Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 2249 159639 79112 2026-10-25T19:52:56Z Moromar 2451 159639 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Biernacice''' to wieś licząca około 120 mieszkańców, położona w [[województwo wielkopolskie|województwie wielkopolskim]], we wschodniej części [[Powiat ostrowski|powiatu ostrowskiego]] oraz na południowym wschodzie [[Sieroszewice (gmina)|gminy Sieroszewice]]. Znajduje się w odległości około 28 km na południowy wschód od [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowa Wielkopolskiego]] i położona jest przy drodze powiatowej [[Zamość (powiat ostrowski)|Zamość]] – [[Grabów nad Prosną]]. Należy skręcić z drogi wojewódzkiej '''nr 450''' w miejscowości [[Grabów Wójtostwo]]. W pobliżu miejscowości przepływa rzeka '''Prosna'''. {{Atrybucja|Biernacice (województwo wielkopolskie)}} {{Jest w|Sieroszewice_(gmina)}} [[Kategoria:Powiat ostrowski]] os32tu91i4fiqmpdmhasmbgengrcoh9 0 2534 159634 136352 2026-10-25T16:01:11Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Estonia"; Dodano kategorię "Tartumaa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159634 wikitext text/x-wiki {{top-banner|przewodnik=tak}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Tartu |nazwa oryginalna = |widok = Tartu_kesklinn.jpg |opis = Widok Tartu z rzeki Emajõgi |herb = |flaga = |mapa = Tartu location.png |państwo = [[Estonia]] |region = [[Tartu (prowincja)|Tartu]] |powierzchnia = 38,8 |wysokość = 79 |lud = 91 400 |prefiks = |kod pocztowy = 50050 - 51111 |www = https://tartu.ee/en }} '''[https://visittartu.com/ Tartu]''' (dawniej znany jako ''Dorpat'' lub ''Jurjew'') to drugie co do wielkości miasto w [[Estonia|Estonii]] z populacją 94 000 (2019). == Charakterystyka == [[Plik:Tartu Raekoda 2012 cropped.jpg|thumb|right|300px|Ratusz Tartu, w którym znajduje się Centrum Informacji Turystycznej]] Drugie pod względem liczby ludności i znaczenia po stolicy Tallinnie, Tartu jest historycznym miastem o wielkim znaczeniu dla całego obszaru bałtyckiego, przede wszystkim dzięki słynnemu uniwersytetowi, centrum, wokół którego koncentruje się życie i gospodarka miasta. Wraz z [[Bodø]] został wybrany Europejską Stolicą Kultury na rok 2024. === Geografia === Tartu położone jest na biegu rzeki Emajõgi, która przepływa przez około 10 km w granicach miasta i łączy dwa największe estońskie jeziora. Stolica Estonii, [[Tallinn]], położona jest 185 km na północny zachód od Tartu, często połączona ze stolicą dzięki sieci transportu publicznego i kilku prywatnym firmom autobusowym. === Historia === Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1030 roku, kiedy to zostało zdobyte przez wielkiego księcia Jarosława Mądrego, który uczynił z niego punkt oparcia na północny zachód od Rusi Kijowskiej. Został później zdobyty przez Krzyżaków; w średniowieczu był ważnym węzłem komunikacyjnym między miastami hanzeatyckimi, których częścią stała się niemiecka nazwa ''Dorpat'', a rosyjskimi miastami [[Psków|Pskowem]] i [[Nowogród Wielki|Nowogrodem]]. Dorpat był siedzibą rządu województwa dorpackiego od 1598 do 1625 roku, kiedy to został podbity przez Cesarstwo Szwedzkie, które utworzyło prowincję szwedzkiej Estonii. Miasto otrzymało nazwę Tartu, aw 1632 roku powstał uniwersytet na wzór tego z [[Uppsala|Uppsali]]. W 1704, po zakończeniu wojny północnej, miasto przeszło pod panowanie