Adelaide

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Adelaide</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201</id>
    <revision>
      <id>156953</id>
      <parentid>154438</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T00:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>3013</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing COA_Adelaida.svg with [[File:COA_Adelaide.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Clear spelling error, Adelaide with an e at the end is commonly</comment>
      <origin>156953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76044" sha1="q5l5v56jf9dj7wwojzga7g5y0llabzi" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Adelaide
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Adelaide's_updated_montage.jpg 
 |opis             = 
 |herb             = COA Adelaide.svg
 |mapa             = Adelaide locator-MJC.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] [[Australia]]
 |region           = [[Plik:Flag of South Australia.svg|20px]] [[Australia Południowa]]
 |powierzchnia     = 3259,8
 |wysokość         = 43
 |prefiks          = 08700, 08701, 08702, 08703, 08704, 08705, 08706, 08707, 08708, 08709, 08710, 08711, 08712, 08713, 08714, 08715, 08716, 08717, 08720, 08721, 08722, 08723, 08724, 08725, 08730, 08731, 08732, 08733, 08734, 08735, 08736, 08740, 08741, 08742, 08743, 08744, 08745, 08746, 08747, 08810, 08811, 08812, 08813, 08814, 08815, 08816, 08817, 08819, 08820, 08821, 08822, 08823, 08824, 08825, 08826, 08827, 08829, 08830, 08831, 08832, 08833, 08834, 08835, 08836, 08837, 08839, 08840, 08841, 08842, 08843, 08844, 08845, 08846, 08847 i 08849
 |kod pocztowy     = 5000
 |www              = https://www.cityofadelaide.com.au/
}}
[[Plik:Adelaide - SA (25091207887).jpg|alt=|thumb|399x399px|Adelaide z rzeki Torrens]]
'''Adelaide''' jest stolicą stanu [[Australia Południowa]]. Leży na wschodnim wybrzeżu Zatoki St Vincent w centralnej, południowej części kontynentu [[Australia|australijskiego]]. Adelaide jest piątym co do wielkości miastem Australii, z populacją ponad 1,2 miliona. Ponad trzy czwarte mieszkańców Australii Południowej mieszka w obszarze metropolitalnym Adelaide.

Adelaide leży na równinie między pagórkowatymi [[Adelaide Hills|wzgórzami Adelaide]] i Zatoką i graniczy z wieloma słynnymi regionami winiarskimi Australii. Regiony [[Barossa Valley]] i [[Clare Valley]] leżą na północy, regiony [[McLaren Vale]] i Langhorne Creek na południu, a chłodniejszy klimat regionu Adelaide Hills na wschodzie. Historycznie znane jako Miasto Kościołów ze względu na swoje nowe światowe korzenie jako inkubator wolności religijnej, większość architektury w centrum miasta zachowała się z epoki kolonialnej. Silnie inspirowana dominującymi wówczas stylami popularnymi w [[Anglia|Anglii]], architektura dziedzictwa jest podobna do wielu europejskich miast zbudowanych w XIX wieku. Miasto zbudowano na planie siatki, z obsadzoną drzewami ulicą miejską, niezwykle szeroką i przestronną jak na australijską metropolię, oraz sześcioma placami miejskimi otoczonymi parkami.

Bliskość regionów uprawy winorośli i żywności premium, a także fale imigracji z [[Niemcy|Niemiec]], [[Włochy|Włoch]], [[Grecja|Grecji]], [[Polska|Polski]], [[Wietnam]]u, [[Malezja|Malezji]], [[Chiny|Chin]] i [[Indie|Indii]] stworzyły wyjątkową wielokulturową kulturę wykwintnego jedzenia i kawiarni w mieście i na wewnętrznych przedmieściach. Tę kulturę kawiarnianą wspiera globalna reputacja Adelaide w dziedzinie sztuki, a w szczególności festiwale sztuki odbywające się w marcu, w tym [https://www.adelaidefestival.com.au/ Adelaide Festival] i [https://adelaidefringe.com.au/ Adelaide Fringe Festival], który pod względem wielkości ustępuje jedynie Edinburgh Fringe Festival.

Miasto jest domem Adelaide Oval, słynącego jako jeden z najbardziej malowniczych terenów do krykieta testowego, który został przebudowany, aby organizować mecze futbolu australijskiego w miesiącach zimowych, sportu, który ma długą historię w mieście. Adelaide i okoliczne regiony winiarskie są również gospodarzami [https://tourdownunder.com.au/ Tour Down Under], największego wyścigu kolarskiego na półkuli południowej i pierwszego etapu UCI WorldTour.

Adelaide jest mniej ruchliwe niż jakakolwiek inna stolica, a względny brak wysokich budynków sprawia, że ​​bardziej przypomina mniejsze miasto, takie jak [[Hobart]] lub [[Canberra]]. Ze względu na swój spokojny charakter jest często nazywane „największym miastem wiejskim Australii”.

== Dzielnice ==
=== Regiony wewnętrzne ===
{{Lista regionów
| mapa regionów = 
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = [[Adelaide/Miasto i Północ|Miasto i Północ Adelaide]]
| kolor regionu 1 = 47b526
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Dom centrum miasta Adelaide, gdzie znajduje się wiele muzeów, parków, a także miejsce narodzin przemysłu kosmicznego w Australii. Miasto jest również miejscem, w którym Adelaide staje się ożywione, a jego życie nocne ożywa, podczas gdy North Adelaide jest domem słynnej katedry św. Piotra.

| nazwa regionu 2 = [[Adelaide/Port Adelaide, Enfield, Prospect and Outer Harbor|Port Adelaide, Enfield, Prospect i Outer Harbor]]
| kolor regionu 2 = c79c73
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Dom portu Adelaide; Port Adelaide. Obszar ten jest domem dla kilku muzeów, miejsc do jedzenia i jest jednym z bardziej zielonych obszarów Adelaide.

| nazwa regionu 3 = [[Adelaide/Zachód|Zachodnia Adelaide]]
| kolor regionu 3 = 6655d9
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Dom nadmorskich społeczności Adelaide, a także przedmieścia Glenelg, ważnego centrum miasta na zachodnich przedmieściach Adelaide. To także miejsce, w którym ożywa kultura surfingu w Adelaide.

| nazwa regionu 4 = [[Adelaide/Południe i Wschód|Południe i Wschód]]
| kolor regionu 4 = d9d255
| elementy regionu 4 =
| opis regionu 4 = Dom Haigh's Chocolate Factory, fabryki jednej z najlepszych i najdroższych marek czekolady w Australii, oraz winiarni Penfold's. Obszar ten znajduje się również tuż przy [[Adelaide Hills]], dość górzystym terenie na wschodzie.
}}

=== Regiony zewnętrzne ===
{{Lista regionów
| mapa regionów = 
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = [[Adelaide International Bird Sanctuary National Park—Winaityinaityi Pangkara]]
| kolor regionu 1 = 3250a8
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Jeden z największych rezerwatów ptaków w Australii Południowej i jedyny park narodowy w tym kraju, który pełni raczej funkcję rezerwatu ptaków niż zwykłego parku narodowego.

| nazwa regionu 2 = [[Adelaide/Belair National Park|Belair National Park]]
| kolor regionu 2 = 543a11
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Miejski park narodowy, w którym znajduje się zabytkowy Old Government House, siedziba pierwszych gubernatorów Australii Południowej. W parku znajduje się również kilka wodospadów i kilka szlaków pieszych przez busz.

| nazwa regionu 3 = [[Adelaide/McLaren Vale|McLaren Vale]]
| kolor regionu 3 = a87332
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Jest to jeden z regionów uprawy winorośli w Adelajdzie. Choć nie cieszy się tak wielką międzynarodową sławą jak Barossa Valley, produkuje się tu wina najwyższej jakości, a samo przeżycie jest niepowtarzalne.

| nazwa regionu 4 = [[Adelaide/Salisbury, Playford and Tea Tree Gully|Salisbury, Playford i Tea Tree Gully]]
| kolor regionu 4 = 1da17e
| elementy regionu 4 =
| opis regionu 4 = Zewnętrzne przedmieścia w północnej części Adelaide, znane z licznych parków i wąwozów, a także z Westfield Tea Tree Plaza, jednego z najważniejszych centrów handlowych w Adelajdzie.

| nazwa regionu 5 = [[Gawler]]
| kolor regionu 5 = 26b0b5
| elementy regionu 5 =
| opis regionu 5 = Exburb Adelaide, ta dość odizolowana część jest odrębnym miastem. Chociaż Gawler jest ogólnie uważane za granicę, jeśli chodzi o to, czy jest częścią Adelaide, czy nie, Wikivoyage obejmuje je jako osobne miasto, a nie jako część Adelaide.
}}

== Charakterystyka ==
Strefa czasowa [[Australia Południowa|Australii Południowej]] jest o 30 minut za Australijskim czasem standardowym wschodnim (AEST) używanym w [[Wiktoria|Wiktorii]], [[Nowa Południowa Walia|Nowej Południowej Walii]], Australijskim Terytorium Stołecznym i [[Tasmania|Tasmanii]]. Jest również o półtorej godziny przed Australijskim czasem standardowym zachodnim (AWST) używanym w [[Australia Zachodnia|Australii Zachodniej]] i o 45 minut przed Eucla, która używa czasu środkowo-zachodniego (CWST). Australia Południowa stosuje czas letni, podobnie jak inne stany południowe/południowo-wschodnie, ale w przeciwieństwie do Australii Zachodniej, [[Queensland]] lub [[Terytorium Północne|Terytorium Północnego]].

Miasta/miasteczka Broken Hill i Silverton w Nowej Południowej Walii również stosują ten sam czas co Australia Południowa.

=== Klimat ===
Adelaide jest najsuchszą stolicą Australii, z gorącymi i suchymi latami i nieco bardziej wilgotnymi i chłodnymi zimami.

'''Latem''' średnia dzienna temperatura maksymalna wynosi 27 °C (81 °F), a średnia nocna minimalna 18 °C (64 °F), ale występują znaczne wahania; Adelaide zazwyczaj może spodziewać się kilku dni w roku, kiedy dzienne temperatury przekraczają 35 °C (95 °F), a nocne minima nie spadają poniżej 23 °C (73 °F) w nocy. Opady deszczu są niewielkie i rzadkie przez całe lato. Średnia w styczniu i lutym wynosi około 20 milimetrów (0,8 cala), ale całkowicie bezdeszczowe miesiące nie są wcale rzadkością. Biorąc pod uwagę regularną gorącą pogodę, praktycznie każdy budynek publiczny, kryte miejsca turystyczne i większość środków transportu publicznego są w pełni klimatyzowane. Słońce wschodzi od 6 rano do 20:30 wieczorem.

'''Zimą''' od czerwca do sierpnia średnia maksymalna temperatura wynosi 15–16°C (59–61°F), a minimalna zwykle około 8°C (46°F). Zimą występują regularne opady deszczu, a czerwiec jest najbardziej deszczowym miesiącem w roku, ze średnią opadów około 80 mm. Mrozy są powszechne w dolinach wzgórz Adelaide, ale rzadkie gdzie indziej. W samym centrum Adelaide nie ma opadów śniegu, chociaż w bardzo rzadkich przypadkach można zaobserwować niewielką mżawkę na wyżej położonych terenach na szczycie Mount Lofty w wzgórzach Adelaide. Wschód i zachód słońca występują około 7:15 rano i 17:15 po południu zimą.

'''Jesień''' i '''wiosna''' to powolne, stopniowe zmiany między ekstremami lata i zimy. Od połowy lutego do końca marca Adelaide przechodzi w swój '''szalony marcowy''' sezon festiwali sztuki, muzyki i sportu, aby skorzystać z umiarkowanej pogody. Wiosna to również dobry czas na odwiedzenie Adelaide, ponieważ kwiaty zwykle kwitną po zimowych deszczach.

=== Historia ===
==== Historia Aborygenów ====
Pierwszymi ludźmi, którzy zamieszkali na równinach Adelaide byli '''ludzie Kaurna''', których terytorium rozciągało się od dzisiejszego [[Port Broughton]] do północy Adelaide, na południe do [[Cape Jervis]] na południowym krańcu [[Półwysep Fleurieu|Półwyspu Fleurieu]]. Kaurna mieszkali na równinach Adelaide w grupach rodzinnych zwanych ''yerta'', słowem, które odnosiło się również do obszaru ziemi, na którym utrzymywała się grupa rodzinna. Każda yerta była odpowiedzialnością dorosłych Kaurna, którzy dziedziczyli ziemię i mieli dogłębną wiedzę na temat jej zasobów i cech. Bogatą historię i kulturę życia Aborygenów w Adelaide można poznać w [https://www.tandanya.com.au/ Tandanya], należącym do Aborygenów centrum kultury i historii na Grenfell Street. Zwiedzanie Tandanya jest bezpłatne, a wycieczki są dostępne za niewielką opłatą.

==== Osadnictwo europejskie ====
[[Plik:Transformers - Victoria Square Adelaide SA - panoramio.jpg|thumb|Widok z lotu ptaka na plac Victoria Square w mieście, który stanowił integralną część „planu siatki” Adelajdy opracowanego na początku osadnictwa. ]]
Po zmapowaniu linii brzegowej Australii Południowej na początku XIX wieku przez europejskich odkrywców Matthew Flindersa i Nicolasa Baudina, odbyła się wyprawa w dół rzeki Murray, która przyniosła pozytywne informacje na temat lądu na wybrzeżu Zatoki Świętego Wincentego. W tym samym czasie brytyjscy reformatorzy chcieli utworzyć kolonię opartą na wolnym osadnictwie, a nie na transporcie skazańców, jak wszystkie inne kolonie australijskie w tamtym czasie. W 1834 roku założono South Australia Company, która przekonała brytyjski parlament do uchwalenia prawa, które utworzyło kolonię dla wolnych osadników w Australii Południowej. W grudniu 1836 roku, po 10-miesięcznej podróży flotą statków z [[Anglia|Anglii]], pierwszy gubernator John Hindmarsh ogłosił utworzenie nowej prowincji podczas ceremonii w tym, co obecnie jest nadmorskim przedmieściem Glenelg.

Po kłótniach między kolonistami, pierwszy geodeta Adelajdy, William Light zaprojektował miejską siatkę szerokich bulwarów otoczonych parkami, z jednym centralnym placem (Victoria Square) i czterema mniejszymi placami (Hindmarsh, Light, Whitmore i Hurtle) położonymi na południowych brzegach Torrens. Oryginalny projekt Lighta, z niewielkimi zmianami, w dużej mierze przetrwał do dziś.

Wczesne gałęzie przemysłu miasta opierały się na górnictwie i rolnictwie, a Anglia była głównym rynkiem eksportowym. Stosunkowo radykalna polityka wielu wolnych osadników doprowadziła do tego, że Adelajda stała się domem wczesnych postępowych reform, w tym tajnego głosowania drukowanego, pierwszej jurysdykcji na świecie, która pozwoliła kobietom głosować i kandydować do parlamentu oraz wczesnego związkowania zawodowego i aktywizmu.

==== Po Federacji ====
Po utworzeniu federacji australijskiej w 1901 [[Australia Południowa]] zaczęła przechodzić na przemysł wtórny, proces ten został uruchomiony na najwyższych obrotach przez długoletni rząd konserwatywnego premiera Thomasa Playforda po II wojnie światowej. Playford postawił sobie za cel aktywne przyciąganie firm produkcyjnych, takich jak General Motors, do Australii Południowej, oferując tanią ziemię i niskie podatki. To, wraz ze wzrastającą powszechnością transportu samochodowego, doprowadziło do stosunkowo niskiej gęstości zaludnienia w Adelajdzie, ponieważ pracownicy mieszkali blisko fabryk, w których pracowali na przedmieściach.

Masowa migracja z południowej Europy przekształciła anglo-celtycką kulturę Adelajdy, przy czym greccy migranci osiedlali się głównie na wewnętrznych zachodnich i południowych przedmieściach, a włoscy migranci osiedlali się na wewnętrznych wschodnich i północno-wschodnich przedmieściach. Te tożsamości kulturowe przetrwały do ​​dziś, a kontynentalne delikatesy i kawiarnie są powszechną cechą śródmieścia Adelajdy. Adelaide również przyjęła wielu imigrantów z Europy Środkowej, w szczególności z Niemiec i Polski, a ich wpływ jest najbardziej widoczny w rzeźniach, z których niektórzy sprzedają kiełbasy inspirowane kuchnią niemiecką i polską.

Podczas gdy gospodarka Australii Południowej rozkwitała, jej życie publiczne i kulturalne straciło wiele ze swojego wczesnego radykalizmu, a prawa niebieskie wymagały, aby bary i puby zamykały się o szóstej wieczorem - powodując „szum o szóstej”. Polityka Białej Australii oznaczała również, że mieszkańcy Adelaide pochodzili w przeważającej mierze z Europy.

==== Stolica kosmopolityczna ====
Lata 60. XX wieku przyniosły dramatyczną zmianę w życiu kulturalnym Adelaide, wraz z rozpoczęciem Adelaide Festival of Arts i Adelaide Fringe Festival, które przekształciły kulturę artystyczną Adelaide, a pod koniec dekady wybrano pierwszy rząd Partii Pracy od lat 30. XX wieku. W 1970 roku Don Dunstan został premierem Australii Południowej. Dunstan był postacią transformacyjną i dążył do przekształcenia Adelaide w nowoczesną, kosmopolityczną stolicę. Rząd Dunstana zakończył swelling o szóstej, zamkniętą dla ruchu pieszego Rundle Street, tworząc Rundle Mall i zbudował Festival Centre, tworząc centrum sztuki w Adelajdzie. Jego rząd wprowadził szereg postępowych reform, w tym uczynił Australię Południową pierwszą jurysdykcją w Australii, która zalegalizowała homoseksualizm. Tym razem nastąpiły również zmiany w australijskim prawie imigracyjnym, w wyniku których wietnamscy i chińscy migranci dołączyli do wcześniejszych fal migracji i powstali społeczności na północno-zachodnich i zachodnich przedmieściach, a także wielojęzyczna dzielnica Chinatown na Gouger Street obok Adelaide Central Market.

Po przegraniu rządów na jedną kadencję z konserwatystami pod koniec lat 70. Partia Pracy powróciła do władzy pod przywództwem Johna Bannona w latach 80. Premier Bannon, bardziej przyjazny biznesowi lider niż Dunstan, starał się napędzać rozwój miasta Adelaide, widząc budowę najwyższego budynku w Adelaide, znanego obecnie jako Westpac House, oraz rozwój Adelaide Convention Centre i Adelaide Casino. Jednak złe kredyty bankowe doprowadziły do ​​upadku wspieranego przez państwo State Bank of South Australia na początku lat 90., co wymagało ogromnego rządowego ratunku i pogrążyło państwo w głębokim zadłużeniu.

==== Odrodzenie po Banku Państwowym ====
Lata 90. XX wieku pod rządami liberałów pod przewodnictwem premierów Deana Browna, Johna Olsena i Roba Kerina były świadkiem sprzedaży aktywów przez konserwatywny rząd i ograniczenia usług rządowych w celu zmniejszenia zadłużenia państwa. Ta redukcja wydatków rządowych, a także spadek produkcji w Australii po zniesieniu muru taryfowego przez rząd federalny, doprowadziły do ​​spowolnienia wzrostu gospodarczego Australii Południowej i powszechnej emigracji do stolic wschodnich, w szczególności [[Melbourne]].

Partia Pracy powróciła do władzy w 2002 roku pod rządami Mike'a Ranna, który starał się przekształcić bazę przemysłową Adelajdy, aby skupić się na usługach edukacyjnych, górnictwie i przemyśle obronnym, a także wykorzystać jej mocne strony w dziedzinie wina. Rząd Ranna zainwestował duże środki w odbudowę miasta, przeprowadzając remonty transportu publicznego, budowę nowego szpitala centralnego i przebudowę Adelaide Oval. Po dziesięciu latach rządów premiera Ranna Partia Pracy wybrała w 2011 na premiera Jaya Weatherilla, który w dużej mierze kontynuował ten program, ale z odnowionym naciskiem na przekształcanie przestrzeni publicznej w śródmieściu poprzez łagodzenie ograniczeń w planowaniu i łagodniejsze wydawanie licencji na sprzedaż alkoholu małym barom.
[[Plik:Adelaide skyline, December 2022.jpg|thumb|right|400px|Panorama Adelaide w 2023 roku]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Adelaide|-34.945|138.530556|typ=transport}}'''[https://adelaideairport.com.au/ Port lotniczy Adelaide]''' ({{IATA|ADL}}) (''około 7 km (4,3 mil) na zachód od centrum miasta i znajduje się w pobliżu popularnych plaż turystycznych w Glenelg i Henley Beach''). Port lotniczy Adelaide jest dobrze skomunikowany z innymi dużymi miastami w [[Australia|Australii]] i oferuje codzienne loty międzynarodowe do węzłów w [[Azja Południowo-Wschodnia|Azji Południowo-Wschodniej]], na [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodzie]] i w [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]], co umożliwia połączenia z przesiadką na całym świecie. Częstsze loty z przesiadką w [[Sydney]], [[Melbourne]] lub [[Perth]] mogą być tańsze. 
Podróżujący z '''Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej''' mogą złapać bezpośrednie loty z [[Singapur]]u ([https://www.singaporeair.com/en_UK/pl/home Singapore Airlines]), [[Kuala Lumpur]] ([https://www.malaysiaairlines.com/my/en/home.html Malaysian Airlines]) i [[Denpasar]] ([https://www.jetstar.com/au/en/home Jetstar Airways]). Podróżujący z '''Bliskiego Wschodu lub północnej Afryki''' mogą złapać codzienny lot liniami [https://www.emirates.com/pl/polish/ Emirates] z [[Dubaj]]u lub [https://www.qatarairways.com/en/homepage.html Qatar Airways] z [[Doha|Dohy]]. Podróżujący z Europy mogą odbyć podróż z przesiadką do Adelaide dowolnym z tych przewoźników.

Podróżni z '''Nowej Zelandii''' mogą złapać bezpośredni lot z [[Auckland]] na [https://www.airnewzealand.co.nz/ Air New Zealand]. Podróżni z '''Ameryki Północnej lub Południowej''' mogą podróżować z jedną przesiadką na Air New Zealand przez [[Auckland]] lub mogą przesiąść się na częsty lot krajowy po pierwszym lądowaniu w [[Sydney]], [[Melbourne]] lub [[Brisbane]].

