kraj południowoczeski}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>0vxe8zbpigd1cgdknvom65e1kkby8oz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156866</id>
      <parentid>156865</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:29:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Najbliższe okolice */</comment>
      <origin>156866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12832" sha1="250w42le0jp1jz7f8itt151xai8nu4t" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tabor
 |nazwa oryginalna = Tábor
 |widok            = Tabor CZ aerial old town from north B1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Tabor_CoA_CZ.png
 |mapa             = Map cz Tábor kroton.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Bohemian_Region.svg|20px]] [[Kraj południowoczeski]]
 |powierzchnia     = 62,22
 |wysokość         = 437
 |ludność          = 34 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 390 01–391 56
 |www              = https://www.taborcz.eu/
}}
'''Tábor''' to miasto w południowych [[Czechy|Czechach]], 100 km na południe od [[Praga|Pragi]]. Zostało założone w 1420 roku przez radykalnych zwolenników Jana Husa, który utorował drogę reformom kościelnym Marcina Lutra. Znaczna część jego starówki, położonej na wzgórzu między rzeką Lužnicą a średniowiecznym jeziorem Jordán, zachowała się do dziś. O jego ciekawej przeszłości przypominają okazały zamek, stary ratusz i inne zabytki. W 2019 roku miasto liczyło ponad 34 000 mieszkańców.

== Charakterystyka ==
Nazwa miasta pochodzi od góry Tabor, gdzie według Biblii Chrystus objawił swoją boskość swoim uczniom.

=== Historia ===
Miasto zostało założone wiosną 1420 roku przez Petra Hromádkę z Jistebnic i Jana Bydlínskiego z Bydlína, przedstawicieli najbardziej radykalnego odłamu husytów, którzy wkrótce stali się znani jako taboryci. W kolejnych latach miasto rozkwitło jako egalitarna gmina chłopska. Duch ten został uwieczniony w „Pieśni o wolności” Smetany, która zyskała sławę w świecie anglojęzycznym dzięki nagraniu Paula Robesona w języku czeskim i angielskim.

Historyczna część miasta leży na szczycie odosobnionego wzgórza, oddzielonego od okolicznych terenów rzeką Lužnice i rozległym jeziorem, któremu husyci nadali biblijną nazwę Jordan. Jezioro to, założone w 1492 roku, jest najstarszym tego typu zbiornikiem wodnym w Europie Środkowej. Historyczne znaczenie miasta Tábor ustało dopiero po jego zdobyciu przez króla Jerzego z Podiebradów w 1452 roku.

== Dojazd ==
[[Plik:Tabor Hrad Kotnov1 10092005.JPG|thumbnail|Wieża zamkowa Kotnov i brama Bechyně]]
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest {{Znacznik|Port lotniczy Praga|50.1018|14.2632|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Praga|lotnisko w Pradze]]''' ({{IATA|PRG}}. Linie lotnicze PLL LOT oferują bezpośrednie loty z [[Warszawa|Warszawy]].

=== Koleją ===
Z głównego dworca kolejowego w [[Praga|Pradze]] kursują pociągi ekspresowe (1 godz. 17 min) i regionalne (1 godz. 25 min) obsługiwane przez krajowego przewoźnika kolejowego '''[https://www.cd.cz/en/ ČD]''', kursujące mniej więcej co godzinę od 6:00 do północy. Cena biletu wynosi około 149 CZK (maj 2022), tyle samo co pociągi regionalne i dalekobieżne. W piątki bilet jest nieco droższy.

{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Táborze|49.4139|14.6767|typ=transport}}'''[https://www.cd.cz/stanice/5473622 Dworzec kolejowy w Táborze]''' (''Železniční stanice Tábor'').

=== Samochodem ===
Tábor leży na drodze łączącej [[Praga|Pragę]] z [[Czeskie Budziejowice|Czeskimi Budziejowicami]] (autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D3.svg|25px]]) i dotarcie tam zajmuje około półtorej godziny. Z [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]] dojazd zajmuje 50 min.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Táborze|49.4141632 |14.6748265|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' – znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

Autobusy z [[Praga|Pragi]] do Taboru odjeżdżają z dworca autobusowego Roztyly na linii metra [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]] (czerwona). Podróż do Taboru trwa 1 godzinę i 20 minut. Flixbus odjeżdża również z dworca autobusowego ÚAN Florenc, a ceny biletów z [[Praga|Pragi]] zaczynają się od 3,99 € (maj 2022). Godziny odjazdów i ceny biletów innych przewoźników autobusowych z [[Praga|Pragi]] można sprawdzić w aplikacji Busradar. W aplikacji wyświetlane są przejazdy za około 0,50 €. Jest to cena rezerwacji miejsca w autobusie regionalnym. Bilet kosztuje około 100 CZK i można go kupić u kierowcy.

== Komunikacja ==
{{mapa|49.413|14.663|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Taborze jest 16 linii autobusowych. Aby dostać się z głównego dworca autobusowego i kolejowego do historycznego centrum, należy skorzystać z jednego z często kursujących autobusów miejskich do Klokoty. Bilet kosztuje 18 CZK (stan na maj 2022). Można też przejść pieszo 1,2 km (15 min). Nad jeziorem znajduje się ścieżka dla pieszych i rowerzystów, która stanowi miłą alternatywę dla przejścia z dworca autobusowego lub kolejowego do historycznego centrum.

== Warto zobaczyć ==
=== Centrum historyczne ===
[[Plik:Tábor, městské opevnění, vodárenská věž,.JPG|thumbnail|Renesansowa Wieża ciśnień i mury miejskie]]
* {{zobacz
| name=Plac Žižka | alt=Žižkovo náměstí | url= | adres= | lat=49.4141| long=14.6587| wskazówki=
| tollfree=+36 76 481603 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny plac historycznego centrum. Gotycki ratusz, duży kościół z wieżą widokową i pomnik średniowiecznego dowódcy wojskowego Jana Žižki znajdują się tuż przy tym placu. Inne ciekawe miejsca znajdują się w odległości spaceru.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół „Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor” | alt= | url= | adres=Děkanská 297 | lat=49.41461 | long=14.65841 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 253 824 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=faratabor@volny.cz. Codziennie 08:00-18:00. Duży kościół w stylu późnogotyckim, tuż przy głównym placu. Wieża kościoła ma 87 m wysokości i oferuje piękny widok na miasto i okolicę.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Kotnov i brama Bechyně | alt= | url= | adres=ulice Na Parkánech | lat=49.4112 | long=14.6557 | wskazówki=400 m od placu Žižka, jedź ulicą Klokotská
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:00, nieczynne od października do kwietnia. Wieża Kotnov to jedyna pozostałość po zamku Tábor, który został zniszczony przez pożar w 1532 roku. Brama Bechyně, południowo-zachodnie wejście do historycznego centrum miasta, znajduje się obok wieży. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=Renesansowa Wieża Ciśnień | alt= | url= | adres=ulice Žižkova | lat=49.41502 | long=14.66041 | wskazówki=150 m od głównego placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niezwykła wieża ciśnień w stylu renesansowym z 1502 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Mury miejskie | alt= | url= | adres= | lat=49.4157817 | long=14.6600314 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dobrze zachowane gotyckie mury miejskie na północnym krańcu starego Táboru.
}}
* {{Znacznik|Jezioro Jordán|49.4165006 |14.6695608 |typ=natura}}'''Jezioro Jordán'''. Duże jezioro na wschodnim krańcu starego Taboru z XV wieku; najstarszy zbiornik wodny w Europie Środkowej. Idealne do pływania.
==== Muzea ====
* {{zobacz
| name=[https://www.husitskemuzeum.cz/ Muzeum Husyckie i średniowieczne podziemia] | alt= | url= | adres= | lat=49.413957| long=14.655644| wskazówki=tuż przy głównym placu
| tollfree=+420 381 251 884 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=tabor@husitskemuzeum.cz. Kwi-paź: codziennie 9:00-17:00; Lis-Mar: niedz.-wt. nieczynne, śr.–sob. 9:00-17:00. Muzeum mieści się w dawnym gotyckim ratuszu i prezentuje ekspozycje poświęcone reformatorowi Janowi Husowi i rewolucji husyckiej, a także broń i dokumenty historyczne. Pod domami i ulicami placu Žižki znajduje się labirynt tuneli. Mieszkańcy miasta wykopali piwnice pod swoimi domami, które następnie połączyli; odcinek systemu tuneli o długości około 500 m jest otwarty dla zwiedzających i stanowi część Muzeum Husyckiego. 60 CZK (ekspozycja husycka), 50 CZK (średniowieczne podziemia).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.cokomuzeum.cz/ Muzeum Czekolady i Marcepana] | alt= | url= | adres=Kotnovská 138/13 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 232 584 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=recepce@cokomuzeum.cz. Maj-wrzesień: codziennie 9:00-19:00; kwiecień-październik 9:00-17:00; listopad-marzec 10:00-17:00. Jeśli znudzi Cię zwiedzanie wielu zabytków, dlaczego nie spędzić trochę czasu w tym muzeum? Dorośli 130 CZK, dzieci (6-14 lat) 90 CZK, bilet rodzinny 370 CZK.
}}
=== Poza centrum ===
* {{zobacz
| name=[https://www.klokoty.cz/ Kościół Najświętszej Marii Panny] | alt= | url= | adres=Staroklokotská 1 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=1,2 km od głównego placu; ulicą Klokotską, przed bramą Bechyně skręcić w prawo i przejść przez park Holeckovy Sady i aleję lipową
| tollfree=+420 381 211 784 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=klokotyomi@volny.cz. Poza historycznym centrum (w dzielnicy Klokoty) zdecydowanie warto odwiedzić barokowy kościół pielgrzymkowy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kct-tabor.cz/cesky/vylety.php Wieża widokowa Hylacka] | alt= | url= | adres=Vetrovy, Tábor | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=4 km od historycznego centrum, należy jechać zieloną linią turystyczną lub autobusem linii 30 do stacji „Tábor, Vetrovy”
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czerwiec-sierpień: codziennie 09:00-20:00; kwiecień-maj-wrzesień: 09:00-18:00; październik-marzec: 09:00-16:00. Wieża widokowa o wysokości 25 metrów, piękny widok na Tábor. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zootabor.eu/ Ogród zoologiczny w Taborze] | alt= | url= | adres=Tábor, Větrovy 10 | lat=49.3883| long=14.649| wskazówki=w tej samej części miasta co wieża widokowa Hylacka
| tollfree=+420 233 372 021 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zoo@zootabor.eu. Kwiecień-sierpień: codziennie 9:00–18:00; Wrzesień-Październik 9:00–17:00; Listopad-Mar: Sobota-Niedziela 9:00–16:00. Małe zoo (jednak największe w południowych Czechach) z 80 gatunkami zwierząt, głównie z Ameryki, w tym tygrysami i zebrami.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
=== Turystyka piesza ===
Istnieje wiele możliwości zarówno na krótsze, jak i dłuższe wędrówki. {{Znacznik|Szlak Przyrodniczy Pintovka|49.407438 |14.649319 |typ=natura}}'''Szlak Przyrodniczy Pintovka''' to krótki szlak, 1,2 km od centrum Taboru. Trasy są opisane na OsmAnd lub Mapy.cz. Jest tu wiele ciekawych miejsc, do których można dotrzeć pieszo. Na przykład ruiny zamku Pribenice (podążaj czerwonym szlakiem, który wiedzie doliną rzeki Luznice - 10 km), wieże widokowe '''Hylacka''' (3,5 km) i '''Babice''' (4 km) oraz ruiny zamku '''Kozí Hrádek''' (9 km).

Podobnie jak w innych częściach Czech, trasy turystyczne najlepiej zaplanować za pomocą [https://mapy.com/pl/turisticka?x=14.6262602&amp;y=49.4093051&amp;z=14&amp;l=0 Mapy.cz], które oznaczają je tymi samymi kolorami, co drogowskazy.

=== Kajakarstwo ===
Rzeka Lužnice jest dobrą rzeką do uprawiania kajakarstwa.

=== Wycieczki poza miasto ===
* W święta kursują {{Znacznik|zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]|49.4132708 |14.6770471 |typ=atrakcja}}'''zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]'''. Są one obsługiwane przez ČD, a bilety można kupić w pociągu lub na stacji w taryfie normalnej. Peron znajduje się przed budynkiem dworca, oddzielony od pozostałych torów.
* {{Znacznik|Bechyně|49.2966266 |14.4686304 |typ=atrakcja}}'''[[Bechyně]]'''. Warto również pojechać zwykłym pociągiem. Znajduje się tam urokliwe stare miasto oraz muzeum kolejnictwa i motoryzacji. Pociągi do Bechyně odjeżdżają co około 2 godziny, podróż trwa około godziny i kosztuje 49 CZK (maj 2022). 
* Do innych ładnych miasteczek w okolicy, takich jak [[Czeskie Budziejowice]], [[Písek]] i [[Pelhřimov]], można dojechać pociągiem w zaledwie godzinę, a cena biletu wynosi 80-100 CZK (maj 2022).

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Hotel Nautilus hotel 4-gwiazdkowy
* Penzion Kostnický dům 
* Hotel Tábor hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel Žižkovy lázně hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
{{Znacznik|'''Centrum informacji turystycznej'''|49.4141294  |14.6578814 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Centrum informacji turystycznej''' to '''[https://www.visittabor.eu/homepage Infocentrum]''' pod adresem Žižkovo Náměstí 2, w centrum starego miasta.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Kraj południowoczeski}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>250w42le0jp1jz7f8itt151xai8nu4t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156867</id>
      <parentid>156866</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>156867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14868" sha1="2c22kuz4r4kbxdkssdhl4mti4olvxnx" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tabor
 |nazwa oryginalna = Tábor
 |widok            = Tabor CZ aerial old town from north B1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Tabor_CoA_CZ.png
 |mapa             = Map cz Tábor kroton.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Bohemian_Region.svg|20px]] [[Kraj południowoczeski]]
 |powierzchnia     = 62,22
 |wysokość         = 437
 |ludność          = 34 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 390 01–391 56
 |www              = https://www.taborcz.eu/
}}
'''Tábor''' to miasto w południowych [[Czechy|Czechach]], 100 km na południe od [[Praga|Pragi]]. Zostało założone w 1420 roku przez radykalnych zwolenników Jana Husa, który utorował drogę reformom kościelnym Marcina Lutra. Znaczna część jego starówki, położonej na wzgórzu między rzeką Lužnicą a średniowiecznym jeziorem Jordán, zachowała się do dziś. O jego ciekawej przeszłości przypominają okazały zamek, stary ratusz i inne zabytki. W 2019 roku miasto liczyło ponad 34 000 mieszkańców.

== Charakterystyka ==
Nazwa miasta pochodzi od góry Tabor, gdzie według Biblii Chrystus objawił swoją boskość swoim uczniom.

=== Historia ===
Miasto zostało założone wiosną 1420 roku przez Petra Hromádkę z Jistebnic i Jana Bydlínskiego z Bydlína, przedstawicieli najbardziej radykalnego odłamu husytów, którzy wkrótce stali się znani jako taboryci. W kolejnych latach miasto rozkwitło jako egalitarna gmina chłopska. Duch ten został uwieczniony w „Pieśni o wolności” Smetany, która zyskała sławę w świecie anglojęzycznym dzięki nagraniu Paula Robesona w języku czeskim i angielskim.

Historyczna część miasta leży na szczycie odosobnionego wzgórza, oddzielonego od okolicznych terenów rzeką Lužnice i rozległym jeziorem, któremu husyci nadali biblijną nazwę Jordan. Jezioro to, założone w 1492 roku, jest najstarszym tego typu zbiornikiem wodnym w Europie Środkowej. Historyczne znaczenie miasta Tábor ustało dopiero po jego zdobyciu przez króla Jerzego z Podiebradów w 1452 roku.

== Dojazd ==
[[Plik:Tabor Hrad Kotnov1 10092005.JPG|thumbnail|Wieża zamkowa Kotnov i brama Bechyně]]
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest {{Znacznik|Port lotniczy Praga|50.1018|14.2632|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Praga|lotnisko w Pradze]]''' ({{IATA|PRG}}. Linie lotnicze PLL LOT oferują bezpośrednie loty z [[Warszawa|Warszawy]].

=== Koleją ===
Z głównego dworca kolejowego w [[Praga|Pradze]] kursują pociągi ekspresowe (1 godz. 17 min) i regionalne (1 godz. 25 min) obsługiwane przez krajowego przewoźnika kolejowego '''[https://www.cd.cz/en/ ČD]''', kursujące mniej więcej co godzinę od 6:00 do północy. Cena biletu wynosi około 149 CZK (maj 2022), tyle samo co pociągi regionalne i dalekobieżne. W piątki bilet jest nieco droższy.

{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Táborze|49.4139|14.6767|typ=transport}}'''[https://www.cd.cz/stanice/5473622 Dworzec kolejowy w Táborze]''' (''Železniční stanice Tábor'').

=== Samochodem ===
Tábor leży na drodze łączącej [[Praga|Pragę]] z [[Czeskie Budziejowice|Czeskimi Budziejowicami]] (autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D3.svg|25px]]) i dotarcie tam zajmuje około półtorej godziny. Z [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]] dojazd zajmuje 50 min.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Táborze|49.4141632 |14.6748265|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' – znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

Autobusy z [[Praga|Pragi]] do Taboru odjeżdżają z dworca autobusowego Roztyly na linii metra [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]] (czerwona). Podróż do Taboru trwa 1 godzinę i 20 minut. Flixbus odjeżdża również z dworca autobusowego ÚAN Florenc, a ceny biletów z [[Praga|Pragi]] zaczynają się od 3,99 € (maj 2022). Godziny odjazdów i ceny biletów innych przewoźników autobusowych z [[Praga|Pragi]] można sprawdzić w aplikacji Busradar. W aplikacji wyświetlane są przejazdy za około 0,50 €. Jest to cena rezerwacji miejsca w autobusie regionalnym. Bilet kosztuje około 100 CZK i można go kupić u kierowcy.

== Komunikacja ==
{{mapa|49.413|14.663|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Taborze jest 16 linii autobusowych. Aby dostać się z głównego dworca autobusowego i kolejowego do historycznego centrum, należy skorzystać z jednego z często kursujących autobusów miejskich do Klokoty. Bilet kosztuje 18 CZK (stan na maj 2022). Można też przejść pieszo 1,2 km (15 min). Nad jeziorem znajduje się ścieżka dla pieszych i rowerzystów, która stanowi miłą alternatywę dla przejścia z dworca autobusowego lub kolejowego do historycznego centrum.

== Warto zobaczyć ==
=== Centrum historyczne ===
[[Plik:Tábor, městské opevnění, vodárenská věž,.JPG|thumbnail|Renesansowa Wieża ciśnień i mury miejskie]]
* {{zobacz
| name=Plac Žižka | alt=Žižkovo náměstí | url= | adres= | lat=49.4141| long=14.6587| wskazówki=
| tollfree=+36 76 481603 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny plac historycznego centrum. Gotycki ratusz, duży kościół z wieżą widokową i pomnik średniowiecznego dowódcy wojskowego Jana Žižki znajdują się tuż przy tym placu. Inne ciekawe miejsca znajdują się w odległości spaceru.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół „Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor” | alt= | url= | adres=Děkanská 297 | lat=49.41461 | long=14.65841 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 253 824 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=faratabor@volny.cz. Codziennie 08:00-18:00. Duży kościół w stylu późnogotyckim, tuż przy głównym placu. Wieża kościoła ma 87 m wysokości i oferuje piękny widok na miasto i okolicę.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Kotnov i brama Bechyně | alt= | url= | adres=ulice Na Parkánech | lat=49.4112 | long=14.6557 | wskazówki=400 m od placu Žižka, jedź ulicą Klokotská
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:00, nieczynne od października do kwietnia. Wieża Kotnov to jedyna pozostałość po zamku Tábor, który został zniszczony przez pożar w 1532 roku. Brama Bechyně, południowo-zachodnie wejście do historycznego centrum miasta, znajduje się obok wieży. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=Renesansowa Wieża Ciśnień | alt= | url= | adres=ulice Žižkova | lat=49.41502 | long=14.66041 | wskazówki=150 m od głównego placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niezwykła wieża ciśnień w stylu renesansowym z 1502 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Mury miejskie | alt= | url= | adres= | lat=49.4157817 | long=14.6600314 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dobrze zachowane gotyckie mury miejskie na północnym krańcu starego Táboru.
}}
* {{Znacznik|Jezioro Jordán|49.4165006 |14.6695608 |typ=natura}}'''Jezioro Jordán'''. Duże jezioro na wschodnim krańcu starego Taboru z XV wieku; najstarszy zbiornik wodny w Europie Środkowej. Idealne do pływania.
==== Muzea ====
* {{zobacz
| name=[https://www.husitskemuzeum.cz/ Muzeum Husyckie i średniowieczne podziemia] | alt= | url= | adres= | lat=49.413957| long=14.655644| wskazówki=tuż przy głównym placu
| tollfree=+420 381 251 884 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=tabor@husitskemuzeum.cz. Kwi-paź: codziennie 9:00-17:00; Lis-Mar: niedz.-wt. nieczynne, śr.–sob. 9:00-17:00. Muzeum mieści się w dawnym gotyckim ratuszu i prezentuje ekspozycje poświęcone reformatorowi Janowi Husowi i rewolucji husyckiej, a także broń i dokumenty historyczne. Pod domami i ulicami placu Žižki znajduje się labirynt tuneli. Mieszkańcy miasta wykopali piwnice pod swoimi domami, które następnie połączyli; odcinek systemu tuneli o długości około 500 m jest otwarty dla zwiedzających i stanowi część Muzeum Husyckiego. 60 CZK (ekspozycja husycka), 50 CZK (średniowieczne podziemia).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.cokomuzeum.cz/ Muzeum Czekolady i Marcepana] | alt= | url= | adres=Kotnovská 138/13 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 232 584 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=recepce@cokomuzeum.cz. Maj-wrzesień: codziennie 9:00-19:00; kwiecień-październik 9:00-17:00; listopad-marzec 10:00-17:00. Jeśli znudzi Cię zwiedzanie wielu zabytków, dlaczego nie spędzić trochę czasu w tym muzeum? Dorośli 130 CZK, dzieci (6-14 lat) 90 CZK, bilet rodzinny 370 CZK.
}}
=== Poza centrum ===
* {{zobacz
| name=[https://www.klokoty.cz/ Kościół Najświętszej Marii Panny] | alt= | url= | adres=Staroklokotská 1 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=1,2 km od głównego placu; ulicą Klokotską, przed bramą Bechyně skręcić w prawo i przejść przez park Holeckovy Sady i aleję lipową
| tollfree=+420 381 211 784 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=klokotyomi@volny.cz. Poza historycznym centrum (w dzielnicy Klokoty) zdecydowanie warto odwiedzić barokowy kościół pielgrzymkowy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kct-tabor.cz/cesky/vylety.php Wieża widokowa Hylacka] | alt= | url= | adres=Vetrovy, Tábor | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=4 km od historycznego centrum, należy jechać zieloną linią turystyczną lub autobusem linii 30 do stacji „Tábor, Vetrovy”
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czerwiec-sierpień: codziennie 09:00-20:00; kwiecień-maj-wrzesień: 09:00-18:00; październik-marzec: 09:00-16:00. Wieża widokowa o wysokości 25 metrów, piękny widok na Tábor. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zootabor.eu/ Ogród zoologiczny w Taborze] | alt= | url= | adres=Tábor, Větrovy 10 | lat=49.3883| long=14.649| wskazówki=w tej samej części miasta co wieża widokowa Hylacka
| tollfree=+420 233 372 021 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zoo@zootabor.eu. Kwiecień-sierpień: codziennie 9:00–18:00; Wrzesień-Październik 9:00–17:00; Listopad-Mar: Sobota-Niedziela 9:00–16:00. Małe zoo (jednak największe w południowych Czechach) z 80 gatunkami zwierząt, głównie z Ameryki, w tym tygrysami i zebrami.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
=== Turystyka piesza ===
Istnieje wiele możliwości zarówno na krótsze, jak i dłuższe wędrówki. {{Znacznik|Szlak Przyrodniczy Pintovka|49.407438 |14.649319 |typ=natura}}'''Szlak Przyrodniczy Pintovka''' to krótki szlak, 1,2 km od centrum Taboru. Trasy są opisane na OsmAnd lub Mapy.cz. Jest tu wiele ciekawych miejsc, do których można dotrzeć pieszo. Na przykład ruiny zamku Pribenice (podążaj czerwonym szlakiem, który wiedzie doliną rzeki Luznice - 10 km), wieże widokowe '''Hylacka''' (3,5 km) i '''Babice''' (4 km) oraz ruiny zamku '''Kozí Hrádek''' (9 km).

Podobnie jak w innych częściach Czech, trasy turystyczne najlepiej zaplanować za pomocą [https://mapy.com/pl/turisticka?x=14.6262602&amp;y=49.4093051&amp;z=14&amp;l=0 Mapy.cz], które oznaczają je tymi samymi kolorami, co drogowskazy.

=== Kajakarstwo ===
Rzeka Lužnice jest dobrą rzeką do uprawiania kajakarstwa.

=== Wycieczki poza miasto ===
* W święta kursują {{Znacznik|zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]|49.4132708 |14.6770471 |typ=atrakcja}}'''zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]'''. Są one obsługiwane przez ČD, a bilety można kupić w pociągu lub na stacji w taryfie normalnej. Peron znajduje się przed budynkiem dworca, oddzielony od pozostałych torów.
* {{Znacznik|Bechyně|49.2966266 |14.4686304 |typ=atrakcja}}'''[[Bechyně]]'''. Warto również pojechać zwykłym pociągiem. Znajduje się tam urokliwe stare miasto oraz muzeum kolejnictwa i motoryzacji. Pociągi do Bechyně odjeżdżają co około 2 godziny, podróż trwa około godziny i kosztuje 49 CZK (maj 2022). 
* Do innych ładnych miasteczek w okolicy, takich jak [[Czeskie Budziejowice]], [[Písek]] i [[Pelhřimov]], można dojechać pociągiem w zaledwie godzinę, a cena biletu wynosi 80-100 CZK (maj 2022).

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Bankomaty tych banków w centrum miasta nie pobierają prowizji za wypłatę pieniędzy: '''fio banka''', '''KB (Komerční banka)''' i '''Raiffeisenbank'''.

W okolicy znajdują się '''sklepy''' Žabka, w których można zrobić zakupy spożywcze. Większy wybór oferują supermarket Portaviny Večerka na Starym Mieście, Billa i Albert w centrum miasta oraz supermarket Penny w pobliżu dworca kolejowego. Wszystkie wymienione sklepy spożywcze oferują wypieki z dostawą tego samego dnia.

* {{Znacznik|'''Supermarket Potraviny Večerka'''|49.4136181 |14.6602594 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Potraviny Večerka''', ul. Pražská 206. Pon.-Sob. 9:00-21:00, Niedz. 12:00-21:00. 
* {{Znacznik|'''Žabka'''|49.4136 |14.6598 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Žabka''', Pražská 156/14 (''50 m od rynku głównego''), ☏ +420 242 406 800, provoz@izabka.cz. Codziennie w godzinach 6:00-23:00.
* {{Znacznik|'''Supermarket Albert'''|49.4127949 |14.6719036 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Albert'''. Codziennie w godzinach 7:00-20:00. W podziemiach galerii handlowej. 
* {{Znacznik|'''Billa'''|49.4129 |14.6646 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Billa''', nám. F. Křižíka 505/23 (''650 m od placu Žižka (historyczne centrum), 1500 m od dworca kolejowego i autobusowego mian. Dworzec autobusowy: „Tábor, Křižíkovo nám.”''), ☏ +420 381 255 132, info@billa.cz. Pn-Sob 07:00-20:00, Niedz 08:00-20:00. 
* {{Znacznik|'''Supermarket Penny'''|49.4115681 |14.6775369 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Penny''', Purkyňova 2986. codziennie 7:00-20:00. 
Jest galeria handlowa:

* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Karel Dvořák – Obchodní dům'''|49.4131 |14.6717 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum handlowe „Karel Dvořák – Obchodní dům”''', 9. května 2886 (''650 m od głównego dworca kolejowego i autobusowego''), ☏ +420 381 253 255, odtabor@dvorak.cz. Pn.-Pt. 08:00-18:00, Sob. 08:00-13:00, Niedz. nieczynne.

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Hotel Nautilus hotel 4-gwiazdkowy
* Penzion Kostnický dům 
* Hotel Tábor hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel Žižkovy lázně hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
{{Znacznik|'''Centrum informacji turystycznej'''|49.4141294  |14.6578814 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Centrum informacji turystycznej''' to '''[https://www.visittabor.eu/homepage Infocentrum]''' pod adresem Žižkovo Náměstí 2, w centrum starego miasta.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Kraj południowoczeski}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>2c22kuz4r4kbxdkssdhl4mti4olvxnx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156883</id>
      <parentid>156867</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T17:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>156883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18243" sha1="9drzulrx3sqv6l2gt6qp2hvzkik7qda" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tabor
 |nazwa oryginalna = Tábor
 |widok            = Tabor CZ aerial old town from north B1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Tabor_CoA_CZ.png
 |mapa             = Map cz Tábor kroton.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Bohemian_Region.svg|20px]] [[Kraj południowoczeski]]
 |powierzchnia     = 62,22
 |wysokość         = 437
 |ludność          = 34 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 390 01–391 56
 |www              = https://www.taborcz.eu/
}}
'''Tábor''' to miasto w południowych [[Czechy|Czechach]], 100 km na południe od [[Praga|Pragi]]. Zostało założone w 1420 roku przez radykalnych zwolenników Jana Husa, który utorował drogę reformom kościelnym Marcina Lutra. Znaczna część jego starówki, położonej na wzgórzu między rzeką Lužnicą a średniowiecznym jeziorem Jordán, zachowała się do dziś. O jego ciekawej przeszłości przypominają okazały zamek, stary ratusz i inne zabytki. W 2019 roku miasto liczyło ponad 34 000 mieszkańców.

== Charakterystyka ==
Nazwa miasta pochodzi od góry Tabor, gdzie według Biblii Chrystus objawił swoją boskość swoim uczniom.

=== Historia ===
Miasto zostało założone wiosną 1420 roku przez Petra Hromádkę z Jistebnic i Jana Bydlínskiego z Bydlína, przedstawicieli najbardziej radykalnego odłamu husytów, którzy wkrótce stali się znani jako taboryci. W kolejnych latach miasto rozkwitło jako egalitarna gmina chłopska. Duch ten został uwieczniony w „Pieśni o wolności” Smetany, która zyskała sławę w świecie anglojęzycznym dzięki nagraniu Paula Robesona w języku czeskim i angielskim.

Historyczna część miasta leży na szczycie odosobnionego wzgórza, oddzielonego od okolicznych terenów rzeką Lužnice i rozległym jeziorem, któremu husyci nadali biblijną nazwę Jordan. Jezioro to, założone w 1492 roku, jest najstarszym tego typu zbiornikiem wodnym w Europie Środkowej. Historyczne znaczenie miasta Tábor ustało dopiero po jego zdobyciu przez króla Jerzego z Podiebradów w 1452 roku.

== Dojazd ==
[[Plik:Tabor Hrad Kotnov1 10092005.JPG|thumbnail|Wieża zamkowa Kotnov i brama Bechyně]]
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest {{Znacznik|Port lotniczy Praga|50.1018|14.2632|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Praga|lotnisko w Pradze]]''' ({{IATA|PRG}}. Linie lotnicze PLL LOT oferują bezpośrednie loty z [[Warszawa|Warszawy]].

=== Koleją ===
Z głównego dworca kolejowego w [[Praga|Pradze]] kursują pociągi ekspresowe (1 godz. 17 min) i regionalne (1 godz. 25 min) obsługiwane przez krajowego przewoźnika kolejowego '''[https://www.cd.cz/en/ ČD]''', kursujące mniej więcej co godzinę od 6:00 do północy. Cena biletu wynosi około 149 CZK (maj 2022), tyle samo co pociągi regionalne i dalekobieżne. W piątki bilet jest nieco droższy.

{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Táborze|49.4139|14.6767|typ=transport}}'''[https://www.cd.cz/stanice/5473622 Dworzec kolejowy w Táborze]''' (''Železniční stanice Tábor'').

=== Samochodem ===
Tábor leży na drodze łączącej [[Praga|Pragę]] z [[Czeskie Budziejowice|Czeskimi Budziejowicami]] (autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D3.svg|25px]]) i dotarcie tam zajmuje około półtorej godziny. Z [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]] dojazd zajmuje 50 min.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Táborze|49.4141632 |14.6748265|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' – znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

Autobusy z [[Praga|Pragi]] do Taboru odjeżdżają z dworca autobusowego Roztyly na linii metra [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]] (czerwona). Podróż do Taboru trwa 1 godzinę i 20 minut. Flixbus odjeżdża również z dworca autobusowego ÚAN Florenc, a ceny biletów z [[Praga|Pragi]] zaczynają się od 3,99 € (maj 2022). Godziny odjazdów i ceny biletów innych przewoźników autobusowych z [[Praga|Pragi]] można sprawdzić w aplikacji Busradar. W aplikacji wyświetlane są przejazdy za około 0,50 €. Jest to cena rezerwacji miejsca w autobusie regionalnym. Bilet kosztuje około 100 CZK i można go kupić u kierowcy.

== Komunikacja ==
{{mapa|49.413|14.663|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Taborze jest 16 linii autobusowych. Aby dostać się z głównego dworca autobusowego i kolejowego do historycznego centrum, należy skorzystać z jednego z często kursujących autobusów miejskich do Klokoty. Bilet kosztuje 18 CZK (stan na maj 2022). Można też przejść pieszo 1,2 km (15 min). Nad jeziorem znajduje się ścieżka dla pieszych i rowerzystów, która stanowi miłą alternatywę dla przejścia z dworca autobusowego lub kolejowego do historycznego centrum.

== Warto zobaczyć ==
=== Centrum historyczne ===
[[Plik:Tábor, městské opevnění, vodárenská věž,.JPG|thumbnail|Renesansowa Wieża ciśnień i mury miejskie]]
* {{zobacz
| name=Plac Žižka | alt=Žižkovo náměstí | url= | adres= | lat=49.4141| long=14.6587| wskazówki=
| tollfree=+36 76 481603 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny plac historycznego centrum. Gotycki ratusz, duży kościół z wieżą widokową i pomnik średniowiecznego dowódcy wojskowego Jana Žižki znajdują się tuż przy tym placu. Inne ciekawe miejsca znajdują się w odległości spaceru.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół „Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor” | alt= | url= | adres=Děkanská 297 | lat=49.41461 | long=14.65841 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 253 824 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=faratabor@volny.cz. Codziennie 08:00-18:00. Duży kościół w stylu późnogotyckim, tuż przy głównym placu. Wieża kościoła ma 87 m wysokości i oferuje piękny widok na miasto i okolicę.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Kotnov i brama Bechyně | alt= | url= | adres=ulice Na Parkánech | lat=49.4112 | long=14.6557 | wskazówki=400 m od placu Žižka, jedź ulicą Klokotská
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:00, nieczynne od października do kwietnia. Wieża Kotnov to jedyna pozostałość po zamku Tábor, który został zniszczony przez pożar w 1532 roku. Brama Bechyně, południowo-zachodnie wejście do historycznego centrum miasta, znajduje się obok wieży. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=Renesansowa Wieża Ciśnień | alt= | url= | adres=ulice Žižkova | lat=49.41502 | long=14.66041 | wskazówki=150 m od głównego placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niezwykła wieża ciśnień w stylu renesansowym z 1502 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Mury miejskie | alt= | url= | adres= | lat=49.4157817 | long=14.6600314 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dobrze zachowane gotyckie mury miejskie na północnym krańcu starego Táboru.
}}
* {{Znacznik|Jezioro Jordán|49.4165006 |14.6695608 |typ=natura}}'''Jezioro Jordán'''. Duże jezioro na wschodnim krańcu starego Taboru z XV wieku; najstarszy zbiornik wodny w Europie Środkowej. Idealne do pływania.
==== Muzea ====
* {{zobacz
| name=[https://www.husitskemuzeum.cz/ Muzeum Husyckie i średniowieczne podziemia] | alt= | url= | adres= | lat=49.413957| long=14.655644| wskazówki=tuż przy głównym placu
| tollfree=+420 381 251 884 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=tabor@husitskemuzeum.cz. Kwi-paź: codziennie 9:00-17:00; Lis-Mar: niedz.-wt. nieczynne, śr.–sob. 9:00-17:00. Muzeum mieści się w dawnym gotyckim ratuszu i prezentuje ekspozycje poświęcone reformatorowi Janowi Husowi i rewolucji husyckiej, a także broń i dokumenty historyczne. Pod domami i ulicami placu Žižki znajduje się labirynt tuneli. Mieszkańcy miasta wykopali piwnice pod swoimi domami, które następnie połączyli; odcinek systemu tuneli o długości około 500 m jest otwarty dla zwiedzających i stanowi część Muzeum Husyckiego. 60 CZK (ekspozycja husycka), 50 CZK (średniowieczne podziemia).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.cokomuzeum.cz/ Muzeum Czekolady i Marcepana] | alt= | url= | adres=Kotnovská 138/13 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 232 584 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=recepce@cokomuzeum.cz. Maj-wrzesień: codziennie 9:00-19:00; kwiecień-październik 9:00-17:00; listopad-marzec 10:00-17:00. Jeśli znudzi Cię zwiedzanie wielu zabytków, dlaczego nie spędzić trochę czasu w tym muzeum? Dorośli 130 CZK, dzieci (6-14 lat) 90 CZK, bilet rodzinny 370 CZK.
}}
=== Poza centrum ===
* {{zobacz
| name=[https://www.klokoty.cz/ Kościół Najświętszej Marii Panny] | alt= | url= | adres=Staroklokotská 1 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=1,2 km od głównego placu; ulicą Klokotską, przed bramą Bechyně skręcić w prawo i przejść przez park Holeckovy Sady i aleję lipową
| tollfree=+420 381 211 784 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=klokotyomi@volny.cz. Poza historycznym centrum (w dzielnicy Klokoty) zdecydowanie warto odwiedzić barokowy kościół pielgrzymkowy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kct-tabor.cz/cesky/vylety.php Wieża widokowa Hylacka] | alt= | url= | adres=Vetrovy, Tábor | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=4 km od historycznego centrum, należy jechać zieloną linią turystyczną lub autobusem linii 30 do stacji „Tábor, Vetrovy”
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czerwiec-sierpień: codziennie 09:00-20:00; kwiecień-maj-wrzesień: 09:00-18:00; październik-marzec: 09:00-16:00. Wieża widokowa o wysokości 25 metrów, piękny widok na Tábor. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zootabor.eu/ Ogród zoologiczny w Taborze] | alt= | url= | adres=Tábor, Větrovy 10 | lat=49.3883| long=14.649| wskazówki=w tej samej części miasta co wieża widokowa Hylacka
| tollfree=+420 233 372 021 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zoo@zootabor.eu. Kwiecień-sierpień: codziennie 9:00–18:00; Wrzesień-Październik 9:00–17:00; Listopad-Mar: Sobota-Niedziela 9:00–16:00. Małe zoo (jednak największe w południowych Czechach) z 80 gatunkami zwierząt, głównie z Ameryki, w tym tygrysami i zebrami.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
=== Turystyka piesza ===
Istnieje wiele możliwości zarówno na krótsze, jak i dłuższe wędrówki. {{Znacznik|Szlak Przyrodniczy Pintovka|49.407438 |14.649319 |typ=natura}}'''Szlak Przyrodniczy Pintovka''' to krótki szlak, 1,2 km od centrum Taboru. Trasy są opisane na OsmAnd lub Mapy.cz. Jest tu wiele ciekawych miejsc, do których można dotrzeć pieszo. Na przykład ruiny zamku Pribenice (podążaj czerwonym szlakiem, który wiedzie doliną rzeki Luznice - 10 km), wieże widokowe '''Hylacka''' (3,5 km) i '''Babice''' (4 km) oraz ruiny zamku '''Kozí Hrádek''' (9 km).

Podobnie jak w innych częściach Czech, trasy turystyczne najlepiej zaplanować za pomocą [https://mapy.com/pl/turisticka?x=14.6262602&amp;y=49.4093051&amp;z=14&amp;l=0 Mapy.cz], które oznaczają je tymi samymi kolorami, co drogowskazy.

=== Kajakarstwo ===
Rzeka Lužnice jest dobrą rzeką do uprawiania kajakarstwa.

=== Wycieczki poza miasto ===
* W święta kursują {{Znacznik|zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]|49.4132708 |14.6770471 |typ=atrakcja}}'''zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]'''. Są one obsługiwane przez ČD, a bilety można kupić w pociągu lub na stacji w taryfie normalnej. Peron znajduje się przed budynkiem dworca, oddzielony od pozostałych torów.
* {{Znacznik|Bechyně|49.2966266 |14.4686304 |typ=atrakcja}}'''[[Bechyně]]'''. Warto również pojechać zwykłym pociągiem. Znajduje się tam urokliwe stare miasto oraz muzeum kolejnictwa i motoryzacji. Pociągi do Bechyně odjeżdżają co około 2 godziny, podróż trwa około godziny i kosztuje 49 CZK (maj 2022). 
* Do innych ładnych miasteczek w okolicy, takich jak [[Czeskie Budziejowice]], [[Písek]] i [[Pelhřimov]], można dojechać pociągiem w zaledwie godzinę, a cena biletu wynosi 80-100 CZK (maj 2022).

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Bankomaty tych banków w centrum miasta nie pobierają prowizji za wypłatę pieniędzy: '''fio banka''', '''KB (Komerční banka)''' i '''Raiffeisenbank'''.

W okolicy znajdują się '''sklepy''' Žabka, w których można zrobić zakupy spożywcze. Większy wybór oferują supermarket Portaviny Večerka na Starym Mieście, Billa i Albert w centrum miasta oraz supermarket Penny w pobliżu dworca kolejowego. Wszystkie wymienione sklepy spożywcze oferują wypieki z dostawą tego samego dnia.

* {{Znacznik|'''Supermarket Potraviny Večerka'''|49.4136181 |14.6602594 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Potraviny Večerka''', ul. Pražská 206. Pon.-Sob. 9:00-21:00, Niedz. 12:00-21:00. 
* {{Znacznik|'''Žabka'''|49.4136 |14.6598 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Žabka''', Pražská 156/14 (''50 m od rynku głównego''), ☏ +420 242 406 800, provoz@izabka.cz. Codziennie w godzinach 6:00-23:00.
* {{Znacznik|'''Supermarket Albert'''|49.4127949 |14.6719036 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Albert'''. Codziennie w godzinach 7:00-20:00. W podziemiach galerii handlowej. 
* {{Znacznik|'''Billa'''|49.4129 |14.6646 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Billa''', nám. F. Křižíka 505/23 (''650 m od placu Žižka (historyczne centrum), 1500 m od dworca kolejowego i autobusowego mian. Dworzec autobusowy: „Tábor, Křižíkovo nám.”''), ☏ +420 381 255 132, info@billa.cz. Pn-Sob 07:00-20:00, Niedz 08:00-20:00. 
* {{Znacznik|'''Supermarket Penny'''|49.4115681 |14.6775369 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Penny''', Purkyňova 2986. codziennie 7:00-20:00. 
Jest galeria handlowa:

* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Karel Dvořák – Obchodní dům'''|49.4131 |14.6717 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum handlowe „Karel Dvořák – Obchodní dům”''', 9. května 2886 (''650 m od głównego dworca kolejowego i autobusowego''), ☏ +420 381 253 255, odtabor@dvorak.cz. Pn.-Pt. 08:00-18:00, Sob. 08:00-13:00, Niedz. nieczynne.

== Gastronomia ==
=== Oszczędnie ===
&lt;u&gt;Na Starym Mieście:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Stárkův Dům'''|49.4136185 |14.6600378 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Stárkův Dům''', Pražská 12/157. Tutaj dostaniesz typowego czeskiego hot doga za 30 CZK.
&lt;u&gt;W centrum miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Com Viet'''|49.4133914 |14.6718942 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Com Viet''', 9. května 2886. Znajduje się na najwyższym piętrze galerii handlowej i jest otwarty tylko w standardowych godzinach otwarcia. Danie główne kosztuje około 109-129.
* {{Znacznik|'''Hokkaido Sushi bar'''|49.4131956 |14.6713195 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hokkaido Sushi bar''', Bechyňská 393. Również na najwyższym piętrze galerii handlowej. Oferują danie Nudle s kurecím masem z kurczakiem za 109 CZK. Za pozostałe dania ryż lub makaron trzeba dodatkowo zapłacić. Można również zjeść do woli na talerzach „running sushi”. Godziny otwarcia restauracji są dłuższe niż w galerii handlowej. Do restauracji można wejść zachodnim wejściem do galerii, a następnie wjechać windą na 2. piętro.
&lt;u&gt;w pobliżu Starego Miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Restaurace Na Bečvárně'''|49.4101126 |14.6545748 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurace Na Bečvárně''', Bechyňská 393. Kuchnia czeska. Dania główne w cenie 112-135 CZK.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja indyjska Tandoor'''|49.4148 |14.6592 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja indyjska Tandoor''', Žižkovo nám. 8, ☏ +420 381 213 250, menberu@seznam.cz. Codziennie 11:00-22:00. Indyjska restauracja. Wskazówki OSM (aktualizacja maj 2022 | edycja)
* {{Znacznik|'''Restauracja Goldie'''|49.4135747 |14.6582717 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.hotelnautilus.cz/en/ Restauracja Goldie]''', ☏ +420 380 900 901, info@hotelnautilus.cz. Część Hotelu Nautilus.
* {{Znacznik|'''Tábor Restaurace U Dvou Koček'''|49.4144 |14.6569 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tábor Restaurace U Dvou Koček''', Svatošova 312 (''75 m od placu Zizka''), ☏ +420 381 256 802, info@ukocek.cz. Niedz.-Czw. 11:00-22:00, Pt. Sob. 11:00-24:00. Zamknięte tymczasowo od maja 2022 r. Typowa czeska restauracja, nie spodziewajcie się niczego nadzwyczajnego. 
* {{Znacznik|'''Bistro Stárkův dům'''|49.4136 |14.6599 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bistro Stárkův dům''', Pražská 157/12, ☏ +420 775 757 432, kveta.dvorackova@seznam.cz. Bistro w renesansowym domu z 1570 roku. Dania gotowe przez cały dzień – codziennie jedno tradycyjne czeskie danie, jedno danie wegetariańskie, jeden stek i oczywiście sznycel ze smażonym serem. 
* {{Znacznik|'''RAFARIZ Uyghur Noodle House'''|49.41363 |14.66114 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/rafariz777 RAFARIZ Uyghur Noodle House]''', Pražská 231/3, ☏ ​​+420 776 553 263. Czw.-sob. 11:00-23:00, ndz. 12:00-15:00. Restauracja zupełnie inna niż typowa kuchnia czeska. Prowadzona przez dwóch uzbeckich braci, serwuje autentyczne dania kuchni środkowoazjatyckiej. Głównymi daniami są gruby, domowy makaron smażony (lagman) i plov, ale serwują również mniej znane dania regionalne. Menu zawiera opisy w języku angielskim i zmienia się co tydzień. Dania główne 150-180 CZK, zupy 40-60 CZK (lipiec 2020).

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Hotel Nautilus hotel 4-gwiazdkowy
* Penzion Kostnický dům 
* Hotel Tábor hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel Žižkovy lázně hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
{{Znacznik|'''Centrum informacji turystycznej'''|49.4141294  |14.6578814 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Centrum informacji turystycznej''' to '''[https://www.visittabor.eu/homepage Infocentrum]''' pod adresem Žižkovo Náměstí 2, w centrum starego miasta.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Kraj południowoczeski}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>9drzulrx3sqv6l2gt6qp2hvzkik7qda</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156884</id>
      <parentid>156883</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T17:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Umiarkowanie */</comment>
      <origin>156884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18563" sha1="g657bpz0yqxvc5aiu5gn9j9qpha5pvb" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tabor
 |nazwa oryginalna = Tábor
 |widok            = Tabor CZ aerial old town from north B1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Tabor_CoA_CZ.png
 |mapa             = Map cz Tábor kroton.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Bohemian_Region.svg|20px]] [[Kraj południowoczeski]]
 |powierzchnia     = 62,22
 |wysokość         = 437
 |ludność          = 34 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 390 01–391 56
 |www              = https://www.taborcz.eu/
}}
'''Tábor''' to miasto w południowych [[Czechy|Czechach]], 100 km na południe od [[Praga|Pragi]]. Zostało założone w 1420 roku przez radykalnych zwolenników Jana Husa, który utorował drogę reformom kościelnym Marcina Lutra. Znaczna część jego starówki, położonej na wzgórzu między rzeką Lužnicą a średniowiecznym jeziorem Jordán, zachowała się do dziś. O jego ciekawej przeszłości przypominają okazały zamek, stary ratusz i inne zabytki. W 2019 roku miasto liczyło ponad 34 000 mieszkańców.

== Charakterystyka ==
Nazwa miasta pochodzi od góry Tabor, gdzie według Biblii Chrystus objawił swoją boskość swoim uczniom.

=== Historia ===
Miasto zostało założone wiosną 1420 roku przez Petra Hromádkę z Jistebnic i Jana Bydlínskiego z Bydlína, przedstawicieli najbardziej radykalnego odłamu husytów, którzy wkrótce stali się znani jako taboryci. W kolejnych latach miasto rozkwitło jako egalitarna gmina chłopska. Duch ten został uwieczniony w „Pieśni o wolności” Smetany, która zyskała sławę w świecie anglojęzycznym dzięki nagraniu Paula Robesona w języku czeskim i angielskim.

Historyczna część miasta leży na szczycie odosobnionego wzgórza, oddzielonego od okolicznych terenów rzeką Lužnice i rozległym jeziorem, któremu husyci nadali biblijną nazwę Jordan. Jezioro to, założone w 1492 roku, jest najstarszym tego typu zbiornikiem wodnym w Europie Środkowej. Historyczne znaczenie miasta Tábor ustało dopiero po jego zdobyciu przez króla Jerzego z Podiebradów w 1452 roku.

== Dojazd ==
[[Plik:Tabor Hrad Kotnov1 10092005.JPG|thumbnail|Wieża zamkowa Kotnov i brama Bechyně]]
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest {{Znacznik|Port lotniczy Praga|50.1018|14.2632|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Praga|lotnisko w Pradze]]''' ({{IATA|PRG}}. Linie lotnicze PLL LOT oferują bezpośrednie loty z [[Warszawa|Warszawy]].