rosyjskie, a uniwersytet został przeniesiony do [[Parnawa|Parnawy]]. W 1775 pożar prawie doszczętnie zniszczył zabytkowe centrum. Z tego powodu większość zabytkowych budynków pochodzi z XVIII i XIX wieku i została przebudowana w stylu neoklasycystycznym, typowym dla ówczesnej carskiej Rosji. W 1802 roku uniwersytet został ponownie otwarty. == Orientacja == Tartu to tętniące życiem miasto uniwersyteckie, co oznacza, że ​​oprócz estońskiego prawie wszyscy tutaj mówią po angielsku lub rosyjsku (często jednym i drugim), a miejscowi na ogół chętnie ci pomogą, jeśli zatrzymasz się i zapytasz o drogę. Dwa podstawowe punkty odniesienia dla zwiedzania miasta to z pewnością biuro turystyczne, które pokrywa się z '''Ratuszem''' oraz siedziby '''uniwersytetu''', które są bardzo blisko siebie. === Dzielnice === [[Plik:Town Hall23 2008.JPG|thumb|left|Ratusz w Tartu]] Tartu jest tradycyjnie podzielone na 11 dzielnic, zwanych po estońsku '''Tartu linnaosad''': * '''Supilinn''' lub dzielnica zup, zwana tak, ponieważ ulice noszą nazwy warzyw lub składników do robienia zup. Jest to dzielnica podmiejska, bardzo blisko rozległej estońskiej wsi otaczającej Tartu. * '''Annelinn''', na lewym brzegu Emajõgi, została zbudowana w latach 70. i jest dziś największą dzielnicą mieszkaniową w Tartu; sam w sobie w swoich licznych drapaczach chmur mieszka 30% populacji. * W '''Ihaste''', jednej z najmniejszych dzielnic Tartu, na południe od Annelinn, znajduje się część ''Anne looduskaitseala'' (rezerwat przyrody Anne), najmniejszego rezerwatu w Estonii. * '''Jaamamõisa''', niewielka dzielnica na wschód od centrum, nazywana jest przez mieszkańców „Hiinalinn” (czyli Chinatown). Nowoczesne domy w stylu sowieckim zostały zbudowane w celu wyparcia tradycyjnych drewnianych domów za sowieckie fundusze po drugiej wojnie światowej i mieściły rodziny weteranów. Prawie wszystkie ulice w tej okolicy albo nosiły rosyjskie nazwy, albo były poświęcone sowieckim bohaterom kultury. Po uzyskaniu niepodległości rząd estoński w akcie buntu zmienił nazwy wszystkich ulic Jaamamõisa. * '''Karlova''', w pobliżu „vana linn” (starego miasta) to mała dzielnica wzdłuż prawego brzegu rzeki. Oto dwie najważniejsze szkoły artystyczne w kraju: Szkoła Artystyczna w Tartu i Wyższa Szkoła Sztuki dla dorosłych. * '''Kesklinn''', centrum Tartu, zawiera wiele atrakcji miasta i wiele pięknych terenów zielonych, w tym park Vanemuise, plac Barclay i Vabaduse puiestik, nadrzeczny park. * '''Maarjamõisa''', z widokiem na piękny bulwar Riia (ulica Rygi), ta dzielnica, licząca około 300 mieszkańców, jest najmniejszą dzielnicą w Tartu. Mieści się w nim szkoła medyczna i największy szpital w mieście. * '''Raadi-Kruusamäe''', na północny wschód od Tartu, jest tak nazywane, ponieważ w średniowieczu mieściła się w nim posiadłość należąca do sejmiku miejskiego (po niemiecku Rat, wówczas język administracji). Do 1944 roku w posiadłości mieściło się Estońskie Muzeum Narodowe, jednak podczas II wojny światowej budynek został poważnie uszkodzony i muzeum zostało przeniesione do nowego, nowoczesnego obiektu, ukończonego w 2016 roku, gdzie stoi do dziś. * '''W Ropka''', na południe od centrum miasta, znajduje się park o tej samej nazwie. Jej nazwa pochodzi od obecności pałacu szlacheckiego Ropków. * '''Ränilinn''', dosłownie „miasto krzemu”, Ränilinn to jedna z południowo-zachodnich