'''Usługi krajowe''' w Australii obejmują częste połączenia do każdej stolicy kontynentalnej części kraju liniami lotniczymi oferującymi pełen zakres usług, takimi jak [https://www.qantas.com/au/en.html Qantas] i [https://www.virginaustralia.com/au/en/ Virgin Australia]. [https://www.jetstar.com/au/en/home Jetstar] to tani przewoźnik, który oferuje rzadsze, mocno przecenione połączenia, głównie do [[Melbourne]], [[Sydney]] i [[Gold Coast]]. Istnieją również loty do [[Alice Springs]] i [[Cairns]].

'''Usługi regionalne''' i operacje są świadczone przez Regional Express Airlines (''Rex''), Alliance Airlines, Cobham Airlines i loty Qantaslink obsługiwane zarówno przez Cobham Airlines, jak i Alliance Airlines. Usługi te są realizowane głównie do miast i miasteczek regionalnych Australii Południowej, w tym Mt Gambier, Kingscote ([[Wyspa Kangura]]), [[Port Lincoln]] i Whyalla, ale obsługują również [[Mildura]] w Wiktorii i [[Broken Hill]] w Nowej Południowej Walii.

Istnieje tylko jeden terminal dla odlotów międzynarodowych i krajowych; odpowiednio, transfery są stosunkowo bezproblemowe. Na lotnisku znajdują się bankomaty i kantory wymiany walut. Jedzenie i zakupy są dostępne zarówno po stronie lądowej, jak i po stronie lotniska. Schowki są dostępne w wypożyczalni samochodów na parkingu, w tym niektóre większe, które pomieszczą pojemniki na rowery. Bezpłatne Wi-Fi jest dostępne w całym terminalu.

==== Lotnictwo ogólne ====
Adelaide Airport ma oddzielny terminal dla lotnictwa ogólnego, ale większość samolotów prywatnych korzysta z {{Znacznik|Parafield Airport|-34.793333|138.633056|typ=transport}}'''Parafield Airport''' 18 km na północ od City.

==== Między lotniskiem a miastem ====
'''[https://www.adelaidemetro.com.au/plan-a-trip/visiting-adelaide/adelaide-airport-bus Autobusy lotniskowe Adelaide Metro J1/J2/J7/J8]''' łączą lotnisko z City, Glenelg i kilkoma głównymi centrami handlowymi. Autobusy J1 odjeżdżają co 15 minut od 8:00 do 18:00 każdego dnia do City, rzadziej od 5:00 do 23:00. Podróż do City trwa około 25 minut w godzinach szczytu. Autobusy do Glenelg odjeżdżają co pół godziny w ciągu dnia, rzadziej w nocy. Autobusy do Arndale, West Lakes i centrum handlowego Marion odjeżdżają co godzinę w dni powszednie.

Autobusy odjeżdżają z jednego przystanku na zewnątrz głównego terminala. Wszystkie autobusy we wszystkich kierunkach odjeżdżają z tego jednego przystanku, więc sprawdź przód autobusu, aby upewnić się, że jedzie tam, gdzie chcesz jechać! Informacje o autobusach w czasie rzeczywistym są [https://www.adelaidemetro.com.au/stops?id=17327 dostępne dla tego przystanku] i wszystkich przystanków Adelaide Metro lub za pośrednictwem szeregu [https://www.adelaidemetro.com.au/how-to-use-public-transport/public-transport-apps aplikacji] na smartfony. Nie musisz nawet kupować biletu; po prostu [https://www.adelaidemetro.com.au/fares-and-passes/tap-and-pay dotknij i zapłać] kartą bankową lub kompatybilnym urządzeniem.

JetBus jest częścią sieci metra Adelaide, więc obowiązują standardowe rodzaje biletów i taryfy w sekcji transportu publicznego, a bilet użyty w JetBusie można wykorzystać w innym autobusie, pociągu lub tramwaju, w zależności od jego rodzaju. Karty metroCARD są również dostępne w sprzedaży na lotnisku w automacie obok przystanku JetBus.

'''Taksówki''' są dostępne na dole, przed terminalem. Taksówka do miasta kosztuje około 30$ w godzinach szczytu porannego i około 20$ w innych porach, co może być tak ekonomiczne jak JetBus dla grupy. Kierowcy zawsze będą korzystać z taksometru, ale dopłata w wysokości 2$ jest pobierana oprócz kwoty z licznika za odbiór z lotniska.

Główne krajowe '''firmy wynajmujące samochody''' prowadzą kioski na parterze w pobliżu odbioru bagażu. Parking dla samochodów do wynajęcia znajduje się na parterze, bezpośrednio naprzeciwko terminala.

=== Pociągiem ===
Adelaide jest głównym węzłem '''[https://www.journeybeyond.com/ Journey Beyond]''', głównego operatora dalekobieżnych pociągów międzystanowych w Australii. ''The Ghan'' kursuje do [[Alice Springs]] i [[Darwin]], ''Indian Pacific'' kursuje do [[Perth]] i [[Sydney]], a ''The Overland'' kursuje do [[Melbourne]]. Pierwsze dwa to luksusowe doświadczenia, oferujące miejsca sypialne, posiłki w dedykowanym wagonie restauracyjnym i możliwość zabrania ze sobą samochodu, jeśli podróżujesz do lub z [[Perth]] lub [[Darwin]]. Jednak podróż trwa znacznie dłużej niż samodzielne prowadzenie samochodu. Ghan i Indian Pacific są również generalnie droższe niż bilet lotniczy, ale Overland jest zwykle tańszy — nawet odpowiednik biletu Overland w klasie biznesowej jest porównywalny z lotem klasy ekonomicznej z Adelaide do [[Melbourne]] w linii lotniczej oferującej pełen zakres usług. Overland zatrzymuje się w wielu wiejskich miejscowościach między Adelaide a Melbourne, co może być wygodne, jeśli Twoja trasa podróży obejmuje mniejsze miasta. Należy pamiętać, że pociągi Journey Beyond nie mają Wi-Fi.

Te pociągi międzystanowe odjeżdżają z terminalu {{Znacznik|Adelaide Parklands Terminal|-34.9379|138.5810|typ=transport}}'''Adelaide Parklands''' tuż za miastem. Do stacji można dojechać samochodem lub autobusem z Richmond Road. Od czasu wyburzenia stacji Keswick nie ma połączeń z podmiejską siecią kolejową. Taksówki są również dostępne, aby odebrać wszystkich przybyszów.

W Australii Południowej nie ma połączeń kolejowych.

=== Samochodem ===
Adelaide jest oddalone od stolic na wschodnim wybrzeżu Australii o co najmniej jeden dzień jazdy samochodem. Najkrótsza trasa z Adelaide do [[Melbourne]] zajmuje 8–9 godzin (patrz [[Podróż lądowa między Melbourne a Adelaide]]). Jest kilka odcinków autostradowych, ale drogi są w większości dwupasmowe i mają jakość autostrady.

Z '''[[Melbourne]]''' do Adelaide jest 736 km (457 mil) przez [[Horsham (Wiktoria)|Horsham]] (A8) lub 901 km (560 mil) przez [[Mount Gambier|Mt Gambier]] (A1/B1). Podróż przez Mt Gambier prowadzi przez region winiarski Coonawarra, jeden z najbardziej znanych regionów cabernet sauvignon w Australii i jest również wygodna na wycieczkę poboczną przez [[Great Ocean Road]]. Podróż przez Horsham jest bardziej bezpośrednia, ale ma mniej atrakcji turystycznych.

Z '''[[Sydney]]''' do Adelaide jest 1422 km (884 mil) przez [[Wagga Wagga]] i [[Mildura]] (A20). Warunki na autostradzie z Sydney do Wagga Wagga (dwujezdniowa autostrada kończy się w Tarcutta, ale to tylko 40 km stamtąd) skracają podróż o kilka godzin. Trasa ta przebiega również w pobliżu [[Canberra|Canberry]], stolicy Australii, która znajduje się 1196 km (743 mil) od Adelaide.

Inną opcją z Sydney jest trasa o długości 1659 km (1031 mil) przez [[Broken Hill]] (A32), która prowadzi przez Outback i jedno z najbardziej historycznych miast górniczych Australii. Trasa o długości 2031 km (1262 mil) z '''[[Brisbane]]''' również przebiega przez Broken Hill.

Podczas gdy Adelaide jest najbliższą stolicą '''[[Perth]]''', 2550 km (1580 mil) podróży przez [[Nullarbor]] jest nadal trudna, chociaż jest to wyjątkowa podróż przez niektóre z najbardziej odległych miejsc w zamieszkanym świecie. [[Kalgoorlie–Boulder]], kolejne z historycznych miast górniczych Australii, można odwiedzić, robiąc krótki objazd tą trasą. Podobnie, 3027 km (1881 mil) podróży na północ do '''[[Darwin]]''' przez [[Alice Springs]] przebiega przez prawdziwy [[Outback]], a [[Uluru]] jest oddalone od głównej autostrady na północ o zaledwie trzy godziny. Jednak obie te trasy są zwykle trasami, które przeciętni Australijczycy pokonują tylko raz lub dwa razy w swoim życiu.

=== Autobusem ===
'''Autobusy międzystanowe''' obsługiwane są przez wiele firm autokarowych, w tym [https://www.greyhound.com.au/ Greyhound], [https://www.fireflyexpress.com.au/ Firefly] i [https://www.vline.com.au/ V/Line]. Podróż z [[Melbourne]] trwa około jedenastu i pół godziny, zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Podróż z [[Sydney]] może trwać do 24 godzin i z definicji odbywa się w nocy. Ceny są niższe niż w przypadku pociągu i większości podróży samolotem, przynajmniej na trasie Adelaide-[[Melbourne]], chociaż jeśli czas się zgadza, lot tanimi liniami lotniczymi z Adelaide do [[Sydney]] może być tańszy niż autobus.

'''Autobusy regionalne''' do miast i miasteczek [[Australia Południowa|Australii Południowej]] są również obsługiwane przez firmy autokarowe z Australii Południowej, ale lokalne firmy autokarowe z Australii Południowej, w tym [https://www.linksa.com.au/ LinkSA] i [https://stateliner.com.au/ Premier Stateliner], często oferują częstsze połączenia.

Prawie wszystkie autobusy międzystanowe i regionalne odjeżdżają z {{Znacznik|Dworzec autobusowy Adelaide Central|-34.92806|138.59587|typ=transport}}'''[https://www.experienceadelaide.com.au/adelaide-central-bus-station/ dworca autobusowego Adelaide Central]''' przy 85 Franklin Street w mieście. Dworzec autobusowy Central Bus Station działa w godzinach 5:00-21:30, 7 dni w tygodniu. Obiekt dysponuje nowoczesnymi udogodnieniami i kawiarnią. Znajduje się tuż po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Adelaide Central Market, supermarketu Coles i dzielnicy Chinatown.

=== Statkiem ===
W sezonie rejsów, który trwa od listopada do kwietnia każdego roku, do terminalu pasażerskiego {{Znacznik|Port Adelaide Passenger Terminal|-34.7775|138.4827|typ=transport}}'''[https://www.flindersports.com.au/port-adelaide/ Port Adelaide Passenger Terminal]''' zawija wiele statków wycieczkowych. Listę statków przypływających do Adelaide można uzyskać w [https://portmis.flindersports.com.au/ Flinders Ports].

== Komunikacja ==
{{mapa|-34.903|138.603|zoom=11|type=geoline|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
=== Transportem publicznym ===
Usługi pociągów, tramwajów i autobusów są obsługiwane pod marką '''[https://www.adelaidemetro.com.au/ Adelaide Metro]''' i korzystają z ujednoliconego systemu biletowego. Witryna internetowa i aplikacja mogą być używane do planowania podróży, w tym pełnej nawigacji i aktualizacji w czasie rzeczywistym. Apple Maps i Google Maps zapewniają podobne doświadczenie.

==== Taryfy ====
Istnieją trzy sposoby zapłaty za podróż:

* '''Tap and Pay'''. Akceptowane są bezstykowe karty kredytowe lub debetowe Visa lub Mastercard, w tym te w portfelu cyfrowym, takim jak Apple Pay lub Google Pay. Upewnij się, że dotkniesz karty przed każdą podróżą, nie ma potrzeby dotknięcia jej przy wyjściu, jak w innych miastach w Australii.
* '''MetroCARD'''. Plastikowa karta doładowywana, która kosztuje 10$ (w tym 5$ początkowego kredytu na podróż). Kartę można kupić na głównych stacjach kolejowych (Adelaide, Elizabeth, Gawler, Noarlunga Centre, Oaklands, Mawson Lakes i Salisbury), a także w większości kiosków i sklepów osiedlowych. Kartę można doładować wszędzie tam, gdzie jest sprzedawana, a także w pociągach i tramwajach. Upewnij się, że dotkniesz karty przed każdą podróżą, nie ma potrzeby dotknięcia jej przy wyjściu, jak w innych miastach w Australii.
* '''Buy and Go'''. Aplikacja umożliwiająca zakup biletów z kodem QR na smartfonie. Upewnij się, że zeskanujesz swój bilet z kodem QR przed każdą podróżą.
Cena w godzinach szczytu wynosi 4,40$, a poza godzinami szczytu 2,50$. Każda opłata pozwala na dwugodzinny okres podróży na dowolną odległość. W centrum miasta są bezpłatne tramwaje i autobusy (szczegóły poniżej).

==== Pociągi ====
[[Plik:AdeMet4000ClassTrain.jpg|thumb|right|Pociąg Adelaide Metro]]
Adelaide ma cztery główne linie i trzy linie boczne, wszystkie rozchodzące się promieniście od {{Znacznik|Adelaide Railway Station|-34.9211|138.5964|typ=transport}}'''Adelaide Railway Station''' na północnym krańcu miasta. Pomimo nazwy nie jest to system metra w zwykłym tego słowa znaczeniu, ale podmiejski system kolejowy.

Podróż na '''północ''':

* Linia '''Outer Harbor Line''' rozciąga się do Półwyspu Le Fevre na północnym zachodzie miasta, przez Port Adelaide i Glanville. Linia zapewnia dostęp do dzielnicy turystycznej Semaphore, historycznej dzielnicy morskiej w Port Adelaide i pasażu kawiarnianego Queen Street w Croydon. '''Linia Grange''' odgałęzia się od linii Outer Harbor w Woodville. '''Linia Port Dock''' odgałęzia się od linii Outer Harbor w Alberton.
* Linia '''Gawler Line''' rozciąga się do Gawler Central na północy miasta, przez Ovingham, Mawson Lakes, Salisbury i Elizabeth.
Podróż na '''południe''':

* '''Linia Seaford''' rozciąga się do Seaford na południu miasta, przez nadmorskie przedmieścia Brighton i Noarlunga Centre. Linia zapewnia dostęp do plaż w Brighton i Hallett Cove oraz Westfield Marion w Oaklands. '''Linia Flinders''' rozgałęzia się od linii Seaford w Woodlands Park i kończy się na Flinders University.
* '''Linia Belair''' rozciąga się do Belair u podnóża Adelaide na południowym wschodzie miasta, przez Blackwood. Linia zapewnia dostęp do Parku Narodowego Belair.

==== Tramwaje ====
Adelaide ma trzy linie tramwajowe. Linia Botanic Gardens biegnie od Adelaide Entertainment Centre do Botanic Gardens. Linia Glenelg biegnie od Royal Adelaide Hospital do nadmorskiej dzielnicy Glenelg. Linia Festival Plaza biegnie od Festival Plaza do Glenelg. Dworzec kolejowy jest wygodnym przystankiem do przesiadki między liniami. Podróż po mieście między Adelaide Entertainment Centre, Botanic Garden i South Terrace jest '''bezpłatna'''.

Tramwaj jest nie tylko wygodny do popularnego miejsca turystycznego Glenelg, ale zatrzymuje się również na Rundle Mall, Victoria Square w pobliżu Adelaide Central Market i na North Terrace w pobliżu stacji kolejowej Adelaide. Podróżując na północ tramwajem, dotrzesz do Hindmarsh i Bowden, gdzie znajduje się Adelaide Entertainment Centre, miejsce koncertów stadionowych, a także popularny pas kawiarni i restauracji wzdłuż Port Road i uliczek bocznych.

Jeśli jedziesz samochodem, wygodną i popularną alternatywą dla parkowania w mieście jest zaparkowanie przy Entertainment Centre i złapanie tramwaju do miasta. Opłata za cały dzień roboczy wynosi zaledwie 4 dolary, co jest znacznie tańsze niż parkowanie w mieście.

==== Autobusy ====
[[Plik:SouthLink Scania K320UA (BUS 2838).jpg|thumb|right|Autobus Adelaide Metro]]
Adelaide ma rozległą sieć autobusową skoncentrowaną w mieście. Większość głównych dróg, w tym dzielnice kawiarniane, takie jak The Parade, Prospect Road, Henley Beach Road, King William Road i O'Connell St, to „strefy Go Zones”, które mają regularne autobusy w dni powszednie co najmniej co 15 minut do wczesnego wieczora. Sieć autobusowa Adelaide rozciąga się na przedmieścia zewnętrzne, do Adelaide Hills na wschodzie, w dół do McLaren Vale na południu (chociaż autobusy jeżdżą tam rzadko) i aż do Gawler na północy. Nie obejmuje Barossa Valley. Częstotliwość na przedmieściach zewnętrznych jest znacznie niższa niż w mieście.

'''O-Bahn''' to linia szybkiego transportu autobusowego (BRT), która biegnie wzdłuż toru prowadzącego do północno-wschodnich przedmieść Adelaide. Autobusy O-Bahn kursują z Grenfell Street w mieście, wjeżdżając do O-Bahn w Hackney i zatrzymując się na węzłach Klemzig, Paradise i Modbury. Po zakończeniu jazdy O-Bahn autobusy jadą tak samo jak zwykłe autobusy, aby dotrzeć do celu. Połączenia O-Bahn są bardzo częste, co 3 do 5 minut w godzinach szczytu do węzłów przesiadkowych i co 15 minut poza godzinami szczytu.

'''Bezpłatne City Connectors''' 98A, 98C, 99A i 99C (pętle przeciwne do ruchu wskazówek zegara i zgodne z ruchem wskazówek zegara) mają po około 30 przystanków, zatrzymując się we wszystkich głównych centrach kulturalnych i handlowych w mieście, zaczynając od Victoria Square i włączając stację kolejową Adelaide. Autobusy mają rampy dostępowe na poziomie gruntu. Kursują co 30 minut od poniedziałku do piątku w godzinach 8:30–19:00 dla 99A i od 8:15–19:15 dla 99C. Nie kursują w weekendy ani w Boże Narodzenie i Wielki Piątek.

Ostrzegamy, że częstotliwość autobusów gwałtownie spada po 19:00, przy czym typowe są godzinne odstępy na przedmieściach, półgodzinne wzdłuż Go Zones i co 15 minut na O-Bahn. Wszystkie linie przestają działać około północy, więc sprawdź rozkłady jazdy i spodziewaj się złapania taksówki, jeśli będzie to konieczne, jeśli wyjdziesz po tej godzinie. Bardzo podstawowe usługi autobusowe ''After Midnight'' na ograniczonych trasach działają co godzinę po północy tylko w sobotnie wieczory.

=== Taksówką ===
[[Plik:2010-2011 Toyota Camry (ACV40R) Altise sedan, Adelaide Independent Taxis (16751219280).jpg|thumb|right|Adelaide Independent Taxis]]
W mieście działają następujące korporacje taksówkowe:

* '''[https://aitaxis.com.au/ Adelaide Independent Taxis]''', ☏ +61 13 22 11. 
* '''[https://www.suburbantaxis.com.au/ Suburban Taxis]''', ☏ +61 13 10 08. 
* '''[https://www.yellowadelaide.com.au/ Yellow Cabs South Australia]''', ☏ +61 13 22 27. 
Taksówki w Australii Południowej są białe (nawet te obsługiwane przez „Yellow Cabs”) i są wyraźnie oznaczone. Zazwyczaj można zatrzymać taksówkę na ulicy lub w dużym hotelu w godzinach pracy w mieście, ale na przedmieściach zazwyczaj trzeba zadzwonić do jednej z wymienionych firm oferujących usługi rezerwacji. Istnieje wiele postojów taksówek obsługiwanych przez Taxi Council w nocy w weekendy. Nadzorowane postoje taksówek oferują dodatkowe bezpieczeństwo dzięki oświetleniu i nadzorowi konsjerża i pracownika ochrony. Działają od 23:00 do 3:00 w piątki i od 23:00 do 5:00 w soboty. [https://taxicouncilsa.com.au/ Mapa lokalizacji jest dostępna na ich stronie internetowej].

Wszystkie taksówki w Adelaide są zobowiązane przez rząd stanowy do pobierania regulowanej taryfy z licznikiem, w zależności od czasu rozpoczęcia podróży. Taryfa pierwsza to normalna stawka taryfowa, a taryfa druga to wyższa stawka, która obowiązuje od poniedziałku do piątku w godzinach 19:00–6:00 oraz w weekendy i święta. Kierowcy prawie zawsze używają licznika i są do tego prawnie zobowiązani. Płatności można dokonać gotówką, EFTPOS, kartami debetowymi i kredytowymi oraz Cabcharge. Dobrym pomysłem jest poinformowanie kierowcy, jeśli planujesz zapłacić inną metodą niż gotówka, zanim rozpoczniesz podróż, ponieważ maszyny mogą być zawodne.

=== Samochodem ===
Centrum Adelaide i wewnętrzne przedmieścia, takie jak Glenelg, Norwood i Prospect, można łatwo przemierzyć pieszo lub korzystając z transportu publicznego. Jednak jeśli zamierzasz spędzić dużo czasu poza centrum miasta lub planujesz podróż do regionu winiarskiego, samochód jest przydatny, aby uniknąć długich podróży transportem publicznym. Główne krajowe firmy wynajmujące samochody prowadzą kioski na lotnisku w Adelajdzie na parterze w pobliżu odbioru bagażu.

Wszystkie drogi w Adelajdzie, jak również te w całej Australii Południowej, są bezpłatne. W przeciwieństwie do innych stolic stanów Australii, Adelaide nie ma sieci autostrad prowadzących bezpośrednio do centrum miasta. Istniejące autostrady zaczynają się na zewnętrznych przedmieściach i mają na celu kierowanie ruchu do pobliskich miasteczek.

Ograniczenia prędkości na większości głównych dróg są oznakowane na 60 km/h, chociaż domyślne ograniczenie prędkości wynosi 50 km/h, jeśli nie ma oznakowania ograniczenia prędkości. Ograniczenia prędkości są ściśle egzekwowane, a nawet niewielkie przekroczenie ograniczenia prędkości może skutkować mandatem w wysokości 350$.