=== Koleją ===
Z głównego dworca kolejowego w [[Praga|Pradze]] kursują pociągi ekspresowe (1 godz. 17 min) i regionalne (1 godz. 25 min) obsługiwane przez krajowego przewoźnika kolejowego '''[https://www.cd.cz/en/ ČD]''', kursujące mniej więcej co godzinę od 6:00 do północy. Cena biletu wynosi około 149 CZK (maj 2022), tyle samo co pociągi regionalne i dalekobieżne. W piątki bilet jest nieco droższy.

{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Táborze|49.4139|14.6767|typ=transport}}'''[https://www.cd.cz/stanice/5473622 Dworzec kolejowy w Táborze]''' (''Železniční stanice Tábor'').

=== Samochodem ===
Tábor leży na drodze łączącej [[Praga|Pragę]] z [[Czeskie Budziejowice|Czeskimi Budziejowicami]] (autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D3.svg|25px]]) i dotarcie tam zajmuje około półtorej godziny. Z [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]] dojazd zajmuje 50 min.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Táborze|49.4141632 |14.6748265|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' – znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

Autobusy z [[Praga|Pragi]] do Taboru odjeżdżają z dworca autobusowego Roztyly na linii metra [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]] (czerwona). Podróż do Taboru trwa 1 godzinę i 20 minut. Flixbus odjeżdża również z dworca autobusowego ÚAN Florenc, a ceny biletów z [[Praga|Pragi]] zaczynają się od 3,99 € (maj 2022). Godziny odjazdów i ceny biletów innych przewoźników autobusowych z [[Praga|Pragi]] można sprawdzić w aplikacji Busradar. W aplikacji wyświetlane są przejazdy za około 0,50 €. Jest to cena rezerwacji miejsca w autobusie regionalnym. Bilet kosztuje około 100 CZK i można go kupić u kierowcy.

== Komunikacja ==
{{mapa|49.413|14.663|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Taborze jest 16 linii autobusowych. Aby dostać się z głównego dworca autobusowego i kolejowego do historycznego centrum, należy skorzystać z jednego z często kursujących autobusów miejskich do Klokoty. Bilet kosztuje 18 CZK (stan na maj 2022). Można też przejść pieszo 1,2 km (15 min). Nad jeziorem znajduje się ścieżka dla pieszych i rowerzystów, która stanowi miłą alternatywę dla przejścia z dworca autobusowego lub kolejowego do historycznego centrum.

== Warto zobaczyć ==
=== Centrum historyczne ===
[[Plik:Tábor, městské opevnění, vodárenská věž,.JPG|thumbnail|Renesansowa Wieża ciśnień i mury miejskie]]
* {{zobacz
| name=Plac Žižka | alt=Žižkovo náměstí | url= | adres= | lat=49.4141| long=14.6587| wskazówki=
| tollfree=+36 76 481603 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny plac historycznego centrum. Gotycki ratusz, duży kościół z wieżą widokową i pomnik średniowiecznego dowódcy wojskowego Jana Žižki znajdują się tuż przy tym placu. Inne ciekawe miejsca znajdują się w odległości spaceru.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół „Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor” | alt= | url= | adres=Děkanská 297 | lat=49.41461 | long=14.65841 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 253 824 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=faratabor@volny.cz. Codziennie 08:00-18:00. Duży kościół w stylu późnogotyckim, tuż przy głównym placu. Wieża kościoła ma 87 m wysokości i oferuje piękny widok na miasto i okolicę.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Kotnov i brama Bechyně | alt= | url= | adres=ulice Na Parkánech | lat=49.4112 | long=14.6557 | wskazówki=400 m od placu Žižka, jedź ulicą Klokotská
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:00, nieczynne od października do kwietnia. Wieża Kotnov to jedyna pozostałość po zamku Tábor, który został zniszczony przez pożar w 1532 roku. Brama Bechyně, południowo-zachodnie wejście do historycznego centrum miasta, znajduje się obok wieży. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=Renesansowa Wieża Ciśnień | alt= | url= | adres=ulice Žižkova | lat=49.41502 | long=14.66041 | wskazówki=150 m od głównego placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niezwykła wieża ciśnień w stylu renesansowym z 1502 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Mury miejskie | alt= | url= | adres= | lat=49.4157817 | long=14.6600314 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dobrze zachowane gotyckie mury miejskie na północnym krańcu starego Táboru.
}}
* {{Znacznik|Jezioro Jordán|49.4165006 |14.6695608 |typ=natura}}'''Jezioro Jordán'''. Duże jezioro na wschodnim krańcu starego Taboru z XV wieku; najstarszy zbiornik wodny w Europie Środkowej. Idealne do pływania.
==== Muzea ====
* {{zobacz
| name=[https://www.husitskemuzeum.cz/ Muzeum Husyckie i średniowieczne podziemia] | alt= | url= | adres= | lat=49.413957| long=14.655644| wskazówki=tuż przy głównym placu
| tollfree=+420 381 251 884 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=tabor@husitskemuzeum.cz. Kwi-paź: codziennie 9:00-17:00; Lis-Mar: niedz.-wt. nieczynne, śr.–sob. 9:00-17:00. Muzeum mieści się w dawnym gotyckim ratuszu i prezentuje ekspozycje poświęcone reformatorowi Janowi Husowi i rewolucji husyckiej, a także broń i dokumenty historyczne. Pod domami i ulicami placu Žižki znajduje się labirynt tuneli. Mieszkańcy miasta wykopali piwnice pod swoimi domami, które następnie połączyli; odcinek systemu tuneli o długości około 500 m jest otwarty dla zwiedzających i stanowi część Muzeum Husyckiego. 60 CZK (ekspozycja husycka), 50 CZK (średniowieczne podziemia).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.cokomuzeum.cz/ Muzeum Czekolady i Marcepana] | alt= | url= | adres=Kotnovská 138/13 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 232 584 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=recepce@cokomuzeum.cz. Maj-wrzesień: codziennie 9:00-19:00; kwiecień-październik 9:00-17:00; listopad-marzec 10:00-17:00. Jeśli znudzi Cię zwiedzanie wielu zabytków, dlaczego nie spędzić trochę czasu w tym muzeum? Dorośli 130 CZK, dzieci (6-14 lat) 90 CZK, bilet rodzinny 370 CZK.
}}
=== Poza centrum ===
* {{zobacz
| name=[https://www.klokoty.cz/ Kościół Najświętszej Marii Panny] | alt= | url= | adres=Staroklokotská 1 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=1,2 km od głównego placu; ulicą Klokotską, przed bramą Bechyně skręcić w prawo i przejść przez park Holeckovy Sady i aleję lipową
| tollfree=+420 381 211 784 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=klokotyomi@volny.cz. Poza historycznym centrum (w dzielnicy Klokoty) zdecydowanie warto odwiedzić barokowy kościół pielgrzymkowy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kct-tabor.cz/cesky/vylety.php Wieża widokowa Hylacka] | alt= | url= | adres=Vetrovy, Tábor | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=4 km od historycznego centrum, należy jechać zieloną linią turystyczną lub autobusem linii 30 do stacji „Tábor, Vetrovy”
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czerwiec-sierpień: codziennie 09:00-20:00; kwiecień-maj-wrzesień: 09:00-18:00; październik-marzec: 09:00-16:00. Wieża widokowa o wysokości 25 metrów, piękny widok na Tábor. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zootabor.eu/ Ogród zoologiczny w Taborze] | alt= | url= | adres=Tábor, Větrovy 10 | lat=49.3883| long=14.649| wskazówki=w tej samej części miasta co wieża widokowa Hylacka
| tollfree=+420 233 372 021 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zoo@zootabor.eu. Kwiecień-sierpień: codziennie 9:00–18:00; Wrzesień-Październik 9:00–17:00; Listopad-Mar: Sobota-Niedziela 9:00–16:00. Małe zoo (jednak największe w południowych Czechach) z 80 gatunkami zwierząt, głównie z Ameryki, w tym tygrysami i zebrami.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
=== Turystyka piesza ===
Istnieje wiele możliwości zarówno na krótsze, jak i dłuższe wędrówki. {{Znacznik|Szlak Przyrodniczy Pintovka|49.407438 |14.649319 |typ=natura}}'''Szlak Przyrodniczy Pintovka''' to krótki szlak, 1,2 km od centrum Taboru. Trasy są opisane na OsmAnd lub Mapy.cz. Jest tu wiele ciekawych miejsc, do których można dotrzeć pieszo. Na przykład ruiny zamku Pribenice (podążaj czerwonym szlakiem, który wiedzie doliną rzeki Luznice - 10 km), wieże widokowe '''Hylacka''' (3,5 km) i '''Babice''' (4 km) oraz ruiny zamku '''Kozí Hrádek''' (9 km).

Podobnie jak w innych częściach Czech, trasy turystyczne najlepiej zaplanować za pomocą [https://mapy.com/pl/turisticka?x=14.6262602&amp;y=49.4093051&amp;z=14&amp;l=0 Mapy.cz], które oznaczają je tymi samymi kolorami, co drogowskazy.

=== Kajakarstwo ===
Rzeka Lužnice jest dobrą rzeką do uprawiania kajakarstwa.

=== Wycieczki poza miasto ===
* W święta kursują {{Znacznik|zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]|49.4132708 |14.6770471 |typ=atrakcja}}'''zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]'''. Są one obsługiwane przez ČD, a bilety można kupić w pociągu lub na stacji w taryfie normalnej. Peron znajduje się przed budynkiem dworca, oddzielony od pozostałych torów.
* {{Znacznik|Bechyně|49.2966266 |14.4686304 |typ=atrakcja}}'''[[Bechyně]]'''. Warto również pojechać zwykłym pociągiem. Znajduje się tam urokliwe stare miasto oraz muzeum kolejnictwa i motoryzacji. Pociągi do Bechyně odjeżdżają co około 2 godziny, podróż trwa około godziny i kosztuje 49 CZK (maj 2022). 
* Do innych ładnych miasteczek w okolicy, takich jak [[Czeskie Budziejowice]], [[Písek]] i [[Pelhřimov]], można dojechać pociągiem w zaledwie godzinę, a cena biletu wynosi 80-100 CZK (maj 2022).

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Bankomaty tych banków w centrum miasta nie pobierają prowizji za wypłatę pieniędzy: '''fio banka''', '''KB (Komerční banka)''' i '''Raiffeisenbank'''.

W okolicy znajdują się '''sklepy''' Žabka, w których można zrobić zakupy spożywcze. Większy wybór oferują supermarket Portaviny Večerka na Starym Mieście, Billa i Albert w centrum miasta oraz supermarket Penny w pobliżu dworca kolejowego. Wszystkie wymienione sklepy spożywcze oferują wypieki z dostawą tego samego dnia.

* {{Znacznik|'''Supermarket Potraviny Večerka'''|49.4136181 |14.6602594 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Potraviny Večerka''', ul. Pražská 206. Pon.-Sob. 9:00-21:00, Niedz. 12:00-21:00. 
* {{Znacznik|'''Žabka'''|49.4136 |14.6598 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Žabka''', Pražská 156/14 (''50 m od rynku głównego''), ☏ +420 242 406 800, provoz@izabka.cz. Codziennie w godzinach 6:00-23:00.
* {{Znacznik|'''Supermarket Albert'''|49.4127949 |14.6719036 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Albert'''. Codziennie w godzinach 7:00-20:00. W podziemiach galerii handlowej. 
* {{Znacznik|'''Billa'''|49.4129 |14.6646 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Billa''', nám. F. Křižíka 505/23 (''650 m od placu Žižka (historyczne centrum), 1500 m od dworca kolejowego i autobusowego mian. Dworzec autobusowy: „Tábor, Křižíkovo nám.”''), ☏ +420 381 255 132, info@billa.cz. Pn-Sob 07:00-20:00, Niedz 08:00-20:00. 
* {{Znacznik|'''Supermarket Penny'''|49.4115681 |14.6775369 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Penny''', Purkyňova 2986. codziennie 7:00-20:00. 
Jest galeria handlowa:

* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Karel Dvořák – Obchodní dům'''|49.4131 |14.6717 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum handlowe „Karel Dvořák – Obchodní dům”''', 9. května 2886 (''650 m od głównego dworca kolejowego i autobusowego''), ☏ +420 381 253 255, odtabor@dvorak.cz. Pn.-Pt. 08:00-18:00, Sob. 08:00-13:00, Niedz. nieczynne.

== Gastronomia ==
=== Oszczędnie ===
&lt;u&gt;Na Starym Mieście:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Stárkův Dům'''|49.4136185 |14.6600378 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Stárkův Dům''', Pražská 12/157. Tutaj dostaniesz typowego czeskiego hot doga za 30 CZK.
&lt;u&gt;W centrum miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Com Viet'''|49.4133914 |14.6718942 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Com Viet''', 9. května 2886. Znajduje się na najwyższym piętrze galerii handlowej i jest otwarty tylko w standardowych godzinach otwarcia. Danie główne kosztuje około 109-129.
* {{Znacznik|'''Hokkaido Sushi bar'''|49.4131956 |14.6713195 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hokkaido Sushi bar''', Bechyňská 393. Również na najwyższym piętrze galerii handlowej. Oferują danie Nudle s kurecím masem z kurczakiem za 109 CZK. Za pozostałe dania ryż lub makaron trzeba dodatkowo zapłacić. Można również zjeść do woli na talerzach „running sushi”. Godziny otwarcia restauracji są dłuższe niż w galerii handlowej. Do restauracji można wejść zachodnim wejściem do galerii, a następnie wjechać windą na 2. piętro.
&lt;u&gt;w pobliżu Starego Miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Restaurace Na Bečvárně'''|49.4101126 |14.6545748 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurace Na Bečvárně''', Bechyňská 393. Kuchnia czeska. Dania główne w cenie 112-135 CZK.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja indyjska Tandoor'''|49.4148 |14.6592 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja indyjska Tandoor''', Žižkovo nám. 8, ☏ +420 381 213 250, menberu@seznam.cz. Codziennie 11:00-22:00. Indyjska restauracja. Wskazówki OSM (aktualizacja maj 2022 | edycja)
* {{Znacznik|'''Restauracja Goldie'''|49.4135747 |14.6582717 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.hotelnautilus.cz/en/ Restauracja Goldie]''', ☏ +420 380 900 901, info@hotelnautilus.cz. Część Hotelu Nautilus.
* {{Znacznik|'''Tábor Restaurace U Dvou Koček'''|49.4144 |14.6569 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tábor Restaurace U Dvou Koček''', Svatošova 312 (''75 m od placu Zizka''), ☏ +420 381 256 802, info@ukocek.cz. Niedz.-Czw. 11:00-22:00, Pt. Sob. 11:00-24:00. Zamknięte tymczasowo od maja 2022 r. Typowa czeska restauracja, nie spodziewajcie się niczego nadzwyczajnego. 
* {{Znacznik|'''Bistro Stárkův dům'''|49.4136 |14.6599 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bistro Stárkův dům''', Pražská 157/12, ☏ +420 775 757 432, kveta.dvorackova@seznam.cz. Bistro w renesansowym domu z 1570 roku. Dania gotowe przez cały dzień – codziennie jedno tradycyjne czeskie danie, jedno danie wegetariańskie, jeden stek i oczywiście sznycel ze smażonym serem. 
* {{Znacznik|'''RAFARIZ Uyghur Noodle House'''|49.41363 |14.66114 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/rafariz777 RAFARIZ Uyghur Noodle House]''', Pražská 231/3, ☏ ​​+420 776 553 263. Czw.-sob. 11:00-23:00, ndz. 12:00-15:00. Restauracja zupełnie inna niż typowa kuchnia czeska. Prowadzona przez dwóch uzbeckich braci, serwuje autentyczne dania kuchni środkowoazjatyckiej. Głównymi daniami są gruby, domowy makaron smażony (lagman) i plov, ale serwują również mniej znane dania regionalne. Menu zawiera opisy w języku angielskim i zmienia się co tydzień. Dania główne 150-180 CZK, zupy 40-60 CZK (lipiec 2020).

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Café Budík'''|49.4128  |14.6583 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://cafebudik.cz/ Café Budík]''', Kotnovská 174/18, ☏ +420 725 699 132, tabor@cafebudik.cz. 10:00-18:00 (w weekendy do 19:00). Kawiarnia, gorąca czekolada (różne rodzaje i dobra jakość), desery.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Hotel Nautilus hotel 4-gwiazdkowy
* Penzion Kostnický dům 
* Hotel Tábor hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel Žižkovy lázně hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
{{Znacznik|'''Centrum informacji turystycznej'''|49.4141294  |14.6578814 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Centrum informacji turystycznej''' to '''[https://www.visittabor.eu/homepage Infocentrum]''' pod adresem Žižkovo Náměstí 2, w centrum starego miasta.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Kraj południowoczeski}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>g657bpz0yqxvc5aiu5gn9j9qpha5pvb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156885</id>
      <parentid>156884</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T17:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>156885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20060" sha1="e8ul9lrwd6ssoageue2hf4hfjg4jkng" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tabor
 |nazwa oryginalna = Tábor
 |widok            = Tabor CZ aerial old town from north B1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Tabor_CoA_CZ.png
 |mapa             = Map cz Tábor kroton.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Bohemian_Region.svg|20px]] [[Kraj południowoczeski]]
 |powierzchnia     = 62,22
 |wysokość         = 437
 |ludność          = 34 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 390 01–391 56
 |www              = https://www.taborcz.eu/
}}
'''Tábor''' to miasto w południowych [[Czechy|Czechach]], 100 km na południe od [[Praga|Pragi]]. Zostało założone w 1420 roku przez radykalnych zwolenników Jana Husa, który utorował drogę reformom kościelnym Marcina Lutra. Znaczna część jego starówki, położonej na wzgórzu między rzeką Lužnicą a średniowiecznym jeziorem Jordán, zachowała się do dziś. O jego ciekawej przeszłości przypominają okazały zamek, stary ratusz i inne zabytki. W 2019 roku miasto liczyło ponad 34 000 mieszkańców.

== Charakterystyka ==
Nazwa miasta pochodzi od góry Tabor, gdzie według Biblii Chrystus objawił swoją boskość swoim uczniom.

=== Historia ===
Miasto zostało założone wiosną 1420 roku przez Petra Hromádkę z Jistebnic i Jana Bydlínskiego z Bydlína, przedstawicieli najbardziej radykalnego odłamu husytów, którzy wkrótce stali się znani jako taboryci. W kolejnych latach miasto rozkwitło jako egalitarna gmina chłopska. Duch ten został uwieczniony w „Pieśni o wolności” Smetany, która zyskała sławę w świecie anglojęzycznym dzięki nagraniu Paula Robesona w języku czeskim i angielskim.

Historyczna część miasta leży na szczycie odosobnionego wzgórza, oddzielonego od okolicznych terenów rzeką Lužnice i rozległym jeziorem, któremu husyci nadali biblijną nazwę Jordan. Jezioro to, założone w 1492 roku, jest najstarszym tego typu zbiornikiem wodnym w Europie Środkowej. Historyczne znaczenie miasta Tábor ustało dopiero po jego zdobyciu przez króla Jerzego z Podiebradów w 1452 roku.

== Dojazd ==
[[Plik:Tabor Hrad Kotnov1 10092005.JPG|thumbnail|Wieża zamkowa Kotnov i brama Bechyně]]
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest {{Znacznik|Port lotniczy Praga|50.1018|14.2632|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Praga|lotnisko w Pradze]]''' ({{IATA|PRG}}. Linie lotnicze PLL LOT oferują bezpośrednie loty z [[Warszawa|Warszawy]].

=== Koleją ===
Z głównego dworca kolejowego w [[Praga|Pradze]] kursują pociągi ekspresowe (1 godz. 17 min) i regionalne (1 godz. 25 min) obsługiwane przez krajowego przewoźnika kolejowego '''[https://www.cd.cz/en/ ČD]''', kursujące mniej więcej co godzinę od 6:00 do północy. Cena biletu wynosi około 149 CZK (maj 2022), tyle samo co pociągi regionalne i dalekobieżne. W piątki bilet jest nieco droższy.

{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Táborze|49.4139|14.6767|typ=transport}}'''[https://www.cd.cz/stanice/5473622 Dworzec kolejowy w Táborze]''' (''Železniční stanice Tábor'').

=== Samochodem ===
Tábor leży na drodze łączącej [[Praga|Pragę]] z [[Czeskie Budziejowice|Czeskimi Budziejowicami]] (autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D3.svg|25px]]) i dotarcie tam zajmuje około półtorej godziny. Z [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]] dojazd zajmuje 50 min.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Táborze|49.4141632 |14.6748265|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' – znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

Autobusy z [[Praga|Pragi]] do Taboru odjeżdżają z dworca autobusowego Roztyly na linii metra [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]] (czerwona). Podróż do Taboru trwa 1 godzinę i 20 minut. Flixbus odjeżdża również z dworca autobusowego ÚAN Florenc, a ceny biletów z [[Praga|Pragi]] zaczynają się od 3,99 € (maj 2022). Godziny odjazdów i ceny biletów innych przewoźników autobusowych z [[Praga|Pragi]] można sprawdzić w aplikacji Busradar. W aplikacji wyświetlane są przejazdy za około 0,50 €. Jest to cena rezerwacji miejsca w autobusie regionalnym. Bilet kosztuje około 100 CZK i można go kupić u kierowcy.

== Komunikacja ==
{{mapa|49.413|14.663|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Taborze jest 16 linii autobusowych. Aby dostać się z głównego dworca autobusowego i kolejowego do historycznego centrum, należy skorzystać z jednego z często kursujących autobusów miejskich do Klokoty. Bilet kosztuje 18 CZK (stan na maj 2022). Można też przejść pieszo 1,2 km (15 min). Nad jeziorem znajduje się ścieżka dla pieszych i rowerzystów, która stanowi miłą alternatywę dla przejścia z dworca autobusowego lub kolejowego do historycznego centrum.

== Warto zobaczyć ==
=== Centrum historyczne ===
[[Plik:Tábor, městské opevnění, vodárenská věž,.JPG|thumbnail|Renesansowa Wieża ciśnień i mury miejskie]]
* {{zobacz
| name=Plac Žižka | alt=Žižkovo náměstí | url= | adres= | lat=49.4141| long=14.6587| wskazówki=
| tollfree=+36 76 481603 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny plac historycznego centrum. Gotycki ratusz, duży kościół z wieżą widokową i pomnik średniowiecznego dowódcy wojskowego Jana Žižki znajdują się tuż przy tym placu. Inne ciekawe miejsca znajdują się w odległości spaceru.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół „Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor” | alt= | url= | adres=Děkanská 297 | lat=49.41461 | long=14.65841 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 253 824 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=faratabor@volny.cz. Codziennie 08:00-18:00. Duży kościół w stylu późnogotyckim, tuż przy głównym placu. Wieża kościoła ma 87 m wysokości i oferuje piękny widok na miasto i okolicę.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Kotnov i brama Bechyně | alt= | url= | adres=ulice Na Parkánech | lat=49.4112 | long=14.6557 | wskazówki=400 m od placu Žižka, jedź ulicą Klokotská
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:00, nieczynne od października do kwietnia. Wieża Kotnov to jedyna pozostałość po zamku Tábor, który został zniszczony przez pożar w 1532 roku. Brama Bechyně, południowo-zachodnie wejście do historycznego centrum miasta, znajduje się obok wieży. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=Renesansowa Wieża Ciśnień | alt= | url= | adres=ulice Žižkova | lat=49.41502 | long=14.66041 | wskazówki=150 m od głównego placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niezwykła wieża ciśnień w stylu renesansowym z 1502 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Mury miejskie | alt= | url= | adres= | lat=49.4157817 | long=14.6600314 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dobrze zachowane gotyckie mury miejskie na północnym krańcu starego Táboru.
}}
* {{Znacznik|Jezioro Jordán|49.4165006 |14.6695608 |typ=natura}}'''Jezioro Jordán'''. Duże jezioro na wschodnim krańcu starego Taboru z XV wieku; najstarszy zbiornik wodny w Europie Środkowej. Idealne do pływania.
==== Muzea ====
* {{zobacz
| name=[https://www.husitskemuzeum.cz/ Muzeum Husyckie i średniowieczne podziemia] | alt= | url= | adres= | lat=49.413957| long=14.655644| wskazówki=tuż przy głównym placu
| tollfree=+420 381 251 884 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=tabor@husitskemuzeum.cz. Kwi-paź: codziennie 9:00-17:00; Lis-Mar: niedz.-wt. nieczynne, śr.–sob. 9:00-17:00. Muzeum mieści się w dawnym gotyckim ratuszu i prezentuje ekspozycje poświęcone reformatorowi Janowi Husowi i rewolucji husyckiej, a także broń i dokumenty historyczne. Pod domami i ulicami placu Žižki znajduje się labirynt tuneli. Mieszkańcy miasta wykopali piwnice pod swoimi domami, które następnie połączyli; odcinek systemu tuneli o długości około 500 m jest otwarty dla zwiedzających i stanowi część Muzeum Husyckiego. 60 CZK (ekspozycja husycka), 50 CZK (średniowieczne podziemia).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.cokomuzeum.cz/ Muzeum Czekolady i Marcepana] | alt= | url= | adres=Kotnovská 138/13 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 232 584 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=recepce@cokomuzeum.cz. Maj-wrzesień: codziennie 9:00-19:00; kwiecień-październik 9:00-17:00; listopad-marzec 10:00-17:00. Jeśli znudzi Cię zwiedzanie wielu zabytków, dlaczego nie spędzić trochę czasu w tym muzeum? Dorośli 130 CZK, dzieci (6-14 lat) 90 CZK, bilet rodzinny 370 CZK.
}}
=== Poza centrum ===
* {{zobacz
| name=[https://www.klokoty.cz/ Kościół Najświętszej Marii Panny] | alt= | url= | adres=Staroklokotská 1 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=1,2 km od głównego placu; ulicą Klokotską, przed bramą Bechyně skręcić w prawo i przejść przez park Holeckovy Sady i aleję lipową
| tollfree=+420 381 211 784 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=klokotyomi@volny.cz. Poza historycznym centrum (w dzielnicy Klokoty) zdecydowanie warto odwiedzić barokowy kościół pielgrzymkowy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kct-tabor.cz/cesky/vylety.php Wieża widokowa Hylacka] | alt= | url= | adres=Vetrovy, Tábor | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=4 km od historycznego centrum, należy jechać zieloną linią turystyczną lub autobusem linii 30 do stacji „Tábor, Vetrovy”
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czerwiec-sierpień: codziennie 09:00-20:00; kwiecień-maj-wrzesień: 09:00-18:00; październik-marzec: 09:00-16:00. Wieża widokowa o wysokości 25 metrów, piękny widok na Tábor. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zootabor.eu/ Ogród zoologiczny w Taborze] | alt= | url= | adres=Tábor, Větrovy 10 | lat=49.3883| long=14.649| wskazówki=w tej samej części miasta co wieża widokowa Hylacka
| tollfree=+420 233 372 021 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zoo@zootabor.eu. Kwiecień-sierpień: codziennie 9:00–18:00; Wrzesień-Październik 9:00–17:00; Listopad-Mar: Sobota-Niedziela 9:00–16:00. Małe zoo (jednak największe w południowych Czechach) z 80 gatunkami zwierząt, głównie z Ameryki, w tym tygrysami i zebrami.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
=== Turystyka piesza ===
Istnieje wiele możliwości zarówno na krótsze, jak i dłuższe wędrówki. {{Znacznik|Szlak Przyrodniczy Pintovka|49.407438 |14.649319 |typ=natura}}'''Szlak Przyrodniczy Pintovka''' to krótki szlak, 1,2 km od centrum Taboru. Trasy są opisane na OsmAnd lub Mapy.cz. Jest tu wiele ciekawych miejsc, do których można dotrzeć pieszo. Na przykład ruiny zamku Pribenice (podążaj czerwonym szlakiem, który wiedzie doliną rzeki Luznice - 10 km), wieże widokowe '''Hylacka''' (3,5 km) i '''Babice''' (4 km) oraz ruiny zamku '''Kozí Hrádek''' (9 km).

Podobnie jak w innych częściach Czech, trasy turystyczne najlepiej zaplanować za pomocą [https://mapy.com/pl/turisticka?x=14.6262602&amp;y=49.4093051&amp;z=14&amp;l=0 Mapy.cz], które oznaczają je tymi samymi kolorami, co drogowskazy.

=== Kajakarstwo ===
Rzeka Lužnice jest dobrą rzeką do uprawiania kajakarstwa.

=== Wycieczki poza miasto ===
* W święta kursują {{Znacznik|zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]|49.4132708 |14.6770471 |typ=atrakcja}}'''zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]'''. Są one obsługiwane przez ČD, a bilety można kupić w pociągu lub na stacji w taryfie normalnej. Peron znajduje się przed budynkiem dworca, oddzielony od pozostałych torów.
* {{Znacznik|Bechyně|49.2966266 |14.4686304 |typ=atrakcja}}'''[[Bechyně]]'''. Warto również pojechać zwykłym pociągiem. Znajduje się tam urokliwe stare miasto oraz muzeum kolejnictwa i motoryzacji. Pociągi do Bechyně odjeżdżają co około 2 godziny, podróż trwa około godziny i kosztuje 49 CZK (maj 2022). 
* Do innych ładnych miasteczek w okolicy, takich jak [[Czeskie Budziejowice]], [[Písek]] i [[Pelhřimov]], można dojechać pociągiem w zaledwie godzinę, a cena biletu wynosi 80-100 CZK (maj 2022).

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Bankomaty tych banków w centrum miasta nie pobierają prowizji za wypłatę pieniędzy: '''fio banka''', '''KB (Komerční banka)''' i '''Raiffeisenbank'''.

W okolicy znajdują się '''sklepy''' Žabka, w których można zrobić zakupy spożywcze. Większy wybór oferują supermarket Portaviny Večerka na Starym Mieście, Billa i Albert w centrum miasta oraz supermarket Penny w pobliżu dworca kolejowego. Wszystkie wymienione sklepy spożywcze oferują wypieki z dostawą tego samego dnia.

* {{Znacznik|'''Supermarket Potraviny Večerka'''|49.4136181 |14.6602594 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Potraviny Večerka''', ul. Pražská 206. Pon.-Sob. 9:00-21:00, Niedz. 12:00-21:00. 
* {{Znacznik|'''Žabka'''|49.4136 |14.6598 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Žabka''', Pražská 156/14 (''50 m od rynku głównego''), ☏ +420 242 406 800, provoz@izabka.cz. Codziennie w godzinach 6:00-23:00.
* {{Znacznik|'''Supermarket Albert'''|49.4127949 |14.6719036 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Albert'''. Codziennie w godzinach 7:00-20:00. W podziemiach galerii handlowej. 
* {{Znacznik|'''Billa'''|49.4129 |14.6646 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Billa''', nám. F. Křižíka 505/23 (''650 m od placu Žižka (historyczne centrum), 1500 m od dworca kolejowego i autobusowego mian. Dworzec autobusowy: „Tábor, Křižíkovo nám.”''), ☏ +420 381 255 132, info@billa.cz. Pn-Sob 07:00-20:00, Niedz 08:00-20:00. 
* {{Znacznik|'''Supermarket Penny'''|49.4115681 |14.6775369 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Penny''', Purkyňova 2986. codziennie 7:00-20:00. 
Jest galeria handlowa:

* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Karel Dvořák – Obchodní dům'''|49.4131 |14.6717 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum handlowe „Karel Dvořák – Obchodní dům”''', 9. května 2886 (''650 m od głównego dworca kolejowego i autobusowego''), ☏ +420 381 253 255, odtabor@dvorak.cz. Pn.-Pt. 08:00-18:00, Sob. 08:00-13:00, Niedz. nieczynne.

== Gastronomia ==
=== Oszczędnie ===
&lt;u&gt;Na Starym Mieście:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Stárkův Dům'''|49.4136185 |14.6600378 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Stárkův Dům''', Pražská 12/157. Tutaj dostaniesz typowego czeskiego hot doga za 30 CZK.
&lt;u&gt;W centrum miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Com Viet'''|49.4133914 |14.6718942 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Com Viet''', 9. května 2886. Znajduje się na najwyższym piętrze galerii handlowej i jest otwarty tylko w standardowych godzinach otwarcia. Danie główne kosztuje około 109-129.
* {{Znacznik|'''Hokkaido Sushi bar'''|49.4131956 |14.6713195 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hokkaido Sushi bar''', Bechyňská 393. Również na najwyższym piętrze galerii handlowej. Oferują danie Nudle s kurecím masem z kurczakiem za 109 CZK. Za pozostałe dania ryż lub makaron trzeba dodatkowo zapłacić. Można również zjeść do woli na talerzach „running sushi”. Godziny otwarcia restauracji są dłuższe niż w galerii handlowej. Do restauracji można wejść zachodnim wejściem do galerii, a następnie wjechać windą na 2. piętro.
&lt;u&gt;w pobliżu Starego Miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Restaurace Na Bečvárně'''|49.4101126 |14.6545748 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurace Na Bečvárně''', Bechyňská 393. Kuchnia czeska. Dania główne w cenie 112-135 CZK.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja indyjska Tandoor'''|49.4148 |14.6592 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja indyjska Tandoor''', Žižkovo nám. 8, ☏ +420 381 213 250, menberu@seznam.cz. Codziennie 11:00-22:00. Indyjska restauracja. Wskazówki OSM (aktualizacja maj 2022 | edycja)
* {{Znacznik|'''Restauracja Goldie'''|49.4135747 |14.6582717 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.hotelnautilus.cz/en/ Restauracja Goldie]''', ☏ +420 380 900 901, info@hotelnautilus.cz. Część Hotelu Nautilus.
* {{Znacznik|'''Tábor Restaurace U Dvou Koček'''|49.4144 |14.6569 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tábor Restaurace U Dvou Koček''', Svatošova 312 (''75 m od placu Zizka''), ☏ +420 381 256 802, info@ukocek.cz. Niedz.-Czw. 11:00-22:00, Pt. Sob. 11:00-24:00. Zamknięte tymczasowo od maja 2022 r. Typowa czeska restauracja, nie spodziewajcie się niczego nadzwyczajnego. 
* {{Znacznik|'''Bistro Stárkův dům'''|49.4136 |14.6599 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bistro Stárkův dům''', Pražská 157/12, ☏ +420 775 757 432, kveta.dvorackova@seznam.cz. Bistro w renesansowym domu z 1570 roku. Dania gotowe przez cały dzień – codziennie jedno tradycyjne czeskie danie, jedno danie wegetariańskie, jeden stek i oczywiście sznycel ze smażonym serem. 
* {{Znacznik|'''RAFARIZ Uyghur Noodle House'''|49.41363 |14.66114 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/rafariz777 RAFARIZ Uyghur Noodle House]''', Pražská 231/3, ☏ ​​+420 776 553 263. Czw.-sob. 11:00-23:00, ndz. 12:00-15:00. Restauracja zupełnie inna niż typowa kuchnia czeska. Prowadzona przez dwóch uzbeckich braci, serwuje autentyczne dania kuchni środkowoazjatyckiej. Głównymi daniami są gruby, domowy makaron smażony (lagman) i plov, ale serwują również mniej znane dania regionalne. Menu zawiera opisy w języku angielskim i zmienia się co tydzień. Dania główne 150-180 CZK, zupy 40-60 CZK (lipiec 2020).

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Café Budík'''|49.4128  |14.6583 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://cafebudik.cz/ Café Budík]''', Kotnovská 174/18, ☏ +420 725 699 132, tabor@cafebudik.cz. 10:00-18:00 (w weekendy do 19:00). Kawiarnia, gorąca czekolada (różne rodzaje i dobra jakość), desery.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* {{Znacznik|'''Rodinny Hostel Stárkův Dům'''|49.4136231 |14.6600388 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Rodinny Hostel Stárkův Dům''', Pražská 12/157. Z kuchnią i ciepłym klimatem zimą. Można zarezerwować na booking.com. Cena za pokój wieloosobowy wynosi 360-400 CZK (maj 2022). 
* {{Znacznik|'''Cesta'''|49.4118351 |14.6548967 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Cesta''', Novákova 387. Obiekt mieści się w starym, prostym domu. Pobyt w nim zalecany jest od późnej wiosny do wczesnej jesieni, kiedy temperatura w nocy przekracza 10°C. W sypialni znajduje się piec, który można rozpalić i napełnić drewnem. Wliczone w cenę śniadanie jest pyszne, z domowym serem i kiełbasą. Cena za pokój wieloosobowy wynosi 400 CZK (maj 2022). Rezerwacji można dokonać na booking.com.
* {{Znacznik|'''Hotel Tábor'''|49.4122 |14.6713 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Tábor''', 9. května 617 (''300 m od głównego dworca kolejowego i autobusowego''), ☏ +420 381 256 096, reservation@hoteltabor.eu. 23 pokoje.
* {{Znacznik|'''Pensjonat Staromestsky'''|49.4128 |14.6560 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Pensjonat Staromestsky''', Křížová 93/8, ☏ +420 737 864 819, staromestsky.penzion@gmail.com. Przyjazny rodzinom pensjonat w domu z XVI wieku.
* {{Znacznik|'''Hotel Nautilus'''|49.4135433 |14.6582011 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelnautilus.cz/en/ Hotel Nautilus]''', ul. Žižkovo nám. 20/20, ☏ +420 380 900 900, manager@hotelnautilus.cz. Luksusowy hotel z centrum wellness i restauracją na głównym placu w historycznym centrum miasta.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
{{Znacznik|'''Centrum informacji turystycznej'''|49.4141294  |14.6578814 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Centrum informacji turystycznej''' to '''[https://www.visittabor.eu/homepage Infocentrum]''' pod adresem Žižkovo Náměstí 2, w centrum starego miasta.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Kraj południowoczeski}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>e8ul9lrwd6ssoageue2hf4hfjg4jkng</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156886</id>
      <parentid>156885</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T17:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wyjazd */</comment>
      <origin>156886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20362" sha1="rtk8k6m5sv4sghu4ga30wn9nkgzbny2" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tabor
 |nazwa oryginalna = Tábor
 |widok            = Tabor CZ aerial old town from north B1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Tabor_CoA_CZ.png
 |mapa             = Map cz Tábor kroton.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Bohemian_Region.svg|20px]] [[Kraj południowoczeski]]
 |powierzchnia     = 62,22
 |wysokość         = 437
 |ludność          = 34 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 390 01–391 56
 |www              = https://www.taborcz.eu/
}}
'''Tábor''' to miasto w południowych [[Czechy|Czechach]], 100 km na południe od [[Praga|Pragi]]. Zostało założone w 1420 roku przez radykalnych zwolenników Jana Husa, który utorował drogę reformom kościelnym Marcina Lutra. Znaczna część jego starówki, położonej na wzgórzu między rzeką Lužnicą a średniowiecznym jeziorem Jordán, zachowała się do dziś. O jego ciekawej przeszłości przypominają okazały zamek, stary ratusz i inne zabytki. W 2019 roku miasto liczyło ponad 34 000 mieszkańców.

== Charakterystyka ==
Nazwa miasta pochodzi od góry Tabor, gdzie według Biblii Chrystus objawił swoją boskość swoim uczniom.

=== Historia ===
Miasto zostało założone wiosną 1420 roku przez Petra Hromádkę z Jistebnic i Jana Bydlínskiego z Bydlína, przedstawicieli najbardziej radykalnego odłamu husytów, którzy wkrótce stali się znani jako taboryci. W kolejnych latach miasto rozkwitło jako egalitarna gmina chłopska. Duch ten został uwieczniony w „Pieśni o wolności” Smetany, która zyskała sławę w świecie anglojęzycznym dzięki nagraniu Paula Robesona w języku czeskim i angielskim.

Historyczna część miasta leży na szczycie odosobnionego wzgórza, oddzielonego od okolicznych terenów rzeką Lužnice i rozległym jeziorem, któremu husyci nadali biblijną nazwę Jordan. Jezioro to, założone w 1492 roku, jest najstarszym tego typu zbiornikiem wodnym w Europie Środkowej. Historyczne znaczenie miasta Tábor ustało dopiero po jego zdobyciu przez króla Jerzego z Podiebradów w 1452 roku.

== Dojazd ==
[[Plik:Tabor Hrad Kotnov1 10092005.JPG|thumbnail|Wieża zamkowa Kotnov i brama Bechyně]]
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest {{Znacznik|Port lotniczy Praga|50.1018|14.2632|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Praga|lotnisko w Pradze]]''' ({{IATA|PRG}}. Linie lotnicze PLL LOT oferują bezpośrednie loty z [[Warszawa|Warszawy]].

=== Koleją ===
Z głównego dworca kolejowego w [[Praga|Pradze]] kursują pociągi ekspresowe (1 godz. 17 min) i regionalne (1 godz. 25 min) obsługiwane przez krajowego przewoźnika kolejowego '''[https://www.cd.cz/en/ ČD]''', kursujące mniej więcej co godzinę od 6:00 do północy. Cena biletu wynosi około 149 CZK (maj 2022), tyle samo co pociągi regionalne i dalekobieżne. W piątki bilet jest nieco droższy.

{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Táborze|49.4139|14.6767|typ=transport}}'''[https://www.cd.cz/stanice/5473622 Dworzec kolejowy w Táborze]''' (''Železniční stanice Tábor'').

=== Samochodem ===
Tábor leży na drodze łączącej [[Praga|Pragę]] z [[Czeskie Budziejowice|Czeskimi Budziejowicami]] (autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D3.svg|25px]]) i dotarcie tam zajmuje około półtorej godziny. Z [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]] dojazd zajmuje 50 min.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Táborze|49.4141632 |14.6748265|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' – znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

Autobusy z [[Praga|Pragi]] do Taboru odjeżdżają z dworca autobusowego Roztyly na linii metra [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]] (czerwona). Podróż do Taboru trwa 1 godzinę i 20 minut. Flixbus odjeżdża również z dworca autobusowego ÚAN Florenc, a ceny biletów z [[Praga|Pragi]] zaczynają się od 3,99 € (maj 2022). Godziny odjazdów i ceny biletów innych przewoźników autobusowych z [[Praga|Pragi]] można sprawdzić w aplikacji Busradar. W aplikacji wyświetlane są przejazdy za około 0,50 €. Jest to cena rezerwacji miejsca w autobusie regionalnym. Bilet kosztuje około 100 CZK i można go kupić u kierowcy.

== Komunikacja ==
{{mapa|49.413|14.663|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Taborze jest 16 linii autobusowych. Aby dostać się z głównego dworca autobusowego i kolejowego do historycznego centrum, należy skorzystać z jednego z często kursujących autobusów miejskich do Klokoty. Bilet kosztuje 18 CZK (stan na maj 2022). Można też przejść pieszo 1,2 km (15 min). Nad jeziorem znajduje się ścieżka dla pieszych i rowerzystów, która stanowi miłą alternatywę dla przejścia z dworca autobusowego lub kolejowego do historycznego centrum.

== Warto zobaczyć ==
=== Centrum historyczne ===
[[Plik:Tábor, městské opevnění, vodárenská věž,.JPG|thumbnail|Renesansowa Wieża ciśnień i mury miejskie]]
* {{zobacz
| name=Plac Žižka | alt=Žižkovo náměstí | url= | adres= | lat=49.4141| long=14.6587| wskazówki=
| tollfree=+36 76 481603 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny plac historycznego centrum. Gotycki ratusz, duży kościół z wieżą widokową i pomnik średniowiecznego dowódcy wojskowego Jana Žižki znajdują się tuż przy tym placu. Inne ciekawe miejsca znajdują się w odległości spaceru.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół „Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor” | alt= | url= | adres=Děkanská 297 | lat=49.41461 | long=14.65841 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 253 824 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=faratabor@volny.cz. Codziennie 08:00-18:00. Duży kościół w stylu późnogotyckim, tuż przy głównym placu. Wieża kościoła ma 87 m wysokości i oferuje piękny widok na miasto i okolicę.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Kotnov i brama Bechyně | alt= | url= | adres=ulice Na Parkánech | lat=49.4112 | long=14.6557 | wskazówki=400 m od placu Žižka, jedź ulicą Klokotská
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:00, nieczynne od października do kwietnia. Wieża Kotnov to jedyna pozostałość po zamku Tábor, który został zniszczony przez pożar w 1532 roku. Brama Bechyně, południowo-zachodnie wejście do historycznego centrum miasta, znajduje się obok wieży. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=Renesansowa Wieża Ciśnień | alt= | url= | adres=ulice Žižkova | lat=49.41502 | long=14.66041 | wskazówki=150 m od głównego placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niezwykła wieża ciśnień w stylu renesansowym z 1502 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Mury miejskie | alt= | url= | adres= | lat=49.4157817 | long=14.6600314 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dobrze zachowane gotyckie mury miejskie na północnym krańcu starego Táboru.
}}
* {{Znacznik|Jezioro Jordán|49.4165006 |14.6695608 |typ=natura}}'''Jezioro Jordán'''. Duże jezioro na wschodnim krańcu starego Taboru z XV wieku; najstarszy zbiornik wodny w Europie Środkowej. Idealne do pływania.
==== Muzea ====
* {{zobacz
| name=[https://www.husitskemuzeum.cz/ Muzeum Husyckie i średniowieczne podziemia] | alt= | url= | adres= | lat=49.413957| long=14.655644| wskazówki=tuż przy głównym placu
| tollfree=+420 381 251 884 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=tabor@husitskemuzeum.cz. Kwi-paź: codziennie 9:00-17:00; Lis-Mar: niedz.-wt. nieczynne, śr.–sob. 9:00-17:00. Muzeum mieści się w dawnym gotyckim ratuszu i prezentuje ekspozycje poświęcone reformatorowi Janowi Husowi i rewolucji husyckiej, a także broń i dokumenty historyczne. Pod domami i ulicami placu Žižki znajduje się labirynt tuneli. Mieszkańcy miasta wykopali piwnice pod swoimi domami, które następnie połączyli; odcinek systemu tuneli o długości około 500 m jest otwarty dla zwiedzających i stanowi część Muzeum Husyckiego. 60 CZK (ekspozycja husycka), 50 CZK (średniowieczne podziemia).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.cokomuzeum.cz/ Muzeum Czekolady i Marcepana] | alt= | url= | adres=Kotnovská 138/13 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 232 584 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=recepce@cokomuzeum.cz. Maj-wrzesień: codziennie 9:00-19:00; kwiecień-październik 9:00-17:00; listopad-marzec 10:00-17:00. Jeśli znudzi Cię zwiedzanie wielu zabytków, dlaczego nie spędzić trochę czasu w tym muzeum? Dorośli 130 CZK, dzieci (6-14 lat) 90 CZK, bilet rodzinny 370 CZK.
}}
=== Poza centrum ===
* {{zobacz
| name=[https://www.klokoty.cz/ Kościół Najświętszej Marii Panny] | alt= | url= | adres=Staroklokotská 1 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=1,2 km od głównego placu; ulicą Klokotską, przed bramą Bechyně skręcić w prawo i przejść przez park Holeckovy Sady i aleję lipową
| tollfree=+420 381 211 784 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=klokotyomi@volny.cz. Poza historycznym centrum (w dzielnicy Klokoty) zdecydowanie warto odwiedzić barokowy kościół pielgrzymkowy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kct-tabor.cz/cesky/vylety.php Wieża widokowa Hylacka] | alt= | url= | adres=Vetrovy, Tábor | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=4 km od historycznego centrum, należy jechać zieloną linią turystyczną lub autobusem linii 30 do stacji „Tábor, Vetrovy”
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czerwiec-sierpień: codziennie 09:00-20:00; kwiecień-maj-wrzesień: 09:00-18:00; październik-marzec: 09:00-16:00. Wieża widokowa o wysokości 25 metrów, piękny widok na Tábor. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zootabor.eu/ Ogród zoologiczny w Taborze] | alt= | url= | adres=Tábor, Větrovy 10 | lat=49.3883| long=14.649| wskazówki=w tej samej części miasta co wieża widokowa Hylacka
| tollfree=+420 233 372 021 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zoo@zootabor.eu. Kwiecień-sierpień: codziennie 9:00–18:00; Wrzesień-Październik 9:00–17:00; Listopad-Mar: Sobota-Niedziela 9:00–16:00. Małe zoo (jednak największe w południowych Czechach) z 80 gatunkami zwierząt, głównie z Ameryki, w tym tygrysami i zebrami.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
=== Turystyka piesza ===
Istnieje wiele możliwości zarówno na krótsze, jak i dłuższe wędrówki. {{Znacznik|Szlak Przyrodniczy Pintovka|49.407438 |14.649319 |typ=natura}}'''Szlak Przyrodniczy Pintovka''' to krótki szlak, 1,2 km od centrum Taboru. Trasy są opisane na OsmAnd lub Mapy.cz. Jest tu wiele ciekawych miejsc, do których można dotrzeć pieszo. Na przykład ruiny zamku Pribenice (podążaj czerwonym szlakiem, który wiedzie doliną rzeki Luznice - 10 km), wieże widokowe '''Hylacka''' (3,5 km) i '''Babice''' (4 km) oraz ruiny zamku '''Kozí Hrádek''' (9 km).

Podobnie jak w innych częściach Czech, trasy turystyczne najlepiej zaplanować za pomocą [https://mapy.com/pl/turisticka?x=14.6262602&amp;y=49.4093051&amp;z=14&amp;l=0 Mapy.cz], które oznaczają je tymi samymi kolorami, co drogowskazy.

=== Kajakarstwo ===
Rzeka Lužnice jest dobrą rzeką do uprawiania kajakarstwa.

=== Wycieczki poza miasto ===
* W święta kursują {{Znacznik|zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]|49.4132708 |14.6770471 |typ=atrakcja}}'''zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]'''. Są one obsługiwane przez ČD, a bilety można kupić w pociągu lub na stacji w taryfie normalnej. Peron znajduje się przed budynkiem dworca, oddzielony od pozostałych torów.
* {{Znacznik|Bechyně|49.2966266 |14.4686304 |typ=atrakcja}}'''[[Bechyně]]'''. Warto również pojechać zwykłym pociągiem. Znajduje się tam urokliwe stare miasto oraz muzeum kolejnictwa i motoryzacji. Pociągi do Bechyně odjeżdżają co około 2 godziny, podróż trwa około godziny i kosztuje 49 CZK (maj 2022). 
* Do innych ładnych miasteczek w okolicy, takich jak [[Czeskie Budziejowice]], [[Písek]] i [[Pelhřimov]], można dojechać pociągiem w zaledwie godzinę, a cena biletu wynosi 80-100 CZK (maj 2022).