dzielnic miasta. Głównie mieszkalna, ale mieści również wiele centrów technologicznych oraz kampus Fizyki i Matematyki Uniwersytetu w Tartu. * '''Tammelinn''', duża dzielnica na południowy zachód od centrum, nazywana jest „zielonym miastem” ze względu na liczne parki i ogrody; sama jego oficjalna nazwa, Tammelinn, zawiera słowo „Tamme”, dąb, od nazwy najpospolitszego drzewa w jego parkach. * '''Tähtvere''', niegdyś bardzo ważna dzielnica zamieszkana przez bogate rodziny o długiej niemiecko-bałtyckiej tradycji, została niemal całkowicie zniszczona w XX wieku. Po wojnie Tähtvere mõis (lub rezydencja Tähtvere) została zbudowana na ruinach starej posiadłości i nadal jest centrum dzielnicy. Podobnie jak wiele innych zabytkowych budynków w mieście, budynek ten należy do uczelni, która ulokowała tu Centrum Nauk o Człowieku. * Mała dzielnica '''Vaksali''' na zachód od centrum, bardzo przydatna dla turystów. Znajduje się tu dworzec kolejowy (nazwa Vaksali to nic innego jak rosyjskie słowo Vokzal, stacja, estoński), wiele hoteli, kiosków, sklepów i pensjonatów oraz kilka zabytków: siedziba estońskiego stowarzyszenia studentów (Eesti Üliõpilaste Seltsi) i pomnik Rosji. * W '''Variku''', bardzo małej dzielnicy w południowo-zachodniej części miasta, znajduje się przystanek regionalnych linii kolejowych Tartu – Valga i Tartu – Peczory. * '''Veeriku''', podłużna dzielnica w północno-zachodniej części miasta; znajdują się na nim liczne obiekty sportowe, w tym szkoły sztuk walki, stadiony i sale gimnastyczne. * '''Ülejõe''', duża dzielnica na północy Tartu, również wzdłuż brzegów Emajõgi. Oto kilka ważnych instytucji miejskich, takich jak biblioteka miejska, muzeum pieśni, muzeum miejskie i majątek Caterina. W parku o tej samej nazwie znajduje się cykl rzeźb powstałych z okazji przekroczenia progu 100 000 mieszkańców. Północna część dzielnicy została zbudowana niedawno i jest domem dla wielu wysokich budynków mieszkalnych. == Język == Ponieważ Tartu jest miastem studenckim, język [[Rozmówki angielskie|angielski]] jest powszechnie rozumiany. Jak zwykle, osoby starsze częściej mówią tylko po [[Rozmówki estońskie|estońsku]] i [[Rozmówki rosyjskie|rosyjsku]]; jednak większość może zrozumieć angielski, jeśli mówisz wyraźnie. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Tartu|58.310570|26.690582|typ=transport}}'''[https://tartu.tallinn-airport.ee/ Port lotniczy Tartu]''' ({{IATA|TAY}}) (''10 km na południe od centrum miasta''). Ma trasę z [[Helsinki|Helsinek]]. Lotnisko to niewiele więcej niż miejsce wsiadania i wysiadania. Aby wynająć samochód, zarezerwuj z wyprzedzeniem. Nie oczekuj jedzenia na lotnisku. Port lotniczy * '''Transfer na lotnisko'''. Autobus kursujący między lotniskiem a miastem. Bezpłatny. * Alternatywnie możesz polecieć do {{Znacznik|Port lotniczy Tallinn|59.413333|24.8325|typ=transport}}'''[[Tallinn]]a''' ({{IATA|TLL}}), który jest oddalony o zaledwie 180 km, a autobusy i pociągi do Tartu kursują bezpośrednio z lotniska. * {{Znacznik|Port lotniczy Ryga|56.923611|23.971111|typ=transport}}'''[[Ryga]]''' ({{IATA|RIX}}) (250 km od Tartu) może być również opcją - autobusy z dworca autobusowego w Rydze do Tartu są obsługiwane przez [https://luxexpress.eu/ Lux Express]. === Autobusem === Autobusy przyjeżdżają na mały {{Znacznik|Dworzec autobusowy Tartu|58.378083|26.732128|typ=transport}}'''dworzec