=== Rowerem ===
Adelaide to dobre miasto do podróżowania rowerem, a większość lokalnych kierowców jest uprzejma i przyjazna dla rowerzystów. Poza miastem i północną Adelaide większość głównych dróg ma wydzielone pasy rowerowe, a wielu mieszkańców dojeżdża do pracy rowerem. Pasy rowerowe nie są tak powszechne w mieście i północnej Adelaide, ale nadal można je znaleźć na określonych ulicach.

Rowery można przewozić pociągami (ale nie tramwajami ani autobusami). Od poniedziałku do piątku przed godziną 9 rano i między 15:00 a 18:00 obowiązuje cena ulgowa (z wyjątkiem posiadaczy karty Seniors Card). W pozostałych godzinach rowery można przewozić bezpłatnie.

=== Pieszo ===
Centrum miasta jest stosunkowo zwarte i można je łatwo pokonać pieszo. Większość atrakcji skupia się wokół bloków między North Terrace i Victoria Square po obu stronach King William Street. Główny obszar handlowy Rundle Mall jest w całości przeznaczony dla pieszych. Dzielnica Gouger Street i Adelaide Central Market to również świetne miejsca docelowe dla pieszych podróżników. Podróżni, którzy chcą kontynuować jogging podczas podróży, mogą skorzystać z popularnych tras biegowych wzdłuż rzeki Torrens i przez Parklands.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:GlenelgTownHall.jpg|thumb|Ratusz Glenelg]]
Główne atrakcje Adelaide skupiają się głównie w City i North Adelaide. W przeciwieństwie do [[Sydney]], [[Melbourne]], [[Brisbane]] czy [[Perth]], Adelaide nie jest miejscem, do którego chciałbyś pojechać specjalnie ze względu na życie w mieście i jest o wiele mniej ruchliwe niż inne duże miasta. Zamiast tego Adelaide jest miejscem, w którym możesz cieszyć się bardziej wyluzowanym tempem życia, jakbyś był na wsi, ale z łatwym dostępem do typowych udogodnień dużego miasta.

Adelaide jest znane ze swoich kościołów, a podróż do Adelaide nigdy nie jest kompletna bez odwiedzenia jednego z jego kościołów, nie ze względu na jakiekolwiek znaczenie historyczne lub religijne, ale raczej ze względu na ich architekturę. Jeśli możesz pozwolić sobie na czas, aby zobaczyć tylko jeden, '''Katedra św. Piotra''' w North Adelaide jest jednym z najbardziej kultowych kościołów w Australii.

W przeciwieństwie do innych miast, Adelaide nie ma karnetu obejmującego wszystkie atrakcje.

=== Parki i ogrody ===
W przeciwieństwie do większości innych miast, większość parków i ogrodów Adelaide otacza miasto, tworząc ładną granicę odróżniającą je od reszty Adelaide, zamiast znajdować się całkowicie na obrzeżach. Istnieje również inna granica wokół North Adelaide, granicząca z rzeką Torrens, dzięki czemu większość parków i ogrodów Adelaide koncentruje się na tym małym, ale zróżnicowanym zielonym skrawku ziemi w mieście.

Większość innych parków i ogrodów znajduje się poza tym na przedmieściach, szczególnie w południowo-wschodnich obszarach Adelaide, często przestronnych i z rozległą przestrzenią rekreacyjną.

Parki w mieście i North Adelaide są oczywistym znakiem, że jesteś w mieście, podczas gdy niektóre, takie jak Morialta Conservation Park, dają wrażenie, że jesteś na zewnątrz i na buszu, podczas gdy niektóre, takie jak Belair National Park, mają idealne płynne przejście między miastem a wsią.
[[Plik:Palm House, Adelaide Botanic Gardens.jpg|thumb|300px|Palmiarnia, Ogród Botaniczny w Adelajdzie]]
Jeśli chodzi o parki narodowe, obszar Adelaide ma tylko trzy parki narodowe, w przeciwieństwie do jedenastu parków narodowych w [[Sydney]], które dla niektórych nadal byłyby uważane za dużo jak na miasto tej wielkości. Parki narodowe są wymienione poniżej:

* Pierwszy park narodowy Australii Południowej; Belair National Park jest domem dla wielu znaczących budynków, w tym starego domu rządowego. W parku znajduje się wiele szlaków turystycznych, a także kilka wodospadów
* Drugi park narodowy w Adelaide znajduje się nieco na granicy Adelaide i jest w dużej mierze rezerwatem ptaków, nadmorskim parkiem narodowym Adelaide International Bird Sanctuary National Park — Winaityinaityi Pangkara (jeśli ta nazwa jest trudna do wymówienia lub zbyt długa, Adelaide International Bird Sanctuary lub Adelaide International Bird Sanctuary National Park będzie odpowiednie), jest domem dla kilku białych plaż i jest szczególnie dobrym miejscem, jeśli chcesz zobaczyć delfiny
* Trzeci i najnowszy park narodowy to Glenthorne National Park — Ityamaiitpinna Yarta (jeśli to zbyt długie, Glenthorne National Park będzie odpowiednie) został utworzony w listopadzie 2020, co jest dość nowym zjawiskiem w porównaniu z pozostałymi dwoma parkami narodowymi i jest w trakcie przekształcania z parku ochrony przyrody w park narodowy.
W zależności od tego, czy Adelaide Hills uważa się za część Adelaide, '''Cleland National Park''' również został przekształcony z parku ochrony przyrody w park narodowy, który obejmuje kilka tras rowerowych i pieszych oraz Mt. Lofty, jedyne miejsce w Adelaide, gdzie kiedykolwiek pada śnieg, chociaż to również jest bardzo, bardzo rzadkie. Niemniej jednak nadal jest to przyjemny park na spacer.

W grudniu 2021 Adelaide zostało nazwane drugim na świecie „National Park City” przez International National Park City Foundation (organizację promującą parki narodowe) po [[Londyn]]ie, który stał się pierwszym w 2019. Uważa się, że 95% mieszkańców Adelaide mieszka zaledwie 400 metrów od parku, a ponad 30% miasta jest pokryte zielenią, co czyni Adelaide najbardziej zielonym miastem w Australii (chociaż prawie połowa [[Canberra|Canberry]] jest zajmowana przez park narodowy).

=== Muzea i galerie ===
[[Plik:River Torrens at the University of Adelaide.jpg|thumb|Rzeka Torrens przepływająca w pobliżu Uniwersytetu w Adelajdzie]]
Muzea i galerie Adelaide są również skoncentrowane w mieście i północnej Adelajdzie, podobnie jak parki i ogrody lub większość rzeczy do zobaczenia lub zrobienia w Adelajdzie, ale jest też spora liczba muzeów w regionie Port Adelaide/Outer Harbor.

Podobnie jak każda inna stolica, Adelaide ma galerię sztuki, muzeum stanowe zawierające historyczne artefakty z całej Australii Południowej, a także z obszarów granicznych sąsiadujących stanów, stare więzienie i przede wszystkim centrum wina w mieście. Na przedmieściach znajduje się również muzeum kolei, muzeum lotnictwa i wiele innych.

Spośród wszystkich muzeów, wystaw lub galerii w Adelajdzie, te są szczególnie ważne:

* '''Narodowe Centrum Wina''' – w mieście, podróż do Australii Południowej bez poznania kultury wina w tym stanie nigdy nie jest kompletna.
* '''Muzeum Australii Południowej''', również w mieście, jest w dużej mierze państwowym muzeum Australii Południowej, w którym znajdują się artefakty i kolekcja rdzennych mieszkańców, a także kilka galerii. Podobnie jak w większości muzeów, jest bezpłatne.
* Chociaż Australia Południowa nie miała tak dużej liczby migrantów, w przeciwieństwie do [[Sydney]] czy [[Melbourne]], '''Muzeum Migracji''' w mieście opowiada historie imigrantów do Australii Południowej na przestrzeni dziejów i może cię to bardziej zaskoczyć niż myślisz – Australia Południowa jest nadal dość wielokulturowym stanem, pomimo stereotypów
* '''Galeria Sztuki Australii Południowej''' w mieście jest szczególnie interesującym miejscem dla osób zainteresowanych różnymi gatunkami sztuki.
Istnieje również kilka innych muzeów, wystaw i galerii. Zapoznaj się z odpowiednimi artykułami o okręgach, aby uzyskać informacje na ich temat.

== Aktywny wypoczynek ==
=== Plaże ===
[[Plik:The Jetty. Glenelg, SA.jpg|thumb|Molo na plaży Glenelg]]
[[Plik:Port Willunga Beach.jpg|thumb|Adelaide to nadmorskie miasto, szczycące się 28 km linii brzegowej. Na zdjęciu Port Willunga, na południe od miasta.]]
Plaże Adelaide znajdują się głównie w West Adelaide, biorąc pod uwagę fakt, że jest to jedyny duży okręg z linią brzegową. Chociaż Adelaide International Bird Sanctuary National Park—Winaityinaityi Pangkara ma również długą linię brzegową, jest ona chroniona i nie jest to plaża do pływania.

Jeśli jest coś, czego nie można przegapić na żadnej plaży w Adelaide, to jest to surfing na jednej z wielu plaż surfingowych (Glenelg i West Beaches), australijski klasyk. Niektóre plaże mają szkoły surfingu i miejsca, w których można wypożyczyć deski surfingowe, ale w znacznie mniejszym stopniu niż Sydney.

Jednak są pewne plaże, które przyciągają więcej odwiedzających i są bardziej popularne niż inne:

* {{Znacznik|Glenelg Beach|-35.0068558|138.5113017|typ=natura}}'''Glenelg Beach''' – Historyczne nadmorskie przedmieście Glenelg ma molo, Grand Hotel i wiele restauracji i kawiarni. Bardzo popularne wśród młodych i starszych, wiele zawodów siatkówki.
* {{Znacznik|West Beach|-34.94546022510652|138.50100541362013|typ=natura}}'''West Beach''' – Idealne na rodzinne spacery i pływanie. Jest dość blisko zarówno Glenelg, jak i Henley Beach. Na Henley Beach znajduje się Henley Square, na którym znajduje się około 15 restauracji – doskonałe miejsce na posiłek. Wszystkie plaże wzdłuż wybrzeża Adelaide to doskonałe plaże z białym piaskiem, niektóre z publicznymi toaletami i prysznicami z zimną wodą. Jeśli chcesz „zamoczyć wędkę”, są mola na (plażach podmiejskich, od północy do południa) Grange, Semaphore, Henley Beach, Glenelg, Brighton i Port Noarlunga.

=== Sport ===
Jak każde miasto, Adelaide jest również znane ze swojego sportu. Podobnie jak w większości innych miast Australii, futbol australijski (AFL) jest najpopularniejszym sportem, a krykiet nie jest daleko w tyle. W przeciwieństwie do [[Queensland]] lub większości [[Nowa Południowa Walia|Nowej Południowej Walii]], rugby league nie jest popularne w Adelaide.

* '''Krykiet''' – W miesiącach letnich wybierz się na mecz krykieta na {{Znacznik|Adelaide Oval|-34.9155596 |138.5962772 |typ=atrakcja}}'''Adelaide Oval'''. Australia jest gospodarzem kilku krajów podróżujących każdego lata i rozegrają kilka meczów na tym pięknym boisku, które znajduje się tuż między miastem a północną Adelajdą, na tej małej przestrzeni zieleni. Bilety na mecze międzynarodowe są zazwyczaj szybko wykupywane, ale mecze krajowe są częste i równie ekscytujące.
* '''AFL''', najwyższa liga profesjonalnego futbolu australijskiego. Mecze domowe lokalnych drużyn Adelaide Crows i Port Adelaide Power odbywają się na '''Adelaide Oval''' w północnej Adelajdzie w miesiącach zimowych. Bilety są zazwyczaj w rozsądnej cenie, a ich zdobycie nie powinno stanowić problemu — sprawdź [https://www.afl.com.au/ stronę internetową AFL], aby uzyskać więcej informacji.
* '''SANFL''', stanowa liga futbolu australijskiego, ma 5 meczów w weekend w różnych miejscach w mieście i na przedmieściach. {{Znacznik|Norwood Oval|-34.9198188 |138.6304715 |typ=atrakcja}}'''Norwood Oval''', siedziba [https://norwoodfc.com.au/ Redlegs], znajduje się na Parade w Norwood, gdzie znajduje się wiele restauracji, kawiarni i pubów na pomeczowe okazje.
* Sprawdź Adelaide United (drużynę piłkarską) na Hindmarsh Stadium.

=== Sztuka performatywna ===
* '''Format Collective''' na 15 Peel St to dwupiętrowa przestrzeń do występów ze stałym sklepem z zinami, w którym odbywają się małe wystawy sztuki, niektóre z bardziej eksperymentalnych koncertów, panele dyskusyjne i sztuka performance. Wiele z tego koncentruje się na corocznym Format Festival, który odbywa się w tym samym czasie co Fringe Festival i jest uważany za bardziej eksperymentalną alternatywę, chociaż przez cały rok coś się dzieje. Znany z hipsterów, japońskiego piwa i nostalgicznych gier w four-square.

== Praca ==

== Nauka ==
Trzy uniwersytety mają siedzibę w Adelaide, z których {{Znacznik|'''University of Adelaide'''|-34.919159 |138.60414|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.adelaide.edu.au/ University of Adelaide]''' jest najbardziej ceniony. Pozostałe dwa uniwersytety w regionie {{Znacznik|'''University of South Australia'''|-34.92069 |138.604558|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unisa.edu.au/ University of South Australia]''' i '''[https://www.flinders.edu.au/ Flinders University]'''. Studenci zagraniczni mają możliwość zapisania się na te uniwersytety, jako studenci studiów licencjackich lub w ramach programów wymiany z zagranicznymi uniwersytetami.

== Zakupy ==
[[Plik:Rundle Place, Rundle Mall.jpg|thumb|Rundle Mall]]
[[Plik:Shopping Center SA.JPG|thumb|Wnętrze Adelaide Arcade z XIX wieku.]]
W przeciwieństwie do „wielkiej czwórki” australijskich miast, luksusowe marki najwyższej klasy, takie jak Louis Vuitton, Gucci i Prada, nie są obecne w Adelajdzie. Victorian Adelaide Arcade, która biegnie na południe od Rundle Mall, ma wspaniałą kolekcję butików i specjalistycznych sklepów, takich jak numizmatyka, antyki i czekoladki. Innym dobrym miejscem do poszukiwania półluksusowych przedmiotów jest Burnside Village na wschodnich przedmieściach.

=== Centra handlowe i dzielnice handlowe ===
Chociaż Adelaide ma wiele centrów handlowych i dzielnic handlowych, są pewne, które są szczególnie interesujące dla podróżnych:

* {{Znacznik|'''Rundle Mall'''|-34.9228351 |138.6025993|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Rundle Mall''' w Adelaide City – pasaż handlowy przeznaczony wyłącznie dla pieszych, z wieloma pasażami i bocznymi uliczkami odchodzącymi od niego. Biegnie równolegle do North Terrace. Ponad 800 sklepów.
* {{Znacznik|'''Tea Tree Plaza'''|-34.8314375 |138.6928226|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Tea Tree Plaza''' (w skrócie TTP) w Tea Tree Gully – średniej wielkości centrum handlowe z ponad 250 sklepami. Tea Tree Plaza jest stacją końcową dedykowanej linii autobusowej Adelaide O'Bahn, która zaczyna się w centrum miasta przy Hackney Rd. Łatwo tam dotrzeć z centrum miasta; większość autobusów zatrzymujących się na przystankach Grenfell St jedzie do [https://www.adelaidemetro.com.au/stops?id=11347 TTP Interchange] przez linię autobusową O'Bahn. Łatwo je zobaczyć z daleka, ponieważ ma dużą antenę i podtrzymującą konstrukcję w kształcie piramidy, dobrze znaną miejscowym, na dachu domu towarowego Myer. Wokół, na górze i pod kompleksem dostępnych jest dużo miejsc parkingowych. Znacznie mniejsze centrum handlowe Tea Tree Plus znajduje się tuż obok Tea Tree Plaza.
* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Westfield Marion'''|-35.0163249 |138.5455919|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum handlowe Westfield Marion''' w West Adelaide – największe centrum handlowe w Adelaide z ponad 400 sklepami. Z centrum miasta do tego Westfield kursują bezpośrednie autobusy.
* {{Znacznik|'''Harbour Town'''|-34.9471324 |138.5196497|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Harbour Town''' również w West Adelaide, tuż obok lotniska – jest to średniej wielkości centrum handlowe w trakcie rozbudowy, oferujące zakupy outletowe, położone przy zachodniej krawędzi lotniska w Adelaide. Tylko krótka przejażdżka autobusem z lotniska i 30 minut od miasta i północnej Adelaide. Poza tym nie, to nie jest błąd ortograficzny.

=== Zakupy spożywcze ===
Jeśli chodzi o targi żywności, w Adelajdzie nigdy ich nie brakuje. Oto niektóre z nich:

* {{Znacznik|'''Central Market'''|-34.9294947 |138.5978223|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Central Market''' między Grote i Gouger St, na zachód od Victoria Square w Adelaide/City i North Adelaide – gdzie wszystkie świeże owoce i warzywa są pod jednym wiktoriańskim dachem. Nie tylko wegetarianie będą się tu ślinić, ponieważ żywność i produkty nieżywnościowe wszelkiego rodzaju konkurują o najlepsze ekspozycje. Dla tych, którzy chcą kupić jedzenie do domu, Central Market jest prawdopodobnie tym, czego szukają
* '''Chinatown''' Choć dla wielu może to być zaskoczeniem, Adelaide ma również Chinatown, czyli obszar wyłącznie dla pieszych (Moonta St) sąsiadujący z Central Market.
* '''City East IGA''' – ten IGA został nazwany najlepszym supermarketem IGA w SA ze względu na niesamowity asortyment żywności, w tym grecki, włoski, chiński i indyjski. Jak sama nazwa wskazuje, znajduje się we wschodniej części miasta.
* '''Gaganis Brothers''' w West Adelaide to hurtownik żywności, ale sprzedaje ją klientom z niesamowitym wyborem żywności etnicznej. Większość artykułów jest dostępna w większych ilościach.

== Gastronomia ==
=== Dania lokalne ===
Lokalna kuchnia Adelaide zazwyczaj nie różni się zbytnio od standardowej kuchni australijskiej, ale jest kilka dań charakterystycznych dla Adelaide, których warto spróbować, będąc tutaj.

'''Pie floater''' to australijski placek mięsny (zwykle wołowy) w gęstej zupie grochowej, często doprawiany ketchupem. Jest sprzedawany w licznych pubach i kawiarniach w Adelaide, ale miejscem, do którego miejscowi wskażą ci, jeśli chcesz spróbować najbardziej klasycznej wersji, jest '''Cafe de Vili''' w Mile End South.

* '''AB''' to odpowiedź Adelaide na halalowe przekąski ze wschodniego wybrzeża, składające się z mięsa yiros na warstwie gorących frytek, zwieńczone sosem pomidorowym, sosem chili, sosem czosnkowym i sosem barbecue, chociaż nie jest halal. Dwa sklepy, mianowicie '''North Adelaide Burger Bar''' (znany również jako Red &amp; White) i '''Blue &amp; White''', oba w North Adelaide, twierdzą, że wymyśliły to danie.

=== Kultura BYO ===
Choć w innych częściach świata jest to dość nietypowe, w restauracjach w [[Australia|Australii]] i [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]] powszechne jest, aby klienci mogli przynieść wino butelkowane na kolację. Praktyka ta nazywa się „BYO”, co oznacza „przynieś własne”. Początkowo wynikało to z luki w przepisach dotyczących licencji na sprzedaż alkoholu, ale obecnie jest to świetna okazja, aby cieszyć się winem kupionym w regionie winiarskim lub odwiedzić lokalny „sklep z butelkami” i cieszyć się szerszym wyborem w niższych cenach.

Nigdzie w Australii BYO nie jest tak powszechne jak w Adelajdzie. Większość restauracji w Adelajdzie, które serwują alkohol, również zezwala na BYO, jednak warto wcześniej zadzwonić, aby się upewnić. Do rachunku doliczana jest opłata zwana „korkową”. Opłata korkowa wynosi zazwyczaj około 10–15 USD za butelkę, choć wyższe opłaty nie są niespotykane. Opłata korkowa jest doliczana nawet wtedy, gdy wino znajduje się pod zakrętką, a nie pod korkiem, jak w przypadku praktycznie wszystkich niedawno wyprodukowanych australijskich win.

=== City ===
[[Plik:Adelaide's Central Market.jpg|thumb|Central Market w centrum Adelaide.]]
Miasto zaspokaja praktycznie każdy gust i przedział cenowy. Adelaide ma jedną z największych liczby restauracji i kawiarni na osobę w Australii, a większość najlepszych znajduje się w City.

* '''Gouger Street, Chinatown i dzielnica Central Market''' to wielokulturowy raj dla smakoszy i miłośników wina. Gouger Street, najbardziej znana w Adelaide z dobrej jakości azjatyckiego jedzenia w rozsądnej cenie, przyciąga szeroką gamę klientów, od prawników i urzędników państwowych z sąsiadujących sądów i dzielnicy rządowej po nowych migrantów. Chinatown i Gouger St to centrum kuchni i kultury chińskiej w Adelaide, a wzdłuż pasa znajduje się wiele chińskich restauracji. Oferowane są również inne azjatyckie dania, w tym tajska, wietnamska i indyjska. Po północnej stronie Gouger St, Adelaide Central Market oferuje szeroki wybór straganów z jedzeniem w stylu ulicznym, a także kilka starszych europejskich kawiarni. Ostatnia dekada przyniosła również pojawienie się ekskluzywnych restauracji na Gouger St, gdzie do znanej i lokalnej argentyńskiej restauracji Gaucho's dołączyło kilka droższych opcji.
* '''Rundle Street i East End''' to tradycyjne centrum kuchni włoskiej i greckiej w Adelajdzie, ale są tam również nowsze restauracje chińskie, tajskie i japońskie. Podobnie jak Gouger St, oferuje opcje dla każdego przedziału cenowego, przy czym zachodni kraniec ulicy bliżej Uniwersytetu Adelaide jest bardziej budżetowy, podczas gdy wschodni kraniec jest bardziej ekskluzywny. Uliczki East End odchodzące od Rundle Street oferują szereg mniejszych, bardziej oryginalnych kawiarni — Ebenezer Place, Bent Street i Union Street oferują kilka alternatywnych opcji.
* '''Waymouth Street i Pirie Street''' stały się nowymi miejscami do jedzenia w ciągu ostatniej dekady, szczególnie na ekskluzywny lunch. Waymouth Street, po zachodniej stronie King William Street, oferuje szereg ekskluzywnych kawiarni, bistro i barów, podczas gdy Pirie Street ma kilka nowych kawiarni. Hindley Street jest najbardziej znana ze swoich barów i życia nocnego, ale oferuje również szereg opcji gastronomicznych z różnych kultur, szczególnie bliskowschodnich i azjatyckich. Uliczki '''Leigh Street i Bank Street''' również stały się miejscami kulinarnymi.
* '''Hutt Street''' jest mniejsza i oferuje niewielki wybór ekskluzywnych restauracji, które zadowolą większość gustów, a także szeroki wybór sklepów z wykwintną żywnością i supermarketów.
* '''South West Corner''' City o powierzchni mili kwadratowej, na południe od dzielnicy Gouger Street, jest bardziej mieszkalny, ale obejmuje niektóre z najciekawszych doświadczeń kulinarnych Adelaide, rozsiane wśród zabytkowych domów i apartamentów.