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Bankomaty tych banków w centrum miasta nie pobierają prowizji za wypłatę pieniędzy: '''fio banka''', '''KB (Komerční banka)''' i '''Raiffeisenbank'''.

W okolicy znajdują się '''sklepy''' Žabka, w których można zrobić zakupy spożywcze. Większy wybór oferują supermarket Portaviny Večerka na Starym Mieście, Billa i Albert w centrum miasta oraz supermarket Penny w pobliżu dworca kolejowego. Wszystkie wymienione sklepy spożywcze oferują wypieki z dostawą tego samego dnia.

* {{Znacznik|'''Supermarket Potraviny Večerka'''|49.4136181 |14.6602594 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Potraviny Večerka''', ul. Pražská 206. Pon.-Sob. 9:00-21:00, Niedz. 12:00-21:00. 
* {{Znacznik|'''Žabka'''|49.4136 |14.6598 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Žabka''', Pražská 156/14 (''50 m od rynku głównego''), ☏ +420 242 406 800, provoz@izabka.cz. Codziennie w godzinach 6:00-23:00.
* {{Znacznik|'''Supermarket Albert'''|49.4127949 |14.6719036 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Albert'''. Codziennie w godzinach 7:00-20:00. W podziemiach galerii handlowej. 
* {{Znacznik|'''Billa'''|49.4129 |14.6646 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Billa''', nám. F. Křižíka 505/23 (''650 m od placu Žižka (historyczne centrum), 1500 m od dworca kolejowego i autobusowego mian. Dworzec autobusowy: „Tábor, Křižíkovo nám.”''), ☏ +420 381 255 132, info@billa.cz. Pn-Sob 07:00-20:00, Niedz 08:00-20:00. 
* {{Znacznik|'''Supermarket Penny'''|49.4115681 |14.6775369 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Penny''', Purkyňova 2986. codziennie 7:00-20:00. 
Jest galeria handlowa:

* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Karel Dvořák – Obchodní dům'''|49.4131 |14.6717 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum handlowe „Karel Dvořák – Obchodní dům”''', 9. května 2886 (''650 m od głównego dworca kolejowego i autobusowego''), ☏ +420 381 253 255, odtabor@dvorak.cz. Pn.-Pt. 08:00-18:00, Sob. 08:00-13:00, Niedz. nieczynne.

== Gastronomia ==
=== Oszczędnie ===
&lt;u&gt;Na Starym Mieście:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Stárkův Dům'''|49.4136185 |14.6600378 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Stárkův Dům''', Pražská 12/157. Tutaj dostaniesz typowego czeskiego hot doga za 30 CZK.
&lt;u&gt;W centrum miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Com Viet'''|49.4133914 |14.6718942 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Com Viet''', 9. května 2886. Znajduje się na najwyższym piętrze galerii handlowej i jest otwarty tylko w standardowych godzinach otwarcia. Danie główne kosztuje około 109-129.
* {{Znacznik|'''Hokkaido Sushi bar'''|49.4131956 |14.6713195 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hokkaido Sushi bar''', Bechyňská 393. Również na najwyższym piętrze galerii handlowej. Oferują danie Nudle s kurecím masem z kurczakiem za 109 CZK. Za pozostałe dania ryż lub makaron trzeba dodatkowo zapłacić. Można również zjeść do woli na talerzach „running sushi”. Godziny otwarcia restauracji są dłuższe niż w galerii handlowej. Do restauracji można wejść zachodnim wejściem do galerii, a następnie wjechać windą na 2. piętro.
&lt;u&gt;w pobliżu Starego Miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Restaurace Na Bečvárně'''|49.4101126 |14.6545748 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurace Na Bečvárně''', Bechyňská 393. Kuchnia czeska. Dania główne w cenie 112-135 CZK.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja indyjska Tandoor'''|49.4148 |14.6592 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja indyjska Tandoor''', Žižkovo nám. 8, ☏ +420 381 213 250, menberu@seznam.cz. Codziennie 11:00-22:00. Indyjska restauracja. Wskazówki OSM (aktualizacja maj 2022 | edycja)
* {{Znacznik|'''Restauracja Goldie'''|49.4135747 |14.6582717 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.hotelnautilus.cz/en/ Restauracja Goldie]''', ☏ +420 380 900 901, info@hotelnautilus.cz. Część Hotelu Nautilus.
* {{Znacznik|'''Tábor Restaurace U Dvou Koček'''|49.4144 |14.6569 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tábor Restaurace U Dvou Koček''', Svatošova 312 (''75 m od placu Zizka''), ☏ +420 381 256 802, info@ukocek.cz. Niedz.-Czw. 11:00-22:00, Pt. Sob. 11:00-24:00. Zamknięte tymczasowo od maja 2022 r. Typowa czeska restauracja, nie spodziewajcie się niczego nadzwyczajnego. 
* {{Znacznik|'''Bistro Stárkův dům'''|49.4136 |14.6599 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bistro Stárkův dům''', Pražská 157/12, ☏ +420 775 757 432, kveta.dvorackova@seznam.cz. Bistro w renesansowym domu z 1570 roku. Dania gotowe przez cały dzień – codziennie jedno tradycyjne czeskie danie, jedno danie wegetariańskie, jeden stek i oczywiście sznycel ze smażonym serem. 
* {{Znacznik|'''RAFARIZ Uyghur Noodle House'''|49.41363 |14.66114 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/rafariz777 RAFARIZ Uyghur Noodle House]''', Pražská 231/3, ☏ ​​+420 776 553 263. Czw.-sob. 11:00-23:00, ndz. 12:00-15:00. Restauracja zupełnie inna niż typowa kuchnia czeska. Prowadzona przez dwóch uzbeckich braci, serwuje autentyczne dania kuchni środkowoazjatyckiej. Głównymi daniami są gruby, domowy makaron smażony (lagman) i plov, ale serwują również mniej znane dania regionalne. Menu zawiera opisy w języku angielskim i zmienia się co tydzień. Dania główne 150-180 CZK, zupy 40-60 CZK (lipiec 2020).

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Café Budík'''|49.4128  |14.6583 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://cafebudik.cz/ Café Budík]''', Kotnovská 174/18, ☏ +420 725 699 132, tabor@cafebudik.cz. 10:00-18:00 (w weekendy do 19:00). Kawiarnia, gorąca czekolada (różne rodzaje i dobra jakość), desery.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* {{Znacznik|'''Rodinny Hostel Stárkův Dům'''|49.4136231 |14.6600388 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Rodinny Hostel Stárkův Dům''', Pražská 12/157. Z kuchnią i ciepłym klimatem zimą. Można zarezerwować na booking.com. Cena za pokój wieloosobowy wynosi 360-400 CZK (maj 2022). 
* {{Znacznik|'''Cesta'''|49.4118351 |14.6548967 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Cesta''', Novákova 387. Obiekt mieści się w starym, prostym domu. Pobyt w nim zalecany jest od późnej wiosny do wczesnej jesieni, kiedy temperatura w nocy przekracza 10°C. W sypialni znajduje się piec, który można rozpalić i napełnić drewnem. Wliczone w cenę śniadanie jest pyszne, z domowym serem i kiełbasą. Cena za pokój wieloosobowy wynosi 400 CZK (maj 2022). Rezerwacji można dokonać na booking.com.
* {{Znacznik|'''Hotel Tábor'''|49.4122 |14.6713 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Tábor''', 9. května 617 (''300 m od głównego dworca kolejowego i autobusowego''), ☏ +420 381 256 096, reservation@hoteltabor.eu. 23 pokoje.
* {{Znacznik|'''Pensjonat Staromestsky'''|49.4128 |14.6560 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Pensjonat Staromestsky''', Křížová 93/8, ☏ +420 737 864 819, staromestsky.penzion@gmail.com. Przyjazny rodzinom pensjonat w domu z XVI wieku.
* {{Znacznik|'''Hotel Nautilus'''|49.4135433 |14.6582011 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelnautilus.cz/en/ Hotel Nautilus]''', ul. Žižkovo nám. 20/20, ☏ +420 380 900 900, manager@hotelnautilus.cz. Luksusowy hotel z centrum wellness i restauracją na głównym placu w historycznym centrum miasta.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
{{Znacznik|'''Centrum informacji turystycznej'''|49.4141294  |14.6578814 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Centrum informacji turystycznej''' to '''[https://www.visittabor.eu/homepage Infocentrum]''' pod adresem Žižkovo Náměstí 2, w centrum starego miasta.

== Gdzie dalej ==
Twoim następnym celem mogą być inne ładne miasta w '''[[Kraj Południowoczeski|Kraju południowoczeskim]]''' i na '''[[Wyżyna Czesko-Morawska|Wyżynie Czesko-Morawskiej]]''' – '''[[Czeskie Budziejowice]]''', '''[[Písek]]''', '''[[Pelhřimov]]''' i '''[[Igława]]'''.

{{użyteczny}}
{{Jest w|Kraj południowoczeski}}
{{geo|49.4127|14.6759|zoom=14}}
[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>rtk8k6m5sv4sghu4ga30wn9nkgzbny2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156887</id>
      <parentid>156886</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T17:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gdzie dalej */</comment>
      <origin>156887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20362" sha1="s3cshdpxzfgak25a0evo43ru4q5unbi" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tabor
 |nazwa oryginalna = Tábor
 |widok            = Tabor CZ aerial old town from north B1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Tabor_CoA_CZ.png
 |mapa             = Map cz Tábor kroton.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Bohemian_Region.svg|20px]] [[Kraj południowoczeski]]
 |powierzchnia     = 62,22
 |wysokość         = 437
 |ludność          = 34 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 390 01–391 56
 |www              = https://www.taborcz.eu/
}}
'''Tábor''' to miasto w południowych [[Czechy|Czechach]], 100 km na południe od [[Praga|Pragi]]. Zostało założone w 1420 roku przez radykalnych zwolenników Jana Husa, który utorował drogę reformom kościelnym Marcina Lutra. Znaczna część jego starówki, położonej na wzgórzu między rzeką Lužnicą a średniowiecznym jeziorem Jordán, zachowała się do dziś. O jego ciekawej przeszłości przypominają okazały zamek, stary ratusz i inne zabytki. W 2019 roku miasto liczyło ponad 34 000 mieszkańców.

== Charakterystyka ==
Nazwa miasta pochodzi od góry Tabor, gdzie według Biblii Chrystus objawił swoją boskość swoim uczniom.

=== Historia ===
Miasto zostało założone wiosną 1420 roku przez Petra Hromádkę z Jistebnic i Jana Bydlínskiego z Bydlína, przedstawicieli najbardziej radykalnego odłamu husytów, którzy wkrótce stali się znani jako taboryci. W kolejnych latach miasto rozkwitło jako egalitarna gmina chłopska. Duch ten został uwieczniony w „Pieśni o wolności” Smetany, która zyskała sławę w świecie anglojęzycznym dzięki nagraniu Paula Robesona w języku czeskim i angielskim.

Historyczna część miasta leży na szczycie odosobnionego wzgórza, oddzielonego od okolicznych terenów rzeką Lužnice i rozległym jeziorem, któremu husyci nadali biblijną nazwę Jordan. Jezioro to, założone w 1492 roku, jest najstarszym tego typu zbiornikiem wodnym w Europie Środkowej. Historyczne znaczenie miasta Tábor ustało dopiero po jego zdobyciu przez króla Jerzego z Podiebradów w 1452 roku.

== Dojazd ==
[[Plik:Tabor Hrad Kotnov1 10092005.JPG|thumbnail|Wieża zamkowa Kotnov i brama Bechyně]]
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest {{Znacznik|Port lotniczy Praga|50.1018|14.2632|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Praga|lotnisko w Pradze]]''' ({{IATA|PRG}}. Linie lotnicze PLL LOT oferują bezpośrednie loty z [[Warszawa|Warszawy]].

=== Koleją ===
Z głównego dworca kolejowego w [[Praga|Pradze]] kursują pociągi ekspresowe (1 godz. 17 min) i regionalne (1 godz. 25 min) obsługiwane przez krajowego przewoźnika kolejowego '''[https://www.cd.cz/en/ ČD]''', kursujące mniej więcej co godzinę od 6:00 do północy. Cena biletu wynosi około 149 CZK (maj 2022), tyle samo co pociągi regionalne i dalekobieżne. W piątki bilet jest nieco droższy.

{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Táborze|49.4139|14.6767|typ=transport}}'''[https://www.cd.cz/stanice/5473622 Dworzec kolejowy w Táborze]''' (''Železniční stanice Tábor'').

=== Samochodem ===
Tábor leży na drodze łączącej [[Praga|Pragę]] z [[Czeskie Budziejowice|Czeskimi Budziejowicami]] (autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D3.svg|25px]]) i dotarcie tam zajmuje około półtorej godziny. Z [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]] dojazd zajmuje 50 min.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Táborze|49.4141632 |14.6748265|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' – znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

Autobusy z [[Praga|Pragi]] do Taboru odjeżdżają z dworca autobusowego Roztyly na linii metra [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]] (czerwona). Podróż do Taboru trwa 1 godzinę i 20 minut. Flixbus odjeżdża również z dworca autobusowego ÚAN Florenc, a ceny biletów z [[Praga|Pragi]] zaczynają się od 3,99 € (maj 2022). Godziny odjazdów i ceny biletów innych przewoźników autobusowych z [[Praga|Pragi]] można sprawdzić w aplikacji Busradar. W aplikacji wyświetlane są przejazdy za około 0,50 €. Jest to cena rezerwacji miejsca w autobusie regionalnym. Bilet kosztuje około 100 CZK i można go kupić u kierowcy.

== Komunikacja ==
{{mapa|49.413|14.663|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Taborze jest 16 linii autobusowych. Aby dostać się z głównego dworca autobusowego i kolejowego do historycznego centrum, należy skorzystać z jednego z często kursujących autobusów miejskich do Klokoty. Bilet kosztuje 18 CZK (stan na maj 2022). Można też przejść pieszo 1,2 km (15 min). Nad jeziorem znajduje się ścieżka dla pieszych i rowerzystów, która stanowi miłą alternatywę dla przejścia z dworca autobusowego lub kolejowego do historycznego centrum.

== Warto zobaczyć ==
=== Centrum historyczne ===
[[Plik:Tábor, městské opevnění, vodárenská věž,.JPG|thumbnail|Renesansowa Wieża ciśnień i mury miejskie]]
* {{zobacz
| name=Plac Žižka | alt=Žižkovo náměstí | url= | adres= | lat=49.4141| long=14.6587| wskazówki=
| tollfree=+36 76 481603 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny plac historycznego centrum. Gotycki ratusz, duży kościół z wieżą widokową i pomnik średniowiecznego dowódcy wojskowego Jana Žižki znajdują się tuż przy tym placu. Inne ciekawe miejsca znajdują się w odległości spaceru.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół „Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor” | alt= | url= | adres=Děkanská 297 | lat=49.41461 | long=14.65841 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 253 824 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=faratabor@volny.cz. Codziennie 08:00-18:00. Duży kościół w stylu późnogotyckim, tuż przy głównym placu. Wieża kościoła ma 87 m wysokości i oferuje piękny widok na miasto i okolicę.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Kotnov i brama Bechyně | alt= | url= | adres=ulice Na Parkánech | lat=49.4112 | long=14.6557 | wskazówki=400 m od placu Žižka, jedź ulicą Klokotská
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30-17:00, nieczynne od października do kwietnia. Wieża Kotnov to jedyna pozostałość po zamku Tábor, który został zniszczony przez pożar w 1532 roku. Brama Bechyně, południowo-zachodnie wejście do historycznego centrum miasta, znajduje się obok wieży. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=Renesansowa Wieża Ciśnień | alt= | url= | adres=ulice Žižkova | lat=49.41502 | long=14.66041 | wskazówki=150 m od głównego placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niezwykła wieża ciśnień w stylu renesansowym z 1502 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Mury miejskie | alt= | url= | adres= | lat=49.4157817 | long=14.6600314 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dobrze zachowane gotyckie mury miejskie na północnym krańcu starego Táboru.
}}
* {{Znacznik|Jezioro Jordán|49.4165006 |14.6695608 |typ=natura}}'''Jezioro Jordán'''. Duże jezioro na wschodnim krańcu starego Taboru z XV wieku; najstarszy zbiornik wodny w Europie Środkowej. Idealne do pływania.
==== Muzea ====
* {{zobacz
| name=[https://www.husitskemuzeum.cz/ Muzeum Husyckie i średniowieczne podziemia] | alt= | url= | adres= | lat=49.413957| long=14.655644| wskazówki=tuż przy głównym placu
| tollfree=+420 381 251 884 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=tabor@husitskemuzeum.cz. Kwi-paź: codziennie 9:00-17:00; Lis-Mar: niedz.-wt. nieczynne, śr.–sob. 9:00-17:00. Muzeum mieści się w dawnym gotyckim ratuszu i prezentuje ekspozycje poświęcone reformatorowi Janowi Husowi i rewolucji husyckiej, a także broń i dokumenty historyczne. Pod domami i ulicami placu Žižki znajduje się labirynt tuneli. Mieszkańcy miasta wykopali piwnice pod swoimi domami, które następnie połączyli; odcinek systemu tuneli o długości około 500 m jest otwarty dla zwiedzających i stanowi część Muzeum Husyckiego. 60 CZK (ekspozycja husycka), 50 CZK (średniowieczne podziemia).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.cokomuzeum.cz/ Muzeum Czekolady i Marcepana] | alt= | url= | adres=Kotnovská 138/13 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=
| tollfree=+420 381 232 584 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=recepce@cokomuzeum.cz. Maj-wrzesień: codziennie 9:00-19:00; kwiecień-październik 9:00-17:00; listopad-marzec 10:00-17:00. Jeśli znudzi Cię zwiedzanie wielu zabytków, dlaczego nie spędzić trochę czasu w tym muzeum? Dorośli 130 CZK, dzieci (6-14 lat) 90 CZK, bilet rodzinny 370 CZK.
}}
=== Poza centrum ===
* {{zobacz
| name=[https://www.klokoty.cz/ Kościół Najświętszej Marii Panny] | alt= | url= | adres=Staroklokotská 1 | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=1,2 km od głównego placu; ulicą Klokotską, przed bramą Bechyně skręcić w prawo i przejść przez park Holeckovy Sady i aleję lipową
| tollfree=+420 381 211 784 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=klokotyomi@volny.cz. Poza historycznym centrum (w dzielnicy Klokoty) zdecydowanie warto odwiedzić barokowy kościół pielgrzymkowy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kct-tabor.cz/cesky/vylety.php Wieża widokowa Hylacka] | alt= | url= | adres=Vetrovy, Tábor | lat=49.4129000 | long=14.6581194 | wskazówki=4 km od historycznego centrum, należy jechać zieloną linią turystyczną lub autobusem linii 30 do stacji „Tábor, Vetrovy”
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czerwiec-sierpień: codziennie 09:00-20:00; kwiecień-maj-wrzesień: 09:00-18:00; październik-marzec: 09:00-16:00. Wieża widokowa o wysokości 25 metrów, piękny widok na Tábor. 20 CZK.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zootabor.eu/ Ogród zoologiczny w Taborze] | alt= | url= | adres=Tábor, Větrovy 10 | lat=49.3883| long=14.649| wskazówki=w tej samej części miasta co wieża widokowa Hylacka
| tollfree=+420 233 372 021 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zoo@zootabor.eu. Kwiecień-sierpień: codziennie 9:00–18:00; Wrzesień-Październik 9:00–17:00; Listopad-Mar: Sobota-Niedziela 9:00–16:00. Małe zoo (jednak największe w południowych Czechach) z 80 gatunkami zwierząt, głównie z Ameryki, w tym tygrysami i zebrami.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
=== Turystyka piesza ===
Istnieje wiele możliwości zarówno na krótsze, jak i dłuższe wędrówki. {{Znacznik|Szlak Przyrodniczy Pintovka|49.407438 |14.649319 |typ=natura}}'''Szlak Przyrodniczy Pintovka''' to krótki szlak, 1,2 km od centrum Taboru. Trasy są opisane na OsmAnd lub Mapy.cz. Jest tu wiele ciekawych miejsc, do których można dotrzeć pieszo. Na przykład ruiny zamku Pribenice (podążaj czerwonym szlakiem, który wiedzie doliną rzeki Luznice - 10 km), wieże widokowe '''Hylacka''' (3,5 km) i '''Babice''' (4 km) oraz ruiny zamku '''Kozí Hrádek''' (9 km).

Podobnie jak w innych częściach Czech, trasy turystyczne najlepiej zaplanować za pomocą [https://mapy.com/pl/turisticka?x=14.6262602&amp;y=49.4093051&amp;z=14&amp;l=0 Mapy.cz], które oznaczają je tymi samymi kolorami, co drogowskazy.

=== Kajakarstwo ===
Rzeka Lužnice jest dobrą rzeką do uprawiania kajakarstwa.

=== Wycieczki poza miasto ===
* W święta kursują {{Znacznik|zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]|49.4132708 |14.6770471 |typ=atrakcja}}'''zabytkowe pociągi do pobliskiej miejscowości [[Bechyně]]'''. Są one obsługiwane przez ČD, a bilety można kupić w pociągu lub na stacji w taryfie normalnej. Peron znajduje się przed budynkiem dworca, oddzielony od pozostałych torów.
* {{Znacznik|Bechyně|49.2966266 |14.4686304 |typ=atrakcja}}'''[[Bechyně]]'''. Warto również pojechać zwykłym pociągiem. Znajduje się tam urokliwe stare miasto oraz muzeum kolejnictwa i motoryzacji. Pociągi do Bechyně odjeżdżają co około 2 godziny, podróż trwa około godziny i kosztuje 49 CZK (maj 2022). 
* Do innych ładnych miasteczek w okolicy, takich jak [[Czeskie Budziejowice]], [[Písek]] i [[Pelhřimov]], można dojechać pociągiem w zaledwie godzinę, a cena biletu wynosi 80-100 CZK (maj 2022).

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Bankomaty tych banków w centrum miasta nie pobierają prowizji za wypłatę pieniędzy: '''fio banka''', '''KB (Komerční banka)''' i '''Raiffeisenbank'''.

W okolicy znajdują się '''sklepy''' Žabka, w których można zrobić zakupy spożywcze. Większy wybór oferują supermarket Portaviny Večerka na Starym Mieście, Billa i Albert w centrum miasta oraz supermarket Penny w pobliżu dworca kolejowego. Wszystkie wymienione sklepy spożywcze oferują wypieki z dostawą tego samego dnia.

* {{Znacznik|'''Supermarket Potraviny Večerka'''|49.4136181 |14.6602594 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Potraviny Večerka''', ul. Pražská 206. Pon.-Sob. 9:00-21:00, Niedz. 12:00-21:00. 
* {{Znacznik|'''Žabka'''|49.4136 |14.6598 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Žabka''', Pražská 156/14 (''50 m od rynku głównego''), ☏ +420 242 406 800, provoz@izabka.cz. Codziennie w godzinach 6:00-23:00.
* {{Znacznik|'''Supermarket Albert'''|49.4127949 |14.6719036 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Albert'''. Codziennie w godzinach 7:00-20:00. W podziemiach galerii handlowej. 
* {{Znacznik|'''Billa'''|49.4129 |14.6646 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Billa''', nám. F. Křižíka 505/23 (''650 m od placu Žižka (historyczne centrum), 1500 m od dworca kolejowego i autobusowego mian. Dworzec autobusowy: „Tábor, Křižíkovo nám.”''), ☏ +420 381 255 132, info@billa.cz. Pn-Sob 07:00-20:00, Niedz 08:00-20:00. 
* {{Znacznik|'''Supermarket Penny'''|49.4115681 |14.6775369 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket Penny''', Purkyňova 2986. codziennie 7:00-20:00. 
Jest galeria handlowa:

* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Karel Dvořák – Obchodní dům'''|49.4131 |14.6717 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum handlowe „Karel Dvořák – Obchodní dům”''', 9. května 2886 (''650 m od głównego dworca kolejowego i autobusowego''), ☏ +420 381 253 255, odtabor@dvorak.cz. Pn.-Pt. 08:00-18:00, Sob. 08:00-13:00, Niedz. nieczynne.

== Gastronomia ==
=== Oszczędnie ===
&lt;u&gt;Na Starym Mieście:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Stárkův Dům'''|49.4136185 |14.6600378 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Stárkův Dům''', Pražská 12/157. Tutaj dostaniesz typowego czeskiego hot doga za 30 CZK.
&lt;u&gt;W centrum miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Com Viet'''|49.4133914 |14.6718942 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Com Viet''', 9. května 2886. Znajduje się na najwyższym piętrze galerii handlowej i jest otwarty tylko w standardowych godzinach otwarcia. Danie główne kosztuje około 109-129.
* {{Znacznik|'''Hokkaido Sushi bar'''|49.4131956 |14.6713195 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hokkaido Sushi bar''', Bechyňská 393. Również na najwyższym piętrze galerii handlowej. Oferują danie Nudle s kurecím masem z kurczakiem za 109 CZK. Za pozostałe dania ryż lub makaron trzeba dodatkowo zapłacić. Można również zjeść do woli na talerzach „running sushi”. Godziny otwarcia restauracji są dłuższe niż w galerii handlowej. Do restauracji można wejść zachodnim wejściem do galerii, a następnie wjechać windą na 2. piętro.
&lt;u&gt;w pobliżu Starego Miasta:&lt;/u&gt;

* {{Znacznik|'''Restaurace Na Bečvárně'''|49.4101126 |14.6545748 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurace Na Bečvárně''', Bechyňská 393. Kuchnia czeska. Dania główne w cenie 112-135 CZK.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja indyjska Tandoor'''|49.4148 |14.6592 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja indyjska Tandoor''', Žižkovo nám. 8, ☏ +420 381 213 250, menberu@seznam.cz. Codziennie 11:00-22:00. Indyjska restauracja. Wskazówki OSM (aktualizacja maj 2022 | edycja)
* {{Znacznik|'''Restauracja Goldie'''|49.4135747 |14.6582717 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.hotelnautilus.cz/en/ Restauracja Goldie]''', ☏ +420 380 900 901, info@hotelnautilus.cz. Część Hotelu Nautilus.
* {{Znacznik|'''Tábor Restaurace U Dvou Koček'''|49.4144 |14.6569 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tábor Restaurace U Dvou Koček''', Svatošova 312 (''75 m od placu Zizka''), ☏ +420 381 256 802, info@ukocek.cz. Niedz.-Czw. 11:00-22:00, Pt. Sob. 11:00-24:00. Zamknięte tymczasowo od maja 2022 r. Typowa czeska restauracja, nie spodziewajcie się niczego nadzwyczajnego. 
* {{Znacznik|'''Bistro Stárkův dům'''|49.4136 |14.6599 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bistro Stárkův dům''', Pražská 157/12, ☏ +420 775 757 432, kveta.dvorackova@seznam.cz. Bistro w renesansowym domu z 1570 roku. Dania gotowe przez cały dzień – codziennie jedno tradycyjne czeskie danie, jedno danie wegetariańskie, jeden stek i oczywiście sznycel ze smażonym serem. 
* {{Znacznik|'''RAFARIZ Uyghur Noodle House'''|49.41363 |14.66114 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/rafariz777 RAFARIZ Uyghur Noodle House]''', Pražská 231/3, ☏ ​​+420 776 553 263. Czw.-sob. 11:00-23:00, ndz. 12:00-15:00. Restauracja zupełnie inna niż typowa kuchnia czeska. Prowadzona przez dwóch uzbeckich braci, serwuje autentyczne dania kuchni środkowoazjatyckiej. Głównymi daniami są gruby, domowy makaron smażony (lagman) i plov, ale serwują również mniej znane dania regionalne. Menu zawiera opisy w języku angielskim i zmienia się co tydzień. Dania główne 150-180 CZK, zupy 40-60 CZK (lipiec 2020).

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Café Budík'''|49.4128  |14.6583 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://cafebudik.cz/ Café Budík]''', Kotnovská 174/18, ☏ +420 725 699 132, tabor@cafebudik.cz. 10:00-18:00 (w weekendy do 19:00). Kawiarnia, gorąca czekolada (różne rodzaje i dobra jakość), desery.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* {{Znacznik|'''Rodinny Hostel Stárkův Dům'''|49.4136231 |14.6600388 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Rodinny Hostel Stárkův Dům''', Pražská 12/157. Z kuchnią i ciepłym klimatem zimą. Można zarezerwować na booking.com. Cena za pokój wieloosobowy wynosi 360-400 CZK (maj 2022). 
* {{Znacznik|'''Cesta'''|49.4118351 |14.6548967 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Cesta''', Novákova 387. Obiekt mieści się w starym, prostym domu. Pobyt w nim zalecany jest od późnej wiosny do wczesnej jesieni, kiedy temperatura w nocy przekracza 10°C. W sypialni znajduje się piec, który można rozpalić i napełnić drewnem. Wliczone w cenę śniadanie jest pyszne, z domowym serem i kiełbasą. Cena za pokój wieloosobowy wynosi 400 CZK (maj 2022). Rezerwacji można dokonać na booking.com.
* {{Znacznik|'''Hotel Tábor'''|49.4122 |14.6713 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Tábor''', 9. května 617 (''300 m od głównego dworca kolejowego i autobusowego''), ☏ +420 381 256 096, reservation@hoteltabor.eu. 23 pokoje.
* {{Znacznik|'''Pensjonat Staromestsky'''|49.4128 |14.6560 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Pensjonat Staromestsky''', Křížová 93/8, ☏ +420 737 864 819, staromestsky.penzion@gmail.com. Przyjazny rodzinom pensjonat w domu z XVI wieku.
* {{Znacznik|'''Hotel Nautilus'''|49.4135433 |14.6582011 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelnautilus.cz/en/ Hotel Nautilus]''', ul. Žižkovo nám. 20/20, ☏ +420 380 900 900, manager@hotelnautilus.cz. Luksusowy hotel z centrum wellness i restauracją na głównym placu w historycznym centrum miasta.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
{{Znacznik|'''Centrum informacji turystycznej'''|49.4141294  |14.6578814 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Centrum informacji turystycznej''' to '''[https://www.visittabor.eu/homepage Infocentrum]''' pod adresem Žižkovo Náměstí 2, w centrum starego miasta.

== Gdzie dalej ==
Twoim następnym celem mogą być inne ładne miasta w '''[[Kraj południowoczeski|Kraju południowoczeskim]]''' i na '''[[Wyżyna Czesko-Morawska|Wyżynie Czesko-Morawskiej]]''' – '''[[Czeskie Budziejowice]]''', '''[[Písek]]''', '''[[Pelhřimov]]''' i '''[[Igława]]'''.

{{użyteczny}}
{{Jest w|Kraj południowoczeski}}
{{geo|49.4127|14.6759|zoom=14}}
[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>s3cshdpxzfgak25a0evo43ru4q5unbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baltimore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6673</id>
    <revision>
      <id>156878</id>
      <parentid>150455</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62224" sha1="tvxlblyjsy7sv88pnszj48ypc3ejyij" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baltimore
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = BaltimoreC12.png
 |opis             = 
 |herb             = Seal_of_Baltimore,_Maryland.svg
 |mapa             = Baltimore-map.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] [[Stany Zjednoczone]]
 |region           = [[Plik:Flag of Maryland.svg|20px]] [[Maryland]]
 |powierzchnia     = 238,41
 |wysokość         = 10
 |lud              = 568 200
 |prefiks          = 410, 443, i 667
 |kod pocztowy     = 21201–21298
 |www              = https://www.baltimorecity.gov/
}}
Skrawki amerykańskiej historii można znaleźć na każdym kroku w '''Baltimore'''. Największe miasto [[Maryland]]u to surowe, stare miasto portowe, które chyba najbardziej znane jest jako miejsce, gdzie znajduje się '''Fort McHenry'''. To właśnie tam, w kulminacyjnym momencie wojny z 1812 roku, widok poszarpanej, lecz nieugiętej amerykańskiej flagi powiewającej nad portem — mimo zaciętego bombardowania przez Brytyjczyków — zainspirował Francisa Scotta Keya do napisania wiersza, który później stał się hymnem narodowym USA: „Gwiazdozwiastrowany Sztandar” (Star-Spangled Banner). W dzisiejszych czasach Baltimore przyciąga turystów swoim tętniącym życiem nocnym, łagodnym klimatem, tradycyjną gościnnością (nie bez powodu nazywane jest „Miastem Uroku”) oraz atrakcjami kulturalnymi — a także doskonałą lokalizacją u ujścia [[Zatoka Chesapeake|zatoki Chesapeake]]. Wszystko to sprawia, że jest jednym z głównych celów turystycznych [[Stany Środkowoatlantyckie|regionu Środkowoatlantyckiego]].

== Dzielnice ==
Baltimore ma absolutnie zdumiewającą liczbę oficjalnie wyznaczonych [https://livebaltimore.com/neighborhoods/ dzielnic]. Choć niektóre z nich zajmują zaledwie kilka przecznic, każda ma swój niepowtarzalny charakter.

{{Lista regionów
| mapa regionów = Baltimore districts map.png
| rozmiar mapy = 350px
| opis mapy = Dzielnice Baltimore

| nazwa regionu 1 = [[Baltimore/Inner Harbor|Inner Harbor]]
| kolor regionu 1 = ff1aff
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Najpopularniejsze miejsce turystyczne w Baltimore rzeczywiście ma swoją porcję przereklamowanych barów i restauracji nastawionych na turystów — ale oferuje też mnóstwo znakomitych muzeów, hoteli oraz wspaniałe Narodowe Akwarium.

| nazwa regionu 2 = [[Baltimore/Fells Point|Fells Point]]
| kolor regionu 2 = d09440 
| elementy regionu 2 = Little Italy, Corned Beef Row
| opis regionu 2 = Fells Point nie mógłby być lepszym uzupełnieniem Inner Harbor — świetne puby, życie nocne i restauracje (szczególnie w małej, ale bardzo autentycznej Little Italy) w XIX-wiecznym otoczeniu pierwszej historycznej dzielnicy Maryland.

| nazwa regionu 3 = [[Baltimore/Downtown|Downtown]]
| kolor regionu 3 = 4f93c0
| elementy regionu 3 = UMB, Lexington Market
| opis regionu 3 = Niezwykła mieszanka centralnej dzielnicy biznesowej Baltimore, kampusu Uniwersytetu Maryland, budzącego podziw targu Lexington Market, owianego złą sławą „Blocku”, licznych sklepów jubilerskich specjalizujących się w grillzach oraz urokliwej Seton Hill — obszaru bogatego w historię religijną, architektoniczną i afroamerykańską.

| nazwa regionu 4 = [[Baltimore/Midtown|Midtown]]
| kolor regionu 4 = d56d76
| elementy regionu 4 = Mount Vernon, Station North Arts, Charles St, Bolton Hill
| opis regionu 4 = Jedna z najpiękniejszych części miasta, w której znajduje się dzielnica sztuk performatywnych, stacja Penn Station oraz wiele innych atrakcji (muzeum sztuki Walters Art Museum, oryginalny Pomnik Waszyngtona, restauracje i bary przy Charles Street itp.), które większość turystów nierozsądnie pomija.

| nazwa regionu 5 = [[Baltimore/Południe Baltimore|Południe Baltimore]]
| kolor regionu 5 = d5dc76
| elementy regionu 5 = Federal Hill, Locust Point, Pigtown, Fort McHenry
| opis regionu 5 = Robotnicze, przemysłowe południowe Baltimore powoli odchodzi w przeszłość, ustępując miejsca eleganckim, zmodernizowanym dzielnicom, takim jak Federal Hill. Z punktu widzenia turysty nie jest to wcale złe — to właśnie w tych dynamicznie rozwijających się rejonach powstały jedne z najlepszych restauracji i barów w mieście.

| nazwa regionu 6 = [[Baltimore/Północne Baltimore|Północne Baltimore]]
| kolor regionu 6 = b5d29f
| elementy regionu 6 = Hampden, Johns Hopkins, Mount Washington
| opis regionu 6 = Większość odwiedzających tę okolicę zna jedynie Uniwersytet Johnsa Hopkinsa oraz zawsze interesującą handlową część wzdłuż pobliskiej Charles Street. Szkoda jednak, że pomijają najbardziej oryginalną z oryginalnych dzielnic — Hampden.

| nazwa regionu 7 = [[Baltimore/Południowo wschodnie Baltimore|Południowo wschodnie Baltimore]]
| kolor regionu 7 = 69999f 
| elementy regionu 7 = Canton, Patterson Park, Highlandtown, Greektown
| opis regionu 7 = Silnie uprzemysłowiona część miasta, w której znajdują się liczne, niezwykle urokliwe enklawy etniczne Polaków, Irlandczyków i Greków, a także kilka innych niespodzianek. Mieszkańcy Canton z dumą porównują swoją dzielnicę z Federal Hill w wyścigu o miano najbardziej zmodernizowanej części Baltimore.

| nazwa regionu 8 = [[Baltimore/Zachodnie Baltimore|Zachodnie Baltimore]]
| kolor regionu 8 = 71b37b
| elementy regionu 8 = Druid Hill Park, Gwynns Falls/Leakin Park, Pimlico
| opis regionu 8 = Owiana złą sławą zachodnia część Baltimore. Jeśli oglądałeś serial ''The Wire'', to właśnie tutaj rozgrywała się akcja i przestępczość! Ale nie daj się zwieść — znajdują się tu również ważne atrakcje turystyczne, takie jak zoo Maryland w Druid Hill Park, tor wyścigowy Pimlico Racecourse czy dom Edgara Allana Poe. A niekończące się szeregowce starego Baltimore, choć często podniszczone, wciąż zachowują swoje piękno.

| nazwa regionu 9 = [[Baltimore/Wschodnie Baltimore|Wschodnie Baltimore]]
| kolor regionu 9 = ac5c91
| elementy regionu 9 = Johns Hopkins Hospital, Clifton Park Golf Course, Herring Run Park
| opis regionu 9 = Ogromna rywalizacja Baltimore między Wschodem a Zachodem jest z pewnością przykładem narcyzmu małych różnic. Atrakcje na wschodzie są nieliczne i rozproszone, ale sytuacja szybko się zmienia, w miarę jak dynamicznie rozwijający się kampus medyczny Johns Hopkins Medical Campus rozrasta się (i upada) w ślad za nim.
}}

== Charakterystyka ==
[[Plik:Domino Sugars.jpg|thumb|upright=1.3|Symbol klasy robotniczej Baltimore, fabryka cukru Domino Sugars nocą po drugiej stronie portu]]
[[Plik:8inch.jpg|thumb|upright=1.3|Działa 8-calowe w Forcie McHenry]]
=== Historia ===
Długa i bogata historia Baltimore sięga 1661 roku, kiedy to David Jones został pierwszym białym osadnikiem w jego granicach, ale na poważnie sięga 1729 roku, kiedy rząd kolonialny połączył mozaikę małych wiosek w jedno miasto Baltimore. Szybko po inkorporacji Baltimore stało się jednym z największych miast i najważniejszych portów na terenie dzisiejszych [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]], a podczas amerykańskiej rewolucji na krótko pełniło funkcję stolicy.

Być może najbardziej znanym epizodem w historii miasta jest historyczna bitwa pod Baltimore, która miała miejsce podczas wojny w 1812 roku. W trakcie bitwy Brytyjczycy zbombardowali Fort McHenry rakietami w zaciekłej, lecz ostatecznie daremnej próbie inwazji, a nad fortem przez cały czas powiewała podarta, lecz dumna amerykańska flaga. Scena ta zainspirowała Francisa Scotta Keya do napisania wiersza zatytułowanego „Sztandar Gwiaździsty”, do którego później skomponowano muzykę jako hymn narodowy Stanów Zjednoczonych. Przemysłowe znaczenie Baltimore zyskało na znaczeniu w XIX wieku, nie tylko dzięki tętniącemu życiem portowi, ale także dzięki '''linii kolejowej Baltimore &amp; Ohio''', pierwszej w Stanach Zjednoczonych, niezwykle ważnemu szlakowi handlowemu na amerykański Zachód, biegnącemu między Baltimore a rzeką Ohio w [[Wheeling]] w [[Wirginia Zachodnia|Zachodniej Wirginii]].

Liczna czarna populacja Baltimore również odegrała ważną rolę w jego historii. Afroamerykanie byli liczną grupą w Baltimore od czasów wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, kiedy to port służył jako ważny punkt docelowy dla statków z niewolnikami przepływających z [[Afryka|Afryki]]. Później, w pierwszej połowie XIX wieku, Baltimore stało się jednym z głównych ośrodków kultury „wolnych czarnych” w Stanach Zjednoczonych, gdzie tysiące zbiegłych niewolników budowało sobie nowe życie, korzystając z licznych miejsc pracy dla osób niewykwalifikowanych w porcie i fabrykach, które powstały wokół niego. W latach 60. XX wieku Baltimore zasłynęło również jako rodzinne miasto wybitnych afroamerykańskich działaczy ruchu na rzecz praw obywatelskich, takich jak Thurgood Marshall i Kweisi Mfume. Afroamerykanie stanowią większość (64%) mieszkańców w granicach miasta.

=== Geografia ===
Baltimore leży w odnodze [[Zatoka Chesapeake|Zatoki Chesapeake]], trzeciego co do wielkości estuarium na świecie. Wschodnie dwie trzecie obszaru metropolitalnego leżą na Atlantyckiej Nizinie Nadbrzeżnej, na wysokości od 4,5 do 15 metrów nad poziomem morza, i obejmują wiele półwyspów wcinających się w zatokę. Zachodnia część miasta łagodnie wznosi się, przechodząc w pagórkowaty teren, prowadzący do regionu podgórskiego. Znajduje się około 65 kilometrów od [[Waszyngton]]u i około 160 kilometrów od [[Filadelfia|Filadelfii]]. Ocean Atlantycki znajduje się około 2 godziny drogi na południowy wschód.

=== Klimat ===
Klimat Baltimore jest łagodniejszy i mniej ekstremalny niż w innych miastach USA na tej szerokości geograficznej. Lata są wilgotne i gorące, ale nie ekstremalnie, z temperaturami maksymalnymi sięgającymi zazwyczaj od 30°C do 27°C (od 30°C do 20°C), a minimalnymi od 20°C do 21°C. Biorąc pod uwagę wskaźnik ciepła, uwzględniający wilgotność, średnie wskaźniki ciepła wynoszą około 33°C (92°F) w ciągu dnia i 24°C (75°F) w nocy; choć w niektóre wyjątkowo gorące i parne dni wskaźniki ciepła mogą wzrosnąć do 41°C (106°F) i nie spaść poniżej 28°C (82°F) w nocy.

Zimy bywają mroźne, ale bywają też po prostu chłodne i wilgotne – typowe są temperatury maksymalne od około 10°C do około 40°F (50°F), a minimalne od około 30°F do około 30°F (5°F). Temperatura w samym mieście prawie nigdy nie spada poniżej -10°C (10°F). Zimą zdarzają się sporadyczne opady śniegu, choć w niektórych latach nie występują one w dużych ilościach, a raz na kilka lat sztorm nadbrzeżny może zrzucić na miasto od 20 do 30 cm śniegu. Wiosna i jesień przynoszą wietrzne dni z przyjemnymi temperaturami od 10 do 20°C (50-70°F).

Chociaż pogoda w regionie bywa zmienna, Baltimore nie doświadcza ekstremalnych zmian pogody, które występują dalej na północ i w głębi lądu. Od połowy marca do końca listopada turyści będą mogli wychodzić na zewnątrz bez kurtki. Gorące i wilgotne lata oznaczają, że większość dni lepiej jest nosić krótkie spodenki zamiast długich spodni. W okolicach Baltimore jesień zazwyczaj zaczyna się w połowie października i kończy na początku grudnia, co daje przyjemny, jesienny okres. Długi, ciepły sezon sprawia, że baseny cieszą się dużą popularnością również przez większą część roku.

=== Oglądaj ===
Baltimore szczyci się zaskakująco wpływowym, choć niewielkim, przemysłem filmowym. '''John Waters''', urodzony w Baltimore i nazywany przez siebie „ojcem chrzestnym brudu”, jest lokalnym odpowiednikiem nowojorskiego Woody'ego Allena – jego film za filmem był kręcony w plenerach Baltimore, czerpiąc inspirację z najdziwaczniejszych subkultur i najdziwniejszych dzielnic Baltimore. Zasłynął swoimi filmami gore w latach 70., które łączą w sobie celowe obrzydzenie (a może pozostawienie blizn na całe życie) widzów z celowo złym aktorstwem, skandalicznym akcentem z Baltimore, subwersywnym humorem, ogólną tandetną perwersją i bezsensowną przemocą. Jego ulubioną główną „damą” była olbrzymia drag queen z Baltimore o imieniu Divine. W tamtych czasach ''Różowe flamingi'' osiągnęły pewien status kultowego klasyka, choć zdecydowanie nie są filmem dla osób o słabych nerwach (ani o czystym duchu).
[[Plik:Pink Flamingos and Cafe Hon.jpg|thumb|upright=1.3|Różowy flaming nad Cafe Hon w Hampden]]

Po latach 70. filmy Watersa znacznie złagodniały (choć jego charakterystyczne zainteresowanie subwersywnym kiczem jest nadal bardzo widoczne). Okres ten osiągnął punkt kulminacyjny w jego najsłynniejszym dziele, '''''Lakierze do włosów''''' z 1962 roku, fantastycznej historii o dziewczynie o pełnych kształtach i bujnych włosach, która pragnie zaprosić czarnoskórego chłopca na lokalnie transmitowany pokaz tańca, sprzeciwiając się siłom segregacji rasowej i bigoterii. Waters odniósł również znaczny sukces w nowojorskim świecie sztuki – ale w filmie ''Pecker'', przesiąkniętym lokalnym kolorytem dzielnicy Hampden w Baltimore, ostro krytykuje ten sam świat sztuki. Jego niezłomna lojalność wobec miasta przyniosła mu tu wiele życzliwości: jeden z burmistrzów zaproponował ustanowienie lokalnego święta poświęconego Johnowi Watersowi, a dzielnica Hampden wzniosła na głównej ulicy gigantyczną statuę różowego flaminga. Ale nie pozwólcie, by to wszystko uśpiło waszą czujność – chyba że chodzi o ''Lakier do włosów'', ''Beksa'' czy ''W czym mamy problem?'', nie pokazujcie jego filmów swoim dzieciom!

'''Barry Levinson''' jest prawdopodobnie drugim najbardziej znanym filmowcem, który nakręcił filmy o Baltimore. Jego kariera reżyserska rozpoczęła się od ''Dinera'', filmu osadzonego w Baltimore z czasów jego młodości, który zapoczątkował słynną, czteroczęściową serię „filmów o Baltimore”, obok ''Wet za wet'', ''Avalonu'' i ''Smak wolności''.

W świecie telewizji Baltimore daje nam ''Davida Simona'', znanego z lokalnych kryminałów ''Wydział zabójstw Baltimore'' (który współprodukował z Barrym Levinsonem), oraz oczywiście ''Prawo ulicy'', które wiele publikacji nazwało „najlepszym serialem telewizyjnym” – choć niektórzy twierdzą, że to za mało, nazywając go najlepszym serialem wszech czasów. Akcja serialu ''Prawo ulicy'' rozgrywa się głównie w najbardziej zaniedbanych dzielnicach zachodniego Baltimore, ukazując zaskakująco realistyczne, pozbawione schematów ujęcia życia miejskiej (i amerykańskiej) klasy niższej oraz przestępczości narkotykowej, która przenika dzielnice i osiedla, w których mieszka wspomniana klasa niższa. Simon, doświadczony reporter ''Baltimore Sun'' i powieściopisarz, kieruje swój wzrok również na władze miasta, policję i szkoły publiczne, nigdy w zbyt korzystnym świetle. (Jeśli jesteś fanem serialu, sprawdź trasę [[The Wire Tour]]!). Aby poznać jeszcze bardziej surowy obraz życia i narkotyków w najbardziej zaniedbanych dzielnicach Baltimore, obejrzyj jego dokumentalny miniserial ''The Corner''.

Nie daj się jednak zniechęcić tym kryminalnym dramatom: ten aspekt kultury Baltimore jest tym, z którym większość turystów raczej się nie zetknie. Tym bardziej, że ''Prawo ulicy'' jest niemalże obowiązkowym seansem dla poważnego turysty — serial jest kręcony w plenerach całego miasta i nigdzie indziej nie zostaniesz tak szybko i przyjemnie wprowadzony w Baltimore z całym jego lokalnym charakterem i poczuciem miejsca: muzyka klubowa Baltimore, piękne i podupadające stare szeregowce z marmurowymi gankami, legendarny sprzedawca owoców konnymi wozami, dorsze i wołowina z dołu, butelki żytniego wina przy dokach, rywalizacja Wschodu z Zachodem, wszelkiego rodzaju lokalny hip-hop, kilku dobrych, skorumpowanych polskich policjantów, kilku wściekłych młodych mężczyzn z blokowisk i przede wszystkim to poczucie niepokoju, które sprawia, że to miasto żyje.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Baltimore-Washington Thurgood Marshall|39.175278 |-76.668333 |typ=transport}}'''[https://bwiairport.com/ Międzynarodowy port lotniczy Baltimore-Washington Thurgood Marshall]''' ({{IATA|BWI}}) znajduje się około 16 km od centrum miasta i oferuje bezpośrednie loty z niemal każdego głównego lotniska w Stanach Zjednoczonych, a także kilka lotów międzynarodowych.

Wypożyczalnie samochodów znajdują się w centralnej lokalizacji, z dala od lotniska. Aby się tam dostać, należy skorzystać z bezpłatnego autobusu wahadłowego kursującego między lotniskiem a terminalami. Na dojazd z lotniska należy przeznaczyć dodatkowe 10–15 minut.

Z lotniska do miasta można dostać się komunikacją miejską na dwa sposoby.

* Bezpłatny autobus wahadłowy do stacji BWI Amtrak/MARC, skąd można dojechać pociągiem Amtrak (7–35 USD w jedną stronę) lub pociągiem podmiejskim MARC (6 USD w jedną stronę) do Penn Station, podróż trwa 15 minut.
* Lekka kolejka odjeżdża bezpośrednio z terminala. Podróż do Inner Harbor trwa około 30 minut, a cena biletu wynosi 2 USD.

