Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 2886 157500 157476 2026-07-01T06:05:47Z KrzysztofPoplawski 4279 157500 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa=Sosnowiec |widok=Sosnowiec_Collage.png |herb=Coat of Arms of Sosnowiec.PNG |mapa=POL Sosnowiec map.svg |region=[[Województwo śląskie]] |powierzchnia=91,16 |prefiks=+48 32 |www=www.sosnowiec.pl |państwo=Polska |kod pocztowy=41-200 |lud=184 988 |opis= }} {{Mapframe |50.276667|19.139444|zoom=14|height=840|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}} '''Sosnowiec''' – miasto w południowej [[Polska|Polsce]], w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]] i w [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]]. Leży na pograniczu historycznego [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]], przy ważnych trasach kolejowych i drogowych regionu. Jest najludniejszym miastem Zagłębia Dąbrowskiego. == Charakterystyka == Sosnowiec jest miastem o przemysłowych i górniczych korzeniach. Rozwijał się szczególnie szybko w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, w okresie industrializacji [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. W krajobrazie miasta zachowały się [[w:Pałac Oskara Schöna w Sosnowcu|pałace przemysłowców]], zabudowa robotnicza, ślady dawnego pogranicza, obiekty kolejowe, [[w:Modernizm|modernistyczne]] gmachy publiczne oraz przykłady sztuki powojennej, m.in. mozaiki i dekoracje monumentalne. Centrum miasta znajduje się w rejonie dworca [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]], [[w:Ulica Warszawska w Sosnowcu|ul. Warszawskiej]], [[w:Ulica Modrzejowska w Sosnowcu|ul. Modrzejowskiej]], al. Zwycięstwa i [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]]. W ostatnich latach ulica Małachowskiego stała się jednym z głównych miejsc gastronomii, klubokawiarni i wydarzeń kulturalnych w centrum. == Dojazd == === Samolotem === [https://www.katowice-airport.com/ Lotnisko Katowice-Pyrzowice] ([[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|KTW]]) – główne lotnisko regionu. Siatka połączeń i kierunki zmieniają się sezonowo, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualną listę połączeń na stronie lotniska. Dojazd z Sosnowca transportem publicznym: * autobus metropolitalny [[w:Zarząd Transportu Metropolitalnego|Transport GZM]]: linia [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-m19/ M19] kursuje w relacji przez Sosnowiec, [[Będzin]] i Pyrzowice Port Lotniczy; * kolej: przy lotnisku działa stacja kolejowa [[w:Pyrzowice Lotnisko|Pyrzowice Lotnisko]], położona około 500 m od terminali. Aktualne połączenia kolejowe należy sprawdzić w rozkładzie przewoźników regionalnych. [https://www.krakowairport.pl/ Lotnisko Kraków-Balice] ([[w:Port lotniczy Kraków-Balice|KRK]]) leży około 66 km od Sosnowca przez [[w:Autostrada A4 (Polska)|autostradę A4]]. Dojazd transportem publicznym zwykle wymaga przesiadki w [[Katowice|Katowicach]] lub [[Kraków|Krakowie]]. === Pociągiem === [[Plik:Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny, wejście do holu głównego z kasami, 5 wrzesień 2024, KsP-211.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]][[Plik:Sosnowiec, Sosnowiec Główny, KsP 03.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]Stacja kolejowa [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]]{{marker|type=go|name=Stacja kolejowa Sosnowiec Główny|url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy|lat=50.278595|long=19.126495}}znajduje się w ścisłym centrum miasta. Obsługuje połączenia regionalne, dalekobieżne i wybrane połączenia międzynarodowe. Bezpośrednie relacje i częstotliwość kursów zmieniają się wraz z korektami rozkładów jazdy, dlatego aktualne odjazdy najlepiej sprawdzać dla konkretnej stacji. Przydatne rozkłady kolejowe: * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy Sosnowiec Główny] – główna stacja w centrum; * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Południowy] – stacja na południe od centrum; * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-dandowka/odjazdy Sosnowiec Dańdówka] – stacja w południowej części miasta; * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-porabka/odjazdy Sosnowiec Porąbka] – przystanek kolejowy we wschodniej części miasta; * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-kazimierz/odjazdy Sosnowiec Kazimierz] – stacja w Kazimierzu Górniczym; * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-jezor-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Jęzor Południowy] – stacja na południowo-wschodnim krańcu miasta. {{Stan na|2026|06|sekcja}} stacja Sosnowiec Główny i odcinki linii kolejowych w rejonie centrum są modernizowane. Może to powodować czasowe zmiany dojść do peronów, organizacji ruchu, peronów odjazdu i rozkładów. === Samochodem === Sosnowiec jest ważnym węzłem drogowym, w którym krzyżuje się kilka tras: * trasa europejska [[w:E75 (trasa europejska)|E75]]; * [[w:Droga ekspresowa S86 (Polska)|S86]] / [[w:Droga krajowa nr 86 (Polska)|DK86]] – kierunek [[Katowice]], [[Tychy]] i Podwarpie; * [[w:Droga krajowa nr 79 (Polska)|DK79]] – m.in. kierunek [[Bytom]], [[Jaworzno]] i [[Kraków]]; * [[w:Droga krajowa nr 94 (Polska)|DK94]] – kierunek [[Dąbrowa Górnicza]], [[Olkusz]], [[Kraków]] i [[Wrocław]]; * [[w:Droga ekspresowa S1 (Polska)|S1]] – kierunek [[Bielsko-Biała]], lotnisko w Pyrzowicach i [[Zwardoń]]. W pobliżu przebiegają autostrady [[w:Autostrada A4 (Polska)|A4]] oraz [[w:Autostrada A1 (Polska)|A1]]. W godzinach szczytu najbardziej obciążone są dojazdy w stronę Katowic, szczególnie S86. === Autobusem === W Sosnowcu zatrzymują się autobusy dalekobieżne [[w:FlixBus|FlixBus]], najczęściej w rejonie dworca kolejowego. * [https://www.flixbus.pl/przystanek-autobusowy/sosnowiec-dworzec-pkp FlixBus – przystanek „Sosnowiec, Dworzec PKP”] – aktualne relacje i godziny odjazdów należy sprawdzić w wyszukiwarce przewoźnika. == Komunikacja == [[Plik:Sosnowiec 3 Maja Pesa Twist.JPG|mały|Tramwaj na ul. 3 Maja]] Komunikację miejską w Sosnowcu i większości miast metropolii organizuje [https://transportgzm.pl/ Transport GZM]. Autobusy i tramwaje pozwalają dojechać m.in. do [[Katowice|Katowic]], [[Będzin|Będzina]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]], [[Czeladź|Czeladzi]], [[Mysłowice|Mysłowic]] i innych miast [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|GZM]]. Dodatkowe połączenia z [[Jaworzno|Jaworznem]] obsługuje [[w:PKM Jaworzno|PKM Jaworzno]], a na kierunkach podmiejskich działają także prywatni przewoźnicy. Przydatne przystanki w centrum i przy atrakcjach: * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3544/ Sosnowiec Dworzec PKP] i [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3545/ Sosnowiec Dworzec PKP] – przystanki przy dworcu kolejowym; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa] – przystanek tramwajowy w centrum; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego] – przystanek tramwajowy przy ul. Małachowskiego; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium] – przystanek przy [[w:Egzotarium w Sosnowcu|Egzotarium]]; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy] – przystanek przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]]; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/przystanki/sosnowiec/ lista przystanków w Sosnowcu] – pełny spis przystanków Transport GZM. === Autobusy i busy === Najważniejsze relacje autobusowe z Sosnowca: * [[Będzin]] – m.in. M19, M23, 90, 116, 807; * [[Czeladź]] – m.in. M17, 35, 88, 723; * [[Dąbrowa Górnicza]] – m.in. M4, 18, 34, 55, 690, 808; * [[Jaworzno]] – linia S oraz połączenia PKM Jaworzno; * [[Katowice]] – m.in. M4, M13, 18, 40, 154, 805, 807, 808, 835; * [[Mysłowice]] – m.in. M13, 18, 26, 35, 106, 150, 160, 935; * [[Olkusz]], [[Sławków]] i [[Wolbrom]] – wybrane połączenia regionalne i prywatne. === Tramwaje === Przez Sosnowiec przebiegają trasy linii tramwajowych: * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t15/ 15] – [[Katowice]] – [[w:Środula|Środula]] – [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]]; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t21/ 21] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Milowice|Milowice]]; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t24/ 24] – Sosnowiec Dworzec PKP – [[w:Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantynów]]; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t26/ 26] – [[w:Niwka|Niwka]] – Sosnowiec – Milowice; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t27/ 27] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Kazimierz Górniczy|Kazimierz Górniczy]]. Przebiegi linii i pętle końcowe mogą się zmieniać w związku z remontami torowisk, dlatego przed przejazdem warto sprawdzić aktualny rozkład. === Bilety i planowanie przejazdów === Rozkłady jazdy, planowanie trasy i komunikaty o utrudnieniach: [https://rj.transportgzm.pl/ rj.transportgzm.pl]. Cennik i taryfa Transport GZM: [https://transportgzm.pl/price-list/ transportgzm.pl/price-list/]. === Koleje regionalne === Połączenia regionalne z Sosnowcem obsługują przede wszystkim [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] i [[w:Polregio|Polregio]]. Najważniejsze kierunki: * [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] – linia S1: [[Gliwice]] – [[Zabrze]] – [[Katowice]] – Sosnowiec – [[Będzin]] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Zawiercie]] – [[Częstochowa]]; * [[w:Polregio|Polregio]] – połączenia w kierunku [[Sławków|Sławkowa]], [[Olkusz|Olkusza]], [[Wolbrom|Wolbromia]], Tunelu, [[Sędziszów|Sędziszowa]] i [[Kielce|Kielc]]; * przewoźnicy dalekobieżni – wybrane połączenia w kierunku [[Katowice|Katowic]], [[Kraków|Krakowa]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Aktualne tabele liniowe Kolei Śląskich: [https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Liniowy rozkład jazdy Kolei Śląskich]. === Rowery === [[Plik:Bulwar Czarnej Przemszy w Sosnowcu, stacja roweru metropolitalnego Metrorower, kwiecień 2025, KsP 212.jpg|mały|Stacja Metroroweru w Sosnowcu]] [[Plik:GZM metropolitan public shared bike system coverage map, 15.12.2025.svg|mały|Zasięg systemu Metrorower]] Sosnowiec ma sieć dróg rowerowych i połączenia z [[Katowice|Katowicami]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]] oraz [[Będzin|Będzinem]]. Zobacz także: [[w:Transport rowerowy w Sosnowcu|Transport rowerowy w Sosnowcu]]. W całej [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]] działa system roweru publicznego '''[[w:Metrorower|Metrorower]]'''. Stacje znajdują się także w Sosnowcu. Aktualna mapa stacji, zasady działania i cennik: [https://metrorower.transportgzm.pl/ metrorower.transportgzm.pl]. === Hulajnogi elektryczne === W Sosnowcu działają komercyjne systemy hulajnóg elektrycznych. Obszar działania, opłaty i miejsca postoju należy sprawdzać w aplikacji danego operatora. == Warto zobaczyć == === Zabytki === [[Plik:Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 03.jpg|mały|Zamek Sielecki]] [[Plik:Sosnowiec, Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sosnowcu, KsP.jpg|mały|Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa]] [[Plik:Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg|mały|Kościół św. Joachima w Zagórzu]] [[Plik:Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg|mały|Pałac Dietla]] [[Plik:Dom Ludowy w Sosnowcu 2.jpg|mały|Dom Ludowy]] Sosnowiec posiada liczne zabytki związane z rozwojem przemysłu, kolei i wielokulturowym charakterem miasta. Wśród najważniejszych warto zobaczyć: * {{zobacz | name=[[w:Zamek Sielecki|Zamek Sielecki]] | alt=Zamek Sielecki | url= | email= | adres=Zamkowa 2 | lat=50.2853823303705 | long=19.145929273922686 | wskazówki=przystanki: Sielec Park, Sielec Kąpielisko | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Murowany zamek barokowy z XVII w.; obecnie mieści [[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]]. | image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Pałac Franza Schöna w Sosnowcu|Pałac Franza Schöna]] | alt=Pałac Franza Schöna w Sosnowcu | url= | email= | adres=1 Maja 19 | lat=50.272928 | long=19.139077 | wskazówki=przystanki: Sosnowiec Rondo Ludwik, Sielec Park | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Eklektyczny pałac z 1903 roku, z charakterystyczną wieżą w stylu gotyku angielskiego. | image=Pałac Schöna w Sosnowcu ul 1 Maja 19.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Pałac Ernsta Schöna w Sosnowcu|Pałac Ernsta Schöna]] | alt=Pałac Ernsta Schöna | url= | email= | adres=Chemiczna 12 | lat=50.29918100634737 | long=19.143325355729065 | wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Pałac w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zespole parkowo-pałacowym Schöna]], obecnie siedziba [[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]]. | image=Pałac Schoena w Sosnowcu 1.JPG }} * {{zobacz | name=[[w:Pałac Dietla|Pałac Dietla]] | alt=Pałac Dietla | url=https://palacdietla.pl/ | email= | adres=Stefana Żeromskiego 2 | lat=50.28508 | long=19.13812 | wskazówki=w pobliżu przystanku Pogoń Mariacka i dworca Sosnowiec Główny | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Neobarokowy pałac Heinricha Dietla z bogato zdobionymi wnętrzami. Więcej o historii obiektu: [https://wikizaglebie.org/wiki/Pa%C5%82ac_Dietla WikiZagłębie]. | image=Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Pałac Wilhelma|Pałac Wilhelma Schöna]] | alt=Pałac Wilhelma Schöna | url= | email= | adres=Chemiczna 12 | lat=50.300389 | long=19.143181 | wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Neobarokowy pałac położony w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zabytkowym parku Schöna]]. }} * {{zobacz | name=[[w:Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu|Cerkiew prawosławna Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii]] | alt=Cerkiew prawosławna | url= | email= | adres=Jana Kilińskiego 39 | lat=50.280528 | long=19.127806 | wskazówki=kilka minut pieszo od dworca Sosnowiec Główny | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Jedna z najważniejszych pamiątek prawosławnej społeczności miasta. | image=Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]] | alt=Bazylika katedralna | url= | email= | adres=Kościelna 1 | lat=50.27465 | long=19.13186 | wskazówki=okolice ul. Kościelnej i Modrzejowskiej | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Neoromański kościół z bogatymi polichromiami [[w:Włodzimierz Tetmajer|Włodzimierza Tetmajera]]. }} * {{zobacz | name=[[w:Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni|Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni]] | alt=Kościół św. Jana | url=https://sosnowiec.luteranie.pl/ | email= | adres=Żeromskiego 1 | lat=50.285733670385554 | long=19.138021644766635 | wskazówki=w pobliżu Pałacu Dietla | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Kościół [[w:Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP|ewangelicko-augsburski]] w pobliżu Pałacu Dietla. | image=Kościół ewangelicki w Sosnowcu przy ul. Żeromskiego 1.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Dom Ludowy w Sosnowcu|Dom Ludowy w stylu zakopiańskim]] | url= | email= | adres=Klubowa 2 | lat=50.290764651333795 | long=19.266145915663028 | wskazówki=dzielnica Ostrowy Górnicze | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Rzadki w regionie przykład architektury inspirowanej [[w:Styl zakopiański|stylem zakopiańskim]]. }} * {{zobacz | name=[[w:Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica i Szkoły Realnej]] | url= | email= | adres=Żeromskiego 3 | lat=50.28753747784086 | long=19.133989957724214 | wskazówki=dzielnica Pogoń | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Reprezentacyjny gmach szkolny w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]]. | image=Zabytkowy budynek, Żeromskiego 3, Sosnowiec.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|Kościół św. Tomasza Apostoła]] | url= | email= | adres=Orla 19 | lat=50.289773583421635 | long=19.13325730769641 | wskazówki=dzielnica Pogoń | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Kościół na Pogoni; z wież roztacza się widok na północną część miasta. }} * {{zobacz | name=[[w:Kościół św. Joachima w Sosnowcu|Kościół św. Joachima]] | url= | email= | adres=Popiełuszki 46 | lat=50.299885695278896 | long=19.18065675216008 | wskazówki=dzielnica Zagórze | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Historyczny kościół w [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórzu]]. | image=Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg }} === Szlaki tematyczne === [[Plik:Przejście podziemne - Sosnowiec Narutowicza 20230320.jpg|mały|Mozaiki w przejściu podziemnym przy ul. Narutowicza]] * {{listing |type=see |name=Szlak Sosnowieckiej Moderny |url=https://wikizaglebie.org/wiki/Szlak_Sosnowieckiej_Moderny |adres=centrum Sosnowca i wybrane dzielnice |lat= |long= |telefon= |email= |dodatkowe informacje=Propozycja zwiedzania modernistycznych obiektów Sosnowca, m.in. poczty przy ul. 3 Maja, dawnej [[w:Izba przemysłowo-handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]], dawnej [[w:Zakład Ubezpieczeń Społecznych|Ubezpieczalni Społecznej]], [[w:Urząd miejski|ratusza]], [[w:Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Sosnowcu|Liceum im. Emilii Plater]] oraz wybranych kamienic. }} === Muzea === [[Plik:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 194.jpg|mały|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]] * {{zobacz | name=[[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]] | url=https://muzeum.org.pl/ | email= | adres=Chemiczna 12 | lat=50.2993009316309 | long=19.14333323146649 | wskazówki=w Pałacu Schöna | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Muzeum miejskie w Pałacu Schöna, z ekspozycjami dotyczącymi historii, sztuki i kultury Sosnowca. }} * {{zobacz | name=[[w:Muzeum Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu|Muzeum Geologiczne Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego]] | url= | email= | adres=Będzińska 60 | lat=50.29945915344371 | long=19.13417676153169 | wskazówki=w kampusie [[w:Uniwersytet Śląski w Katowicach|Uniwersytetu Śląskiego]] | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Zbiory geologiczne Uniwersytetu Śląskiego. }} * {{zobacz | name=[[w:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]] | url= | email= | adres=Kierocińskiej 25 | lat=50.27796680858431 | long=19.112520854168867 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Muzeum poświęcone historii zgromadzenia i [[w:Teresa Kierocińska|Matce Teresie Kierocińskiej]]. | image=Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 188.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego|Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego]] | url= | email= | adres=Ostrogórska 30 | lat=50.26923201093596 | long=19.13680796153169 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Muzeum akademickie prezentujące historię [[w:Medycyna|medycyny]] i [[w:Farmacja|farmacji]]. | image=Pharmacy Museum of Medical University of Silesia (Ostrogórska 30 Street, Sosnowiec), August 2021.jpg }} === Galerie i kultura === [[Plik:Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg|mały|Bank Sztuki przy ul. Małachowskiego 7]] [[Plik:Potańcówka na Sosnowieckim Dziedzińcu Sztuki.jpg|mały|Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki]] * {{listing |type=see |name=[[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]] |image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg |url=https://www.zameksielecki.pl/ |adres=Zamkowa 2, 41-211 Sosnowiec |telefon=+48 32 266 38 42 |email=centrum@zameksielecki.pl |lat=50.285444 |long=19.145611 |dodatkowe informacje=Galeria i instytucja kultury działająca w historycznym [[w:Zamek Sielecki|Zamku Sieleckim]]. }} * {{listing | type = see | name = Bank Sztuki | image = Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg | url = https://banksztuki.com/ | adres = Stanisława Małachowskiego 7/I, 41-200 Sosnowiec | telefon = | email = | lat = 50.27678 | long = 19.13105 | dodatkowe informacje = Przestrzeń kultury, edukacji i wydarzeń artystycznych w [[w:Budynek banku przy ulicy Małachowskiego 7 w Sosnowcu|dawnym gmachu Banku Polskiego]] przy ul. Małachowskiego. Więcej o budynku: [https://wikizaglebie.org/wiki/Budynek_banku_przy_ulicy_Ma%C5%82achowskiego_7_w_Sosnowcu WikiZagłębie]. | wikidata = Q134716743 | wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Bank_Sztuki }} * {{listing | type = do | name = Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki | image = Inauguracja Sosnowieckiego Dziedzińca Sztuki.jpg | url = https://banksztuki.com/aktualnosci/ | adres = Stanisława Małachowskiego 7, 41-200 Sosnowiec | telefon = | email = | lat = 50.27673 | long = 19.13105 | dodatkowe informacje = Dziedziniec przy Banku Sztuki wykorzystywany do wydarzeń plenerowych, koncertów, pokazów, działań teatralnych i projektów artystycznych. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego]. | wikidata = Q140356473 | wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Sosnowiecki_Dziedziniec_Sztuki }} === Parki, przyroda i rekreacja === [[Plik:Park Sielecki Przemsza Sosnowiec Jesień.jpg|mały|Park Sielecki]] [[Plik:Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium, Sosnowiec, Grudzień 2023, widok nocny, elewacja wschodnia.jpg|mały|Egzotarium po przebudowie]] [[Plik:Infrastruktura parku Tysiąclecia, Milowice, Sosnowiec.jpg|mały|Park Tysiąclecia]] [[Plik:Park im. Jacka Kuronia - 004 Wyspa na stawie Leśny, 02.jpg|mały|Park im. Jacka Kuronia]] * {{listing |type=see |name=[[w:Park im. Jacka Kuronia w Sosnowcu|Park im. Jacka Kuronia]] |adres=Kazimierz Górniczy |lat=50.300331 |long=19.243056 |url= |telefon= |dodatkowe informacje=Duży park rekreacyjny we wschodniej części miasta, z terenami spacerowymi i miejscami wydarzeń plenerowych. |image=Park Lesna Sosnowiec 3.jpg }} * {{listing |type=see |name=[[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna]] |adres=Chemiczna 12 |lat=50.299853 |long=19.141869 |url= |telefon= |dodatkowe informacje=Zabytkowy park z dwoma pałacami i pomnikami przyrody. |image=Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna, Sosnowiec -02.jpg }} * {{listing |type=see |name=[[w:Park Sielecki w Sosnowcu|Park Sielecki]] |adres= |lat=50.283889 |long=19.141889 |url= |telefon= |dodatkowe informacje=Park zamkowy z pomnikami przyrody, wieżami ogrodu zamkowego, skateparkiem i torem rolkowym. |image=Relaxation zone in the historic Sielecki Park in Sosnowiec in southern Poland.jpg }} * {{listing |type=see |name=[[w:Park Tysiąclecia (Sosnowiec)|Park Tysiąclecia]] |adres=Milowice |lat=50.286111 |long=19.085278 |url= |telefon= |dodatkowe informacje=Park z trasami pieszymi i rowerowymi. |image=Park Tysiąclecia Szlak Dawnego Pogranicza 2.jpg }} * {{listing |type=see |name=[[w:Park Środula|Park Środula]] |adres=ul. Małe Zagórze 29 |lat=50.289917 |long=19.163250 |url= |telefon= |dodatkowe informacje=Park na wzgórzu, ze stokiem narciarskim, punktem widokowym i panoramą miasta. |image=Sosnowiec, Park Środula, Staw florek -004.jpg }} * {{listing |type=see |name=[[w:Park Kruczkowskiego|Park Kruczkowskiego]] / [[w:Park im. porucznika pilota Jana Fusińskiego|Park im. por. pilota Jana Fusińskiego]] |adres= |lat=50.269407 |long=19.126978 |url= |telefon= |dodatkowe informacje=Park w południowej części centrum. |image=Park Fusińskiego, Sosnowiec.jpg }} * {{listing |type=see |name=[[w:Egzotarium w Sosnowcu|Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium]] |adres=Marszałka Józefa Piłsudskiego 116 |lat=50.281935 |long=19.103676 |url=https://www.cee-egzotarium.sosnowiec.pl/ |telefon=+48 32 739 98 87 |godziny=wt–nd 09:00–19:00; kasa do 18:00; poniedziałki nieczynne |dodatkowe informacje=Nowoczesny ogród botaniczno-zoologiczny i centrum edukacji ekologicznej. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium]. |image=Sosnowiec - Nowe Egzotarium 11.jpg }} * {{listing |type=see |name=[[w:Park Dietla (Sosnowiec)|Park Dietla]] |adres=ul. Stefana Żeromskiego |lat=50.285278 |long=19.136389 |url= |telefon= |dodatkowe informacje=Zabytkowy park przypałacowy przy [[w:Pałac Dietla|Pałacu Dietla]]. |image=Park Dietla, ul. Żeromskiego, Sosnowiec.jpg }} * {{listing |type=see |name=[[w:Torfowisko Sosnowiec-Bory|Torfowisko Sosnowiec-Bory]] |adres=Bory |lat=50.276250 |long=19.270000 |url= |telefon= |dodatkowe informacje=Obszar [[w:Natura 2000|Natura 2000]] (SOO) – kod PLH240038. |image=Natura 2000 Torfowisko Bory w Sosnowcu.jpg }} === Rozrywka i sport === [[Plik:Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg|mały|Stawiki]] [[Plik:Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg|mały|ArcelorMittal Park]] [[Plik:Mistrzostwa Polski w Wakeboardzie i Wakeskacie, Wake Zone Stawiki, Sosnowiec, 6-10 sieprień 2024, KsP 02.jpg|mały|Wake Zone Stawiki]] * {{listing |type=do |name=[[w:Stawiki|Stawiki]] (kompleks sportowo-rekreacyjny) |lat=50.275490 |long=19.109070 |image=Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg |url= |adres= |wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki |telefon= |email= |dodatkowe informacje=Kąpielisko i tereny rekreacyjne przy zbiorniku. }} * {{listing |type=do |name=[[w:Stawiki#Wake Zone Stawiki|Wake Zone Stawiki]] |lat=50.273908 |long=19.111366 |image=Sosnowiec Stawiki416.jpg |url=https://wake-zone.pl/ |adres=Stawiki |wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki |telefon=+48 577 776 977 |email=kontakt@wake-zone.pl |dodatkowe informacje=Wyciągi do wakeboardu i nart wodnych na zbiorniku Stawiki. }} * {{listing |type=do |name=[[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Park / Zagłębiowski Park Sportowy]] |lat=50.28861 |long=19.16928 |image=Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg |url=https://zps-sosnowiec.pl/ |adres=plac Zagłębia 1 |wskazówki=przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy] |telefon=+48 32 341 74 17 |email=biuro@zps-sosnowiec.pl |dodatkowe informacje=Kompleks sportowo-wydarzeniowy obejmujący stadion piłkarski, halę sportową i stadion zimowy; miejsce meczów, koncertów i dużych imprez plenerowych. }} * {{listing |type=do |name=Autodrom Tor Kartingowy |lat=50.295000 |long=19.113889 |image= |url=https://gokarty.sosnowiec.pl/ |adres=Stawowa 4 |wskazówki= |telefon=+48 507 810 058 |email=biuro@gokarty.sosnowiec.pl |dodatkowe informacje=Kryty, dwupoziomowy tor kartingowy. }} * {{listing |type=do |name=Poziom450 |lat=50.281081 |long=19.148881 |image=Sosnowiec centrum wspinaczkowe poziom450.jpg |url=https://poziom450.pl/ |adres=Narutowicza 51 |wskazówki=w zabudowaniach dawnej KWK „Sosnowiec” |telefon=+48 730 45 45 46 |email= |dodatkowe informacje=Centrum wspinaczkowe w zabudowaniach dawnej [[w:Kopalnia Węgla Kamiennego Sosnowiec|KWK „Sosnowiec”]]. }} ==== Rowerowe szlaki turystyczne ==== [[Plik:Szlak dawnego pogranicza S86.jpg|mały|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]] * {{listing |type=do |name=[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]] |lat=50.246761 |long=19.147959 |image=Rybaczowka Park Wygoda Sosnowiec.jpg |url= |adres= |wskazówki= |telefon= |email= |dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy związany z dawnym pograniczem państw zaborczych; prowadzi m.in. w rejon [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkąta Trzech Cesarzy]]. }} * {{listing |type=do |name=[[w:Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego|Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego]] |lat=50.286350 |long=19.180480 |image=Szlak Rowerowy Lasu Zagorskiego Sosnowiec.jpg |url= |adres= |wskazówki= |telefon= |email= |dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie [[w:Las Zagórski|Lasu Zagórskiego]]. }} * {{listing |type=do |name=[[w:Szlak Rowerowy Czarnego Morza|Szlak Rowerowy Czarnego Morza]] |lat=50.283011 |long=19.228525 |image=Zarośla nad rzeką Bobrek.jpg |url= |adres= |wskazówki= |telefon= |email= |dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie doliny [[w:Bobrek (dopływ Białej Przemszy)|Bobrka]]. }} === Punkty widokowe === * Punkt widokowy [[w:Stok Narciarski Środula|Stok Środula]]. * Wieże [[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|kościoła św. Tomasza Apostoła]] – dostępność wejścia należy sprawdzić lokalnie. === Inne === [[Plik:Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg|mały|Trójkąt Trzech Cesarzy]] * {{listing |type=see |name=[[Trójkąt Trzech Cesarzy]] |url= |adres=zbieg Czarnej i Białej Przemszy |lat=50.2467 |long=19.1479 |telefon= |email= |dodatkowe informacje=Historyczny punkt zbiegu granic państw zaborczych z lat 1871–1918, położony przy połączeniu [[w:Czarna Przemsza|Czarnej]] i [[w:Biała Przemsza|Białej Przemszy]]. Więcej: [https://wikizaglebie.org/wiki/Tr%C3%B3jk%C4%85t_Trzech_Cesarzy WikiZagłębie]. |image=Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg }} == Warto spróbować == * '''Zalewajka''' – zupa kojarzona z kuchnią regionalną [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]] i okolic. * Lokalne bary mleczne i małe lokale w centrum – szczególnie w rejonie ul. Warszawskiej, Modrzejowskiej, Targowej i Małachowskiego. == Najbliższe okolice == * '''[[Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego|Szlak Zabytków Techniki]]''' – regionalny szlak obiektów dziedzictwa przemysłowego. * '''[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]''' – szlak rowerowy prowadzący m.in. przez Trójkąt Trzech Cesarzy i tereny nad [[w:Przemsza|Przemszą]]. * '''[[Będzin]]''' – miasto z [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej. * '''[[Dąbrowa Górnicza]]''' – sąsiednie miasto z jeziorami [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]] i terenami rekreacyjnymi. * '''[[Katowice]]''' – stolica województwa, dobrze skomunikowana z Sosnowcem koleją, tramwajami i autobusami. * '''[[Sławków]]''' – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki. * '''[[Jaworzno]]''' – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]]. == Zakupy == [[Plik:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec, widok wieczorny, 2024 KsP 072.jpg|mały|CH Plejada]] W Sosnowcu działają centra handlowe, sklepy wielkopowierzchniowe i lokale usługowe w centrum. * {{listing |type=buy |name=[[w:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec|Plejada Sosnowiec]] |lat=50.29098138575 |long=19.15217361542694 |url=https://www.plejadasosnowiec.pl/ |adres=Staszica 8B |telefon= |dodatkowe informacje=Centrum handlowe w północno-wschodniej części miasta. }} * {{listing |type=buy |name=[[w:Centrum Plaza|Plaza Sosnowiec]] |lat=50.27501974338647 |long=19.12756296212812 |url= |adres=Sienkiewicza 2 |telefon= |dodatkowe informacje=Centrum handlowe w ścisłym centrum miasta. }} * {{listing |type=buy |name=[[w:Designer Outlet Center Sosnowiec|Designer Outlet Sosnowiec]] |lat=50.22852707972137 |long=19.17558375084725 |url=https://www.designeroutletsosnowiec.pl/ |adres=Orląt Lwowskich 138 |telefon= |dodatkowe informacje=Outlet położony przy trasach w południowej części miasta. }} * {{listing |type=buy |name=Kompleks sklepów przy ul. Zuzanny |lat=50.30355194116329 |long=19.164415549386465 |url= |adres=ul. Zuzanny / okolice DK94 |telefon= |dodatkowe informacje=Kompleks sklepów wielkopowierzchniowych, m.in. Auchan, Decathlon i Leroy Merlin. }} == Gastronomia == [[Plik:Sosnowiec, Ulica Małachowskiego, Urodziny Małachowskiego, Sierpień 2024 KsP 116.jpg|mały|Ulica Małachowskiego w centrum Sosnowca]] [[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Lokale przy ul. Małachowskiego]] W centrum miasta najwięcej lokali gastronomicznych działa przy [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]], Targowej, Warszawskiej, Modrzejowskiej i w ich najbliższym otoczeniu. Wiele miejsc działa sezonowo z ogródkami letnimi, dlatego godziny otwarcia i rezerwacje najlepiej sprawdzać bezpośrednio u lokali. === Restauracje === ==== Oszczędnie ==== * {{listing |type=eat |name=Pezzo Pizza |lat=50.271994 |long=19.128398 |url= |adres=Kościelna 48 |wskazówki=około 3 min pieszo od centrum przez ul. Modrzejowską i Kościelną |telefon=+48 505 543 020 |dodatkowe informacje=Pizzeria w pobliżu centrum; aktualne godziny warto sprawdzić przed wizytą. }} * {{listing |type=eat |name=Buła26th |lat=50.272084 |long=19.127617 |url= |adres=Wspólna 26 |wskazówki=okolice ul. Modrzejowskiej |telefon= |dodatkowe informacje=Burgery i szybkie dania w pobliżu centrum. }} * {{listing |type=eat |name=Bar Mleczny |lat=50.27783457784929 |long=19.12737658319993 |url=https://www.facebook.com/barmlecznysosnowiec |adres=Warszawska 3/35, Plac Stulecia |telefon= |dodatkowe informacje=Bar mleczny przy popularnym ciągu pieszym w centrum. }} * {{listing |type=eat |name=Bistro Pi'Stacja |lat=50.27558640238121 |long=19.130995691026452 |url= |adres=Modrzejowska 33 |telefon= |dodatkowe informacje=Mały lokal w centrum. }} * {{listing |type=eat |name=Pizzeria-Trattoria Stonehenge |lat=50.28923489604882 |long=19.130857631005107 |url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100063672847917 |adres=Spółdzielcza 8 |telefon= |dodatkowe informacje=Pizzeria w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]]. }} * {{listing |type=eat |name=Tapas Bar MAYA |lat=50.278246 |long=19.128169 |url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100054798026629 |adres=Warszawska 6 |telefon= |dodatkowe informacje=Tapas bar w centrum. }} * {{listing |type=eat |name=Chicago Bar & Restaurant |lat=50.276702973672634 |long=19.13168353817988 |url=http://restauracja-chicago.pl/ |adres=Stanisława Małachowskiego 26 |telefon= |dodatkowe informacje=Restauracja przy ul. Małachowskiego. }} ==== Umiarkowanie ==== * {{listing |type=eat |name=Kaprys Food & Coffee |lat=50.278827 |long=19.130011 |url=https://www.facebook.com/Kaprys-FoodCoffee-165329846963965/ |adres=Stanisława Małachowskiego 2 |telefon=+48 792 781 398 |dodatkowe informacje=Kuchnia europejska, śniadania i kawa. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Warszawska |lat=50.277276 |long=19.127275 |url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/restauracja |adres=Warszawska 18 |wskazówki=w budynku Hotelu Centrum |telefon=+48 32 256 70 94 |dodatkowe informacje=Kuchnia zagłębiowska, regionalna i europejska. }} * {{listing |type=eat |name=Bombaj Tandoori |lat=50.27142296527293 |long=19.141376515352487 |url= |adres=Partyzantów 5 |telefon= |dodatkowe informacje=Kuchnia indyjska; przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny i formę działania lokalu. }} * {{listing |type=eat |name=Zapiekarnik |lat=50.277043065591805 |long=19.131427574935287 |url=http://zapiekarnik.com/ |adres=Stanisława Małachowskiego 20 |telefon= |dodatkowe informacje=Zapiekanki i szybkie dania w centrum. }} * {{listing |type=eat |name=Oh My Ramen |lat=50.2779092 |long=19.1302603 |url=https://ohmyramen.pl/ |adres=Targowa 1 |telefon= |dodatkowe informacje=Ramen i kuchnia azjatycka w centrum. }} * {{listing |type=eat |name=Pizzeria Villaggio |lat=50.2774751 |long=19.1304176 |url= |adres=Stanisława Małachowskiego 24 |telefon= |dodatkowe informacje=Pizzeria przy ul. Małachowskiego; godziny otwarcia warto sprawdzić przed wizytą. }} * {{listing |type=eat |name=Złoty Wół |lat=50.2774751 |long=19.1304176 |url= |adres=Stanisława Małachowskiego 24 |telefon= |dodatkowe informacje=Kebab i szybkie dania w centrum. }} === Puby, kluby i klubokawiarnie === [[Plik:Patelnia Sosnowiec - Plac Stulecia nocą.jpg|mały|Plac Stulecia ]] ==== Oszczędnie ==== * {{listing |type=drink |name=Pijalnia piwa i wódki Sosnowiec |lat=50.27783457784929 |long=19.12737658319993 |url=https://pijalnia.eatbu.com/?lang=pl |adres=Warszawska 3/36, Plac Stulecia |telefon=+48 574 072 832 |email=pwip.sosnowiec@gmail.com |dodatkowe informacje=Sieciowy lokal przy Placu Stulecia. }} * {{listing |type=drink |name=Ministerstwo Śledzia i Wódki |lat=50.276333 |long=19.132191 |url=https://msiw.eu/lokal/sosnowiec/ |adres=Stanisława Małachowskiego 32 |telefon= |dodatkowe informacje=Sieciowy pub przy ul. Małachowskiego. }} ==== Umiarkowanie ==== * {{listing |type=drink |name=CyberTap: Pizzeria i samoobsługowy pub |lat=50.277229 |long=19.126161 |url=https://cybertap.pl |adres=Warszawska 5A |telefon=+48 32 724 16 16 |dodatkowe informacje=Pub z samoobsługowymi nalewakami i pizzą. }} * {{listing |type=drink |name=Księgarnia |lat=50.27695207417907 |long=19.131531287453253 |url=https://www.facebook.com/ksiegarnia.sosnowiec/ |adres=Stanisława Małachowskiego 22 |telefon= |godziny=nd–czw 10:00–00:00; pt–sob 10:00–02:00 |dodatkowe informacje=Klubokawiarnia w dawnym lokalu księgarni; organizuje spotkania, koncerty, stand-up i wydarzenia kulturalne. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego]. }} * {{listing |type=drink |name=ČESKÁ Zastávka |lat=50.277557976392934 |long=19.130729422120847 |url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61557733809413 |adres=Targowa 2 |telefon= |dodatkowe informacje=Pub w centrum. }} * {{listing |type=drink |name=Pociąg do wina |lat=50.27791344680957 |long=19.130196481396332 |url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562666236973 |adres=Targowa 2 |telefon= |dodatkowe informacje=Wine bar w centrum. }} * {{listing |type=drink |name=Komin Music Cafe |lat=50.30098153441978 |long=19.13674502928767 |url=https://kominmusiccafe.pl/ |adres=Będzińska 65 |telefon= |dodatkowe informacje=Klub muzyczny i kawiarnia w północnej części miasta. }} * {{listing |type=drink |name=Dekada Klub |lat=50.27341604352169 |long=19.127189549649405 |url=https://www.facebook.com/DekadaClub |adres=Henryka Sienkiewicza 3 |telefon= |dodatkowe informacje=Klub w centrum. }} * {{listing |type=drink |name=Kamienica Klub & Bar |lat=50.27674407058393 |long=19.13120656005706 |url=https://facebook.com/kamienica.klub.and.bar |adres=Stanisława Małachowskiego 9 |telefon= |dodatkowe informacje=Klub i bar przy ul. Małachowskiego. }} * {{listing |type=drink |name=Ogrody Eventplace Sosnowiec |lat=50.276692716422836 |long=19.13120534174653 |url=https://www.facebook.com/Ogrody.eventplace |adres=Stanisława Małachowskiego 9 |telefon= |dodatkowe informacje=Miejsce wydarzeń i spotkań w centrum. }} * {{listing |type=drink |name=Dzień i Noc Sosnowiec |lat=50.276753074372884 |long=19.13117514580618 |url=https://www.facebook.com/dzieninockatowice |adres=Stanisława Małachowskiego 9 |telefon= |dodatkowe informacje=Bar/klub przy ul. Małachowskiego. }} * {{listing |type=drink |name=Łysa Wiśnia Sosnowiec |lat=50.276208544112386 |long=19.13232541617385 |url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562214441483 |adres=Stanisława Małachowskiego 34 |telefon= |dodatkowe informacje=Pub przy ul. Małachowskiego. }} * {{listing |type=drink |name=Comityva 2.0 Live Music Pub |lat=50.27520078859457 |long=19.13316610909953 |url=https://www.facebook.com/Comityva-Vip-Card-live-music-pub-105772887875125/ |adres=Stanisława Małachowskiego 17a |telefon= |dodatkowe informacje=Pub muzyczny w centrum. }} === Kawiarnie === * {{listing |type=drink |name=Chmurka Cafe |lat=50.27896520412738 |long=19.129981306690258 |url=https://www.facebook.com/kawiarnia.chmurka |adres=Aleja Zwycięstwa 1 |wskazówki=około 1 min pieszo od Placu Stulecia; przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa] |telefon=+48 575 943 274 |dodatkowe informacje=Kawiarnia ze słodkościami klasycznymi, wegańskimi, bezglutenowymi i bez dodatku cukru; aktualne godziny i menu najlepiej sprawdzać w profilu lokalu. }} * {{listing |type=drink |name=Abadaba |lat=50.27765653255471 |long=19.12707669886218 |url=https://www.facebook.com/AbadabaSC |adres=Modrzejowska 1, Plac Stulecia |telefon=+48 607 070 727 |dodatkowe informacje=Cukiernia i kawiarnia przy głównym placu centrum. }} * {{listing |type=drink |name=Herbaciarnia Filiżanka |lat=50.27711911570254 |long=19.130886310608545 |url=https://www.facebook.com/Herbaciarnia-Fili%C5%BCanka-749780745208311/ |adres=Stanisława Małachowskiego 7 |telefon= |dodatkowe informacje=Herbaciarnia w centrum, przy kompleksie Banku Sztuki. }} * {{listing |type=drink |name=BGaleria – Kawiarnia Barwowaart |lat=50.28838166605968 |long=19.127029367738103 |url=https://barwowaart.pl/ |adres=Marii Skłodowskiej-Curie 10 |telefon= |dodatkowe informacje=Kawiarnia i przestrzeń artystyczna. }} == Imprezy == === Muzyka i kultura === * '''Sosnowiec Fun Festival''' – największa współczesna impreza muzyczno-rozrywkowa w mieście, organizowana przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]]. * '''Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej''' – cykliczny festiwal muzyczny; aktualny program należy sprawdzać na stronach organizatorów. * '''Metalfest Sosnowiec''' – wydarzenie muzyczne związane ze sceną metalową; terminy i miejsce mogą się zmieniać. * '''Komin Music Cafe''' – klub