=== North Adelaide ===
[[Plik:Adelaide Light Trail HDR (8239025608).jpg|thumb|right|Północna Adelajda i wieże katedry św. Piotra, widok na południe w stronę miasta]]
* Eklektyczna mieszanka małych restauracji i kawiarni sprawia, że ​​Melbourne Street jest ciekawym miejscem do jedzenia.
* Różnorodność barów na wynos, pubów, kawiarni, piekarni i restauracji, które zajmują większość O'Connell Street, oznacza, że ​​nie będziesz mieć niedoboru. Jest to również siedziba obu sklepów, które twierdzą, że wynalazły AB.

=== Przedmieścia ===
* '''The Parade''', Norwood ma długi odcinek sklepów i kosmopolitycznych restauracji. Autobusy z CBD numer 122-124 lub bardzo krótka podróż taksówką.
* '''Jetty Road / Mosley Square''', Glenelg ma wiele restauracji i pubów na końcu 30-minutowej podróży tramwajem.
* '''Stuart Road''', Dulwich ma dwie kawiarnie, licencjonowaną restaurację i bardzo dobrą piekarnię. Złap 145 lub 146 z North Ter, która jedzie wzdłuż Fullarton Rd i w górę Dulwich Ave.
* '''[https://kingwilliamroad.com.au/ King William Road]''', Hyde Park to ekskluzywny pas modnych kawiarni, kawiarni i restauracji.

=== Oszczędnie ===
W Adelajdzie jest wiele niedrogich lokali gastronomicznych. Zazwyczaj nie wyglądają imponująco z zewnątrz, ale większość z nich ma coś do zaoferowania — dlatego wciąż działają. Warto przejrzeć menu przyklejone do drzwi. Tanie jedzenie powinno kosztować od 8 do 14 dolarów za danie główne, nie więcej.

Nie ma wielu sieci restauracji zlokalizowanych w Adelajdzie, z wyjątkiem '''[https://www.fastapasta.com.au/ Fasta Pasta]''', gdzie za talerz makaronu można zapłacić od 10 dolarów. Sieć ta stała się w pewnym sensie wersją makaronu w stylu fast food. W ostatnich czasach można ją znaleźć w innych stanach, a jej popularność w Australii Południowej wynika z faktu, że sieć powstała w Adelajdzie.

=== Umiarkowanie ===
Chociaż w Adelaide jest wiele niedrogich lokali gastronomicznych, jest więcej lokali średniej klasy. Można je znaleźć w każdej części Adelaide, a jeśli masz ograniczony budżet i mieszkasz w okolicy bez niedrogich lokali gastronomicznych. Puby są zazwyczaj dobrym miejscem do poszukiwania jedzenia średniej klasy, przy czym większość pubów oferuje fish and chips, a także inne australijskie przysmaki, takie jak steki, kotlety jagnięce, sznycle, makarony i risotto.

Jak w przypadku niemal wszystkiego w Adelaide, większość z nich można znaleźć głównie w mieście i północnej Adelajdzie, ale jest ich mnóstwo w mniejszych centrach miast. Jeśli chodzi o kuchnię, dość łatwo znaleźć kuchnię włoską i indyjską. Znalezienie kuchni azjatyckiej (chińskiej, japońskiej, koreańskiej, wietnamskiej i tajskiej) jest również łatwe, ale mogą one nie dorównywać standardom w [[Sydney]], podczas gdy znalezienie kuchni greckiej i śródziemnomorskiej jest również łatwe, ale oferta może nie dorównywać standardom w [[Melbourne]].

=== Ekskluzywnie ===
Znalezienie eleganckiej restauracji w mieście jest dość łatwe, ale znalezienie jej na przedmieściach jest znacznie trudniejsze. Mimo to, przedmieścia również mają kilka doskonałych opcji wykwintnych restauracji, jeśli wiesz, gdzie szukać. Pobliskie regiony winiarskie, takie jak McLaren Vale i Barossa Valley, również mają doskonałe opcje wykwintnych restauracji, a kilka winnic ma restauracje z widokiem na swoje winnice, które są otwarte tylko na lunch. W przeciwieństwie do innych miast, jeśli wybierasz się do eleganckiej restauracji, nie obowiązuje tam dress code. Zobacz sekcję [[#Dress codes]].

=== Dress codes ===
Ponieważ Australijczycy są na ogół swobodni, możesz swobodnie nosić to, co uważasz za stosowne. Chociaż większość ludzi stara się ubierać elegancko do bardziej eleganckich restauracji, nie ma takiego wymogu, a zarówno restauracje, jak i goście są wyluzowani w kwestii standardów ubioru, więc nie jest niczym niezwykłym, że w restauracjach można spotkać ludzi noszących dżinsy, zwłaszcza wśród młodszych pokoleń.

== Życie nocne ==
W całej CBD jest mnóstwo pubów i barów (znanych również jako „hotele” w Australii), ale warto wyróżnić kilka dzielnic. Rundle Street i sąsiednia dzielnica, znana po prostu jako „The East End”, mają wiele popularnych pubów. Hindley St była kiedyś znana jako obskurny dom klubów ze striptizem i barów motocyklowych w Adelajdzie, ale przeszła renesans, podobnie jak „The West End”. Wschodni kraniec Hindley Street jest bardziej popularny, podczas gdy zachodni kraniec, na zachód od Morphett Street, ma kilka modniejszych i bardziej alternatywnych lokali. Podejrzane miejsca nadal tam są, ale tak samo jest z kampusem uniwersyteckim i wieloma modnymi barami i klubami. Ważne są również Gouger Street i jej liczne restauracje, ale z coraz większą liczbą barów i pubów. O'Connell Street jest domem dla kilku popularnych pubów w północnej Adelajdzie.

Jest też wiele barów na przedmieściach Adelaide, które są zwykle bardziej zatłoczone w czwartkowe i piątkowe wieczory. Sporo miejscowych wybiera się do hoteli na przedmieściach w czwartkowe i piątkowe wieczory, a w sobotnie wieczory do Adelaide CBD.

Palenie w pubach i klubach jest zabronione na mocy prawa Australii Południowej. Wiele lokali gastronomicznych ma miejsca na zewnątrz, gdzie palenie jest dozwolone.

== Noclegi ==
[[Plik:D'Arenberg Cube.jpg|thumb|D'Arenberg Cube (McLaren Vale) to wielofunkcyjny budynek, w którym znajduje się restauracja znana jako d'Arenberg Cube Restaurant, sala degustacji win, wirtualna fermentacja, sala z filmami 360 stopni i Muzeum Rzeczywistości Alternatywnych]]
Adelaide ma setki opcji zakwaterowania w CBD (centralnej dzielnicy biznesowej, tj. śródmieściu) do rozważenia, od hoteli dla backpackerów po pięciogwiazdkowe hotele. Istnieją jednak również opcje poza obszarem centralnym.

Jeśli podróżujesz służbowo, mogą być dostępne noclegi w stylu biznesowym w pobliżu miejsca pracy, ale poza tym centrum miasta ma zazwyczaj większą dostępność.

Jeśli lubisz kemping, najbliższy kemping do miasta znajduje się w Belair National Park na południowo-wschodnich przedmieściach Adelaide. Park znajduje się mniej niż 10 km od miasta, a w pobliżu znajduje się połączenie kolejowe.

Jeśli lubisz plażę, nie masz innego wyboru, jak wybrać przedmieścia bliżej wybrzeża. Najbliższy do miasta jest Glenelg, ale są też takie w Port Adelaide lub Outer Harbor.

=== Oszczędnie ===
Istnieje wybór noclegów dla backpackerów w okolicy centralnego dworca autobusowego. Popularne dzielnice obejmują części CBD oraz niektóre południowe i północne przedmieścia Adelaide.

=== Umiarkowanie ===
Jak zawsze, najlepszym wyborem zakwaterowania średniej klasy jest CBD (zarówno miasto, jak i North Adelaide), często połączone z Victoria Square transportem publicznym. Czasami tańsze zakwaterowanie w stylu motelu można uzyskać na drogach prowadzących do Adelaide. Poza CBD większość znalezionego zakwaterowania będzie prawdopodobnie średniej klasy, ale ceny mogą być nieco niższe i mieć więcej udogodnień.

=== Ekskluzywnie ===
Adelaide ma typowe sieciowe hotele, takie jak Hilton czy Novotel, skoncentrowane głównie w CBD. Luksusowe hotele można znaleźć w całej Adelaide, ale w szczególności miasto i West Adelaide są warte sprawdzenia – pierwsze ze względu na wygodę, a drugie ze względu na widoki na plażę.

== Imprezy ==
Jednym z najlepszych okresów w roku na wizytę jest '''Mad March''', kiedy odbywa się wiele festiwali i wydarzeń. Należą do nich Adelaide Fringe, wyścig samochodowy Clipsal 500, Adelaide Festival, WOMADdelaide i karnawał wyścigów konnych Adelaide Cup.

* '''Adelaide 500''' (Superloop Adelaide 500) – W połowie marca wyścigi supersamochodów Adelaide 500 cieszą się dużą popularnością, odbywają się na nich masowe imprezy uliczne, ogromne składy koncertów i wielu fanatycznych mieszkańców Adelaide.
* '''Adelaide Fringe Festival''' – Pod koniec lutego-marca Fringe Festival (drugi co do wielkości tego typu na świecie) i Festival of Arts ożywiają miasto muzyką, sztuką, tańcem i kulturą z całego świata. Oba są dużymi i bardzo popularnymi wydarzeniami odwiedzanymi przez ludzi z całego świata.
* '''WOMADelaide''' (World of Music Arts and Dance) – Ogromnie popularny festiwal muzyczny odbywający się obecnie co roku w marcu. Ludzie przyjeżdżają tu z całej Australii i z zagranicy. Pokazuje Adelaide w najlepszym wydaniu.

== Kontakt ==
Na terenie centralnej dzielnicy biznesowej i lotniska dostępny jest szeroki, bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi (tylko na porcie 80), zapewniany przez firmę Internode.

== Bezpieczeństwo ==
Numer alarmowy w całej Australii to 000. Pogotowie ratunkowe, straż pożarna i policja są dostępne pod tym numerem. W przypadku niepilnej pomocy policyjnej należy zadzwonić pod numer 131 444.

Adelaide jest uważane za bezpieczne miasto, znacznie bezpieczniejsze niż [[Sydney]] i [[Melbourne]]. Ludzie powinni jednak zachować bezpieczeństwo osobiste, szczególnie w nocy. Większość przestępstw z użyciem przemocy w Adelaide jest spowodowana alkoholem, więc zachowaj czujność i unikaj konfrontacji, jeśli jesteś w barach lub klubach nocnych nocą.

Miejskie parki są słabo oświetlone i najlepiej ich unikać po zmroku ze względu na obecność nietrzeźwych osób. Jeśli musisz przejść przez parki, aby dotrzeć na przedmieścia, trzymaj się blisko drogi. Zaleca się złapanie taksówki lub transportu publicznego w nocy.

Pociągi w Adelaide są zazwyczaj niezawodne i przyjeżdżają i odjeżdżają zgodnie z rozkładem. (Autobusy mogą być nieco bardziej zmienne). We wszystkich pociągach po godzinie 19:00 są ochroniarze, a wiele usług kolejowych ma dostępne połączenia autobusowe.

W nocy policja aktywnie patroluje centrum miasta, szczególnie Hindley Street, przy której znajduje się wiele nocnych klubów i barów. Postoje taksówek znajdują się w pobliżu Adelaide Casino na North Terrace, Hilton Adelaide Hotel na Victoria Square i skrzyżowania Rundle Street i Pulteney Street przed barem szybkiej obsługi Hungry Jacks. Większość regularnych usług transportu publicznego kończy się przed północą lub o północy, ale [https://www.adelaidemetro.com.au/plan-a-trip/free-and-special-transport specjalne autobusy After Midnight] kursują tylko w sobotnie wieczory, podróżując z miasta do jasno oświetlonych punktów na przedmieściach Adelaide.

W Adelaide czasami dochodzi do '''trzęsień ziemi''', ale są one zwykle niewielkie i rzadko powodują poważne szkody.

== Zdrowie ==
Odległe położenie Adelaide na najsuchszym kontynencie świata oznacza, że ​​cała woda pitna pochodzi z rzeki Murray lub lokalnych zbiorników. Chociaż woda jest całkowicie bezpieczna do picia, sprawia, że ​​woda z kranu jest niesmaczna dla osób, które do niej nie są przyzwyczajone, i najlepiej pić ją filtrowaną.

== Informacje turystyczne ==
=== Konsulaty ===
Jako stosunkowo niewielkie miasto, Adelaide nie ma wielu konsulatów, a najbliższe konsulaty wielu krajów znajdują się w [[Melbourne]] lub [[Sydney]].

* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', PO Box 90 - Rundle Mall,, ☏ +61 8-8224-068. Pn.-pt. 10:00-13:00 wyłącznie po wcześniejszym umówieniu. Tylko konsulat honorowy. 
* [[Plik:Flag of Thailand.svg|20px]] '''Tajlandia''', pokój 9, 144 South Terrace, ☏ +61 8 2311333. Pn.-pt. 11:00-15:00, z wyjątkiem świąt tajskich i australijskich. Konsulat honorowy.

== Gdzie dalej ==
[[Plik:ADH hahndorf 35 shop taste.jpg|thumb|Niemiecka osada Hahndorf, położona wśród wzgórz Adelaide, jest popularnym miejscem zarówno wśród turystów, jak i mieszkańców.]]
[[Plik:Stirling-Main-Street-2012.jpg|thumb|Jesienne kolory Stirling]]
* '''[[Adelaide Hills]]''', w tym szczyt Mt Lofty Summit, oferuje spektakularne widoki na obszar metropolitalny Adelaide. Adelaide Hills to seria wiosek, z których każda ma swój własny, niepowtarzalny charakter. W szczególności warto odwiedzić miasta Hahndorf i Stirling.
* Regiony winiarskie '''[[Adelaide Hills]]''', '''McLaren Vale''', '''[[Barossa Valley]]''' i '''[[Clare Valley]]'''
* '''[[Wyspa Kangura]]'''. Odkryj naturalne środowisko.
* '''[[Flinders Ranges]]'''. Udaj się na północ, aby odkryć naturalne piękno i historię pogranicza Flinders Ranges i Wilpena Pound
* '''[[Victor Harbor]]''', zaledwie godzinę jazdy na południe od Adelaide. Granite Island to jedno z niewielu miejsc, w których można zobaczyć pingwiny wróżkowe w ich naturalnym środowisku. Odwiedź pobliskie plaże surfingowe w Pt Elliot, Middletown i Goolwa.
* '''''Whispering wall''''', przy Barossa Reservoir.
* '''[[Półwysep Yorke]]''' to popularne miejsce wypoczynku dla mieszkańców Adelajdy, mniej turystyczne niż Victor Harbor, z miastami rozsianymi wzdłuż wybrzeża i dzikim Parkiem Narodowym Innes u podnóża półwyspu.
* '''[[Alice Springs]]''', 1500 km jazdy samochodem. Główne przystanki po drodze to '''[[Port Augusta]]''' i '''[[Coober Pedy]]'''. W końcu, jadąc przez '''[[Terytorium Północne]]''', dotrzesz do zjazdu na '''[[Uluru]]'''.
* '''[[Melbourne]]''', przez '''[[Park Narodowy Coorong]]''', a następnie '''[[Limestone Coast]]''' i na końcu '''[[Great Ocean Road]]''', zanim dotrzesz do Melbourne.
* '''[[Półwysep Eyre]]'''. Odwiedź historyczne miasto '''[[Port Lincoln]]''', gdzie możesz zobaczyć ogromne farmy tuńczyka, a także zanurkować z rekinami białymi (w klatce) lub popływać z delfinami i fokami. Na Półwyspie Eyre znajduje się również '''[[Coffin Bay]]''', skąd pochodzą najlepsze ostrygi w Australii.

{{Jest w|Australia Południowa}}
{{geo|-34.9267|138.5991|zoom=12}}
{{przewodnik}}
[[Kategoria:Australia Południowa]]</text>
      <sha1>q5l5v56jf9dj7wwojzga7g5y0llabzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Myrtle Beach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6015</id>
    <revision>
      <id>156952</id>
      <parentid>141534</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T21:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Air fans</username>
        <id>8773</id>
      </contributor>
      <origin>156952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1369" sha1="3gueg5tsu7zr2s6j8x7quhw1gfw0ax3" xml:space="preserve">{{Top-banner|Myrtle Beach Wikivoyage banner.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Myrtle Beach
 |widok        = Myrtle_Beach,_North_Ocean_Boulevard_100420-F-4155R-021.jpg
 |herb         = 
 |mapa         = SCMap-doton-MyrtleBeach.PNG
 |region       = [[Karolina Południowa]]
 |powierzchnia = 60,4
 |lud          = 29 000
 |prefiks      = 
 |www          = 
}}
'''Myrtle Beach''' – miasto w hrabstwie Horry, we wschodniej części stanu [[Karolina Południowa]], w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], położone pomiędzy wybrzeżem Oceanu Atlantyckiego a kanałem Intracoastal Waterway.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Port lotniczy Myrtle Beach obsługuje połączenia do wielu miast w USA i [[Kanada|Kanady]], w tym przez wiele tanich linii lotniczych.

=== Koleją ===

=== Samochodem ===
Myrtle Beach jest ważnym węzłem. 

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Sheraton Broadway Plantation 3-gwiazdkowy
* Royale Palms by Hilton hotel 4-gwiazdkowy
* Best Western Ocean Sands Beach Resort hotel 2-gwiazdkowy 

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Karolina Południowa}}

[[Kategoria:Karolina Południowa]]</text>
      <sha1>3gueg5tsu7zr2s6j8x7quhw1gfw0ax3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Al-Ujun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6626</id>
    <revision>
      <id>156955</id>
      <parentid>147461</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T10:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>156955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5772" sha1="axvd434xtt6ow0me2q5yt8iwhmq2efs" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]].''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Miasto zostało założone jako miasto garnizonowe w 1938 roku, jeszcze pod hiszpańskimi rządami kolonialnymi. W przypadku rozstrzygnięcia konfliktu w Saharze Zachodniej w duchu Frontu Polisario, wyznaczoną stolicą jest Al-Ujun.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
Droga N1 z południowego Maroka do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z Inezgane; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{Mapframe|27.15|-13.2|zoom=12}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem małych taksówek, które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). Wielkie taksówki łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Główne drogi są otoczone sklepami sprzedającymi nieokreślone marokańskie towary, park ptaków wydaje się być na stałe zamknięty, a sąsiadujące z nim biuro turystyczne jest bardzo dobrze obsadzone, ale wydaje się, że nie ma żadnych pomysłów na spędzenie czasu.

Możesz zobaczyć stare hiszpańskie placówki i ostatnie pozostałości ich imperium w Al-Ujun. Wciąż mieszka tam niewielka garstka hiszpańskich emigrantów.

Laguna jest bardzo piękna, z dużą ilością ptaków. Wjeżdżając do miasta od północy, około kilometra za punktem kontrolnym, droga schodzi w dół wzgórza. Tuż przed ponownym wejściem na górę skręć w prawo na parking.

Plaża jest bardzo popularna wśród mieszkańców. Znajduje się kilka kilometrów dalej (kieruj się znakami na „Laayoune Plage”), droga do niej prowadzi przez jedno z niewielu miejsc, gdzie rzeczywiście można zobaczyć wydmy na Saharze Zachodniej. Szczególnie o zachodzie słońca okolica jest miejscem spotkań lokalnej młodzieży, gdzie na plaży gra się w piłkę nożną, a na wydmach odbywają się rajdy/wypalenia.

== Aktywny wypoczynek ==
Pustynne i bezludne plaże są obfite.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>axvd434xtt6ow0me2q5yt8iwhmq2efs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156956</id>
      <parentid>156955</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T10:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>156956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5773" sha1="g7eyj4t40gyunzb3n9x1jrd06py3d2w" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Miasto zostało założone jako miasto garnizonowe w 1938 roku, jeszcze pod hiszpańskimi rządami kolonialnymi. W przypadku rozstrzygnięcia konfliktu w Saharze Zachodniej w duchu Frontu Polisario, wyznaczoną stolicą jest Al-Ujun.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
Droga N1 z południowego Maroka do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z Inezgane; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{Mapframe|27.15|-13.2|zoom=12}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem małych taksówek, które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). Wielkie taksówki łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Główne drogi są otoczone sklepami sprzedającymi nieokreślone marokańskie towary, park ptaków wydaje się być na stałe zamknięty, a sąsiadujące z nim biuro turystyczne jest bardzo dobrze obsadzone, ale wydaje się, że nie ma żadnych pomysłów na spędzenie czasu.

Możesz zobaczyć stare hiszpańskie placówki i ostatnie pozostałości ich imperium w Al-Ujun. Wciąż mieszka tam niewielka garstka hiszpańskich emigrantów.

Laguna jest bardzo piękna, z dużą ilością ptaków. Wjeżdżając do miasta od północy, około kilometra za punktem kontrolnym, droga schodzi w dół wzgórza. Tuż przed ponownym wejściem na górę skręć w prawo na parking.

Plaża jest bardzo popularna wśród mieszkańców. Znajduje się kilka kilometrów dalej (kieruj się znakami na „Laayoune Plage”), droga do niej prowadzi przez jedno z niewielu miejsc, gdzie rzeczywiście można zobaczyć wydmy na Saharze Zachodniej. Szczególnie o zachodzie słońca okolica jest miejscem spotkań lokalnej młodzieży, gdzie na plaży gra się w piłkę nożną, a na wydmach odbywają się rajdy/wypalenia.