=== Pociągiem ===
[[Plik:Baltimore Penn Station (49072247476).jpg|thumb|Penn Station]]
'''[https://www.amtrak.com/home.html Amtrak]''' oferuje częste, szybkie i wygodne połączenia do Baltimore między [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] a [[Waszyngton]]em. Jeśli Twoja podróż rozpoczyna się w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], [[Boston]]ie lub [[Filadelfia|Filadelfii]], które korzystają z tego samego korytarza kolejowego, pociąg będzie znacznie droższy niż autobus, choć połączenia z większości innych miejsc są często porównywalne cenowo z biletami autobusowymi. To, czy pociąg jest tańszą opcją niż autobus, zależy od tego, skąd przyjeżdżasz. Wszystkie pociągi Amtrak obsługujące Baltimore zatrzymują się na stacji Penn Station, a niektóre również na stacji BWI Airport, która znajduje się na przedmieściach, niedostępnych dla turystów. Trasy obsługujące Baltimore obejmują:

* ''[https://www.amtrak.com/acela-express-train Acela]'' kursuje kilka razy dziennie między [[Boston]]em a [[Waszyngton]]em, zatrzymując się w [[Norwood|Westwood]], [[Providence]], [[New Haven]], [[Stamford (Connecticut)|Stamford]], [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], [[Newark (New Jersey)|Newark]], [[Filadelfia|Filadelfii]], [[Wilmington (Delawere)|Wilmington]] i Baltimore.
* ''[https://www.amtrak.com/cardinal-train Cardinal]'' obsługuje trzy kursy tygodniowo między [[Chicago]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] z przystankami w [[Dyer]], [[Rensselaer]], [[Lafayette (Indiana)|Lafayette]], [[Crawfordsville]], [[Indianapolis]], [[Connersville]], [[Cincinnati]], [[Ashland (Kentucky)|Ashland]], [[Huntington (Wirginia Zachodnia)|Huntington]], [[Charleston (Wirginia Zachodnia)|Charleston]], [[Hinton (Wirginia Zachodnia)|Hinton]], [[White Sulphur Springs]], [[Staunton (Wirginia)|Staunton]], [[Charlottesville]], [[Culpeper]], [[Manassas]], [[Alexandria (Wirginia)|Alexandria]], [[Waszyngton]]ie, Baltimore, [[Wilmington (Delawere)|Wilmington]], [[Filadelfia|Filadelfii]], [[Trenton]] i [[Newark (New Jersey)|Newark]].
* ''[https://www.amtrak.com/carolinian-piedmont-train Carolinian]'' między [[Charlotte]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] przez [[Waszyngton]].
* ''[https://www.amtrak.com/crescent-train Crescent]'' między [[Nowy Orlean|Nowym Orleanem]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] przez [[Atlanta|Atlantę]] i [[Waszyngton|Waszyngton]].
* ''[https://www.amtrak.com/silver-service-palmetto-train Palmetto]'' między [[Savannah]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]].
* ''[https://www.amtrak.com/northeast-regional-train Northeast Regional]'' to najbardziej ruchliwa linia regionalna Amtrak, łącząca [[Boston]], [[Nowy Jork]], [[Filadelfia|Filadelfię]], Baltimore, [[Waszyngton]] i wiele miast pomiędzy nimi. W kierunku wschodnim niektóre kursy kończą się w [[Springfield (Massachusetts)|Springfield]] zamiast w [[Boston]]ie. Niektóre pociągi kursują również na południe do [[Wirginia|Wirginii]] w kierunku [[Newport News]], [[Roanoke]] i [[Norfolk (Wirginia)|Norfolk]], korzystając z trzech oddzielnych tras odgałęziających z [[Alexandria (Wirginia)|Alexandria]]. Jest to również najczęstsza linia Amtrak, z wieloma odjazdami dziennie, a najdłuższa podróż trwa 12,5 godziny. Zatrzymuje się na Union Station i State Street.
* ''[https://www.amtrak.com/silver-service-palmetto-train Silver Meteor]'' i ''[https://www.amtrak.com/silver-service-palmetto-train Silver Star]'' kursują między [[Miami]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] przez [[Savannah]].
* ''[https://www.amtrak.com/vermonter-train Vermonter]'' kursuje codziennie między [[St. Albans (Vermont)|St. Albans]] a [[Waszyngton]]em, w tym z przystankami w [[Essex Junction]], [[Waterbury]], [[Montpelier]], [[White River Junction]], [[Claremont (New Hampshire)|Claremont]], [[Bellows Falls]], [[Brattleboro]], [[Greenfield (Massachusetts)|Greenfield]], [[Northampton (Massachusetts)|Northampton]], [[Holyoke]], [[Springfield (Massachusetts)|Springfield]], [[Windsor Locks]], [[Hartford]], [[Meriden (Connecticut)|Meriden]], [[New Haven]], [[Bridgeport]], [[Stamford (Connecticut)|Stamford]], [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], [[Newark (New Jersey)|Newark]], [[Trenton]], [[Filadelfia|Filadelfii]], [[Wilmington (Delawere)|Wilmington]], Baltimore i [[New Carrollton]].
Pociągi podmiejskie '''[https://www.mta.maryland.gov/ MARC]''' kursują między Baltimore a [[Waszyngton]]em. Koszt przejazdu w jedną stronę wynosi 9 dolarów, co zazwyczaj jest tańsze niż Amtrak i generalnie szybsze niż jazda samochodem. Linia Penn Line obsługuje stację Penn Station, kursując przez cały dzień mniej więcej co godzinę w dni powszednie do około 22:30. W weekendy pociągi Penn Line kursują znacznie rzadziej. Linia '''Camden Line''' obsługuje stację Camden Yards, sąsiadującą ze stadionem Orioles i trzy przecznice od portu; kursuje jednak tylko w godzinach szczytu porannego i wieczornego. Obie trasy odjeżdżają z Union Station w [[Waszyngton]]ie.

==== Stacje kolejowe ====
Znane stacje w Baltimore obsługujące pociągi międzymiastowe:

* {{Znacznik|Greyhound Baltimore|39.3073 |-76.6155 |typ=transport}}'''[https://www.amtrak.com/stations/bal Stacja kolejowa Penn]''', 500 North Charles St (''dwie mile na północ od Inner Harbor, obsługiwana przez Light Rail lub Charm City Circulator''). Główna stacja dla pociągów międzymiastowych 
* {{Znacznik|Greyhound Baltimore|39.1924 |-76.6943 |typ=transport}}'''[https://www.amtrak.com/stations/bwi Stacja kolejowa BWI Marshall Airport]''', 7 Amtrak Way (''3,6 km na północny zachód od terminalu lotniska. Bezpłatne autobusy wahadłowe kursują co 6-8 minut między stacją a lotniskiem w ciągu dnia i co 25 minut w nocy''). 
* {{Znacznik|Greyhound Baltimore|39.2835 |-76.6196 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Camden''', 301 West Camden St.

=== Samochodem ===
Baltimore jest obsługiwane przez kilka autostrad międzystanowych: [[Plik:I-83.svg|25px]] z [[Harrisburg]] i na północ; [[Plik:I-70.svg|25px]] z [[Pittsburgh]]a i na zachód; oraz [[Plik:I-95.svg|25px]], która biegnie równolegle do wybrzeża od [[Maine]] do [[Floryda|Florydy]], przechodząc po drodze przez większość głównych miast wschodniego wybrzeża. Jadąc z południa, odgałęzienie [[Plik:I-395.svg|25px]] od [[Plik:I-95.svg|25px]] doprowadzi Cię bezpośrednio do portu. Jadąc z północy [[Plik:I-95.svg|25px]], musisz uiścić opłatę w wysokości 4 dolarów za przejazd tunelem Fort McHenry pod portem, zanim dotrzesz do drogi [[Plik:I-395.svg|25px]]. Możesz uniknąć opłat i zobaczyć więcej miasta, zjeżdżając z [[Plik:I-95.svg|25px]] na Eastern Avenue (zjazd 59), która prowadzi przez zróżnicowane dzielnice południowo-wschodniego Baltimore, aż do Harbor East. Autostrada międzystanowa [[Plik:I-97.svg|25px]] łączy się również z [[Plik:US_50.svg|25px]] i [[Plik:US_301.svg|25px]] na południu, którymi można dojechać do [[Waszyngton]]u.

Parking w centrum miasta jest drogi, kosztuje około 5 dolarów za godzinę w okolicach portu. Jeśli planujesz pozostać w centrum i nie przeszkadza Ci chodzenie pieszo, możesz zaoszczędzić pieniądze i nerwy, parkując bezpłatnie na jednej ze stacji podmiejskiego tramwaju lub metra i korzystając z transportu publicznego.

Obie autostrady między Baltimore a [[Waszyngton]]em ([[Plik:I-95.svg|25px]] i [[Plik:MD_Route_295.svg|25px]], Baltimore-Washington Parkway) bywają bardzo zatłoczone w dni powszednie: chociaż miasta dzieli zaledwie 65 kilometrów, podróż samochodem w godzinach szczytu może zająć do dwóch godzin, mniej więcej od 6:00 do 9:30 i od 15:30 do 18:30. Pociąg podmiejski MARC jest często lepszym rozwiązaniem.

=== Autobusem ===
Autobusy to niedrogi sposób na dotarcie do Baltimore, zwłaszcza jeśli jedziesz z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] lub [[Filadelfia|Filadelfii]].

* {{Znacznik|Greyhound Baltimore|39.2712481 |-76.6270564 |typ=transport}}'''[https://www.greyhound.com/ Greyhound/FlixBus]''' obsługuje większość dużych miast Ameryki Północnej. Ich stacja znajduje się kilka przecznic na południe od dzielnicy stadionowej, niedaleko Inner Harbor.
* Przyjazdy i odjazdy autobusów '''[https://us.megabus.com/ Megabus]''' znajdują się po południowej stronie {{Znacznik|Megabus Baltimore|39.3776016 |-76.4621212 |typ=transport}}'''parkingu White Marsh Park &amp; Ride''', położonego na północnych przedmieściach Baltimore, w pobliżu skrzyżowania White Marsh Boulevard i Honeygo Boulevard. Autobusy MTA kursują między White Marsh Park &amp; Ride a centrum Baltimore. Ograniczona liczba miejsc parkingowych jest dostępna tylko na parkingu zachodnim i należy mieć przy sobie kartkę z napisem „megabus” na desce rozdzielczej.
* '''[https://www.ourbus.com/ Our Bus]''' kursuje do/z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]].
* Inne połączenia autobusowe między [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] a Baltimore znajdziesz na stronie [https://www.gotobus.com/ GoToBus].

== Komunikacja ==
{{mapa |39.296 |-76.613|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
=== Transportem publicznym ===
[[Plik:BaltimoreLRVPrattStreet.jpg|thumb|upright=1.3|Lekka kolej przy stacji Camden]]
[https://www.mta.maryland.gov/ Transport publiczny w Baltimore] nie jest niczym szczególnym. Opłata za przejazd lekką koleją, autobusem lub metrem wynosi 2,00 USD w jedną stronę, a bilet dzienny za 4,60 USD umożliwia nielimitowane przejazdy wszystkimi trzema środkami transportu. Bilet można kupić u kierowcy autobusu lub w automacie na stacjach metra i lekkiej kolei.

==== Lekką koleją ====
Zasadniczo system lekkiej kolei w Baltimore jest znacznie bardziej przydatny do wjazdu do miasta niż do poruszania się po jego obrębie. Warto rozważyć zaparkowanie poza miastem (za darmo!) i dojazd lekką koleją do centrum. Jedyny naprawdę użyteczny odcinek prowadzi od Camden Yards, mijając Lexington Market, aż do dzielnicy artystycznej Station North Arts District.

==== Metrem ====
W Baltimore znajduje się jedna linia metra, która biegnie od szpitala Johns Hopkins, przez centrum miasta, aż do północno-zachodnich przedmieść — Pikesville i Owings Mills. Metro nie przebiega obok wielu atrakcji turystycznych i jest głównie wykorzystywane przez osoby dojeżdżające do pracy.

==== Autobusem MTA ====
Jeśli chcesz tanio poruszać się po Baltimore transportem publicznym, zwłaszcza poza okolicami portu, autobusy MTA to dobre rozwiązanie (choć kosztem wygody). MTA udostępnia bardzo przydatne interaktywne mapy tras autobusów miejskich i regionalnych, dzięki czemu możesz zaplanować podróż z wyprzedzeniem. Autobusy, podobnie jak cała komunikacja publiczna w Baltimore, są dobrze nadzorowane i bezpieczne.

==== Autobusem Charm City Circulator ====
W przeciwieństwie do trzech wcześniej wspomnianych opcji, Charm City Circulator to usługa zarządzana przez miasto. I co ważne — jest całkowicie darmowa! Finansowana z podatków od parkowania, oferuje kilka tras:

* '''Trasa Pomarańczowa''' (''Orange Route'') — przebiega ze wschodu na zachód między Harbor East a Hollins Market.
* '''Trasa Fioletowa''' (''Purple Route'') — prowadzi z północy na południe między stacją Penn Station a dzielnicą Federal Hill.
* '''Trasa Zielona''' (''Green Route'') — obsługuje głównie wschodnią część centrum, w tym Power Plant Live, Fells Point i kompleks medyczny Johns Hopkins.
* '''Trasa Banner''' (''Banner Route'') — łączy Inner Harbor z Fort McHenry.

Autobusy, choć mniejsze i cichsze niż pociągi MTA, są bardziej stylowe i przyjemniejsze w podróży. To idealna opcja dla osób zatrzymujących się w centrum, które szukają taniego sposobu, by dostać się do takich miejsc jak Fells Point, Federal Hill, Mount Vernon i innych rejonów słabo obsługiwanych przez MTA.

Jeśli zatrzymujesz się poza miastem i dojeżdżasz do centrum lekką koleją lub metrem, dobra wiadomość: trasy Circulatora zostały zaprojektowane tak, aby skoordynować się z kluczowymi przystankami, takimi jak Baltimore Street, North Howard Street (wzdłuż której kursuje lekka kolej), Charles Center oraz Convention Center.

=== Samochodem ===
[[plik:Baltimore City Hall from Northeast.jpg|thumb|upright=1.3|Śródmieście Baltimore]]
Nie potrzebujesz samochodu, żeby zwiedzić Baltimore, ale z pewnością się przyda — zwłaszcza jeśli planujesz odwiedzić dalsze rejony miasta, które są słabo obsługiwane przez transport publiczny.

Baltimore ma niepełny system autostrad: w latach 70. XX wieku protesty mieszkańców zatrzymały budowę planowanej autostrady wschód-zachód, która miała przechodzić przez historyczne dzielnice, w tym Fells Point. W efekcie [[Plik:I-83.svg|25px]] (znana w mieście jako Jones Falls Expressway) i [[Plik:I-395.svg|25px]] kończą się w centrum, nie łącząc się ze sobą. To przyczynia się do dużych korków w centrum, zwłaszcza w godzinach szczytu i w dni meczowe. Ulice Pratt i Lombard bywają wyjątkowo zatłoczone z powodu natężonego ruchu samochodowego i pieszego wokół nabrzeża. Jeśli jedziesz na wschód lub zachód przez centrum, często szybciej jest przejechać kilka przecznic na północ i skorzystać z drogi [[Plik:US_40.svg|25px]] — nawet jeśli Twój cel znajduje się na południe od niej.

Ulice w centralnej części miasta układają się w siatkę, z wieloma jednokierunkowymi odcinkami, zwłaszcza w centrum i na East Side. Na obrzeżach układ staje się bardziej „podmiejski”, z drogami promieniście prowadzącymi do i z centrum. Ulica Charles Street dzieli ulice na „Wschodnie” i „Zachodnie”, a Baltimore Street na „Północne” i „Południowe” (jak widać, pierwsi planiści miasta nie przewidzieli, jak bardzo rozrośnie się na północ!). Ulice, które nie przecinają Charles Street ani Baltimore Street, nie mają oznaczenia kierunku. Większość znaków ulicznych w Baltimore zawiera numer bloku, co znacznie ułatwia orientację.

Nie jest trudno znaleźć płatne parkingi i garaże w pobliżu głównych atrakcji w centrum — ceny rosną wraz ze zbliżaniem się do Inner Harbor. Poza centrum dostępne jest szeroko on-street parking, czyli parkowanie na ulicy. Za parkowanie płacisz w elektronicznych parkometrach — gotówką lub kartą. Otrzymasz pokwitowanie z godziną wygaśnięcia biletu, które musisz umieścić za szybą. Warto dodać, że kontrole parkingowe w Baltimore są znane z bezwzględności.

=== Taksówką ===
Jeśli nie masz samochodu, w Baltimore działa kilka sprawdzonych korporacji taksówkowych. Ceny przejazdów zaczynają się od 1,80 dolara i rosną o 20 centów za każdą 1/11 mili (2,20 dolara za milę) lub za 30 sekund oczekiwania. Łatwo jest złapać taksówkę na ulicy w centrum miasta, w Fells Point i Mount Vernon, ale gdzie indziej trzeba będzie zadzwonić.

=== Taksówką wodną ===
Jednym z najpopularniejszych (i unikatowych!) środków transportu w Baltimore jest '''taksówka wodna''' +1 410 563-3901. Rzadko wykorzystywany środek transportu na co dzień, jest szczególnie przyjemnym sposobem na jednodniowe zwiedzanie głównych atrakcji miasta (i podziwianie panoramy miasta z wody). Od maja do września taksówka zatrzymuje się w Inner Harbor, Fells Point, Fort McHenry, a nawet w Canton, w odstępach około 15-20 minut. Bilety całodniowe kosztują 20 dolarów dla dorosłych i 11 dolarów dla dzieci poniżej 12 lat.

Dzięki współpracy z systemem Charm City Circulator, niektóre trasy przez port są również bezpłatne w godzinach 7:00-19:00, w tym Maritime Park, Tide Point i Canton Waterfront Park.

=== Rowerem ===
Jazda na rowerze to przyjemny sposób na zwiedzanie dzielnic Baltimore, nie wspominając o tym, że sama w sobie jest aktywnością. Malownicze tereny do zwiedzania rowerem to między innymi zamożne dzielnice North Baltimore, szlak Gwynns Falls i Druid Hill Park po zachodniej stronie miasta oraz Patterson Park we wschodnim Baltimore. Centrum miasta jest dość płaskie, choć północna część miasta bywa dość pagórkowata.

Chociaż Baltimore nie osiągnęło jeszcze poziomu przyjazności dla rowerzystów, tak jak jego południowy sąsiad, władze miasta dokładają wszelkich starań, powoli instalując nowe pasy rowerowe i oznakowane trasy rowerowe. Kierowcy są generalnie tolerancyjni, choć niektórzy mogą przejeżdżać zbyt blisko (prawo stanu [[Maryland]] wymaga od kierowców zachowania co najmniej 1 metra odstępu podczas wyprzedzania rowerzysty, ale rzadko jest egzekwowane). Miasto publikuje przydatną [https://www.bikemaryland.org/resources/riding/maps/ Mapę Rowerową], dostępną online i w wersji drukowanej w sklepach rowerowych.

Można przewozić rowery metrem i koleją miejską. [https://www.mta.maryland.gov/MARCbikes Można również przewozić rowery pociągami MARC, ale wymagane są dwie linki bungee do zabezpieczenia roweru]. Wszystkie autobusy MTA (oprócz Circulator) są wyposażone w bagażnik rowerowy z przednim załadunkiem.

W miejscach często odwiedzanych przez turystów znajdują się trzy doskonałe '''sklepy rowerowe''': Light Street Cycles, zlokalizowany przy ulicy Light Street 1124 w Federal Hill, niecałą milę od Inner Harbor; [https://www.baltimorebicycleworks.com/ Baltimore Bicycle Works], przy Falls Road 1813 w pobliżu Penn Station; oraz [https://www.joesbikeshop.com/ Joe's Bike Shop] przy S. Broadway 723 w Fells Point. Light Street Cycles i Baltimore Bicycle Works oferują wypożyczalnię rowerów na cały dzień.

Scena rowerowa w Baltimore ma również swoją niekonwencjonalną stronę. Zamiast przejazdu Critical Mass (gdzie duże grupy rowerzystów przejmują ulicę w godzinach szczytu, aby promować jazdę na rowerze), Baltimore organizuje '''Baltimore Bike Party''' – powolną, huczną imprezę z przebranymi rowerzystami, ozdobionymi rowerami i osobami hałasującymi. Bike Party spotyka się o 19:00 pod Pomnikiem Waszyngtona w Mount Vernon w ostatni piątek każdego miesiąca; zawsze odbywa się afterparty (a czasem preparty) z jedzeniem i piwem.

'''Kradzieże rowerów''' to poważny problem. Musisz mieć mocne, solidne zapięcie – linka zabezpieczająca nie robi nic poza tym, że rower jest łatwym łupem. W latach 2010 i 2011 pojawiły się doniesienia o gangach napadających na rowerzystów i kradnących im rowery po zmroku w rejonie między Midtown a Charles Village, od North Avenue do 25th Street. Chociaż takie doniesienia były rzadsze w ostatnich latach, najbezpieczniej jest po zmroku trzymać się dobrze oświetlonych, ruchliwych ulic.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Baltimore printable tourist attractions map.jpg|thumb|upright=2.2|Atrakcje turystyczne]]
[[Plik:Druid Hill lion.jpg|thumb|upright=1.3|Lew w Maryland Zoo]]
Inner Harbor to centrum miasta nie tylko pod względem geograficznym, ale także turystycznym: to zaskakująca, hałaśliwa scena z mnóstwem restauracji i sklepów, a często także muzyką na żywo w wykonaniu zespołów jazzowych, piosenkarzy i tym podobnych. Sami mieszkańcy Baltimore krytykująInner Harbor, nazywając go hiperkomercyjną pułapką na turystów, pozbawioną prawdziwej lokalnej kultury. Choć mają rację, lokalna percepcja jest nieco przesadzona: prefabrykowana atmosfera czy nie, port jest obowiązkowym punktem zwiedzania Baltimore, nie tylko ze względu na doskonałe muzea i inne atrakcje, które oferuje. Wśród najważniejszych atrakcji znajdują się '''Historyczne Statki w Baltimore''' (w tym {{Znacznik|USS Constellation|39.285528|-76.611194|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''''USS Constellation'''''), przyjazne dzieciom {{Znacznik|Centrum Nauki Maryland|39.281389|-76.611944|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Centrum Nauki Maryland''', zatłoczone i ogromne {{Znacznik|Akwarium Narodowe|39.284398|-76.606936|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Akwarium Narodowe''' oraz radykalnie ekscentryczne {{Znacznik|Muzeum Sztuk Wizjonerskich|39.280278|-76.606944|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Muzeum Sztuk Wizjonerskich''' (American Visionary Arts Museum). Jeśli lubisz podróżować koleją, koniecznie odwiedź {{Znacznik|Muzeum Sztuk Wizjonerskich|39.285394|-76.632397|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Muzeum Kolejnictwa B&amp;O''' i {{Znacznik|Muzeum Tramwajów w Baltimore|39.311667|-76.62|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Muzeum Tramwajów w Baltimore'''.

Jak na swoje położenie w samym sercu jednego z najbardziej historycznych miast w USA, sam Inner Harbor jest dziwnie pozbawiony historii. Jednak jeden wyjątek od tej reguły jest naprawdę znaczący: {{Znacznik|Fort McHenry|39.2633|-76.5799|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Fort McHenry''', który leży po drugiej stronie portu, na krańcu Locust Point. Zyskał on status kultowego w historii Ameryki, skutecznie broniąc portu w Baltimore przed brytyjskim bombardowaniem morskim podczas wojny w 1812 roku. Wtedy to Francis Scott Key, zainspirowany podartą, ale wciąż powiewającą na forcie amerykańską flagą, napisał wiersz, który później stał się hymnem narodowym – „Gwiaździsty Sztandar”.

Drugie ważne miejsce historyczne w Baltimore znajduje się na wschód od Inner Harbor w Fells Point. Niegdyś oddzielne miasto założone w 1730 roku, obszar ten wzbogacił się w XVIII i XIX wieku dzięki budowie statków i handlowi morskiemu (oraz korsarstwu antybrytyjskiemu). Pod względem architektonicznym niewiele się zmieniło od ponad wieku, a brukowane uliczki, stare puby i urokliwa dzielnica portowa w zupełności wystarczą, by przyciągnąć turystów.

Chociaż w Inner Harbor nie zabraknie Ci atrakcji, w całym mieście jest mnóstwo innych miejsc, których nie możesz przegapić. Zwróć szczególną uwagę na {{Znacznik|Westminster Hall|39.29|-76.623889|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Westminster Hall i Burying Ground''' w centrum miasta, {{Znacznik|Maryland Zoo|39.323333|-76.649444|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Maryland Zoo''' w Druid Hill Park, oryginalny {{Znacznik|Pomnik Waszyngtona|39.2975|-76.615833|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Pomnik Waszyngtona''' i {{Znacznik|Muzeum Sztuki Walters|39.296425|-76.616499|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Muzeum Sztuki Walters''' w Mount Vernon oraz {{Znacznik|Muzeum Sztuki w Baltimore|39.326111|-76.619167|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Muzeum Sztuki w Baltimore''', położone przy Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa. Ponadto, bogata historia Afroamerykanów w Baltimore i współczesna, w większości afroamerykańska, demografia sprawiają, że jest tu mnóstwo atrakcji związanych z kulturą afroamerykańską. Wstrząsające przedstawienia brutalności, jakiej poddawano afroamerykańskich niewolników w {{Znacznik|Muzeum Figur Woskowych Great Blacks|39.3118|-76.59687|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Muzeum Figur Woskowych Great Blacks''', które nawiedzają koszmary lokalnych uczniów, są dalekie od beztroskiego kiczu, który znajdziesz w większości muzeów figur woskowych; Znajdziesz je w East Baltimore, przy East North Avenue, niedaleko Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa. Tymczasem w Inner Harbor, {{Znacznik|Muzeum Historii Afroamerykanów im. Reginalda F. Lewisa|39.2875|-76.603889|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Muzeum Historii Afroamerykanów im. Reginalda F. Lewisa''' prezentuje bardziej akademickie (i mniej drastyczne) podejście.

=== Trasy ===
* [https://www.explorebaltimore.org/tours/mount-vernon Mt. Vernon Tour] – samodzielna piesza wycieczka po obszarze dziedzictwa narodowego Baltimore, uznanym przez władze federalne.
* [https://en.wikivoyage.org/wiki/The_Wire_Tour The Wire Tour] – wspaniała, 3,5-godzinna wycieczka samochodem po znanych miejscach filmowania popularnego serialu HBO ''The Wire'' (''Prawo ulicy'').
* [https://patrickmaynard.github.io/composer-tour/baltimore/index.html Baltimore Composers Tour] – 3,5-godzinna, samodzielna piesza wycieczka po miejscach związanych z kompozytorami związanymi z Baltimore.

== Aktywny wypoczynek ==
=== Sporty ===
[[Plik:Preakness 2010.jpg|thumb|upright=1.3|Tor wyścigowy Pimlico, siedziba Preakness]]
Jeśli jest coś, co mieszkańcy Baltimore kochają, to sport – ich niezłomna lojalność wobec lokalnych drużyn jest godna uwagi nawet w świecie amerykańskiego kibicowania. Jest to szczególnie widoczne w przypadku '''Baltimore Orioles''' z Major League Baseball i '''Baltimore Ravens''' z NFL, reprezentantów Charm City w czterech największych ligach amerykańskiego sportu zawodowego. Stadiony obu tych drużyn znajdują się w odległości kilku przecznic od siebie w South Baltimore, rzut beretem od Inner Harbor: odpowiednio {{Znacznik|Camden Yards|39.283889 |-76.621667 |typ=atrakcja}}'''Camden Yards''' i {{Znacznik|M&amp;T Bank Stadium|39.278056 |-76.622778 |typ=atrakcja}}'''M&amp;T Bank Stadium'''.

W Baltimore działają również drużyny grające w wielu mniejszych ligach sportowych: starzejąca się {{Znacznik|CFG Bank Arena|39.288611 |-76.618889 |typ=atrakcja}}'''CFG Bank Arena''' w centrum miasta jest gospodarzem zarówno '''Baltimore Blast''', należącej do Major Indoor Soccer League, jak i '''Baltimore Brigade''', należącej do Arena Football League, a drużyna futbolu amerykańskiego '''Baltimore Nighthawks''' gra w piłkę nożną kobiet na '''Art Modell Field''', w '''Mergenthaler Vocational-Technical High School''' w East Baltimore.

Chociaż sport akademicki na Wschodnim Wybrzeżu nie cieszy się tak dużym zainteresowaniem jak w centrum kraju, warto zwrócić uwagę na jeden ważny wyjątek: '''lacrosse akademicki''', który cieszy się w Baltimore większą popularnością niż w jakimkolwiek innym amerykańskim mieście. '''[https://hopkinssports.com/ Johns Hopkins Blue Jays]''' (jedna z najbardziej utytułowanych, najstarszych i najbardziej znanych drużyn lacrosse akademickich w Stanach Zjednoczonych, z dziewięcioma tytułami mistrzowskimi dywizji na koncie) i '''[https://loyolagreyhounds.com/ Loyola Greyhounds]''' (słynąca z serii udanych sezonów pod koniec lat 80. i na początku lat 90.) to dwie główne atrakcje.

Poza sportami drużynowymi, tor wyścigowy {{Znacznik|Pimlico Race Course|39.353611 |-76.673056 |typ=atrakcja}}'''Pimlico Race Course''' w zachodnim Baltimore słynie z gonitwy '''Preakness Stakes'''. Odbywający się co roku w trzecią sobotę maja Preakness stanowi drugą odsłonę '''Potrójnej Korony''', trzech wyścigów koni pełnej krwi angielskiej, które stanowią szczytowe osiągnięcie w bogatej tradycji amerykańskich wyścigów konnych. Pimlico zostało zamknięte po Preakness w 2025 roku z powodu gruntownej przebudowy; spotkania wyścigowe, które zazwyczaj odbywają się w Pimlico, w tym Preakness, zostaną przeniesione do Laurel Park w 2026 roku. Ponowne otwarcie Pimlico planowane jest na 2027 rok, kiedy to stanie się jedynym torem wyścigów koni pełnej krwi angielskiej w stanie. Co roku w październiku biegacze mogą również liczyć na '''[https://www.thebaltimoremarathon.com/ Maraton Baltimore]''', który, daleki od bycia odrębną imprezą, jest jedynie najbardziej znanym z kilku biegów, które razem tworzą '''Baltimore Running Festival'''.

Kulturę taneczną Baltimore cechuje zaskakująco silna scena Lindy Hop, której centrum stanowi '''[https://www.mobtownballroom.com/ Mobtown Ballroom]''' w Station North.

== Praca ==

== Nauka ==
Z dwunastoma uczelniami wyższymi i uniwersytetami, na których studiuje ponad 100 000 studentów z całego kraju – a jeszcze więcej na przedmieściach – nietrudno zrozumieć, dlaczego Baltimore nazywane jest „College Town, USA”. Największą i najbardziej znaną uczelnią wyższą w Baltimore jest {{Znacznik|'''Johns Hopkins University'''|39.328889 |-76.620278|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Johns Hopkins University''', oferujący szeroki wachlarz kierunków studiów, ale najbardziej znany jest ze swojego wydziału medycznego, który konsekwentnie plasuje się w czołówce najlepszych w kraju. Inne duże uczelnie i uniwersytety w Baltimore to prowadzony przez jezuitów rzymskokatolicki {{Znacznik|'''Loyola University Maryland'''|39.346111 |-76.618889|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Loyola University Maryland''', publiczny {{Znacznik|'''University of Maryland w Baltimore'''|39.291389 |-76.625|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''University of Maryland w Baltimore''' (który przyjmuje studentów tylko w wybranych dziedzinach, a mianowicie naukach o zdrowiu, pracy socjalnej i prawie) oraz historycznie afroamerykański {{Znacznik|'''Coppin State University'''|39.31028 |-76.65861|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Coppin State University''' i {{Znacznik|'''Morgan State University'''|39.343889 |-76.584722|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Morgan State University'''. Tuż za granicami miasta znajduje się {{Znacznik|'''University of Maryland w hrabstwie Baltimore'''|39.2555 |-76.711256|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''University of Maryland w hrabstwie Baltimore''', lepiej znany jako '''UMBC'''; w przeciwieństwie do siostrzanego kampusu w Baltimore, oferuje on rozbudowane programy studiów licencjackich. Jednakże UMBC może być obecnie najbardziej znane ze względu na niesamowitą niespodziankę, jaką jego męska drużyna koszykówki sprawiła drużynie zajmującej pierwsze miejsce w rankingu, Virginii, w turnieju NCAA w 2018 roku.

== Zakupy ==
Nikogo nie zaskoczy fakt, że tak ogromne miasto jak Baltimore ma coś dla każdego, jeśli chodzi o zakupy. W Inner Harbor znajdują się sklepy wszystkich typowych, dużych, ogólnokrajowych sieci handlowych, w pobliżu hoteli turystycznych. Jeśli wolisz małe butiki, wypróbuj historyczną dzielnicę morską Fells Point, ekskluzywną Federal Hill lub osobliwy Hampden. Antykwariusze powinni koniecznie wybrać się na spacer wzdłuż Alei Sztuk w centrum miasta, znanej również jako Antique Row, gdzie handel antykami dominuje w handlu od ponad stu lat (chociaż Antique Row przeżywał swój rozkwit w latach 60. XX wieku, nadal jest doskonałym miejscem do poszukiwania historycznych pamiątek i antycznych skarbów). Oczywiście w centrum miasta znajdziesz również szereg centrów handlowych.

W wielu interesujących miejscach często znajdują się sklepy z pamiątkami, oferujące drogie, ale unikatowe przedmioty. Pamiętaj, że wiele z nich to pułapki na turystów. Wegmans i IKEA znajdują się w niewielkiej odległości jazdy samochodem.

== Gastronomia ==
[[Plik:Maryland surf n turf.jpg|thumb|upright=1.3|Wyjątkowe owoce morza w ofercie Lexington Market]]
=== Lokalne specjały ===
W Baltimore można znaleźć szeroką gamę restauracji, ale żadna wizyta w Maryland nie jest kompletna bez spróbowania lokalnego przysmaku: '''krabów gotowanych na parze!''' W okresie zbiorów (od maja do września) zbieranie krabów lub delektowanie się krabową ucztą to popularny sposób na spędzenie popołudnia z rodziną i przyjaciółmi. Jednak poza sezonem kraby mogą być importowane nawet z tak odległych miejsc jak [[Teksas]]. Krewetki gotowane na parze, kolby kukurydzy i piwo to popularne dodatki. Jeśli kraby gotowane na parze są dla Ciebie zbyt śmiałe, powinieneś spróbować przynajmniej placka krabowego, zupy krem z kraba lub zupy warzywnej z kraba.

Z drugiej strony, jeśli kraby ''nie są'' wystarczająco śmiałe, istnieje imponujący wybór unikalnych i oryginalnych lokalnych potraw, o których większość turystów nigdy nie słyszała, a wśród nich najpopularniejszym jest '''kanapka z wołowiną''' z Baltimore. Dziwna tradycja zrodzona ze skrzyżowania amerykańskiej tradycji barbecue z kulinarnymi gustami polskich imigrantów w Baltimore. Wołowina pit beef jest powoli grillowana dzień i noc w głębokim dołku, a następnie układana na bułce kajzerce z dodatkami z cebuli i chrzanu według uznania (chrzanu nie należy lekceważyć – jest on integralną częścią tego dania). Najlepiej smakuje bardzo krwista. Niestety, wołowina pit beef może być trudno dostępna w granicach miasta. Najlepszym miejscem jest prawdopodobnie '''Chaps''', położony obok strefy przemysłowej na skrajnym wschodzie miasta.

O pozycję lidera wśród lokalnych fast foodów walczy '''pstrąg jeziorowy''' z Baltimore. Nazwa ta jest nieco myląca: ani nie jest to pstrąg (to sieja), ani nie pochodzi z jeziora. Jest jednak imponująco świeża, lekko panierowana, zaskakująco nietłusta, niedroga i po prostu palce lizać. To kanapka, ale tylko w najluźniejszym tego słowa znaczeniu; Dostajesz tak ogromną ilość ryby, że nie da się jej zjeść w bułce. W przeciwieństwie do wołowiny pit beef z East Baltimore (znowu ta drobna rywalizacja między wschodem a zachodem), pstrąg jeziorowy jest zdecydowanie specjalnością West Baltimore. Pytanie, gdzie kupić najlepszą rybę, jest kwestią sporną, ale najbardziej dostępny i przyjazny dla turystów lokal – '''The Roost''' – jest również jednym z regularnych faworytów w niekończącej się debacie.

'''Coddies''' to ostatni z głównych graczy w lokalnej historii fast foodów. Nic wyszukanego – to gruby, sycący placek z dorsza podawany w kanapce z dwóch krakersów solonych, najlepiej polany prostą żółtą musztardą. Trudno je znaleźć, ale w '''Faidley's''' dostaniesz świetne w absurdalnie niskich cenach.

Zostaw trochę miejsca na '''ciasteczka Berger''' z [https://www.bergercookies.com/ DeBaufre Bakeries]. To miękkie, lekko suche ciasteczka posmarowane polewą fudge i dostępne w wielu sklepach spożywczych w mieście.
[[Plik:The Crab and the cod.jpg|thumb|upright=1.3|Oto lokalny posiłek! Ogromna porcja, dwa dorsze i popijane Natty Boh.]]

=== Dzielnice restauracyjne ===
'''Targowisko''', położone niedaleko portu, pełne jest świeżych owoców morza i barów z jedzeniem. Aby jednak poczuć bardziej lokalną atmosferę, warto udać się do okolicznych dzielnic: Little Italy, Fells Point, Federal Hill, Canton Square, Greektown i Mount Washington, gdzie skosztować można dań kuchni lokalnej i międzynarodowej.

Lexington Market to szczególnie popularne miejsce na lunch, gdzie niezliczeni sprzedawcy oferują wszelkiego rodzaju jedzenie. Na parterze znajdują się stoły na wolnym powietrzu, a na piętrze, nad nimi, znajduje się duża strefa wypoczynkowa. Jeśli szukasz dogłębnych doznań kulinarnych z Baltimore, udaj się do wspomnianej restauracji '''Faidley's''', gdzie dostaniesz dorsze, jedne z najbardziej cenionych na świecie krabowych placków ziemniaczanych, a nawet lokalne artefakty, takie jak żółw, szop i piżmak! (Te artefakty są dostępne tylko sezonowo i można je zabrać do domu i ugotować).

Jeśli masz ochotę na bardziej formalną kolację (z odpowiednimi cenami), spróbuj w dzielnicy biznesowej. Warto również zwrócić uwagę na lokalny teatr '''Toby's''', w którym za rozsądną cenę można zjeść wykwintny, trzydaniowy obiad w formie bufetu i obejrzeć spektakl trwający około dwóch godzin.

W Baltimore obowiązuje zakaz palenia, więc we wszystkich restauracjach i barach obowiązuje całkowity zakaz palenia.

== Życie nocne ==
Dwie dzielnice z największą liczbą lokali gastronomicznych i klubów to Fells Point i Inner Harbor. Fells Point to najpopularniejsza dzielnica miasta, zarówno pod względem jedzenia, jak i picia, położona około 15 minut spacerem lub krótką przejażdżką taksówką od centrum. Wiele barów w tej okolicy oferuje muzykę na żywo, a większość z nich oferuje doskonały wybór piw Maryland i importowanych piw rzemieślniczych. Życie nocne w Inner Harbor koncentruje się na '''Powerplant Live!''', dwuskrzydłowej dzielnicy pełnej barów, klubów i restauracji. Znajduje się tam strefa na świeżym powietrzu, gdzie w pogodne dni odbywają się koncerty i inne wydarzenia. To najbardziej turystyczna dzielnica Inner Harbor — napoje i jedzenie są niskiej jakości i zawyżone ceny — ale nawet najmodniejsi hipsterzy z Baltimore od czasu do czasu zawitają tu na darmowe koncerty. Inne eleganckie dzielnice, w których można napić się wina (lub alkoholu) i zjeść, to Canton Square, Mount Vernon, Federal Hill, Hampden oraz dzielnica sztuki i rozrywki Station North.

'''National Bohemian''' (pieszczotliwie nazywany „Natty Boh”) to popularne, lokalne, tanie piwo. Zazwyczaj kosztuje nie więcej niż 2-3 dolary w Baltimore i w większości lokali serwuje się je w puszkach.

Nieustannie rosnąca fala browarnictwa rzemieślniczego nie ominęła Baltimore. Miasto szczyci się dziesiątkami lokalnych piw rzemieślniczych, które można znaleźć w całym mieście (zwłaszcza w Fells Point). Większość browarów rzemieślniczych prowadzi również własne bary, zapraszając gości na świeże piwo i często na wycieczkę po browarze. (Jeśli podróżujesz z najlepszym przyjacielem, Monument City Brewing to najbardziej przyjazny psom browar w mieście). Najbardziej znane browary to Brewers Art (inspirowany klasycznymi belgijskimi piwami typu ale) i Oliver's, które gaszą pragnienie w Charm City od lat 90. Inne znane lokalne browary rzemieślnicze to Union Craft Brewery i Mobtown Brewing, a także wiele innych, bardziej ekscytujących, młodszych browarów.

We wszystkich barach w Baltimore (i w całym stanie Maryland) obowiązuje całkowity zakaz palenia.

== Imprezy ==
Baltimore oferuje bogaty kalendarz festiwali i wydarzeń, które czekają na każdego, kto ma jakiekolwiek zainteresowania. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w artykułach dotyczących dzielnicy.

Na szczególną uwagę zasługuje '''[https://www.baltimorepride.org/ Baltimore Pride]''', dwudniowy weekendowy festiwal odbywający się corocznie w czerwcu, poświęcony społeczności LGBT w Baltimore. W mieście odbywa się parada, festiwal w '''Druid Hill Park''' oraz impreza uliczna w Mount Vernon, a także inne wydarzenia.

== Noclegi ==
Zdecydowana większość turystów zatrzymuje się w Inner Harbor, tuż przy głównych atrakcjach. Niewiele miast ma tak dobrze rozwiniętą dzielnicę turystyczną, nic więc dziwnego, że prawie wszystkie główne hotele w mieście znajdują się właśnie tam.

Podróżujący służbowo z pewnością mogą zatrzymać się w Inner Harbor, blisko centralnej dzielnicy biznesowej, a tym samym cieszyć się lepszymi widokami z pokoi. Jednak najwygodniejsze hotele biznesowe, wszystkie sieciowe, znajdują się w centrum miasta. Dzielnica biznesowa nie jest zbyt dobrą lokalizacją, jeśli szukasz nocnego życia – po tym, jak zniechęci Cię pustka ulic śródmieścia po zmroku, i tak po prostu zrezygnujesz i udasz się do Harbor lub Midtown.

Jeśli wolisz zatrzymać się w spokojniejszej okolicy, z bardziej lokalnym charakterem i lepszą ofertą gastronomiczną i nocnego życia, powinieneś rozważyć Fells Point jako naturalną opcję. Jednak jeszcze dalej od utartych szlaków, znajdziesz urocze pensjonaty i hotele butikowe w Federal Hill, Midtown lub Canton. Hotele w Midtown w szczególności korzystają z dobrej komunikacji miejskiej (rzadkość w mieście) do centrum i portu Inner Harbor.

Dla osób z mniejszym budżetem w centrum znajduje się hostel HI, a kilka pensjonatów typu bed and breakfast również może okazać się okazją.

== Kontakt ==
Niektóre restauracje i wiele bibliotek w Baltimore oferują Wi-Fi. W niektórych częściach Inner Harbor dostępne jest bezpłatne Wi-Fi, a w innych częściach Baltimore jest ono dostępne w ramach abonamentu.

== Bezpieczeństwo ==
[[Plik:National Aquarium shark in Baltimore.jpg|thumb|300px|Rekiny – nie jedyne zagrożenie bezpieczeństwa w Baltimore]]
Reputacja Baltimore jako niebezpiecznego miasta została ugruntowana na arenie międzynarodowej przez serial HBO ''Prawo ulicy'' – reputacja, która nie jest całkowicie bezpodstawna, ale którą przeciętny turysta nie powinien się zbytnio przejmować. Większość przestępstw ma miejsce między osobami, które się znają, lub w ubogich dzielnicach miasta, gdzie turyści nie mają powodu, by się udawać. Niewielu, jeśli w ogóle, turystów spotka się z tą odizolowaną kulturą narkotykową i działalnością gangów. '''Napady''' to przestępstwa, którymi turyści powinni się martwić.

Tereny Baltimore, które przyciągają turystów, są bezpieczne. Nie powinieneś się martwić, wybierając się do opery, muzeów, akwarium itp. Szczególnie popularna dzielnica Inner Harbor jest przesiąknięta policją dniem i nocą, ponieważ władze miasta w dużej mierze polegają na tym obszarze, aby przyciągać mieszkańców i turystów oraz generować dochody z podatków. Niektóre obszary na północ od nabrzeża (centrum nad Inner Harbor wokół Lexington Market i wokół dużych osiedli mieszkaniowych na północny wschód od Little Italy) mogą być nieco podejrzane po zmroku, a czasami nawet w ciągu dnia. Jeśli parkujesz samochód na ulicy w dzielnicy rozrywkowej Charles Street lub nawet w Fells Point, nie zostawiaj w nim niczego – nawet śmieci – aby zapobiec kradzieżom z włamaniem. Generalnie, największym utrapieniem dla turystów i mieszkańców centrum miasta są bezdomni i/lub narkomani, którzy proszą o pieniądze. Większość z nich zostawi cię w spokoju, jeśli cokolwiek od ciebie dostanie lub nie dostanie. Jeśli ktoś zacznie cię śledzić, najlepiej go zignorować i iść dalej, ponieważ prawie zawsze rezygnuje po kilku sekundach. Unikaj konfrontacji i odkrzykiwania.

Przede wszystkim jednak zachowaj standardowe środki ostrożności obowiązujące w każdym dużym amerykańskim mieście: wiedz, dokąd zmierzasz i jak tam dotrzeć. Nocą, jeśli to możliwe, chodź w grupach, po dobrze oświetlonych ulicach i nie noś przy sobie dużych sum pieniędzy. Zadzwoń po taksówkę, jeśli powrót nocą wydaje się poza twoją strefą komfortu.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Centrum Turystyczne Baltimore'''|39.28390 |-76.61236|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://baltimore.org/ Centrum Turystyczne Baltimore]''', 401 Light St. (''pomiędzy Conway i Barre na Inner Harbor''), ☏ +1 410 659-7300, bezpłatny numer: +1-877-225-8466, vc@baltimore.org. Codziennie od 9:00 do 17:00. 
* {{Znacznik|'''The Charm'tastic Mile of Baltimore'''|39.28646 |-76.61237|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.thecharmtasticmile.com/ The &quot;Charm'tastic Mile&quot; of Baltimore]''' (''S. Calvert &amp; Pratt Street (wejście do Galerii)''), ☏ +1 443 851-5244.

=== Publikacje ===
* '''''Baltimore Sun''''' to dziennik w Baltimore.
* '''''[https://www.thebaltimorebanner.com/ Baltimore Banner]''''' ma drugą co do wielkości redakcję w Baltimore.
* '''''Baltimore Brew''''' to lokalny portal informacyjny założony przez byłego reportera ''Washington Post''.
* '''''[https://baltimorebeat.com/ Baltimore Beat]''''' to bezpłatny, alternatywny tygodnik. Rozpoczął wydawanie w 2017 roku, tuż po zakończeniu wydawania długoletniego ''Baltimore City Paper''.
* '''''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063769221765# The Bohemian]''''' to dwumiesięcznik alternatywny wydawany w Baltimore.
* '''''[https://afro.com/ AFRO]''''' służy czarnej społeczności Baltimore od 1892 roku.

=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia (Honorowy)''', 799 Cromwell Park Dr, Ste. A, Glen Burnie, ☏ +1 410 863-0255, +1 410 863-0211, faks: +1 410 863-1377, leec@jsconnor.com. 
* [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] '''Finlandia (Honorowy)''', 2200 Broening Hwy., Suite 102, ☏ +1 410 633-4666, faks: +1 410 633-2993, dchenowith@tparkerhost.com. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy (Honorowy)''', Equitable Bldg., 10 N. Calvert St., Ste. 940, ☏ +1 410 727-6550, +1 410 727-7297, faks: +1 410 727-6563, Info@ItalConBalto.org. edytuj
* [[Plik:Flag of Nepal.svg|20px]] '''Nepal (Honorowy)''', 515 Walker Ave., ☏ +1 443 759-9383, premmahat@gmail.com.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Annapolis]]''' — urocza, historyczna, niewielka stolica stanu Maryland i siedziba Akademii Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych — można wybrać się na jednodniową wycieczkę z Baltimore, korzystając z komunikacji miejskiej.
* '''[[Ellicott City]]''' — zamożne przedmieście Baltimore z uroczą, staromodną główną ulicą.
* '''[[Filadelfia]]''' — miejsce narodzin amerykańskiej niepodległości i szóste co do wielkości miasto w kraju.
* '''[[Waszyngton]]''' — stolica kraju jest domem dla jednych z najbardziej kultowych amerykańskich zabytków, a także wielu bezpłatnych muzeów dzięki uprzejmości Smithsonian Institution; można tam dojechać pociągami Amtrak, MARC Train, Flixbus i Greyhound.

{{użyteczny}}
{{Jest w|Maryland}}
{{geo|39.29219|-76.60955|zoom=11}}
[[Kategoria:Maryland]]</text>
      <sha1>tvxlblyjsy7sv88pnszj48ypc3ejyij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipodróże:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>16196</id>
    <revision>
      <id>156890</id>
      <parentid>156774</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T22:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>9635</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>156890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="997" sha1="ipi39mfdnterj4yvf8sb28i08xcvsy0" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Poniższe dane są kopią z pamięci podręcznej. Ostatnia aktualizacja odbyła się o 2026-05-07T08:54:38Z. W pamięci podręcznej {{PLURAL:5000|znajduje|znajdują|znajduje}} się maksymalnie {{PLURAL:5000|jeden wynik|5000 wyniki|5000 wyników}}.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Gadżet !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Liczba użytkowników !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Użytkownicy aktywni
|-
|HotCat || 25 || 2
|-
|Navigation popups || 2 || 0
|-
|WikidataInfo || 15 || 0
|-
|heading-icons || 15 || 2
|-
|purge-tab || 8 || 1
|-
|replylinks || 14 || 1
|}
* [[Specjalna:Użycie gadżetów]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
HotCat,25,2
Navigation popups,2,0
WikidataInfo,15,0
heading-icons,15,2
purge-tab,8,1
replylinks,14,1
--&gt;</text>
      <sha1>ipi39mfdnterj4yvf8sb28i08xcvsy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Niigata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17754</id>
    <revision>
      <id>156870</id>
      <parentid>154056</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25719" sha1="1p7w72bdhgq0mm3trvr6q4o1xlhhjtn" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Niigata
 |nazwa oryginalna = 新潟市
 |widok            = Niigata_Montage3.png
 |opis             = 
 |herb             = Emblem_of_Niigata,_Niigata.svg
 |mapa             = Niigata in Niigata Prefecture.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] [[Japonia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Niigata_Prefecture.svg|20px]] [[Prefektura Niigata]]
 |powierzchnia     = 726,01
 |wysokość         = 8
 |ludność          = 759 900
 |prefiks          = 25
 |kod pocztowy     = 15100-9
 |www              = https://www.city.niigata.lg.jp/
}}
[[Plik:NiigataCity.jpg|thumb|350px|Niigata]]
'''Niigata''' ([[Rozmówki japońskie|jap]]. 新潟市, ''Niigata-shi'') to miasto w regionie [[Chūbu]] i stolica [[Prefektura Niigata|prefektury Niigata]]. Jest to ważne miasto portowe nad Morzem Japońskim.