autobusowy Tartu''' przy Turu 2, który znajduje się po drugiej stronie ulicy od domu towarowego Kaubamaja, 5-10 minut spacerem od centralnego placu Tartu. W maleńkim budynku mieści się kasa biletowa, przechowalnia bagażu, przyzwoita kawiarnia i R-kiosk. Jeśli potrzebujesz więcej, udaj się do pobliskiego centrum handlowego. Przyjeżdżając z [[Tallinn]]a można również wysiąść z autobusu na jednym z przystanków w centrum miasta. Autobusy z [[Tallinn]]a odjeżdżają kilka razy na godzinę między 05:00 a północą i zatrzymują się na lotnisku w Tallinnie. Podróż trwa od 2,5 do 3 godzin i kosztuje 2-10 €, przed zniżką dostępną z kartą ISIC. W niektórych autobusach dostępny jest bezpłatny bezprzewodowy internet i bezpłatne napoje. Należy pamiętać, że piątkowe popołudniowe wyjazdy z Tartu do Tallinna (oraz niedzielne wieczorne odjazdy z Tallinna do Tartu) są zwykle zatłoczone w ciągu roku szkolnego, ponieważ wielu uczniów wraca do domu na weekend. Regularne autobusy kursują również między Tartu i [[Narwa|Narwą]] (3 godz.), [[Viljandi]] (1 godz.), [[Parnawa|Parnawą]] (2½ godz.) i [[Kuressaare]] (6 godz.). Tartu to przystanek międzynarodowych autobusów kursujących między [[Petersburg]]iem (8 godzin) a [[Ryga|Rygą]] (4 godziny). Autobusy te zazwyczaj kursują w nocy, co sprawia, że ich rozkład jazdy z Tartu jest nieco niewygodny. Inna międzynarodowa trasa prowadzi z Tartu do [[Psków|Pskowa]] w [[Rosja|Rosji]] (4 godziny, strony internetowe i rozkłady jazdy używają estońskiej nazwy ''Pihkva''). Rozkłady jazdy autobusów i pociągów w Estonii są łatwo dostępne online – przeczytaj więcej w sekcji [[Estonia#Transport]]. === Koleją === [[Plik:22.05.19 Tartu 2317 (47961561176).jpg|thumb|300px|right|Dworzec kolejowy w Tartu]] {{Znacznik|Stacja kolejowa Tartu|58.373822|26.706836|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Tartu''' (''Tartu raudteejaam''), Vaksali 6 (''stacja kolejowa Tartu znajduje się zaledwie 1 km od centrum miasta (koniec ulicy J. Kuperjanovi), ale nie jest w centrum miasta, nie jest też dobrze oznakowana. najłatwiejszym sposobem na znalezienie stacji kolejowej jest podążanie ulicą Riia pod górę, aż zobaczysz linię kolejową, a następnie skręcenie w prawo wzdłuż torów.''). Budynek stacji bogato zdobiony drewnianymi rzeźbami jest ładnym przykładem estońskiej architektury. W środku znajdziecie tylko kiosk (nawet R-kiosk!) i biletomat. '''[https://elron.ee/en Elron]''' obsługuje kilka pociągów dziennie między Tartu a [[Tallinn]]em przez [[Tapa]]. Podróż trwa od 2 godzin (pociągiem ekspresowym) do 2,5 godziny (pociągiem zwykłym) i kosztuje 11 EUR za 2. klasę i 14 EUR za 1. klasę w pociągu ekspresowym lub 10 EUR za 2. klasę i 12 EUR za 1. klasę w zwykłym pociągu . Bilety online są o 10% tańsze. W pociągach jest darmowe Wi-Fi i stoliki z gniazdkami elektrycznymi. Pasażerowie pierwszej klasy otrzymują wygodniejsze miejsca i mogą zarezerwować określone miejsce online. Pociągi kursują również między Tartu i [[Valga]] na granicy z [[Łotwa|Łotwą]], z jednym codziennym połączeniem dalej do [[Ryga|Rygi]] (5 godz.). Tory kolejowe również prowadzą w kierunku [[Rosja|Rosji]], ale można dojechać tylko do małej stacji Koidula na granicy z Rosją. Stacja ta znajduje się niecały 1 km od całodobowego punktu kontrolnego, który jest otwarty dla pieszych. Gdy znajdziesz się po stronie rosyjskiej, złap taksówkę lub idź