== Aktywny wypoczynek ==
Pustynne i bezludne plaże są obfite.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>g7eyj4t40gyunzb3n9x1jrd06py3d2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156957</id>
      <parentid>156956</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T10:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7450" sha1="3wcg5r5mx5ix2q9501uv24m6l8cq2iu" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
Droga N1 z południowego Maroka do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z Inezgane; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{Mapframe|27.15|-13.2|zoom=12}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem małych taksówek, które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). Wielkie taksówki łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Główne drogi są otoczone sklepami sprzedającymi nieokreślone marokańskie towary, park ptaków wydaje się być na stałe zamknięty, a sąsiadujące z nim biuro turystyczne jest bardzo dobrze obsadzone, ale wydaje się, że nie ma żadnych pomysłów na spędzenie czasu.

Możesz zobaczyć stare hiszpańskie placówki i ostatnie pozostałości ich imperium w Al-Ujun. Wciąż mieszka tam niewielka garstka hiszpańskich emigrantów.

Laguna jest bardzo piękna, z dużą ilością ptaków. Wjeżdżając do miasta od północy, około kilometra za punktem kontrolnym, droga schodzi w dół wzgórza. Tuż przed ponownym wejściem na górę skręć w prawo na parking.

Plaża jest bardzo popularna wśród mieszkańców. Znajduje się kilka kilometrów dalej (kieruj się znakami na „Laayoune Plage”), droga do niej prowadzi przez jedno z niewielu miejsc, gdzie rzeczywiście można zobaczyć wydmy na Saharze Zachodniej. Szczególnie o zachodzie słońca okolica jest miejscem spotkań lokalnej młodzieży, gdzie na plaży gra się w piłkę nożną, a na wydmach odbywają się rajdy/wypalenia.

== Aktywny wypoczynek ==
Pustynne i bezludne plaże są obfite.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>3wcg5r5mx5ix2q9501uv24m6l8cq2iu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156958</id>
      <parentid>156957</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T10:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>156958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7885" sha1="2q9eon9k18oacu0iba0wqjpm7s1ain3" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:الدخلة د لمطار د العيون.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska Hassana I]]
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
[[Plik:Ruta N1 entre El Aaiun y El Marsa (puerto de El Aaiun).jpg|thumb|Autostrada nr 1 łącząca Al-Ujun z El Marsa]]
Droga [[Plijk:Route_nationale_française_1.svg|25px]] z południowego [[Maroko|Maroka]] do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z [[Inezgane]]; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

{{Znacznik|Gare Routière|27.162462 |-13.21665 |typ=transport}}'''Gare Routière'''. Na zachodnim krańcu miasta, obsługuje autobusy CTM i Supratours.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{Mapframe|27.15|-13.2|zoom=12}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem małych taksówek, które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). Wielkie taksówki łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Główne drogi są otoczone sklepami sprzedającymi nieokreślone marokańskie towary, park ptaków wydaje się być na stałe zamknięty, a sąsiadujące z nim biuro turystyczne jest bardzo dobrze obsadzone, ale wydaje się, że nie ma żadnych pomysłów na spędzenie czasu.

Możesz zobaczyć stare hiszpańskie placówki i ostatnie pozostałości ich imperium w Al-Ujun. Wciąż mieszka tam niewielka garstka hiszpańskich emigrantów.

Laguna jest bardzo piękna, z dużą ilością ptaków. Wjeżdżając do miasta od północy, około kilometra za punktem kontrolnym, droga schodzi w dół wzgórza. Tuż przed ponownym wejściem na górę skręć w prawo na parking.

Plaża jest bardzo popularna wśród mieszkańców. Znajduje się kilka kilometrów dalej (kieruj się znakami na „Laayoune Plage”), droga do niej prowadzi przez jedno z niewielu miejsc, gdzie rzeczywiście można zobaczyć wydmy na Saharze Zachodniej. Szczególnie o zachodzie słońca okolica jest miejscem spotkań lokalnej młodzieży, gdzie na plaży gra się w piłkę nożną, a na wydmach odbywają się rajdy/wypalenia.

== Aktywny wypoczynek ==
Pustynne i bezludne plaże są obfite.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>2q9eon9k18oacu0iba0wqjpm7s1ain3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156959</id>
      <parentid>156958</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T10:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samochodem */</comment>
      <origin>156959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7884" sha1="hgaa0h6kwvfp0y3tac9yp32ykwlkd5u" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:الدخلة د لمطار د العيون.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska Hassana I]]
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
[[Plik:Ruta N1 entre El Aaiun y El Marsa (puerto de El Aaiun).jpg|thumb|Autostrada nr 1 łącząca Al-Ujun z El Marsa]]
Droga [[Plik:Route_nationale_française_1.svg|25px]] z południowego [[Maroko|Maroka]] do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z [[Inezgane]]; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

{{Znacznik|Gare Routière|27.162462 |-13.21665 |typ=transport}}'''Gare Routière'''. Na zachodnim krańcu miasta, obsługuje autobusy CTM i Supratours.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{Mapframe|27.15|-13.2|zoom=12}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem małych taksówek, które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). Wielkie taksówki łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Główne drogi są otoczone sklepami sprzedającymi nieokreślone marokańskie towary, park ptaków wydaje się być na stałe zamknięty, a sąsiadujące z nim biuro turystyczne jest bardzo dobrze obsadzone, ale wydaje się, że nie ma żadnych pomysłów na spędzenie czasu.

Możesz zobaczyć stare hiszpańskie placówki i ostatnie pozostałości ich imperium w Al-Ujun. Wciąż mieszka tam niewielka garstka hiszpańskich emigrantów.

Laguna jest bardzo piękna, z dużą ilością ptaków. Wjeżdżając do miasta od północy, około kilometra za punktem kontrolnym, droga schodzi w dół wzgórza. Tuż przed ponownym wejściem na górę skręć w prawo na parking.

Plaża jest bardzo popularna wśród mieszkańców. Znajduje się kilka kilometrów dalej (kieruj się znakami na „Laayoune Plage”), droga do niej prowadzi przez jedno z niewielu miejsc, gdzie rzeczywiście można zobaczyć wydmy na Saharze Zachodniej. Szczególnie o zachodzie słońca okolica jest miejscem spotkań lokalnej młodzieży, gdzie na plaży gra się w piłkę nożną, a na wydmach odbywają się rajdy/wypalenia.

== Aktywny wypoczynek ==
Pustynne i bezludne plaże są obfite.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>hgaa0h6kwvfp0y3tac9yp32ykwlkd5u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156960</id>
      <parentid>156959</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T10:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>156960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8017" sha1="1lalynqn9l32za6thm6kfjgdknn7s7b" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:الدخلة د لمطار د العيون.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska Hassana I]]
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
[[Plik:Ruta N1 entre El Aaiun y El Marsa (puerto de El Aaiun).jpg|thumb|Autostrada nr 1 łącząca Al-Ujun z El Marsa]]
Droga [[Plik:Route_nationale_française_1.svg|25px]] z południowego [[Maroko|Maroka]] do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z [[Inezgane]]; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

{{Znacznik|Gare Routière|27.162462 |-13.21665 |typ=transport}}'''Gare Routière'''. Na zachodnim krańcu miasta, obsługuje autobusy CTM i Supratours.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{mapa|27.15|-13.2|zoom=12=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem ''petit taxis'', które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). ''Grand taxi'' łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Główne drogi są otoczone sklepami sprzedającymi nieokreślone marokańskie towary, park ptaków wydaje się być na stałe zamknięty, a sąsiadujące z nim biuro turystyczne jest bardzo dobrze obsadzone, ale wydaje się, że nie ma żadnych pomysłów na spędzenie czasu.

Możesz zobaczyć stare hiszpańskie placówki i ostatnie pozostałości ich imperium w Al-Ujun. Wciąż mieszka tam niewielka garstka hiszpańskich emigrantów.

Laguna jest bardzo piękna, z dużą ilością ptaków. Wjeżdżając do miasta od północy, około kilometra za punktem kontrolnym, droga schodzi w dół wzgórza. Tuż przed ponownym wejściem na górę skręć w prawo na parking.

Plaża jest bardzo popularna wśród mieszkańców. Znajduje się kilka kilometrów dalej (kieruj się znakami na „Laayoune Plage”), droga do niej prowadzi przez jedno z niewielu miejsc, gdzie rzeczywiście można zobaczyć wydmy na Saharze Zachodniej. Szczególnie o zachodzie słońca okolica jest miejscem spotkań lokalnej młodzieży, gdzie na plaży gra się w piłkę nożną, a na wydmach odbywają się rajdy/wypalenia.

== Aktywny wypoczynek ==
Pustynne i bezludne plaże są obfite.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>1lalynqn9l32za6thm6kfjgdknn7s7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156961</id>
      <parentid>156960</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T10:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>156961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8016" sha1="oq62o75e6ddcmlacr3k1dgq2vel0u8v" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:الدخلة د لمطار د العيون.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska Hassana I]]
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
[[Plik:Ruta N1 entre El Aaiun y El Marsa (puerto de El Aaiun).jpg|thumb|Autostrada nr 1 łącząca Al-Ujun z El Marsa]]
Droga [[Plik:Route_nationale_française_1.svg|25px]] z południowego [[Maroko|Maroka]] do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z [[Inezgane]]; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

{{Znacznik|Gare Routière|27.162462 |-13.21665 |typ=transport}}'''Gare Routière'''. Na zachodnim krańcu miasta, obsługuje autobusy CTM i Supratours.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{mapa|27.15|-13.2|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem ''petit taxis'', które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). ''Grand taxi'' łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Główne drogi są otoczone sklepami sprzedającymi nieokreślone marokańskie towary, park ptaków wydaje się być na stałe zamknięty, a sąsiadujące z nim biuro turystyczne jest bardzo dobrze obsadzone, ale wydaje się, że nie ma żadnych pomysłów na spędzenie czasu.

Możesz zobaczyć stare hiszpańskie placówki i ostatnie pozostałości ich imperium w Al-Ujun. Wciąż mieszka tam niewielka garstka hiszpańskich emigrantów.

Laguna jest bardzo piękna, z dużą ilością ptaków. Wjeżdżając do miasta od północy, około kilometra za punktem kontrolnym, droga schodzi w dół wzgórza. Tuż przed ponownym wejściem na górę skręć w prawo na parking.

Plaża jest bardzo popularna wśród mieszkańców. Znajduje się kilka kilometrów dalej (kieruj się znakami na „Laayoune Plage”), droga do niej prowadzi przez jedno z niewielu miejsc, gdzie rzeczywiście można zobaczyć wydmy na Saharze Zachodniej. Szczególnie o zachodzie słońca okolica jest miejscem spotkań lokalnej młodzieży, gdzie na plaży gra się w piłkę nożną, a na wydmach odbywają się rajdy/wypalenia.

== Aktywny wypoczynek ==
Pustynne i bezludne plaże są obfite.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>oq62o75e6ddcmlacr3k1dgq2vel0u8v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156962</id>
      <parentid>156961</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>156962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10268" sha1="0y8xsojz6wcix434nrep18u6s5hc85p" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:الدخلة د لمطار د العيون.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska Hassana I]]
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
[[Plik:Ruta N1 entre El Aaiun y El Marsa (puerto de El Aaiun).jpg|thumb|Autostrada nr 1 łącząca Al-Ujun z El Marsa]]
Droga [[Plik:Route_nationale_française_1.svg|25px]] z południowego [[Maroko|Maroka]] do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z [[Inezgane]]; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

{{Znacznik|Gare Routière|27.162462 |-13.21665 |typ=transport}}'''Gare Routière'''. Na zachodnim krańcu miasta, obsługuje autobusy CTM i Supratours.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{mapa|27.15|-13.2|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem ''petit taxis'', które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). ''Grand taxi'' łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Jadąc z lotniska, pierwsze wrażenie to trójłukowe wejście pomalowane na różowo i biało, jak większość budynków w mieście. Niedaleko tego wejścia znajduje się plac Mechouar, jeden z największych w mieście, otoczony karłowatymi palmami. Plac Oporu to dobra opcja, jeśli chcesz wypić kawę na świeżym powietrzu; otaczają go również sklepy i punkty usługowe, a także dworzec autobusowy.
[[Plik:Laayoune,church.jpg|thumb|Katedra św. Franciszka z Asyżu]]

Przy głównych ulicach można spotkać sprzedawców marokańskich produktów. Jest tu ptaszarnia, ale od dawna jest zamknięta. Biuro informacji turystycznej ma uprzejmy i grzeczny personel, choć nie jest to dobre miejsce, aby uzyskać informacje o tym, co warto zobaczyć.

W całym mieście znajduje się wiele murali upamiętniających „Zielony Marsz”, które są interesujące pod względem artystycznym.

* {{zobacz
| name=Rondo Dcheira | alt= | url= | adres= | lat=27.14985103076267 | long=-13.199127289247837 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Rondo ozdobione spektakularnymi fontannami i mozaikami.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra św. Franciszka z Asyżu | alt=كاتدرائية القديس فرنسيس الأسيزي | url= | adres= | lat=27.163056| long=-13.205556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1954 roku katedra ma plan krzyża łacińskiego i sklepienie kolebkowe. Fasadę zdobi kratownica, która wpuszcza światło do wnętrza.
}}
[[Plik:Domed House, Laayoune.jpg|thumb|Typowe domy ze sklepieniami z epoki kolonialnej]]
* {{zobacz
| name=Meczet Moulaya Abdela Aziza | alt= | url= | adres=Boulevard Mekka | lat=27.157217157327413 | long=-13.2048194191668 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeden z najbardziej spektakularnych meczetów w mieście.
}}
* {{Znacznik|Park Al-Ujun|27.163379882118438 |-13.205109623770408 |typ=natura}}'''Park Al-Ujun'''
* {{zobacz
| name=Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Przemysłów Prehistorycznych | alt= | url= | adres= | lat=27.16191902989189 | long=-13.21355667937097 | wskazówki=
| tollfree=+212670706232 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Prywatne muzeum prezentujące bogatą kolekcję prehistorycznych narzędzi i sprzętów, a także skamieniałości i próbek geologicznych z pustyni Sahara.
}}
* {{zobacz
| name=Sidi Buya | alt= | url= | adres= | lat=27.168858906438192 | long=-13.193505188133875 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne koszary 3. legionu Juana de Austria. Na szczególną uwagę zasługują dwie wieże w stylu mauretańskim.
}}
* {{Znacznik|Oaza Lemseyeda|27.04246831931368 |-13.09456817185487 |typ=natura}}'''Oaza Lemseyeda'''. Oaza palmowa położona w pobliżu Al-Ujun.
* {{zobacz
| name=Dom Hiszpanii | alt= | url= | adres= | lat=27.162631276165005 | long=-13.202709653416127 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne kasyno hiszpańskie, z architekturą z czasów kolonialnych, mieści obecnie hiszpański depozyt aktywów w Saharze Zachodniej.
}}
* {{Znacznik|Saguia el-Hamra|27.187434|-13.391368|typ=natura}}'''Saguia el-Hamra''' (‏الساقية الحمراء‎) ​Przerywane tereny podmokłe, które tworzą się obok Al-Ujun, są bardzo interesujące do obserwacji życia ptaków.

== Aktywny wypoczynek ==
Pustynne i bezludne plaże są obfite.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>0y8xsojz6wcix434nrep18u6s5hc85p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156963</id>
      <parentid>156962</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aktywny wypoczynek */</comment>
      <origin>156963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12153" sha1="eg7bv68fa18ajxwk6its901q4yozjlv" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:الدخلة د لمطار د العيون.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska Hassana I]]
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
[[Plik:Ruta N1 entre El Aaiun y El Marsa (puerto de El Aaiun).jpg|thumb|Autostrada nr 1 łącząca Al-Ujun z El Marsa]]
Droga [[Plik:Route_nationale_française_1.svg|25px]] z południowego [[Maroko|Maroka]] do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z [[Inezgane]]; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

{{Znacznik|Gare Routière|27.162462 |-13.21665 |typ=transport}}'''Gare Routière'''. Na zachodnim krańcu miasta, obsługuje autobusy CTM i Supratours.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{mapa|27.15|-13.2|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem ''petit taxis'', które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). ''Grand taxi'' łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Jadąc z lotniska, pierwsze wrażenie to trójłukowe wejście pomalowane na różowo i biało, jak większość budynków w mieście. Niedaleko tego wejścia znajduje się plac Mechouar, jeden z największych w mieście, otoczony karłowatymi palmami. Plac Oporu to dobra opcja, jeśli chcesz wypić kawę na świeżym powietrzu; otaczają go również sklepy i punkty usługowe, a także dworzec autobusowy.
[[Plik:Laayoune,church.jpg|thumb|Katedra św. Franciszka z Asyżu]]

Przy głównych ulicach można spotkać sprzedawców marokańskich produktów. Jest tu ptaszarnia, ale od dawna jest zamknięta. Biuro informacji turystycznej ma uprzejmy i grzeczny personel, choć nie jest to dobre miejsce, aby uzyskać informacje o tym, co warto zobaczyć.

W całym mieście znajduje się wiele murali upamiętniających „Zielony Marsz”, które są interesujące pod względem artystycznym.

* {{zobacz
| name=Rondo Dcheira | alt= | url= | adres= | lat=27.14985103076267 | long=-13.199127289247837 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Rondo ozdobione spektakularnymi fontannami i mozaikami.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra św. Franciszka z Asyżu | alt=كاتدرائية القديس فرنسيس الأسيزي | url= | adres= | lat=27.163056| long=-13.205556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1954 roku katedra ma plan krzyża łacińskiego i sklepienie kolebkowe. Fasadę zdobi kratownica, która wpuszcza światło do wnętrza.
}}
[[Plik:Domed House, Laayoune.jpg|thumb|Typowe domy ze sklepieniami z epoki kolonialnej]]
* {{zobacz
| name=Meczet Moulaya Abdela Aziza | alt= | url= | adres=Boulevard Mekka | lat=27.157217157327413 | long=-13.2048194191668 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeden z najbardziej spektakularnych meczetów w mieście.
}}
* {{Znacznik|Park Al-Ujun|27.163379882118438 |-13.205109623770408 |typ=natura}}'''Park Al-Ujun'''
* {{zobacz
| name=Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Przemysłów Prehistorycznych | alt= | url= | adres= | lat=27.16191902989189 | long=-13.21355667937097 | wskazówki=
| tollfree=+212670706232 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Prywatne muzeum prezentujące bogatą kolekcję prehistorycznych narzędzi i sprzętów, a także skamieniałości i próbek geologicznych z pustyni Sahara.
}}
* {{zobacz
| name=Sidi Buya | alt= | url= | adres= | lat=27.168858906438192 | long=-13.193505188133875 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne koszary 3. legionu Juana de Austria. Na szczególną uwagę zasługują dwie wieże w stylu mauretańskim.
}}
* {{Znacznik|Oaza Lemseyeda|27.04246831931368 |-13.09456817185487 |typ=natura}}'''Oaza Lemseyeda'''. Oaza palmowa położona w pobliżu Al-Ujun.
* {{zobacz
| name=Dom Hiszpanii | alt= | url= | adres= | lat=27.162631276165005 | long=-13.202709653416127 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne kasyno hiszpańskie, z architekturą z czasów kolonialnych, mieści obecnie hiszpański depozyt aktywów w Saharze Zachodniej.
}}
* {{Znacznik|Saguia el-Hamra|27.187434|-13.391368|typ=natura}}'''Saguia el-Hamra''' (‏الساقية الحمراء‎) ​Przerywane tereny podmokłe, które tworzą się obok Al-Ujun, są bardzo interesujące do obserwacji życia ptaków.

== Aktywny wypoczynek ==
Al-Ujun to brama do [[Sahara|Sahary]]. Zaledwie pół godziny drogi dzieli Cię od spektakularnego pola wydm, które jest obowiązkowym punktem programu.
[[Plik:شاطئ فم الواد، العيون.jpg|thumb|Widok na plażę i Foum el Oued]]
W pobliżu Al-Ujun znajduje się kilka plaż o dużym znaczeniu. Długie, piaszczyste i z turkusową wodą, są zazwyczaj niezatłoczone. Dzięki temu można cieszyć się dziewiczym i doskonale zachowanym wybrzeżem, nie spotykając nikogo. '''Plaża Tarouma''' wyróżnia się, położona 52 kilometry od miasta, ale jej piasek, woda i spokój sprawiają, że jest warta odwiedzenia. W '''El Marsa''', małym nadmorskim miasteczku położonym obok portu Al-Ujun, znajduje się niewielka plaża wykorzystywana przez mieszkańców jako teren rekreacyjny, dzięki czemu jest tam duży wybór restauracji i noclegów.

'''Foum el Oued''' to małe nadmorskie miasteczko, położone bardzo blisko Al-Ujun, gdzie większość mieszkańców miasta spędza lato. Ma małe, tętniące życiem i dość kamieniste plaże, więc nie są one wysokiej jakości, choć cieszą się dużą popularnością. W sezonie letnim kursują tu bezpośrednie autobusy z Al-Ujun.

* {{Znacznik|Tarouma|26.924104841224725 |-13.486249177798218 |typ=natura}}'''Tarouma'''. Spektakularna plaża ze złotym piaskiem, turkusową wodą i ustronnym miejscem.
* {{Znacznik|Foum el Oued|27.1769|-13.3928|typ=natura}}'''Foum el Oued''' (فم الوادي). Ulubiona plaża mieszkańców Al-Ujun, kamienista, mała i bardzo tętniąca życiem.
* {{Znacznik|Plaża El Marsa|27.113617957327335 |-13.417612676263051 |typ=natura}}'''Plaża El Marsa'''. Bardzo piaszczysta i spokojna plaża, silnie narażona na wiatr, co czyni ją idealną do uprawiania surfingu.
* {{Znacznik|Plaża Al-Ujun|27.08507316196853 |-13.417792227007142 |typ=natura}}'''Plaża Al-Ujun'''. Plaża położona w El Marsa, obok portu rybackiego.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>eg7bv68fa18ajxwk6its901q4yozjlv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156964</id>
      <parentid>156963</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>156964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12526" sha1="fjfgw9wq41ciqo3tc7s082gu8ga5koi" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:الدخلة د لمطار د العيون.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska Hassana I]]
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
[[Plik:Ruta N1 entre El Aaiun y El Marsa (puerto de El Aaiun).jpg|thumb|Autostrada nr 1 łącząca Al-Ujun z El Marsa]]
Droga [[Plik:Route_nationale_française_1.svg|25px]] z południowego [[Maroko|Maroka]] do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z [[Inezgane]]; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

{{Znacznik|Gare Routière|27.162462 |-13.21665 |typ=transport}}'''Gare Routière'''. Na zachodnim krańcu miasta, obsługuje autobusy CTM i Supratours.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{mapa|27.15|-13.2|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem ''petit taxis'', które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). ''Grand taxi'' łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Jadąc z lotniska, pierwsze wrażenie to trójłukowe wejście pomalowane na różowo i biało, jak większość budynków w mieście. Niedaleko tego wejścia znajduje się plac Mechouar, jeden z największych w mieście, otoczony karłowatymi palmami. Plac Oporu to dobra opcja, jeśli chcesz wypić kawę na świeżym powietrzu; otaczają go również sklepy i punkty usługowe, a także dworzec autobusowy.
[[Plik:Laayoune,church.jpg|thumb|Katedra św. Franciszka z Asyżu]]

Przy głównych ulicach można spotkać sprzedawców marokańskich produktów. Jest tu ptaszarnia, ale od dawna jest zamknięta. Biuro informacji turystycznej ma uprzejmy i grzeczny personel, choć nie jest to dobre miejsce, aby uzyskać informacje o tym, co warto zobaczyć.