== Charakterystyka ==
Niigata to miasto portowe liczące 810 000 mieszkańców, położone nad Morzem Japońskim. Leży około 250 km na północ od [[Tokio]] i jest połączone z nim linią Shinkansen oraz autostradą. Niigata to region uprawy ryżu, słynący z wysokiej jakości ryżu i sake.

=== Historia ===
Port w Niigacie został założony w XVI wieku, a miasto prosperowało. W 1858 roku, wraz z podpisaniem Traktatu o Przyjaźni i Handlu między Japonią a [[Stany Zjednoczone|Stanami Zjednoczonymi]], Niigata została wyznaczona jako jeden z pięciu portów Japonii do prowadzenia handlu ze światem zewnętrznym. Międzynarodowy port w Niigacie został otwarty w 1868 roku. W 1889 roku Niigata uzyskała prawa miejskie.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Lotnisko Niigata|37.955833 |139.111667 |typ=transport|treść=}}'''Lotnisko Niigata''' ((新潟空港 ''Niigata Kūkō'', {{IATA|KIJ}}). Obsługuje loty międzynarodowe z [[Korea Południowa|Korei Południowej]] ([[Seul]] liniami Korean Air), [[Chiny|Chin]] ([[Szanghaj]] liniami China Eastern) i [[Tajwan]]u ([[Tajpej]] liniami Tigerair Taiwan). Regularnie odbywają się również loty krajowe z [[Osaka|Osaki]] (lotniska Itami i Kansai) (25 100 jenów w jedną stronę), [[Sapporo]] (28 700 jenów w jedną stronę), [[Nagoja|Nagoi]] (lotnisko Chubu) i lotniska w Nagoi, [[Fukuoka|Fukuoki]] (31 700 jenów w jedną stronę) oraz [[Kobe]]. 

Autobusy wahadłowe kursują regularnie z wyjścia JR Niigata South bezpośrednio na lotnisko co około 30 minut (25 minut, 400 jenów). jednokierunkowa).

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja Niigata|37.912028 |139.061889 |typ=transport|treść=}}'''[https://www.jreast.co.jp/estation/station/info.aspx?StationCd=1137 Stacja Niigata]''' jest stacją końcową linii '''Joetsu Shinkansen''' do [[Tokio]], kosztującej za bilet 10 570 jenów w jedną stronę. Większość pociągów podróżuje nieco ponad 2 godziny, ale jest jeden poranny kurs, który jedzie z Tokio do Ōmiya bez przesiadek w 97 minut. Podróż jest w pełni objęta Japan Rail Pass i JR East Rail Pass. 

Shinkansen to również szybki i ekonomiczny sposób dotarcia do Niigaty z [[Osaka|Osaki]], [[Kioto]] i [[Kobe]] (5 godzin z Osaki i 22 310 jenów, z przesiadką w [[Tokio]]). Japan Rail Pass jest ważny z wyjątkiem pociągów ''Nozomi'' kursujących na pierwszym odcinku do [[Tokio]]. Karnet Japan Rail jest ważny w pociągach Hikari i Sakura między [[Osaka|Osaką]] a [[Tokio]].

Z [[Kanazawa|Kanazawy]] i [[Toyama|Toyamy]] do Niigaty kursował kiedyś pociąg osobowy, ale sytuacja uległa zmianie wraz z otwarciem Hokuriku Shinkansen. Najszybszym sposobem podróżowania między tymi obszarami jest skorzystanie z pociągu Shinkansen ''Hakutaka'' (はくたか) do '''Jōetsu-myōkō''' (上越妙高), a następnie przesiadka na pociąg ekspresowy ''Shirayuki'' (しらゆき), który kursuje pięć razy dziennie. Podróż z [[Kanazawa|Kanazawy]] tą trasą podróż trwa około 3 godzin i kosztuje 10 130 jenów w jedną stronę; z [[Toyama|Toyamy]] – 2 godziny 45 minut i 9160 jenów. Jeśli korzystasz z Japan Rail Pass, za 10-kilometrową podróż między Jōetsu-myōkō a Naoetsu, która odbywa się po torach innych niż JR, należy uiścić niewielką dopłatę w wysokości 450 jenów.

Pociągów do i z północy jest mniej i są one bardziej oddalone. Najwygodniejszym połączeniem jest ograniczony pociąg ekspresowy ''Inaho'' (いなほ) do [[Sakata|Sakaty]] (2 godziny, 5270 jenów), a około połowa podróży jest kontynuowana do [[Akita|Akity]] (3,5 godziny, 7210 jenów). Pociągi lokalne również kursują wzdłuż wybrzeża Morza Japońskiego, ale w kierunku północnej części prefektury kursują co około dwie godziny. Pociągi te są regularnie narażone na opóźnienia i odwołania spowodowane pogodą.

''Moonlight Echigo'' (ムーンライトえちご) był pociągiem sezonowym, który kursował nocą z [[Tokio/Shinjuku|Shinjuku]] do Niigata, głównie w okresach obowiązywania biletu Seishun 18. Żaden z tych pociągów nie kursował od 2014 roku. 

=== Samochodem ===
Droga krajowa [[Plik:Japanese_National_Route_Sign_0007.svg|25px]] (国道7号, ''Kokudō shichi-gō'') łączy Niigatę z [[Aomori]], północnym krańcem [[Honsiu]]. Droga krajowa [[Plik:Japanese_National_Route_Sign_0008.svg|25px]] zapewnia połączenie z [[Kioto]] na południu. Niigata jest połączona z [[Tokio]] drogą krajową nr [[Plik:Japanese_National_Route_Sign_0017.svg|25px]].

'''Autostrady'''
* Droga ekspresowa ''Ban'etsu'' (E49) biegnie 213 km z Niigata-Chūō do [[Iwaki]].
* Droga ekspresowa ''Hokuriku'' (E8) przecina główną japońską wyspę Honsiu z Niigaty do Maibary.

=== Autobusem ===
Niigata Kotsu oferuje autobusy autostradowe do stacji Ikebukuro w [[Tokio]] (5,5 godziny, 5250 jenów w jedną stronę), [[Nagoja|Nagoi]] (7,5 godziny, 7800 jenów w jedną stronę), [[Sendai]] (3,5 godziny, 4500 jenów w jedną stronę) oraz do [[Osaka|Osaki]] i [[Kioto]] (8 godzin, 8450 jenów w jedną stronę), a także do wielu innych miast.

==== {{Znacznik|Bandai City Bus Center|37.9163588|139.0556451|typ=transport|treść=}}Bandai City Bus Center ====
Okna kas biletowych: 8:30-19:00

* '''Niigata Kotsu''' ([https://www.niigata-kotsu.co.jp/ strona japońska])
:Tohoku – [[Sendai]], [[Yamagata]], [[Koriyama]], [[Aizu-Wakamatsu]]
:Kanto – [[Tokio]], [[Takasaki]], Omiya
:Chubu – [[Nagoja]], [[Kanazawa]], [[Nagano]], [[Toyama]]
:Kansai – [[Osaka]], [[Kioto]]

==== {{Znacznik|Wyjście południowe ze stacji Niigata, dworzec autobusowy|37.911595533028525|139.06257267935374|typ=transport|treść=}}Wyjście południowe ze stacji Niigata, dworzec autobusowy ====
* '''[https://willer-travel.com/en/ Willer Bus]''' +81 50 5805-0383 - Angielski/koreański pon.-pt. 10:00-20:00
:Kanto - [[Tokio]], [[Jokohama]], Tokyo Disney Land
:Kansai - [[Osaka]], [[Kioto]]

=== Statkiem ===
[https://www.sadokisen.co.jp/ Sado Kisen] oferuje regularne połączenia do Ryotsu na wyspie [[Sado]] z {{Znacznik|Terminal Sadokisen|37.92992640721888|139.06202108139846|typ=transport|treść=}}'''terminalu Sadokisen'''. Szybkie promy kosztują 5960 jenów i pokonują dystans w godzinę, natomiast większe promy samochodowe kosztują 2060 jenów, ale podróż trwa 2,5 godziny.

[https://www.snf.jp/ Prom Shin-Nihonkai] (06-6348-1120) oferuje codzienne połączenia między [[Otaru]] a Niigatą (18 godzin, od 6200 jenów). Połączenie jest nocne, a prywatne kabiny są dostępne za wyższą cenę (cena podstawowa obejmuje miejsce do spania na podłodze).

Promy do [[Władywostok]]u prawdopodobnie nie będą kursować do odwołania, ale od 2018 roku nadal istnieją regularne połączenia z [[Toyama]].

Autobus linii 5 kursuje z dworca kolejowego do portu co 20 minut.

Statki do/z [[Tsuruga|Tsurugi]], [[Akita|Akity]] i [[Otaru]] cumują przy {{Znacznik|Molo Yamanoshita|37.93814304554179|139.0687373325951|typ=transport|treść=}}'''[https://www.snf.jp/english/ molo Yamanoshita]''' (terminal promowy Shin Nihonkai).

== Komunikacja ==
{{mapa|37.916194|139.036389|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
Niigata ma bardzo dobry system autobusowy, ale wszędzie można dojść pieszo, ponieważ większość głównych atrakcji znajduje się w odległości spaceru.

Do większości głównych atrakcji Niigaty można łatwo dotrzeć rowerem. Miasto oferuje wypożyczalnie rowerów w kilku punktach rozsianych po całym mieście, a opłata za wynajem wynosi 100 jenów za pierwsze 3 godziny i 100 jenów za każdą kolejną godzinę. Jeśli planujesz zatrzymać rower na dłużej niż 4 godziny, warto zwrócić go w pobliskiej wypożyczalni i ponownie wypożyczyć przed upływem pierwszych 3 godzin. W ten sposób opłata za wynajem wynosi 100 jenów za każde 3 godziny. W biurze informacji turystycznej na dworcu kolejowym w Niigata można uzyskać niezbędne mapy i wskazać najbliższą wypożyczalnię – około 5 minut spacerem. Wypożyczalnia może również dostarczyć mapy ze wszystkimi wypożyczalniami. Do wypożyczenia roweru wymagany jest dokument tożsamości. Przed opuszczeniem wypożyczalni należy sprawdzić hamulce, ciśnienie w oponach i sposób użycia blokady roweru.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Former Ozawa Family Residence 20131106.JPG|thumb|Dom, w którym dawniej mieszkała rodzina kupiecka Ozawa, jest budynkiem wpisanym na listę zabytków i stanowi przykład typowego budynku kupieckiego z późnego okresu Edo.]]
* {{zobacz
| name=[https://www.nchm.jp/ Minatopia – Muzeum Historii Miasta Niigata] | alt=みなとぴあ新潟市歴史博物館 | url= | adres=2-10 Yanagishima - Chuo-ku | lat=37.929833| long=139.057722| wskazówki=
| tollfree=+81 25-225-6111 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum, w którym można poznać historię i kulturę Niigaty. Audioprzewodniki dostępne w języku angielskim, koreańskim i rosyjskim. Cena: 300 jenów dla dorosłych, 200 jenów dla studentów szkół wyższych i zawodowych, 100 jenów dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich.
}}
* {{zobacz
| name=[https://hoppou-bunka.com/ Muzeum Kultury Północnej] | alt=北方文化博物館 | url= | adres=2-15-25 Somi - Kōnan-ku | lat=37.829617| long=139.152147| wskazówki=
| tollfree=+81 25-385-2001 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kwi-Lis 08:00-17:00, Gru-Mar 08:00-16:30. Zbudowany jako dom zamożnej rodziny w latach 1885-1887. Muzeum składa się z kilku budynków oraz kilku restauracji/kawiarni. Wystawione są dokumenty i kolekcje dzieł sztuki, w tym obrazy i rzeźby z dawnych gospodarstw domowych. Warto poświęcić co najmniej pół dnia na zwiedzanie. Cena: 800 jenów (dorośli), 400 jenów (dzieci).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.hotelnikkoniigata.jp/temboushitsu/ Taras widokowy Toki Messe] | alt=朱鷺メッセ展望室 | url= | adres=6-1 Bandaijima - Chuo-ku | lat=37.92616 | long=139.06 | wskazówki=
| tollfree=+81 25-240-1511 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niedz.-Czw. 08:00-22:00, Pt. 08:00-17:00, ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem. Toki Messe to nowoczesne, wielofunkcyjne centrum kongresowe. Taras widokowy na najwyższym piętrze to atrakcja turystyczna, z której można podziwiać panoramę miasta Niigata. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nakanotei-muse.com/ Rezydencja Nakano – Fundacja Muzeum Sztuki] | alt=中野邸美術館 | url= | adres=598 Kanazu - Akiha-ku | lat=37.75025 | long=139.1142 | wskazówki=ze stacji Yashiroda (linia JR Shinnetsu): około 3 minut taksówką lub 15 minut pieszo
| tollfree=+81 250-25-1000 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=09:30-16:00, nieczynne w środy od grudnia do marca sierpnia. 700 jenów dla dorosłych, 500 jenów dla studentów szkół wyższych i zawodowych, 100 jenów dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich.
}}
* {{zobacz
| name=Park Carillon Tsukioka | alt= | url= | adres= | lat=37.8842913| long=139.3064192| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=to wielofunkcyjny park położony obok gorących źródeł Tsukioka. Park ma wiele do zaoferowania odwiedzającym, w tym piękny dźwięk dzwonów dochodzący z Wieży Carillon, a także plac zabaw dla dzieci. W Pawilonie Kultury Carillon można obejrzeć miecze wykonane przez Akitsugu Amatę, Żywego Skarbu Narodowego. Odwiedzający mogą również skorzystać z kąpieli w gorących źródłach w onsenie Houzuki-no-sato, który również znajduje się na terenie parku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.hrr.mlit.go.jp/niikoku/bandaibridge/ Most Bandai] | alt=萬代橋 | url= | adres= | lat=37.919444| long=139.053056| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Most ten, zbudowany w 1929 roku w miejscu pierwszego mostu nad rzeką Shinano, jest obiektem o znaczeniu kulturowym na skalę kraju.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.denka-bigswan.com/ Stadion Denka Big Swan] | alt=デンカビッグスワンスタジアム | url= | adres= | lat=37.8825| long=139.059167| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dom drużyny piłkarskiej Albirex Niigata.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Niigata ma wspaniałą dzielnicę handlową. Ocean jest w pobliżu. Znajduje się tu piękny teatr, promy po rzece, kilka muzeów, a zimą można obserwować przypływające łabędzie.

* '''Rejs po rzece Shinano'''. Z tramwaju wodnego kursującego wzdłuż rzeki Shinano można podziwiać krajobrazy miasta Niigata. Dostępny jest również odkryty pokład, na którym pasażerowie mogą odpocząć i podziwiać widok z rzeki. Rejsy odbywają się trzy razy dziennie.
* {{Znacznik|Round 1 - Niigata|37.88820248946848|139.0178291015201|typ=atrakcja}}'''[https://www.round1.co.jp/shop/tenpo/niigata-niigata.html Round 1 - Niigata]''' (ラウンドワン), 2-1-38 Misakicho Chuo-ku. Kryte centrum rozrywki z automatami do gry w baseball, kręgielnią, karaoke, squashem, minigolfem itp.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
* '''[https://jenic.jp/cocolo/?sc_name=niigata CoCoLo Niigata]''' (CoCoLo New), 1-1-1 Hanazonocho - Chuo-ku (''wewnątrz stacji JR Niigata''). 
* {{Znacznik|'''Molo Bandai – targ rybny Bandaijima'''|37.9236539|139.0615454|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.sakana-bandai.com/ Molo Bandai – targ rybny Bandaijima]''' (ピアBandai 万代島鮮魚センター), 2-2 Bandaijima – Chuo-ku. 06:00-20:0.
* {{Znacznik|'''Niigata Isetan'''|37.9154297|139.0546986|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.isetan.mistore.jp/niigata.html Niigata Isetan]''', 1-6-1 Teaching - Chuo-ku, ☏ +81 25-242-1 od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00-19:30, soboty i niedziele w święta 10:00-9:00, strefa restauracji 11:00-8:00 (ostatnie połączenie 8:30). Niigata Isetan to dom towarowy. 
* {{Znacznik|'''Niigata Furusato Village – Bazzar Hall'''|37.86625 |139.02019 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Niigata Furusato Village – Bazzar Hall''', 2307-1 Yamada – Nishi-ku, ☏ +81-25-230-3 09:30-17:3 Znajduje się na terenie obiektu turystycznego Niigata Furusato Village.

=== Kantor wymiany walut ===
Możesz wymienić walutę obcą oraz sprzedać i kupić czeki podróżne na lotnisku, w dużych hotelach, lokalnych oddziałach banków, oddziałach Japan Post Bank i urzędach pocztowych. Niektóre urzędy pocztowe nie oferują tej usługi, a nawet jeśli ją oferują, rodzaje walut, które można w nich wymienić, różnią się w zależności od placówki.

* '''Daishi Bank – Oddział na lotnisku w Niigata''' (''na lotnisku w Niigata''), ☏ +81 25-270-1243. Pn.-pt. 09:00-12:00, 13:00-15:00. 
* '''Japan Post Bank – Oddział w Niigata''' (新潟中央郵便局), 2-6-26 Higashi-Odori – Chuo-ku (''5 minut spacerem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''). Pn.-pt. 09:00-16:00. 
* '''Japan Post Bank - Oddział Niigata Naka''' (新潟中郵便局), 7bancho Higashiboridori - Chuo-ku (''około 5 minut jazdy samochodem od stacji JR Niigata Bandai Exit''). Pn.-Pt. 09:00-16:00.

== Gastronomia ==
Podobnie jak wiele regionów w Japonii, Niigata słynie z ryżu, a niektórzy mieszkańcy twierdzą, że jest to najlepszy ryż w kraju. Region ten słynie z następujących specjałów:

* Ryż ''Uonuma koshihikari''.
* ''Katsudon Shoyu'' (sos sojowy) i ''yofu'' (w stylu zachodnim).
* ''Sekihan Shoyu''.
* Gulasz ''Noppe''.
* ''Wappa-meshi'' (ryż z owocami morza gotowany na parze w bambusowym koszyku).
* ''Sasa-dango'' (kulki ryżowe z mochi, nadziewane pastą z czerwonej fasoli, doprawione bylicą pospolitą i zawinięte w liście bambusa).
* ''Poppo-yaki'' (chleb na parze z brązowym cukrem).
* ''Hegi-soba'' (soba z regionów Uonuma i Ojiya, przygotowywana ze specjalnego rodzaju wodorostów).
* Ramen ''Tsubame-sanjo'' (ramen przygotowywany z grubego makaronu udon).
* ''Tochio aburage'' (aburaage w języku Tochio nazywany jest „aburage”).
* ''Kirazu'' (dania wykorzystujące okara (pulpę sojową)).
* ''Kakinomoto'' (jadalne chryzantemy).
* ''Kanzuri'' (specjalna przyprawa z Myōkō, przygotowywana poprzez pozostawienie papryczki chili wystawionej na śniegu, a następnie dodanie mąki, soli i yuzu).
* {{Znacznik|'''Sushi Kappo - Marui'''|37.924805 |139.046206 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://sushi-marui.com/ Sushi Kappo - Marui]''' (鮨・割烹丸伊), 1411 Higashiboridori 8 Bancho chuo-ku, ☏ +81 25-228-0101. 11:30-14:00, 17:00-22:30.

== Życie nocne ==
Znajdują się tu setki barów ''izakaya'' i innych japońskich barów.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Niigata Terminal Hotel'''|37.913872|139.0636216|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.sato-syokai.co.jp/ Niigata Terminal Hotel]''', 1-6-31 Hanazono-cho - Chuo-ku, ☏ +81 25-241-7777. Pokoje od 4515 jenów za pokój jednoosobowy, 7350 jenów za pokój dwuosobowy. 
* {{Znacznik|'''Super Hotel Niigata'''|37.916752 |139.065947 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.superhoteljapan.com/en/s-hotels/nigata/?hid=22&amp;tpl=/niigata/index.html&amp;ex=0 Super Hotel Niigata]''', 1-6-13 Akashi - Chuo-ku (''7 minut spacerem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-247-9000. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 10:00. Bezpłatne śniadanie. Parking: 800 jenów/noc, wymagana rezerwacja. 5400-9000 jenów.\

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Toyoko Inn Niigata Furumachi'''|37.922028 |139.047745 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Toyoko Inn Niigata Furumachi''' (東横イン新潟古町), 1168-2, Nanaban-cho, Kami-okawamae-dori, Chuo-ku, Niigata City (''bezpłatny transport autobusem wahadłowym ze stacji JR Niigata (wyjście Bandai, przed komisariatem policji)''), ☏ +81 25-227-1045, faks: +81 25-227-1046, niigata_furumachi@toyoko-inn.com. Zameldowanie: 16:00, wymeldowanie: 10:00. Parking 500 ¥/noc. Bezpłatne śniadanie. Od 4980 jenów w wersji pojedynczej, 7980 jenów w wersji podwójnej lub podwójnej. 
* {{Znacznik|'''APA Hotel Niigata-Furumachi'''|37.9214155|139.0456421|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''APA Hotel Niigata-Furumachi''' (アパホテル新潟古町), 1037-1 6ban-cho, Higashiboridori - Chuo-ku (''około 5 minut jazdy samochodem) od stacji JR Niigata''), ☏ +81 25-229-2211, ahnifuru@apa.co.jp. Od 7000 jenów za pokój jednoosobowy, 13 000 jenów za pokój jednoosobowy/dwuosobowy. 
* '''[https://www.apahotel.com/hotel/kousinetsu/02_niigata-higashinakadori/english/ APA Hotel Niigata-Higashinakadori]''' (アパホテル新潟東中道), 289-2 2ban-cho Higashinakadori - Chuo-ku (''około 5 minut samochodem od stacji JR Niigata''), ☏ +81 25-229-7111, ahnihiga@apa.co.jp. Pokoje od 6000 jenów jednoosobowych i 11 000 jenów podwójnych.
* {{Znacznik|'''Hotel Bandai Silver'''|37.9161082|139.05614|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Bandai Silver''', 1-3-30 Bandai Chuo-ku (''10 minut spacerem lub 3 minuty jazdy od stacji JR Niigata''), ☏ +81 25-243-3711. Ceny pokoi od 7800 jenów (pokój jednoosobowy), 7500 jenów (pokój dwuosobowy).
* '''[https://www.solarehotels.com/english/ Hotel Chisun i Centrum Konferencyjne Niigata]''', 1-1 Sasaguchi Chuo-ku (''bezpośrednie połączenie z południowym wyjściem ze stacji JR Niigata'), ☏ +81 25-240-2111, ChisunHotel-Niigata@SolareHotels.com. Ceny pokoi od 8600 jenów (pokój jednoosobowy), 12 600 jenów (pokój dwuosobowy), 15 000 jenów (pokój dwuosobowy).
* {{Znacznik|'''Hotel Comfort Niigata Ekimae'''|37.9126588|139.0579958|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.choicehotels.com/japan/niigata/comfort-inn-hotels/jp071 Hotel Comfort Niigata Ekimae]''', 3-3-1 Benten Chuo-ku, ☏ +81 25-242-0611. Oddział sieci American Hotel. 
* '''[https://www.oohashiya.co.jp/ Hoho]''' (ほほ), 340 Iwamuro-onsen – Nishikan-ku, ☏ +81 256-82-4125. Dawniej znany jako Hotel Ohashi Yakata-no-Yu. Hotel spa w stylu japońskim. 
* {{Znacznik|'''Sunroute Hotel Niigata'''|37.9147452|139.0641196|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Sunroute Hotel Niigata''' (サンルートホテル新潟), 1-11-25 Higashi-Odori - Chuo-ku (''3 minuty spacerem od wyjścia Bandai ze stacji JR Niigata''), ☏ +81 25-246-6161. Pokoje od 8 000 jenów jednoosobowych, 12 800 jenów dwuosobowych, 13 800 jenów podwójnych.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''ANA Crowne Plaza Niigata'''|37.9183 |139.05919 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/us/en/niigata/kijcp/hoteldetail ANA Crowne Plaza Niigata]''', 5-11-20 Bandai - Chuo-ku (''10 minut spacerem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-245-3333, roomrsv@anacrowneplaza-niigata.jp. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. W hotelu obowiązuje zakaz wprowadzania zwierząt. Opłata za parking wynosi 1200 jenów za dobę. Ceny pokoi wahają się od 10 972 jenów za pokój jednoosobowy, 18 480 jenów za pokój dwuosobowy, 18 480 jenów za pokój dwuosobowy i 49 500 jenów za apartament. 
* {{Znacznik|'''Hotel Nikko Niigata'''|37.9251665|139.0596528|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Nikko Niigata''', 5-1 Bandaijima - Chuo-ku (''około 10 minut jazdy samochodem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-240-1888. Wszystkie pokoje znajdują się na wyższych piętrach (22-29). Ceny pokoi: od 11 550 jenów za pokój jednoosobowy, 18 480 jenów za pokój dwuosobowy, 18 480 jenów za pokój dwuosobowy, 46 200 jenów za apartament.
* {{Znacznik|'''Hotel Okura Niigata'''|37.91986 |139.051 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Okura Niigata''', 6-53, Kawabata-cho - Chuo-ku (''5 minut jazdy samochodem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-224-6111, info@okura-niigata.com. Czterogwiazdkowy hotel po zachodniej stronie mostu Bandai. Pokoje od 10 395 jenów za pokój jednoosobowy, 23 100 jenów za pokój dwuosobowy, 28 875 jenów za pokój dwuosobowy, 57 750 jenów za apartament. 
* {{Znacznik|'''Iwamuro spa Takashimaya'''|37.737494 |138.83789 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://takasimaya.co.jp/ Iwamuro spa Takashimaya]''', 678 Ko, Iwamuro-onsen, Nishi-Kan-ku, ☏ +81 256-82-2001. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. Zajazd w stylu japońskim. Transfer dostępny jest raz dziennie ze stacji JR Tsubame Sanjo. Cena od 39 900 jenów za 2 osoby z kolacją i śniadaniem. 
* {{Znacznik|'''The Italia-Ken (Niigata)'''|37.925237 |139.0442 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.italiaken.com/en/ The Italia-Ken (Niigata)]''', 7-1574 Nishibori-dori - Chuo-ku, (''około 8 minut jazdy samochodem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-224-5111, front7@italiaken.com. Usługi i kuchnia w stylu europejskim. Cena od 12 000 jenów za pokój jednoosobowy, 18 000 jenów za pokój dwuosobowy lub z dwoma pojedynczymi łóżkami.

== Kontakt ==
* '''Centrum Informacji JR''' (''stacja Niigata, wyjście wschodnie''). 10:00-18:50. 
* '''[https://www.nvcb.or.jp/en/index.html Centrum Informacji Turystycznej, wejście Bandai do stacji Niigata]''', 1-1-1 Hanazono-cho - Chuo-ku, ☏ +81 25-241-7914, faks: +81 25-241-7922. 09:00-18:00.

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Szpital Uniwersytecki Niigata Medical and Dental Hospital'''|37.9192062|139.0353432|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.nuh.niigata-u.ac.jp/ Szpital Uniwersytecki Niigata Medical and Dental Hospital]''', 1-754 Asahimachi-dori, Chuo-ku (''około 15 minut taksówką ze stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-227-2460 (medycyna), +81 25-227-2937 (stomatologia), +81 25-227-2479 (po godzinach i w nocy). edit
* {{Znacznik|'''Szpital Miejski Niigata'''|37.875715 |139.041224 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.hosp.niigata.niigata.jp/english/ Szpital Miejski Niigata]''', 463-7 Shumoku, Chuo-ku (''około 15 minut taksówką ze stacji JR Niigata, wyjście południowe'').

== Informacje turystyczne ==
=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] '''Chiny''', 5220-18, NishiOhata-cho – Chuo-ku, ☏ +81 25-228-8888, faks: +81 25-228-8901, chinaconsul_nii_jp@mfa.gov.cn. 
* [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] '''Republika Korei''', 5F, Bandaijima Bldg., 5-1, Bandaijima - Chuo-ku, ☏ +81 25-255-5555, faks: +81 25-255-5506, rokcon@pavc.ne.jp. 
* [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] '''Federacja Rosyjska''', 12F, Bandaijima Bldg., 5-1, Bandaijima - Chuo-ku, ☏ +81 25-244-6015, faks: +81 25-244-6077.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Sado]]'''
* '''[[Shibata]]'''
* '''[[Murakami]]'''
* '''[[Gosen]]'''
* '''[[Aga]]'''
* '''[[Kitakata]]'''
* '''[[Kashiwazaki]]'''
* '''[[Uonuma]]'''
* '''[[Tokamachi]]'''

{{użyteczny}}

{{Jest w|Honsiu}}
{{geo|37.916|139.036}}
[[Kategoria:Japonia]]</text>
      <sha1>1p7w72bdhgq0mm3trvr6q4o1xlhhjtn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156880</id>
      <parentid>156870</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T13:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25720" sha1="72xgx8w9n1g5newtpkwtka37h98gls9" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Niigata
 |nazwa oryginalna = 新潟市
 |widok            = Niigata_Montage3.png
 |opis             = 
 |herb             = Emblem_of_Niigata,_Niigata.svg
 |mapa             = Niigata in Niigata Prefecture.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] [[Japonia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Niigata_Prefecture.svg|20px]] [[Prefektura Niigata]]
 |powierzchnia     = 726,01
 |wysokość         = 8
 |ludność          = 759 900
 |prefiks          = 25
 |kod pocztowy     = 15100-9
 |www              = https://www.city.niigata.lg.jp/
}}
[[Plik:NiigataCity.jpg|thumb|350px|Niigata]]
'''Niigata''' ([[Rozmówki japońskie|jap]]. 新潟市, ''Niigata-shi'') to miasto w regionie [[Chūbu]] i stolica [[Prefektura Niigata|prefektury Niigata]]. Jest to ważne miasto portowe nad Morzem Japońskim.

== Charakterystyka ==
Niigata to miasto portowe liczące 810 000 mieszkańców, położone nad Morzem Japońskim. Leży około 250 km na północ od [[Tokio]] i jest połączone z nim linią Shinkansen oraz autostradą. Niigata to region uprawy ryżu, słynący z wysokiej jakości ryżu i sake.

=== Historia ===
Port w Niigacie został założony w XVI wieku, a miasto prosperowało. W 1858 roku, wraz z podpisaniem Traktatu o Przyjaźni i Handlu między Japonią a [[Stany Zjednoczone|Stanami Zjednoczonymi]], Niigata została wyznaczona jako jeden z pięciu portów Japonii do prowadzenia handlu ze światem zewnętrznym. Międzynarodowy port w Niigacie został otwarty w 1868 roku. W 1889 roku Niigata uzyskała prawa miejskie.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Lotnisko Niigata|37.955833 |139.111667 |typ=transport|treść=}}'''Lotnisko Niigata''' ((新潟空港 ''Niigata Kūkō'', {{IATA|KIJ}}). Obsługuje loty międzynarodowe z [[Korea Południowa|Korei Południowej]] ([[Seul]] liniami Korean Air), [[Chiny|Chin]] ([[Szanghaj]] liniami China Eastern) i [[Tajwan]]u ([[Tajpej]] liniami Tigerair Taiwan). Regularnie odbywają się również loty krajowe z [[Osaka|Osaki]] (lotniska Itami i Kansai) (25 100 jenów w jedną stronę), [[Sapporo]] (28 700 jenów w jedną stronę), [[Nagoja|Nagoi]] (lotnisko Chubu) i lotniska w Nagoi, [[Fukuoka|Fukuoki]] (31 700 jenów w jedną stronę) oraz [[Kobe]]. 

Autobusy wahadłowe kursują regularnie z wyjścia JR Niigata South bezpośrednio na lotnisko co około 30 minut (25 minut, 400 jenów). jednokierunkowa).

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja Niigata|37.912028 |139.061889 |typ=transport|treść=}}'''[https://www.jreast.co.jp/estation/station/info.aspx?StationCd=1137 Stacja Niigata]''' jest stacją końcową linii '''Joetsu Shinkansen''' do [[Tokio]], kosztującej za bilet 10 570 jenów w jedną stronę. Większość pociągów podróżuje nieco ponad 2 godziny, ale jest jeden poranny kurs, który jedzie z Tokio do Ōmiya bez przesiadek w 97 minut. Podróż jest w pełni objęta Japan Rail Pass i JR East Rail Pass. 

Shinkansen to również szybki i ekonomiczny sposób dotarcia do Niigaty z [[Osaka|Osaki]], [[Kioto]] i [[Kobe]] (5 godzin z Osaki i 22 310 jenów, z przesiadką w [[Tokio]]). Japan Rail Pass jest ważny z wyjątkiem pociągów ''Nozomi'' kursujących na pierwszym odcinku do [[Tokio]]. Karnet Japan Rail jest ważny w pociągach Hikari i Sakura między [[Osaka|Osaką]] a [[Tokio]].

Z [[Kanazawa|Kanazawy]] i [[Toyama|Toyamy]] do Niigaty kursował kiedyś pociąg osobowy, ale sytuacja uległa zmianie wraz z otwarciem Hokuriku Shinkansen. Najszybszym sposobem podróżowania między tymi obszarami jest skorzystanie z pociągu Shinkansen ''Hakutaka'' (はくたか) do '''Jōetsu-myōkō''' (上越妙高), a następnie przesiadka na pociąg ekspresowy ''Shirayuki'' (しらゆき), który kursuje pięć razy dziennie. Podróż z [[Kanazawa|Kanazawy]] tą trasą podróż trwa około 3 godzin i kosztuje 10 130 jenów w jedną stronę; z [[Toyama|Toyamy]] – 2 godziny 45 minut i 9160 jenów. Jeśli korzystasz z Japan Rail Pass, za 10-kilometrową podróż między Jōetsu-myōkō a Naoetsu, która odbywa się po torach innych niż JR, należy uiścić niewielką dopłatę w wysokości 450 jenów.

Pociągów do i z północy jest mniej i są one bardziej oddalone. Najwygodniejszym połączeniem jest ograniczony pociąg ekspresowy ''Inaho'' (いなほ) do [[Sakata|Sakaty]] (2 godziny, 5270 jenów), a około połowa podróży jest kontynuowana do [[Akita|Akity]] (3,5 godziny, 7210 jenów). Pociągi lokalne również kursują wzdłuż wybrzeża Morza Japońskiego, ale w kierunku północnej części prefektury kursują co około dwie godziny. Pociągi te są regularnie narażone na opóźnienia i odwołania spowodowane pogodą.

''Moonlight Echigo'' (ムーンライトえちご) był pociągiem sezonowym, który kursował nocą z [[Tokio/Shinjuku|Shinjuku]] do Niigata, głównie w okresach obowiązywania biletu Seishun 18. Żaden z tych pociągów nie kursował od 2014 roku. 

=== Samochodem ===
Droga krajowa [[Plik:Japanese_National_Route_Sign_0007.svg|25px]] (国道7号, ''Kokudō shichi-gō'') łączy Niigatę z [[Aomori]], północnym krańcem [[Honsiu]]. Droga krajowa [[Plik:Japanese_National_Route_Sign_0008.svg|25px]] zapewnia połączenie z [[Kioto]] na południu. Niigata jest połączona z [[Tokio]] drogą krajową nr [[Plik:Japanese_National_Route_Sign_0017.svg|25px]].

'''Autostrady'''
* Droga ekspresowa ''Ban'etsu'' (E49) biegnie 213 km z Niigata-Chūō do [[Iwaki]].
* Droga ekspresowa ''Hokuriku'' (E8) przecina główną japońską wyspę Honsiu z Niigaty do Maibary.

=== Autobusem ===
Niigata Kotsu oferuje autobusy autostradowe do stacji Ikebukuro w [[Tokio]] (5,5 godziny, 5250 jenów w jedną stronę), [[Nagoja|Nagoi]] (7,5 godziny, 7800 jenów w jedną stronę), [[Sendai]] (3,5 godziny, 4500 jenów w jedną stronę) oraz do [[Osaka|Osaki]] i [[Kioto]] (8 godzin, 8450 jenów w jedną stronę), a także do wielu innych miast.

==== {{Znacznik|Bandai City Bus Center|37.9163588|139.0556451|typ=transport|treść=}}Bandai City Bus Center ====
Okna kas biletowych: 8:30-19:00

* '''Niigata Kotsu''' ([https://www.niigata-kotsu.co.jp/ strona japońska])
:Tohoku – [[Sendai]], [[Yamagata]], [[Koriyama]], [[Aizu-Wakamatsu]]
:Kanto – [[Tokio]], [[Takasaki]], Omiya
:Chubu – [[Nagoja]], [[Kanazawa]], [[Nagano]], [[Toyama]]
:Kansai – [[Osaka]], [[Kioto]]

==== {{Znacznik|Wyjście południowe ze stacji Niigata, dworzec autobusowy|37.911595533028525|139.06257267935374|typ=transport|treść=}}Wyjście południowe ze stacji Niigata, dworzec autobusowy ====
* '''[https://willer-travel.com/en/ Willer Bus]''' +81 50 5805-0383 - Angielski/koreański pon.-pt. 10:00-20:00
:Kanto - [[Tokio]], [[Jokohama]], Tokyo Disney Land
:Kansai - [[Osaka]], [[Kioto]]

=== Statkiem ===
[https://www.sadokisen.co.jp/ Sado Kisen] oferuje regularne połączenia do Ryotsu na wyspie [[Sado]] z {{Znacznik|Terminal Sadokisen|37.92992640721888|139.06202108139846|typ=transport|treść=}}'''terminalu Sadokisen'''. Szybkie promy kosztują 5960 jenów i pokonują dystans w godzinę, natomiast większe promy samochodowe kosztują 2060 jenów, ale podróż trwa 2,5 godziny.

[https://www.snf.jp/ Prom Shin-Nihonkai] (06-6348-1120) oferuje codzienne połączenia między [[Otaru]] a Niigatą (18 godzin, od 6200 jenów). Połączenie jest nocne, a prywatne kabiny są dostępne za wyższą cenę (cena podstawowa obejmuje miejsce do spania na podłodze).

Promy do [[Władywostok]]u prawdopodobnie nie będą kursować do odwołania, ale od 2018 roku nadal istnieją regularne połączenia z [[Toyama]].

Autobus linii 5 kursuje z dworca kolejowego do portu co 20 minut.

Statki do/z [[Tsuruga|Tsurugi]], [[Akita|Akity]] i [[Otaru]] cumują przy {{Znacznik|Molo Yamanoshita|37.93814304554179|139.0687373325951|typ=transport|treść=}}'''[https://www.snf.jp/english/ molo Yamanoshita]''' (terminal promowy Shin Nihonkai).

== Komunikacja ==
{{mapa|37.916194|139.036389|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
Niigata ma bardzo dobry system autobusowy, ale wszędzie można dojść pieszo, ponieważ większość głównych atrakcji znajduje się w odległości spaceru.

Do większości głównych atrakcji Niigaty można łatwo dotrzeć rowerem. Miasto oferuje wypożyczalnie rowerów w kilku punktach rozsianych po całym mieście, a opłata za wynajem wynosi 100 jenów za pierwsze 3 godziny i 100 jenów za każdą kolejną godzinę. Jeśli planujesz zatrzymać rower na dłużej niż 4 godziny, warto zwrócić go w pobliskiej wypożyczalni i ponownie wypożyczyć przed upływem pierwszych 3 godzin. W ten sposób opłata za wynajem wynosi 100 jenów za każde 3 godziny. W biurze informacji turystycznej na dworcu kolejowym w Niigata można uzyskać niezbędne mapy i wskazać najbliższą wypożyczalnię – około 5 minut spacerem. Wypożyczalnia może również dostarczyć mapy ze wszystkimi wypożyczalniami. Do wypożyczenia roweru wymagany jest dokument tożsamości. Przed opuszczeniem wypożyczalni należy sprawdzić hamulce, ciśnienie w oponach i sposób użycia blokady roweru.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Former Ozawa Family Residence 20131106.JPG|thumb|Dom, w którym dawniej mieszkała rodzina kupiecka Ozawa, jest budynkiem wpisanym na listę zabytków i stanowi przykład typowego budynku kupieckiego z późnego okresu Edo.]]
* {{zobacz
| name=[https://www.nchm.jp/ Minatopia – Muzeum Historii Miasta Niigata] | alt=みなとぴあ新潟市歴史博物館 | url= | adres=2-10 Yanagishima - Chuo-ku | lat=37.929833| long=139.057722| wskazówki=
| tollfree=+81 25-225-6111 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum, w którym można poznać historię i kulturę Niigaty. Audioprzewodniki dostępne w języku angielskim, koreańskim i rosyjskim. Cena: 300 jenów dla dorosłych, 200 jenów dla studentów szkół wyższych i zawodowych, 100 jenów dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich.
}}
* {{zobacz
| name=[https://hoppou-bunka.com/ Muzeum Kultury Północnej] | alt=北方文化博物館 | url= | adres=2-15-25 Somi - Kōnan-ku | lat=37.829617| long=139.152147| wskazówki=
| tollfree=+81 25-385-2001 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kwi-Lis 08:00-17:00, Gru-Mar 08:00-16:30. Zbudowany jako dom zamożnej rodziny w latach 1885-1887. Muzeum składa się z kilku budynków oraz kilku restauracji/kawiarni. Wystawione są dokumenty i kolekcje dzieł sztuki, w tym obrazy i rzeźby z dawnych gospodarstw domowych. Warto poświęcić co najmniej pół dnia na zwiedzanie. Cena: 800 jenów (dorośli), 400 jenów (dzieci).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.hotelnikkoniigata.jp/temboushitsu/ Taras widokowy Toki Messe] | alt=朱鷺メッセ展望室 | url= | adres=6-1 Bandaijima - Chuo-ku | lat=37.92616 | long=139.06 | wskazówki=
| tollfree=+81 25-240-1511 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niedz.-Czw. 08:00-22:00, Pt. 08:00-17:00, ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem. Toki Messe to nowoczesne, wielofunkcyjne centrum kongresowe. Taras widokowy na najwyższym piętrze to atrakcja turystyczna, z której można podziwiać panoramę miasta Niigata. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nakanotei-muse.com/ Rezydencja Nakano – Fundacja Muzeum Sztuki] | alt=中野邸美術館 | url= | adres=598 Kanazu - Akiha-ku | lat=37.75025 | long=139.1142 | wskazówki=ze stacji Yashiroda (linia JR Shinnetsu): około 3 minut taksówką lub 15 minut pieszo
| tollfree=+81 250-25-1000 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=09:30-16:00, nieczynne w środy od grudnia do marca sierpnia. 700 jenów dla dorosłych, 500 jenów dla studentów szkół wyższych i zawodowych, 100 jenów dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich.
}}
* {{zobacz
| name=Park Carillon Tsukioka | alt= | url= | adres= | lat=37.8842913| long=139.3064192| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=to wielofunkcyjny park położony obok gorących źródeł Tsukioka. Park ma wiele do zaoferowania odwiedzającym, w tym piękny dźwięk dzwonów dochodzący z Wieży Carillon, a także plac zabaw dla dzieci. W Pawilonie Kultury Carillon można obejrzeć miecze wykonane przez Akitsugu Amatę, Żywego Skarbu Narodowego. Odwiedzający mogą również skorzystać z kąpieli w gorących źródłach w onsenie Houzuki-no-sato, który również znajduje się na terenie parku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.hrr.mlit.go.jp/niikoku/bandaibridge/ Most Bandai] | alt=萬代橋 | url= | adres= | lat=37.919444| long=139.053056| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Most ten, zbudowany w 1929 roku w miejscu pierwszego mostu nad rzeką Shinano, jest obiektem o znaczeniu kulturowym na skalę kraju.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.denka-bigswan.com/ Stadion Denka Big Swan] | alt=デンカビッグスワンスタジアム | url= | adres= | lat=37.8825| long=139.059167| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dom drużyny piłkarskiej Albirex Niigata.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Niigata ma wspaniałą dzielnicę handlową. Ocean jest w pobliżu. Znajduje się tu piękny teatr, promy po rzece, kilka muzeów, a zimą można obserwować przypływające łabędzie.

* '''Rejs po rzece Shinano'''. Z tramwaju wodnego kursującego wzdłuż rzeki Shinano można podziwiać krajobrazy miasta Niigata. Dostępny jest również odkryty pokład, na którym pasażerowie mogą odpocząć i podziwiać widok z rzeki. Rejsy odbywają się trzy razy dziennie.
* {{Znacznik|Round 1 - Niigata|37.88820248946848|139.0178291015201|typ=atrakcja}}'''[https://www.round1.co.jp/shop/tenpo/niigata-niigata.html Round 1 - Niigata]''' (ラウンドワン), 2-1-38 Misakicho Chuo-ku. Kryte centrum rozrywki z automatami do gry w baseball, kręgielnią, karaoke, squashem, minigolfem itp.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
* '''[https://jenic.jp/cocolo/?sc_name=niigata CoCoLo Niigata]''' (CoCoLo New), 1-1-1 Hanazonocho - Chuo-ku (''wewnątrz stacji JR Niigata''). 
* {{Znacznik|'''Molo Bandai – targ rybny Bandaijima'''|37.9236539|139.0615454|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.sakana-bandai.com/ Molo Bandai – targ rybny Bandaijima]''' (ピアBandai 万代島鮮魚センター), 2-2 Bandaijima – Chuo-ku. 06:00-20:0.
* {{Znacznik|'''Niigata Isetan'''|37.9154297|139.0546986|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.isetan.mistore.jp/niigata.html Niigata Isetan]''', 1-6-1 Teaching - Chuo-ku, ☏ +81 25-242-1 od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00-19:30, soboty i niedziele w święta 10:00-9:00, strefa restauracji 11:00-8:00 (ostatnie połączenie 8:30). Niigata Isetan to dom towarowy. 
* {{Znacznik|'''Niigata Furusato Village – Bazzar Hall'''|37.86625 |139.02019 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Niigata Furusato Village – Bazzar Hall''', 2307-1 Yamada – Nishi-ku, ☏ +81-25-230-3 09:30-17:3 Znajduje się na terenie obiektu turystycznego Niigata Furusato Village.

=== Kantor wymiany walut ===
Możesz wymienić walutę obcą oraz sprzedać i kupić czeki podróżne na lotnisku, w dużych hotelach, lokalnych oddziałach banków, oddziałach Japan Post Bank i urzędach pocztowych. Niektóre urzędy pocztowe nie oferują tej usługi, a nawet jeśli ją oferują, rodzaje walut, które można w nich wymienić, różnią się w zależności od placówki.

* '''Daishi Bank – Oddział na lotnisku w Niigata''' (''na lotnisku w Niigata''), ☏ +81 25-270-1243. Pn.-pt. 09:00-12:00, 13:00-15:00. 
* '''Japan Post Bank – Oddział w Niigata''' (新潟中央郵便局), 2-6-26 Higashi-Odori – Chuo-ku (''5 minut spacerem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''). Pn.-pt. 09:00-16:00. 
* '''Japan Post Bank - Oddział Niigata Naka''' (新潟中郵便局), 7bancho Higashiboridori - Chuo-ku (''około 5 minut jazdy samochodem od stacji JR Niigata Bandai Exit''). Pn.-Pt. 09:00-16:00.

== Gastronomia ==
Podobnie jak wiele regionów w Japonii, Niigata słynie z ryżu, a niektórzy mieszkańcy twierdzą, że jest to najlepszy ryż w kraju. Region ten słynie z następujących specjałów:

* Ryż ''Uonuma koshihikari''.
* ''Katsudon Shoyu'' (sos sojowy) i ''yofu'' (w stylu zachodnim).
* ''Sekihan Shoyu''.
* Gulasz ''Noppe''.
* ''Wappa-meshi'' (ryż z owocami morza gotowany na parze w bambusowym koszyku).
* ''Sasa-dango'' (kulki ryżowe z mochi, nadziewane pastą z czerwonej fasoli, doprawione bylicą pospolitą i zawinięte w liście bambusa).
* ''Poppo-yaki'' (chleb na parze z brązowym cukrem).
* ''Hegi-soba'' (soba z regionów Uonuma i Ojiya, przygotowywana ze specjalnego rodzaju wodorostów).
* Ramen ''Tsubame-sanjo'' (ramen przygotowywany z grubego makaronu udon).
* ''Tochio aburage'' (aburaage w języku Tochio nazywany jest „aburage”).
* ''Kirazu'' (dania wykorzystujące okara (pulpę sojową)).
* ''Kakinomoto'' (jadalne chryzantemy).
* ''Kanzuri'' (specjalna przyprawa z Myōkō, przygotowywana poprzez pozostawienie papryczki chili wystawionej na śniegu, a następnie dodanie mąki, soli i yuzu).
* {{Znacznik|'''Sushi Kappo - Marui'''|37.924805 |139.046206 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://sushi-marui.com/ Sushi Kappo - Marui]''' (鮨・割烹丸伊), 1411 Higashiboridori 8 Bancho chuo-ku, ☏ +81 25-228-0101. 11:30-14:00, 17:00-22:30.