pieszo do dworca autobusowego w [[Peczory|Peczorach]] (2 km od granicy) i dalej autobusem do [[Psków|Pskowa]]. === Samochodem === Doskonałą jednodniową wycieczką jest przejazd z [[Tallinn]]a do Tartu. Poza Tallinnem jest to dwupasmowa droga utwardzona, na której trwają prace modernizacyjne. Jazda trwa od dwóch do dwóch i pół godziny. Po drodze jest niewiele ciekawych miejsc. Teren jest płaski, a większość drogi jest otoczona brzozami i kilkoma sosnami. Jako miejsce postoju polecamy Sam's Grill (mniej więcej w połowie drogi między Tallinem a Tartu) lub nieco bardziej wyszukaną Põhjaka Mõis. Kilka kilometrów dalej znajduje się stacja benzynowa (Statoil). === Statkiem === Istnieją również połączenia promowe między Tartu a jeziorem Peipus i jeziorem Lämmijärv. Skontaktuj się z Centrum Informacji Turystycznej lub zapytaj bezpośrednio nad rzeką. == Komunikacja == {{mapa|58.374625|26.729010|zoom=12|grupy=transport,nocleg,atrakcja,natura,zakupy,bar}} === Pieszo === Tartu można łatwo zwiedzać pieszo. To tylko 20 minut spacerem od dworca kolejowego do starego miasta i piękne 30 minut spacerem od starego miasta do Estońskiego Muzeum Narodowego. === Autobusem === Tartu posiada sieć 14 linii autobusowych międzymiastowych i 2 linii autobusowych nocnych. Zobacz [https://tartu.ee/en/inner-city-bus-transportation informacje online o lokalnych autobusach]. Załaduj aplikację mobilną [https://tartu.pilet.ee/buy Pilet.ee], aby kupić bilety. W przypadku dłuższych pobytów kup kartę autobusową za 2 € w [https://tartu.pilet.ee/pages/retailers jednym z tych miejsc] (można również używać kart z innych miejsc w Estonii), a następnie doładuj pieniądze na kartę w tym samym miejscu lub przez [https://tartu.pilet.ee/buy Internet]. Bilety z kartą zbliżeniową można również kupić w autobusie. Otrzymasz automatycznie bilet 1-godzinny lub 1-dniowy, jeśli wykorzystasz go po raz trzeci tego dnia. Bilety QR można kupić tylko na 1 godzinę. Wszystkie bilety należy zeskanować w autobusie. {| class="wikitable" |+ ! !1 godz !1 godz !1 dzień !10 dni |- |Cena dla dorosłych |€0.83 |€2 |€2.11 (musisz mieć co najmniej 2,75 € na karcie) |€7.03 |- |Ważność |Autobusy |Autobusy |Autobusy |Autobusy i rowery miejskie |- |Informacja |W przypadku zakupu za pomocą karty autobusowej, biletu QR lub karty zbliżeniowej |Jeśli kupiony od kierowcy |Należy kupić z kartą autobusową lub kartą zbliżeniową |Należy kupić online z kartą autobusową |} Szczegóły sieci autobusowej (czasy i linie) patrz tutaj: [http://tartu.peatus.ee/#city/eng]. Ważne linie to: * 9 i 9A okrążają miasto, 9 jedzie zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a 9A przeciwnie do ruchu wskazówek zegara * 7 do ERM * 25 do dworca kolejowego Tartu zgodnie z rozkładem jazdy pociągów * Linia autobusowa 69 jest bezpłatna i kursuje między dworcem autobusowym a centrum handlowym Lõunakeskus na obrzeżach miasta. Ponieważ jest to linia sponsorowana, jej autobusy nie mają czerwono-białej kolorystyki zwykłych autobusów miejskich. * E1 do/z lotniska === Rowerem === Tartu można łatwo zobaczyć na rowerze, ze względu na jego niewielkie rozmiary. Tartu ma 750 rowerów miejskich, z czego 500 to rowery elektryczne. Rowery elektryczne można rozpoznać po piorunie i brakujących zębatkach. W Tartu jest 69 doków rowerowych. Jeśli dok rowerowy jest pełny, możesz zablokować rower w pobliżu doku za pomocą zamka w