W całym mieście znajduje się wiele murali upamiętniających „Zielony Marsz”, które są interesujące pod względem artystycznym.

* {{zobacz
| name=Rondo Dcheira | alt= | url= | adres= | lat=27.14985103076267 | long=-13.199127289247837 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Rondo ozdobione spektakularnymi fontannami i mozaikami.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra św. Franciszka z Asyżu | alt=كاتدرائية القديس فرنسيس الأسيزي | url= | adres= | lat=27.163056| long=-13.205556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1954 roku katedra ma plan krzyża łacińskiego i sklepienie kolebkowe. Fasadę zdobi kratownica, która wpuszcza światło do wnętrza.
}}
[[Plik:Domed House, Laayoune.jpg|thumb|Typowe domy ze sklepieniami z epoki kolonialnej]]
* {{zobacz
| name=Meczet Moulaya Abdela Aziza | alt= | url= | adres=Boulevard Mekka | lat=27.157217157327413 | long=-13.2048194191668 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeden z najbardziej spektakularnych meczetów w mieście.
}}
* {{Znacznik|Park Al-Ujun|27.163379882118438 |-13.205109623770408 |typ=natura}}'''Park Al-Ujun'''
* {{zobacz
| name=Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Przemysłów Prehistorycznych | alt= | url= | adres= | lat=27.16191902989189 | long=-13.21355667937097 | wskazówki=
| tollfree=+212670706232 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Prywatne muzeum prezentujące bogatą kolekcję prehistorycznych narzędzi i sprzętów, a także skamieniałości i próbek geologicznych z pustyni Sahara.
}}
* {{zobacz
| name=Sidi Buya | alt= | url= | adres= | lat=27.168858906438192 | long=-13.193505188133875 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne koszary 3. legionu Juana de Austria. Na szczególną uwagę zasługują dwie wieże w stylu mauretańskim.
}}
* {{Znacznik|Oaza Lemseyeda|27.04246831931368 |-13.09456817185487 |typ=natura}}'''Oaza Lemseyeda'''. Oaza palmowa położona w pobliżu Al-Ujun.
* {{zobacz
| name=Dom Hiszpanii | alt= | url= | adres= | lat=27.162631276165005 | long=-13.202709653416127 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne kasyno hiszpańskie, z architekturą z czasów kolonialnych, mieści obecnie hiszpański depozyt aktywów w Saharze Zachodniej.
}}
* {{Znacznik|Saguia el-Hamra|27.187434|-13.391368|typ=natura}}'''Saguia el-Hamra''' (‏الساقية الحمراء‎) ​Przerywane tereny podmokłe, które tworzą się obok Al-Ujun, są bardzo interesujące do obserwacji życia ptaków.

== Aktywny wypoczynek ==
Al-Ujun to brama do [[Sahara|Sahary]]. Zaledwie pół godziny drogi dzieli Cię od spektakularnego pola wydm, które jest obowiązkowym punktem programu.
[[Plik:شاطئ فم الواد، العيون.jpg|thumb|Widok na plażę i Foum el Oued]]
W pobliżu Al-Ujun znajduje się kilka plaż o dużym znaczeniu. Długie, piaszczyste i z turkusową wodą, są zazwyczaj niezatłoczone. Dzięki temu można cieszyć się dziewiczym i doskonale zachowanym wybrzeżem, nie spotykając nikogo. '''Plaża Tarouma''' wyróżnia się, położona 52 kilometry od miasta, ale jej piasek, woda i spokój sprawiają, że jest warta odwiedzenia. W '''El Marsa''', małym nadmorskim miasteczku położonym obok portu Al-Ujun, znajduje się niewielka plaża wykorzystywana przez mieszkańców jako teren rekreacyjny, dzięki czemu jest tam duży wybór restauracji i noclegów.

'''Foum el Oued''' to małe nadmorskie miasteczko, położone bardzo blisko Al-Ujun, gdzie większość mieszkańców miasta spędza lato. Ma małe, tętniące życiem i dość kamieniste plaże, więc nie są one wysokiej jakości, choć cieszą się dużą popularnością. W sezonie letnim kursują tu bezpośrednie autobusy z Al-Ujun.

* {{Znacznik|Tarouma|26.924104841224725 |-13.486249177798218 |typ=natura}}'''Tarouma'''. Spektakularna plaża ze złotym piaskiem, turkusową wodą i ustronnym miejscem.
* {{Znacznik|Foum el Oued|27.1769|-13.3928|typ=natura}}'''Foum el Oued''' (فم الوادي). Ulubiona plaża mieszkańców Al-Ujun, kamienista, mała i bardzo tętniąca życiem.
* {{Znacznik|Plaża El Marsa|27.113617957327335 |-13.417612676263051 |typ=natura}}'''Plaża El Marsa'''. Bardzo piaszczysta i spokojna plaża, silnie narażona na wiatr, co czyni ją idealną do uprawiania surfingu.
* {{Znacznik|Plaża Al-Ujun|27.08507316196853 |-13.417792227007142 |typ=natura}}'''Plaża Al-Ujun'''. Plaża położona w El Marsa, obok portu rybackiego.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Al-Ujun tętni życiem handlowym, z ulicami pełnymi sklepów, suków, targowisk i centrów handlowych. To idealne miejsce na zakup antyków, rękodzieła i biżuterii.

* {{Znacznik|'''Centrum Rzemiosła'''|27.16316306389394 |-13.209323689330692 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Rzemiosła'''. Suk pełen sklepów z rękodziełem i lokalnymi produktami.

== Gastronomia ==
Standardowa taryfa marokańska w większości miejsc i nic szczególnie godnego uwagi. Bardzo mięsiste mięso wielbłąda dostępne u rzeźników w całym mieście, daktyle doskonałej jakości na targowiskach. Popularny jest grill, owoce i pieczywo.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>fjfgw9wq41ciqo3tc7s082gu8ga5koi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156965</id>
      <parentid>156964</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>156965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14442" sha1="2j3xbsei2qmbzw3tgdqib7tv4zk849k" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:الدخلة د لمطار د العيون.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska Hassana I]]
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
[[Plik:Ruta N1 entre El Aaiun y El Marsa (puerto de El Aaiun).jpg|thumb|Autostrada nr 1 łącząca Al-Ujun z El Marsa]]
Droga [[Plik:Route_nationale_française_1.svg|25px]] z południowego [[Maroko|Maroka]] do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z [[Inezgane]]; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

{{Znacznik|Gare Routière|27.162462 |-13.21665 |typ=transport}}'''Gare Routière'''. Na zachodnim krańcu miasta, obsługuje autobusy CTM i Supratours.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{mapa|27.15|-13.2|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem ''petit taxis'', które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). ''Grand taxi'' łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Jadąc z lotniska, pierwsze wrażenie to trójłukowe wejście pomalowane na różowo i biało, jak większość budynków w mieście. Niedaleko tego wejścia znajduje się plac Mechouar, jeden z największych w mieście, otoczony karłowatymi palmami. Plac Oporu to dobra opcja, jeśli chcesz wypić kawę na świeżym powietrzu; otaczają go również sklepy i punkty usługowe, a także dworzec autobusowy.
[[Plik:Laayoune,church.jpg|thumb|Katedra św. Franciszka z Asyżu]]

Przy głównych ulicach można spotkać sprzedawców marokańskich produktów. Jest tu ptaszarnia, ale od dawna jest zamknięta. Biuro informacji turystycznej ma uprzejmy i grzeczny personel, choć nie jest to dobre miejsce, aby uzyskać informacje o tym, co warto zobaczyć.

W całym mieście znajduje się wiele murali upamiętniających „Zielony Marsz”, które są interesujące pod względem artystycznym.

* {{zobacz
| name=Rondo Dcheira | alt= | url= | adres= | lat=27.14985103076267 | long=-13.199127289247837 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Rondo ozdobione spektakularnymi fontannami i mozaikami.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra św. Franciszka z Asyżu | alt=كاتدرائية القديس فرنسيس الأسيزي | url= | adres= | lat=27.163056| long=-13.205556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1954 roku katedra ma plan krzyża łacińskiego i sklepienie kolebkowe. Fasadę zdobi kratownica, która wpuszcza światło do wnętrza.
}}
[[Plik:Domed House, Laayoune.jpg|thumb|Typowe domy ze sklepieniami z epoki kolonialnej]]
* {{zobacz
| name=Meczet Moulaya Abdela Aziza | alt= | url= | adres=Boulevard Mekka | lat=27.157217157327413 | long=-13.2048194191668 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeden z najbardziej spektakularnych meczetów w mieście.
}}
* {{Znacznik|Park Al-Ujun|27.163379882118438 |-13.205109623770408 |typ=natura}}'''Park Al-Ujun'''
* {{zobacz
| name=Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Przemysłów Prehistorycznych | alt= | url= | adres= | lat=27.16191902989189 | long=-13.21355667937097 | wskazówki=
| tollfree=+212670706232 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Prywatne muzeum prezentujące bogatą kolekcję prehistorycznych narzędzi i sprzętów, a także skamieniałości i próbek geologicznych z pustyni Sahara.
}}
* {{zobacz
| name=Sidi Buya | alt= | url= | adres= | lat=27.168858906438192 | long=-13.193505188133875 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne koszary 3. legionu Juana de Austria. Na szczególną uwagę zasługują dwie wieże w stylu mauretańskim.
}}
* {{Znacznik|Oaza Lemseyeda|27.04246831931368 |-13.09456817185487 |typ=natura}}'''Oaza Lemseyeda'''. Oaza palmowa położona w pobliżu Al-Ujun.
* {{zobacz
| name=Dom Hiszpanii | alt= | url= | adres= | lat=27.162631276165005 | long=-13.202709653416127 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne kasyno hiszpańskie, z architekturą z czasów kolonialnych, mieści obecnie hiszpański depozyt aktywów w Saharze Zachodniej.
}}
* {{Znacznik|Saguia el-Hamra|27.187434|-13.391368|typ=natura}}'''Saguia el-Hamra''' (‏الساقية الحمراء‎) ​Przerywane tereny podmokłe, które tworzą się obok Al-Ujun, są bardzo interesujące do obserwacji życia ptaków.

== Aktywny wypoczynek ==
Al-Ujun to brama do [[Sahara|Sahary]]. Zaledwie pół godziny drogi dzieli Cię od spektakularnego pola wydm, które jest obowiązkowym punktem programu.
[[Plik:شاطئ فم الواد، العيون.jpg|thumb|Widok na plażę i Foum el Oued]]
W pobliżu Al-Ujun znajduje się kilka plaż o dużym znaczeniu. Długie, piaszczyste i z turkusową wodą, są zazwyczaj niezatłoczone. Dzięki temu można cieszyć się dziewiczym i doskonale zachowanym wybrzeżem, nie spotykając nikogo. '''Plaża Tarouma''' wyróżnia się, położona 52 kilometry od miasta, ale jej piasek, woda i spokój sprawiają, że jest warta odwiedzenia. W '''El Marsa''', małym nadmorskim miasteczku położonym obok portu Al-Ujun, znajduje się niewielka plaża wykorzystywana przez mieszkańców jako teren rekreacyjny, dzięki czemu jest tam duży wybór restauracji i noclegów.

'''Foum el Oued''' to małe nadmorskie miasteczko, położone bardzo blisko Al-Ujun, gdzie większość mieszkańców miasta spędza lato. Ma małe, tętniące życiem i dość kamieniste plaże, więc nie są one wysokiej jakości, choć cieszą się dużą popularnością. W sezonie letnim kursują tu bezpośrednie autobusy z Al-Ujun.

* {{Znacznik|Tarouma|26.924104841224725 |-13.486249177798218 |typ=natura}}'''Tarouma'''. Spektakularna plaża ze złotym piaskiem, turkusową wodą i ustronnym miejscem.
* {{Znacznik|Foum el Oued|27.1769|-13.3928|typ=natura}}'''Foum el Oued''' (فم الوادي). Ulubiona plaża mieszkańców Al-Ujun, kamienista, mała i bardzo tętniąca życiem.
* {{Znacznik|Plaża El Marsa|27.113617957327335 |-13.417612676263051 |typ=natura}}'''Plaża El Marsa'''. Bardzo piaszczysta i spokojna plaża, silnie narażona na wiatr, co czyni ją idealną do uprawiania surfingu.
* {{Znacznik|Plaża Al-Ujun|27.08507316196853 |-13.417792227007142 |typ=natura}}'''Plaża Al-Ujun'''. Plaża położona w El Marsa, obok portu rybackiego.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Al-Ujun tętni życiem handlowym, z ulicami pełnymi sklepów, suków, targowisk i centrów handlowych. To idealne miejsce na zakup antyków, rękodzieła i biżuterii.

* {{Znacznik|'''Centrum Rzemiosła'''|27.16316306389394 |-13.209323689330692 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Rzemiosła'''. Suk pełen sklepów z rękodziełem i lokalnymi produktami.

== Gastronomia ==
Większość restauracji oferuje dania na poziomie marokańskim. Mięso wielbłąda można łatwo znaleźć w lokalnych sklepach mięsnych. Na targowiskach sprzedawane są wysokiej jakości daktyle. To dobre miejsce dla miłośników grilla.

* {{Znacznik|'''La Madonna'''|27.151457906665865 |-13.200392852696963 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Madonna''', 141 Av. Chahid Bouchraya, Place D'Cheira, Al-Ujun, Al-Ujun 70000. ☎ +212 52899 3252. Znana wśród turystów i społeczności międzynarodowej włoska restauracja oferująca domowe pizze i inne dania z makaronu. 🕓 Czynna od poniedziałku do niedzieli, od 0:00 do 1:00. 
* {{Znacznik|'''El Rincón de Darío'''|27.15878183331609 |-13.221284499394116 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Rincón de Darío''', Boulevard Khalid Ibn Al Walid. ☎ +212 5289 81678. Restauracja marokańsko-śródziemnomorska, jedna z najwyżej ocenianych w mieście.
* {{Znacznik|'''Café Montecarlo'''|27.1525100641159 |-13.19509407688089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Café Montecarlo''', Bd Mohamed Zarqtoni, Laayoune 70000. Najlepsza kawiarnia w całym mieście, z elegancką, spokojną i zadbaną atmosferą. Wyróżnia się najlepszą kawą w mieście, a także serwuje posiłki. 🕓 Czynne od poniedziałku do niedzieli w godzinach 7:00–1:30.
* {{Znacznik|'''Sushikom'''|27.15058013262747 |-13.202055847078078 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sushikom'''. ☎ +212668515703. Najlepsza japońska restauracja w regionie.
* {{Znacznik|'''Restaurante Gardenia'''|27.15693175096394 |-13.204125106536365 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurante Gardenia'''. ☎ +212528981801. Marokańska restauracja oferująca również pizzę, tacos i hamburgery. 🕓 Czynne od poniedziałku do niedzieli w godzinach 0:30–2:00. 
* {{Znacznik|'''Josefina Restaurant'''|27.095463568335596 |-13.416620100139093 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Josefina Restaurant''', El Aayum Port, El Marsa. ☎ +212528998478. Hiszpańska restauracja prowadzona przez Hiszpanów. Sprzedają piwo. 🕓 Od poniedziałku do niedzieli w godzinach 12:00-17:00 i 18:30-22:00.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, należy się spodziewać, że spożywanie alkoholu jest zabronione. Jednak pewien wybór whisky i koniaku można znaleźć w 4-gwiazdkowych hotelach.

Poza tymi miejscami nie ma wielu opcji na życie nocne.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>2j3xbsei2qmbzw3tgdqib7tv4zk849k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156966</id>
      <parentid>156965</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Życie nocne */</comment>
      <origin>156966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14571" sha1="8wnrc8g05yag82axg1ljfsio4coluym" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Al-Ujun
 |nazwa oryginalna = العيون / Laâyoune
 |widok            = El_Aaiún-Laâyoune_Collage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maroko]] / [[Plik:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|20px]] [[Sahara Zachodnia]]
 |region           = [[Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra]]
 |powierzchnia     = 83,6
 |wysokość         = 19
 |ludność          = 262 800
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
'''Al-Ujun''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. العيون, [[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Laâyoune'') to największe miasto [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]], położone w jej północnej części. Liczy nieco ponad 210 000 mieszkańców. Jest rzekomo stolicą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, ale miasto jest kontrolowane przez [[Maroko]].

== Charakterystyka ==
Al-Ujun jest stolicą i najważniejszym miastem samozwańczej [[Sahara Zachodnia|Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]], ale miasto to, podobnie jak większość Sahary Zachodniej, jest okupowane i administrowane przez [[Maroko]]. Miasto położone jest w głębi lądu, 28 km od północnego wybrzeża, tuż przy wyschniętym korycie rzeki Saguia el Hamra, w regionie o tej samej nazwie.

Pierwsza stała osada na terenie obecnego miasta Al-Ujun pochodzi z 1928 roku, kiedy to powstał posterunek obserwacyjny należący do plemienia Izarguien.

W 1940 roku Al-Ujun oficjalnie otrzymało status stolicy lub głównego miasta Sahary Hiszpańskiej i w związku z tym otrzymało określone środki (na budowę budynków i infrastrukturę) z niezależnych rocznych budżetów regionu Ifni-Sahara. Rozwój miasta przebiegał powoli aż do lat 60. XX wieku, kiedy to doświadczyło spektakularnego rozkwitu, stając się nowoczesnym miastem dzięki eksploatacji kopalni Fos Bucraa.
[[Plik:Acuartelamiento español en el Aaiún.jpg|thumb|Koszary hiszpańskie na Saharze w 1972 roku]]
Było stolicą dawnej Sahary Hiszpańskiej do grudnia 1975 roku, kiedy to, po inwazji [[Maroko|Maroka]] na to terytorium, zorganizowanej przez króla Hassana II, podpisano Porozumienie Madryckie. Porozumienie to przewidywało cesję Sahary przez [[Hiszpania|Hiszpanię]] na rzecz [[Maroko|Maroka]] i [[Mauretania|Mauretanii]]. Okupacja Sahary przez [[Maroko|Maroko]] i [[Mauretania|Mauretanię]] zapoczątkowała wojnę o [[Sahara Zachodnia|Saharę Zachodnią]] między tymi państwami a Frontem Polisario, wspieranym przez [[Algieria|Algierię]] i [[Libia|Libię]]. [[Maroko]] zajęło miasto na początku 1976 roku.

=== Klimat ===
Klimat Al-Ujun odpowiada klimatowi gorącej pustyni (BKW), ze średnią roczną temperaturą powyżej 18ºC i bardzo skąpymi opadami deszczu, które w tym przypadku nie sięgają 100 mm.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:الدخلة د لمطار د العيون.jpg|thumb|Zewnętrzna część lotniska Hassana I]]
{{Znacznik|Port lotniczy Hassan I|27.151667 |-13.219167 |typ=transport}}'''Lotnisko Hassan I''' ({{IATA|EUN}}). Royal Air Maroc lata do Al-Ujun z [[Casablanca|Casablanki]], [[Agadir]]u i [[Ad-Dachla|Ad-Dachli]]. Binter Canarias lata z [[Wyspy Kanaryjskie|Wysp Kanaryjskich]] kilka razy w tygodniu.

=== Koleją ===
Do miasta nie ma linii kolejowych.

=== Samochodem ===
[[Plik:Ruta N1 entre El Aaiun y El Marsa (puerto de El Aaiun).jpg|thumb|Autostrada nr 1 łącząca Al-Ujun z El Marsa]]
Droga [[Plik:Route_nationale_française_1.svg|25px]] z południowego [[Maroko|Maroka]] do Al-Ujun jest w dobrym stanie, często posterunki kontrolne.

=== Autobusem ===
Usługi autobusowe łączą Al-Ujun z głównymi węzłami komunikacyjnymi w południowym Maroku, w szczególności z [[Inezgane]]; CTM oferuje bezpośrednie połączenia z [[Casablanca|Casablanki]], [[Marrakesz]]u i [[Agadir]]u.

{{Znacznik|Gare Routière|27.162462 |-13.21665 |typ=transport}}'''Gare Routière'''. Na zachodnim krańcu miasta, obsługuje autobusy CTM i Supratours.

=== Statkiem ===
Ze względu na odległość miasta od wybrzeża — bo jest oddalone od wybrzeża o 28 km — należy jechać drogą w kierunku nadmorskich miejscowości Feim L'wad i Marsa lub L'Blaya, która jest jedynym portem dla miasta.

== Komunikacja ==
{{mapa|27.15|-13.2|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Centralne zabytki Al-Ujun można łatwo zwiedzać na piechotę. Transport publiczny praktycznie nie istnieje, z wyjątkiem ''petit taxis'', które jeżdżą w dowolne miejsce w mieście (około 5-6 dirhamów na krótki przeskok, czasami warto poprowadzić kierowcę za pomocą mapy ze smartfona). ''Grand taxi'' łączą się z portem Al-Ujun, plage El Aaiún i innymi miejscami.

== Warto zobaczyć ==
Jadąc z lotniska, pierwsze wrażenie to trójłukowe wejście pomalowane na różowo i biało, jak większość budynków w mieście. Niedaleko tego wejścia znajduje się plac Mechouar, jeden z największych w mieście, otoczony karłowatymi palmami. Plac Oporu to dobra opcja, jeśli chcesz wypić kawę na świeżym powietrzu; otaczają go również sklepy i punkty usługowe, a także dworzec autobusowy.
[[Plik:Laayoune,church.jpg|thumb|Katedra św. Franciszka z Asyżu]]

Przy głównych ulicach można spotkać sprzedawców marokańskich produktów. Jest tu ptaszarnia, ale od dawna jest zamknięta. Biuro informacji turystycznej ma uprzejmy i grzeczny personel, choć nie jest to dobre miejsce, aby uzyskać informacje o tym, co warto zobaczyć.

W całym mieście znajduje się wiele murali upamiętniających „Zielony Marsz”, które są interesujące pod względem artystycznym.