== Życie nocne ==
Znajdują się tu setki barów ''izakaya'' i innych japońskich barów.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Niigata Terminal Hotel'''|37.913872|139.0636216|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.sato-syokai.co.jp/ Niigata Terminal Hotel]''', 1-6-31 Hanazono-cho - Chuo-ku, ☏ +81 25-241-7777. Pokoje od 4515 jenów za pokój jednoosobowy, 7350 jenów za pokój dwuosobowy. 
* {{Znacznik|'''Super Hotel Niigata'''|37.916752 |139.065947 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.superhoteljapan.com/en/s-hotels/nigata/?hid=22&amp;tpl=/niigata/index.html&amp;ex=0 Super Hotel Niigata]''', 1-6-13 Akashi - Chuo-ku (''7 minut spacerem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-247-9000. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 10:00. Bezpłatne śniadanie. Parking: 800 jenów/noc, wymagana rezerwacja. 5400-9000 jenów.\

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Toyoko Inn Niigata Furumachi'''|37.922028 |139.047745 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Toyoko Inn Niigata Furumachi''' (東横イン新潟古町), 1168-2, Nanaban-cho, Kami-okawamae-dori, Chuo-ku, Niigata City (''bezpłatny transport autobusem wahadłowym ze stacji JR Niigata (wyjście Bandai, przed komisariatem policji)''), ☏ +81 25-227-1045, faks: +81 25-227-1046, niigata_furumachi@toyoko-inn.com. Zameldowanie: 16:00, wymeldowanie: 10:00. Parking 500 ¥/noc. Bezpłatne śniadanie. Od 4980 jenów w wersji pojedynczej, 7980 jenów w wersji podwójnej lub podwójnej. 
* {{Znacznik|'''APA Hotel Niigata-Furumachi'''|37.9214155|139.0456421|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''APA Hotel Niigata-Furumachi''' (アパホテル新潟古町), 1037-1 6ban-cho, Higashiboridori - Chuo-ku (''około 5 minut jazdy samochodem) od stacji JR Niigata''), ☏ +81 25-229-2211, ahnifuru@apa.co.jp. Od 7000 jenów za pokój jednoosobowy, 13 000 jenów za pokój jednoosobowy/dwuosobowy. 
* '''[https://www.apahotel.com/hotel/kousinetsu/02_niigata-higashinakadori/english/ APA Hotel Niigata-Higashinakadori]''' (アパホテル新潟東中道), 289-2 2ban-cho Higashinakadori - Chuo-ku (''około 5 minut samochodem od stacji JR Niigata''), ☏ +81 25-229-7111, ahnihiga@apa.co.jp. Pokoje od 6000 jenów jednoosobowych i 11 000 jenów podwójnych.
* {{Znacznik|'''Hotel Bandai Silver'''|37.9161082|139.05614|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Bandai Silver''', 1-3-30 Bandai Chuo-ku (''10 minut spacerem lub 3 minuty jazdy od stacji JR Niigata''), ☏ +81 25-243-3711. Ceny pokoi od 7800 jenów (pokój jednoosobowy), 7500 jenów (pokój dwuosobowy).
* '''[https://www.solarehotels.com/english/ Hotel Chisun i Centrum Konferencyjne Niigata]''', 1-1 Sasaguchi Chuo-ku (''bezpośrednie połączenie z południowym wyjściem ze stacji JR Niigata''), ☏ +81 25-240-2111, ChisunHotel-Niigata@SolareHotels.com. Ceny pokoi od 8600 jenów (pokój jednoosobowy), 12 600 jenów (pokój dwuosobowy), 15 000 jenów (pokój dwuosobowy).
* {{Znacznik|'''Hotel Comfort Niigata Ekimae'''|37.9126588|139.0579958|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.choicehotels.com/japan/niigata/comfort-inn-hotels/jp071 Hotel Comfort Niigata Ekimae]''', 3-3-1 Benten Chuo-ku, ☏ +81 25-242-0611. Oddział sieci American Hotel. 
* '''[https://www.oohashiya.co.jp/ Hoho]''' (ほほ), 340 Iwamuro-onsen – Nishikan-ku, ☏ +81 256-82-4125. Dawniej znany jako Hotel Ohashi Yakata-no-Yu. Hotel spa w stylu japońskim. 
* {{Znacznik|'''Sunroute Hotel Niigata'''|37.9147452|139.0641196|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Sunroute Hotel Niigata''' (サンルートホテル新潟), 1-11-25 Higashi-Odori - Chuo-ku (''3 minuty spacerem od wyjścia Bandai ze stacji JR Niigata''), ☏ +81 25-246-6161. Pokoje od 8 000 jenów jednoosobowych, 12 800 jenów dwuosobowych, 13 800 jenów podwójnych.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''ANA Crowne Plaza Niigata'''|37.9183 |139.05919 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/us/en/niigata/kijcp/hoteldetail ANA Crowne Plaza Niigata]''', 5-11-20 Bandai - Chuo-ku (''10 minut spacerem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-245-3333, roomrsv@anacrowneplaza-niigata.jp. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. W hotelu obowiązuje zakaz wprowadzania zwierząt. Opłata za parking wynosi 1200 jenów za dobę. Ceny pokoi wahają się od 10 972 jenów za pokój jednoosobowy, 18 480 jenów za pokój dwuosobowy, 18 480 jenów za pokój dwuosobowy i 49 500 jenów za apartament. 
* {{Znacznik|'''Hotel Nikko Niigata'''|37.9251665|139.0596528|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Nikko Niigata''', 5-1 Bandaijima - Chuo-ku (''około 10 minut jazdy samochodem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-240-1888. Wszystkie pokoje znajdują się na wyższych piętrach (22-29). Ceny pokoi: od 11 550 jenów za pokój jednoosobowy, 18 480 jenów za pokój dwuosobowy, 18 480 jenów za pokój dwuosobowy, 46 200 jenów za apartament.
* {{Znacznik|'''Hotel Okura Niigata'''|37.91986 |139.051 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Okura Niigata''', 6-53, Kawabata-cho - Chuo-ku (''5 minut jazdy samochodem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-224-6111, info@okura-niigata.com. Czterogwiazdkowy hotel po zachodniej stronie mostu Bandai. Pokoje od 10 395 jenów za pokój jednoosobowy, 23 100 jenów za pokój dwuosobowy, 28 875 jenów za pokój dwuosobowy, 57 750 jenów za apartament. 
* {{Znacznik|'''Iwamuro spa Takashimaya'''|37.737494 |138.83789 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://takasimaya.co.jp/ Iwamuro spa Takashimaya]''', 678 Ko, Iwamuro-onsen, Nishi-Kan-ku, ☏ +81 256-82-2001. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. Zajazd w stylu japońskim. Transfer dostępny jest raz dziennie ze stacji JR Tsubame Sanjo. Cena od 39 900 jenów za 2 osoby z kolacją i śniadaniem. 
* {{Znacznik|'''The Italia-Ken (Niigata)'''|37.925237 |139.0442 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.italiaken.com/en/ The Italia-Ken (Niigata)]''', 7-1574 Nishibori-dori - Chuo-ku, (''około 8 minut jazdy samochodem od stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-224-5111, front7@italiaken.com. Usługi i kuchnia w stylu europejskim. Cena od 12 000 jenów za pokój jednoosobowy, 18 000 jenów za pokój dwuosobowy lub z dwoma pojedynczymi łóżkami.

== Kontakt ==
* '''Centrum Informacji JR''' (''stacja Niigata, wyjście wschodnie''). 10:00-18:50. 
* '''[https://www.nvcb.or.jp/en/index.html Centrum Informacji Turystycznej, wejście Bandai do stacji Niigata]''', 1-1-1 Hanazono-cho - Chuo-ku, ☏ +81 25-241-7914, faks: +81 25-241-7922. 09:00-18:00.

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Szpital Uniwersytecki Niigata Medical and Dental Hospital'''|37.9192062|139.0353432|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.nuh.niigata-u.ac.jp/ Szpital Uniwersytecki Niigata Medical and Dental Hospital]''', 1-754 Asahimachi-dori, Chuo-ku (''około 15 minut taksówką ze stacji JR Niigata, wyjście Bandai''), ☏ +81 25-227-2460 (medycyna), +81 25-227-2937 (stomatologia), +81 25-227-2479 (po godzinach i w nocy). edit
* {{Znacznik|'''Szpital Miejski Niigata'''|37.875715 |139.041224 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.hosp.niigata.niigata.jp/english/ Szpital Miejski Niigata]''', 463-7 Shumoku, Chuo-ku (''około 15 minut taksówką ze stacji JR Niigata, wyjście południowe'').

== Informacje turystyczne ==
=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] '''Chiny''', 5220-18, NishiOhata-cho – Chuo-ku, ☏ +81 25-228-8888, faks: +81 25-228-8901, chinaconsul_nii_jp@mfa.gov.cn. 
* [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] '''Republika Korei''', 5F, Bandaijima Bldg., 5-1, Bandaijima - Chuo-ku, ☏ +81 25-255-5555, faks: +81 25-255-5506, rokcon@pavc.ne.jp. 
* [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] '''Federacja Rosyjska''', 12F, Bandaijima Bldg., 5-1, Bandaijima - Chuo-ku, ☏ +81 25-244-6015, faks: +81 25-244-6077.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Sado]]'''
* '''[[Shibata]]'''
* '''[[Murakami]]'''
* '''[[Gosen]]'''
* '''[[Aga]]'''
* '''[[Kitakata]]'''
* '''[[Kashiwazaki]]'''
* '''[[Uonuma]]'''
* '''[[Tokamachi]]'''

{{użyteczny}}

{{Jest w|Honsiu}}
{{geo|37.916|139.036}}
[[Kategoria:Japonia]]</text>
      <sha1>72xgx8w9n1g5newtpkwtka37h98gls9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koleją po Kanadzie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18663</id>
    <revision>
      <id>156876</id>
      <parentid>150833</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31665" sha1="43np8hihjd343brg0ji3ekmmnda1106" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
Chociaż pociągi nie są tak powszechnym i wygodnym środkiem transportu w '''[[Kanada|Kanadzie]]''' jak w [[Europa|Europie]] czy Azji Wschodniej, wciąż cieszą się popularnością wśród niektórych podróżnych ze względu na przestronne wagony, malownicze trasy i ogólny komfort podróży. Niektórzy wolą pociągi, ponieważ nie wymagają długiego oczekiwania na kontrolę bezpieczeństwa, jak na lotniskach, lub ponieważ podróż samolotem jest dla nich niewygodna. W przeciwieństwie do swoich europejskich odpowiedników, pociągi pasażerskie w Kanadzie poza centrami miast często spóźniają się, nawet o kilka godzin. Podróże pociągiem w Kanadzie często trwają znacznie dłużej niż podróż samochodem czy samolotem, ale gdy połączenie działa sprawnie, wyjątkowe wrażenia mogą przeważyć nad długą podróżą.

== Charaktertstyka ==
[[Plik:ViaRailNetworkMap.png|300px|thumbnail|Mapa sieci VIA Rail pokazująca poprzednią usługę. Należy pamiętać, że pociągi nie obsługują już wyspy Vancouver ani półwyspu Gaspe.]]
Rozwój kolei w Kanadzie w dużej mierze odzwierciedla rozwój jej południowego sąsiada, [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]]. Koleje stanowiły niegdyś trzon kanadyjskiego systemu transportu dalekobieżnego i odegrały znaczącą rolę w powstaniu federacji kanadyjskiej, ponieważ umożliwiały stosunkowo szybki transport ludzi i towarów z głównych ośrodków miejskich w [[Toronto]] i [[Montreal]]u do głównych portów morskich wzdłuż wybrzeża, takich jak [[Vancouver]] i [[Halifax (Nowa Szkocja)|Halifax]]. Jednak wraz z pojawieniem się prywatnych samochodów i komercyjnych podróży lotniczych po II wojnie światowej, pasażerskie linie kolejowe w Kanadzie zaczęły gwałtownie podupadać, z czego nigdy w pełni się nie podniosły. Nie ma linii dużych prędkości, a podróż pociągiem zazwyczaj jest wolniejsza niż podróż samochodem. Niemniej jednak, od początku XXI wieku nastąpił swego rodzaju renesans transportu kolejowego, a w gęsto zaludnionym korytarzu [[Windsor (Ontario)|Windsor]]-[[Quebec (miasto)|Quebec]] transport kolejowy jest dziś stosunkowo niezawodny i może być równie szybki, jak podróż samochodem, gdy natężenie ruchu drogowego jest duże.

Kanadyjski system kolejowy służy głównie do transportu towarów, a transport towarowy ma pierwszeństwo przed korzystaniem z kolei pasażerskich. W związku z tym pociągi pasażerskie czasami się opóźniają. Dwie główne spółki kolejowe w kraju, Canadian National Railway i Canadian Pacific Railway, przekazały w 1978 roku obsługę przewozów pasażerskich państwowej spółce VIA Rail Canada, która została zaprojektowana z myślą o amerykańskim modelu Amtrak. Oprócz [https://www.viarail.ca/en VIA Rail Canada], kilka mniejszych linii kolejowych w odległych rejonach Kanady również oferuje przewozy pasażerskie. [[Montreal]] (Exo), [[Toronto]] ([https://www.gotransit.com/en GO Transit]) i [[Vancouver]] ([https://www.translink.ca/schedules-and-maps/west-coast-express West Coast Express]) oferują połączenia kolejowe dla podmiejskich grup.

[[Plik:Québec, Gare du Palais1.jpg|thumb|left|Gare du Palais w mieście Quebec, kiedyś opuszczony, został odrestaurowany i obecnie kursuje z niego kilka pociągów dziennie do Montrealu.]]

VIA Rail podlegała bardzo zróżnicowanym priorytetom politycznym, podobnie jak Amtrak w [[Stany Zjednoczone|USA]], jeśli nie bardziej. Znaczne cięcia w finansowaniu i usługach czasami następowały zaledwie kilka lat później, a następnie nastąpiła całkowita zmiana polityki i odwrotnie. Obecny rząd Trudeau ogłosił ambitne plany dotyczące kolei, a nawet potencjalnej linii kolei dużych prędkości wzdłuż (części) korytarza Windsor-Quebec, ale do 2020 roku nie pojawiły się o tym żadne rozmowy. Inicjatywy prowincjonalne również wydają się nie przynosić żadnych rezultatów.

W przypadku podróży w obrębie Kanady, pasażerski system kolejowy jest (w przeważającej mierze) monopolistą. W przypadku podróży dalekobieżnych podróż pociągiem może kosztować więcej czasu i pieniędzy niż lot samolotem; na krótkich trasach zazwyczaj taniej jest jechać autobusem, a szybciej samochodem. Poza korytarzem Windsor-Quebec pociągi można postrzegać raczej jako hotele na torach niż praktyczny sposób przemieszczania się z miasta do miasta. Te pociągi oferują wygodne miejsca siedzące lub miejsca do spania, wyjątkowe widoki i posiłki w ekskluzywnej cenie, jeśli masz na to czas. W korytarzu Quebec City–Windsor, VIA Rail jest bardziej porównywalna z podróżą samolotem; podróż pociągiem nadal zajmie więcej czasu niż samolotem, ale podróż pociągiem w tym regionie może być znacznie tańsza, biorąc pod uwagę opłaty za bagaż i taksówki do i z podmiejskich lotnisk.

W kilku odległych regionach, takich jak [[Churchill]] w północnej [[Manitoba|Manitobie]], kolej pozostała w użyciu, ponieważ pozostaje jedynym naziemnym środkiem transportu umożliwiającym dotarcie do odległej społeczności. W przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych, gdzie przynajmniej zahamowano spadek liczby pasażerskich połączeń kolejowych, w Kanadzie coraz więcej linii kolejowych jest zamykanych. Przykładami są linie Courtenay–[[Victoria (Kolumbia Brytyjska)|Victoria]] w Kolumbii Brytyjskiej, [[Cochrane]]–[[Washago]] w [[Ontario]] i [[Matapédia]]–[[Gaspé]] w [[Quebec]]u, które wszystkie zostały zamknięte w latach 2010. Coraz większa lista miejsc docelowych, w tym [[Wyspa Księcia Edwarda]] i wyspa [[Nowa Fundlandia]], utraciła wszelkie połączenia kolejowe i zamiast tego korzysta z [[Trans-Canada Highway|autostrady transkanadyjskiej]].

== Okresy szczytowe ==
Okresy szczytowe dla większości przewoźników kolejowych w Ameryce Północnej przypadają między marcem/kwietniem a wrześniem; jednak warto to sprawdzić u przewoźnika. Poza sezonem ceny u większości przewoźników znacznie spadają.

== Na pokładzie ==
Wszystkie pociągi będą miały miejsca w wagonach pasażerskich. Na dłuższe podróże wiele pociągów oferuje przedziały sypialne. Cena tych przedziałów zależy od ich standardu – czy jest w nich umywalka, czy prywatny prysznic/toaleta. Za przejazd wagonem sypialnym należy uiścić znaczną dopłatę oprócz standardowej ceny biletu. Posiłki są wliczone w cenę miejsca w wagonie sypialnym w pociągach ''The Canadian'' i ''The Ocean''.

=== Napiwki ===
Pamiętaj o napiwku dla kelnera w wagonie restauracyjnym i obsługi jadalni. Jeśli podróżujesz wagonem sypialnym, w którym posiłki są wliczone w cenę, standardowa stawka napiwku wynosi około 2 dolarów za śniadanie, 3 dolary za lunch i 5 dolarów za kolację. Obsługa sypialni zazwyczaj otrzymuje napiwek w wysokości około 10 dolarów za osobę za noc, ale możesz dać więcej, jeśli obsługa była wzorowa. Jeśli podróżujesz pociągiem ''The Canadian'', pamiętaj, że załoga zmienia się w [[Winnipeg]], więc koniecznie daj napiwek obsłudze sypialni za pierwszy etap podróży przed dotarciem do [[Winnipeg]].

W pociągiu ''Rocky Mountaineer'' standardowa stawka napiwku wynosi około 30-40 dolarów za osobę w SilverLeaf i 35-45 dolarów za osobę w GoldLeaf za dwudniową podróż.

== Firmy kolejowe pasażerskie ==
[[Plik:Churchill station (248124662).jpg|thumbnail|Pociąg VIA Rail w [[Churchill]]]]
=== Intercity ===
* '''[https://www.viarail.ca/en VIA Rail Canada]''', bezpłatny numer: +1 888-842-7245. Jedyna pozostała sieć krajowa, będąca własnością federalną i dotowana, ale wciąż nie tania. Przewozy pasażerskie między krajami w trzech głównych odcinkach: [[Halifax (Nowa Szkocja)|Halifax]]-[[Montreal]], [[Quebec (miasto)|Quebec]]-[[Montreal]]-[[Toronto]]-[[Windsor (Ontario)|Windsor]], [[Toronto]]-[[Vancouver]]. To jedyna opcja podróży pociągiem przez Kanadę. 
* '''[https://www.amtrak.com/home.html Amtrak]''', ☏ +1 215-856-7924, bezpłatny numer: +1 800-872-7245. Obsługuje pociągi między [[Stany Zjednoczone|Stanami Zjednoczonymi]] a [[Kanada|Kanadą]] na trzech liniach. Z [[Seattle]] do [[Vancouver]] linią ''Amtrak Cascades'']]; z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[Toronto]] pociągiem ''Maple Leaf'' (z pracownikami VIA Rail po stronie kanadyjskiej i pracownikami Amtrak po stronie amerykańskiej); oraz z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[Montreal]]u pociągiem ''[https://www.amtrak.com/adirondack-train Adirondack]''.

=== Odległe miejsca docelowe ===
* '''[https://www.krcrail.ca/passenger-service Keewatin Railway Company]''', ☏ +1 204-623-5255. Pierwsza firma należąca do państwa, która obsługuje dotowane połączenie kolejowe z [[The Pas]] do Pukatawagan, docierając do odizolowanych społeczności tubylczych w tym regionie [[Manitoba|Manitoby]] (7,5 godziny, dwa razy w tygodniu). 
* '''[https://www.ontarionorthland.ca/en Ontario Northland Railway]''', bezpłatny numer: +1 800-461-8558. Ta kolej, należąca do rządu prowincji [[Ontario]], obsługuje pociąg ''Polar Bear Express'' ([[Cochrane]]-[[Moosonee]]) w odległej, północnej części prowincji. Podróż tą trasą w jedną stronę zajmuje 5 godzin. Jest to jedyna trasa w Kanadzie, na której można przewieźć samochód (tzn. zabrać go ze sobą do pociągu). Wymagana jest rezerwacja. 
* '''[https://www.tshiuetin.net/ Tshiuetin Rail Transportation]''', ☏ +1 418-962-5530, bezpłatny numer: +1 866-962-0988, billetterie@tshiuetin.ca. 10-12 godzin spektakularnych widoków z [[Sept-Îles]] do [[Schefferville]], trudno dostępnej osady górniczej w północnym [[Quebec]]u. Linia ta jest własnością trzech grup Pierwszych Narodów (Aborygenów). Linia ta nie łączy się z resztą północnoamerykańskiego systemu kolejowego. Bilet w jedną stronę: 96,62 USD. Bilet w obie strony: 174,15 USD.

=== Kolej podmiejska ===
* '''Exo''', bezpłatny numer: +1-833-255-6396. Sieć transportu publicznego obsługująca pięć linii pociągów podmiejskich w obszarze metropolitalnym [[Montreal]]u, z których jedna kursuje codziennie, a pozostałe tylko w dni powszednie. 
* '''[https://www.gotransit.com/en GO Transit]''', ☏ +1 416-869-3200, bezpłatny numer: +1 888-438-6646. GO Transit to sieć transportu publicznego obsługująca 7 linii pociągów podmiejskich rozchodzących się promieniście z [[Toronto]], obsługujących gminy w obszarze metropolitalnym Toronto i jego okolicach. Linie Lakeshore West i Lakeshore East kursują codziennie od 6:00 do 1:00 między [[Burlington (Ontario)|Burlington]] a [[Oshawa|Oshawą]]. Trzy inne linie oferują ograniczone połączenia w południe do Unionville ([[Markham]]), [[Aurora (Ontario)|Aurory]] i [[Brampton]]. Pozostałe połączenia kolejowe GO Transit są obsługiwane wyłącznie w godzinach szczytu. 
* '''[https://www.translink.ca/ TransLink]''', ☏ +1-604-953-3333. Ta sieć transportu publicznego obsługuje linię West Coast Express, która kursuje w dni powszednie między [[Vancouver]] a [[Mission (Kolumbia Brytyjska)|Mission]], a podróż w jedną stronę trwa około 1,25 godziny. Pociągi kursują do Vancouver w godzinach porannych i do Mission w godzinach popołudniowych.

=== Pociągi turystyczne ===
* '''[https://agawatrain.com/ Agawa Canyon Tour Train]'''. Jednodniowa wycieczka z Sault Ste. Marie do kanionu Agawa, kursująca latem i jesienią. 
* '''[https://www.royalcanadianpacific.com/ Royal Canadian Pacific]''', bezpłatny numer: +1 888-476-6499. Ten limitowany, sześciodniowy i pięcionocny pociąg turystyczny dla 31 pasażerów, z 19 odrestaurowanymi kabinami, zbudowany z taboru z lat 1919-1931, oferuje luksusową trasę [[Calgary]]-[[Vancouver]] i jest sprzedawany niszowo, zazwyczaj w cenie 11 000 USD/osobę; pasażerowie muszą mieć ukończone 18 lat. 
* '''[https://www.rockymountaineer.com/ Rocky Mountaineer]''', bezpłatny numer: +1 877-460-3200. Prywatny przewoźnik, obsługuje dzienne pociągi turystyczne Rocky Mountaineer na trasach [[Vancouver]]-[[Banff]] i [[Vancouver]]-[[Jasper]]. Ponieważ nie ma wagonów sypialnych, dwudniowa podróż wiąże się z jednym noclegiem w hotelu, który jest organizowany przez przewoźnika i wliczony w cenę biletu. Zaletą jest to, że cała podróż odbywa się w ciągu dnia, co oznacza, że można dłużej podziwiać krajobrazy. Kursuje tylko od końca kwietnia do początku października. 
* '''[https://traindecharlevoix.com/en/ Train de Charlevoix]''', ☏ +1 418-240-4124, info@reseaucharlevoix.com. Pociąg turystyczny oferujący połączenia z [[Quebec]]u do [[La Malbaie]] i [[Baie-Saint-Paul]]. 
* '''[https://wpyr.com/ White Pass and Yukon Route]''', ☏ +1-800-343-7373, info@wpyr.com. Wyjeżdża ze [[Skagway]] na [[Alaska|Alasce]] i zatrzymuje się w północnej [[Kolumbia Brytyjska|Kolumbii Brytyjskiej]] w drodze do [[Carcross]] w [[Jukon]]ie. Długość trasy wynosi 108 km (67,5 mil), a podróż w jedną stronę trwa 4,5 godziny. Zapewnia dostęp do początku szlaku [[Chilkoot Trail]]. Pociąg kursuje od maja do początku października.

== Trasy/linie ==
=== Amtrak ===
[[Koleją po Stanach Zjednoczonych|Amtrak]], amerykańska spółka kolejowa obsługująca przewozy pasażerskie, oferuje trzy [https://www.viarail.ca/en/plan/intermodality/amtrak pociągi międzynarodowe] z połączeniami do pociągów VIA Rail Canada w Kanadzie. Bilety na te pociągi należy rezerwować w Amtrak, z wyjątkiem Maple Leaf, który również można zarezerwować w VIA Rail Canada. Każdy pociąg ma zaplanowany postój na odprawie celnej na granicy międzynarodowej trwający około 1-1,5 godziny.

* '''[[Amtrak Cascades]]''' to trasa łącząca [[Vancouver]] w [[Kolumbia Brytyjska|Kolumbii Brytyjskiej]] z [[Eugene]]. Codziennie kursuje tam i z powrotem z Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej do [[Seattle]] oraz z Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej do [[Portland (Oregon)|Portland]] przez Seattle. Między Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej a Portland przystanki obejmują [[Bellingham (Waszyngton)|Bellingham]], [[Mount Vernon (Waszyngton)|Mount Vernon]], [[Everett]], [[Edmonds]], [[Seattle]], [[Tukwila]], [[Tacoma]], [[Lacey]] ([[Olympia (Waszyngton)|Olympia]]), [[Centralia]], [[Kelso]] ([[Longview (Waszyngton)|Longview]]) i [[Vancouver (Waszyngton)|Vancouver w stanie Waszyngton]]. Podróż z Portland do Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej trwa 8 godzin, z [[Tacoma]] 5,5 godziny, z [[Seattle]] 4 godziny, a z Bellingham 2 godziny. Podczas podróży pociągami Amtrak Cascades kontrola graniczna odbywa się na stacji Pacific Central, zarówno dla pasażerów odlatujących do Stanów Zjednoczonych, jak i przylatujących ze Stanów Zjednoczonych.
* Pociąg '''Maple Leaf''', obsługiwany wspólnie przez Amtrak i VIA Rail Canada, kursuje między [[Toronto]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] raz dziennie w każdym kierunku, zatrzymując się w [[Oakville (Ontario)|Oakville]], [[Burlington (Ontario)|Burlington]], [[Grimsby (Ontario)|Grimsby]], [[St. Catharines]], [[Niagara Falls (Ontario]]), [[Niagara Falls (Nowy Jork)]], [[Buffalo]], Buffalo (Depew), [[Rochester]], [[Syracuse]], [[Rome (Nowy Jork)|Rome]], [[Utica]], [[Schenectady]], [[Albany]] (Rensselaer), [[Hudson (Nowy Jork)|Hudson]], [[Rhinecliff]], [[Poughkeepsie]], [[Croton-on-Hudson]] i [[Yonkers]]. Podróż z [[Niagara Falls (Ontario)]] do [[Toronto]] trwa 2 godziny, z [[Buffalo]] 4,25 godziny, z [[Syracuse]] 6,75 godziny, z [[Albany]] 9,5 godziny, a z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] 12,5 godziny. Pociągiem tym można podróżować z Toronto do Niagara Falls rano i wrócić do Toronto wczesnym wieczorem. Odprawa graniczna odbywa się w Niagara Falls, gdzie pasażerowie muszą wysiąść z bagażem. Załogę pociągu obsługuje VIA Rail w Kanadzie i Amtrak w Stanach Zjednoczonych. Na trasie znajdują się malownicze krajobrazy, takie jak Wąwóz Niagary, region Finger Lakes i dolina rzeki Hudson.
* '''[https://www.amtrak.com/adirondack-train Adirondack]''' łączy [[Montreal]] z [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] raz dziennie w każdym kierunku, zatrzymując się w [[Saint-Lambert]], [[Rouses Point]], [[Plattsburgh]], [[Westport (Nowy Jork)|Westport]], [[Ticonderoga]], [[Saratoga Springs]], [[Schenectady]], [[Albany]] (Rensselaer), [[Hudson (Nowy Jork)|Hudson]], [[Rhinecliff]], [[Poughkeepsie]], [[Croton-on-Hudson]] i [[Yonkers]]. Podróż przez [[Schenectady]] i [[Albany]] (Rensselaer) do [[Montreal]]u trwa 4,25 godziny, z [[Albany]] (Rensselaer) 8,5 godziny, a z Nowego Jorku 11,5 godziny. Kontrola graniczna odbywa się po przybyciu pociągu na granicę. Na trasie znajdują się malownicze krajobrazy, takie jak jezioro Champlain i dolina rzeki Hudson.
Ponadto Amtrak oferuje połączenia kolejowe, które nie wjeżdżają do Kanady, ale zatrzymują się w miastach położonych przy granicy kanadyjsko-amerykańskiej.

* Istnieje połączenie kolejowe między [[Chicago]] a [[Pontiac]] przez [[Detroit]]. [[Detroit]] sąsiaduje z [[Windsor (Ontario)|Windsor]], gdzie kursuje pociąg obsługiwany przez VIA Rail Canada (patrz poniżej). W [[Detroit]] i [[Windsor (Ontario)|Windsor]] dostępne są połączenia autobusowe komunikacji miejskiej.
* Istnieje połączenie kolejowe między [[Chicago]] a [[Port Huron]]. [[Port Huron]] sąsiaduje z [[Sarnia]], gdzie kursuje pociąg obsługiwany przez VIA Rail Canada (patrz poniżej). Między [[Port Huron]] a [[Sarnia]] nie ma komunikacji miejskiej.
[[Plik:VIADiningCarA79.JPG|thumbnail|Wagon restauracyjny Via Rail]]

=== VIA Rail Canada ===
[[Plik:UnionStationToronto.jpg|thumb|Union Station w [[Toronto]], jeden z największych przedwojennych dworców kolejowych w Kanadzie i punkt odjazdu pociągu ''Canadian'' do [[Vancouver]]]]
Wagony sypialne są dostępne w niektórych dalekobieżnych pociągach VIA Rail Canada. Niektóre pociągi dalekobieżne posiadają również wagon restauracyjny, w którym można kupić posiłki w trakcie podróży. Posiłki w wagonie restauracyjnym są zazwyczaj wliczone w cenę biletu dla pasażerów wagonów sypialnych. Poniżej przedstawiono trasy VIA Rail Canada ze wschodu na zachód:

* '''Pociąg [[The Ocean]]''' kursuje trzy razy w tygodniu w każdym kierunku, podróżując między [[Montreal]]em a [[Halifax (Nowa Szkocja)|Halifax]] przez [[Drummondville]], [[Sainte-Foy]] (niedaleko [[Quebec (miasto)|Quebecu]]), [[Riviere-du-Loup]], [[Mont-Joli]], [[Campbellton]], [[Moncton]] i [[Truro (Nowa Szkocja)|Truro]]. Pociąg obsługuje nowoczesne wagony typu European Renaissance, zakupione przez VIA Rail Canada po zamknięciu planowanych połączeń sypialnych przez tunel pod kanałem La Manche z [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] do Europy kontynentalnej. Podróż z [[Montreal]]u do [[Halifax (Nowa Szkocja)|Halifax]] trwa około 22 godzin i trwa całą noc.
* '''Pociągi kursujące do północnego Quebecu''' kursują do terenów dzikiej przyrody, gdzie turyści i kajakarze mogą poprosić o zatrzymanie się w dowolnym miejscu na tym odcinku trasy.
** '''[https://www.viarail.ca/en/explore-our-destinations/trains/regional-trains/montreal-jonquiere Pociąg Montreal–Jonquière]''' kursuje między [[Montreal]]em a [[Jonquière]] przez [[Shawinigan]]. Podróż w jedną stronę z przystanku końcowego do końcowego zajmuje około 9 godzin.
** '''[https://www.viarail.ca/en/explore-our-destinations/trains/regional-trains/montreal-senneterre Pociąg Montreal–Senneterre]''' kursuje między [[Montreal]]em a [[Senneterre]] przez [[Shawinigan]]. Podróż w jedną stronę z przystanku końcowego do końcowego zajmuje około 11,5 godziny.
* '''[https://www.viarail.ca/en/explore-our-destinations/trains/ontario-and-quebec Korytarz Quebec–Ontario]''' to sieć tras kolejowych VIA Rail Canada, rozciągająca się między miastem [[Quebec (miasto)|Quebec]] na północnym wschodzie a [[Windsor (Ontario)|Windsor]] w południowo-zachodnim [[Ontario]]. Korytarz oferuje kompleksową międzymiastową obsługę pasażerów do wielu miast, w tym Quebec, [[Montreal]]u, [[Ottawa|Ottawy]], [[Kingston (Ontario)|Kingston]], [[Toronto]], [[Brantford]], [[Kitchener]], [[London (Ontario)|London]], [[Sarnia|Sarnii]] i Windsor. Korytarz obsługuje ponad 30 pociągów w obu kierunkach w dni powszednie i jest popularny wśród podróżnych służbowych i turystów ze względu na szybkie połączenia, które w większości przypadków zapewniają równie szybkie połączenia z centrum do centrum, jak komercyjne linie lotnicze. Trasy między [[Toronto]], [[Ottawa|Ottawą]] i [[Montreal]]em należą do najbardziej obleganych i najczęściej obsługiwanych przez VIA Rail Canada; oferują one również największe zniżki (takie jak bilety „Escape”) przy wcześniejszej rezerwacji. Oprócz klasy ekonomicznej, pociągi oferują również klasę biznes z bezpłatnymi posiłkami i napojami alkoholowymi. W obu klasach dostępne jest bezpłatne Wi-Fi i gniazdka elektryczne przy fotelach. Trasy w korytarzu Quebec-Ontario obejmują:
** Między [[Sarnia]] a [[Toronto]], z przystankami w [[London (Ontario)|London]], [[St. Marys (Ontario)|St. Marys]], [[Stratford (Ontario)|Stratford]], [[Kitchener]], [[Guelph]], [[Georgetown (Ontario)|Georgetown]], [[Brampton]] i [[Mississauga]]. Czas podróży między Toronto a Sarnia wynosi 5 godzin.
** Między [[Windsor (Ontario)|Windsor]] a [[Toronto]], z przystankami w [[Chatham]], [[London (Ontario)|London]], [[Ingersoll]], [[Woodstock (Ontario)|Woodstock]], [[Brantford]], [[Burlington (Ontario)|Burlington]] i [[Oakville (Ontario)|Oakville]]. Czas podróży między Toronto a Windsor wynosi 4,25–4,5 godziny.
** Między [[Toronto]] a [[Ottawa|Ottawą]], z przystankami w [[Oshawa]], [[Port Hope]], [[Cobourg]], [[Trenton (Ontario)|Trenton]], [[Bellevile (Ontario)|Bellevile]], [[Napanee]], [[Kingston (Ontario)|Kingston]], [[Gananoque]], [[Brockville]] i [[Smiths Falls]]. Czas podróży między Toronto a Ottawą wynosi 4,25–4,75 godziny.
** Między [[Toronto]] a [[Montreal]]em, z przystankami w [[Oshawa]], [[Cobourg]], [[Bellevile (Ontario)|Bellevile]], [[Kingston (Ontario)|Kingston]], [[Brockville]], [[Cornwall (Ontario)|Cornwall]] i [[Dorval]]. Czas podróży z Toronto do Montrealu wynosi 5,25–5,5 godziny.
** Pomiędzy [[Ottawa|Ottawą]] a [[Quebec (miasto)|Quebec]], z przystankami w [[Alexandria (Ontario)|Alexandria]], [[Dorval]], [[Montreal]]u, [[Saint-Lambert]], [[Saint-Hyacinthe]] i [[Drummondville]], kursuje kilka pociągów dziennie w każdym kierunku. Czas podróży z Ottawy do Quebecu wynosi 6 godzin, z Ottawy do Montrealu – 2,25 godziny, a z Montrealu do Quebecu – 3,5 godziny.
* '''[[The Canadian]]''' to klasyczny, transkontynentalny pociąg VIA Rail Canada, kursujący między [[Toronto]] a [[Vancouver]], z przystankami w [[Greater Sudbury|Sudbury]], [[Sioux Lookout]], [[Winnipeg]], [[Portage la Prairie]], [[Saskatoon]], [[Edmonton]], [[Jasper]] i [[Kamloops]]. Pociąg odjeżdża 2 do 3 razy w tygodniu. Cała podróż między Toronto a Vancouver trwa 4 dni z noclegiem. Pociąg może być bardzo drogi, ale w praktyce pełni on również funkcję hotelu z restauracją. Aby obniżyć koszty, warto rozważyć „[https://www.viarail.ca/en/offers/sleeper-plus-class-deals promocje]” VIA Rail Canada na miejsca sypialne na 2–3 tygodnie przed podróżą, które mogą obniżyć cenę o 75%. Bilety „Escape” również oferują znaczne zniżki. Pociągi oferują zarówno miejsca sypialne, jak i kabiny, a także rozkładane siedzenia klasy ekonomicznej. W wagonie restauracyjnym pociągu przygotowywane są trzy posiłki dziennie. Są one wliczone w cenę miejsc sypialnych i dostępne do zakupu dla pasażerów klasy ekonomicznej.
* '''[https://www.viarail.ca/en/explore-our-destinations/trains/regional-trains/sudbury-white-river Pociąg Sudbury–White River]''' kursuje między [[Greater Sudbury|Sudbury]] a [[White River]], położonymi w północnym [[Ontario]]. Podróż w jedną stronę z przystanku końcowego do końcowego zajmuje około 8,75 godziny.
* '''[https://www.viarail.ca/en/explore-our-destinations/trains/regional-trains/winnipeg-churchill Pociąg Winnipeg–Churchill]''' (dawniej nazywany Hudson Bay) łączy się z linią Canadian w [[Winnipeg]] i zabiera podróżnych z południa na daleką północ prowincji [[Manitoba]] przez części wschodniego [[Saskatchewan]], z trzema odjazdami tygodniowo do [[Churchill]] przez [[The Pas]] i [[Thompson]]. Pociąg do Hudson's Bay jest popularny wśród turystów zimowych, którzy podróżują na północ, aby zobaczyć populację niedźwiedzi polarnych w Churchill i zwykle szybko się wyprzeda. Podróż między Winnipeg a Churchill trwa 2 dni, z noclegiem.
* '''[https://www.viarail.ca/en/explore-our-destinations/trains/regional-trains/jasper-prince-rupert Pociąg Jasper–Prince Rupert]''' (dawniej nazywany Skeena) łączy się z linią Canadian w [[Jasper]] i kursuje do [[Prince Rupert]]. Podróż w jedną stronę między Jasper a Prince Rupert zajmuje 7,75 godziny w pociągu między Jasper a [[Prince George]] oraz 12,5 godziny w pociągu między Prince George a Prince Rupert. Pociąg zatrzymuje się na noc w Prince George, gdzie pasażerowie muszą opuścić pociąg i zarezerwować pokój w hotelu.

==== Ceny biletów, karnety i zniżki ====
VIA Rail Canada oferuje zniżki dla młodzieży i seniorów:

* Młodzież (12-25 lat) i posiadacze Międzynarodowej Legitymacji Studenckiej otrzymują 30% zniżki w klasie ekonomicznej, 10% zniżki w klasie sypialnej oraz 10% zniżki na bilety wielodniowe (uwaga: zniżka obejmuje również zniżkę studencką).
* Seniorzy (60+) otrzymują 10% zniżki w klasie ekonomicznej.
Dodatkowo pasażerowie mogą być uprawnieni do zniżek, które nie są objęte promocją, jako weterani lub członkowie Kanadyjskich Sił Zbrojnych, a także dzięki członkostwu w niektórych organizacjach i stowarzyszeniach zawodowych/byłych. Od 2022 roku członkowie międzynarodowych grup Hostelling są również uprawnieni do [https://www.viarail.ca/en/offers/hostelling-international 12,5% zniżki w VIA Rail Canada].

Zaplanuj podróż z wyprzedzeniem, aby uzyskać niższe ceny. VIA Rail często oferuje 50% zniżki lub zniżki last minute. Bilety w wagonie są często w rozsądnej cenie i konkurencyjne w porównaniu z podobnymi biletami lotniczymi, jednak bilety te nie obejmują posiłków i napojów na pokładzie, co wymaga od pasażerów wagonu zapłaty w wagonach serwisowych. Bilety sypialne, choć znacznie droższe, obejmują wyżywienie i inne przywileje dostępne wyłącznie dla takich pasażerów.

Taryfy „Escape” oferują bilety VIA Rail Canada w mocno obniżonej cenie, bezzwrotne, dostępne w ograniczonej liczbie na różnych warunkach, przy wcześniejszym zakupie. Obciążone są one również 50% karą za wymianę. Na przykład bilet na podróż z [[Toronto]] do [[Montreal]]u w czerwcu 2023 roku może kosztować 54 dolary w taryfie „Escape” w porównaniu ze 104 dolarami w taryfie „Economy”. Liczba miejsc w taryfie „Escape” jest ograniczona w danym pociągu i zazwyczaj wyprzedają się szybciej niż droższe miejsca.

VIA Rail Canada oferuje oferty „[https://www.viarail.ca/en/offers/sleeper-plus-class-deals Sleeper Plus Class Deals]” w pociągach nocnych. Te duże zniżki na miejsca sypialne są dostępne tylko do określonego miasta, w określonym pociągu i dniu, a lista dostępnych zniżek jest bardzo długa.

==== Przystanki specjalne ====
VIA Rail Canada oferuje turystom pieszym, kajakarzom i mieszkańcom odległych regionów możliwość skorzystania ze specjalnych przystanków w niemal każdym punkcie na kilku trasach wiejskich, pod warunkiem zakupu biletów i podania dokładnego celu podróży z 48-godzinnym wyprzedzeniem. Opcja ta nie jest dostępna na ''wszystkich'' trasach: co najważniejsze, korytarz Quebec-Ontario jest wyłączony z tej opcji, podobnie jak prerie na zachód od [[Winnipeg]]. Więcej informacji na temat dozwolonych [https://www.viarail.ca/en/plan/faq/plan-your-trip/can-i-stops-between-two-stations przystanków można znaleźć pod tym linkiem].

==== Rowery ====
[[Plik:Thecanadian with canoe.jpg|thumbnail|Bagaż o specjalnych rozmiarach...]]
Od początku czerwca do końca października VIA Rail Canada zezwala rowerzystom na przewożenie rowerów w stanie nienaruszonym w pociągach kursujących w Korytarzu do [[Toronto]], [[Montreal]]u, [[Ottawa|Ottawy]], [[Quebec (miasto)|Quebecu]], [[London (Ontario)|London]], [[Windsor (Ontario)]], [[Jonquiere]] i [[Senneterre]]. Obowiązuje opłata w wysokości 20 USD plus podatek za każdy kierunek podróży. Rower należy nadać w punkcie bagażowym na godzinę przed odjazdem. Po tym terminie nie ma gwarancji miejsca na rower. Po przyjeździe do Toronto, Ottawy, London, Windsor lub Montrealu obsługa pociągu przywiezie rower do punktu odbioru bagażu na stacji. Na wszystkich innych przystankach może być konieczne udanie się do wagonu bagażowego, aby odebrać rower. Nie należy zostawiać żadnego sprzętu (np. sakw) przymocowanego do roweru podczas odprawy. Należy je nadać oddzielnie. Sprawdź na [https://www.viarail.ca/en/plan/baggages/sports-equipment stronie internetowej] VIA Rail Canada rozkład jazdy pociągów z bagażnikami rowerowymi.

=== Rocky Mountaineer ===
[[Plik:Jasper.Rocky.Mountaineer.P1033590.jpg|thumb|Wagony pasażerskie Rocky Mountaineer GoldLeaf na stacji Jasper]]
'''Rocky Mountaineer''' to prywatna firma oferująca luksusowe pociągi wycieczkowe dalekobieżne z [[Vancouver]]. Jej najpopularniejszą i prawdopodobnie najbardziej malowniczą trasą jest ''[https://www.rockymountaineer.com/train-routes/first-passage-west First Passage to the West]'', która pokonuje trasę z [[Vancouver]] do [[Banff]] w 2 dni, starą trasą The Canadian, z noclegiem w [[Kamloops]], gdzie w cenę biletu wliczony jest nocleg w hotelu.

Pociągi Rocky Mountaineer mają duże okna i przeszklony dach, który pozwala podziwiać widoki podczas podróży. Pasażerowie GoldLeaf mają również dostęp do zewnętrznej platformy widokowej. Śniadania i obiady są wliczone w cenę wszystkich biletów Rocky Mountaineer; są podawane do fotela w klasie SilverLeaf, a pasażerowie GoldLeaf mają do dyspozycji oddzielną jadalnię na dolnym pokładzie, gdzie serwowane są posiłki.

=== Agawa Canyon Railroad ===
* Pociąg wycieczkowy '''[https://agawatrain.com/ Agawa Canyon Tour Train]''', bezpłatny numer: +1-844-246-9458. Ta zabytkowa trasa pociągiem zapewnia dostęp do rozległego regionu dzikiej przyrody od [[Sault Ste. Marie (Kanada)|Sault Ste. Marie]] do Hawk Junction (w pobliżu [[Wawa]]). Wycieczki jednodniowe odbywają się codziennie od połowy czerwca do połowy października.

=== GO Transit ===
* '''[https://www.gotransit.com/en/partners-and-promotions/promo-visit-the-city-of-niagara-falls Niagara Weekend GO Train Service]'''. Operator kolei podmiejskiej GTA, GO Transit, oferuje całoroczne połączenia kolejowe między stacją [[Toronto]] Union a [[Niagara Falls (Ontario)]]. W dni powszednie, weekendy i wszystkie święta odbywają się 3 kursy dziennie w każdą stronę. W sezonie letnim pociągi te oferują specjalne wagony rowerowe z bagażnikami na rowery na dolnym poziomie i miejscami siedzącymi na górnym. Można je rozpoznać po naklejkach z rowerami po bokach. Za przewóz roweru nie pobiera się dodatkowych opłat, a miejsca są przyznawane według kolejności przybycia. Pociągi zatrzymują się na stacjach Exhibition ([[Toronto]]), Port Credit ([[Mississauga]]), [[Oakville (Ontario)|Oakville]], [[Burlington (Ontario)|Burlington]] i [[St. Catharines]].

{{użyteczny}}
{{Jest w|Podróżowanie pociągiem}}
[[Kategoria:Kanada]]</text>
      <sha1>43np8hihjd343brg0ji3ekmmnda1106</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Port lotniczy Marsylia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19057</id>
    <revision>
      <id>156874</id>
      <parentid>155669</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11409" sha1="4hz8j7j011iza6nigj0brgfi1dnu3zr" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
[[Plik:2019-10-17_Arriving_in_Provence._–_Aéroport_Marseille_Provence.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska]]
'''Port lotniczy Marsylia-Prowansja''' ({{IATA|MRS}}) jest [[Francja|francuskim]] lotniskiem położonym 27 km na północny zachód od miasta [[Marsylia]], w gminie [[Marignane]].

== Charakterystyka ==
Lotnisko posiada dwa terminale:

* {{Znacznik|'''Terminal 1'''|43.44116 |5.22156|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Terminal 1''' – Jest podzielony na dwie strefy: '''Halę A''', zarezerwowaną dla lotów międzynarodowych obsługiwanych przez różne linie lotnicze, oraz '''Halę B''', zarezerwowaną dla lotów krajowych obsługiwanych przez [https://wwws.airfrance.it/ Air France], [https://www.aircorsica.com/flights/ Air Corsica], [https://www.volotea.com/it/ Volotea], [https://www.transavia.com/ Transavia] i [https://www.twinjet.fr/ Twin Jet].
* {{Znacznik|'''Terminal 2'''|43.44340 |5.21880|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Terminal 2''' – Obsługuje loty krajowe i międzynarodowe obsługiwane przez następujące linie lotnicze: [https://www.ryanair.com/pl/pl Ryanair], [https://www.easyjet.com/pl EasyJet] i [https://www.aerlingus.com/html/en-PL/home.html Aer Lingus].

== Loty ==
Oprócz lotów krajowych, lotnisko łączy kilka miast europejskich i do [[Kraków|Krakowa]]. Dostępne są również loty międzykontynentalne do [[Tunezja|Tunezji]], [[Algieria|Algierii]], [[Maroko|Maroka]], [[Egipt]]u, [[Turcja|Turcji]], [[Izrael]]a, [[Armenia|Armenii]], [[Zjednoczone Emiraty Arabskie|Zjednoczonych Emiratów Arabskich]], [[Arabia Saudyjska|Arabii Saudyjskiej]], [[Senegal]]u, [[Etiopia|Etiopii, [[Majotta|Majotty]], [[Reunion]] i [[Kanada|Kanady]].

== Transport naziemny ==
{{mapa|szerokość=450|wysokość=450|43.436667|5.215|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
=== Samochodem ===
Z drogi '''D 20''' należy zjechać na [[Marignane]] i kierować się znakami na lotnisko oznaczonymi symbolem samolotu.

==== Parkingi ====
* '''Pdiscount'''. Parking długoterminowy można zarezerwować tylko online. 
* '''Super Eco'''. 5,00 €/dzień. Parking krótkoterminowy można zarezerwować tylko online. 
* '''P3/P7/P8'''. 11,00 €/dzień. Parking ekonomiczny. P8 można zarezerwować tylko online. 
* '''P5''' (''W pobliżu Terminala 1, Hala B''). 15,00 €/dzień. 
* '''P1/P6''' (W pobliżu Terminala 1). 20,00 €/dzień. Parking kryty. 
* '''Parking czasowy PA i PB'''. Bezpłatny przez pierwsze 30 minut; 40 minut: 4,00 €; 50 minut: 4,50 €; 1 godzina: 5,00 €; do 12 godzin: 0,50 € co 15 minut; każdy dzień parkowania: 28,00 €/dzień. 
* '''P2'''. Bezpłatny przez pierwsze 15 minut; 30 minut: 3,00 €; Od 40 minut do 12 godzin: 1,50 EUR; każdy dzień parkowania: 28,00 EUR/dzień. Parking krótkoterminowy. 
* '''Kiss and fly'''. Bezpłatny przez pierwsze 8 minut; 1,00 EUR/minuta co każde 8 minut.