z regularnymi koncertami i wydarzeniami muzycznymi. * '''Bank Sztuki''' i '''Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki''' – nowe przestrzenie wydarzeń artystycznych, teatralnych i muzycznych w centrum. === Taniec === * Ogólnopolski Turniej Tańca Nowoczesnego WORLD DANCE SOSNOWIEC. * Mistrzostwa Polski Cheerleaders PFT – wydarzenie sportowo-taneczne organizowane w Sosnowcu. === Sport === * Wydarzenia sportowe w [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]], w tym mecze piłki nożnej, hokeja i imprezy w hali. * Zawody wspinaczkowe w Poziom450 – terminy zależą od kalendarza organizatora. * Wydarzenia rowerowe, w tym [[w:Zagłębiowska Masa Krytyczna|Zagłębiowska Masa Krytyczna]]. === Inne === * '''Kolej w Miniaturze''' – festiwal modelarski; aktualne informacje: [https://www.festiwal.kmd.pl/ festiwal.kmd.pl]. * '''ClassicMania''' – spotkania miłośników starych samochodów; terminy należy sprawdzać w aktualnych zapowiedziach. * Wydarzenia uliczne i sąsiedzkie przy ul. Małachowskiego, w tym imprezy sezonowe, potańcówki, jarmarki i wydarzenia gastronomiczne. == Noclegi == === Oszczędnie === [[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Hostel Kamienica 9]] * {{listing |name=Dom Sportowca MOSiR |type=sleep |lat=50.277420 |long=19.102222 |image= |url= |adres=Kresowa 1 |wskazówki=okolice [[w:Stadion Ludowy|Stadionu Ludowego]] |telefon=+48 32 299 64 37 |fax= |email= |dodatkowe informacje=Przed planowaniem noclegu należy sprawdzić aktualną dostępność bezpośrednio w MOSiR. }} * {{listing |name=Hostel Kamienica 9 |type=sleep |lat=50.276780373140625 |long=19.131274823220263 |image=Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg |url=https://www.hostelkamienica9.pl/ |adres=Stanisława Małachowskiego 9 |wskazówki=ścisłe centrum, przy ul. Małachowskiego |telefon=+48 501 480 646 |fax= |email= |dodatkowe informacje=Hostel w centrum miasta, nad lokalami gastronomicznymi i klubowymi. }} === Umiarkowanie === [[Plik:Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg|mały|Hotel Centrum]] * {{listing |name=Hotel Centrum |type=sleep |lat=50.277387 |long=19.127391 |image=Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg |url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/ |adres=Modrzejowska 3 |wskazówki=ścisłe centrum, przy Placu Stulecia |telefon=+48 32 266 97 23 |fax= |email=recepcja@hotelcentrumsosnowiec.pl |dodatkowe informacje=Hotel w zabytkowym budynku w centrum miasta. }} * {{listing |name=Boutique Hotel Sosnowiec |type=sleep |lat=50.269802 |long=19.140922 |image= |url=https://www.hotels24.com.pl/nasze-obiekty/boutique-hotels-sosnowiec |adres=Partyzantów 11 |wskazówki=blisko centrum |telefon=+48 32 266 11 22 |fax= |email= |dodatkowe informacje=Hotel w bezpośrednim sąsiedztwie centrum. }} * {{listing |name=Hotel Orion |type=sleep |lat=50.267319 |long=19.144424 |image= |url=http://hotelorion.pl/ |adres=Przyjaciół Żołnierza 5A |wskazówki=blisko centrum |telefon=+48 32 266 18 97 |fax= |email= |dodatkowe informacje=Hotel w południowo-wschodniej części centrum. }} * {{listing |name=M Hotel Sosnowiec |type=sleep |lat=50.260753 |long=19.173364 |image= |url=https://mhotelsosnowiec.pl/ |adres=Wojska Polskiego 199 |wskazówki=południowo-wschodnia część miasta, dogodny dojazd samochodem |telefon= |fax= |email= |dodatkowe informacje=Hotel przy trasie wylotowej w kierunku [[Jaworzno|Jaworzna]] i [[Mysłowice|Mysłowic]]. }} == Informacje turystyczne == * {{listing |type=info |name=Centrum Informacji Miejskiej |url=https://www.sosnowiec.pl/informacja-turystyczna/ |adres=ul. Warszawska 3/20, 41-200 Sosnowiec |telefon=+48 32 265 60 04 |email=cim@um.sosnowiec.pl |godziny=pn–pt 08:00–18:00; sob 08:00–16:00 |opis=Punkt informacji miejskiej i turystycznej w pasażu przy Placu Stulecia. }} * {{listing |type=info |name=[[w:Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]] – Oddział w Sosnowcu |url=https://pttk.sosnowiec.pl/ |adres=ul. 3 Maja 11, 41-200 Sosnowiec |telefon=+48 32 266 23 61 |email=pttk.sosnowiec@gmail.com |godziny=wt 17:00–18:00; pozostałe terminy wg komunikatów oddziału |opis=Oddział PTTK; informacje o wycieczkach, imprezach turystycznych i działalności klubów. }} == Gdzie dalej == * [[Będzin]] – 8 km; miasto z historią sięgającą średniowiecza, [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej. * [[Dąbrowa Górnicza]] – sąsiednie miasto z pojezierzem [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]], terenami rekreacyjnymi i zabytkami przemysłowymi. * [[Katowice]] – największe miasto konurbacji, z dobrą komunikacją kolejową, autobusową i tramwajową. * [[Sławków]] – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki. * [[Jaworzno]] – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]]. {{Jest w|Zagłębie Dąbrowskie}} {{geomap|50.286556|19.141692}} [[Kategoria:Województwo śląskie]] l3vsu83kf1dmflncpqfka4a7quv2fkq 0 3586 157504 118496 2026-07-01T11:28:59Z ~2026-37666-54 17528 /* Galeria zabytków */ podwójny obraz 157504 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Radowo Małe |widok=Osiedle w Radowie Małym.jpg |herb=POL gmina Radowo Małe COA old.svg |mapa=Lobeski.png |region=[[Województwo zachodniopomorskie]] |powierzchnia=180 |lud=3.728 |prefiks=+48 91 |www=www.radowomale.pl/index.php }} [[File:Kościół w Radowie Małym.jpg|thumb|left|Kościół pw. Matki Boskiej Szkaplerznej]] [[File:Panorama Radowa Małego.JPG|thumb|left|Panorama wsi z kościołem w tle]] [[Plik:Urząd Gminy Radowo Małe.JPG|thumb|Urząd Gminy Radowo Małe]] [[Plik:Gminny ośrodek kultury w Radowie Małym.jpg|thumb|180 px|Gminny ośrodek kultury w Radowie Małym]] [[Plik:Stadion sportowy klubu Radowia.jpg|thumb|Stadion sportowy klubu Radowia]] [[Plik:Szkoła z halą sportową i boisko ORLIK w Radowie.jpg|thumb|Szkoła z halą sportową i boisko ORLIK w Radowie]] [[Plik:Szkoła w Radowie Małym.jpg|thumb|Szkoła w Radowie Małym]] [[Plik:Plac Jana Pawła II.JPG|thumb|Plac Jana Pawła II]] '''Radowo Małe''' - (niem. Klein Raddow) – wieś w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim od 2002 r. w powiecie łobeskim. Siedziba gminy Radowo Małe. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego. Gmina Radowo Małe położona jest w centrum Pomorza Zachodniego i w centrum powiatu łobeskiego. Sąsiaduje z Gminą Resko, Łobez, Węgorzyno, Dobra. W skład gminy wchodzi 28 miejscowości, które zajmują obszar 180 km², gdzie mieszka 3.728 osób. 65% jej powierzchni stanowią użytki rolne, 26% porastają lasy, zaś wody rozlane są na 1,3% obszaru. Gmina leży na Wysoczyźnie Łobeskiej i Równinie Nowogardzkiej. Przez zachodnią część gminy przepływa rzeka Ukleja ( dopływ Regi). W północnej części gminy znajduje się rezerwat nad jeziorem Piaski. ==Charakterystyka== ===Historia=== Szczególną rolę w historii Radowa Małego odegrały rody rycerskie Borków i Dewitzów. Teren gminy Radowo Małe mniej więcej po połowie należał do obu tych rodów. Borkowie byli założycielami zamków i miast: Łobez, Resko, Węgorzyno i Strzmiele - które obecnie jest wsią na terenie Gminy Radowo Małe. Pierwsze wzmianki o posiadłości Borków w rejonie Radowa Małego pochodzą z 1255 r., kiedy to kasztelan kołobrzeski Borko II przejmuje z nadania książęcego ziemię łobeską i zakłada zamek w Strzmielach zwany wtedy Wulvsberg. To tutaj urodziła się tu Sydonia von Bork oskarżona o czary, ścięta i spalona na stosie w Szczecinie (córka Ottona von Borcke). Po 1945 roku nastąpiły gruntowne zmiany polityczne i gospodarcze. Pomorze włączone zostało w granice państwa polskiego, zasiedlone przez ludność z terenów wschodnich II Rzeczypospolitej i osadników z Polski Centralnej. W dawnych majątkach i folwarkach ziemskich utworzono Państwowe Gospodarstwa Rolne, które w 1992 roku zostały przejęte przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Obecnie gospodarstwa te użytkowane są przez dzierżawców. ===Środowisko naturalne=== Znaczną część powierzchni gminy( 4.620 ha) stanowią lasy, które pod względem różnorodności siedlisk, składu gatunkowego oraz stopnia naturalności i zachowania gatunków unikalnych należą do jednych z najcenniejszych na Pomorzu . Niezwykle urozmaicona szata roślinna pokrywa około 40% obszaru gminy z blisko 650 gatunkami roślin, w tym 34 gatunków grzybów oraz 64 gatunków roślin uznanych za rzadkie, bądź zagrożone w swoim istnieniu. Na terenie gminy znajdują się niewielkie jeziora ( największe J. Głębokie o pow. 32,5 ha) położone w zaciszu leśnym obfitujące w ryby np. jezioro Okrzeja, Głębokie i Piaski w sandacze, jezioro Konie, Wojtkowo w liny, szczupaki w jeziorze Okrzeja występuje sielawa, pozostałe jeziora należą do typów rybackich karasiowych. ==Dojazd== Przez Radowo Małe przebiega droga wojewódzka 147 na trasie Nowogard - Łobez. Do Radowa Małego można też dojechać od Maszewa drogą lokalną lub od Węgorzyna przez Siedlice. PKS - rozkład - [http://www.pksgryfice.com.pl/index.php?page=rozklad-jazdy] Mapa gminy - [http://www.radowomale.pl/photo.php?http://www.radowomale.pl/cms_foto/20080606104912_clip_image002.gif] ===Samolotem=== Najbliższe lotnisko jest w Goleniowie - rozkład lotów: [http://www.lotniskogoleniow.pl/rozklad-lotow/]. ===Koleją=== Brak połączenia PKP. ===Samochodem=== Dojazd od strony Nowogardu lub od strony Łobza - samochód i PKS. ===Statkiem=== Brak rzeki przepływającej przez Radowo Małe ==Komunikacja== Kursuje komunikacja PKS na trasie Łobez - Gryfice. ==Warto zobaczyć== W Radowie Małym warto zobaczyć kościół pw. Matki Boskiej Szkaplerznej. Wzniesiony został w 1840 r. w miejsce gotyckiego, z granitu i cegły. Nad portalem południowym ślad po zegarze słonecznym w okrągłym otworze. Obok portalu wmurowane w ściany żarna łużyckie, liczące sobie ponad 2500 lat, użyte wtórnie jako kropielnica. Nie zachowała się drewniana wieża od zachodu. Nie zachował się też ołtarz i ambona ze średniowiecza. Ołtarz amonowy użyto dla figury Matki Boskiej. == Najbliższe okolice == Na terenie gminy znajdują się następujące zabytki: 1. Borkowo Wielkie – Kościół św. Jana Apostoła – kościół na planie prostokąta, bez wieży, z ok. 1500 roku. 2. Czachowo - park dworski, cmentarz przykościelny, kościół (ruina) – kościół opuszczony, z okresu późnego średniowiecz, zbudowany z kamienia narzutowego, bez wieży, otynkowany, z wyodrębnionym chórem węższym od kościoła 4-bocznie zamkniętym. najstarszych drzew. 3. Dargomyśl - w średniowieczu osada otwarta nad rzeką Ukleją. W latach 1261 – 1284 własność Templariuszy z Tuczy, w 1398 r. przejęta przez rodzinę von Dewitz. W drugiej połowie XVI w. wykształcił się samodzielny folwark nadal należący do rodziny. W XIX w. przeszedł w ręce nadleśniczego Georga von Bulow, którego rodzina posiadała znaczne dobra na Pomorzu Zachodnim. W połowie XIX w. wybudowano parterowy dwór ceglany z gankiem wspartym na dwóch toskańskich kolumnach. Rezydencję otacza park dworski – 28 ha,z rodzimym drzewostanem w części południowej przechodzący w las sosnowo-bukowy. 4. Gostomin – Kościół Zwiastowania NMP – kościół barokowy – XVII w. o konstrukcji ryglowej, orientowany, salowy, na rzucie prostokąta z wyrastającą z korpusu nawowego drewnianą wieżą od strony zachodniej. Cmentarz przykościelny i park dworski – 3,80 ha. 5. Karnice - park dworski – 1,12 ha. Park datowany jest na 1 poł. XIX w., romantyczne założenie krajobrazowe z dworem posadowionym na polanie obsadzonej bukami oraz kasztanowcami i lipami, od strony drogi ogrodzony kamiennym murem. 6. Maliniec - park dworski – w parku o powierzchni około 5 ha, rosną liczne stare dęby (do 5-ciu metrów obwodu) i lipy oraz stary cis. Z drzew obcego pochodzenia na uwagę zasługuje magnolia i jodła kanadyjska. O pow. 5,7 ha, utrzymany w charakterze romantycznego założenia krajobrazowego z dwoma stawami. 7. Mołdawin - park dworski – (13,50 ha), silnie zniszczony, założony w połowie XIX w. W założeniu oparty został o naturalistyczne walory przyrodnicze. Kościół - kościół parafialny, którego budowę datuje się na XVIII w., pierwotnie salowa budowla z wieżą, wzniesiona w konstrukcji ryglowej, przebudowany w Xix w., w 1908 r. rozbudowano korpus od strony zach. i nadbudowano wieżę (data „1908” na wiatrowskazie). Prawdopodobnie w wyniku tych przebudowywań ryglowe ściany zastąpiono murowanymi. 8. Orle - park dworski w którym rośnie wiele starych drzew jak: lipy, jesiony, klony, wiązy, aleja kasztanowców oraz trochę drzew obcego pochodzenia: jodła kaukazka, świerki kłujące, (4,32 ha). Powstał w XVIII w. 9. Radowo Małe Kościół pw. Matki Boskiej Szkaplerznej w Radowie Małym wzniesiony w 1840 r. w miejsce gotyckiego, z granitu i cegły. Nad portalem południowym ślad po zegarze słonecznym w okrągłym otworze. Obok portalu wmurowane w ściany żarna łużyckie, liczące sobie ponad 2500 lat, użyte wtórnie jako kropielnica. 10. Radowo Wielkie – Kościół NSPJ – już w XV w. wieś posiadała swoją świątynię. dokument z 1491 r. informuje o ufundowaniu w Radowie Wielkim parafii, której proboszczem został Johannes Czulouwe. Pierwotnie była to budowla drewniana, której losy nie są znane. W połowie XVII w. rozpoczęto budowę nowej świątyni w miejscu poprzedniej, tym razem z trwalszego materiału jakim była cegła. 11. Radzim – pałac wraz z wyposażeniem, park dworski – 1,15 ha. Budowlę pałacu datuje się na lata 70-80. XIX w. W 1 ćw. XX w. (w 1913 r. lub 1923 r.) - prawdopodobnie wówczas gdy majątek należał do hrabiego Wicharda von Konigsmarck - został przebudowany. Nadano mu formę i wystrój wnętrza nawiązujące do baroku i rokoka, zachowane dobrze do dzisiaj. 12. Rekowo – w średniowieczu lenno rodu Borków. Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła – XVII-wieczna ryglowa świątynia na kamiennej podmurówce z trójbocznie zamkniętym prezbiterium. W dach kryty blachą wkomponowana jest drewniana wieża zwieńczona barokowym hełmem (całość poddana renowacji w połowie lat 80-tych). Park dworski datowany na 2 poł. XIX w., rozbudowany w 1 ćw. XX w. (por. mapy archiwalne). Założenie typu krajobrazowego, z aleją lipową wyznaczającą płd. i wsch. granicę oraz szpalerem świerkowym od płd. Obsadzony głównie bukami, brzozami, dębami, kasztanowcami. Granice parku czytelne, zachowany liczny starodrzew. Cmentarze: Przykościelny - zaznaczony na mapach archiwalnych, obecnie nieistniejący. Nagrobki zlikwidowane, teren splantowany, z dawnego zadrzewienia pozostało kilka wiekowych lip. Ewangelicki - założony w 2 poł. Xix w. na płd.-zach. od wsi, przy drodze do Siedlic, obsadzony wzdłuż granic szpalerem świerkowym i otoczony kamiennym murem. Obecnie zdewastowany, dziko zarośnięty, zaśmiecony, kamienne ogrodzenie w ruinie. Zachowane relikty nagrobków i starodrzew (świerki, klony, jesiony). 13. Rogowo – Kościół Św. Michała Archanioła – wybudowany na przełomie XVII/XVIII w. Okazałą świątynię wzniesiono na niewielkim wzgórku w centrum wsi. Być może na miejscu wcześniejszej świątyni (posiada katakumby). Wewnątrz znajduje się ołtarz z datą 1710 r. obecnie istniejąca murowana z cegły świątynia, datowana jest na XVII w. (lata 60. XVII w., przed 1696 r. - data utrwalona na kamiennej płycie z herbami rodziny von Dewitz i datą „1696”). 14. Siedlice - park dworski i Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP – zbudowana w XVIII w. świątynia o konstrukcji ryglowej, na rzucie prostokąta, z 5-bocznie zamkniętym prezbiterium, z dwukondygnacyjną wieżą włączoną częściowo w korpus nawy, barokowy hełm wieży zwieńczony jest sterczyną, z kulą i krzyżem. Na datę budowy kościoła może wskazywać dzwon z 1664 r., ufundowany przez Konrada von Goltze (ówczesnego właściciela majątku), rodzinę Bork, pastora i sołtysa wsi. 15. Sienno Dolne - park dworski – naturalistyczny o rodzimym drzewostanie, 1,99 ha. Założony na wyniesieniu terenu na płd. od dziedzińca folwarcznego na planie czworoboku o pow. ok. 2 ha, datowany na 2 poł. XVIII w., posiada cechy założenia krajobrazowego o symetrycznie nasadzonych drzewach (pozostałość po geometrycznym założeniu XVIII-wiecznym), podkreślających osi widokowe od dworu na dolinę rz. Dobrzenicy i tarasowo wynoszącą się zabudowę po jej płn. brzegu. O 16. Sienno Górne - park dworski (wł. prywatna). niewielkie założenie XIX-wieczne typu krajobrazowego, otoczone kamiennym murem. Wjazd przez fasadę dworu od strony płd.-wsch. obsadzono lipami. Drzewostan parkowy to drzewa liściaste (kasztanowce, graby, klony) oraz cisy, świerki, żywotniki. 17. Smorawina - park dworski - 0,33 ha. Niewielkie założenie datowane na 2 poł. XIX w. powstałe na płn. od dworu i tworzące osłonę zespołu dworsko-folwarcznego. Obecnie niemal nieczytelne, zachowany nieliczny starodrzew. 18. Strzmiele – Kościół NMP Matki Kościoła i św. Andrzeja Apostoła. Obecny kościół pochodzi z 1722 r. Taka data zachowała się na polichromii nad portalem. Po II wojnie światowej był czynny, od 1953 r. zdewastowany. Od 1956 r. kościół był owczarnią, później ruiną. Od 1992 r. rozpoczął odbudowę kościoła ks. prob. Wacław Pławski, na zasadzie rekonstrukcji. W początkach XIII wieku istniał w Strzmielach gród otoczony wałami. W drugiej połowie XIII wieku Jan Borko otoczył gród wałami i podzielił go na dwie części. W części wyżej położonej wzniesiony został zamek, prawdopodobnie przez potomków Jana Borka w początkach XIV wieku. Po objęciu księstwa szczecińskiego przez Barnima III zamek został około połowy XIV wieku zburzony za niesubordynację rodu Borków. W 1348 roku osada przeniesiona została na nowe miejsce i otrzymała prawa lubeckie. W nowym miejscu wzniesiono drugi zamek. Do dziś pozostały w miejscu warowni jedynie kamienie pochodzące z zamkowych murów 200 metrów na północ od wsi. Archiwum w Strzmielach Po zburzeniu pierwszego zamku zwanego Wilczym Gniazdem ród Borków wzniósł drugi zamku na sztucznie usypanym, 5-metrowej wysokości, kopcu w pobliżu nowo lokowanej miejscowości. W 1393 roku Krzyżacy zburzyli ten zamek w odwecie za napad Borka na orszak księcia z Geldrii podążającego do państwa krzyżackiego. W XVI wieku na kopcu po zamku wzniesiono nowy dwór całkowicie niwelując ślady po warowni. Dwór obecnie stojący w tym miejscu zachował fragmenty dworu XVI-wiecznego. Mieści się tu ekspozytura Archiwum Państwowego w Szczecinie. 19. Wołkowo - park dworski – 5,4 ha, park o naturalistycznym wyglądzie, założony na początku XIX w. Zadrzewienie składało się głównie rodzimych (lipa, dąb, buk, grab), wzbogaconych drzewami obcego pochodzenia (cisy, magnolie, dęby czerwone, kasztanowce i robienie). 