* {{zobacz
| name=Rondo Dcheira | alt= | url= | adres= | lat=27.14985103076267 | long=-13.199127289247837 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Rondo ozdobione spektakularnymi fontannami i mozaikami.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra św. Franciszka z Asyżu | alt=كاتدرائية القديس فرنسيس الأسيزي | url= | adres= | lat=27.163056| long=-13.205556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1954 roku katedra ma plan krzyża łacińskiego i sklepienie kolebkowe. Fasadę zdobi kratownica, która wpuszcza światło do wnętrza.
}}
[[Plik:Domed House, Laayoune.jpg|thumb|Typowe domy ze sklepieniami z epoki kolonialnej]]
* {{zobacz
| name=Meczet Moulaya Abdela Aziza | alt= | url= | adres=Boulevard Mekka | lat=27.157217157327413 | long=-13.2048194191668 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeden z najbardziej spektakularnych meczetów w mieście.
}}
* {{Znacznik|Park Al-Ujun|27.163379882118438 |-13.205109623770408 |typ=natura}}'''Park Al-Ujun'''
* {{zobacz
| name=Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Przemysłów Prehistorycznych | alt= | url= | adres= | lat=27.16191902989189 | long=-13.21355667937097 | wskazówki=
| tollfree=+212670706232 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Prywatne muzeum prezentujące bogatą kolekcję prehistorycznych narzędzi i sprzętów, a także skamieniałości i próbek geologicznych z pustyni Sahara.
}}
* {{zobacz
| name=Sidi Buya | alt= | url= | adres= | lat=27.168858906438192 | long=-13.193505188133875 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne koszary 3. legionu Juana de Austria. Na szczególną uwagę zasługują dwie wieże w stylu mauretańskim.
}}
* {{Znacznik|Oaza Lemseyeda|27.04246831931368 |-13.09456817185487 |typ=natura}}'''Oaza Lemseyeda'''. Oaza palmowa położona w pobliżu Al-Ujun.
* {{zobacz
| name=Dom Hiszpanii | alt= | url= | adres= | lat=27.162631276165005 | long=-13.202709653416127 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne kasyno hiszpańskie, z architekturą z czasów kolonialnych, mieści obecnie hiszpański depozyt aktywów w Saharze Zachodniej.
}}
* {{Znacznik|Saguia el-Hamra|27.187434|-13.391368|typ=natura}}'''Saguia el-Hamra''' (‏الساقية الحمراء‎) ​Przerywane tereny podmokłe, które tworzą się obok Al-Ujun, są bardzo interesujące do obserwacji życia ptaków.

== Aktywny wypoczynek ==
Al-Ujun to brama do [[Sahara|Sahary]]. Zaledwie pół godziny drogi dzieli Cię od spektakularnego pola wydm, które jest obowiązkowym punktem programu.
[[Plik:شاطئ فم الواد، العيون.jpg|thumb|Widok na plażę i Foum el Oued]]
W pobliżu Al-Ujun znajduje się kilka plaż o dużym znaczeniu. Długie, piaszczyste i z turkusową wodą, są zazwyczaj niezatłoczone. Dzięki temu można cieszyć się dziewiczym i doskonale zachowanym wybrzeżem, nie spotykając nikogo. '''Plaża Tarouma''' wyróżnia się, położona 52 kilometry od miasta, ale jej piasek, woda i spokój sprawiają, że jest warta odwiedzenia. W '''El Marsa''', małym nadmorskim miasteczku położonym obok portu Al-Ujun, znajduje się niewielka plaża wykorzystywana przez mieszkańców jako teren rekreacyjny, dzięki czemu jest tam duży wybór restauracji i noclegów.

'''Foum el Oued''' to małe nadmorskie miasteczko, położone bardzo blisko Al-Ujun, gdzie większość mieszkańców miasta spędza lato. Ma małe, tętniące życiem i dość kamieniste plaże, więc nie są one wysokiej jakości, choć cieszą się dużą popularnością. W sezonie letnim kursują tu bezpośrednie autobusy z Al-Ujun.

* {{Znacznik|Tarouma|26.924104841224725 |-13.486249177798218 |typ=natura}}'''Tarouma'''. Spektakularna plaża ze złotym piaskiem, turkusową wodą i ustronnym miejscem.
* {{Znacznik|Foum el Oued|27.1769|-13.3928|typ=natura}}'''Foum el Oued''' (فم الوادي). Ulubiona plaża mieszkańców Al-Ujun, kamienista, mała i bardzo tętniąca życiem.
* {{Znacznik|Plaża El Marsa|27.113617957327335 |-13.417612676263051 |typ=natura}}'''Plaża El Marsa'''. Bardzo piaszczysta i spokojna plaża, silnie narażona na wiatr, co czyni ją idealną do uprawiania surfingu.
* {{Znacznik|Plaża Al-Ujun|27.08507316196853 |-13.417792227007142 |typ=natura}}'''Plaża Al-Ujun'''. Plaża położona w El Marsa, obok portu rybackiego.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Al-Ujun tętni życiem handlowym, z ulicami pełnymi sklepów, suków, targowisk i centrów handlowych. To idealne miejsce na zakup antyków, rękodzieła i biżuterii.

* {{Znacznik|'''Centrum Rzemiosła'''|27.16316306389394 |-13.209323689330692 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Rzemiosła'''. Suk pełen sklepów z rękodziełem i lokalnymi produktami.

== Gastronomia ==
Większość restauracji oferuje dania na poziomie marokańskim. Mięso wielbłąda można łatwo znaleźć w lokalnych sklepach mięsnych. Na targowiskach sprzedawane są wysokiej jakości daktyle. To dobre miejsce dla miłośników grilla.

* {{Znacznik|'''La Madonna'''|27.151457906665865 |-13.200392852696963 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Madonna''', 141 Av. Chahid Bouchraya, Place D'Cheira, Al-Ujun, Al-Ujun 70000. ☎ +212 52899 3252. Znana wśród turystów i społeczności międzynarodowej włoska restauracja oferująca domowe pizze i inne dania z makaronu. 🕓 Czynna od poniedziałku do niedzieli, od 0:00 do 1:00. 
* {{Znacznik|'''El Rincón de Darío'''|27.15878183331609 |-13.221284499394116 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Rincón de Darío''', Boulevard Khalid Ibn Al Walid. ☎ +212 5289 81678. Restauracja marokańsko-śródziemnomorska, jedna z najwyżej ocenianych w mieście.
* {{Znacznik|'''Café Montecarlo'''|27.1525100641159 |-13.19509407688089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Café Montecarlo''', Bd Mohamed Zarqtoni, Laayoune 70000. Najlepsza kawiarnia w całym mieście, z elegancką, spokojną i zadbaną atmosferą. Wyróżnia się najlepszą kawą w mieście, a także serwuje posiłki. 🕓 Czynne od poniedziałku do niedzieli w godzinach 7:00–1:30.
* {{Znacznik|'''Sushikom'''|27.15058013262747 |-13.202055847078078 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sushikom'''. ☎ +212668515703. Najlepsza japońska restauracja w regionie.
* {{Znacznik|'''Restaurante Gardenia'''|27.15693175096394 |-13.204125106536365 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurante Gardenia'''. ☎ +212528981801. Marokańska restauracja oferująca również pizzę, tacos i hamburgery. 🕓 Czynne od poniedziałku do niedzieli w godzinach 0:30–2:00. 
* {{Znacznik|'''Josefina Restaurant'''|27.095463568335596 |-13.416620100139093 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Josefina Restaurant''', El Aayum Port, El Marsa. ☎ +212528998478. Hiszpańska restauracja prowadzona przez Hiszpanów. Sprzedają piwo. 🕓 Od poniedziałku do niedzieli w godzinach 12:00-17:00 i 18:30-22:00.

== Życie nocne ==
Ponieważ Sahara Zachodnia jest krajem islamskim, nie dziwi zakaz spożywania alkoholu. Jednak w hotelach czterogwiazdkowych można znaleźć ograniczony wybór whisky i koniaku.

Najlepszym miejscem jest Hotel Almasira, który serwuje lokalne piwo, ograniczony wybór marokańskiego wina i kilka mocnych alkoholi.

Poza tymi lokalami, nie ma tu zbyt wielu możliwości nocnego życia.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ponieważ ONZ wciąż ma tu dość dużą obecność, jest wiele hoteli, ale wszystkie są dość drogie w porównaniu z resztą Maroka.

Znacznie tańsze hotele, również preferowane przez Marokańczyków, można znaleźć wzdłuż drogi na południe, na południe od lotniska (około 15-20 dolarów za pokój jednoosobowy za noc).

Wydaje się, że hotel Parador przy Rue Okba Ibn Nafia został ponownie otwarty po tym, jak przez lata służył jako baza wojskowa. Hotel Larkaoune jest okupowany głównie przez wojska ONZ, atmosfera jest ponura, obsługa stara się w miarę możliwości unikać pomocy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Pewnego dnia łatwo jest zobaczyć wszystkie zabytki i dźwięki Al-Ujun. Jednak mając Saharę dookoła i ocean w pobliżu, łatwo jest połączyć wycieczkę tutaj z kilkoma innymi miastami:

* '''[[Asmara (Sahara Zachodnia)|Asmara]]''' – Podróżując w głąb Sahary natrafia się na tę rozwijającą się wioskę. Zawiera pozostałości twierdzy i jest jedynym regionalnym miastem, które nie zostało założone przez Hiszpanów.
* '''[[Tarfaja]]''' – Tylko kilka godzin autobusem na północ leży mała portowa wioska Tarfaja w Maroku.

{{Zarys}}
{{Jest w|Sahara Zachodnia}}

[[Kategoria:Sahara Zachodnia]]</text>
      <sha1>8wnrc8g05yag82axg1ljfsio4coluym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jesionik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10869</id>
    <revision>
      <id>156954</id>
      <parentid>139442</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T01:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>3013</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Coat_of_arms_of_Jeseník_(until_July_2019).svg with [[File:Coat_of_arms_of_Jeseník.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: actual coat of arms).</comment>
      <origin>156954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4020" sha1="0l5yoa7vam4s87kxjor64m6ejfken4d" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Jesionik
 |widok = Jesenik_cityhall.jpg
 |herb = Coat of arms of Jeseník.svg
 |mapa = Location of Czech city Jesenik.png
 |region = [[Kraj ołomuniecki]]
 |powierzchnia = 38,22
 |lud = 11 200
 |prefiks =
 |www = https://www.jesenik.org/
}}
'''Jesionik''' – miasto w [[Czechy|Czechach]], w [[Kraj ołomuniecki|kraju ołomunieckim]], leżące w Górach Opawskich (czes. Zlatohorská vrchovina), na pograniczu Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník) i Gór Złotych (czes. Rychlebské hory). Miasto położone jest około 110 km na północ od [[Ołomuniec|Ołomuńca]] w Sudetach u zbiegu rzeki Staříč w Bělá. W 2019 roku liczyło około 11200 mieszkańców.

== Charakterystyka ==
Miasto położone jest na historycznym Śląsku Austriackim (który nie dotarły do Prus w 1742 r.), Na skraju [[Jesioniki|Jesioników]] (czeski: Hrubý Jeseník), które kulminacyjnie na Pradziadzie osiągają wysokość 1491 m. W XIX wieku w mieście rozwinął się przemysł włókienniczy. Po 1945 roku nastąpiła szeroka wymiana ludności. Wiele nowych budynków osłabiło historyczną strukturę budynku. W XIX i XX wieku zebrano prawie 100 źródeł i dodano pomniki, w tym jeden Ludwiga Schwanthalera. Jeseník liczy około 19 500 mieszkańców (2019).

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe {{Znacznik|Port Lotniczy Ostrawa|49.696389|18.111111|typ=transport}}'''lotnisko w Ostrawie''' {{IATA|OSR}}, ale z bardzo ograniczoną podażą.

=== Koleją ===
* {{Znacznik|Stacja kolejowa|50.2275|17.193611|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Jesionik'''
Istnieją połączenia przez [[Šumperk]] do [[Ołomuniec|Ołomuńca]] i [[Ostrawa|Ostrawy]].

=== Samochodem ===
Jesionik znajduje się na drogach krajowych 44, które prowadzą z [[Mohelnice|Mohelnic]], gdzie odchodzi od trasy europejskiej E 442, przez [[Šumperk]] i Jesionik do granicy z [[Polska|Polską]] w [[Głuchołazy|Głuchołazach]] i 60, która prowadzi do granicy z Polską w [[Javorník]]u (Jauernig). Najszybszy sposób podróżowania od strony Wrocławia to droga przez Javorník. Od Opola i Katowic najszybciej dojedziemy przez Mikulovice.

=== Autobusem ===

== Komunikacja ==
{{Mapframe| 50.22937| 17.204643|zoom=14|height=300|width=300}}

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Jeseník 2.jpg|thumb|Zamek na wodzie]]
[[Plik:Jeseník anglický pramen.jpg|thumb|Angielskie źródło]]
* '''Ratusz''' przebudowany około 1800 roku z ośmioboczną wieżą zegarową z cebulastą kopułą.
* '''Zamek wodny''' księcia-biskupa Wrocławia, przebudowany w stylu renesansowym w XVI wieku, w którym od 1794 do 1798 pracował kompozytor Carl Ditters von Dittersdorf.
* '''Kościół katolicki'''
* '''Kościół protestancki'''

== Aktywny wypoczynek ==
Kąpiele w zimnej wodzie według Vincenza Prießnitza w ogrodach uzdrowiskowych '''Lázné Jeseník'''.

Miasto oferuje dobre możliwości uprawiania sportów zimowych w swojej okolicy (teren narciarski ''Praděd - Figura'').

=== Muzea ===
* '''Muzeum''' (Vlastivědné muzeum, Zámecké nam. 1) w zamku na wodzie dokumentuje historię miasta, górnictwo i procesy czarownic oraz rozwój kąpieliska.
* '''Muzeum Priessnitza''' w Lázné Jeseník.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* '''Hotel Křížový vrch''', Za Pilou 6, Jeseník, 790 01. z wieżą widokową Cena: 2-os. 80 EUR. 
* '''Hotel Koruna''', Revolucni 141, Jeseník, 790 01. w centrum Cena: pokój dwuosobowy 27 EUR. 
* '''Hotel Slovan Comfort''', Masarykovo náměstí 23, Jeseník, 790 01. Cena: 2-osobowe 63 EUR.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==
== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
* [[Javorník]] - z górującym nad miastem zamkiem Jánský Vrch
* [[Lipová-lázně]] - miejscowość uzdrowiskowo
* [[Zlaté Hory]]
* [[Šumperk]]
* [[Paczków]] - średniowiecznie miasto z doskonale zachowanymi murami miejskimi
* [[Głuchołazy]] 

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Kraj ołomuniecki}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>0l5yoa7vam4s87kxjor64m6ejfken4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Port lotniczy Tirana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19229</id>
    <revision>
      <id>156950</id>
      <parentid>156915</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T18:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wynajętym samochodem */</comment>
      <origin>156950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13091" sha1="6yzyqdtc05y79pnpbqa5v5z8r2b7zp3" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''[https://www.tirana-airport.com/en Międzynarodowy port lotniczy Tirana Matka Teresa]''' (''Międzynarodowy port lotniczy Rinas, {{IATA|TIA}}'') znajduje się w pobliżu [[Tirana|Tirany]] w [[Albania|Albanii]].

== Charakterystyka ==
To główne lotnisko [[Albania|Albanii]] z licznymi połączeniami do całej [[Europa|Europy]] oraz kilkoma połączeniami do [[Azja|Azji]] i [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]]. Historia lotnictwa w Tiranie rozpoczęła się w 1926 roku od krajowych połączeń niemieckich linii lotniczych Adria-Aero-Lloyd, łączących Tiranę ze [[Szkodra|Szkodrą]], [[Korcza|Korczą]] i [[Wlora|Wlorą]]. Operacje te okazały się nieopłacalne, co doprowadziło do przeniesienia praw na włoskie linie lotnicze Ala Littoria w 1935 roku, które utworzyły regularne połączenia z Tirany do [[Szkodra|Szkodry]], [[Kukës]], [[Peshkopia|Peshkopii]], [[Kuçova|Kuçovy]], [[Wlora|Wlory]] i [[Gjirokastra|Gjirokastry]]. W 1938 roku jugosłowiańskie linie lotnicze Aeroput uruchomiły międzynarodowe loty komercyjne łączące Tiranę z Belgradem w Serbii, z przesiadką w Dubrowniku w Chorwacji. Obecne lotnisko w Tiranie zostało zbudowane w latach 1955–1957.

Międzynarodowy Port Lotniczy w Tiranie SHPK, konsorcjum pod przewodnictwem Hochtief AirPort, przejęło zarządzanie lotniskiem 23 kwietnia 2005 na 20-letni okres koncesji. Koncesja obejmowała modernizację sprzętu i infrastruktury ruchu lotniczego, w tym budowę nowego terminala pasażerskiego, nowej drogi dojazdowej, nowych parkingów oraz mostu nad starą drogą dojazdową do lotniska. Budynek terminala, jego druga rozbudowa, budynek cargo, zagospodarowanie terenu i zadaszenia parkingów zostały zaprojektowane przez malezyjskiego architekta Hin Tan z Hintan.

Te ulepszenia doprowadziły do ​​znacznego wzrostu liczby pasażerów, która w 2009 wyniosła 1,5 miliona, przekraczając tę ​​liczbę w 2010, kiedy to przekroczono 1,5 miliona. W grudniu 2016 lotnisko osiągnęło kamień milowy w postaci 2 milionów obsłużonych pasażerów. Do 2023 roku lotnisko odnotowało ponad 7,2 miliona pasażerów, co stanowi wzrost o 40% w porównaniu z 2022 rokiem i o 117% w porównaniu z 2019 rokiem, dzięki czemu TIA stało się ważnym regionalnym węzłem lotniczym. 9 grudnia 2024 roku TIA osiągnęło znaczący kamień milowy, przekraczając liczbę 10 milionów pasażerów.

== Loty ==
Lotnisko obsługuje szeroka gama linii lotniczych. Wizz Air i Ryanair (jako tanie linie lotnicze) oferują najwięcej kierunków. Inne znane linie lotnicze obsługujące TIA to: Air Albania, Austrian Airlines, Aegean Airlines, Air Serbia, Airbaltic, AirFrance, British Airways, Easy Jet, Eurowings, Flydubai, Flynas, IBERIA, ITA Airways, Jazeera Airways, LOT Polish Airlines, Lufthansa, Pegasus Airlines, SunExpress, Swiss International, Transavia i TUI fly.

== Transport naziemny ==
{{mapa|41.414722|19.720556|zoom=15|szerokość=450|wysokość=450|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
* {{Znacznik|LU-NA shpk|41.328457 |19.820872 |typ=transport}}'''[https://luna.al/ LU-NA shpk (Tirana)]''' (przystanek autobusowy na lotnisku Luna (miasto)), ~Plac Skanderbega (''w mieście, na południowy wschód od Opery, na wschód od placu Skanderbega; {{Znacznik|Przystanek na lotnisku|41.4172444|19.7139898|typ=transport}}'''na lotnisku''', wyjdź z lotniska lewą stroną od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wynajmu samochodów, a po około 200 m będzie czekał autobus lub minibus Luna''), ☏ +355 69 379 4848, +355 69 572 7261, +355 69 205 4002, +355 69 209 8908, info@luna.al. 24/7, o każdej pełnej godzinie. Miasto obsługuje oficjalny autobus wahadłowy z lotniska na plac Skanderbega i odwrotnie. Podróż autobusem trwa 30-40 minut przy normalnym natężeniu ruchu, ale rzadko przekracza 50 minut. Płatność możliwa gotówką, kartą i za pośrednictwem strony internetowej. 400 leków. 
'''Tani transport lub podróż do Szkodry lub Krudży'''
*  Jeśli chcesz obniżyć koszty podróży do centrum [[Tirana|Tirany]] do 100 leków, spróbuj złapać autobus regionalny z głównej drogi na prawo/północ od terminalu. Niektóre autobusy regionalne robią objazd przy lotnisku (nazywanym ''Rinas''), ponieważ dotarcie do miasta tą drogą jest szybsze niż przez [[Kamza|Kamëz]]. W drodze na lotnisko powinny być autobusy z Północnego Dworca Autobusowego przejeżdżające przez Rinas (jest to nawet zaznaczone w rozkładzie jazdy, ale nie jest to potwierdzone).
* Alternatywnie, jeśli masz czas, zawsze możesz przejechać przez [[Kamza|Kamëz]] (czyt. ''Kamza'') – autobusy między [[Kamza|Kamëz]] a Skanderbeg kosztują 40 leków i kursują regularnie w ciągu dnia. Między Kamëzem a lotniskiem jest 7,5 km boczną drogą, ale korzysta z niej wiele samochodów i prawdopodobnie znajdziesz kogoś, z kim można złapać stopa do Kamëzu (lub nawet [[Tirana|Tirany]]).
* Aby tanio wyjechać z lotniska lub do niego dotrzeć, albo dojechać z lotniska lub do '''miejsc na północ od Tirany''' (takich jak [[Szkodra]] lub [[Kruja]]), można przejść pieszo (3,5 km) na północ wokół lotniska do/z głównej autostrady, która biegnie na wschód od lotniska. Tą autostradą kursuje wiele autobusów regionalnych (Fusze Kruja, Szkodra, Lezhe). Z/do tej bocznicy do/z Tirany autobusem regionalnym należy przejechać przez Północny Dworzec Autobusowy za 50 leków. Dojazd autostopem do [[Tirana|Tirany]], a przynajmniej do Kamëzu, jest stąd również łatwy.
* '''Vanny do/z Szkodry, [[Fier]] i [[Durrës]]'''. Na lotnisku odjeżdżają obok autobusu LU-NA Tirana Airport Bus. Alternatywnie, jeśli chcesz tanio dojechać do [[Szkodra|Szkodry]], po prostu przejdź na autostradę na zachód od lotniska, gdzie kursuje wiele lokalnych autobusów/furgonów. [[Durres]]: 600 leków. 
* '''Vanny/minibusy bezpośrednio do [[Wlora|Wlory]]''': Wyjedź z lotniska na lewo od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wypożyczalni samochodów. W pobliżu przystanku autobusowego ''Luna'' znajdziesz vany/minibusy „HERMES”. Cena wynosi 12-15 euro (w zależności od godziny odjazdu).