=== Taksówką ===
Postój taksówek znajduje się na zewnątrz Terminalu 1.

=== Pociągiem ===
[[Plik:Vitrolles-gare, vue d'ensemble.jpg|thumb|Stacja Vitrolles – Lotnisko Marsylia-Prowansja]]
{{Znacznik|Stacja Vitrolles – Lotnisko Marsylia-Prowansja|43.4425 |5.23722 |typ=transport|treść=}}'''Stacja Vitrolles – Lotnisko Marsylia-Prowansja'''. Stacja jest połączona z lotniskiem autobusem linii 13. Ta linia kolejowa (TER) obsługuje [[Marsylia|Marsylię]] i [[Miramas]] w jednym kierunku, a [[Arles]], [[Tarascon]], [[Nîmes]] i [[Montpellier]] w drugim.

=== Autobusem ===
* '''Ze stacji Marseille Saint-Charles'''. Autobus odjeżdża co 10 minut. 
* '''GareTGV-Aix-en-Provence'''. Do/z [[Aix-en-Provence]]. 
* Istnieją również autobusy dalekobieżne do/z [[Salon-de-Provence]], [[Manosque]], [[Forcalquier]], [[Digne-les-Bains]], [[Sisteron]], [[Gap]], [[Fréjus]], [[Cannes]], [[Antibes]], [[Nicea]], [[Martigues]], [[Nîmes]], [[Montpellier]], [[Béziers]], [[Narbona|Narbonne]], [[Tuluza]], [[Bordeaux]].

== Czekanie ==
=== Saloniki ===
* '''Cézanne''' (''Terminal 1, Hala A, piętro''). 
* '''Luberon''' (''Terminal 1, Hala B, piętro'').

== Zakupy ==
=== Terminal 1 ===
* '''Kantor wymiany walut''' (''Hala A''), ☎ +33 1 70 98 18 83. 6:30–21:00. 
* '''Relay Air de Provence''' (''2 lokalizacje''). Kiosk i sklep z artykułami codziennego użytku. 
** '''Relay''' (''Hala A, strefa wejścia na pokład''). 
* '''Relay FNAC''' (''Hala B, strefa ogólnodostępna''), ☎ +33 4 42 14 25 36. Pon.–pt. 5:30–20:00, sob.–nd. 6:00–20:00. 
* '''Relay Casino''' (''Hala A''), ☎ +33 4 42 14 24 22. Pon., śr. i sob. 5:45–20:00, czw. 5:45–18:30, niedz. 7:00–18:30. Sklep z artykułami codziennego użytku. 
* '''Relay L'Occitane en Provence''' (''Hala B, strefa wejścia na pokład''), ☎ +33 4 42 49 27 70. Pon.-pt. 6:00-20:30, sob. 6:00-19:30. Sklep z lokalnymi produktami. 
* '''[https://www.aeliadutyfree.fr/marseille/en/ Aelia Duty Free]''' (''2 lokalizacje''). 
** (''Hala A, strefa wejścia na pokład''). Otwarte do ostatniego lotu dnia. 
** (''Hala B, strefa wejścia na pokład''). Otwarte do ostatniego lotu dnia.

=== Terminal 2 ===
* '''Relay''' (''strefa ogólnodostępna''). Kiosk z prasą i sklep z artykułami codziennego użytku.
* '''[https://www.aeliadutyfree.fr/marseille/en/ Aelia Duty Free]''' (''strefa odlotów''). Otwarte do ostatniego lotu dnia.

== Jedzenie i picie ==
=== Terminal 1 ===
* '''Caffè Ritazza''' (''2 lokale''). 
** (''Hala A, strefa wejścia na pokład''). Otwarte do ostatniego lotu dnia. 
** (''Hala B, strefa wejścia na pokład''), ☎ +33 4 42 14 22 52. Otwarte do ostatniego lotu dnia. 
* '''Brioche Dorée''' (''2 lokale''). 
** (''Hala A, strefa ogólnodostępna''), ☎ +33 4 42 14 21 21. Pon.-niedz. 5:00-18:00. 
** (''Hala B, strefa ogólnodostępna''), ☎ +33 4 42 14 23 04. Pon.-niedz. 7:00-20:00. 
* '''Class' croute''' (''Hala B, strefa wejścia na pokład''), ☎ +33 4 42 14 29 85. Otwarte do ostatniego lotu dnia. 
* '''Exki''' (''Hala A''), ☎ +33 4 42 14 29 80. Pon.-niedz. 9:00-18:00. 
* '''Paul''' (''Hala A''). Pon.-niedz. 6:00-22:00. 
* '''Starbucks''' (''Hala B, hala odlotów''), ☎ +33 4 42 14 23 86. Pon.-niedz. 5:00-21:00.

=== Terminal 2 ===
* '''La Cantine des Voyageurs''' (''Strefa odlotów''), ☎ +33 4 42 14 27 29. Od 2 godzin przed pierwszym lotem dnia do 2 godzin przed ostatnim lotem dnia. 
* '''Class' croute''' (''Strefa odlotów''). Pon.-niedz. 5:00-20:00. 
* '''Starbucks''', ☎ +33 4 42 14 23 86. Pt.-pon. 5:00-19:00.

== Nocleg ==
* {{Znacznik|'''Hilton Garden Inn Marseille Provence Airport'''|43.44647|5.22724|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hilton.com/it/hotels/mrsmagi-hilton-garden-inn-marseille-provence-airport/ Hilton Garden Inn Marseille Provence Airport]''', Strefa Hotelowa, Lotnisko Marsylia-Marignane (''3 minuty od lotniska''), ☎ +33 4 42 78 42 78, hotel@hiltongardeninnmarseille.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Hotel 4-gwiazdkowy. 
* {{Znacznik|'''ibis Marseille Provence Aéroport'''|43.44552|5.22629|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/1093/index.it.shtml ibis Marseille Provence Aéroport]''', Lotnisko Marsylia-Prowansja CS40016 - 13729 Marignane, ☎ +33 4 42 79 61 61, faks: +33 4 42 89 93 13, H1093@accor.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Hotel 3-gwiazdkowy. 
* {{Znacznik|'''ibis Budget Marseille Provence Aéroport'''|43.44627|5.22550|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/5095/index.it.shtml ibis Budget Marseille Provence Aéroport]''', lotnisko Marseille Provence BP 116 Aéroport 13729 Marignane, ☎ +33 892 68 09 54, faks: +33 4 42 79 31 79, h5095@accor.com. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 12:00. Hotel dwugwiazdkowy.
* {{Znacznik|'''B&amp;B Hotel Marseille Aéroport Saint-Victoret'''|43.42191|5.23783|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-bb.com/it/hotel/marseille-aeroport-saint-victoret B&amp;B Hotel Marseille Aéroport Saint-Victoret]''', 6 Allée Georges Gonnet, 13730 Saint-Victoret, ☎ +33 298 337 529. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. 
* {{Znacznik|'''Best Western'''|43.44373|5.22843|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.bestwestern-marseille-aeroport.com/en/ Best Western]''', naprzeciwko lotniska, 13127 Vitrolles, ☎ +33 4 42 15 54 00, faks: +33 4 42 89 69 18, info@bwmrs.com. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 12:00. 3-gwiazdkowy hotel.
* {{Znacznik|'''Greet Hotel Marseille Provence'''|43.44169|5.23385|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/B6G0/index.it.shtml Greet Hotel Marseille Provence]''', Zi De Couperigne, Rue Blaise Pascal, 13127 Vitrolles, ☎ +33 4 42 79 38 00, HB6G0@accor.com. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 12:00. 3-gwiazdkowy hotel.
* {{Znacznik|'''Holiday Inn Marseille Airport'''|43.44608|5.23426|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Holiday Inn Marseille Airport''', 7 Impasse Pythagore, Vitrolles, 13127, ☎ +33 442 150930, reception@himarseilleairport.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Hotel 4-gwiazdkowy.
* {{Znacznik|'''Holiday Inn Express Marseille Airport'''|43.44611|5.23352|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Holiday Inn Express Marseille Airport''', 8 Impasse Pythagore, Vitrolles, 13127, ☎ +33 4 423 19537, reception@hiexmarseilleairport.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00.
* {{Znacznik|'''ibis Styles Marseille Provence Aéroport'''|43.42669|5.25845|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''ibis Styles Marseille Provence Aéroport''', 24 Rue de Madrid, ZI Les Estroublans, 13127 Vitrolles, ☎ +33 4 42 89 90 44, faks: +33 4 42 79 07 04, H0442@accor.com. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 12:00. 3-gwiazdkowy hotel. 
* {{Znacznik|'''Kyriad Vitrolles Anjoly'''|43.42579|5.25173|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://marseille-vitrolles-aeroport.kyriad.com/en-us/ Kyriad Vitrolles Anjoly]''', 1 Rue de Madrid, ZI Des Estroublans de L'Anjoly, 13127 Vitrolles, ☎ +33 4 42895189, +33 1 73 21 98 00 (rezerwacje), vitrolles.aeroport@kyriad.fr. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. Hotel 3-gwiazdkowy.

== Łączność ==
Dostęp do internetu: Bezpłatne Wi-Fi. Wybierz sieć „Airport-Free-Wi-Fi” i zarejestruj się. Za opłatą dostępne jest również Wi-Fi premium o wysokiej prędkości.

== Informacje praktyczne ==
* '''Informacja Turystyczna''' (''Terminal 1, Hala A, Hala Przylotów''), ☎ +33 820 81 14 14. 10:00–18:00. 
* '''Biuro Rzeczy Znalezionych''' (''Terminal 1''), bagmobile.aeroport@gmail.com. 
* '''Zdjęcia paszportowe''' (''Terminal 1, jedno w Hali A i jedno w Hali B, oba na parterze'').

=== Wynajem samochodów ===
* '''Alamo''', ☎ +33 4 42 14 24 90, fax: +33 4 42 14 24 59.  
* '''Avis'''.  
* '''Budget''', ☎ +33 820 61 16 39, fax: +33 4 42 10 44 80.  
* '''Enterprise''', ☎ +33 4 42 14 24 90, fax: +33 4 42 14 24 59.  
* '''Europcar''', ☎ +33 825 00 30 80, fax: +33 4 42 14 25 90.  
* '''Goldcar''', ☎ +34 918 344 064.  
* '''Hertz''', ☎ +33 4 88 93 97 42, fax: +33 4 42 14 32 71.  
* '''National''', ☎ +33 4 42 14 24 90, fax: +33 4 42 14 24 59.  
* '''Sixt''', ☎ +33 4 84 07 00 62, fax: +33 1 55 02 59 70.

== Okolica ==
* '''[[Marsylia]]'''
* '''[[Aix-en-Provence]]'''

{{użyteczny}}

{{Jest w|Delta Rodanu}}

[[Kategoria:Porty lotnicze|Marsylia]]
[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>4hz8j7j011iza6nigj0brgfi1dnu3zr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koleją po Japonii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19159</id>
    <revision>
      <id>156868</id>
      <parentid>155805</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Specjalna:Błędy składniowe|LintErrors]]: drobne poprawki</comment>
      <origin>156868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77837" sha1="j6eima1m2k86zis2stmn7hq9lqkdr0f" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''Podróż koleją w Japonii''' jest prawdopodobnie najefektywniejszym sposobem podróżowania po kraju, z rozległą siecią torów liczącą ponad 27 000 km, obejmującą wszystkie cztery główne wyspy [[Japonia|Japonii]]. Obsługiwane są głównie przez '''Japan Railways (JR)''', a także przez innych mniejszych operatorów prywatnych i komunalnych. Japonia była pionierem w dziedzinie kolei dużych prędkości, dzięki pociągowi dużych prędkości, znanemu pod japońską nazwą '''Shinkansen''' („nowa linia główna”), który pozwala na podróżowanie po niemal całym kraju z prędkością do 320 km/h. Ponieważ stacje znajdują się zazwyczaj w centrum miasta, a pociągi są niezwykle punktualne, podróż pociągiem może być znacznie szybsza niż podróż samolotem, nie wspominając o znacznie mniejszej emisji CO2. Nic dziwnego, że w 2021 roku pociągami podróżowało prawie 19 miliardów pasażerów, co świadczy o ogromnym znaczeniu kolei dla Japończyków.

== Charakterystyka ==
[[Plik:020 N700 Series Shinkansen 新幹線 arriving at Kyoto Station, Japan.jpg|thumb|400px|Pociąg Shinkansen przybywający na stację w [[Kioto]].]]
[[Plik:JR東日本在来線.jpg|thumb|Pociągi podmiejskie w [[Tokio]], na zdjęciu pociągi linii Yamanote, linii Keihin–Tōhoku i linii Ueno-Tokio]]
Japońskie koleje są szybkie, bardzo wydajne i obejmują większość kraju, co czyni je preferowanym środkiem transportu dla większości turystów. Pierwszym i najbardziej mylącym aspektem japońskiego systemu kolejowego (zwłaszcza w dużych miastach, takich jak [[Tokio]]), z jakim się spotkasz, jest nakładanie się kilku '''prywatnych sieci kolejowych''' na sieć JR. Dana stacja może obsługiwać kilka firm (JR i/lub prywatnych), a stacje różnych firm mogą znajdować się obok siebie. W Tokio istnieją również dwa oddzielne systemy metra, co dodatkowo potęguje zamieszanie. Świadomość tego faktu znacznie zmniejszy zamieszanie, którego doświadczasz, próbując zrozumieć mapy kolejowe i zorientować się w terenie.
[[Plik:Chien-Shoumei.JPG|thumb|Przykład certyfikatu opóźnienia]]
Odwiedzający często są zdumieni, odkrywając, że japońskie pociągi — podobnie jak inne środki transportu publicznego — niemal zawsze odjeżdżają i przyjeżdżają punktualnie, zgodnie z opublikowanym rozkładem co do sekundy. ''Jeśli się spóźnisz, na pewno stracisz pociąg!'' Jeśli jednak dotknie cię opóźnienie, możesz ubiegać się o '''zaświadczenie o opóźnieniu''', które można otrzymać na stacji lub pobrać ze strony internetowej firmy kolejowej. Jest to szczególnie istotne dla osób pracujących w Japonii, ponieważ bez takiego zaświadczenia możesz zostać ukarany za spóźnienie do pracy.

''Większość pociągów nie kursuje 24 godziny na dobę''; na przykład w [[Tokio]] nie kursują wcześnie rano (1:00–5:00), a Shinkansen nigdy nie kursuje nocą. Jeśli planujesz późno wyjść z domu i polegasz na pociągu, aby wrócić do domu, koniecznie dowiedz się, kiedy odjeżdża ostatni pociąg. Wiele barów i klubów jest otwartych do odjazdu pierwszego pociągu rano, więc rozważ to jako inną opcję, albo możesz przenocować w hotelu kapsułowym lub całodobowej kawiarence internetowej, jak robią to miejscowi. Jedyną datą, w której możliwa jest nocna podróż pociągiem, jest wieczór 31 grudnia, ponieważ niektóre firmy oferują połączenia przez całą noc z okazji noworocznych świątyń.

Większość operatorów kolei/metra w obszarach miejskich podaje numery stacji na znakach i mapach komunikacji miejskiej. Numery stacji są przedstawiane jako 1–2 znaki alfabetyczne i dwucyfrowy numer, zaczynając od 01 lub 00, w prostokącie lub okręgu oznaczonym kolorem linii lub operatora. Chociaż stacja może mieć wiele numerów, jeśli jest obsługiwana przez więcej niż jedną linię, każdy znak peronowy wyświetla tylko numer odnoszący się do tej linii.

=== Znajdowanie tras ===
Wyszukiwarki tras to fantastyczne narzędzie, niezależnie od tego, czy dopiero zaczynasz planować podróż, czy już jesteś w kraju. Aby przejrzeć rozkłady jazdy i ceny biletów, '''[https://japantravel.navitime.com/en/area/jp/route/ NAVITIME]''' oblicza wskazówki co do minuty, uwzględniając przesiadki na pociągi, a także autobusy i samoloty. '''[https://world.jorudan.co.jp/mln/en/ Jorudan]''' to podobna usługa, ale oferująca mniej opcji wyboru tras alternatywnych. Osoby mówiące po japońsku odniosą duże korzyści ze strony internetowej lub aplikacji '''[https://transit.yahoo.co.jp/ Yahoo! Transit]''' i jej precyzyjnych funkcji. Alternatywą dla osób anglojęzycznych jest '''[https://roote.ekispert.net/en Ekispert]''', który oferuje przydatne narzędzia, takie jak wyszukiwanie podróży z wieloma przystankami, planowanie przesiadek na określonych stacjach i przeglądanie krajowej mapy tras wszystkich linii kolejowych w całym kraju.

Ograniczone opcje wyszukiwania w [https://www.google.com/maps Mapach Google] i '''Apple Maps''' oraz prezentowane przez nie trasy sprawiają, że lepiej sprawdzają się one w poruszaniu się metrem i pociągami miejskimi niż w planowaniu podróży długodystansowych, choć nawet wtedy często lepsze rezultaty można uzyskać, korzystając z aplikacji takich jak te wymienione powyżej, aby poruszać się po systemie kolejowym lub znaleźć najszybsze lub najtańsze trasy.

Papierową wersją jest ''Daijikokuhyō'' (大時刻表), tom wielkości książki telefonicznej, dostępny do przeglądania na każdym dworcu kolejowym i w większości hoteli, ale nie będzie przydatny dla większości turystów, ponieważ jest napisany po japońsku. Lżejsza wersja, obejmująca jedynie limitowane pociągi ekspresowe, sypialne i Shinkansen (pociągi dużych prędkości), jest dostępna w zagranicznych biurach [https://www.japan.travel/en/us/ Japońskiej Narodowej Organizacji Turystycznej]. Rozkłady jazdy w języku angielskim są dostępne na stronach internetowych [https://www.jrhokkaido.co.jp/global/ JR Hokkaido], [https://www.jreast.co.jp/en/multi/index.html/ JR East], JR Central i [https://www.jrkyushu.co.jp/english/ JR Kyushu]. Rozkłady jazdy Shinkansenów Tokaido, San'yo i Kyushu można również przeglądać w języku angielskim na stronie '''[https://tabi-o-ji.com/go/?lang=en Tabi-o-ji]'''.

Navitime i Tabi-o-ji oferują wyszukiwanie rozkładów jazdy, aby znaleźć trasy dostępne z Japan Rail Pass (patrz poniżej), podobnie jak Jorudan z płatną subskrypcją. Navitime to również jedyna aplikacja, która umożliwia wyszukiwanie biletów kompatybilnych z biletem Seishun 18 (patrz poniżej).

=== Karty IC ===
Jedną z pierwszych rzeczy, które powinien zrobić każdy turysta odwiedzający [[Japonia|Japonię]], jest zakup '''karty IC''' (交通系ICカード ''koutsūkei ai shī kādo''). Karty IC są przedpłacone i automatycznie pobierają odpowiednią opłatę za przejazd pociągiem, niezależnie od stopnia skomplikowania podróży i częstotliwości przesiadek; wystarczy zbliżyć kartę na początku i na końcu podróży. Oprócz opłat za transport publiczny, karty IC można również wykorzystywać do wszelkiego rodzaju płatności elektronicznych w wielu automatach, sklepach spożywczych i restauracjach.

Dziesięć głównych kart IC wymienionych poniżej jest częścią '''Nationwide Mutual Usage Service''' i dlatego są w ''pełni wymienne'', co oznacza, że ​​możesz kupić kartę w dowolnym większym mieście i korzystać z niej praktycznie w całym kraju:

* '''[https://www.jrhokkaido.co.jp/global/english/ticket/kitaca/index.html Kitaca]''' — [[Hokkaido]]
* '''[https://www.jreast.co.jp/multi/pass/suica.html Suica]''' — [[Kanto]] i [[Tohoku]]
* '''[https://www.pasmo.co.jp/visitors/en/ PASMO]''' — [[Tokio]]
* '''[https://toica.jr-central.co.jp/ TOICA]''' — [[Chubu]]
* '''[https://www.kotsu.city.nagoya.jp/en/pc/MANACA/TRP0001352.htm manaca]''' — [[Nagoja]]
* '''[https://www.westjr.co.jp/global/en/howto/icoca/ ICOCA]''' — [[Kansai]] i [[Chugoku]]
* '''[https://www.pitapa.com/ PiTaPa]''' — [[Kansai]] (karta przedpłacona powiązana z Twoim japońskim kontem bankowym, nieistotna dla większości odwiedzających)
* '''[https://www.jrkyushu.co.jp/sugoca/index.html SUGOCA]''' — [[Kiusiu]]
* '''[https://subway.city.fukuoka.lg.jp/eng/fare/one/#no02 Hayakaken]''' (はやかけん) — [[Fukuoka]]
* '''[https://www.nimoca.jp/ nimoca]''' — Północne Kiusiu
[[Plik:Station Numbering in Japan (en).png|right|thumb|250px|Przykłady szablonów numeracji stacji]]
Karty IC można kupić w kasach biletowych na stacjach i w wielu automatach biletowych, w tym na lotniskach. Koszt karty to 500 jenów depozytu plus kwota, którą chcesz doładować. Depozyt i pozostała kwota mogą zostać zwrócone przy wyjeździe z Japonii lub można zachować kartę na następny wyjazd, ponieważ są one ważne przez 10 lat od ostatniego użycia (z wyjątkiem karty Welcome Suica, przeznaczonej dla turystów krótkoterminowych i wygasającej po 28 dniach). Karty nie mogą mieć ujemnego salda; przed zakończeniem podróży należy udać się do automatów do korekty opłat na stacjach lub w autobusach, aby doładować kartę.

Karty cyfrowe Suica, PASMO i ICOCA są dostępne na urządzeniach Apple z funkcją NFC. Oznacza to, że możesz podróżować i płacić w całym kraju, używając wyłącznie iPhone'a lub zegarka. Karty cyfrowe są dostępne za pośrednictwem '''[https://support.apple.com/en-us/120474 Apple Wallet]''' i nie wymagają depozytu. Karty cyfrowe nie są dostępne na niezrootowanych urządzeniach z systemem Android sprzedawanych poza Japonią. Należy pamiętać, że karty cyfrowe '''nie''' podlegają zwrotowi na konto bankowe w kraju innym niż japoński.

''Nie można'' używać kart IC do podróżowania ''między dwoma różnymi regionami''. Na przykład, jeśli rozpoczynasz podróż w [[Tokio]] i jedziesz na zachód do [[Atami]] linią JR Tokaido, możesz użyć karty, ponieważ stacje te znajdują się w granicach regionu JR East Suica. Jeśli jednak kontynuujesz podróż na zachód od [[Atami]] w kierunku [[Shizuoka]], wjeżdżasz do obszaru obsługiwanego przez inną firmę – w tym przypadku do regionu TOICA linii JR Central – a Twoja karta nie zostanie zaakceptowana przy próbie wylogowania z systemu. Podróżowanie między dwoma regionami wymaga biletu papierowego (lub wylogowania z bramki biletowej jednego operatora i powrotu przez bramkę biletową drugiego operatora na stacji granicznej), ale karty mogą być akceptowane w niektórych automatach biletowych jako forma płatności. Należy pamiętać, że oddzielne „regiony” mogą istnieć nawet w ramach tej samej firmy, np. region [[Tokio]] linii JR East jest oddzielony od regionu [[Sendai]]. Karty nie można również używać do jednorazowo pokonywania dystansu ponad 200 km w regionie JR West ICOCA (to ograniczenie nie obowiązuje w innych miejscach; na przykład z [[Maibara]] do [[Atami]] w regionie JR Central, na dystansie ponad 300 km, można podróżować tylko za pomocą karty IC).

Płatności za bilety Tokaido i San'yo Shinkansen nie można dokonać za pomocą karty IC, ale kupując bilet cyfrowy online, można powiązać lub „wyznaczyć” kartę IC, która będzie używana do przechodzenia przez bramki. Usługa jest dostępna w języku angielskim i japońskim za pośrednictwem strony internetowej lub aplikacji JR Central [https://smart-ex.jp/en/index.php SmartEX] oraz strony [https://www.eki-net.com/en/jreast-train-reservation/Top/Index rezerwacji pociągów JR-EAST].

=== Kupno biletu krótkodystansowego ===
[[Plik:AONAMI_Line_in_Nagoya_Station_of_Ticket_machine.jpg|thumb|Bilety na krótkie trasy sprzedawane są w automatach takich jak ten w Nagoi]]
W niektórych przypadkach nadal może być konieczne kupowanie papierowych biletów kolejowych, na przykład podczas podróży z jednego regionu do drugiego lub w odległych obszarach, gdzie karty IC nie są jeszcze akceptowane.

Większość biletów kolejowych w Japonii jest wyceniana na podstawie odległości, dlatego nad automatami biletowymi znajduje się mapa. W pobliżu centrum aktualna stacja jest zazwyczaj oznaczona na czerwono symbolem &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;当駅&lt;/span&gt; (''tōeki'') lub czerwoną strzałką &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;'''←'''&lt;/span&gt;. Wokół niej znajdują się wszystkie inne stacje, do których można dojechać, a poniżej znajduje się cena. Bliższe stacje mają niższe numery (np. najbliższe stacje będą kosztować około 140 jenów, a te bardziej oddalone – około 2000 jenów). W [https://www.jr-odekake.net/railroad/ticket/guide/normal_tickets/special_provisions_zone.html niektórych strefach miejskich], o ile pozostajesz w tym samym systemie kolejowym, możesz nawet wybrać dowolną trasę między dwiema stacjami.

Aby kupić bilet, wrzuć monety lub gotówkę do automatu biletowego. Podczas tej czynności pojawią się opcje biletów, które możesz kupić za tę kwotę. Zazwyczaj wystarczy zwykły bilet na odpowiednią kwotę, ale w przypadku niektórych podróży może być konieczne wykupienie biletu przesiadkowego lub innej specjalnej opcji.

Slot na monety jest duży, więc można wrzucić kilka monet na raz. Jednym ze sposobów jest wrzucenie do niego całej portmonetki; reszta, którą otrzymasz, będzie w największych możliwych monetach, co zmniejszy ilość drobnych (z wyjątkiem monet 1 lub 5 jenów, których większość automatów nie przyjmuje jako płatności).

Włóż bilet do bramki biletowej i nie zapomnij go odebrać po przejechaniu. ''Nie wyrzucaj jeszcze biletu''; musisz go włożyć ponownie przy wyjściu z bramki na koniec podróży.

Jeśli nie wiesz, jaka jest cena, kup bilet z minimalną stawką i zapłać po przyjeździe do celu. Możesz okazać bilet personelowi przy bramce lub zapłacić resztę w automacie „Korekta taryfy”. Poszukaj małego kiosku biletowego przed bramką wyjazdową. Włóż bilet o minimalnej cenie i zapłać saldo wskazane na ekranie.
[[Plik:Bitchu kojiro sta.jpg|thumb|Stacja bez personelu w [[Okayama|Okayamie]]]]
W przeciwieństwie do dużych miast i przedmieść, na obszarach wiejskich istnieje wiele stacji bez obsługi, na których nie ma bramek biletowych ani automatów biletowych. W niektórych przypadkach znajduje się tam słupek z czytnikami kart elektronicznych, a także automat biletowy i skrzynka na bilety. Wsiadaj i wysiadaj przy odpowiednim czytniku lub wrzuć papierowy bilet do skrzynki na bilety (wraz z ewentualną różnicą w cenie biletu, gotówką; obowiązuje zazwyczaj system honorowy). W innych przypadkach prawdopodobnie będziesz musiał/a wziąć ''seiriken'' (整理券) lub ''bilet numerowany'' po wejściu do pociągu i uregulować opłatę z kierowcą lub konduktorem przed wyjściem. Z przodu pociągu będzie znajdować się tablica z numerami i cenami biletów, które rosną w miarę trwania podróży. Po wyjściu z pociągu oddaj seiriken i zapłać kwotę wskazaną obok numeru. W większości tych pociągów wsiada się z tyłu pociągu (oznaczonego 入口, czyli „wejście”) i wysiada z przodu pociągu (oznaczonego 出口, czyli „wyjście”). Należy pamiętać, że większość pociągów, podobnie jak autobusy, ma automaty do pobierania opłat, które akceptują tylko monety; jednak zazwyczaj zarówno automat, jak i maszynista mogą wymienić banknoty na monety.

W pociągu można używać karty elektronicznej, jeśli jest ona obsługiwana. Przyłóż kartę elektroniczną do czytnika przy wsiadaniu i wysiadaniu, a opłata zostanie automatycznie pobrana. Na niektórych stacjach czytniki przy wejściu i wyjściu znajdują się na peronie. Jeśli podróżujesz pociągiem JR i posiadasz Japan Rail Pass, po prostu pokaż go maszyniście przy wysiadaniu. Zostaniesz poinformowany o ewentualnej różnicy w cenie biletu. Jeśli cel podróży znajduje się poza dużym miastem, sprawdź, czy znajduje się w obszarze, w którym akceptowane są karty elektroniczne. Jeśli nie, po prostu zapłać za bilet. Jeśli wjedziesz z kartą IC, ale w miejscu docelowym nie będzie dostępu do karty IC, będziesz zmuszony zapłacić za przejazd gotówką i dodatkowo będziesz musiał udać się na stację z obsługą i wyjaśnić, że wszedłeś, ale nie wyszłeś, aby skasować „tap in”.

Jeśli wysiadasz na stacji z obsługą, oddaj swój ''seiriken'' i opłatę za przejazd pracownikowi stacji przy bramkach biletowych. I odwrotnie, jeśli wsiądziesz na stacji z obsługą i wyjedziesz na stacji bez obsługi, oddaj bilet maszyniście przed wyjściem.

Pociągi, w których funkcje maszynisty i konduktora są połączone, nazywane są pociągami „jednoosobowymi” i mają na przodzie wagonu tabliczkę z symbolami ''katatana'' (ワンマン).

=== Kupno biletu dalekobieżnego ===
[[Plik:Matsumoto_Station_Ticket-vending_Machine.jpg|thumb|Automaty biletowe JR na stacji [[Matsumoto]]]]
[[Plik:Iwamizawast_01.jpg|thumb|''Midori no madoguchi'' na stacji Iwamizawa, [[Hokkaido]]]]
Poza głównymi okresami świątecznymi (Złoty Tydzień, Obon, Nowy Rok) '''rzadko zachodzi konieczność''' wcześniejszej rezerwacji biletów na pociągi, a także nie ma znaczących zniżek za taką rezerwację. Szczególnie w przypadku pociągów dużych prędkości, całkiem możliwe jest po prostu pojawienie się na stacji i wskoczenie do najbliższego pociągu.

Standardowe bilety JR zazwyczaj dzielą się na dwie kategorie:

* '''Bilet podstawowy''' lub '''''jōshaken''''' (乗車券): Bilety te obejmują podstawową opłatę za przejazd pociągami kursującymi między dwiema stacjami/obszarami. Przesiadki są dozwolone na długich trasach, jednak należy pozostać na trasie biletowanej i nie można się cofać. Bilety są ważne przez 2 dni na trasach powyżej 100 km, 3 dni na trasach powyżej 200 km, a następnie jeden dzień na każde kolejne 200 km. Wyjątkiem są bilety w całości znajdujące się w obszarach miejskich [[Kanto]] lub [[Kansai]], w których przesiadki nie są dozwolone niezależnie od odległości (na przykład odległość z [[Nikko]] do [[Atami]] wynosi ponad 200 km, ale ponieważ znajduje się w całości w obszarze miejskim [[Kanto]], przesiadki nie są wliczone w cenę biletu).
* '''Ograniczony bilet ekspresowy'' lub '''''tokkyūken''''' (特急券): Z kilkoma wariantami nazwy, bilety na ograniczony pociąg ekspresowy są kupowane na pociągi dalekobieżne premium, w tym Shinkansen. Zasadniczo bilety bez rezerwacji (自由席 ''jiyūseki'') są ważne na miejsca bez rezerwacji w dowolnym pociągu, natomiast bilety z rezerwacją (指定席 ''shiteiseki'') są ważne na konkretny pociąg. Zwroty zostaną przyznane, jeśli pociąg przyjedzie z opóźnieniem wynoszącym 2 godziny lub więcej.
Na głównych stacjach JR znajduje się wyraźna sekcja podróży, w której można kupić bilet od osoby; Poszukaj małego ''zielonego znaku'' przedstawiającego postać relaksującą się na krześle lub poproś o ''midori no madoguchi'' (みどりの窓口, dosł. „zielone okienko”). Ponieważ prawdopodobnie potrzebujesz znać rozkład jazdy pociągów i możesz chcieć zarezerwować miejsce, jest to dobry pomysł. Ogólnie rzecz biorąc, możesz wyrazić swoje preferencje, machając ręką i wskazując miejsca docelowe, jeśli obsługa nie mówi po angielsku. Zapisywanie informacji jest pomocne, ponieważ większość Japończyków o wiele łatwiej czyta po angielsku niż słucha.

W przypadku pociągów ekspresowych, które wymagają dopłaty i rezerwacji miejsc, zazwyczaj znajdziesz okienko z obsługą. Niektóre pociągi mają jednak własne automaty do tego celu. Najpierw kup zwykły bilet kolejowy do miejsca docelowego. Na automatach z ekranem dotykowym zazwyczaj znajduje się przycisk ''Usługi ekspresowe''. Wybierz nazwę pociągu, którym chcesz podróżować, miejsce docelowe, preferowaną godzinę odjazdu i preferencje dotyczące miejsc, a następnie wprowadź kwotę dopłaty. Otrzymasz kartę rezerwacji z godziną odjazdu i numerem miejsca. Aby przejść przez bramki biletowe, musisz posiadać bilet, przepustkę lub kartę elektroniczną: sama opłata dodatkowa nie uprawnia do podróży.

Automaty biletowe ogólnego przeznaczenia stają się coraz bardziej popularne. Automaty te mogą wyświetlać tekst w języku angielskim i mogą wydawać bilety dalekobieżne oraz bilety ekspresowe na ograniczoną liczbę miejsc, zarówno z rezerwacją, jak i bez rezerwacji. Zazwyczaj znajdują się one w pobliżu okienek biletowych. Kupując bilety, zwróć uwagę na wyświetloną trasę, ponieważ musisz podróżować trasą objętą biletem (przesiadki poza tą trasą są niedozwolone).

W przypadku pociągów lokalnych bez rezerwacji wystarczy użyć karty elektronicznej. Jeśli cena biletu okaże się wyższa niż pozostała na karcie, możesz dopłacić różnicę w kasie biletowej lub automacie do korekty biletów na stacji docelowej. Jeśli jednak Twoja podróż przekracza granice różnych przewoźników, istnieje możliwość, że Twoja karta elektroniczna nie zostanie zaakceptowana. Ponadto niektóre stacje nie posiadają czytników kart elektronicznych. Szczegółowe informacje na temat takich ograniczeń można zazwyczaj znaleźć w pobliżu granic różnych przewoźników kolejowych lub na stronach internetowych wystawców kart. Zaleca się zawsze kupowanie biletu w automacie biletowym lub kasie biletowej podczas podróży dalekobieżnych. Dodatkowo, może to umożliwić zakup biletu na całą trasę do miejsca docelowego, z przesiadkami, co może przynieść spore oszczędności, ponieważ cena za kilometr jest tym niższa, im dłuższy jest dystans objęty biletem.

Jeśli przypadkowo użyjesz karty elektronicznej, zapłacisz za przejazd w miejscu docelowym, a pracownik stacji lub konduktor wystawi Ci dowód, który należy zanieść na pobliską stację lub stację początkową w celu odblokowania karty.

Przykłady granic kart elektronicznych można znaleźć na linii głównej Tōkaidō między [[Tokio]] a [[Kansai]] (nie dotyczy ''shinkansenów''), a mianowicie na [[Atami]] (JR East i JR Central) oraz na [[Maibara]] (JR Central i JR West). Na tych stacjach granicznych upewnij się, że odciskasz kartę przy odpowiedniej bramce biletowej; na przykład, jeśli skorzystasz z bramki biletowej JR Central na stacji [[Atami]], a następnie udasz się do [[Tokio]] (teren JR East), będziesz musiał ręcznie uiścić opłatę na koniec podróży.

=== Palenie w wagonach ===
Palenie w wagonach pociągów, niegdyś powszechne, praktycznie wymarło. Wszystkie linie Shinkansen wprowadziły całkowity zakaz palenia od marca 2024 roku, a prawie wszystkie prywatne firmy już poszły w jego ślady. Na peronach głównych dworców kolejowych nadal można znaleźć „kąciki dla palących”.

=== Wagony tylko dla kobiet ===
[[Plik:Women-Only Car Sticker.JPG|thumb|Naklejka wagonu tylko dla kobiet na linii JR Chuo w Tokio]]
Aby zapewnić kobietom poczucie bezpieczeństwa, wiele japońskich linii kolejowych JR i prywatnych linii podmiejskich rezerwuje wagony tylko dla kobiet w godzinach szczytu porannego i wieczornego. Wagony te są oznaczone specjalnymi tabliczkami i naklejkami na pociągu i peronie, które wskazują również godziny, w których obowiązują wagony tylko dla kobiet. Ponadto, niektóre pociągi ekspresowe JR West kursujące do i z regionu Kansai mają zarezerwowane miejsca specjalnie dla kobiet i ich dzieci. Mężczyźni siedzą na miejscach „tylko dla kobiet”, ale ustąpią im miejsca, jeśli zostaną o to poproszeni. Zazwyczaj pierwszy i ostatni wagon są oznaczone jako „tylko dla kobiet” w godzinach szczytu porannego. Niektóre firmy kolejowe pozwalają mężczyznom z niepełnosprawnościami i ich opiekunom wsiadać do wagonów tylko dla kobiet, a także uczniom szkół podstawowych.

== Sieć JR ==
[[Plik:Shinkansen map 202405 en.png|thumb|Sieć pociągów Shinkansen (szybkich pociągów).]]
Sieć JR jest rozległa, jak można by się spodziewać po dawnym krajowym systemie kolejowym. Grupa JR obsługuje linie Shinkansen, a także liczne regionalne i miejskie linie transportu publicznego. Na terenach wiejskich spółki grupy obsługują również połączenia autobusowe, łącząc miejsca, które nie mają dostępu do kolei. Chociaż JR obsługuje niemal cały transport krajowy między obszarami metropolitalnymi i regionami, większe miasta również mają własne prywatne przedsiębiorstwa kolejowe i linie.

Japończycy nazywają JR dwiema literami wymawianymi osobno: ''jē āru''. Nawet osoby nieznające języka angielskiego mogą pomóc w znalezieniu stacji, pytając ''Jē āru wa doko desu ka?''.

=== Japan Rail Pass ===
{{infobox|Czyż przejdziesz?|Wraz ze wzrostem cen w 2023 roku, Japan Rail Pass jest już tylko cieniem dawnej świetności i nie jest już dobrą opcją dla większości podróżnych. Wcześniej, aby opłacić karnet, wystarczyła pojedyncza podróż w obie strony z [[Tokio]] do [[Osaki]], ale w cenie 50 000 jenów, siedmiodniowy karnet kosztuje teraz więcej niż podróż z [[Tokio]] do [[Fukuoka|Fukuoki]] i z powrotem (pełna cena 46 380 jenów), i to najszybszymi pociągami Nozomi/Mizuho, ​​które nie są objęte karnetem. Co więcej, rozwój internetowych systemów rezerwacji, oferujących zniżki poza godzinami szczytu i umożliwiających wsiadanie do Shinkansenów za pomocą kart IC, zniweczył w dużej mierze wygodę korzystania z karnetu. Mimo to, zasada „każdy, kto chce”, zwalniająca z konieczności kupowania biletów na każdy przejazd pociągiem dalekobieżnym, może okazać się wartościowa.}}
'''[https://japanrailpass.net/en/ Japan Rail Pass]''' może być dobrym rozwiązaniem dla turystów, którzy planują dużo podróżować lub chcą skorzystać z wygody biletu „all-you-can-ride”. Umożliwia on nieograniczone podróżowanie niemal wszystkimi pociągami JR, w tym Shinkansen, oraz niektórymi odcinkami prywatnych kolei (patrz wyjątki poniżej) przez ustalony okres 7, 14 lub 21 dni. Po znacznej podwyżce cen w 2023 roku, karnet prawdopodobnie się nie opłaci, chyba że dużo podróżujesz. Obejmuje on tylko linie JR (i kilka linii spoza JR na obszarach wiejskich) i nie obejmuje przejazdów metrem ani większością prywatnych linii kolejowych.

Aby kwalifikować się do otrzymania karnetu, musisz być obcokrajowcem odwiedzającym [[Japonia|Japonię]] w celach turystycznych (z tymczasowym stemplem w paszporcie) lub obywatelem Japonii mieszkającym poza Japonią od co najmniej dziesięciu lat. Jeśli korzystasz z Japan Rail Pass jako obywatel Japonii, musisz [https://japanrailpass.net/en/about_jrp/ okazać odpowiedni dowód, taki jak dokumenty otrzymane z konsulatu lub ambasady Japonii w miejscu zamieszkania], a także japoński paszport.

Japońskie bilety kolejowe można kupić przed wyjazdem lub po przyjeździe; nie ma już różnicy w cenie. Najłatwiej jest skorzystać ze strony internetowej Japan Rail Pass, do której link znajduje się powyżej, gdzie można również zarezerwować miejsca przed przyjazdem.

Inną opcją jest zakup vouchera za pośrednictwem akredytowanego biura podróży. Biura pobierają marżę, a voucher należy wymienić w ciągu trzech miesięcy od daty wydania i jednego miesiąca od daty rozpoczęcia ważności karnetu. Obywatele Japonii kwalifikujący się do karnetu kolejowego oraz ci, którzy chcą kupić karnet w inny sposób niż kartą kredytową, muszą skorzystać z systemu wymiany voucherów za pośrednictwem biura podróży. Obywatele Japonii mieszkający za granicą mogą dokonywać zakupów w systemie wymiany co najmniej do grudnia 2027; termin ten był kilkakrotnie przedłużany. '''Ceny Japan Rail Pass'''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Klasa
! 7 dni
! 14 dni
! 21 dni
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Zielony Wagon
! Dorosły
| ¥70,000
| ¥110,000
| ¥140,000
|-
! Child
| ¥35,000
| ¥55,000
| ¥70,000
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Standardowy Wagon
! Adult
| ¥50,000
| ¥80,000
| ¥100,000
|-
! Dziecko
| ¥25,000
| ¥40,000
| ¥50,000
|}
Aby odebrać Japan Rail Pass, należy udać się do kasjera na głównej stacji JR i okazać paszport. Jeśli karnet został zakupiony z wyprzedzeniem, należy okazać dowód zakupu (jeśli karnet został zakupiony za pośrednictwem JR) lub voucher (jeśli został zakupiony za pośrednictwem biura podróży). Wymieniając voucher, należy poinformować kasjera o planowanej dacie rozpoczęcia obowiązywania karnetu. Na głównych lotniskach, takich jak Haneda, Narita i Kansai, dostępne są stanowiska z anglojęzyczną obsługą. Na głównych stacjach JR, takich jak Tokio, Shinjuku, Ueno, Nagoja i Sapporo, znajdują się również stanowiska odbioru karnetów.

W przeciwieństwie do poprzednich wersji papierowych, Japan Rail Pass to teraz magnetyczny bilet kolejowy z wydrukowanym, unikalnym kodem QR użytkownika. Biletu można używać do przechodzenia przez automatyczne bramki biletowe przy wjeździe i wyjeździe ze stacji kolejowej.

Karta kolejowa obejmuje bezpłatną rezerwację miejsc w wybranych pociągach JR, w tym w większości pociągów ''Shinkansen'' i w ograniczonych pociągach ekspresowych. Jeśli kupiłeś bilet z wyprzedzeniem w JR, możesz dokonać rezerwacji miejsc online zaraz po zakupie biletu. Po otrzymaniu biletu kolejowego, rezerwację miejsc można wykonać lub odebrać na stacji JR w biletomacie. Dostęp do biletomatów uzyskasz, skanując kod QR wydrukowany na karnecie kolejowym (lub wprowadzając numer identyfikacyjny wydrukowany na karnecie), a następnie podając numer paszportu. Nawet jeśli rezerwacja miejsc została dokonana online, ''bilety na miejsca siedzące należy wydrukować w automacie biletowym i mieć je przy sobie'' przed wejściem do pociągu. Należy pamiętać, że w systemie automatycznym rezerwacje miejsc są powiązane z każdym indywidualnym biletem kolejowym i nie można rezerwować usług, które się pokrywają. Zazwyczaj nie stanowi to problemu, ale jeśli spóźnisz się na zarezerwowany pociąg, możesz nie być w stanie od razu zarezerwować kolejnego odjazdu. W przypadku miejsc bez rezerwacji bilet nie jest wymagany; wystarczy okazać bilet kolejowy podczas kontroli biletów.

Karnet kolejowy ma kilka wyjątków:

* Jeśli podróżujesz liniami '''Shinkansen Tokaido, San'yo lub Kyushu''', Japan Rail Pass '''nie''' obejmuje podróży szybszymi pociągami '''''Nozomi''''' lub '''''Mizuho''''', ​​chyba że kupisz dodatkowy bilet Nozomi Mizuho. Ceny zależą od odcinka trasy, np. 4960 jenów między [[Tokio]] a [[Kioto]] lub Shin-[[Osaka]].
* Wiele nowszych pociągów Shinkansen linii '''JR East''' oferuje klasę premium „GranClass”. Nie możesz korzystać z klasy GranClass z żadnym Japan Rail Pass, chyba że uiścisz ograniczoną dopłatę za pociąg ekspresowy i GranClass (np. 27 220 jenów w pociągu ''Hayabusa'', jeśli jedziesz z [[Tokio]] do [[Hakodate]]).
* Musisz uiścić dodatkową opłatę za pociągi JR, które poruszają się po torach nienależących do JR. Oto kilka przykładów:
** Linia Rinkai kolei Tokyo Waterfront Railway (TWR) między Osaki a Shin-Kiba, używana do dojazdu do Odaiba
** Linia Izukyu Railway z Ito do [[Shimoda]] na [[Półwysep Izu|Półwyspie Izu]]
** Linia Kyoto Tango Railway z [[Fukuchiyama]] do [[Toyooka]], używana przez pociągi JR kursujące z [[Kioto]] do [[Amanohashidate]]
* Jeśli zatrzymasz się w prywatnym przedziale, musisz uiścić ograniczoną opłatę za przejazd ekspresowy i zakwaterowanie. Od 2026 roku opłaty te są dostępne w pociągach nocnych i niewielkiej liczbie pociągów Shinkansen między [[Osaka|Osaką]] a [[Fukoka|Fukuoką]]. Przedziały zostaną wprowadzone w pociągach Tokaido Shinkansen między [[Tokio]] a [[Osaka|Osaką]] od jesieni 2026 roku.
Dodatkowo, w pakiecie znajduje się kilka udogodnień:

* JR Pass obejmuje podróże do i z odizolowanych linii kolejowych JR obsługiwanych przez prywatne koleje, pod warunkiem braku przesiadek na następujących odcinkach:
** Między [[Hachinohe]] a Noheji, między [[Aomori]] a Noheji oraz między Hachinohe a Aomori linią Aoimori Railway w celu dojazdu do linii JR Ominato.
** Między [[Kanazawa|Kanazawą]] a Tsubatą linią IR Ishikawa Railway w celu dojazdu do linii JR Nanao.
** Między [[Toyama|Toyamą]] a [[Takaoka|Takaoką]] linią Ainokaze Toyama Railway w celu dojazdu do linii JR Johana i Himi.
* JR Pass obejmuje podróż, w tym przesiadki, koleją jednoszynową Tokyo Monorail z [[Port lotniczy Haneda|lotniska Haneda]] do Hamamatsucho w [[Tokio]].
* JR Pass obejmuje podróż promem JR Ferry do [[Miyajima]].

=== Regionalne karnety kolejowe ===
Regionalne firmy JR sprzedają również własne karnety, obejmujące tylko część kraju. Jeśli planujesz odwiedzić tylko jeden lub dwa regiony, mogą być one korzystniejsze niż standardowy karnet JR. Z północy na południe:

* [[Hokkaido]]: JR Hokkaido Rail Pass
* [[Tohoku]]:
** JR East Rail Pass – Obszar Tohoku (obejmuje również [[Kanto]] i niektóre prywatne linie kolejowe)
** JR East-South Rail Pass (obejmuje obszar objęty Tohoku Pass oraz pociągi Hokkaido Shinkansen do Hakodate i JR do [[Sapporo]])
* [[Kantō]]: JR East Tokyo Wide Pass (obejmuje również niektóre prywatne linie kolejowe)
* [[Chūbu]]:
** JR East/JR West Hokuriku Arch Pass – obejmuje podróż między [[Tokio]] a [[Kansai]] przez region [[Hokuriku]], a także obejmuje niektóre prywatne linie kolejowe
** JR East Rail Pass – Obszar [[Nagano]]/[[Niigata]] (obejmuje również Kanto i niektóre prywatne linie kolejowe)
** Aozora Free Pass – weekendowy i świąteczny bilet na lokalne pociągi JR w Aichi, Mie, prefekturze Gifu do Gero i południowym Nagano
* [[Chugoku]]: JR West sprzedaje kilka, w tym:
** Kansai-Hiroshima Area Pass
** San'yo-San'in Area Pass
** Kansai Wide Area Pass
* [[Sikoku]]: All Shikoku Rail Pass (obejmuje również prywatne linie kolejowe i tramwaje), Shikoku Saihakken Kippu
** Shikoku Birthday Kippu – 3-dniowy bilet obejmujący wszystkie pociągi JR, a także prywatną kolej Kuroshio w prefekturze Kochi w miesiącu urodzin nabywcy. Nabywca może dokupić określoną liczbę dodatkowych biletów dla towarzyszy podróży, niezależnie od ich urodzin, dostępna opcja Green Car
** Shikoku Free Pass – 3-dniowy bilet zapewniający dostęp do wszystkich pociągów JR w [[Sikoku]], droższy, ale bardziej elastyczny niż Birthday Kippu
* [[Kiusiu]]: All Kyushu Area Pass, Northern Kyushu Area Pass (obejmuje obszary na północ od [[Kumamoto]] i Oita)
Wiele biletów kolejowych JR East i JR West można kupić online z wyprzedzeniem z niewielką zniżką, podczas gdy inne bilety należy zakupić na terenie kraju.