koszyku. Ceny wynoszą 5 € za 1 dzień, 10 € za tydzień i 30 € za rok. Można również skorzystać z 10-dniowych biletów autobusowych. Z rowerów można korzystać przez 60 minut, po czym trzeba je odstawić do doku, gdzie można zyskać kolejne 60 minut. Jeśli nie doprowadzisz roweru do stacji dokującej w ciągu 60 minut, musisz zapłacić 1 € za każdą godzinę spóźnienia. Jeśli nie oddasz roweru w ciągu 5 godzin, musisz zapłacić 80 €. Aby odblokować rowery, musisz pobrać aplikację [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.bewegen.tartu&pli=1 Tartu Smart Bike] lub użyć karty autobusowej. Dostępne rowery można obejrzeć [https://ratas.tartu.ee/ online]. == Warto zobaczyć == [[Plik:Tartu raekoda 6895.jpg|thumb|right|300px|Ratusz w Tartu]] * {{zobacz | name=Plac Ratuszowy | alt=Raekoja plats | url= | email= | adres= | lat=58.380278 | long=26.723056 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis='''Fontanna całujących się studentów''' jest symbolem Tartu. }} * {{zobacz | name=Główny budynek Uniwersytetu w Tartu | alt= | url= | email= | adres= | lat=58.381111 | long=26.720278 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Pomnik Oscara Wilde'a i Eduarda Vilde'a | alt=Kirjanike Oscar Wilde ja Eduard Vilde mälestusmärk | url= | email= | adres= | lat=58.378240 | long=26.722996 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Dzielnica Zupy | alt=Supilinn | url= | email= | adres= | lat=58.388868 | long=26.708707 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Okolica, w której wszystkie ulice noszą nazwy składników zupy. Oferuje urocze stare drewniane domy. }} * {{zobacz | name=Dawne radzieckie lotnisko | alt=Raadi | url= | email= | adres= | lat=58.400218 | long=26.754030 | wskazówki=W Raadi, na północ od Tartu | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Muzea === [[Plik:Sloping house - panoramio.jpg|thumb|right|300px|''Krzywy dom'', budynek wystawowy Muzeum Sztuki w Tartu]] * {{zobacz | name=[https://www.erm.ee/en Estońskie Muzeum Narodowe] | alt=Eesti Rahvamuuseum, ERM | url= | email= | adres=Muuseumi tee 2 | lat=58.395468 | long=26.745139 | wskazówki=na północ od centrum miasta, w pobliżu rezydencji Raadi | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=10:00-18:00, w poniedziałki nieczynne. W nowym budynku Estońskiego Muzeum Narodowego znajduje się stała wystawa poświęcona estońskiej i ugrofińskiej kulturze, języku i tradycjach, a także różne tymczasowe instalacje. Do muzeum można łatwo dotrzeć pieszo z centrum miasta, podążając nowo wybudowanym chodnikiem wzdłuż ulicy Roosi (całkowity dystans ok. 2 km). Wystawa główna jest bezpłatna co najmniej do końca 2021 roku. }} * {{zobacz | name=[https://muuseum.ut.ee/en Muzeum Uniwersytetu Tartu] | alt= | url= | email= | adres=Wzgórze Toome | lat=58.380066 | long=26.71489 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Lato: wt-nd 10–18. 