=== Autostopem ===
Zwłaszcza w nocy lub jeśli nie jedzie żaden autobus z lotniska, po prostu poczekaj za rondem na północny zachód od lotniska, gdzie przejeżdża wiele samochodów. Ktoś miejscowy lub nieoficjalne taksówki zaproponują Ci podwózkę do centrum. Nie płać więcej niż 100-300 leków (od osoby). Jeśli kierowca się nie zgodzi, po prostu poczekaj na następnego – jest ich wielu. Miej przygotowaną odliczoną resztę i zwróć uwagę na zasady obowiązujące w nieoficjalnych taksówkach. Albańczycy to przeważnie hojni i bardzo pomocni ludzie.

=== Taksówka ===
Istnieje wiele firm taksówkarskich oferujących swoje usługi. Wydaje się, że co najmniej dwie z nich posiadają oficjalne zezwolenia. Czekają w kolejce na oficjalnym postoju taksówek na lotnisku, przed halą przylotów, wzdłuż biur wynajmu samochodów. Opłata za przejazd do centrum [[Tirana|Tirany]] tymi oficjalnymi taksówkami wynosi 2200-2500 leków. Opłata za przejazd innymi firmami taksówkarskimi, zwłaszcza tymi korzystającymi z samochodów elektrycznych, wynosi 1100-1300 leków (lipiec 2025), ale trzeba zadzwonić do taksówki (lub skontaktować się przez WhatsApp lub skorzystać z aplikacji), aby odebrać Cię w strefie „kiss and fly” (od 2025 r. przed nowo wybudowaną częścią lotniska). Niektóre z firm taksówkarskich:

* '''[https://taxiluxalbania.al/welcome/ Taxi Lux Albania]''', ☏ +355 67 203 3335. Testowana w lipcu 2025 r. Można skontaktować się z podanym numerem telefonu za pośrednictwem WhatsApp. Zamówiona taksówka była dostępna w ciągu 10 minut. Możesz również zamówić taksówkę, która odbierze Cię o określonej godzinie i zawiezie na lotnisko. Koszt przejazdu do placu Skanderbega nowoczesnym elektrycznym Hyundaiem wynosił 1100 leków. 
* '''[https://speedtaxi.al/ Speed ​​Taxi]'''. 
* '''[https://citytaxi.al/ City Taxi]'''. 
* '''[https://tiataxi.al/ TIA Taxi]'''. 
Przed budynkiem terminala znajdują się również prywatne taksówki, lepiej zapytać o cenę przed skorzystaniem z taksówki.

=== Wynajętym samochodem ===
Istnieje wiele możliwości wynajęcia samochodu poza lotniskiem, aby podróżować po [[Albania|Albanii]]. Większość biur znajduje się na południe od południowego wyjścia z lotniska. Odbiór/parking często będzie oddalony o kilkaset metrów od ogrodzonego terenu lotniska.

Nie warto korzystać ze znanej firmy z Europy Zachodniej, ponieważ jest ona droższa i mniej popularna. Lokalni dostawcy są często lepsi, ale zawsze warto wcześniej sprawdzić ich ocenę.

Polecamy:

* {{Znacznik|Eagle Car Rental|41.41759 |19.71326 |typ=transport}}'''[https://eaglerent.al/ Eagle Car Rental]''', ☏ +355 69 916 3388. Niezawodna wypożyczalnia, ale w przeszłości obowiązywała zasada zwrotu umytego samochodu, co może być nieco skomplikowane, jeśli się spieszysz. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)|41.4179 |19.7137 |typ=transport}}'''Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)''', ☏ +355 68 905 0400. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental|41.41828 |19.71367 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental''', ☏ +355 69 480 9004. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii|41.41776 |19.71374 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii''', ☏ +355 69 630 3300. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania|41.418 |19.714 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania''', ☏ +355 69 727 0555.

== Czekanie ==
Kawiarnia MonChéri (patrz poniżej) pośrodku terminala ma przyjemny taras na dachu, na wypadek gdybyście chcieli usiąść w spokojniejszym miejscu. Wewnątrz terminala znajdują się kanapy przy pierwszych toaletach, ale mogą być przeznaczone tylko dla klientów kawiarni.

== Jedzenie ==
Na terenie terminala lub w jego pobliżu znajduje się KFC, jedna lub dwie restauracje i kilka kawiarni.

* {{Znacznik|'''KFC'''|41.41848 |19.71342 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://kfc.al/ KFC]''', ☏ +355 69 505 5555. Jedyny tego typu fast food na lotnisku. 
* {{Znacznik|'''Runway35'''|41.418547 |19.713949 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Runway35''', ☏ +355 69 206 5699. Relaksująca restauracja i kawiarnia tuż przy południowej części terminala.
* {{Znacznik|'''Mon Chéri'''|41.41920 |19.71346 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mon Chéri''', ☏ +355 68 302 0955. Standardowe ceny dla turystów, ale na pokładzie samolotu znajduje się świetna i dyskretna strefa wypoczynkowa. 
* '''Buka Ime''', Hala odlotów. Każdego dnia tygodnia w Buka Ime można spróbować nowego produktu!
* '''GoodFellas''', Strefa Odlotów. Burgery / Pizza / Tacos o autentycznym amerykańskim smaku, które oferują GoodFellas. 
* '''[https://www.instagram.com/mrgreek.al/?hl=en MR. GREEK]''', Strefa Odlotów. Ciesz się świeżą pizzą, delikatnymi makaronami, słodkimi naleśnikami i pysznymi daniami z grilla. 
* '''[https://opa.com.al/ Opa]''', Strefa Odlotów, ☏ +355 69 707 9300, info@rhg.al. Opa to miejsce, w którym można skosztować tradycyjnej kuchni greckiej. To restauracja z jedzeniem ulicznym. 
* '''Trotters''', Strefa Odlotów. Trotters to miejsce, w którym można skosztować dań w samym sercu lotniska, w pobliżu bramki nr 14, z wydzielonym miejscem dla palących na świeżym powietrzu.

== Picie ==
* {{Znacznik|'''Bar''''|41.421595|19.712338 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar''. Mała kawiarnia tuż przy lotnisku z bardziej lokalnymi cenami. Pracownicy i taksówkarze mogą tu odpocząć. 
* '''Aire''' (Aire Bar), przed terminalem. Idealne miejsce na relaksującego drinka przed lotem na międzynarodowym lotnisku w Tiranie. 
* '''Bacio Nero''', Strefa Odlotów, monk.airport@gmail.com. Odkryj najsłodszy smak Włoch z Bacio Nero. Kawa / Deser / Lody / Jogurt / Makaron 
* '''[https://mullirivjeter.al/ Mulliri i Vjeter]''', Strefa Odlotów. Kawa i inne produkty w Mulliri na lotnisku Rinas. Zjedz i napij się pysznych przekąsek. 
Mon Cheri, Strefa Odpraw, info@moncheri.al. Ciesz się każdym łykiem i kęsem w swoim nowym ulubionym miejscu na kawę i nie tylko, @monchericoffeeshop, na międzynarodowym lotnisku w Tiranie. (aktualizacja: maj 2025 | edycja)
* '''[https://www.instagram.com/nana_bar_tia/?hl=en Nana Bar]''', Strefa Odlotów. Podczas swojej pięknej podróży zatrzymaj się na kawę ☕️ 
* '''Segafredo''', Strefa Odlotów. Jeśli znasz Café Segafredo, Ambasadora Włoskiej Kultury Kawy, z pewnością spodoba Ci się pomysł spędzenia czasu w Segafredo Bar na międzynarodowym lotnisku w Tiranie.

{{Jest w|Albania}}

{{zarys}}

[[Kategoria:Albania]]
[[Kategoria:Porty lotnicze|Tirana]]</text>
      <sha1>6yzyqdtc05y79pnpbqa5v5z8r2b7zp3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156951</id>
      <parentid>156950</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T18:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Picie */</comment>
      <origin>156951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13066" sha1="2i5jz73ct4omq39dr9j5ahzv701jadi" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''[https://www.tirana-airport.com/en Międzynarodowy port lotniczy Tirana Matka Teresa]''' (''Międzynarodowy port lotniczy Rinas, {{IATA|TIA}}'') znajduje się w pobliżu [[Tirana|Tirany]] w [[Albania|Albanii]].

== Charakterystyka ==
To główne lotnisko [[Albania|Albanii]] z licznymi połączeniami do całej [[Europa|Europy]] oraz kilkoma połączeniami do [[Azja|Azji]] i [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]]. Historia lotnictwa w Tiranie rozpoczęła się w 1926 roku od krajowych połączeń niemieckich linii lotniczych Adria-Aero-Lloyd, łączących Tiranę ze [[Szkodra|Szkodrą]], [[Korcza|Korczą]] i [[Wlora|Wlorą]]. Operacje te okazały się nieopłacalne, co doprowadziło do przeniesienia praw na włoskie linie lotnicze Ala Littoria w 1935 roku, które utworzyły regularne połączenia z Tirany do [[Szkodra|Szkodry]], [[Kukës]], [[Peshkopia|Peshkopii]], [[Kuçova|Kuçovy]], [[Wlora|Wlory]] i [[Gjirokastra|Gjirokastry]]. W 1938 roku jugosłowiańskie linie lotnicze Aeroput uruchomiły międzynarodowe loty komercyjne łączące Tiranę z Belgradem w Serbii, z przesiadką w Dubrowniku w Chorwacji. Obecne lotnisko w Tiranie zostało zbudowane w latach 1955–1957.

Międzynarodowy Port Lotniczy w Tiranie SHPK, konsorcjum pod przewodnictwem Hochtief AirPort, przejęło zarządzanie lotniskiem 23 kwietnia 2005 na 20-letni okres koncesji. Koncesja obejmowała modernizację sprzętu i infrastruktury ruchu lotniczego, w tym budowę nowego terminala pasażerskiego, nowej drogi dojazdowej, nowych parkingów oraz mostu nad starą drogą dojazdową do lotniska. Budynek terminala, jego druga rozbudowa, budynek cargo, zagospodarowanie terenu i zadaszenia parkingów zostały zaprojektowane przez malezyjskiego architekta Hin Tan z Hintan.

Te ulepszenia doprowadziły do ​​znacznego wzrostu liczby pasażerów, która w 2009 wyniosła 1,5 miliona, przekraczając tę ​​liczbę w 2010, kiedy to przekroczono 1,5 miliona. W grudniu 2016 lotnisko osiągnęło kamień milowy w postaci 2 milionów obsłużonych pasażerów. Do 2023 roku lotnisko odnotowało ponad 7,2 miliona pasażerów, co stanowi wzrost o 40% w porównaniu z 2022 rokiem i o 117% w porównaniu z 2019 rokiem, dzięki czemu TIA stało się ważnym regionalnym węzłem lotniczym. 9 grudnia 2024 roku TIA osiągnęło znaczący kamień milowy, przekraczając liczbę 10 milionów pasażerów.

== Loty ==
Lotnisko obsługuje szeroka gama linii lotniczych. Wizz Air i Ryanair (jako tanie linie lotnicze) oferują najwięcej kierunków. Inne znane linie lotnicze obsługujące TIA to: Air Albania, Austrian Airlines, Aegean Airlines, Air Serbia, Airbaltic, AirFrance, British Airways, Easy Jet, Eurowings, Flydubai, Flynas, IBERIA, ITA Airways, Jazeera Airways, LOT Polish Airlines, Lufthansa, Pegasus Airlines, SunExpress, Swiss International, Transavia i TUI fly.

== Transport naziemny ==
{{mapa|41.414722|19.720556|zoom=15|szerokość=450|wysokość=450|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
* {{Znacznik|LU-NA shpk|41.328457 |19.820872 |typ=transport}}'''[https://luna.al/ LU-NA shpk (Tirana)]''' (przystanek autobusowy na lotnisku Luna (miasto)), ~Plac Skanderbega (''w mieście, na południowy wschód od Opery, na wschód od placu Skanderbega; {{Znacznik|Przystanek na lotnisku|41.4172444|19.7139898|typ=transport}}'''na lotnisku''', wyjdź z lotniska lewą stroną od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wynajmu samochodów, a po około 200 m będzie czekał autobus lub minibus Luna''), ☏ +355 69 379 4848, +355 69 572 7261, +355 69 205 4002, +355 69 209 8908, info@luna.al. 24/7, o każdej pełnej godzinie. Miasto obsługuje oficjalny autobus wahadłowy z lotniska na plac Skanderbega i odwrotnie. Podróż autobusem trwa 30-40 minut przy normalnym natężeniu ruchu, ale rzadko przekracza 50 minut. Płatność możliwa gotówką, kartą i za pośrednictwem strony internetowej. 400 leków. 
'''Tani transport lub podróż do Szkodry lub Krudży'''
*  Jeśli chcesz obniżyć koszty podróży do centrum [[Tirana|Tirany]] do 100 leków, spróbuj złapać autobus regionalny z głównej drogi na prawo/północ od terminalu. Niektóre autobusy regionalne robią objazd przy lotnisku (nazywanym ''Rinas''), ponieważ dotarcie do miasta tą drogą jest szybsze niż przez [[Kamza|Kamëz]]. W drodze na lotnisko powinny być autobusy z Północnego Dworca Autobusowego przejeżdżające przez Rinas (jest to nawet zaznaczone w rozkładzie jazdy, ale nie jest to potwierdzone).
* Alternatywnie, jeśli masz czas, zawsze możesz przejechać przez [[Kamza|Kamëz]] (czyt. ''Kamza'') – autobusy między [[Kamza|Kamëz]] a Skanderbeg kosztują 40 leków i kursują regularnie w ciągu dnia. Między Kamëzem a lotniskiem jest 7,5 km boczną drogą, ale korzysta z niej wiele samochodów i prawdopodobnie znajdziesz kogoś, z kim można złapać stopa do Kamëzu (lub nawet [[Tirana|Tirany]]).
* Aby tanio wyjechać z lotniska lub do niego dotrzeć, albo dojechać z lotniska lub do '''miejsc na północ od Tirany''' (takich jak [[Szkodra]] lub [[Kruja]]), można przejść pieszo (3,5 km) na północ wokół lotniska do/z głównej autostrady, która biegnie na wschód od lotniska. Tą autostradą kursuje wiele autobusów regionalnych (Fusze Kruja, Szkodra, Lezhe). Z/do tej bocznicy do/z Tirany autobusem regionalnym należy przejechać przez Północny Dworzec Autobusowy za 50 leków. Dojazd autostopem do [[Tirana|Tirany]], a przynajmniej do Kamëzu, jest stąd również łatwy.
* '''Vanny do/z Szkodry, [[Fier]] i [[Durrës]]'''. Na lotnisku odjeżdżają obok autobusu LU-NA Tirana Airport Bus. Alternatywnie, jeśli chcesz tanio dojechać do [[Szkodra|Szkodry]], po prostu przejdź na autostradę na zachód od lotniska, gdzie kursuje wiele lokalnych autobusów/furgonów. [[Durres]]: 600 leków. 
* '''Vanny/minibusy bezpośrednio do [[Wlora|Wlory]]''': Wyjedź z lotniska na lewo od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wypożyczalni samochodów. W pobliżu przystanku autobusowego ''Luna'' znajdziesz vany/minibusy „HERMES”. Cena wynosi 12-15 euro (w zależności od godziny odjazdu).

=== Autostopem ===
Zwłaszcza w nocy lub jeśli nie jedzie żaden autobus z lotniska, po prostu poczekaj za rondem na północny zachód od lotniska, gdzie przejeżdża wiele samochodów. Ktoś miejscowy lub nieoficjalne taksówki zaproponują Ci podwózkę do centrum. Nie płać więcej niż 100-300 leków (od osoby). Jeśli kierowca się nie zgodzi, po prostu poczekaj na następnego – jest ich wielu. Miej przygotowaną odliczoną resztę i zwróć uwagę na zasady obowiązujące w nieoficjalnych taksówkach. Albańczycy to przeważnie hojni i bardzo pomocni ludzie.

=== Taksówka ===
Istnieje wiele firm taksówkarskich oferujących swoje usługi. Wydaje się, że co najmniej dwie z nich posiadają oficjalne zezwolenia. Czekają w kolejce na oficjalnym postoju taksówek na lotnisku, przed halą przylotów, wzdłuż biur wynajmu samochodów. Opłata za przejazd do centrum [[Tirana|Tirany]] tymi oficjalnymi taksówkami wynosi 2200-2500 leków. Opłata za przejazd innymi firmami taksówkarskimi, zwłaszcza tymi korzystającymi z samochodów elektrycznych, wynosi 1100-1300 leków (lipiec 2025), ale trzeba zadzwonić do taksówki (lub skontaktować się przez WhatsApp lub skorzystać z aplikacji), aby odebrać Cię w strefie „kiss and fly” (od 2025 r. przed nowo wybudowaną częścią lotniska). Niektóre z firm taksówkarskich:

* '''[https://taxiluxalbania.al/welcome/ Taxi Lux Albania]''', ☏ +355 67 203 3335. Testowana w lipcu 2025 r. Można skontaktować się z podanym numerem telefonu za pośrednictwem WhatsApp. Zamówiona taksówka była dostępna w ciągu 10 minut. Możesz również zamówić taksówkę, która odbierze Cię o określonej godzinie i zawiezie na lotnisko. Koszt przejazdu do placu Skanderbega nowoczesnym elektrycznym Hyundaiem wynosił 1100 leków. 
* '''[https://speedtaxi.al/ Speed ​​Taxi]'''. 
* '''[https://citytaxi.al/ City Taxi]'''. 
* '''[https://tiataxi.al/ TIA Taxi]'''. 
Przed budynkiem terminala znajdują się również prywatne taksówki, lepiej zapytać o cenę przed skorzystaniem z taksówki.

=== Wynajętym samochodem ===
Istnieje wiele możliwości wynajęcia samochodu poza lotniskiem, aby podróżować po [[Albania|Albanii]]. Większość biur znajduje się na południe od południowego wyjścia z lotniska. Odbiór/parking często będzie oddalony o kilkaset metrów od ogrodzonego terenu lotniska.

Nie warto korzystać ze znanej firmy z Europy Zachodniej, ponieważ jest ona droższa i mniej popularna. Lokalni dostawcy są często lepsi, ale zawsze warto wcześniej sprawdzić ich ocenę.

Polecamy:

* {{Znacznik|Eagle Car Rental|41.41759 |19.71326 |typ=transport}}'''[https://eaglerent.al/ Eagle Car Rental]''', ☏ +355 69 916 3388. Niezawodna wypożyczalnia, ale w przeszłości obowiązywała zasada zwrotu umytego samochodu, co może być nieco skomplikowane, jeśli się spieszysz. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)|41.4179 |19.7137 |typ=transport}}'''Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)''', ☏ +355 68 905 0400. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental|41.41828 |19.71367 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental''', ☏ +355 69 480 9004. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii|41.41776 |19.71374 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii''', ☏ +355 69 630 3300. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania|41.418 |19.714 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania''', ☏ +355 69 727 0555.

== Czekanie ==
Kawiarnia MonChéri (patrz poniżej) pośrodku terminala ma przyjemny taras na dachu, na wypadek gdybyście chcieli usiąść w spokojniejszym miejscu. Wewnątrz terminala znajdują się kanapy przy pierwszych toaletach, ale mogą być przeznaczone tylko dla klientów kawiarni.

== Jedzenie ==
Na terenie terminala lub w jego pobliżu znajduje się KFC, jedna lub dwie restauracje i kilka kawiarni.

* {{Znacznik|'''KFC'''|41.41848 |19.71342 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://kfc.al/ KFC]''', ☏ +355 69 505 5555. Jedyny tego typu fast food na lotnisku. 
* {{Znacznik|'''Runway35'''|41.418547 |19.713949 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Runway35''', ☏ +355 69 206 5699. Relaksująca restauracja i kawiarnia tuż przy południowej części terminala.
* {{Znacznik|'''Mon Chéri'''|41.41920 |19.71346 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mon Chéri''', ☏ +355 68 302 0955. Standardowe ceny dla turystów, ale na pokładzie samolotu znajduje się świetna i dyskretna strefa wypoczynkowa. 
* '''Buka Ime''', Hala odlotów. Każdego dnia tygodnia w Buka Ime można spróbować nowego produktu!
* '''GoodFellas''', Strefa Odlotów. Burgery / Pizza / Tacos o autentycznym amerykańskim smaku, które oferują GoodFellas. 
* '''[https://www.instagram.com/mrgreek.al/?hl=en MR. GREEK]''', Strefa Odlotów. Ciesz się świeżą pizzą, delikatnymi makaronami, słodkimi naleśnikami i pysznymi daniami z grilla. 
* '''[https://opa.com.al/ Opa]''', Strefa Odlotów, ☏ +355 69 707 9300, info@rhg.al. Opa to miejsce, w którym można skosztować tradycyjnej kuchni greckiej. To restauracja z jedzeniem ulicznym. 
* '''Trotters''', Strefa Odlotów. Trotters to miejsce, w którym można skosztować dań w samym sercu lotniska, w pobliżu bramki nr 14, z wydzielonym miejscem dla palących na świeżym powietrzu.

== Picie ==
* {{Znacznik|'''Bar''''|41.421595|19.712338 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar''. Mała kawiarnia tuż przy lotnisku z bardziej lokalnymi cenami. Pracownicy i taksówkarze mogą tu odpocząć. 
* '''Aire''' (Aire Bar), przed terminalem. Idealne miejsce na relaksującego drinka przed lotem na międzynarodowym lotnisku w Tiranie. 
* '''Bacio Nero''', Strefa Odlotów, monk.airport@gmail.com. Odkryj najsłodszy smak Włoch z Bacio Nero. Kawa / Deser / Lody / Jogurt / Makaron 
* '''[https://mullirivjeter.al/ Mulliri i Vjeter]''', Strefa Odlotów. Kawa i inne produkty w Mulliri na lotnisku Rinas. Zjedz i napij się pysznych przekąsek. 
* '''Mon Cheri''', Strefa Odpraw, info@moncheri.al. Ciesz się każdym łykiem i kęsem w swoim nowym ulubionym miejscu na kawę i nie tylko, @monchericoffeeshop, na międzynarodowym lotnisku w Tiranie. 
* '''[https://www.instagram.com/nana_bar_tia/?hl=en Nana Bar]''', Strefa Odlotów. Podczas swojej pięknej podróży zatrzymaj się na kawę ☕️ 
* '''Segafredo''', Strefa Odlotów. Jeśli znasz Café Segafredo, Ambasadora Włoskiej Kultury Kawy, z pewnością spodoba Ci się pomysł spędzenia czasu w Segafredo Bar na międzynarodowym lotnisku w Tiranie.

{{Jest w|Albania}}

{{zarys}}

[[Kategoria:Albania]]
[[Kategoria:Porty lotnicze|Tirana]]</text>
      <sha1>2i5jz73ct4omq39dr9j5ahzv701jadi</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>