=== Bilet Seishun 18 ===
'''Bilet Seishun 18''' (青春18きっぷ ''seishun jūhachi kippu'') to jeden ze sposobów na zdobycie okazji na podróż po Japonii, oferujący 3 lub 5 kolejnych dni nielimitowanych podróży pociągiem za jedyne odpowiednio 10 000 lub 12 050 jenów. Główne wady to ważność biletów tylko w pociągach lokalnych i tylko w określonych okresach (marzec–kwiecień, lipiec–wrzesień, grudzień–styczeń), więc aby z niego skorzystać, trzeba mieć dobry moment i dużo wolnego czasu.

=== Rodzaje pociągów ===
[[Plik:Shinkansen schedule display at Tokyo station crop.png|thumb|upright=1.8|Tablica ogłoszeń pociągów Shinkansen, wyświetlana w języku japońskim i angielskim.]]

[[Plik:Series-E5-U13 Yamabiko-126.jpg|right|thumb|Hayabusa Shinkansen]]
JR był pionierem słynnego '''pociągu dużych prędkości''', znanego pod japońską nazwą '''''Shinkansen''''' (新幹線). ​​Rozwijając prędkość do 320 km/h (360 km/h w niedalekiej przyszłości), pociągi te są klasyfikowane jako „superekspresy” (超特急 ''chō-tokkyū'') i pozostają najszybszym sposobem podróżowania po kraju. Warto zauważyć, że Shinkansen ''nie kursuje nocą''. Shinkansen słynie również z godnego pozazdroszczenia poziomu bezpieczeństwa – od momentu uruchomienia w 1964 roku nie odnotowano ani jednego wypadku śmiertelnego.

==== Tokaido/San'yo/Kyushu Shinkansen ====
{{infobox|Poezja w ruchu|JR nazywa różne usługi Shinkansen ich japońskimi nazwami, nawet w języku angielskim, ale jeśli przyjrzeć się znaczeniu tych słów, niektóre z nich są bardzo sugestywne.
* ''Shinkansen'' oznacza „nową linię główną”. Odnosi się to zarówno do torów (Shinkanseny poruszają się po wydzielonych torach, całkowicie oddzielonych od wszystkich innych pociągów), jak i do pociągów, które po nich kursują, tworząc nowy rdzeń japońskiej sieci kolejowej.
* Nieznany dziś większości Japończyków termin „bullet train” (pociąg-pocisk) to w rzeczywistości tłumaczenie ''dangan ressha'', najwcześniejszej nazwy używanej w fazie planowania projektu Shinkansen, która pozostała w języku angielskim, ponieważ pasowała do charakterystycznego nosa (i oczywiście dużej prędkości) oryginalnych Shinkansenów serii 0.
* Pierwszy Shinkansen oferował dwa połączenia. Jednym z nich był ''Kodama'', czyli „Echo”, nazwany tak, ponieważ można nim było dostać się z [[Tokio]] do [[Osaki]] i z powrotem w ciągu jednego dnia. Dźwięk rozchodzi się bardzo szybko, ale ''Hikari'', czyli „Światło”, porusza się jeszcze szybciej.
* W 1992 roku dodali szybszą linię, ale co może być szybsze niż światło? Odpowiedzią, jak się wydaje, jest coś bardziej ludzkiego: ''Nozomi'', czyli „Nadzieja”.&lt;!-- のぞみ („Nozomi”) jest zwykle tłumaczone jako „życzenie” lub „pragnienie”, ale pierwotny plan zakładał nadanie jej nazwy 希望 („Kibō”, „Nadzieja”), dopóki ojciec jednego z członków komisji nazewniczej nie przekonał go do nadawania nazw wszystkim słowom z języka yamato-japońskiego. --&gt;
* Pociąg do [[Akita]] ma nazwę pochodzącą od Ono no Komachi, słynącej z piękna poetki z X wieku z tego regionu. Z jej powodu we współczesnym języku japońskim ''Komachi'' w przenośni oznacza „Piękność” lub „Piękno”.
* Publiczność wybrała ''Kagayaki'', czyli „Blask”, aby reprezentować „lśniące światło, które przywołuje wrażenie szybkości i jaśniejącej przyszłości”.
* Nazwa ''Hayate'', czyli „Silny Wiatr”, niesie pozytywne konotacje szybkości i mocy.
* Niektóre usługi noszą nazwy symboli Japonii. ''Sakura'', czyli „Kwiaty Wiśni”, są cenione w Japonii od kilku stuleci, a za granicą są powszechnie kojarzone z Japonią. ''Mizuho'' jest bardziej przenośne: oznacza mniej więcej „Obfitość Ryżu”, może też luźno oznaczać „Żniwa”, a ''Mizuho-no-kuni'' („Kraina Obfitego Ryżu”) to starożytna nazwa Japonii.
* ''Yamabiko'' jest nietypowe: to nazwa rodzaju „Ducha Gór” z japońskiego folkloru. ''Yamabiko'' oznacza również „Echo” (to samo co ''Kodama''), ponieważ właśnie to robi ten duch: to on tworzy echa w górach lub kanionach.
* Wiele pociągów nosi nazwy nawiązujące do ptaków, takie jak oczywista ''Tsubasa'', czyli „Skrzydła”. Zagrożony wyginięciem ''Toki'', czyli „ibis czubaty”, występuje wyłącznie w Azji Wschodniej. ''Hakutaka'', czyli „Biały Jastrząb”, to nazwa legendarnego ptaka z folkloru, który pojawia się raz na tysiąc lat, co w niektórych opowieściach jest związane z obszarem obsługiwanym przez ten pociąg. ''Tsubame'', czyli „Jaskółka”, to powszechny symbol lata, okresu, w którym gnieżdżą się w Japonii. A ''Hayabusa'', czyli „Sokół wędrowny”, jest niezwykle trafna: te ptaki drapieżne mogą osiągnąć prędkość 320 km/h w locie nurkowym, czyli równą prędkości najszybszego Shinkansena! Nazwa ''Kamome'' („Mewa”) jest używana w pociągach dużych prędkości Nishi-Kyushu kursujących do i z [[Nagasaki]].
* Uzupełnieniem zestawu są nazwy pozostałych pociągów, które zazwyczaj pochodzą od cech geograficznych obszaru obsługiwanego przez pociągi: wyżyn Nasu (obsługiwanych przez ''Nasuno''), góry Tanigawa, góry Asama i góry Tsurugi.}}
Najważniejszą i najczęściej uczęszczaną trasą Shinkansen w kraju jest '''Tokaido Shinkansen''', łącząca [[Tokio]] z [[Nagoja|Nagoją]], [[Kioto]] i [[Osaka|Osaką]]. Linia ta biegnie z [[Osaka|Osaki]] do [[Okayama|Okayamy]], [[Hiroszima|Hiroszimy]] i [[Fukuoka|Fukuoki]] (stacja Hakata) jako '''San'yo Shinkansen''', a następnie do [[Kumamoto]] i [[Kagoshima|Kagoshimy]] jako '''Kyushu Shinkansen'''. Na całej długości linii nie ma połączeń; połączenia z [[Tokio]] docierają tylko do [[Fukuoka|Fukuoki]], a z [[Kagoshima|Kagoshimy]] tylko do [[Osaka|Osaki]].

Na liniach Tokaido, San'yo i Kyushu Shinkansen działa sześć różnych rodzajów połączeń. Wszystkie można podzielić na trzy typy, odzwierciedlające liczbę przystanków:
* '''''Nozomi''''' (のぞみ), '''''Mizuho''''' (みずほ)
:Te dwa połączenia są najszybsze i zatrzymują się tylko w dużych miastach. Wymagana jest niewielka dopłata do ceny biletu Shinkansen, a rezerwacja miejsc jest obowiązkowa dla wszystkich wagonów oprócz trzech. Co najważniejsze dla turystów, Japan Rail Pass nie obowiązuje w pociągach ''Nozomi'' ani ''Mizuho''. Posiadacze Japan Rail Pass mogą jednak korzystać z tych połączeń, jeśli zakupią dodatkowy bilet ''Nozomi Mizuho'' do wykorzystania wraz z biletem kolejowym.
:''Nozomi'' to główna linia obsługująca linie Tokaido i San'yo Shinkansen, chociaż niektóre inne pociągi ''Nozomi'' kursują tylko między [[Tokio]] a [[Osaka|Osaką]]. Ten typ pociągu kursuje z częstotliwością do 10 minut w dni powszednie i składa się z 16 wagonów. Podróż ''Nozomi'' z [[Tokio]] do [[Osaka|Osaki]] z jednym miejscem zatrzymania zajmuje 2 godziny 30 minut, a z [[Tokio]] do [[Fukuoka|Fukuoki]] – 5 godzin. W [[Fukuoka|Fukuoce]] możliwe są bezproblemowe przesiadki między pociągami ''Nozomi'' i Kyushu Shinkansen: z [[Tokio]] do [[Kumamoto]] podróż trwa 6 godzin, a pełna trasa z [[Tokio]] do [[Koagoshima|Kagoshimy]] zajmuje około 7 godzin.
:Z kolei ''Mizuho'' obsługuje jedynie połączenia z San'yo i Kyushu Shinkansen między [[Osaka|Osaką]] a [[Kagoshima|Kagoshimą]], a kursy odbywają się w godzinach porannego i wieczornego szczytu. Pociągi ''Mizuho'' kursują z [[Osaka|Osaki]] do [[Kumamoto]] w 3 godziny, a do [[Kagoshima|Kagoshimy]] w 3 godziny i 45 minut. Pociągi ''Mizuho'' składają się tylko z 8 wagonów i mają wspólne, zarezerwowane i zielone miejsca w wagonie 6.
* '''''Hikari''''' (ひかり), '''''Sakura''''' (さくら)
:Są to najszybsze połączenia, z których można korzystać bezpłatnie z Japan Rail Pass, zatrzymując się o kilka przystanków więcej niż ''Nozomi'' lub ''Mizuho''. W Tokaido Shinkansen zazwyczaj kursują dwa pociągi Hikari na godzinę z [[Tokio]]: jeden kończy bieg w [[Osaka|Osace]], a drugi kontynuuje bieg w San'yo Shinkansen, kończąc bieg w [[Okayama|Okayamie]]. Na zachód od [[Osaka|Osaki]] kursuje zazwyczaj jeden pociąg ''Sakura'' na godzinę (dwa w godzinach szczytu) z [[Osaka|Osaki]] do [[Fukuoka|Fukuoki]] i dalej do [[Kagoshima|Kagoshimy]]. Pozostałe pociągi ''Sakura'' kursują tylko między [[Fukuoka|Fukuoką]], [[Kumamoto]] i [[Kagoshima|Kagoshimą]] w ramach Kyushu Shinkansen.
:Jeśli korzystasz z ''Hikari'' lub ''Sakura'' z Japan Rail Pass, zazwyczaj będziesz musiał przesiąść się co najmniej raz na dłuższe podróże. W przypadku podróży Tokaido i San'yo Shinkansen najlepszym miejscem na przesiadkę jest stacja końcowa Shin-Osaka. Możesz również rozważyć przesiadkę w Shin-Kobe, gdzie pociągi przyjeżdżają i odjeżdżają tym samym torem. W zależności od rozkładu jazdy, najlepszym rozwiązaniem może być również przesiadka w [[Himeji]] lub [[Okayama|Okayamie]], które oferują przesiadki na tym samym peronie. :Wyjeżdżając z [[Tokio]] tymi pociągami, można dotrzeć do [[Osaka|Osaki]] w 3 godziny, do [[Fukuoka|Fukuoki]] w 6 godzin, do [[Kumamoto]] w 7 godzin, a do [[Kagoshima|Kagoshimy]] w 8 godzin. Z [[Osaka|Osaki]] można dotrzeć do [[Fukuoka|Fukuoki]] w niecałe 3 godziny, do [[Kumamoto]] w 3 godziny 30 minut, a do [[Kagoshima|Kagoshimy]] w 4 godziny 15 minut.
* '''''Kodama''''' (こだま), '''''Tsubame''''' (つばめ)
:Pociągi te są również ważne z Japan Rail Pass i obejmują wszystkie stacje, zatrzymując się na każdej stacji Shinkansen na trasie. Pociągi Tokaido Shinkansen ''Kodama'' kursują zazwyczaj z [[Tokio]] do [[Osaka|Osaki]] i z [[Tokio]] do [[Nagoja|Nagoi]]. Oddzielne pociągi ''Kodama'' kursują między stacjami w ramach San'yo Shinkansen, a pociągi ''Tsubame'' kursują tylko w ramach Kyushu Shinkansen między [[Fukuoka|Fukuoką]], [[Kumamoto]] i [[Kagoshima|Kagoshimą]]. Podczas gdy pociągi Tokaido ''Kodama'' składają się z 16 wagonów, pociągi San'yo Kodama i Kyushu ''Tsubame'' zwykle składają się z 6 lub 8 wagonów, sprawdź więc oznaczenia na peronie, aby dowiedzieć się, gdzie dokładnie wsiąść.

==== Inne Shinkanseny ====
[[Plik:Kanazawa-C-3073.jpg|thumb|Stacja [[Kanazawa]] – połączenie futurystycznej i tradycyjnej japońskiej architektury. Stacja końcowa linii Hokuriku Shinkansen z Tokio.]]
Pozostałe japońskie trasy pociągów dużych prędkości obsługiwane są głównie przez JR East i rozchodzą się promieniście na północ od stacji [[Tokio]]. Należą do nich:

* '''Tohoku Shinkansen''' do [[Sendai]], [[Morioka|Morioki]] i [[Aomori]], dalej do [[Hakodate]] jako '''Hokkaido Shinkansen'''
* '''Akita Shinkansen''' do [[Aakita|Akity]], w połączeniu z pociągami Tohoku Shinkansen do [[Morioka|Morioki]]
* '''Yamagata Shinkansen''' do [[Yamagata|Yamagaty]] i [[Shinjo]], w połączeniu z pociągami Tohoku Shinkansen do [[Fukushima|Fukushimy]]
* '''Joetsu Shinkansen''' do [[Yuzawa|Yuzawy]] i [[Niigata|Niigaty]]
* '''Hokuriku Shinkansen''' do [[Nagano]], [[Toyama|Toyamy]], [[Kanazawa|Kanazawy]], [[Fukui]] i [[Tsurugi]]
* '''Nishi-Kyushu Shinkansen''' do [[Nagasaki]]. Obsługiwane przez JR Kyushu, ale tylko do Takeo-Onsen, skąd należy wsiąść do regularnego pociągu, aby wrócić do głównego Kyushu Shinkansen w Tosu lub [[Fukuoka|Fukuoce]]. Karnet Japan Rail Pass jest ważny na wszystkie te przejazdy, z wyjątkiem klasy GranClass kursującej na niektórych trasach (wymagana jest dodatkowa opłata).

==== Inne typy pociągów ====
[[Plik:Train ShibuyaExpress.JPG|thumb|Pociąg ekspresowy do Shibuya]]
Inne pociągi JR, zwłaszcza podmiejskie, korzystają z następujących ogólnych oznaczeń:

* '''Lokalny''' (普通 ''futsū'', 各停 ''kakutei'' lub 各駅 ''kakueki'') – zatrzymuje się na każdej stacji
* '''Szybki''' (快速 ''kaisoku'') – pomija około 2 z 3 przystanków, bez dopłaty
* '''Ekspres''' (急行 ''kyūkō'') – pomija około 2 z 3 przystanków, wymaga dopłaty (rzadsze w dzisiejszych czasach w porównaniu z pociągami lokalnymi i szybkimi)
* '''Liniowy''' (ライナー rainā) – pomija około 2 z 3 przystanków ''kyūkō'', wymaga dopłaty
* '''Ograniczony Ekspres''' (特急 ''tokkyū'') – pomija około 2 z 3 przystanków ''kyūkō'', wymaga dopłaty i zazwyczaj również zarezerwowanego miejsca

=== Green Cars ===
[[Plik:Green_Car%27s_Seat_of_Shinkansen_E6.jpg|thumb|Siedzenia w wagonach Green Car w pociągach Shinkansen E6 ''Komachi'']]
Pociągi ekspresowe i niektóre lokalne linie JR East mogą oferować miejsca w pierwszej klasie w wagonach Green Car (グリーン車 ''guriin-sha''b). Biorąc pod uwagę, że dopłata w wysokości prawie 50% daje niewiele więcej niż nieco szersze siedzenia i trochę więcej miejsca na nogi, większość pasażerów wybiera zwykłe miejsca. Jeśli jednak naprawdę musisz jechać konkretnym pociągiem, w którym standardowe miejsca są zajęte, Green Car jest alternatywą. Karnet JR jest dostępny w dwóch rodzajach: „Ordinary”, który wymaga uiszczenia dopłaty za korzystanie z Green Car, oraz „Green”, który obejmuje miejsca w Green Car bez dodatkowych opłat.

W zależności od tego, gdzie podróżujesz w Japonii, Green Car ma kilka drobnych udogodnień. W pociągach premium ''Nozomi'' i ''Mizuho'' (nieważnych z karnetem kolejowym) wita Cię konduktorka, która ukłoni się przy wejściu i sprawdzi bilety zamiast konduktora. W Tokaido Shinkansen Green Car to jedyny wagon, w którym można kupić jedzenie i napoje; W standardowych wagonach z rezerwacją i bez rezerwacji nie ma opcji zakupu biletu na pokład. W zależności od dnia i godziny podróży, w wagonach Green Car może być mniej tłoczno i ​​ciszej niż w standardowych wagonach, ale oczywiście w trakcie Złotego Tygodnia i innych okresów szczytowego ruchu turystycznego, nie ma mowy o żadnych przeciwwskazaniach.

=== GranClass ===
[[Plik:E7Gran_Class.JPG|thumb|Ekskluzywna kabina ''GranClass'']]
Większość pociągów obsługujących sieci pociągów dużych prędkości we wschodniej Japonii i na [[Hokkaido]] (obsługiwanych przez JR East i JR Hokkaido) oferuje ekskluzywną klasę Green Class, znaną jako '''GranClass''' (グランクラス ''guran-kurasu''). Usługę tę można porównać do międzynarodowej klasy biznes w liniach lotniczych i oferuje ona 18 szerokich, elektrycznie rozkładanych foteli typu „kuszetka” w konfiguracji 2+1.

GranClass w najszybszych pociągach oferuje osobistego opiekuna w kabinie, większy wybór napojów bezalkoholowych i alkoholowych oraz wysokiej jakości posiłki przygotowywane z lokalnych składników. GranClass może być również oferowana w wolniejszych pociągach z przystankami w godzinach szczytu porannego i wieczornego, ale posiłki i obsługa nie będą dostępne.

W przypadku tych pociągów obowiązuje specjalna struktura taryf GranClass. Posiadacze Japan Rail Pass i JR East Rail Pass będą musieli uiścić opłatę za ekspres Shinkansen oraz dopłatę za GranClass, aby podróżować GranClass. Nawet jeśli posiadasz karnet Green Car, obejmuje on jedynie podstawową opłatę za przejazd — jednak pociągi GranClass oferują również standardowe miejsca w Green Car, z których można korzystać bez dodatkowych opłat, posiadając karnet Green Car.

=== Dokonywanie rezerwacji ===
[[Plik:Hikariticket.jpg|thumb|Bilet na rezerwację miejsc w pociągu dużych prędkości ''Hikari'' z 2008 r., wydrukowany w języku angielskim i japońskim.]]
W pociągach Shinkansen i ''Tokkyū'' niektóre wagony wymagają wcześniejszej rezerwacji miejsc (指定席 ''shiteiseki''). Na przykład, w 16-wagonowej linii ''Hikari'' w Tokaido Shinkansen, tylko pięć wagonów umożliwia rezerwację miejsc bez rezerwacji. W zatłoczonym pociągu, wcześniejsza rezerwacja może zapewnić komfortową podróż. Warto o tym pamiętać, zwłaszcza jeśli podróżujesz w grupie, ponieważ w zatłoczonym pociągu raczej nie znajdziesz dwóch, a co dopiero więcej, miejsc obok siebie.

Dokonanie rezerwacji jest zaskakująco proste i zdecydowanie zalecane w przypadku popularnych podróży (takich jak podróż z [[Tokio]] do [[Kioto]] w piątkowy wieczór lub podróż pociągiem z [[Nagoja|Nagoi]] do [[Takayama|Takayamy]]). Na wielu stacjach JR znajdują się automaty biletowe, w których można kupić bilety na miejsca siedzące; nowsze automaty oferują wielojęzyczne opcje w języku angielskim, chińskim i koreańskim. Alternatywnie, wypatruj biura JR na dworcu kolejowym, które ma małe zielone logo przedstawiające postać relaksującą się na krześle – i poproś o rezerwację przy zakupie biletu. Rezerwacji można dokonać z miesięcznym wyprzedzeniem lub dosłownie na kilka minut przed odjazdem pociągu. Należy pamiętać, że godziny otwarcia kas biletowych (przeznaczonych dla podróży dalekobieżnych) są bardziej ograniczone niż w przypadku pociągów lokalnych: mogą być zamknięte wcześnie rano lub późnym wieczorem.

Jeśli posiadasz Japan Rail Pass, rezerwacje są bezpłatne: podejdź do automatu biletowego z zarezerwowanymi miejscami i naciśnij przycisk „Japan Rail Pass” u dołu ekranu, aby rozpocząć, lub udaj się do pracownika biura JR i okaż swój Rail Pass podczas składania wniosku o rezerwację.

Bez biletu zostanie naliczona niewielka opłata, więc bilet bez rezerwacji może być lepszym rozwiązaniem niż bilet z rezerwacją, szczególnie jeśli wsiadasz w [[Tokio]] lub na innej stacji początkowej, gdzie wszystkie miejsca i tak będą wolne.

==== Rezerwacje online ====
Istnieje kilka oficjalnych serwisów online, z których cudzoziemcy mogą korzystać, aby dokonać rezerwacji biletów na wiele pociągów JR z wyprzedzeniem w języku angielskim i kilku innych językach. Dostępnych jest więcej takich serwisów niż w latach ubiegłych, ale każdy z nich ma swoje zalety i wady. Ujednolicony system może zostać uruchomiony w 2026 roku.

Istnieje wiele stron internetowych (np. Klook), które oferują rezerwacje i płatności online. Strony te mogą pobierać dodatkowe opłaty za rezerwację, zmiana trasy może być trudna lub niemożliwa, a pasażer otrzymuje bilet z kodem QR, który można kupić i otrzymać bezpośrednio na oficjalnej stronie JR, takiej jak SmartEX (patrz poniżej). Ponadto, w zależności od strony internetowej, wybór dokładnego przydziału miejsc może być niemożliwy.

==== SmartEX ====
'''[https://smart-ex.jp/en/index.php Aplikacja SmartEX]''' umożliwia rezerwację online biletów na pociągi '''Shinkansen Tokaido, San'yo i Kyushu''' (tj. połączenia między [[Tokio]], [[Nagoja|Nagoją]], [[Kioto]], [[Osaka|Osaką]], [[Hiroszima|Hiroszimą]], [[Fukuoka|Fukuoką]] i [[Kagoshima|Kagoshimą]]) z urządzeń mobilnych. Po rejestracji i okazaniu ważnej karty kredytowej można kupić bilety na te linie. Podróżni mogą odebrać zarezerwowane bilety w automacie przed wejściem na pokład lub użyć kodu QR do wejścia i wyjścia z systemu Shinkansen. Większość kart IC, takich jak Suica i PASMO, można również połączyć z kartą i używać do przechodzenia przez bramki w pociągach. W przypadku użycia karty IC lub kodu QR wydrukowany zostanie paragon z informacjami o pociągu i miejscu. Od lata 2026 roku drukowanie paragonów zostanie przerwane, a podróżni będą proszeni o sprawdzenie informacji o swoich miejscach w aplikacji SmartEX.

Rezerwacji można dokonać od miesiąca do czterech minut przed planowanym odjazdem pociągu, a bilety można odebrać w dowolnym automacie JR z logo '''EX''' (stacje JR Central, JR West i JR Kyushu, a także stacje JR East w Tokio i na trasie Tokaido Shinkansen). Posiadacze Japan Rail Pass nie mają jednak możliwości dokonywania rezerwacji.

Aplikacja SmartEx uprawnia do zniżki w wysokości 200 jenów na bilety regularne. Niektóre pociągi oferują zniżki na bilety „Hayatoku”, które mogą obniżyć cenę podróży nawet o 25% przy zakupie z wyprzedzeniem od 1 do 28 dni, w tym specjalne ceny dla grup liczących 2 lub więcej osób. Należy pamiętać, że chociaż niektóre bilety „Hayatoku” umożliwiają swobodną przesiadkę na inny pociąg przed odjazdem (po uiszczeniu ewentualnej różnicy w cenie), bilety z ograniczeniami muszą zostać anulowane w celu uzyskania zwrotu pieniędzy (pomniejszonego o niewielką opłatę za anulowanie) przed ponowną rezerwacją podróży.

Wadą jest to, że bilety SmartEX obejmują tylko podróże między stacjami Shinkansen; W dużych miastach papierowe bilety Shinkansen zazwyczaj obejmują również przejazdy między innymi stacjami JR w danym mieście a stacją Shinkansen. Na przykład w Tokaido Shinkansen bilet SmartEX z pełną taryfą między stacjami Shin-Osaka i Tokio będzie kosztował tyle samo, co bilet papierowy między Tennoji (na linii Osaka Loop Line) a Shibuya (na linii Yamanote w Tokio). Jednak w przypadku podróży z taryfą ulgową różnica staje się bez znaczenia.

==== Usługa rezerwacji biletów na pociąg JR East ====
'''[https://www.westjr.co.jp/global/en/ticket/overview/ Strona internetowa rezerwacji pociągów JR West]''' umożliwia użytkownikom rezerwację miejsc na następujące połączenia:

* Wszystkie połączenia Shinkansen Tokaido, San'yo, Kyushu, Nishi-Kyushu, Joetsu i Hokuriku
* Połączenia Shinkansen Tohoku między Tokio a Nasu-Shiobara (nie obejmuje połączeń dalej na północ do [[Fukushima|Fukushimy]], [[Sendai]], [[Akita|Akity]], [[Hokkaido]] itp.)
* Wszystkie ograniczone połączenia ekspresowe w centralnej i zachodniej Japonii, w tym na wyspach [[Sikoku]] i [[Kiusiu]] (na obszarach obsługiwanych przez JR Central, JR West, JR Shikoku i JR Kyushu)
* Ograniczone połączenia ekspresowe w okolicach Tokio i części regionów Kanto, Chubu i Tohoku (na obszarach obsługiwanych przez JR East)
Regionalne bilety kolejowe JR West i produkty turystyczne można również kupić za pośrednictwem JR West.

Rezerwacji można dokonać do kilku minut przed odjazdem. Płatności można dokonać z góry kartą kredytową lub gotówką w jenach przy osobistym odbiorze biletów. Bilety można odebrać w następujących miejscach:

* Każda kasa biletowa lub automat do rezerwacji biletów w centralnej lub zachodniej Japonii z symbolem systemu rezerwacji '''e5489''' (''ii go-yoyaku'', gra słów od „e-rezerwacji”)
* Centra Obsługi Podróżnych JR East, z wyjątkiem pociągów przejeżdżających przez obszar JR Central, takich jak Tokaido Shinkansen.
W przypadku odbioru regionalnego biletu kolejowego lub biletów przeznaczonych wyłącznie dla turystów zagranicznych, należy je odebrać na stacji JR West w zachodniej Japonii. Można udać się do kasy biletowej e5489 lub, jeśli posiadasz paszport z chipem IC, do automatu do rezerwacji biletów e5489 wyposażonego w czytnik paszportów.

Jeśli zarezerwujesz bilety na pociąg Tokaido Shinkansen z Tokio za pośrednictwem serwisu rezerwacji JR West, będziesz musiał udać się na stację kolejową Tokaido Shinkansen (np. Dworzec Tokio, Shinagawa, Shin-Yokohama) i udać się do kasy biletowej JR Central lub automatu rezerwacyjnego e5489, aby odebrać bilety.

==== Usługa rezerwacji karnetu Kyushu Rail Pass ====
'''[https://kyushurailpass.jrkyushu.co.jp/reserve/TopPage;jsessionid=bll3C0ZghjZ39BlIItWwOtyEqCfQnl8j_Sg8i4tjkzlTs6F77A7E!192939155?0 Strona internetowa rezerwacji Kyushu Rail Pass]''' umożliwia zagranicznym podróżnym zakup Kyushu Rail Pass, a posiadaczom Kyushu Rail Pass umożliwia rezerwację miejsc w pociągach w [[Kiusiu]].

==== JR Tours ====
Jak sama nazwa wskazuje, [https://travel.jr-central.co.jp/top/onewaysitetop/ strona] jest skierowana bardziej do turystów szukających pakietów wakacyjnych (Shinkansen + hotel lub Shinkansen + hotel + atrakcje). Jednak dwa specjalne rodzaje biletów zniżkowych na Tokaido Shinkansen można zarezerwować tylko tutaj: Platt Kodama oraz bilet powrotny tego samego dnia. Platt Kodama to specjalny bilet zniżkowy na usługę Kodama na linii Tokaido między głównymi miastami, który obejmuje zarówno zniżkę na przejazd, jak i darmowy napój (w tym piwo) w sklepach spożywczych na stacjach Shinkansen w zamian za jednodniowy limit zakupu z wyprzedzeniem. Zniżka jest stosunkowo niewielka w przypadku standardowych miejsc (na przykład 11 210 jenów w porównaniu z 14 200 jenami za pełną cenę na trasie Tokio – Shin Osaka), ale dość znacząca w przypadku Green Car (12 470 jenów w porównaniu z 19 070 jenami za pełną cenę). Ceny biletów powrotnych tego samego dnia są ustalane dynamicznie i mają takie samo jednodniowe ograniczenie zakupu z wyprzedzeniem. W najniższych cenach bilety powrotne tego samego dnia są nieco tańsze niż Platt Kodama, ale bez darmowego drinka i z możliwością wyboru pociągów Nozomi. W godzinach szczytu ceny są nieco wyższe, ale i tak będą o co najmniej 1000 jenów niższe niż standardowy bilet w jedną stronę.

=== Jedzenie i napoje ===
[[Plik:Ekiben (44548722260).jpg|thumb|Wybór ''ekiben'' sprzedawanych na stacji [[Kioto]].]]
Podróżując shinkansenem lub dalekobieżnym pociągiem ekspresowym, najlepiej kupić jedzenie i napoje przed wejściem do pociągu.

Rozważ zakup '''''ekibenu''''' (駅弁), czyli paczkowanego posiłku sprzedawanego na stacjach kolejowych, przeznaczonego do spożycia w pociągu. Na każdej dużej stacji znajduje się kilka stoisk z ''ekibenem'', a nawet na stacjach średniej wielkości zazwyczaj można go kupić. Każdy ''ekiben'' jest inny i odzwierciedla smak regionu, z którego pochodzi. Na niektórych głównych stacjach Shinkansen, takich jak [[Tokio]] i Shin-Osaka, znajdują się sklepy sprzedające ''ekiben'' z całego kraju. Japończycy często kupują ''ekiben'' wraz z piwem lub puszką sake i urządzają mini-imprezę w pociągu – to zwyczaj, który z chęcią można przejąć. Chociaż większość ''ekibenów'' jest przeznaczona do spożycia na zimno, istnieją również ''ekibeny'' samonagrzewające się, zazwyczaj nieco droższe, w których po pociągnięciu za sznurek uruchamia się reakcję chemiczną, która generuje ciepło podgrzewające posiłek.

Niektóre duże stacje mają restauracje lub bary szybkiej obsługi w halach dworcowych, a nawet na samych peronach, gdzie można coś przekąsić przed podróżą pociągiem. Na przykład na peronach Shinkansen w [[Nagoja|Nagoi]] znajduje się kilka barów z makaronem, zaledwie kilka kroków od miejsca, gdzie zatrzymują się pociągi dużych prędkości.

Sprzedaż jedzenia i napojów w pociągach jest obecnie rzadko dostępna, szczególnie w pociągach JR. Jeśli pociąg oferuje catering na miejscu, często dostępny jest wybór ''ekibenów'', ale zazwyczaj są one droższe i bardziej ograniczone niż te dostępne na stacjach. Od 2026 roku pasażerowie Green Car podróżujący pociągami Tokaido i San'yo Shinkansen Nozomi mają dostęp do sprzedaży w pociągach. W pociągach Tokaido Shinkansen ([[Tokio]]-[[Kioto]]-[[Osaka]]) posiłki dostarczane są po złożeniu zamówienia na smartfonie za pomocą kodu QR, a płatność dokonywana jest kartą elektroniczną. W pociągach San'yo Shinkansen ([[Osaka]]-[[Hiroszima]]-Hakata) nadal dostępny jest tradycyjny transport wagonowy.

Spożywanie jedzenia i napojów jest zazwyczaj zabronione w zwykłych pociągach podmiejskich. Ogólnie rzecz biorąc, jeśli masz własne miejsce z rozkładanym stolikiem, możesz jeść i pić w pociągu.

=== Bagaż ===
Podróżując shinkansenem lub dalekobieżnym pociągiem ekspresowym, pasażerowie mają do dyspozycji specjalny bagażnik, w którym można przechować rzeczy osobiste i mały bagaż. Z tyłu każdego wagonu znajduje się również ograniczona ilość miejsca na kilka dużych walizek (niektóre z tych miejsc wymagają specjalnej rezerwacji, patrz poniżej). Ze względu na przestrzeń osobistą i komfort, zarówno dla siebie, jak i dla innych pasażerów, odradza się zabieranie ze sobą dużego bagażu. Jednak coraz więcej pociągów instaluje duże schowki bagażowe. Wiele nowszych pociągów ekspresowych JR i prywatnych kolei ma schowki bagażowe na końcu niektórych wagonów, a w kilku pociągach, takich jak Hinotori między Nagoją a Osaką, dostępne są bezpłatne schowki bagażowe.

==== Rezerwacja bagażu ====
W pociągach Shinkansen Tokaido, San'yo i Kyushu wszyscy pasażerowie z dużym bagażem o wymiarach 161–250 cm (długość ''plus'' szerokość ''plus'' wysokość) muszą dokonać '''specjalnej rezerwacji miejsca''' (特大荷物スペースつき座席 ''tokudai nimotsu space tsuki zaseki''). Rezerwacja ta, bez dodatkowych opłat przy zakupie biletu, pozwala pasażerom z dużym bagażem zarezerwować miejsca w tylnym rzędzie zarezerwowanego wagonu i przechowywać bagaż w przestrzeni za siedzeniami. Miejsce to jest przeznaczone wyłącznie dla pasażerów, którzy zarezerwowali te miejsca. Próba przechowywania dużego bagażu w tym miejscu bez wcześniejszej rezerwacji bagażu jest niewłaściwie widziana. Znaki i komunikaty w pociągu będą przypominać o przestrzeganiu tej zasady.

Osoby, które nie dokonają tej specjalnej rezerwacji, powinny przechować swój bagaż w wyznaczonym miejscu między wagonami za opłatą 1000 jenów za sztukę, choć w praktyce egzekwowanie tego obowiązku jest niedbałe, o ile miejsca na bagaż w wagonie nie są zajęte. Miejsca te można również zarezerwować, korzystając z rezerwacji miejsc w przedziale na bagaż ponadgabarytowy, jednak w lipcu 2025 roku rozpoczął się okres próbny, w ramach którego każdy podróżny może swobodnie korzystać z przechowalni bagażu w określonych częściach pociągu, według zasady „kto pierwszy, ten lepszy”.

''Nie'' ma potrzeby rezerwacji bagażu podręcznego, który mieści się na półkach nad siedzeniami.

==== Dostawa bagażu ====
Alternatywą dla przewożenia dużego bagażu pociągiem może być skorzystanie z '''usługi dostawy bagażu''', która w [[Japonia|Japonii]] jest bardzo wydajnym i ekonomicznym sposobem na jego przewóz. Na przykład, przewóz walizki o wadze 20 kg (44 funtów) i wymiarach nieprzekraczających 140 cm (55 cali) (długość, szerokość i wysokość) z [[Tokio]] do [[Kioto]] w ramach usługi Ta-Q-Bin (宅急便 takkyūbin) firmy [https://www.kuronekoyamato.co.jp/ytc/en/send/services/takkyubin/ Yamato] kosztuje niecałe 2000 jenów z dostawą następnego dnia. Dostawy na duże odległości (np. Tokio-Fukuoka) mogą trwać dwa dni, a na lotnisko należy doliczyć jeden dodatkowy dzień. Większość hoteli i sklepów spożywczych może zorganizować transport i zaakceptować płatność.

== Prywatne sieci kolejowe ==
[[Plik:Wakasa sta02s4592.jpg|thumb|Pociąg na stacji Wakasa na linii kolejowej Wakasa, przykład określonej linii lokalnej]]
[[Plik:Keikyu-1500-2100 Shinagawa.jpg|thumb|Pociągi Limited Express na prywatnej linii Keikyu Railway konkurują z JR na trasach między [[Tokio]] i [[Jokohama|Jokohamą]]]]
Jeśli istnieje taka możliwość, prywatne koleje są często tańsze niż JR za porównywalną podróż. Jednak nie zawsze tak jest, ponieważ przesiadka z jednej sieci do drugiej zazwyczaj podnosi cenę. Prywatne koleje mają również stacje położone bliżej siebie niż JR – na przykład na odcinku między Shinagawą a [[Jokohama|Jokohomą]], gdzie linie JR i Keikyu biegną blisko siebie, lokalne pociągi JR zatrzymują się na dziewięciu stacjach, a lokalne pociągi Keikyu na dwudziestu pięciu. Większość prywatnych kolei jest częścią dużych konglomeratów z wieloma udziałami w innych obszarach biznesowych, takich jak nieruchomości i handel, i koncentruje się na połączeniach podmiejskich do dużych miast – jedyną prywatną koleją łączącą dwa duże miasta jest Kintetsu Railway, łącząca [[Nagoja|Nagoję]] i [[Osaka|Osakę]], choć kilka innych prywatnych kolei rozciąga się na znaczne odległości od głównych obszarów miejskich. Prywatne koleje mogą interpretować powyższe klasy usług inaczej, a niektóre oferują połączenia ekspresowe bez dodatkowych opłat.

[[Kobe]], [[Kioto]], [[Nagoja]], [[Osaka]], [[Sapporo]], [[Sendai]], [[Fukuoka]], [[Tokio]] i [[Jokohama]] również mają usługi metra. Aby zobaczyć atrakcje danego miasta, wiele z nich oferuje jednodniowe bilety, często kosztujące od 500 do 1000 jenów dla osoby dorosłej. W [[Tokio]] dostępne są różne rodzaje biletów całodniowych, które obejmują niektóre linie metra, ale nie wszystkie. Pełny bilet na metro w Tokio (który nie obejmuje linii JR Yamanote) kosztuje 900 jenów.

Ponadto, przedsiębiorstwa kolejowe '''trzeciego sektora''' to partnerstwa publiczno-prywatne utworzone w celu obsługi linii należących wcześniej do innej firmy, zazwyczaj nierentownych, należących wcześniej do JNR lub Grupy JR. Wśród nich, '''określone linie lokalne''' (特定地方交通線) to koleje podmiejskie, obsługujące najbardziej wiejskie obszary Japonii. Ponieważ większość tych firm jest w dużej mierze nierentowna, często oferują one atrakcyjne oferty dla podróżnych, aby przyciągnąć pasażerów, i są przydatne w podróżach poza utartymi szlakami.

Niektóre prywatne koleje obsługują pociągi premium, kursujące między dużymi miastami a miejscami turystycznymi/rekreacyjnymi. Pociągi te, charakteryzujące się charakterystycznym wyglądem zewnętrznym, zazwyczaj oferują wygodne, w pełni zarezerwowane miejsca siedzące i zatrzymują się na ograniczonej liczbie przystanków. Niektóre oferują usługi gastronomiczne, dostępne w automatach, w wagonach z miejscami siedzącymi lub w kawiarni na pokładzie. Wszystkie te usługi premium wymagają dodatkowej opłaty za ''tokkyūken'', podobnie jak w pociągach JR.

Do takich usług premium należą ''Romancecar'' linii Odakyu Railway z Shinjuku do [[Hakone]], ''SPACIA'' i ''Revaty'' linii Tobu Railway z [[Asakusa]] do [[Nikko]] i [[Kinugawa]] oraz ''Red Arrow'' i ''Laview'' linii Seibu z [[Ikebukuro]] do [[Chichibu]] i ze Shinjuku do [[Kawagoe]]. W centralnej Japonii Kintetsu obsługuje wiele ograniczonych połączeń ekspresowych między [[Nagoja|Nagoją]] a [[Osaka|Osaką]] oraz z [[Nagoja|Nagoi]], [[Kioto]] i [[Osaka|Osaki]] do takich destynacji jak [[Ise]], [[Toba]], [[Shima]], [[Nara]] i [[Kashihara]], pod nazwami takimi jak ''Shimakaze'', ''Hinotori'' i ''Urban Liner''. W [[Kansai]], Keihan Railway obsługuje wagony ''Premium Car'' w swoich najszybszych pociągach podmiejskich kursujących między [[Kioto]] a [[Osaka|Osaką]] z zarezerwowanymi miejscami.

Coraz więcej operatorów, takich jak [https://odakyu-global.com/ Odakyu], [https://www.tobu.co.jp/en/ Tobu] i [https://www.kintetsu.co.jp/foreign/english/ Kintetsu], oferuje obecnie rezerwacje online w pociągach premium w języku angielskim na swoich stronach internetowych.

Ponadto, kilku prywatnych operatorów kolejowych oferuje usługi rezerwacji miejsc w regularnych pociągach podmiejskich, porównywalne z miejscami w wagonach Green Car w pociągach JR w [[Tokio]]. Miejsca te można kupić przed wejściem na pokład w rozsądnej cenie. Przykładem jest Keihan Railway w [[Kansai]], gdzie miejsce w wagonie Premium Car kosztuje tylko dodatkowe 500 jenów na podróż między [[Kioto]] a [[Osaka|Osaką]].

== Pociągi nocne ==
Pociągi nocne w Japonii, z prefiksem ''shindai'' (寝台), ale powszechnie znane jako ''niebieskie pociągi'' ze względu na niebieski kolor wagonów sypialnych, były niegdyś symbolem całego kraju. Liczne połączenia kursowały regularnie, dowożąc podróżnych do różnych części kraju punktualnie i sprawnie. Jednak obecnie, wraz ze starzejącym się taborem kolejowym i innymi środkami transportu, które stają się łatwiejsze i czasami tańsze (np. pociągi Shinkansen i autobusy nocne), pociągi nocne są stopniowo wycofywane z użytku.

[[Plik:JR-West_285-series.jpg|thumb|Pociąg ''Sunrise Seto/Sunrise Izumo'']]
[[Plik:JRW series285 'Nobinobi Seat' (Lower berth).JPG|thumb|Przestrzenie dywanowe w pociągach ''Sunrise'', znanych również jako ''Nobinobi zaseki'']]
Obecnie w codziennym ruchu pozostaje tylko jeden zestaw pociągów nocnych: '''''Sunrise Izumo''''' (サンライズ出雲) i '''''Sunrise Seto''''' (サンライズ瀬戸). Połączenia te kursują razem między [[Tokio]] a [[Okayama|Okayamą]]. W [[Okayama|Okayamie]] pociągi rozdzielają się i łączą, przy czym ''Sunrise Izumo'' kontynuuje podróż do [[Kurashiki]] i [[Izumo]], a ''Sunrise Seto'' kieruje się na południe do [[[Takamatsu]] na wyspie [[Sikoku]]. W [[Okayama|Okayamie]] można skorzystać z przesiadek na Shinkansen do i z takich miejsc jak [[Hiroszima]] i [[Kiusiu]]. Innym sezonowym połączeniem jest '''''West Express Ginga''''' (銀河) linii JR West, który czasami kursuje między [[Kioto]] a [[Shimonoseki]] dwa razy w tygodniu (w poniedziałki i piątki do [[Shimonoseki]], w środy i soboty do [[Kioto]]). Przesiadki na Shinkansen do [[Kiusiu]] dostępne są w Shin-Shimonoseki, a na Shinkansen do [[Tokio]] w [[Kioto]].

Korzystanie z tych połączeń wiąże się z koniecznością uiszczenia osobnych opłat. '''Opłata podstawowa''' i '''dopłata za ograniczony przejazd ekspresowy''' zależą od odległości, a opłata za nocleg jest stała przez cały czas podróży. Noclegi obejmują przestrzenie z wykładziną dywanową – gdzie dosłownie śpi się na podłodze – oraz przedziały z łóżkami piętrowymi i pokoje prywatne. Toalety znajdują się w całym pociągu, a prysznice w pociągu są dostępne za niewielką opłatą, po uiszczeniu karty prysznicowej w specjalnym automacie – jednak w każdym pociągu dostępna jest tylko ograniczona liczba kart prysznicowych.

Japan Rail Pass obejmuje tylko podstawową taryfę. Jeśli śpisz na łóżku piętrowym lub w pokoju prywatnym, musisz uiścić opłatę za ograniczony pociąg ekspresowy i nocleg. Z drugiej strony, jeśli śpisz na dywanie (lub w kuszetce w West Express Ginga), jest to traktowane jako „miejsce zarezerwowane” i nie pobiera się za to dodatkowych opłat.

Miejsca na pociągi nocne można zarezerwować online w języku angielskim za pośrednictwem stron takich jak JR West i Japan Rail Pass Train Reservation, lub po przyjeździe do Japonii. Należy pamiętać, że pociągi mogą być wyprzedane, szczególnie w godzinach szczytu, a pociągi mogą zostać odwołane w dniu odjazdu w przypadku spodziewanych niekorzystnych warunków pogodowych.

Alternatywą dla nocnego podróżowania pociągiem jest podróż autobusem, ale jeśli planujesz pozostać przy transporcie kolejowym, istnieje kilka innych opcji. Możesz podróżować do następnego celu w godzinach wieczornych, dotrzeć na miejsce przed północą (kiedy większość pociągów przestaje kursować) i wyruszyć w drogę wczesnym rankiem następnego dnia. Możesz również podzielić podróż na kilka nocy, zatrzymując się na stacji pośredniej po drodze i odpoczywając w pobliskim hotelu. To rozwiązanie sprawdza się szczególnie, jeśli masz Japan Rail Pass, ponieważ zazwyczaj nie musisz płacić nic dodatkowo za przejazd pociągiem. Jeśli znajdziesz nocleg w mniejszym mieście, istnieje duże prawdopodobieństwo, że zapłacisz mniej niż w większych miastach, takich jak [[Tokio]]... nie wspominając o tym, że będziesz mieć własne łóżko, łazienkę i toaletę. Hotele biznesowe '''[https://www.toyoko-inn.com/eng/ Toyoko Inn]''' działają w całej Japonii — większość z nich znajduje się w pobliżu dworców kolejowych — i to tylko jeden z przykładów.

Jeśli masz trochę więcej pieniędzy, rozważ przewiezienie części bagażu do miejsca docelowego, korzystając z usługi dostawy bagażu.

== Pociągi wycieczkowe ==
Wiele pociągów wycieczkowych jest reklamowanych jako '''radosne pociągi''' (ジョイフルトレイン ''joifuru torein''). W 2020 roku można było znaleźć aż 50 takich pociągów, wyszukując hasło „joyful train”. Niektóre z nich to po prostu zwykłe pociągi z malowniczymi widokami, podczas gdy inne oferują ciekawe atrakcje na pokładzie, takie jak siedzenia na matach tatami, galeria sztuki, słodkie przekąski z lokalnych produktów czy kąpiele stóp. Istnieją również '''pociągi z postaciami''', skierowane głównie do dzieci, takie jak [https://www.jreast.co.jp/e/joyful/pokemon.html pociąg Pokémon] z wagonem zabawowym, ozdobionym około milionem Pikachu.
[[Plik:Seven_Stars_in_Kyushu_at_Aso_Station_20131103.jpg|thumb|Pociąg wycieczkowy ''Seven Stars in Kyushu'']]
Różne firmy kolejowe Japan Railway oferują pociągi sypialne z luksusowymi miejscami noclegowymi. ''[https://www.cruisetrain-sevenstars.jp/english/ Seven Stars in Kyushu]'' (ななつ星in九州 ''nanatsuboshi'') zostało zaprezentowane w 2013 roku przez JR Kyushu, który ukuł termin „pociąg wycieczkowy” ze względu na jego długie i zróżnicowane trasy. ''Seven Stars in Kyushu'' kursuje po [[Kiusiu]] i oferuje 14 luksusowych apartamentów, wagon salonowy i wagon restauracyjny.

Ceny biletów zaczynają się od 210 000 jenów za podróż jednodniową i 480 000 jenów za podróż trzydniową, wliczając w to jedną noc w ryokanie (od osoby, przy zakwaterowaniu dwuosobowym). Pomimo wysokich kosztów, pociąg wycieczkowy cieszy się tak dużą popularnością, że JR Kyushu organizuje loterię biletów, aby wyłonić osoby, które mogą je zarezerwować. Na przykład, w okresie od października 2015 do lutego 2016 roku złożono ponad 6800 wniosków o 210 apartamentów dostępnych na przejazdy pociągami. Biura podróży oferują te trasy z marżą dla tych, którzy przegapią loterię.

Z uwagi na sukces pociągu Seven Stars in Kyushu , inne firmy kolejowe idą w jego ślady, oferując własne pociągi wycieczkowe. JR East wprowadził luksusowy pociąg ''[https://www.jreast.co.jp/shiki-shima/en/ Train Suite Shiki-shima]'' (四季島) na podróże z [[Tokio]] do [[Tohoku]] i [[Hakodate]] w południowej części [[Hokkaido]]. Pociąg JR West ''[https://twilightexpress-mizukaze.jp/en/ Twilight Express Mizukaze]'' (瑞風) obsługuje trasy między regionami [[Kansai]] i [[Chugoku]].

JR Kyushu obsługuje również dzienny pociąg wycieczkowy o nazwie [https://www.jrkyushu.co.jp/english/train/36plus3.html 36+3], który co tydzień kursuje na pięciu odcinkach przesiadkowych wokół wyspy [[Kiusiu]]. Bilety na poszczególne odcinki można kupić w taki sam sposób, jak w przypadku standardowych rezerwacji pociągów JR, natomiast pakiety obejmujące lunch w pudełku można nabyć za pośrednictwem biur podróży.

''[https://www.the-royalexpress.jp/ Royal Express]'' Izu-Kyuko Railway oferuje wycieczki z [[Jokohama|Jokohamy]] na [[Półwysep Izu]].

{{użyteczny}}
{{Jest w|Podróżowanie pociągiem}}
[[Kategoria:Japonia]]</text>
      <sha1>j6eima1m2k86zis2stmn7hq9lqkdr0f</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>