20. Żelmowo - Pałac (wł. prywatna) – usytuowany w środku wsi, wzniesiony wcześniej, w 1865 r. został rozbudowany – dobudowano wieżę oraz przeciwległe skrzydło z salą balową. W 1881 r. posiadłość przeszła w ręce rodziny Schulzów i najprawdopodobniej dr Gerhard Schulz nadał nowy kształt przypałacowemu parkowi w postaci dwóch prostokątów przedzielonych drogą. W nowej kompozycji rodzimą florę uzupełniono ponad 50 gatunkami drzew i krzewów pochodzenia głównie amerykańskiego. Obecnie własność prywatna, w trakcie remontu. Park: założenie typu krajobrazowego datowane na 1 poł. XIX w., z pałacem postawionym na obszernej polanie, wokół której nasadzono dęby odmiany czerwonej, buki, orzech i wiąz. Owalny podjazd przed fasadą pałacu otoczono szpalerem lipowym. Szpalery dębowe i kasztanowcowi wyznaczają granice parku przy pałacu i drugiej części po przeciwnej stronie ulicy. === Galeria zabytków === <gallery> Plik:Siedlice, kościół Niepokalanego Poczęcia NMP.jpg|Zabytkowy kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlicach Plik:Radowo Wielkie Church 2008-01a.jpg|Kościół w Radowie Wielkim Plik:Kościół filialny w Rekowie.JPG|Kościół w Rekowie Plik:Rogowo kosciol kz1.jpg|Rogowo - kościół Plik:Czachowo ruiny kościoła 2.jpg|Czachowo - ruiny kościoła Plik:Radzim - pałac.JPG|Radzim - pałac Plik:Maliniec.jpg|Maliniec Plik:Strzmiele dwór.jpg|Strzmiele dwór Plik:Strzmiele - kościół.JPG|Strzmiele - kościół Plik:Dzwonnica w Radowie Małym.jpg|Dzwonnica kościelna w Radowie Małym </gallery> ==Praca== W Radowie Małym istnieje szereg małych firm handlowo-usługowych. ==Nauka== Jest tutaj szkoła podstawowa i gimnazjum ==Zakupy== Sklepy lokalne. ==Gastronomia== Gastronomia w lokalnych gospodarstwach agroturystycznych - Wykaz - [http://www.powiatlobeski.pl/content.php?mod=katalog&cat=3&sub=54] ==Festiwale, imprezy== Lokalna impreza to: „SYDONIA” ==Nocleg== Brak hotelu. Istnieją ośrodki agroturystyczne: * Żurawi Krzyk Wioletta i Grzegorz Hlib Radowo Małe 56, 72-314 Radowo Małe tel. 91 57 774 57, 606 627 718 * Kajat Tadeusz Radowo Małe 29, 72-314 Radowo Małe tel. 91 39 748 55, 608 012 891 * Dobrkowski Zwierzyniec Anna i Przemysław Borowiccy Dobrkowo 8 (3,5 km od Dobrej), 72-314 Radowo Małe tel. 91 39 141 05 ==Kontakt== Urząd Gminy - Radowo Małe [http://www.radowomale.pl/] Gminny Ośrodek Kultury Adres 72-314 Radowo Małe 5 woj. zachodniopomorskie Kontakt tel. 91 561 84 24 ==Bezpieczeństwo== Powiatowa Komenda Policji - Policja [http://policja.powiatlobeski.pl/] Posterunek w Radowie Małym - tel. tel. 91 3972 212 ==Informacje turystyczne== Urząd Gminy Radowo Małe, 72-314 Radowo Małe 21, tel. 91 397 22 22, ug@radowomale.pl ==Wyjazd== Autobus PKS na trasie Łobez - Gryfice. {{Jest w|Powiat łobeski}} [[Kategoria:Powiat łobeski]] d4et9vbo2hileeen17pmlur8vgzrea9 0 12703 157503 155155 2026-07-01T07:52:32Z KrzysztofPoplawski 4279 157503 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Olkusz |widok = Kosciol olkusz.jpg |opis = Bazylika św. Andrzeja Apostoła |herb = POL Olkusz COA.svg |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Małopolska]] |powierzchnia = 25,65 |lud = 32 048 |prefiks = +48 32 |kod pocztowy = 32-300 |wysokość = 360–370 m n.p.m. |www = https://umig.olkusz.pl/ }} {{Mapframe |50.2813|19.5650|zoom=13|height=650|width=420|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}} '''Olkusz''' – miasto w [[Małopolska|województwie małopolskim]], siedziba [[Powiat olkuski|powiatu olkuskiego]] i gminy miejsko-wiejskiej Olkusz. Leży na [[Wyżyna Krakowsko-Częstochowska|Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej]], na Wyżynie Olkuskiej, między [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]], [[Sławków|Sławkowem]], [[Wolbrom|Wolbromiem]] i [[Trzebinia|Trzebinią]]. Olkusz jest historycznym miastem górniczym, związanym z wydobyciem rud srebra, ołowiu i cynku. Bywa nazywany '''Srebrnym Miastem'''. Dla turysty najważniejsze są: rynek, [[w:Bazylika kolegiacka św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu|bazylika św. Andrzeja Apostoła]], Podziemny Olkusz, Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich, muzea, pozostałości murów miejskich, Kopiec Kościuszki oraz pobliskie atrakcje Jury: [[Rabsztyn]], [[Pustynia Błędowska]], [[Rezerwat przyrody Pazurek|Pazurek]] i [[Ojcowski Park Narodowy]]. == Charakterystyka == [[Plik:Rynek-POL, Olkusz.jpg|mały|Rynek w Olkuszu]] [[Plik:Kosciol olkusz.jpg|mały|Bazylika św. Andrzeja Apostoła]] [[Plik:Stacja Olkusz 2 2019.jpg|mały|Stacja kolejowa Olkusz]] === Położenie === Miasto leży w historycznej [[Małopolska|Małopolsce]], w dawnej ziemi krakowskiej, na zachodnim skraju województwa małopolskiego. Jest położone przy drodze krajowej nr 94, w połowie drogi między [[Katowice|Katowicami]] i [[Kraków|Krakowem]], oraz przy linii kolejowej łączącej [[Katowice]], [[Kraków]], [[Kielce]], [[Wolbrom]] i [[Sędziszów]]. Olkusz jest dobrym punktem wypadowym do północno-zachodniej Małopolski i na Jurę Krakowsko-Częstochowską. W krótkim czasie można stąd dotrzeć do [[Rabsztyn|Rabsztyna]], [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]], [[Klucze|Klucz]], [[Bukowno|Bukowna]], [[Sławków|Sławkowa]], [[Ojców|Ojcowa]] i [[Ojcowski Park Narodowy|Ojcowskiego Parku Narodowego]]. === Historia i charakter miasta === Olkusz rozwinął się jako ośrodek górnictwa i hutnictwa rud ołowiu oraz srebra. W późnym średniowieczu i w epoce nowożytnej należał do najważniejszych miast górniczych Królestwa Polskiego. O dawnej świetności przypominają dziś rynek, bazylika, relikty ratusza, mury miejskie, muzealne ekspozycje i Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich. Na zwiedzenie rynku, Podziemnego Olkusza, bazyliki, Dworku Machnickich, muzeów i Srebrnego Szlaku Gwarków warto przeznaczyć co najmniej pół dnia. Z Rabsztynem, Pustynią Błędowską i rezerwatem Pazurek najlepiej zaplanować cały dzień albo weekend. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższe duże lotniska to: * [[w:Port lotniczy Kraków-Balice|Kraków Airport]] w Balicach – najwygodniejszy dla lotów krajowych i międzynarodowych z kierunku południowo-wschodniego; * [[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|Katowice Airport]] w Pyrzowicach – wygodny dla podróży z północnej części województwa śląskiego i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Z obu lotnisk do Olkusza najprościej dojechać samochodem albo transportem publicznym z przesiadką w [[Kraków|Krakowie]], [[Katowice|Katowicach]], [[Sławków|Sławkowie]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]] lub [[Trzebinia|Trzebini]]. === Koleją === {{marker |type=go |name=Stacja kolejowa Olkusz |url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/olkusz/odjazdy |lat=50.2738 |long=19.5746 |image=Stacja Olkusz 2 2019.jpg }} Stacja kolejowa Olkusz leży na południowo-wschodnim skraju centrum. Zatrzymują się tu pociągi regionalne i wybrane połączenia dalekobieżne. Bezpośrednie lub wygodne połączenia istnieją m.in. z [[Katowice|Katowicami]], [[Kraków|Krakowem]], [[Kielce|Kielcami]], [[Wolbrom|Wolbromiem]], [[Kozłów|Kozłowem]] i [[Sędziszów|Sędziszowem]]. Przydatne rozkłady: * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/olkusz/odjazdy Olkusz – odjazdy] * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/olkusz/przyjazdy Olkusz – przyjazdy] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/olkusz/katowice Olkusz – Katowice] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/olkusz/krakow-glowny Olkusz – Kraków Główny] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/olkusz/kielce-glowne Olkusz – Kielce Główne] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/olkusz/wolbrom Olkusz – Wolbrom] Ze stacji do rynku jest około 2 km. Można dojść pieszo, podjechać autobusem ZKGKM albo skorzystać z taksówki. === Samochodem === Olkusz leży przy [[w:Droga krajowa nr 94 (Polska)|drodze krajowej nr 94]], między [[Katowice|Katowicami]] a [[Kraków|Krakowem]]. Przez miasto i okolice przebiegają też ważne drogi lokalne w stronę [[Wolbrom|Wolbromia]], [[Klucze|Klucz]], [[Bukowno|Bukowna]], [[Sławków|Sławkowa]], [[Trzebinia|Trzebini]] i [[Ojców|Ojcowa]]. W pobliżu miasta przebiega [[w:Autostrada A4 (Polska)|autostrada A4]], dostępna przez węzły w rejonie Krakowa, Trzebini, Chrzanowa i Jaworzna. Orientacyjne odległości: * [[Kraków]] – ok. 40 km, * [[Katowice]] – ok. 40 km, * [[Dąbrowa Górnicza]] – ok. 30 km, * [[Sławków]] – ok. 18 km, * [[Trzebinia]] – ok. 25 km, * [[Ojców]] – ok. 25 km, * [[Częstochowa]] – ok. 80 km. W centrum parkowanie jest możliwe przy ulicach i na parkingach miejskich. Przy zwiedzaniu Podziemnego Olkusza można skorzystać z parkingów w rejonie rynku i ul. Mickiewicza. W sezonie turystycznym większy ruch występuje na drogach do Rabsztyna, Klucz, Pustyni Błędowskiej i Ojcowa. === Autobusem === Transport lokalny organizuje [[w:Związek Komunalny Gmin „Komunikacja Międzygminna” w Olkuszu|ZKG „Komunikacja Międzygminna” w Olkuszu]]. Sieć łączy Olkusz m.in. z gminami [[Klucze]], [[Bolesław (powiat olkuski)|Bolesław]], [[Bukowno]], [[Wolbrom]] i okolicznymi miejscowościami. Przydatne linki: * [https://zkgkm.pl/ ZKGKM Olkusz] * [https://zkgkm.pl/rozklady-jazdy/ Rozkłady jazdy ZKGKM] * [https://olkusz.kiedyprzyjedzie.pl/ Dynamiczna informacja pasażerska] * [https://zkgkm.pl/cennik-biletow/ Cennik biletów] Dla turysty przydatne są szczególnie kursy z Olkusza do Rabsztyna, Klucz, Bukowna, Bolesławia i Wolbromia. Przed wyjazdem poza miasto warto sprawdzić ostatnie kursy powrotne, bo w weekendy i wieczorem oferta jest ograniczona. === Rowerem === Olkusz jest dobrym celem i punktem startowym wycieczek rowerowych po Wyżynie Olkuskiej, Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, Pustyni Błędowskiej i Dolinie Białej Przemszy. Rowerem można planować przejazdy do [[Rabsztyn|Rabsztyna]], [[Klucze|Klucz]], [[Pustynia Błędowska|Pustyni Błędowskiej]], [[Bukowno|Bukowna]], [[Sławków|Sławkowa]], [[Bolesław (powiat olkuski)|Bolesławia]], [[Wolbrom|Wolbromia]] i [[Ojców|Ojcowa]]. Teren jest pagórkowaty, a część tras prowadzi drogami lokalnymi, szutrami i odcinkami leśnymi. Najbardziej uniwersalny będzie rower trekkingowy, gravelowy lub górski. Na rowerze szosowym trzeba dokładniej dobierać trasę. == Komunikacja == Centrum Olkusza, rynek, bazylika, Podziemny Olkusz, Dworek Machnickich, muzea i Kopiec Kościuszki są osiągalne pieszo. Do Rabsztyna, Pustyni Błędowskiej, rezerwatu Pazurek, Bukowna, Klucz i dalszych części gminy najlepiej dojechać autobusem ZKGKM, rowerem albo samochodem. Przy zwiedzaniu dobrze podzielić miasto i okolice na obszary: * '''stare miasto''' – rynek, bazylika, Podziemny Olkusz, mury miejskie, muzea; * '''okolice Szpitalnej i Dworku Machnickich''' – Muzeum Afrykanistyczne, Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego, BWA, Kopiec Kościuszki; * '''Rabsztyn''' – zamek, Chata Kocjana, jurajskie krajobrazy; * '''Klucze i Pustynia Błędowska''' – punkt widokowy, piaski, trasy piesze i rowerowe; * '''Pazurek''' – rezerwat przyrody i leśne trasy spacerowe. == Warto zobaczyć == === Stare miasto i Podziemny Olkusz === [[Plik:BazylikaŚwAndrzeja-WidokZRynku-POL, Olkusz.jpg|mały|Bazylika św. Andrzeja widziana z rynku]] * {{zobacz | name=Rynek w Olkuszu | url=https://umig.olkusz.pl/ | adres=Rynek | lat=50.2785 | long=19.5600 | wskazówki=centrum miasta | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Historyczne centrum miasta. Wokół rynku znajdują się bazylika, Podziemny Olkusz, Muzeum Regionalne PTTK, restauracje i punkty informacji turystycznej. | image=Rynek-POL, Olkusz.jpg }} * {{zobacz | name=Podziemny Olkusz | url=https://podziemnyolkusz.pl/ | adres=Rynek 4 | lat=50.2785 | long=19.5603 | wskazówki=w dawnym starostwie i pod rynkiem | telefon=+48 32 706 52 18; +48 32 706 52 26; +48 32 706 56 37 | email=kontakt@podziemnyolkusz.pl | godziny=wt–nd 09:00–18:00, ostatnie wejście 16:30; pon. nieczynne | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-07-01 | opis=Nowoczesna, multimedialna ekspozycja w piwnicach dawnego ratusza i dawnego Kwartału Królewskiego. Prezentuje historię górniczego Olkusza, wydobycie srebra i ołowiu, olkuską mennicę, dawne kopalnie oraz życie miasta w czasach największej świetności. }} * {{zobacz | name=[[w:Bazylika kolegiacka św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu|Bazylika św. Andrzeja Apostoła]] | url=https://bazylika.pl/ | adres=Rynek / ul. Szpitalna | lat=50.2788 | long=19.5584 | wskazówki=przy rynku | telefon=+48 32 643 04 63 | godziny=zwiedzanie poza nabożeństwami; szczegóły według informacji parafii | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Gotycka bazylika z przełomu XIII i XIV wieku. Do najcenniejszych elementów należą późnorenesansowe organy, gotycki poliptyk, ołowiana chrzcielnica i srebrny krzyż gwarków. | image=Kosciol olkusz.jpg }} * {{zobacz | name=Mury miejskie z basztą | url=https://umig.olkusz.pl/index.php/odkryj-olkusz/ | adres=okolice ul. Basztowej i starego miasta | lat=50.2790 | long=19.5588 | wskazówki=spacer od rynku | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Zachowane fragmenty dawnych obwarowań miejskich. Przypominają o znaczeniu Olkusza jako średniowiecznego miasta górniczego. }} * {{zobacz | name=Muzeum Regionalne PTTK w Olkuszu | url=https://pttkolkusz.pl/ | adres=Rynek 20 | lat=50.2785 | long=19.5595 | telefon=+48 32 643 42 27 | email=info@pttk.olkusz.pl | godziny=sprawdź aktualne godziny przed wizytą | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-07-01 | opis=Lokalne muzeum regionalne prowadzone przez PTTK, prezentujące historię miasta, regionu, górnictwa i tradycji olkuskich. }} * {{zobacz | name=Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich | url=https://umig.olkusz.pl/index.php/szlak-gwarkow-olkuskich/ | adres=stare miasto | lat=50.2785 | long=19.5600 | wskazówki=początek w rejonie rynku | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Ścieżka edukacyjno-historyczna po olkuskiej starówce. W 18 miejscach ustawiono figury gwarków z tablicami i kodami QR, a w chodniku umieszczono repliki trojaków olkuskich. Trasa dobrze nadaje się na rodzinny spacer po centrum. }} === Muzea i kultura === [[Plik:Dworek olkusz.jpg|mały|Dworek Machnickich]] * {{zobacz | name=Dworek Machnickich | url=https://umig.olkusz.pl/index.php/baza-turystyczna/ | adres=Szpitalna 32 | lat=50.2792 | long=19.5565 | wskazówki=kilka minut pieszo od rynku | telefon=+48 32 494 39 66 | email=muzea@mok.olkusz.pl | godziny=sprawdź aktualne godziny MOK | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-07-01 | opis=Zabytkowy dworek mieszczący m.in. Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego, Muzeum Afrykanistyczne i kolekcje związane z kulturą oraz sztuką. | image=Dworek olkusz.jpg }} * {{zobacz | name=Muzeum Afrykanistyczne im. dr. Bogdana Szczygła i Bożeny Szczygieł-Gruszyńskiej | url=https://mok.olkusz.pl/ | adres=Szpitalna 32 | lat=50.2792 | long=19.5565 | telefon=+48 32 494 39 66 | email=muzea@mok.olkusz.pl | godziny=sprawdź aktualne godziny MOK | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-07-01 | opis=Muzeum prezentujące zbiory afrykanistyczne, pamiątki podróżnicze oraz kolekcję sztuki i malarstwa Czarnej Afryki. }} * {{zobacz | name=Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego | url=https://mok.olkusz.pl/ | adres=Szpitalna 32 | lat=50.2792 | long=19.5565 | telefon=+48 32 494 39 66 | email=muzea@mok.olkusz.pl | godziny=sprawdź aktualne godziny MOK | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-07-01 | opis=Muzeum poświęcone Władysławowi Wołkowskiemu, twórcy prac z wikliny, mebli i form użytkowych. }} * {{zobacz | name=Kolekcja Minerałów Ziemi Olkuskiej i Skamieniałości Jury Krakowsko-Częstochowskiej | url=https://mok.olkusz.pl/ | adres=Szpitalna 32 | lat=50.2792 | long=19.5565 | telefon=+48 32 494 39 66 | email=muzea@mok.olkusz.pl | godziny=sprawdź aktualne godziny MOK | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-07-01 | opis=Kolekcja przydatna dla osób zainteresowanych geologią, górnictwem, skamieniałościami i minerałami regionu olkuskiego. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pożarnictwa Ziemi Olkuskiej | url=https://ospolkusz.pl/ | adres=Floriańska 8 | lat=50.2768 | long=19.5588 | telefon=+48 781 054 552 | email=osp.ksrg.olkusz@gmail.com | godziny=zwiedzanie po wcześniejszym zgłoszeniu telefonicznym | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Muzeum prezentujące historię lokalnego pożarnictwa, sprzęt strażacki i pamiątki związane z ochotniczą strażą pożarną. }} * {{zobacz | name=Biuro Wystaw Artystycznych w Olkuszu | url=https://bwa.olkusz.pl/ | adres=Szpitalna 34 | lat=50.2790 | long=19.5562 | telefon=+48 32 754 34 47; +48 660 404 840 | email=galeriaolkusz@op.pl | godziny=sprawdź aktualne godziny galerii | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Galeria sztuki współczesnej, organizująca wystawy, spotkania i działania edukacyjne. }} === Miejsca pamięci i punkty widokowe === * {{zobacz | name=Kopiec Kościuszki | url=https://umig.olkusz.pl/index.php/kopiec-kosciuszki/ | adres=okolice ul. 29 Listopada | lat=50.2740 | long=19.5520 | wskazówki=spacer z centrum lub dojazd lokalny | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Kopiec usypany dla upamiętnienia Tadeusza Kościuszki. Miejsce krótkiego spaceru i lokalny punkt orientacyjny. }} * {{zobacz | name=Olkuskie nekropolie | url=https://umig.olkusz.pl/index.php/olkuskie-nekropolie/ | adres=różne lokalizacje w mieście | godziny=według zasad poszczególnych cmentarzy | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Olkusz ma kilka historycznych cmentarzy, w tym nekropolie związane z różnymi okresami historii miasta. Warto zachować ciszę i szacunek dla miejsca. }} === Rabsztyn i okolice Olkusza === [[Plik:Rabsztyn Zamek 01 GREGY.jpg|mały|Zamek w Rabsztynie]] [[Plik:Pustynia Błędowska, Chechło, gmina Klucze, okres Olkusz, Polsko 01.jpg|mały|Pustynia Błędowska]] * {{zobacz | name=[[Rabsztyn|Zamek Rabsztyn]] | url=https://zamekrabsztyn.pl/ | adres=Rabsztyn | lat=50.2940 | long=19.6110 | wskazówki=ok. 5 km od centrum Olkusza; dojazd autobusem, rowerem lub samochodem | telefon=+48 32 706 52 31 | email=rabsztyn@mok.olkusz.pl | godziny=sprawdź aktualne godziny przed wizytą | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-07-01 | opis=Zrekonstruowane ruiny zamku na Szlaku Orlich Gniazd, z wieżą widokową i panoramą okolic. Jeden z najważniejszych celów wycieczek z Olkusza. | image=Rabsztyn Zamek 01 GREGY.jpg }} * {{zobacz | name=Chata Kocjana | url=https://mok.olkusz.pl/ | adres=Rabsztyn | wskazówki=w pobliżu zamku Rabsztyn | telefon=+48 32 494 39 66 | email=muzea@mok.olkusz.pl | godziny=sprawdź aktualne informacje MOK | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Obiekt muzealny związany z Antonim Kocjanem, konstruktorem lotniczym i uczestnikiem konspiracji. Warto połączyć z wizytą na zamku. }} * {{zobacz | name=[[Pustynia Błędowska]] | url=https://www.pustyniabledowska.pl/ | adres=okolice Klucz, Chechła i Błędowa | wskazówki=ok. 6–10 km od Olkusza, zależnie od wybranego punktu widokowego | godziny=teren otwarty; wejście tylko wyznaczonymi trasami i punktami | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Najbardziej znany obszar piaszczysty w Polsce, na pograniczu gmin Klucze, Dąbrowa Górnicza i Bolesław. Z Olkusza najłatwiej dotrzeć do punktów widokowych w rejonie Klucz i Chechła. | image=Pustynia Błędowska, Chechło, gmina Klucze, okres Olkusz, Polsko 01.jpg }} * {{zobacz | name=[[Rezerwat przyrody Pazurek]] | url=https://umig.olkusz.pl/index.php/rezerwat-przyrody/ | adres=okolice Pazurka | wskazówki=na północny zachód od Olkusza; dojazd samochodem, rowerem lub lokalnie autobusem i pieszo | godziny=teren otwarty; poruszaj się wyznaczonymi ścieżkami | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Rezerwat chroniący jurajskie buczyny, skałki wapienne i przyrodę Wyżyny Olkuskiej. Dobry cel krótkiej wycieczki pieszej poza miastem. }} == Aktywnie == * Spacer po rynku, Podziemnym Olkuszu, bazylice i Srebrnym Szlaku Gwarków. * Wycieczka do zamku Rabsztyn i Chaty Kocjana. * Przejazd rowerem z Olkusza do Rabsztyna, Klucz i Pustyni Błędowskiej. * Spacer po rezerwacie Pazurek. * Zwiedzanie muzeów przy ul. Szpitalnej i BWA. * Questy i gry miejskie po olkuskim starym mieście. * Wycieczka do Ojcowa i Ojcowskiego Parku Narodowego. * Wypoczynek w Ośrodku Sportowo-Wypoczynkowym „Czarna Góra”. * Spacer na Kopiec Kościuszki. == Szlaki == Przez Olkusz i okolice przebiegają szlaki piesze, rowerowe i tematyczne związane z Jurą Krakowsko-Częstochowską oraz historią górnictwa. * '''Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich''' – miejska trasa po starówce z figurami gwarków. * '''Szlak Orlich Gniazd''' – najważniejszy jurajski szlak pieszy, dostępny z Olkusza przez Rabsztyn i okolice. * '''Szlak Warowni Jurajskich''' – trasa łącząca jurajskie zamki i strażnice. * '''Trasy do Rabsztyna, Klucz i Pustyni Błędowskiej''' – dobre na piesze i rowerowe wycieczki jednodniowe. * '''Questy miejskie''' – materiały można uzyskać w Punkcie Informacji Turystycznej lub pobrać ze strony miasta. == Zakupy == W mieście działają sklepy spożywcze, dyskonty i punkty usługowe. Najwięcej sklepów znajduje się w centrum, przy al. 1000-lecia, ul. Króla Kazimierza Wielkiego, ul. Rabsztyńskiej i w rejonie osiedli. * {{listing |type=buy |name=Galeria Atrium |url= |adres=Rabsztyńska 2 |lat=50.2810 |long=19.5600 |telefon= |dodatkowe informacje=Centrum handlowe w rejonie centrum, z supermarketem i podstawowymi usługami. }} * {{listing |type=buy |name=Sklepy w centrum Olkusza |url= |adres=Rynek, ul. Króla Kazimierza Wielkiego, al. 1000-lecia i okolice |lat=50.2785 |long=19.5600 |dodatkowe informacje=Zakupy codzienne, piekarnie, kawiarnie, apteki, sklepy spożywcze i punkty usługowe. }} == Gastronomia == Oferta gastronomiczna skupia się w centrum, przy rynku, ul. Górniczej, ul. Augustiańskiej, al. 1000-lecia oraz przy drogach wylotowych. Przed przyjazdem specjalnie na posiłek warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia. * {{listing |type=eat |name=Restauracja Batorówka |url=https://umig.olkusz.pl/index.php/baza-turystyczna/ |adres=Rynek 20 |lat=50.2785 |long=19.5595 |telefon=+48 32 754 58 33 |dodatkowe informacje=Restauracja przy rynku, dobra podczas zwiedzania starego miasta. }} * {{listing |type=eat |name=Resto_gar |url=https://umig.olkusz.pl/index.php/baza-turystyczna/ |adres=Rynek 1 |lat=50.2785 |long=19.5602 |telefon=+48 32 731 00 85 |dodatkowe informacje=Lokal przy rynku; aktualne godziny najlepiej sprawdzić przed wizytą. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Victoria |url=https://victoria.olkusz.pl/ |adres=Mickiewicza 18 |lat=50.2795 |long=19.5650 |telefon=+48 32 754 41 31 |dodatkowe informacje=Restauracja hotelowa, praktyczna przy noclegu lub podróży samochodem. }} * {{listing |type=eat |name=Bar mleczny |url= |adres=Górnicza 22 |lat=50.2790 |long=19.5570 |telefon=+48 609 887 500 |dodatkowe informacje=Tani lokal z prostą kuchnią; godziny i działanie warto sprawdzić lokalnie. }} * {{listing |type=eat |name=Lokale w centrum |url=https://umig.olkusz.pl/index.php/baza-turystyczna/ |adres=Rynek, ul. Augustiańska, Górnicza, Króla Kazimierza Wielkiego i okolice |lat=50.2785 |long=19.5600 |dodatkowe informacje=Kawiarnie, pizzerie, kebaby, bary i małe restauracje w centrum miasta. }} == Noclegi == * {{listing |type=sleep |name=Hotel Victoria |url=https://victoria.olkusz.pl/ |adres=Mickiewicza 18 |lat=50.2795 |long=19.5650 |telefon=+48 32 754 41 31; +48 32 645 55 00 |email=recepcja@victoria.olkusz.pl |dodatkowe informacje=Hotel w pobliżu centrum i DK94, z restauracją i parkingiem. Praktyczny dla podróżujących samochodem i zwiedzających Olkusz. }} * {{listing |type=sleep |name=Pokoje gościnne MOSiR Olkusz |url=https://mosir.olkusz.pl/ |adres=Wiejska 1a |lat=50.2725 |long=19.5630 |telefon=+48 32 649 44 90 |email=mosir@mosir.olkusz.pl |dodatkowe informacje=Proste noclegi przy obiektach sportowych MOSiR, blisko centrum i drogi krajowej nr 94. }} * {{listing |type=sleep |name=Szkolne Schronisko Młodzieżowe „Jura” |url=https://ssmjura.olkusz.pl/ |adres=Legionów Polskich 3 |lat=50.2740 |long=19.5580 |telefon=+48 32 643 03 93 |email=rezerwacja@ssmjura.olkusz.pl; biuro@ssmjura.olkusz.pl |dodatkowe informacje=Budżetowy nocleg dla turystów indywidualnych i grup. W obiekcie dostępna jest kuchnia samoobsługowa i zaplecze rekreacyjne. }} * {{listing |type=sleep |name=Kompleks Angela |url=https://umig.olkusz.pl/index.php/baza-turystyczna/ |adres=Długa 2a |telefon=+48 32 643 10 02; +48 32 645 44 43 |dodatkowe informacje=Obiekt z pokojami i restauracją, przydatny przy podróży samochodem. }} * {{listing |type=sleep |name=Zajazd Pan Tadeusz |url=https://umig.olkusz.pl/index.php/baza-turystyczna/ |adres=Kogutek 1A |telefon=+48 32 642 73 90; +48 600 298 483 |dodatkowe informacje=Zajazd z pokojami i restauracją, położony przy trasie wyjazdowej. }} * {{listing |type=sleep |name=Zajazd Rabsztyn |url=https://umig.olkusz.pl/index.php/baza-turystyczna/ |adres=Rabsztyn 22 |telefon=+48 509 153 011 |dodatkowe informacje=Nocleg przydatny dla osób planujących zwiedzanie zamku Rabsztyn i piesze wycieczki po okolicy. }} == Wydarzenia == * '''Dni Olkusza''' – miejskie święto z koncertami i wydarzeniami plenerowymi. * '''Juromania''' – święto Jury Krakowsko-Częstochowskiej, z wydarzeniami m.in. w zamkach, na szlakach i w miejscowościach jurajskich. * '''Wydarzenia na zamku Rabsztyn''' – turnieje, inscenizacje, koncerty i wydarzenia historyczne. * '''Wystawy i spotkania BWA''' – wystawy sztuki współczesnej, spotkania i działania edukacyjne. * '''Wydarzenia MOK Olkusz''' – koncerty, spektakle, kino, warsztaty i wydarzenia miejskie. * '''Questy i gry miejskie''' – propozycje dla rodzin i grup zwiedzających Srebrny Szlak Gwarków. == Informacja turystyczna == * {{listing |type=info |name=Punkt Informacji Turystycznej Małopolskiego Systemu Informacji Turystycznej |url=https://umig.olkusz.pl/index.php/baza-turystyczna/ |adres=Rynek 4 |lat=50.2785 |long=19.5603 |telefon=+48 32 642 19 26 |email=it.olkusz@msit.malopolska.pl |godziny=pn–pt 08:00–16:00 |opis=Punkt informacji w budynku dawnego starostwa, przy Podziemnym Olkuszu. Przydatny przy planowaniu zwiedzania miasta, Rabsztyna, szlaków i okolic Jury. }} * {{listing |type=info |name=Urząd Miasta i Gminy w Olkuszu |url=https://umig.olkusz.pl/ |adres=Rynek 1 |lat=50.2786 |long=19.5601 |telefon=+48 32 626 01 00 |email=poczta@umig.olkusz.pl |opis=Oficjalny serwis gminy publikuje informacje o atrakcjach, komunikacji, wydarzeniach, szlakach, bazie noclegowej i gastronomii. }} * {{listing |type=info |name=Oddział PTTK w Olkuszu |url=https://pttkolkusz.pl/ |adres=Rynek 20 |lat=50.2785 |long=19.5595 |telefon=+48 32 643 42 27 |email=info@pttk.olkusz.pl |opis=Informacje o lokalnych szlakach, turystyce pieszej, historii miasta i Muzeum Regionalnym PTTK. }} * {{listing |type=info |name=Podziemny Olkusz |url=https://podziemnyolkusz.pl/ |adres=Rynek 4 |lat=50.2785 |long=19.5603 |telefon=+48 32 706 52 18; +48 32 706 52 26; +48 32 706 56 37 |email=kontakt@podziemnyolkusz.pl |opis=Informacje o ekspozycji, rezerwacjach, biletach i zwiedzaniu podziemi. }} == Gdzie dalej == * [[Rabsztyn]] – zamek na Szlaku Orlich Gniazd, Chata Kocjana i jurajskie krajobrazy. * [[Pustynia Błędowska]] – największy znany obszar piaszczysty w Polsce, z punktami widokowymi w Kluczach i Chechle. * [[Klucze]] – punkt wypadowy na Pustynię Błędowską i do rezerwatu Pazurek. * [[Bukowno]] – lasy, Biała Przemsza i trasy rowerowe. * [[Sławków]] – rynek, Austeria, ruiny zamku biskupów krakowskich i dolina Białej Przemszy. * [[Trzebinia]] – zbiorniki wodne, Balaton i dojazd do autostrady A4. * [[Chrzanów]] – miasto powiatowe z rynkiem i muzeum regionalnym. * [[Jaworzno]] – Geosfera, parki i tereny rekreacyjne. * [[Dąbrowa Górnicza]] – Pogorie, Sztygarka, Kopalnia Ćwiczebna i Pustynia Błędowska od strony Błędowa. * [[Ojców]] – centrum Ojcowskiego Parku Narodowego. * [[Ojcowski Park Narodowy]] – Dolina Prądnika, zamki, jaskinie i skały wapienne. * [[Kraków]] – najważniejszy ośrodek turystyczny Małopolski. * [[Katowice]] – główny węzeł komunikacyjny i kulturalny Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. {{Jest w|Powiat olkuski}} {{geomap|50.2813|19.5650}} [[Kategoria:Powiat olkuski]] [[Kategoria:Małopolska]] ci24sv60rb8p3kij5os14goqfyiekn9 0 15411 157499 157484 2026-07-01T05:49:07Z KrzysztofPoplawski 4279 /* Pociągiem */ 157499 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Panorama kościoła w Czeladzi.png}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Czeladź |widok = Czeladź. Widok na rynek..jpg |herb = POL Czeladź COA.svg |www = https://www.czeladz.pl/ |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo śląskie]] |powierzchnia = 16,4 |lud = 29 666 |kod pocztowy = 41-250, 41-253 |prefiks = +48 32 |wysokość = 270 }} {{Mapframe |50.3156|19.0784|zoom=13|height=650|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}} [[Plik:Czeladź. Widok na rynek..jpg|mały|Rynek w Czeladzi]] [[Plik:Pałac Saturna w Czeladzi.jpg|mały|Pałac Saturna]] '''Czeladź''' – miasto w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]], w [[Powiat będziński|powiecie będzińskim]], w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]], nad [[Brynica|Brynicą]]. Należy do [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]] i leży między [[Będzin|Będzinem]], [[Sosnowiec|Sosnowcem]], [[Katowice|Katowicami]], [[Siemianowice Śląskie|Siemianowicami Śląskimi]] i [[Wojkowice|Wojkowicami]]. Czeladź jest jednym z najstarszych miast [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. Dla turysty najważniejsze są: historyczny rynek z układem dawnego miasta, [[w:Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|kościół św. Stanisława]], zespół dawnej kopalni „Saturn”, [[w:Muzeum Saturn w Czeladzi|Muzeum Saturn]], [[w:Galeria Sztuki Współczesnej Elektrownia|Galeria Elektrownia]], [[w:Pałac Saturna|Pałac Saturna]], Park Grabek oraz kolonie robotnicze w dzielnicy [[w:Piaski (Czeladź)|Piaski]]. == Charakterystyka == Czeladź ma dwa wyraźne oblicza. Pierwsze to stare miasto z rynkiem, kościołem parafialnym i śladami średniowiecznego układu urbanistycznego. Drugie to miasto przemysłowe, które rozwinęło się w XIX i XX wieku dzięki kopalniom węgla, szczególnie kopalni „Saturn” i kopalni „Czeladź”. W krajobrazie miasta zachowały się pałace i wille związane z dawnymi zakładami, zabudowa robotnicza, obiekty poprzemysłowe, parki oraz miejsca związane z kulturą żydowską. Czeladź nie ma własnej stacji kolejowej, ale jest dobrze włączona w sieć autobusową i rowerową GZM. Na zwiedzanie rynku, kościoła, Parku Grabek, Muzeum Saturn i Galerii Elektrownia warto przeznaczyć 3–5 godzin. Z Pałacem Saturna, Termami Rzymskimi, Parkiem Grabek i Piaskami można zaplanować całodzienny pobyt. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest [[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|lotnisko Katowice-Pyrzowice]] (KTW), oddalone o około 23 km od Czeladzi. Samochodem dojazd prowadzi zwykle przez [[Droga krajowa nr 86 (Polska)|DK86]] i drogi w rejonie [[Będzin|Będzina]] lub [[Siewierz|Siewierza]]. Dojazd transportem publicznym wymaga zwykle przesiadki, np. w [[Będzin|Będzinie]], [[Sosnowiec|Sosnowcu]] lub [[Katowice|Katowicach]]. Aktualne połączenia najlepiej sprawdzić w planerze [https://rj.transportgzm.pl/ Transport GZM]. === Pociągiem === Czeladź nie ma własnej czynnej stacji kolejowej. Najwygodniejsze stacje przesiadkowe: * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/bedzin-miasto/odjazdy Będzin Miasto] – najbliższa stacja kolejowa dla północnej i wschodniej części Czeladzi; * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy Sosnowiec Główny] – dobry punkt przesiadkowy z licznymi połączeniami ponadregionalnymi, między innymi do [[Katowice|Katowic]], [[Gliwice|Gliwic]], [[Warszawa|Warszawy]], [[Kraków|Krakowa]] i [[Częstochowa|Częstochowy]]; * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/katowice/odjazdy Katowice] – główny węzeł kolejowy regionu. Z Będzina, Sosnowca i Katowic do Czeladzi dojeżdżają autobusy Transport GZM. Przy planowaniu podróży warto łączyć [https://koleo.pl/ Koleo] dla kolei z [https://rj.transportgzm.pl/ rj.transportgzm.pl] dla autobusów i tramwajów. === Autobusem === Komunikację miejską organizuje [[w:Zarząd Transportu Metropolitalnego|Transport GZM]]. Czeladź ma połączenia z [[Katowice|Katowicami]], [[Sosnowiec|Sosnowcem]], [[Będzin|Będzinem]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]], [[Siemianowice Śląskie|Siemianowicami Śląskimi]], [[Wojkowice|Wojkowicami]], [[Bytom|Bytomiem]] i [[Piekary Śląskie|Piekarami Śląskimi]]. Przydatne przystanki: * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/7975/ Czeladź Rynek] – historyczne centrum miasta; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3637/ Czeladź Urząd Miasta] – urząd miasta, Park Grabek, MOSiR; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/5258/ Czeladź Stare Miasto] – dojście do rynku i kościoła; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/7973/ Czeladź Dworzec] – ważny węzeł autobusowy, nazwa historyczna, nie jest to dworzec kolejowy; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/5270/ Czeladź Park] – Park Grabek i Pałac Saturna; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/7971/ Piaski Skrzyżowanie] – dzielnica Piaski; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/7855/ Piaski Centrum Handlowe] – M1 Czeladź i przystanki tramwajowo-autobusowe; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/przystanki/czeladz/ lista przystanków w Czeladzi] – pełny wykaz przystanków Transport GZM. Ważniejsze linie: * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-61/ 61] – [[Będzin]] – Czeladź – [[Sosnowiec]] – [[Katowice]]; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-911/ 911] – Czeladź – [[Katowice]]; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-m17/ M17] – [[Sosnowiec]] – Czeladź – [[Siemianowice Śląskie]] – [[Piekary Śląskie]] – [[Bytom]]; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-m25/ M25] – Czeladź – [[Siemianowice Śląskie]] – [[Katowice]]; * [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t22/ tramwaj 22] – obsługuje rejon Piasków i M1. === Samochodem === Przez Czeladź przebiega [[Droga krajowa nr 94 (Polska)|DK94]], łącząca m.in. [[Wrocław]], [[Bytom]], [[Czeladź]], [[Dąbrowa Górnicza]], [[Olkusz]] i [[Kraków]]. Przy granicy z [[Będzin|Będzinem]] i [[Sosnowiec|Sosnowcem]] przebiega [[Droga krajowa nr 86 (Polska)|DK86]] / [[Droga ekspresowa S86 (Polska)|S86]], główna trasa w kierunku [[Katowice|Katowic]], [[Tychy|Tychów]] i [[Siewierz|Siewierza]]. W pobliżu są też [[Autostrada A1 (Polska)|A1]] i [[Autostrada A4 (Polska)|A4]]. W centrum parkowanie jest możliwe przy rynku i sąsiednich ulicach, ale w dni wydarzeń warto zostawić samochód dalej i przejść pieszo. Duże parkingi znajdują się przy M1 Czeladź, Hotelu Szafran i obiektach handlowych przy DK94. === Rowerem === Czeladź jest dobrym celem krótkiej wycieczki rowerowej z [[Sosnowiec|Sosnowca]], [[Będzin|Będzina]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]], [[Katowice|Katowic]] i [[Siemianowice Śląskie|Siemianowic Śląskich]]. W mieście działa system [[w:Metrorower|Metrorower]] z kilkoma stacjami, m.in. przy ul. Szpitalnej, Grodzieckiej, Hallera, Muzeum Saturn, Józefowie, ul. Spacerowej, ul. Zwycięstwa i ul. 1 Maja. Aktualną mapę stacji i dostępność rowerów należy sprawdzić w aplikacji lub na stronie [https://metrorower.transportgzm.pl/mapa/ Metroroweru]. == Komunikacja == Centrum Czeladzi, rynek, kościół, Park Grabek, Pałac Saturna i Muzeum Saturn można zwiedzać pieszo. Do Piasków, M1, dzielnic przy granicy z Będzinem i Siemianowicami wygodniejsze są autobusy, tramwaj albo rower. Najbardziej praktyczne punkty orientacyjne: * rynek – stare miasto, kościół, zabudowa historyczna; * Park Grabek – zieleń, rekreacja, dojście do Pałacu Saturna; * Dehnelów – Pałac Saturna, Muzeum Saturn, Galeria Elektrownia, Cechownia; * Piaski – dzielnica robotnicza i tereny dawnej kopalni; * M1 Czeladź – zakupy, parking, przystanki tramwajowo-autobusowe. == Warto zobaczyć == === Stare miasto i zabytki === [[Plik:Kościół par. pw. św. Stanisława w Czeladzi.jpg|mały|Kościół św. Stanisława]] [[Plik:Muzeum Saturna (dawny Pałac pod Filarami).jpg|mały|Pałac Pod Filarami]] [[Plik:Osiedle przy ulicy 21 Listopada.jpg|mały|Osiedle robotnicze kopalni Saturn]] * {{zobacz | name=Rynek w Czeladzi | alt=Rynek | url=https://www.czeladz.pl/ | email= | adres=Rynek | lat=50.3156 | long=19.0784 | wskazówki=przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/7975/ Czeladź Rynek] | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-06-29 | opis=Historyczne centrum miasta z zachowanym układem placu i okolicznych ulic. Dobry punkt startowy do zwiedzania Czeladzi. | image=Czeladź. Widok na rynek..jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Czeladzi|Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika]] | alt=Kościół św. Stanisława | url=https://stanislaw-bm.czeladz.pl/ | email= | adres=ul. Kościelna 2 | lat=50.3157 | long=19.0802 | wskazówki=przy rynku | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=zwiedzanie poza nabożeństwami po uzgodnieniu | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Monumentalny kościół parafialny z lat 1905–1911, jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów w panoramie Czeladzi. | image=Kościół par. pw. św. Stanisława w Czeladzi.jpg }} * {{zobacz | name=Zabudowa starego miasta | url= | email= | adres=ulice wokół rynku | lat=50.3156 | long=19.0784 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-06-29 | opis=Zespół ulic i domów w historycznym centrum. Warto przejść przez Rynek, ul. Bytomską, ul. Kościelną i okolice dawnego układu miejskiego. }} * {{zobacz | name=Cmentarz żydowski w Czeladzi | alt=Cmentarz żydowski | url= | email= | adres=ul. Będzińska | lat= | long= | wskazówki=sprawdź dojście lokalnie; teren wymaga szacunku i ostrożności | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=teren historyczny; dostępność może być ograniczona | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Pozostałość po społeczności żydowskiej Czeladzi. Miejsce raczej do spokojnego oglądania niż typowego zwiedzania turystycznego. | image=SG204040.jpg }} === Dziedzictwo przemysłowe i Muzeum Saturn === [[Plik:Budynek Galerii Elektrownia w Czeladzi od strony południowo-wschodniej - jesień 2022.jpg|mały|Galeria Sztuki Współczesnej „Elektrownia”]] [[Plik:Czeladź, ul. Nowopogońska 216.jpg|mały|Kolonia robotnicza Piaski]] * {{zobacz | name=[[w:Muzeum Saturn w Czeladzi|Muzeum Saturn – Pałac Pod Filarami]] | alt=Pałac Pod Filarami | url=https://muzeum-saturn.czeladz.pl/ | email=administracja@muzeum-saturn.czeladz.pl | adres=Dehnelów 10 | lat=50.3204 | long=19.0754 | wskazówki=okolice Parku Grabek i Pałacu Saturna | telefon=+48 32 265 42 93 | tollfree= | fax= | godziny=wt–sob 10:00–18:00; poniedziałek nieczynne; sprawdź aktualne zmiany na stronie muzeum | ceny=sprawdź aktualny cennik na stronie muzeum | lastedit=2026-06-29 | opis=Główna placówka muzealna miasta, mieszcząca się w dawnej willi dyrektora kopalni „Saturn”. Muzeum dokumentuje historię Czeladzi, górnictwa, przemysłu i społeczności lokalnej. | image=Pałac Pod Filarami w Czeladzi.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Galeria Sztuki Współczesnej Elektrownia|Galeria Sztuki Współczesnej „Elektrownia”]] | alt=Galeria Elektrownia | url=https://galeria-elektrownia.czeladz.pl/ | email=galeria@galeria-elektrownia.czeladz.pl | adres=Dehnelów 45 | lat=50.3224 | long=19.0740 | wskazówki=teren dawnej kopalni „Saturn” | telefon=+48 32 263 00 88; +48 32 307 45 17 | tollfree= | fax= | godziny=wt–nd 12:00–18:00; poniedziałki i dni ustawowo wolne nieczynne; ostatnie wejście zwykle godzinę przed zamknięciem | ceny=sprawdź aktualny cennik i wystawy | lastedit=2026-06-29 | opis=Galeria w zabytkowej elektrowni dawnej kopalni „Saturn”, obiekt na [[w:Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego|Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego]]. Jeden z najważniejszych poprzemysłowych obiektów kultury w Czeladzi. | image=16 Czeladz elektrownia kopalni.jpg }} * {{zobacz | name=Cechownia dawnej kopalni „Saturn” | alt=Cechownia | url=https://muzeum-saturn.czeladz.pl/wystawa-stala-gornicza-tozsamosc-zaglebia/ | email= | adres=Dehnelów 43 | lat=50.3220 | long=19.0735 | wskazówki=teren dawnej kopalni „Saturn” | telefon=+48 32 265 42 93 | tollfree= | fax= | godziny=według programu Muzeum Saturn | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Obiekt dawnej kopalni „Saturn” wykorzystywany przez muzeum, m.in. dla ekspozycji związanych z górniczą tożsamością Zagłębia. }} * {{zobacz | name=Osiedle robotnicze kopalni „Saturn” | alt=Kolonia Saturn | url= | email= | adres=okolice ul. 21 Listopada | lat=50.3225 | long=19.0765 | wskazówki=spacer od Muzeum Saturn i Pałacu Saturna | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=teren mieszkalny; oglądanie z zewnątrz | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-06-29 | opis=Zabudowa robotnicza związana z kopalnią „Saturn”. Warto oglądać ją z poszanowaniem prywatności mieszkańców. | image=Osiedle przy ulicy 21 Listopada.jpg }} * {{zobacz | name=Kolonia robotnicza Piaski | alt=Piaski | url= | email= | adres=ul. Nowopogońska i okolice | lat=50.3035 | long=19.1025 | wskazówki=dzielnica Piaski, dojazd autobusem lub tramwajem w rejon Piaski Centrum Handlowe / Piaski Skrzyżowanie | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=teren mieszkalny; oglądanie z zewnątrz | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-06-29 | opis=Historyczna dzielnica robotnicza związana z kopalnią „Czeladź” i przemysłowym rozwojem miasta. | image=Czeladź, ul. Nowopogońska 216.jpg }} === Pałace, parki i rekreacja === [[Plik:Jesień w Parku Grabek w Czeladzi - sztuczny strumień i mostek, październik 2022.jpg|mały|Park Grabek]] * {{zobacz | name=[[w:Pałac Saturna|Pałac Saturna]] | alt=Pałac Saturna i Termy Rzymskie | url=https://www.palacsaturna.pl/ | email= | adres=Dehnelów 2 | lat=50.3198 | long=19.0771 | wskazówki=przystanki: Czeladź Park, Czeladź Urząd Miasta | telefon=+48 32 267 26 98 | tollfree= | fax= | godziny=hotel i termy według własnego regulaminu; Termy Rzymskie zwykle pn 15:00–22:45, wt–pt 10:00–22:45, sob i święta 10:00–23:00, nd 10:00–22:00 | ceny=sprawdź aktualne ceny noclegów, term i pakietów | lastedit=2026-06-29 | opis=Neoklasycystyczny dawny budynek Towarzystwa Akcyjnego „Saturn”, obecnie hotel, centrum konferencyjne, restauracja i kompleks Termy Rzymskie. | image=Pałac Saturna w Czeladzi.jpg }} * {{zobacz | name=Park Grabek | alt=Park Grabek | url=https://www.czeladz.pl/aktualnosci/lista_aktualnosci/Park-Grabek/idn:4790 | email= | adres=okolice ul. Legionów i Sportowej | lat=50.3182 | long=19.0736 | wskazówki=przystanki: Czeladź Urząd Miasta, Czeladź Park | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-06-29 | opis=Najważniejszy park rekreacyjny Czeladzi, położony w dolinie Brynicy. Są tu alejki, mostki, zieleń, amfiteatr, place zabaw, skatepark i sezonowa Strefa Wodnego Relaksu. | image=Park Grabek Czeladź 2019.jpg }} * {{zobacz | name=Park Kościuszki | url= | email= | adres=ul. Katowicka | lat=50.3165 | long=19.0710 | wskazówki=w pobliżu Parku Grabek | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-06-29 | opis=Park po drugiej stronie Brynicy, dobry jako kontynuacja spaceru z Parku Grabek. }} * {{zobacz | name=Park Jordana | url= | email= | adres=okolice ul. Nowopogońskiej | lat=50.3085 | long=19.0915 | wskazówki=południowo-wschodnia część miasta | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-06-29 | opis=Park rekreacyjny z alejkami, boiskiem i zapleczem spacerowym. }} * {{zobacz | name=Strefa Wodnego Relaksu | url=https://mosir.czeladz.pl/ | email= | adres=ul. Legionów / rejon Parku Grabek | lat=50.3183 | long=19.0730 | wskazówki=przy Parku Grabek i obiektach MOSiR | telefon=+48 32 265 42 32 | tollfree= | fax= | godziny=sezonowo; sprawdź komunikaty MOSiR | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-06-29 | opis=Letni kompleks rekreacyjny przy Parku Grabek, z basenami, placem zabaw i boiskiem do siatkówki plażowej. }} === Kultura === * {{zobacz | name=Kopalnia Kultury im. Henryka Kuźniaka | alt=Kopalnia Kultury | url=https://kopalniakultury.czeladz.pl/ | email= | adres=Stanisława Trznadla 1 | lat=50.3046 | long=19.1006 | wskazówki=dzielnica Piaski | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=według programu wydarzeń | ceny=zależnie od wydarzenia | lastedit=2026-06-29 | opis=Instytucja kultury w dzielnicy Piaski, organizująca koncerty, spektakle, kino, wydarzenia dla dzieci i spotkania lokalne. }} * {{zobacz | name=Miejska Biblioteka Publiczna w Czeladzi | url=https://mbp.czeladz.pl/ | email= | adres=1 Maja 27 | lat=50.3140 | long=19.0755 | wskazówki=w centrum | telefon= | tollfree= | fax= | godziny=sprawdź aktualne godziny filii | ceny= | lastedit=2026-06-29 | opis=Biblioteka miejska organizująca także spotkania, wystawy i wydarzenia lokalne. }} == Warto spróbować == * Spacer od rynku przez kościół św. Stanisława do Parku Grabek i Pałacu Saturna. * Zwiedzanie Muzeum Saturn, Galerii Elektrownia i dawnego zespołu kopalni „Saturn”. * Popołudnie w Termach Rzymskich. * Przejazd Metrorowerem między Parkiem Grabek, Muzeum Saturn i Piaskami. * Wycieczka po koloniach robotniczych Piasków i zabudowie dawnej kopalni „Czeladź”. * Udział w wydarzeniu w Kopalni Kultury lub Galerii Elektrownia. == Najbliższe okolice == * [[Będzin]] – 4 km; zamek królewski, wzgórze zamkowe, Muzeum Zagłębia i zabytki kultury żydowskiej. * [[Sosnowiec]] – 7 km; pałace przemysłowców, Egzotarium, Bank Sztuki, ArcelorMittal Park i centrum przy dworcu. * [[Siemianowice Śląskie]] – 7 km; sąsiednie miasto z parkami i zabytkami przemysłowymi. * [[Dąbrowa Górnicza]] – 8 km; jeziora Pogoria, Muzeum Sztygarka i tereny rekreacyjne. * [[Katowice]] – 9 km; stolica województwa, muzea, koncerty, Spodek i Strefa Kultury. * [[Bytom]] – 11 km; zabytkowe centrum, opera i obiekty poprzemysłowe. * [[Chorzów]] – 12 km; Park Śląski, Stadion Śląski i Planetarium Śląskie. * [[Piekary Śląskie]] – 14 km; bazylika pielgrzymkowa i Kopiec Wyzwolenia. == Zakupy == [[Plik:Czeladź, C.H. M1 - fotopolska.eu (18318).jpg|mały|Centrum Handlowe M1 Czeladź]] * {{listing |type=buy |name=M1 Czeladź |url=https://m1czeladz.pl/ |adres=Będzińska 80 |lat=50.3055 |long=19.1015 |wskazówki=przystanek Piaski Centrum Handlowe; duży parking przy DK94 |telefon=+48 32 296 25 52 |godziny=pn–sob 09:00–21:00, niedziele handlowe 10:00–20:00; w niedziele niehandlowe zwykle zamknięte |dodatkowe informacje=Największe centrum handlowe w mieście, przy granicy z Sosnowcem i Będzinem. }} * {{listing |type=buy |name=DL Shopping Center Czeladź |url= |adres=Grodziecka 2b |lat=50.3211 |long=19.0785 |wskazówki=blisko północnej części centrum |telefon= |godziny=pn–sob 09:00–21:00; niedziela zwykle nieczynne |dodatkowe informacje=Park handlowy z mniejszymi sklepami i punktami usługowymi. }} * {{listing |type=buy |name=Hala targowa i sklepy lokalne |url= |adres=ul. Szpitalna i okolice centrum |lat= |long= |telefon= |dodatkowe informacje=Zakupy codzienne, piekarnie, sklepy spożywcze i targowisko. Aktualne godziny najlepiej sprawdzać lokalnie. }} == Gastronomia == Oferta gastronomiczna skupia się przy hotelach, Parku Grabek, M1 i w centrum. Godziny lokali mogą się zmieniać, dlatego przed przyjazdem specjalnie na posiłek warto je sprawdzić. * {{listing |type=eat |name=Restauracja Szafranowy Dwór |url=https://www.hotelszafran.pl/restauracja |adres=Będzińska 82 |lat=50.3058 |long=19.1004 |wskazówki=przy Hotelu Szafran i M1 Czeladź |telefon=+48 32 784 31 00 |godziny=codziennie 12:00–23:00 |dodatkowe informacje=Restauracja hotelowa z kuchnią polską i europejską; dobra przy dojeździe samochodem i przy zakupach w M1. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Rycerska |url=https://www.hotel-rycerski.pl/ |adres=Będzińska 53 |lat=50.3140 |long=19.0910 |wskazówki=przy DK94, między centrum a M1 |telefon=+48 32 763 58 88 |dodatkowe informacje=Restauracja i hotel w stylizowanym budynku, z kuchnią polską i ofertą imprezową. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Pompeja |url=https://www.termyrzymskie.pl/pl/termy-rzymskie/restauracja |adres=Dehnelów 2 |lat=50.3198 |long=19.0771 |wskazówki=w Termach Rzymskich / Pałacu Saturna |telefon=+48 32 290 13 90 |godziny=w godzinach działania Term Rzymskich |dodatkowe informacje=Restauracja połączona z kompleksem termalnym; dostęp i zasady korzystania zależą od aktualnej oferty Term Rzymskich. }} * {{listing |type=eat |name=Przystań Grabek |url=https://przystangrabek.pl/ |adres=Legionów 119 |lat=50.3183 |long=19.0730 |wskazówki=Park Grabek |telefon=+48 607 159 661 |godziny=wt–czw 12:00–20:00, pt–sob 12:00–22:00, nd 12:00–20:00, pn zamknięte |dodatkowe informacje=Kawiarnia/restauracja w Parku Grabek, dobra na przerwę podczas spaceru. }} * {{listing |type=eat |name=Lokale w M1 Czeladź |url=https://m1czeladz.pl/ |adres=Będzińska 80 |lat=50.3055 |long=19.1015 |telefon= |dodatkowe informacje=Fast food, kawiarnie i punkty gastronomiczne w centrum handlowym; najwygodniejsze przy podróży samochodem. }} == Noclegi == * {{listing |type=sleep |name=Hotel Szafran |url=https://www.hotelszafran.pl/ |adres=Będzińska 82 |lat=50.3058 |long=19.1004 |wskazówki=przy M1 Czeladź i DK94 |telefon=+48 32 784 31 00 |email=rezerwacja@hotelszafran.pl |dodatkowe informacje=Czterogwiazdkowy hotel przy głównych trasach do Katowic, Sosnowca i Będzina; wygodny dla podróży samochodem i biznesowych. }} * {{listing |type=sleep |name=Pałac Saturna |url=https://www.palacsaturna.pl/ |adres=Dehnelów 2 |lat=50.3198 |long=19.0771 |telefon=+48 32 267 26 98 |email= |dodatkowe informacje=Hotel i apartamenty w zabytkowym pałacu, z dostępem do Term Rzymskich i zapleczem spa. }} * {{listing |type=sleep |name=Hotel Rycerski |url=https://www.hotel-rycerski.pl/ |adres=Będzińska 53 |lat=50.3140 |long=19.0910 |telefon=+48 32 763 58 88 |email=recepcja@hotel-rycerski.pl |dodatkowe informacje=Trzygwiazdkowy hotel i restauracja przy trasie w kierunku Będzina i M1. }} * {{listing |type=sleep |name=Hotel Pod Filarami |url= |adres=Dehnelów 12 |lat=50.3206 |long=19.0756 |telefon= |dodatkowe informacje=Hotel w zabytkowym budynku w rejonie Parku Grabek i Muzeum Saturn; aktualną dostępność warto sprawdzić w systemach rezerwacyjnych lub bezpośrednio. }} == Wydarzenia == * '''Dni Czeladzi''' – święto miasta z koncertami i wydarzeniami plenerowymi. * '''Festiwal Ave Maria''' – jedno z najważniejszych wydarzeń muzycznych w mieście, związane z muzyką klasyczną i sakralną. * '''Industriada''' – święto [[Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego|Szlaku Zabytków Techniki]], w Czeladzi związane głównie z Galerią Elektrownia i dziedzictwem kopalni „Saturn”. * '''Szalom na Rynku''' – wydarzenie przypominające wielokulturową historię miasta. * '''Czeladzkie Talenty''' – lokalny przegląd talentów. * '''Majówka w Czeladzi''' – wydarzenia plenerowe, zwykle w Parku Grabek lub w centrum. * '''Wydarzenia Kopalni Kultury''' – koncerty, spektakle, kino, stand-up i wydarzenia dla dzieci; program dostępny na stronie Kopalni Kultury. * '''Wydarzenia Muzeum Saturn i Galerii Elektrownia''' – wystawy, oprowadzania, Noc Muzeów, spotkania i projekty poświęcone historii miasta. == Informacja turystyczna == * {{listing |type=info |name=Urząd Miasta Czeladź |url=https://www.czeladz.pl/ |adres=Katowicka 45 |lat=50.3166 |long=19.0740 |telefon=+48 32 763 79 00 |email= |opis=Oficjalny serwis miasta publikuje aktualności, informacje o wydarzeniach, komunikacji, inwestycjach i obiektach miejskich. }} * {{listing |type=info |name=Muzeum Saturn |url=https://muzeum-saturn.czeladz.pl/ |adres=Dehnelów 10 |lat=50.3204 |long=19.0754 |telefon=+48 32 265 42 93 |email=administracja@muzeum-saturn.czeladz.pl |opis=Najlepszy punkt informacyjny dla osób zainteresowanych historią Czeladzi, kopalnią „Saturn”, Galerią Elektrownia i zabytkami przemysłowymi. }} * {{listing |type=info |name=MOSiR Czeladź |url=https://mosir.czeladz.pl/ |adres=Sportowa 2 |lat=50.3180 |long=19.0715 |telefon=+48 32 265 42 32 |email=biuro@mosir.czeladz.pl |opis=Informacje o obiektach sportowych, Strefie Wodnego Relaksu, wydarzeniach rekreacyjnych i imprezach plenerowych. }} == Gdzie dalej == * [[Będzin]] – najbliższe miasto z zamkiem, Muzeum Zagłębia i zabytkami kultury żydowskiej. * [[Sosnowiec]] – pałace przemysłowców, Egzotarium, Bank Sztuki, ArcelorMittal Park i centrum Zagłębia. * [[Dąbrowa Górnicza]] – jeziora Pogoria, Muzeum Sztygarka, parki i trasy rowerowe. * [[Katowice]] – Strefa Kultury, Spodek, muzea, koncerty i główny dworzec kolejowy regionu. * [[Siemianowice Śląskie]] – sąsiednie miasto z parkami i zabytkami poprzemysłowymi. * [[Bytom]] – zabytkowe centrum, Opera Śląska i trasy dziedzictwa przemysłowego. * [[Chorzów]] – Park Śląski, Planetarium Śląskie, zoo i Stadion Śląski. * [[Piekary Śląskie]] – sanktuarium maryjne i Kopiec Wyzwolenia. {{Jest w|Powiat będziński}} {{geomap|50.3156|19.0784}} [[Kategoria:Województwo śląskie]] gp2yxsc9n98z4ad4m1cv0ehirja6up0 0 19276 157501 2026-07-01T07:42:46Z KrzysztofPoplawski 4279 Utworzono nową stronę "{{Top-banner|Pałacyk-Szymańskiego.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Zawiercie |widok = Pałacyk-Szymańskiego.jpg |opis = Pałacyk Szymańskiego |herb = POL Zawiercie COA.svg |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo śląskie]] |powierzchnia = 85 |lud = 45 600 |prefiks = +48 32 |kod pocztowy = 42-400 |www = https://www.zawiercie.eu/ }} {{Mapframe |50.4877|19.4168|zoom=12|height…" 157501 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Pałacyk-Szymańskiego.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Zawiercie |widok = Pałacyk-Szymańskiego.jpg |opis = Pałacyk Szymańskiego |herb = POL Zawiercie COA.svg |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo śląskie]] |powierzchnia = 85 |lud = 45 600 |prefiks = +48 32 |kod pocztowy = 42-400 |www = https://www.zawiercie.eu/ }} {{Mapframe |50.4877|19.4168|zoom=12|height=650|width=420|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}} '''Zawiercie''' – miasto w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]], siedziba [[Powiat zawierciański|powiatu zawierciańskiego]], położone na pograniczu [[Wyżyna Śląska|Wyżyny Śląskiej]] i [[Jura Krakowsko-Częstochowska|Jury Krakowsko-Częstochowskiej]]. Miasto jest często określane jako „brama na Jurę”, ponieważ stanowi wygodny punkt wypadowy do zamków [[w:Szlak Orlich Gniazd|Szlaku Orlich Gniazd]], ostańców wapiennych, szlaków pieszych, rowerowych i wspinaczkowych. Zawiercie łączy dziedzictwo przemysłowe, miejskie zabytki przełomu XIX i XX wieku oraz bliskość najciekawszych terenów Jury. Dla turysty najważniejsze są: [[w:Bazylika kolegiacka Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu|bazylika św. Apostołów Piotra i Pawła]], Pałacyk Szymańskiego, osiedle robotnicze TAZ, Galeria Stara Łaźnia, źródła [[Warta|Warty]] w Kromołowie, skały i ostańce w Skarżycach, [[w:Okiennik Wielki|Okiennik Wielki]] oraz ruiny [[w:Zamek Bąkowiec|zamku Bąkowiec]]. == Charakterystyka == [[Plik:WK14 Zawiercie (1) Travelarz.jpg|mały|Dworzec kolejowy w Zawierciu]] [[Plik:Kolegiata p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu.jpg|mały|Bazylika św. Apostołów Piotra i Pawła]] [[Plik:Pałacyk-Szymańskiego.jpg|mały|Pałacyk Szymańskiego]] Zawiercie jest miastem o dwóch uzupełniających się funkcjach turystycznych. Z jednej strony ma charakter miejsko-przemysłowy: rozwój miasta był związany z koleją warszawsko-wiedeńską, przemysłem włókienniczym, hutniczym i szklarskim. Z drugiej strony jest jednym z głównych punktów startowych na Jurę Krakowsko-Częstochowską. Centrum miasta skupia się wokół dworca kolejowego, ul. 3 Maja, ul. Sikorskiego, ul. Sienkiewicza, ul. Piłsudskiego i okolic bazyliki. Turystycznie ważne są też dzielnice i dawne miejscowości włączone do miasta: Kromołów ze źródłami Warty, Skarżyce z ostańcami i zamkiem Bąkowiec, Bzów, Blanowice, Borowe Pole i okolice Pańskiej Góry. Na zwiedzenie centrum, bazyliki, Pałacyku Szymańskiego, osiedla TAZ i Galerii Stara Łaźnia wystarczą 3–4 godziny. Z Kromołowem, źródłami Warty, Skarżycami, Okiennikiem Wielkim i zamkiem Bąkowiec warto zaplanować cały dzień albo weekend. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym dużym lotniskiem jest [[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|Katowice Airport]] w Pyrzowicach. Do Zawiercia można dojechać samochodem przez [[Siewierz]] i drogi krajowe albo transportem publicznym z przesiadką, zależnie od aktualnego rozkładu. Alternatywą jest [[w:Port lotniczy Kraków-Balice|port lotniczy Kraków-Balice]], przydatny szczególnie przy lotach międzynarodowych. Dojazd do Zawiercia wymaga zwykle przejazdu przez [[Kraków]] lub [[Katowice]]. === Koleją === Główna stacja kolejowa {{marker |type=go |name=Zawiercie |url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/zawiercie/odjazdy |lat=50.4813 |long=19.4230 }} znajduje się przy ul. 3 Maja 4, blisko centrum miasta. Zawiercie leży na ważnej linii kolejowej łączącej [[Warszawa|Warszawę]], [[Częstochowa|Częstochowę]], [[Katowice]], [[Gliwice]], [[Kraków]] i [[Kielce]]. Przydatne rozkłady: * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/zawiercie/odjazdy Zawiercie – odjazdy] * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/zawiercie/przyjazdy Zawiercie – przyjazdy] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/zawiercie/katowice Zawiercie – Katowice] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/zawiercie/czestochowa Zawiercie – Częstochowa] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/zawiercie/krakow-glowny Zawiercie – Kraków Główny] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/zawiercie/warszawa-centralna Zawiercie – Warszawa Centralna] W granicach miasta przydatny może być także przystanek kolejowy '''Zawiercie Borowe Pole''', szczególnie przy dojazdach do północnych i wschodnich części miasta. === Samochodem === Zawiercie leży przy ważnych trasach północno-wschodniej części województwa śląskiego: * [[w:Droga krajowa nr 78 (Polska)|DK78]] – kierunek [[Siewierz]], [[Tarnowskie Góry]], [[Gliwice]], [[Jędrzejów]] i [[Kielce]]; * [[w:Droga krajowa nr 791 (Polska)|DK791]] – kierunek [[Myszków]], [[Ogrodzieniec]], [[Olkusz]] i [[Kraków]]; * drogi lokalne w stronę [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Włodowice|Włodowic]], [[Podlesice|Podlesic]], [[Morsko|Morska]] i zamków jurajskich. Orientacyjne odległości: * [[Katowice]] – ok. 45 km, * [[Częstochowa]] – ok. 45 km, * [[Siewierz]] – ok. 20 km, * [[Dąbrowa Górnicza]] – ok. 35 km, * [[Olkusz]] – ok. 35 km, * [[Kraków]] – ok. 80 km, * [[Warszawa]] – ok. 280 km. W centrum parkowanie jest możliwe przy ulicach i parkingach miejskich. W sezonie turystycznym większy ruch występuje na drogach do [[Ogrodzieniec|Ogrodzieńca]], [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcza]], [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Podlesice|Podlesic]] i przy popularnych skałach. === Autobusem === Komunikację miejską i podmiejską obsługuje [[w:Zakład Komunikacji Miejskiej w Zawierciu|ZKM Zawiercie]]. Autobusy łączą dworzec, centrum, osiedla, Kromołów, Skarżyce, Bzów, Blanowice, Borowe Pole oraz sąsiednie gminy. Na terenie Zawiercia, Poręby i Siewierza przejazdy autobusami ZKM są bezpłatne; przy podróży do innych gmin należy sprawdzić aktualną taryfę. Przydatne linki: * [https://www.zkm-zawiercie.com.pl/ ZKM Zawiercie] * [https://www.zkm-zawiercie.com.pl/zkm_pokaz_rozklad_jazdy_1 Rozkłady jazdy ZKM Zawiercie] * [https://www.zkm-zawiercie.com.pl/zkm_pokaz_show_art_8 Ulgi i informacje taryfowe ZKM] Dla turysty najważniejsze są kursy między dworcem, centrum, Kromołowem, Skarżycami, Bzowem i okolicznymi miejscowościami jurajskimi. Przed wyjazdem w teren warto sprawdzić ostatnie kursy powrotne, bo wieczorem i w weekendy oferta może być ograniczona. === Rowerem === Zawiercie jest dobrym punktem startowym dla wycieczek rowerowych po Jurze. Z miasta można planować przejazdy do [[Ogrodzieniec|Ogrodzieńca]], [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcza]], [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Podlesice|Podlesic]], [[Włodowice|Włodowic]], [[Morsko|Morska]], [[Skarżyce|Skarżyc]], [[Łazy|Łaz]] i [[Myszków|Myszkowa]]. Trzeba jednak pamiętać, że część tras prowadzi drogami lokalnymi bez pełnej separacji od ruchu samochodowego, a w okolicach ostańców i zamków pojawiają się odcinki szutrowe, leśne i piaszczyste. Rower trekkingowy, gravelowy lub górski będzie bardziej uniwersalny niż szosowy. == Komunikacja == Centrum Zawiercia, dworzec, bazylika, Pałacyk Szymańskiego, osiedle TAZ, Galeria Stara Łaźnia i MOK są osiągalne pieszo. Do Kromołowa, Skarżyc, Bzowa, Blanowic, Borowego Pola i na jurajskie obrzeża miasta najlepiej dojechać autobusem ZKM, rowerem albo samochodem. Przy zwiedzaniu dobrze podzielić miasto na obszary: * '''centrum i dworzec''' – kolej, bazylika, Małe Centrum Nauki SOWA, MOK; * '''osiedle TAZ''' – Pałacyk Szymańskiego, dawna zabudowa robotnicza, Galeria Stara Łaźnia; * '''Kromołów''' – źródła Warty, kościół św. Mikołaja, historyczna część miasta; * '''Skarżyce i Morsko''' – Okiennik Wielki, skały, ruiny zamku Bąkowiec; * '''Bzów i Blanowice''' – krajobraz jurajski, tereny spacerowe i rowerowe. == Warto zobaczyć == === Centrum i dziedzictwo miejskie === * {{zobacz | name=[[w:Dworzec kolejowy w Zawierciu|Dworzec kolejowy Zawiercie]] | url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/zawiercie/odjazdy | adres=3 Maja 4 | lat=50.4813 | long=19.4230 | wskazówki=centrum, przy głównej stacji kolejowej | godziny=teren stacji dostępny według zasad PKP | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Główna stacja kolejowa miasta, ważny punkt orientacyjny i najlepszy początek zwiedzania Zawiercia bez samochodu. W budynku dworca działa Małe Centrum Nauki SOWA. | image=WK14 Zawiercie (1) Travelarz.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Bazylika kolegiacka Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu|Bazylika św. Apostołów Piotra i Pawła]] | url=https://www.bazylikazawiercie.pl/ | adres=Sienkiewicza 4 | lat=50.4878 | long=19.4256 | wskazówki=kilka minut pieszo od dworca | telefon=+48 32 672 22 71 | godziny=zwiedzanie poza nabożeństwami; msze według informacji parafii | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Neogotycka świątynia z czerwonej cegły, wzniesiona w latach 1896–1903 i podniesiona do rangi bazyliki mniejszej w 2009 roku. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków centrum. | image=Kolegiata p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu.jpg }} * {{zobacz | name=Plac im. św. Jana Pawła II | url=https://www.zawiercie.eu/ | adres=centrum miasta | lat=50.4870 | long=19.4245 | wskazówki=w rejonie bazyliki i centrum | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Centralna przestrzeń miejska w rejonie bazyliki, wykorzystywana jako punkt orientacyjny i miejsce wydarzeń. }} * {{zobacz | name=Małe Centrum Nauki SOWA | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/male-centrum-nauki-sowa-zawiercie | adres=Piastowska 1 | lat=50.4820 | long=19.4230 | wskazówki=w rejonie dworca i MOK Centrum | telefon=+48 539 070 970 | email=sowa@mok.pl | godziny=sprawdź aktualne godziny na stronie miasta lub MOK | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-07-01 | opis=Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności – niewielkie centrum nauki z interaktywnymi stanowiskami i warsztatami, dobre dla rodzin z dziećmi. }} === Osiedle TAZ i przemysłowe dziedzictwo miasta === [[Plik:Zawiercie, ul. Niedziałkowskiego, zabytkowe osiedle TAZ.jpg|mały|Zabytkowe osiedle robotnicze TAZ]] * {{zobacz | name=[[w:Pałacyk Szymańskiego|Pałacyk Szymańskiego]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/palacyk-szymanskiego1 | adres=Szymańskiego 2 | lat=50.4888 | long=19.4271 | wskazówki=obok bazyliki i osiedla TAZ | godziny=oglądanie z zewnątrz; dostępność wnętrz zależna od funkcji obiektu i wydarzeń | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Willa Stanisława Szymańskiego, dyrektora Towarzystwa Akcyjnego „Zawiercie”, związana z rozwojem przemysłowym miasta i zabytkowym osiedlem robotniczym TAZ. | image=Pałacyk-Szymańskiego.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Osiedle robotnicze TAZ|Osiedle robotnicze TAZ]] | url= | adres=okolice ul. Niedziałkowskiego, Kościuszki, Szymańskiego i Westerplatte | lat=50.4890 | long=19.4265 | wskazówki=spacer od bazyliki i Pałacyku Szymańskiego | godziny=teren mieszkalny; oglądanie z ulic publicznych | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Zabytkowe osiedle robotnicze związane z Towarzystwem Akcyjnym „Zawiercie”. Warto oglądać je podczas spokojnego spaceru, pamiętając, że to nadal obszar mieszkalny. | image=Zawiercie, ul. Niedziałkowskiego, zabytkowe osiedle TAZ.jpg }} * {{zobacz | name=Galeria Stara Łaźnia | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/galeria-stara-laznia1 | adres=Westerplatte 2 | wskazówki=część osiedla TAZ, w dawnej łaźni | telefon= | godziny=pn–śr 10:00–15:00, czw–pt 13:00–18:00, sob 13:00–18:00; przed wizytą sprawdź aktualne informacje | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Galeria w zrewitalizowanym budynku dawnej łaźni robotniczej. Prezentuje m.in. wystawy szkła, ceramiki oraz wystawy czasowe. }} * {{zobacz | name=Galeria MOK | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Piastowska 1 | wskazówki=MOK Centrum, w rejonie dworca | godziny=według programu MOK | ceny=zależnie od wystawy lub wydarzenia | lastedit=2026-07-01 | opis=Galeria Miejskiego Ośrodka Kultury, miejsce wystaw, spotkań i wydarzeń kulturalnych. }} === Kromołów i źródła Warty === [[Plik:Źródło Warty.JPG|mały|Kapliczka przy głównym źródle Warty w Kromołowie]] * {{zobacz | name=[[w:Kromołów|Kromołów]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Kromołów | wskazówki=wschodnia część Zawiercia; dojazd autobusem ZKM, rowerem lub samochodem | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Historyczna część Zawiercia, dawniej samodzielna miejscowość. Warto zobaczyć źródła Warty, kościół św. Mikołaja i układ dawnego miasteczka. }} * {{zobacz | name=[[w:Warta|Źródła Warty]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Kromołów | wskazówki=w pobliżu kapliczki św. Jana Nepomucena | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Jedno z symbolicznych miejsc Zawiercia. W Kromołowie znajdują się źródła Warty, jednej z najważniejszych rzek Polski. | image=Źródło Warty.JPG }} * {{zobacz | name=Kościół św. Mikołaja Biskupa Męczennika w Kromołowie | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/obiekty-sakralne-i-kultu-religijnego | adres=Kromołów | wskazówki=centrum Kromołowa | godziny=zwiedzanie poza nabożeństwami po uzgodnieniu | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Zabytkowy kościół w najstarszej części miasta, ważny punkt spaceru po Kromołowie. }} === Skarżyce, Morsko i jurajskie ostańce === [[Plik:OkiennikWielki2.JPG|mały|Okiennik Wielki]] [[Plik:20140619 Zamek Bąkowiec w Morsku 3749.jpg|mały|Ruiny zamku Bąkowiec w Morsku]] * {{zobacz | name=[[w:Okiennik Wielki|Okiennik Wielki]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=okolice Skarżyc i Piaseczna | wskazówki=dojazd przez Skarżyce; dalej pieszo lub rowerem | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Charakterystyczny ostaniec wapienny z dużym otworem skalnym, jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów krajobrazowych w okolicach Zawiercia. Popularny wśród turystów pieszych, rowerzystów i wspinaczy. | image=OkiennikWielki2.JPG }} * {{zobacz | name=[[w:Zamek Bąkowiec|Zamek Bąkowiec w Morsku]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Morsko / Skarżyce | wskazówki=dojazd przez Skarżyce lub od strony Kroczyc i Morska | godziny=teren ruin; dostępność może zależeć od stanu terenu i zarządcy | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Ruiny jurajskiego zamku, część krajobrazu Szlaku Orlich Gniazd. Miejsce najlepiej łączyć z wycieczką do Okiennika Wielkiego i na skały Skarżyc. | image=20140619 Zamek Bąkowiec w Morsku 3749.jpg }} * {{zobacz | name=Skały i ostańce w Skarżycach | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Skarżyce | wskazówki=dojazd autobusem, samochodem lub rowerem | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Grupa jurajskich formacji wapiennych, dobra na krótki spacer, fotografowanie i wycieczki rowerowe. Część skał jest wykorzystywana wspinaczkowo. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium Przenajświętszej Trójcy w Skarżycach | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/obiekty-sakralne-i-kultu-religijnego | adres=Skarżyce | wskazówki=w centrum Skarżyc | godziny=zwiedzanie poza nabożeństwami po uzgodnieniu | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Zabytkowy kościół i lokalne sanktuarium, dobry punkt przy trasie w stronę Okiennika Wielkiego i Morska. }} === Przyroda i rekreacja w mieście === * {{zobacz | name=Park im. Adama Mickiewicza | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/park-im-Mickiewicza | adres=centrum Zawiercia | lat=50.4870 | long=19.4215 | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Miejski park rekreacyjny z alejkami, placem zabaw, zielenią i przestrzenią wydarzeń plenerowych. }} * {{zobacz | name=Tężnia solankowa | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Zawiercie | wskazówki=sprawdź lokalizację na miejskiej mapie atrakcji | godziny=sezonowo; teren otwarty według zasad miejskich | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Miejska tężnia wykorzystywana do krótkiego odpoczynku i rekreacji. }} * {{zobacz | name=Potok Blanówka | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Blanowice | wskazówki=spacer lub wycieczka rowerowa w północnej części miasta | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Przyrodniczy fragment miasta, dobry jako cel krótkiego spaceru lub element trasy rowerowej. }} * {{zobacz | name=Schrony bojowe na Pańskiej Górze | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=okolice Pańskiej Góry | wskazówki=dojazd lokalny, dalej spacer | godziny=teren otwarty; zachowaj ostrożność | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Pozostałości fortyfikacji polowych i obiektów militarnych. Miejsce dla osób zainteresowanych historią wojskowości, ale wymaga ostrożności w terenie. }} == Aktywnie == * Spacer: dworzec – bazylika – Pałacyk Szymańskiego – osiedle TAZ – Galeria Stara Łaźnia – park miejski. * Wycieczka do Kromołowa: źródła Warty – kościół św. Mikołaja – dawne centrum Kromołowa. * Wycieczka jurajska: Skarżyce – Okiennik Wielki – zamek Bąkowiec – Morsko. * Rowerem do [[Ogrodzieniec|Ogrodzieńca]], [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcza]], [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Podlesice|Podlesic]] i [[Morsko|Morska]]. * Wspinaczka w rejonie skał Skarżyc, Okiennika Wielkiego, Rzędkowic i Podlesic – tylko z odpowiednim przygotowaniem i sprzętem. * Zwiedzanie Galerii Stara Łaźnia, MOK i Małego Centrum Nauki SOWA. * Fotografowanie ostańców, zabytków przemysłowych, osiedla TAZ i krajobrazu Jury. == Szlaki == Zawiercie jest ważnym punktem wypadowym na piesze i rowerowe szlaki Jury. Przez miasto i okolice przebiegają lub są dostępne m.in.: * [[w:Szlak Orlich Gniazd|Szlak Orlich Gniazd]] – najważniejszy pieszy szlak Jury, prowadzący przez zamki i ostańce między [[Częstochowa|Częstochową]] a [[Kraków|Krakowem]]; * [[w:Szlak Warowni Jurajskich|Szlak Warowni Jurajskich]] – szlak łączący mniejsze zamki i strażnice jurajskie; * '''Szlak 3 Rzek''' – lokalna trasa związana z układem wodnym i krajobrazem Zawiercia; * trasy rowerowe w stronę [[Ogrodzieniec|Ogrodzieńca]], [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Myszków|Myszkowa]], [[Włodowice|Włodowic]] i [[Łazy|Łaz]]; * lokalne trasy spacerowe po Kromołowie, Skarżycach, Bzowie i Blanowicach. == Zakupy == Najwięcej sklepów znajduje się w centrum, w rejonie dworca, ul. 3 Maja, ul. Sikorskiego, ul. Piłsudskiego i większych osiedli. Zawiercie ma też sklepy i punkty usługowe przy drogach wylotowych. * {{listing |type=buy |name=Sklepy w centrum Zawiercia |url= |adres=ul. 3 Maja, Sikorskiego, Piłsudskiego i okolice dworca |lat=50.4820 |long=19.4230 |telefon= |dodatkowe informacje=Zakupy codzienne, piekarnie, sklepy spożywcze, drogerie i punkty usługowe w centrum miasta. }} * {{listing |type=buy |name=Sklepy i usługi przy trasach wylotowych |url= |adres=DK78, DK791 i większe osiedla |telefon= |dodatkowe informacje=Przydatne przy podróży samochodem na Jurę lub noclegach poza centrum. }} == Gastronomia == Oferta gastronomiczna Zawiercia jest rozproszona między centrum, hotele, osiedla i drogi wylotowe. Przed przyjazdem specjalnie na posiłek warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia. * {{listing |type=eat |name=Restauracje i kawiarnie w centrum |url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/gastronomie |adres=okolice dworca, ul. 3 Maja, Sikorskiego, Piłsudskiego i centrum |lat=50.4825 |long=19.4235 |telefon= |dodatkowe informacje=Najwygodniejszy wybór dla osób przyjeżdżających pociągiem lub zwiedzających centrum pieszo. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Riva |url=https://www.riva.net.pl/ |adres=Wierzbowa 16 |lat=50.4820 |long=19.4090 |telefon=+48 511 134 974 |dodatkowe informacje=Restauracja i pizzeria działająca razem z aparthotelem; aktualne godziny należy sprawdzić na stronie lokalu. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Hotelu Zawiercie |url=https://www.hotelzawiercie.pl/ |adres=Wierzbowa 6 |lat=50.4815 |long=19.4100 |telefon=+48 32 670 20 20 |dodatkowe informacje=Restauracja hotelowa, praktyczna przy noclegu lub spotkaniach biznesowych. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Hotelu Villa Verde |url=https://www.villaverde.pl/ |adres=Mrzygłodzka 273 |lat=50.5050 |long=19.4500 |telefon=+48 32 670 38 00 |dodatkowe informacje=Restauracja w hotelu na obrzeżach miasta, wygodna dla gości hotelowych i osób podróżujących samochodem. }} == Noclegi == * {{listing |type=sleep |name=Hotel Zawiercie Business & Leisure |url=https://www.hotelzawiercie.pl/ |adres=Wierzbowa 6 |lat=50.4815 |long=19.4100 |telefon=+48 32 670 20 20 |email=hotel@hotelzawiercie.pl |dodatkowe informacje=Czterogwiazdkowy hotel ze spa, zapleczem konferencyjnym i restauracją; położony blisko centrum i dojazdu na Jurę. }} * {{listing |type=sleep |name=Hotel Villa Verde Congress & Spa |url=https://www.villaverde.pl/ |adres=Mrzygłodzka 273 |lat=50.5050 |long=19.4500 |telefon=+48 32 670 38 00 |email=recepcja@villaverde.pl |dodatkowe informacje=Hotel z basenem, spa i zapleczem konferencyjnym na obrzeżach Zawiercia, praktyczny dla osób podróżujących samochodem i planujących wycieczki po Jurze. }} * {{listing |type=sleep |name=Aparthotel Riva |url=https://www.riva.net.pl/kategorie/aparthotel |adres=Wierzbowa 16b |lat=50.4820 |long=19.4090 |telefon=+48 511 134 974 |dodatkowe informacje=Apartamenty z aneksami kuchennymi, dobre na krótsze i dłuższe pobyty. }} * {{listing |type=sleep |name=Dom na Jurze |url=http://domnajurze.eu/ |adres=Skarżycka 30 |telefon=+48 503 067 030 |email=biuro@domnajurze.eu |dodatkowe informacje=Nocleg w Skarżycach, przydatny dla osób planujących piesze, rowerowe i wspinaczkowe wycieczki po jurajskich okolicach Zawiercia. }} * {{listing |type=sleep |name=Noclegi i kwatery prywatne w Zawierciu |url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/baza-noclegowa |adres=różne lokalizacje w mieście |dodatkowe informacje=Miasto publikuje wykaz apartamentów, kwater i domków na wynajem; warto sprawdzić aktualność przed rezerwacją. }} == Wydarzenia == * '''Dni Zawiercia''' – miejskie święto z koncertami i wydarzeniami plenerowymi. * '''Zawierciańskie Smaki''' – wydarzenia kulinarne i regionalne, zależnie od programu miasta. * '''Wydarzenia MOK Centrum''' – koncerty, spektakle, kino, warsztaty i wystawy. * '''Wystawy w Galerii Stara Łaźnia''' – ekspozycje szkła, ceramiki i sztuki współczesnej. * '''Wydarzenia sportowe OSiR''' – zawody, imprezy plenerowe i rekreacja sezonowa. * '''Imprezy jurajskie w okolicy''' – wydarzenia w Ogrodzieńcu, Podzamczu, Kroczycach, Włodowicach i na zamkach Szlaku Orlich Gniazd. == Informacja turystyczna == * {{listing |type=info |name=Urząd Miejski w Zawierciu |url=https://www.zawiercie.eu/ |adres=Leśna 2 |lat=50.4870 |long=19.4140 |telefon=+48 32 494 12 00 |email=urzad@zawiercie.eu |opis=Oficjalny serwis miasta publikuje informacje o atrakcjach, wydarzeniach, komunikacji, inwestycjach i usługach miejskich. }} * {{listing |type=info |name=Miejski Ośrodek Kultury „Centrum” |url=https://www.mok.pl/ |adres=Piastowska 1 |lat=50.4820 |long=19.4230 |telefon=+48 32 672 43 50 |opis=Informacje o wydarzeniach kulturalnych, wystawach, Małym Centrum Nauki SOWA i programie miejskim. }} * {{listing |type=info |name=ZKM Zawiercie |url=https://www.zkm-zawiercie.com.pl/ |adres=Polska 21 |telefon=+48 32 672 34 11 |email=sekretariat@zkm-zawiercie.com.pl |opis=Rozkłady autobusów miejskich i podmiejskich, komunikaty o zmianach tras, taryfa i informacje o bezpłatnej komunikacji. }} * {{listing |type=info |name=Jura Krakowsko-Częstochowska / Orle Gniazda |url=https://orlegniazda.pl/ |adres= |opis=Portal turystyczny przydatny do planowania wycieczek po zamkach, skałach, szlakach pieszych i rowerowych Jury. }} == Gdzie dalej == * [[Ogrodzieniec]] i [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcze]] – ruiny zamku Ogrodzieniec, Góra Birów i najpopularniejszy odcinek Szlaku Orlich Gniazd. * [[Kroczyce]] i [[Podlesice]] – Góra Zborów, Skały Kroczyckie, jaskinie, punkty widokowe i wspinaczka. * [[Włodowice]] – miasteczko jurajskie z pałacem i trasami w stronę Morska oraz Rzędkowic. * [[Myszków]] – miasto na północ od Zawiercia, dobre jako kolejny punkt komunikacyjny na Jurze. * [[Łazy]] – lasy, tereny kolejowe i drogi rowerowe między Zawierciem, Dąbrową Górniczą i Ogrodzieńcem. * [[Siewierz]] – zamek biskupów krakowskich, rynek i połączenie z lotniskiem Katowice-Pyrzowice. * [[Dąbrowa Górnicza]] – Pogorie, Sztygarka, Kopalnia Ćwiczebna i Fabryka Pełna Życia. * [[Częstochowa]] – Jasna Góra, duży węzeł kolejowy i północna brama Jury. * [[Katowice]] – największy ośrodek metropolii, Strefa Kultury, Spodek i główny węzeł transportowy regionu. * [[Olkusz]] – miasto związane z górnictwem srebra, ołowiu i cynku, dobre do dalszej podróży w stronę Małopolski. {{Jest w|Powiat zawierciański}} {{geomap|50.4877|19.4168}} [[Kategoria:Województwo śląskie]] 80xre5dpaz0a2e5as8sbumbddzxrcw3 157502 157501 2026-07-01T07:43:11Z KrzysztofPoplawski 4279 /* Koleją */ 157502 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Pałacyk-Szymańskiego.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Zawiercie |widok = Pałacyk-Szymańskiego.jpg |opis = Pałacyk Szymańskiego |herb = POL Zawiercie COA.svg |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo śląskie]] |powierzchnia = 85 |lud = 45 600 |prefiks = +48 32 |kod pocztowy = 42-400 |www = https://www.zawiercie.eu/ }} {{Mapframe |50.4877|19.4168|zoom=12|height=650|width=420|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}} '''Zawiercie''' – miasto w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]], siedziba [[Powiat zawierciański|powiatu zawierciańskiego]], położone na pograniczu [[Wyżyna Śląska|Wyżyny Śląskiej]] i [[Jura Krakowsko-Częstochowska|Jury Krakowsko-Częstochowskiej]]. Miasto jest często określane jako „brama na Jurę”, ponieważ stanowi wygodny punkt wypadowy do zamków [[w:Szlak Orlich Gniazd|Szlaku Orlich Gniazd]], ostańców wapiennych, szlaków pieszych, rowerowych i wspinaczkowych. Zawiercie łączy dziedzictwo przemysłowe, miejskie zabytki przełomu XIX i XX wieku oraz bliskość najciekawszych terenów Jury. Dla turysty najważniejsze są: [[w:Bazylika kolegiacka Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu|bazylika św. Apostołów Piotra i Pawła]], Pałacyk Szymańskiego, osiedle robotnicze TAZ, Galeria Stara Łaźnia, źródła [[Warta|Warty]] w Kromołowie, skały i ostańce w Skarżycach, [[w:Okiennik Wielki|Okiennik Wielki]] oraz ruiny [[w:Zamek Bąkowiec|zamku Bąkowiec]]. == Charakterystyka == [[Plik:WK14 Zawiercie (1) Travelarz.jpg|mały|Dworzec kolejowy w Zawierciu]] [[Plik:Kolegiata p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu.jpg|mały|Bazylika św. Apostołów Piotra i Pawła]] [[Plik:Pałacyk-Szymańskiego.jpg|mały|Pałacyk Szymańskiego]] Zawiercie jest miastem o dwóch uzupełniających się funkcjach turystycznych. Z jednej strony ma charakter miejsko-przemysłowy: rozwój miasta był związany z koleją warszawsko-wiedeńską, przemysłem włókienniczym, hutniczym i szklarskim. Z drugiej strony jest jednym z głównych punktów startowych na Jurę Krakowsko-Częstochowską. Centrum miasta skupia się wokół dworca kolejowego, ul. 3 Maja, ul. Sikorskiego, ul. Sienkiewicza, ul. Piłsudskiego i okolic bazyliki. Turystycznie ważne są też dzielnice i dawne miejscowości włączone do miasta: Kromołów ze źródłami Warty, Skarżyce z ostańcami i zamkiem Bąkowiec, Bzów, Blanowice, Borowe Pole i okolice Pańskiej Góry. Na zwiedzenie centrum, bazyliki, Pałacyku Szymańskiego, osiedla TAZ i Galerii Stara Łaźnia wystarczą 3–4 godziny. Z Kromołowem, źródłami Warty, Skarżycami, Okiennikiem Wielkim i zamkiem Bąkowiec warto zaplanować cały dzień albo weekend. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym dużym lotniskiem jest [[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|Katowice Airport]] w Pyrzowicach. Do Zawiercia można dojechać samochodem przez [[Siewierz]] i drogi krajowe albo transportem publicznym z przesiadką, zależnie od aktualnego rozkładu. Alternatywą jest [[w:Port lotniczy Kraków-Balice|port lotniczy Kraków-Balice]], przydatny szczególnie przy lotach międzynarodowych. Dojazd do Zawiercia wymaga zwykle przejazdu przez [[Kraków]] lub [[Katowice]]. === Koleją === Główna stacja kolejowa {{marker |type=go |name=Zawiercie |url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/zawiercie/odjazdy |lat=50.4813 |long=19.4230 }}znajduje się przy ul. 3 Maja 4, blisko centrum miasta. Zawiercie leży na ważnej linii kolejowej łączącej [[Warszawa|Warszawę]], [[Częstochowa|Częstochowę]], [[Katowice]], [[Gliwice]], [[Kraków]] i [[Kielce]]. Przydatne rozkłady: * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/zawiercie/odjazdy Zawiercie – odjazdy] * [https://koleo.pl/dworzec-pkp/zawiercie/przyjazdy Zawiercie – przyjazdy] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/zawiercie/katowice Zawiercie – Katowice] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/zawiercie/czestochowa Zawiercie – Częstochowa] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/zawiercie/krakow-glowny Zawiercie – Kraków Główny] * [https://koleo.pl/rozklad-pkp/zawiercie/warszawa-centralna Zawiercie – Warszawa Centralna] W granicach miasta przydatny może być także przystanek kolejowy '''Zawiercie Borowe Pole''', szczególnie przy dojazdach do północnych i wschodnich części miasta. === Samochodem === Zawiercie leży przy ważnych trasach północno-wschodniej części województwa śląskiego: * [[w:Droga krajowa nr 78 (Polska)|DK78]] – kierunek [[Siewierz]], [[Tarnowskie Góry]], [[Gliwice]], [[Jędrzejów]] i [[Kielce]]; * [[w:Droga krajowa nr 791 (Polska)|DK791]] – kierunek [[Myszków]], [[Ogrodzieniec]], [[Olkusz]] i [[Kraków]]; * drogi lokalne w stronę [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Włodowice|Włodowic]], [[Podlesice|Podlesic]], [[Morsko|Morska]] i zamków jurajskich. Orientacyjne odległości: * [[Katowice]] – ok. 45 km, * [[Częstochowa]] – ok. 45 km, * [[Siewierz]] – ok. 20 km, * [[Dąbrowa Górnicza]] – ok. 35 km, * [[Olkusz]] – ok. 35 km, * [[Kraków]] – ok. 80 km, * [[Warszawa]] – ok. 280 km. W centrum parkowanie jest możliwe przy ulicach i parkingach miejskich. W sezonie turystycznym większy ruch występuje na drogach do [[Ogrodzieniec|Ogrodzieńca]], [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcza]], [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Podlesice|Podlesic]] i przy popularnych skałach. === Autobusem === Komunikację miejską i podmiejską obsługuje [[w:Zakład Komunikacji Miejskiej w Zawierciu|ZKM Zawiercie]]. Autobusy łączą dworzec, centrum, osiedla, Kromołów, Skarżyce, Bzów, Blanowice, Borowe Pole oraz sąsiednie gminy. Na terenie Zawiercia, Poręby i Siewierza przejazdy autobusami ZKM są bezpłatne; przy podróży do innych gmin należy sprawdzić aktualną taryfę. Przydatne linki: * [https://www.zkm-zawiercie.com.pl/ ZKM Zawiercie] * [https://www.zkm-zawiercie.com.pl/zkm_pokaz_rozklad_jazdy_1 Rozkłady jazdy ZKM Zawiercie] * [https://www.zkm-zawiercie.com.pl/zkm_pokaz_show_art_8 Ulgi i informacje taryfowe ZKM] Dla turysty najważniejsze są kursy między dworcem, centrum, Kromołowem, Skarżycami, Bzowem i okolicznymi miejscowościami jurajskimi. Przed wyjazdem w teren warto sprawdzić ostatnie kursy powrotne, bo wieczorem i w weekendy oferta może być ograniczona. === Rowerem === Zawiercie jest dobrym punktem startowym dla wycieczek rowerowych po Jurze. Z miasta można planować przejazdy do [[Ogrodzieniec|Ogrodzieńca]], [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcza]], [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Podlesice|Podlesic]], [[Włodowice|Włodowic]], [[Morsko|Morska]], [[Skarżyce|Skarżyc]], [[Łazy|Łaz]] i [[Myszków|Myszkowa]]. Trzeba jednak pamiętać, że część tras prowadzi drogami lokalnymi bez pełnej separacji od ruchu samochodowego, a w okolicach ostańców i zamków pojawiają się odcinki szutrowe, leśne i piaszczyste. Rower trekkingowy, gravelowy lub górski będzie bardziej uniwersalny niż szosowy. == Komunikacja == Centrum Zawiercia, dworzec, bazylika, Pałacyk Szymańskiego, osiedle TAZ, Galeria Stara Łaźnia i MOK są osiągalne pieszo. Do Kromołowa, Skarżyc, Bzowa, Blanowic, Borowego Pola i na jurajskie obrzeża miasta najlepiej dojechać autobusem ZKM, rowerem albo samochodem. Przy zwiedzaniu dobrze podzielić miasto na obszary: * '''centrum i dworzec''' – kolej, bazylika, Małe Centrum Nauki SOWA, MOK; * '''osiedle TAZ''' – Pałacyk Szymańskiego, dawna zabudowa robotnicza, Galeria Stara Łaźnia; * '''Kromołów''' – źródła Warty, kościół św. Mikołaja, historyczna część miasta; * '''Skarżyce i Morsko''' – Okiennik Wielki, skały, ruiny zamku Bąkowiec; * '''Bzów i Blanowice''' – krajobraz jurajski, tereny spacerowe i rowerowe. == Warto zobaczyć == === Centrum i dziedzictwo miejskie === * {{zobacz | name=[[w:Dworzec kolejowy w Zawierciu|Dworzec kolejowy Zawiercie]] | url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/zawiercie/odjazdy | adres=3 Maja 4 | lat=50.4813 | long=19.4230 | wskazówki=centrum, przy głównej stacji kolejowej | godziny=teren stacji dostępny według zasad PKP | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Główna stacja kolejowa miasta, ważny punkt orientacyjny i najlepszy początek zwiedzania Zawiercia bez samochodu. W budynku dworca działa Małe Centrum Nauki SOWA. | image=WK14 Zawiercie (1) Travelarz.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Bazylika kolegiacka Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu|Bazylika św. Apostołów Piotra i Pawła]] | url=https://www.bazylikazawiercie.pl/ | adres=Sienkiewicza 4 | lat=50.4878 | long=19.4256 | wskazówki=kilka minut pieszo od dworca | telefon=+48 32 672 22 71 | godziny=zwiedzanie poza nabożeństwami; msze według informacji parafii | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Neogotycka świątynia z czerwonej cegły, wzniesiona w latach 1896–1903 i podniesiona do rangi bazyliki mniejszej w 2009 roku. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków centrum. | image=Kolegiata p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła w Zawierciu.jpg }} * {{zobacz | name=Plac im. św. Jana Pawła II | url=https://www.zawiercie.eu/ | adres=centrum miasta | lat=50.4870 | long=19.4245 | wskazówki=w rejonie bazyliki i centrum | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Centralna przestrzeń miejska w rejonie bazyliki, wykorzystywana jako punkt orientacyjny i miejsce wydarzeń. }} * {{zobacz | name=Małe Centrum Nauki SOWA | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/male-centrum-nauki-sowa-zawiercie | adres=Piastowska 1 | lat=50.4820 | long=19.4230 | wskazówki=w rejonie dworca i MOK Centrum | telefon=+48 539 070 970 | email=sowa@mok.pl | godziny=sprawdź aktualne godziny na stronie miasta lub MOK | ceny=sprawdź aktualny cennik | lastedit=2026-07-01 | opis=Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności – niewielkie centrum nauki z interaktywnymi stanowiskami i warsztatami, dobre dla rodzin z dziećmi. }} === Osiedle TAZ i przemysłowe dziedzictwo miasta === [[Plik:Zawiercie, ul. Niedziałkowskiego, zabytkowe osiedle TAZ.jpg|mały|Zabytkowe osiedle robotnicze TAZ]] * {{zobacz | name=[[w:Pałacyk Szymańskiego|Pałacyk Szymańskiego]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/palacyk-szymanskiego1 | adres=Szymańskiego 2 | lat=50.4888 | long=19.4271 | wskazówki=obok bazyliki i osiedla TAZ | godziny=oglądanie z zewnątrz; dostępność wnętrz zależna od funkcji obiektu i wydarzeń | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Willa Stanisława Szymańskiego, dyrektora Towarzystwa Akcyjnego „Zawiercie”, związana z rozwojem przemysłowym miasta i zabytkowym osiedlem robotniczym TAZ. | image=Pałacyk-Szymańskiego.jpg }} * {{zobacz | name=[[w:Osiedle robotnicze TAZ|Osiedle robotnicze TAZ]] | url= | adres=okolice ul. Niedziałkowskiego, Kościuszki, Szymańskiego i Westerplatte | lat=50.4890 | long=19.4265 | wskazówki=spacer od bazyliki i Pałacyku Szymańskiego | godziny=teren mieszkalny; oglądanie z ulic publicznych | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Zabytkowe osiedle robotnicze związane z Towarzystwem Akcyjnym „Zawiercie”. Warto oglądać je podczas spokojnego spaceru, pamiętając, że to nadal obszar mieszkalny. | image=Zawiercie, ul. Niedziałkowskiego, zabytkowe osiedle TAZ.jpg }} * {{zobacz | name=Galeria Stara Łaźnia | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/galeria-stara-laznia1 | adres=Westerplatte 2 | wskazówki=część osiedla TAZ, w dawnej łaźni | telefon= | godziny=pn–śr 10:00–15:00, czw–pt 13:00–18:00, sob 13:00–18:00; przed wizytą sprawdź aktualne informacje | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Galeria w zrewitalizowanym budynku dawnej łaźni robotniczej. Prezentuje m.in. wystawy szkła, ceramiki oraz wystawy czasowe. }} * {{zobacz | name=Galeria MOK | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Piastowska 1 | wskazówki=MOK Centrum, w rejonie dworca | godziny=według programu MOK | ceny=zależnie od wystawy lub wydarzenia | lastedit=2026-07-01 | opis=Galeria Miejskiego Ośrodka Kultury, miejsce wystaw, spotkań i wydarzeń kulturalnych. }} === Kromołów i źródła Warty === [[Plik:Źródło Warty.JPG|mały|Kapliczka przy głównym źródle Warty w Kromołowie]] * {{zobacz | name=[[w:Kromołów|Kromołów]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Kromołów | wskazówki=wschodnia część Zawiercia; dojazd autobusem ZKM, rowerem lub samochodem | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Historyczna część Zawiercia, dawniej samodzielna miejscowość. Warto zobaczyć źródła Warty, kościół św. Mikołaja i układ dawnego miasteczka. }} * {{zobacz | name=[[w:Warta|Źródła Warty]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Kromołów | wskazówki=w pobliżu kapliczki św. Jana Nepomucena | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Jedno z symbolicznych miejsc Zawiercia. W Kromołowie znajdują się źródła Warty, jednej z najważniejszych rzek Polski. | image=Źródło Warty.JPG }} * {{zobacz | name=Kościół św. Mikołaja Biskupa Męczennika w Kromołowie | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/obiekty-sakralne-i-kultu-religijnego | adres=Kromołów | wskazówki=centrum Kromołowa | godziny=zwiedzanie poza nabożeństwami po uzgodnieniu | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Zabytkowy kościół w najstarszej części miasta, ważny punkt spaceru po Kromołowie. }} === Skarżyce, Morsko i jurajskie ostańce === [[Plik:OkiennikWielki2.JPG|mały|Okiennik Wielki]] [[Plik:20140619 Zamek Bąkowiec w Morsku 3749.jpg|mały|Ruiny zamku Bąkowiec w Morsku]] * {{zobacz | name=[[w:Okiennik Wielki|Okiennik Wielki]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=okolice Skarżyc i Piaseczna | wskazówki=dojazd przez Skarżyce; dalej pieszo lub rowerem | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Charakterystyczny ostaniec wapienny z dużym otworem skalnym, jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów krajobrazowych w okolicach Zawiercia. Popularny wśród turystów pieszych, rowerzystów i wspinaczy. | image=OkiennikWielki2.JPG }} * {{zobacz | name=[[w:Zamek Bąkowiec|Zamek Bąkowiec w Morsku]] | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Morsko / Skarżyce | wskazówki=dojazd przez Skarżyce lub od strony Kroczyc i Morska | godziny=teren ruin; dostępność może zależeć od stanu terenu i zarządcy | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Ruiny jurajskiego zamku, część krajobrazu Szlaku Orlich Gniazd. Miejsce najlepiej łączyć z wycieczką do Okiennika Wielkiego i na skały Skarżyc. | image=20140619 Zamek Bąkowiec w Morsku 3749.jpg }} * {{zobacz | name=Skały i ostańce w Skarżycach | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Skarżyce | wskazówki=dojazd autobusem, samochodem lub rowerem | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Grupa jurajskich formacji wapiennych, dobra na krótki spacer, fotografowanie i wycieczki rowerowe. Część skał jest wykorzystywana wspinaczkowo. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium Przenajświętszej Trójcy w Skarżycach | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/obiekty-sakralne-i-kultu-religijnego | adres=Skarżyce | wskazówki=w centrum Skarżyc | godziny=zwiedzanie poza nabożeństwami po uzgodnieniu | ceny= | lastedit=2026-07-01 | opis=Zabytkowy kościół i lokalne sanktuarium, dobry punkt przy trasie w stronę Okiennika Wielkiego i Morska. }} === Przyroda i rekreacja w mieście === * {{zobacz | name=Park im. Adama Mickiewicza | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/park-im-Mickiewicza | adres=centrum Zawiercia | lat=50.4870 | long=19.4215 | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Miejski park rekreacyjny z alejkami, placem zabaw, zielenią i przestrzenią wydarzeń plenerowych. }} * {{zobacz | name=Tężnia solankowa | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Zawiercie | wskazówki=sprawdź lokalizację na miejskiej mapie atrakcji | godziny=sezonowo; teren otwarty według zasad miejskich | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Miejska tężnia wykorzystywana do krótkiego odpoczynku i rekreacji. }} * {{zobacz | name=Potok Blanówka | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=Blanowice | wskazówki=spacer lub wycieczka rowerowa w północnej części miasta | godziny=teren otwarty | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Przyrodniczy fragment miasta, dobry jako cel krótkiego spaceru lub element trasy rowerowej. }} * {{zobacz | name=Schrony bojowe na Pańskiej Górze | url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/atrakcje-turystyczne-2 | adres=okolice Pańskiej Góry | wskazówki=dojazd lokalny, dalej spacer | godziny=teren otwarty; zachowaj ostrożność | ceny=bezpłatnie | lastedit=2026-07-01 | opis=Pozostałości fortyfikacji polowych i obiektów militarnych. Miejsce dla osób zainteresowanych historią wojskowości, ale wymaga ostrożności w terenie. }} == Aktywnie == * Spacer: dworzec – bazylika – Pałacyk Szymańskiego – osiedle TAZ – Galeria Stara Łaźnia – park miejski. * Wycieczka do Kromołowa: źródła Warty – kościół św. Mikołaja – dawne centrum Kromołowa. * Wycieczka jurajska: Skarżyce – Okiennik Wielki – zamek Bąkowiec – Morsko. * Rowerem do [[Ogrodzieniec|Ogrodzieńca]], [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcza]], [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Podlesice|Podlesic]] i [[Morsko|Morska]]. * Wspinaczka w rejonie skał Skarżyc, Okiennika Wielkiego, Rzędkowic i Podlesic – tylko z odpowiednim przygotowaniem i sprzętem. * Zwiedzanie Galerii Stara Łaźnia, MOK i Małego Centrum Nauki SOWA. * Fotografowanie ostańców, zabytków przemysłowych, osiedla TAZ i krajobrazu Jury. == Szlaki == Zawiercie jest ważnym punktem wypadowym na piesze i rowerowe szlaki Jury. Przez miasto i okolice przebiegają lub są dostępne m.in.: * [[w:Szlak Orlich Gniazd|Szlak Orlich Gniazd]] – najważniejszy pieszy szlak Jury, prowadzący przez zamki i ostańce między [[Częstochowa|Częstochową]] a [[Kraków|Krakowem]]; * [[w:Szlak Warowni Jurajskich|Szlak Warowni Jurajskich]] – szlak łączący mniejsze zamki i strażnice jurajskie; * '''Szlak 3 Rzek''' – lokalna trasa związana z układem wodnym i krajobrazem Zawiercia; * trasy rowerowe w stronę [[Ogrodzieniec|Ogrodzieńca]], [[Kroczyce|Kroczyc]], [[Myszków|Myszkowa]], [[Włodowice|Włodowic]] i [[Łazy|Łaz]]; * lokalne trasy spacerowe po Kromołowie, Skarżycach, Bzowie i Blanowicach. == Zakupy == Najwięcej sklepów znajduje się w centrum, w rejonie dworca, ul. 3 Maja, ul. Sikorskiego, ul. Piłsudskiego i większych osiedli. Zawiercie ma też sklepy i punkty usługowe przy drogach wylotowych. * {{listing |type=buy |name=Sklepy w centrum Zawiercia |url= |adres=ul. 3 Maja, Sikorskiego, Piłsudskiego i okolice dworca |lat=50.4820 |long=19.4230 |telefon= |dodatkowe informacje=Zakupy codzienne, piekarnie, sklepy spożywcze, drogerie i punkty usługowe w centrum miasta. }} * {{listing |type=buy |name=Sklepy i usługi przy trasach wylotowych |url= |adres=DK78, DK791 i większe osiedla |telefon= |dodatkowe informacje=Przydatne przy podróży samochodem na Jurę lub noclegach poza centrum. }} == Gastronomia == Oferta gastronomiczna Zawiercia jest rozproszona między centrum, hotele, osiedla i drogi wylotowe. Przed przyjazdem specjalnie na posiłek warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia. * {{listing |type=eat |name=Restauracje i kawiarnie w centrum |url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/gastronomie |adres=okolice dworca, ul. 3 Maja, Sikorskiego, Piłsudskiego i centrum |lat=50.4825 |long=19.4235 |telefon= |dodatkowe informacje=Najwygodniejszy wybór dla osób przyjeżdżających pociągiem lub zwiedzających centrum pieszo. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Riva |url=https://www.riva.net.pl/ |adres=Wierzbowa 16 |lat=50.4820 |long=19.4090 |telefon=+48 511 134 974 |dodatkowe informacje=Restauracja i pizzeria działająca razem z aparthotelem; aktualne godziny należy sprawdzić na stronie lokalu. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Hotelu Zawiercie |url=https://www.hotelzawiercie.pl/ |adres=Wierzbowa 6 |lat=50.4815 |long=19.4100 |telefon=+48 32 670 20 20 |dodatkowe informacje=Restauracja hotelowa, praktyczna przy noclegu lub spotkaniach biznesowych. }} * {{listing |type=eat |name=Restauracja Hotelu Villa Verde |url=https://www.villaverde.pl/ |adres=Mrzygłodzka 273 |lat=50.5050 |long=19.4500 |telefon=+48 32 670 38 00 |dodatkowe informacje=Restauracja w hotelu na obrzeżach miasta, wygodna dla gości hotelowych i osób podróżujących samochodem. }} == Noclegi == * {{listing |type=sleep |name=Hotel Zawiercie Business & Leisure |url=https://www.hotelzawiercie.pl/ |adres=Wierzbowa 6 |lat=50.4815 |long=19.4100 |telefon=+48 32 670 20 20 |email=hotel@hotelzawiercie.pl |dodatkowe informacje=Czterogwiazdkowy hotel ze spa, zapleczem konferencyjnym i restauracją; położony blisko centrum i dojazdu na Jurę. }} * {{listing |type=sleep |name=Hotel Villa Verde Congress & Spa |url=https://www.villaverde.pl/ |adres=Mrzygłodzka 273 |lat=50.5050 |long=19.4500 |telefon=+48 32 670 38 00 |email=recepcja@villaverde.pl |dodatkowe informacje=Hotel z basenem, spa i zapleczem konferencyjnym na obrzeżach Zawiercia, praktyczny dla osób podróżujących samochodem i planujących wycieczki po Jurze. }} * {{listing |type=sleep |name=Aparthotel Riva |url=https://www.riva.net.pl/kategorie/aparthotel |adres=Wierzbowa 16b |lat=50.4820 |long=19.4090 |telefon=+48 511 134 974 |dodatkowe informacje=Apartamenty z aneksami kuchennymi, dobre na krótsze i dłuższe pobyty. }} * {{listing |type=sleep |name=Dom na Jurze |url=http://domnajurze.eu/ |adres=Skarżycka 30 |telefon=+48 503 067 030 |email=biuro@domnajurze.eu |dodatkowe informacje=Nocleg w Skarżycach, przydatny dla osób planujących piesze, rowerowe i wspinaczkowe wycieczki po jurajskich okolicach Zawiercia. }} * {{listing |type=sleep |name=Noclegi i kwatery prywatne w Zawierciu |url=https://www.zawiercie.eu/kategorie/baza-noclegowa |adres=różne lokalizacje w mieście |dodatkowe informacje=Miasto publikuje wykaz apartamentów, kwater i domków na wynajem; warto sprawdzić aktualność przed rezerwacją. }} == Wydarzenia == * '''Dni Zawiercia''' – miejskie święto z koncertami i wydarzeniami plenerowymi. * '''Zawierciańskie Smaki''' – wydarzenia kulinarne i regionalne, zależnie od programu miasta. * '''Wydarzenia MOK Centrum''' – koncerty, spektakle, kino, warsztaty i wystawy. * '''Wystawy w Galerii Stara Łaźnia''' – ekspozycje szkła, ceramiki i sztuki współczesnej. * '''Wydarzenia sportowe OSiR''' – zawody, imprezy plenerowe i rekreacja sezonowa. * '''Imprezy jurajskie w okolicy''' – wydarzenia w Ogrodzieńcu, Podzamczu, Kroczycach, Włodowicach i na zamkach Szlaku Orlich Gniazd. == Informacja turystyczna == * {{listing |type=info |name=Urząd Miejski w Zawierciu |url=https://www.zawiercie.eu/ |adres=Leśna 2 |lat=50.4870 |long=19.4140 |telefon=+48 32 494 12 00 |email=urzad@zawiercie.eu |opis=Oficjalny serwis miasta publikuje informacje o atrakcjach, wydarzeniach, komunikacji, inwestycjach i usługach miejskich. }} * {{listing |type=info |name=Miejski Ośrodek Kultury „Centrum” |url=https://www.mok.pl/ |adres=Piastowska 1 |lat=50.4820 |long=19.4230 |telefon=+48 32 672 43 50 |opis=Informacje o wydarzeniach kulturalnych, wystawach, Małym Centrum Nauki SOWA i programie miejskim. }} * {{listing |type=info |name=ZKM Zawiercie |url=https://www.zkm-zawiercie.com.pl/ |adres=Polska 21 |telefon=+48 32 672 34 11 |email=sekretariat@zkm-zawiercie.com.pl |opis=Rozkłady autobusów miejskich i podmiejskich, komunikaty o zmianach tras, taryfa i informacje o bezpłatnej komunikacji. }} * {{listing |type=info |name=Jura Krakowsko-Częstochowska / Orle Gniazda |url=https://orlegniazda.pl/ |adres= |opis=Portal turystyczny przydatny do planowania wycieczek po zamkach, skałach, szlakach pieszych i rowerowych Jury. }} == Gdzie dalej == * [[Ogrodzieniec]] i [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcze]] – ruiny zamku Ogrodzieniec, Góra Birów i najpopularniejszy odcinek Szlaku Orlich Gniazd. * [[Kroczyce]] i [[Podlesice]] – Góra Zborów, Skały Kroczyckie, jaskinie, punkty widokowe i wspinaczka. * [[Włodowice]] – miasteczko jurajskie z pałacem i trasami w stronę Morska oraz Rzędkowic. * [[Myszków]] – miasto na północ od Zawiercia, dobre jako kolejny punkt komunikacyjny na Jurze. * [[Łazy]] – lasy, tereny kolejowe i drogi rowerowe między Zawierciem, Dąbrową Górniczą i Ogrodzieńcem. * [[Siewierz]] – zamek biskupów krakowskich, rynek i połączenie z lotniskiem Katowice-Pyrzowice. * [[Dąbrowa Górnicza]] – Pogorie, Sztygarka, Kopalnia Ćwiczebna i Fabryka Pełna Życia. * [[Częstochowa]] – Jasna Góra, duży węzeł kolejowy i północna brama Jury. * [[Katowice]] – największy ośrodek metropolii, Strefa Kultury, Spodek i główny węzeł transportowy regionu. * [[Olkusz]] – miasto związane z górnictwem srebra, ołowiu i cynku, dobre do dalszej podróży w stronę Małopolski. {{Jest w|Powiat zawierciański}} {{geomap|50.4877|19.4168}} [[Kategoria:Województwo śląskie]] hamg8hhaq6poqqs6wjc281kdxh1493p