6 € lub 12 € z Obserwatorium i Muzeum Sztuki }} * {{zobacz | name=[https://muuseum.tartu.ee/kgb-kongide-muuseum/ Muzeum KGB] | alt=Szary Dom | url= | email= | adres=Riia 15b | lat=58.373294 | long=26.719889 | wskazówki= | telefon=+372 7461717 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ten nieokreślony budynek był siedzibą estońskiego KGB. Opowiada o tym, jak traktowano tam więźniów, a także historie o estońskich bohaterach ruchu oporu, Leśnych Braciach. Muzeum jest małe i nie ma bardzo dużego znaku, więc przyjrzyj się uważnie. }} * {{zobacz | name=[https://tartmus.ee/en/ Muzeum Sztuki w Tartu] | alt= | url= | email= | adres=Raekoja plats 18 | lat=58.38068 | long=26.72434 | wskazówki= | telefon=| tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Śr, Pt–Nd 11–18:00 / Czw 11–21:00. }} * {{zobacz | name=Muzeum Literatury | alt=Eesti Kirjandusmuuseum | url= | email= | adres=Vanemuise 42 | lat=58.3738997 | long=26.7152873 | wskazówki= | telefon=| tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Oprócz tego, że jest muzeum, jest główną estońską instytucją zajmującą się badaniem języka narodowego i kultury literackiej. Mieści się w nim jedna z najlepiej zaopatrzonych bibliotek literatury estońskiej na świecie i skupia najlepszych badaczy w tej dziedzinie. }} * {{zobacz | name=[https://muuseum.tartu.ee/ Muzeum Miejskie Tartu] | alt= | url= | email= | adres=Narva 23 | lat=58.381981 | long=26.728915 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obiekt w stylu klasycystycznym został wybudowany jako pałac miejski w 1790 roku. Budynek popularnie nazywany jest Domem Katarzyny. Legenda głosi, że przez krótki czas przebywała tam cesarzowa Katarzyna II. To jednak nieprawda. Stała ekspozycja zapewnia dobry wgląd w długą historię Tartu do 1920 roku. }} * {{zobacz | name=[https://www.spordimuuseum.ee/en Estońskie Muzeum Sportu i Igrzysk Olimpijskich] | alt= | url= | email= | adres=Rüütli 15 | lat=58.3823266 | long=26.7213674 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Nd 11-19. Największe w krajach bałtyckich muzeum poświęcone sportowi z kilkoma interaktywnymi eksponatami. W mieście [[Otepää]], około 45 km od Tartu, odbywa się wystawa sportów zimowych. 6 €, ulgowy 5 €, rodzinny 15 €. }} === Parki i place === [[Plik:Tartu, botanická zahrada.jpeg|thumb|Wejście do Ogrodu Botanicznego]] * {{Znacznik|Ogród Botaniczny Uniwersytetu w Tartu|58.384264|26.721848|typ=natura}}'''Ogród Botaniczny Uniwersytetu w Tartu''', 38/40 Lai. * {{Znacznik|Wzgórze Toome|58.380178|26.716875|typ=natura}}'''Wzgórze Toome'''. Wiele pomników, posągów i historycznych budynków. * {{Znacznik|Park Raadi|58.398063|26.739299|typ=natura}}'''Park Raadi''' (''skrzyżowanie ulic Vahi i Narva maantee''). * {{Znacznik|Park Barclay|58.378944|26.723301|typ=natura}}'''Park Barclay'''. === Kościoły === [[Plik:Tartu Toomkiriku varemed 2012.jpg|thumb|right|300px|Ruiny katedry w Tartu]] * {{zobacz | name=Kościół św. Jana | alt= | url= | email= | adres= | lat=58.382642 | long=26.720167 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XIV-wieczny kościół słynie z tysięcy średniowiecznych figur z terakoty. }} * {{zobacz | name=Ruiny katedry | alt= | url= | email= | adres= | lat=58.380251 | long=26.714577 | wskazówki=na szczycie Kopuły | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od XIII wieku była poświęcona apostołom św. Piotrowi i Pawłowi. Obecnie w części chóru mieści się Muzeum Historii Uniwersytetu w Tartu, a wieże są przebudowywane na platformy widokowe. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Pawła | alt= | url= | email= | adres=Riia | lat=58.371742 | long=26.715592 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wybitny budynek z czerwonej cegły w stylu fińskiego romantyzmu narodowego autorstwa słynnego fińskiego architekta Eliela Saarinena. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Piotra | alt= | url= | email= | adres=104 Narva | lat=58.390245 | long=26.728650 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Neogotycki kościół ewangelicko-augsburski z 1903, zbudowany na terenie pierwszego ogólnoestońskiego festiwalu pieśni, który odbył się w 1869. }} * {{zobacz | name=Kościół rzymsko-katolicki | alt= | url= | email= | adres=1 Veski | lat=58.382624 | long=26.709971 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Piękny odrodzony budynek z czerwonej cegły z 1899 roku. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Aleksandra | alt= | url= | email= | adres=19a Sõbra | lat=58.364360 | long=26.728772 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dwukondygnacyjna cerkiew, zaprojektowana przez architekta W. Łuńskiego, z hełmami inspirowanymi staroruską architekturą cerkiewną. Została zdekonsekrowana 40 lat temu, ale ponownie konsekrowana latem 2003 roku. }} * {{zobacz | name=Uspieński Kościół Prawosławny | alt= | url= | email= | adres=1 Magasini | lat=58.382638 | long=26.722463 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wczesnoklasycystyczna cerkiew, zbudowana w 1783 z typowymi rosyjskimi elementami klasycystycznymi, w tym samym miejscu, gdzie dawniej stał klasztor dominikanów kościoła św. Marii Magdaleny, założony przed 1300. }} === Inne budynki === * {{zobacz | name=Ratusz | alt= | url= | email= | adres= | lat=58.3801 | long=26.7221 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajdująca się przed ratuszem fontanna „Całujący się studenci” jest jednym z turystycznych symboli miasta i miejscem spotkań wielu turystów. }} * {{zobacz | name=Prochowa Piwnica | alt= | url= | email= | adres= | lat=58.379419 | long=26.719089 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wkopana w zbocze wzgórza w 1767 roku jako część zespołu cytadeli biskupiej. Do 1809 służyła jako prochownia. Do 1982 służyła jako magazyn dla wielu różnych przedsiębiorstw, później została przekształcona w lokal gastronomiczny. Obecnie w budynku mieści się bar/restauracja o tej samej nazwie. }} * {{zobacz | name=Sąd Krajowy | alt= | url= | email= | adres=Lossi 17 | lat=58.378811 | long=26.720070 | wskazówki=Wzgórze Kopułowe | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=W 1763 w tym miejscu wzniesiono koszary wojskowe. Na jego ruinach w 1808 zbudowano szpital uniwersytecki, który funkcjonował do 1990. Od 1993 w Tartu ponownie znajduje się sąd krajowy, który jest najwyższym sądem estońskim. }} * {{zobacz | name=Rezydencja arystokratyczna i kolegium nauczycielskie | alt= | url= | email= | adres=Lai 28 | lat=58.383369 | long=26.718967 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ta piękna rezydencja z pierwszej połowy XIX wieku jest obecnie własnością Uniwersytetu w Tartu }} * {{zobacz | name=[http://www.obs.ee/index_eng.html Stare Obserwatorium] | alt= | url= | email= | adres=Lossi 40 | lat=58.378811 | long=26.720070 | wskazówki=na ruinach starego zamku na Wzgórzu Kopułowym | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obserwatorium zaprojektowane przez architekta uniwersyteckiego J.W. Krause, został zbudowany na początku XIX wieku. Miejsce pracy wielu znanych astronomów, w tym Struvego; w rzeczywistości obserwatorium jest punktem na wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa Łuku Geodezyjnym Struve, rozciągającym się od Morza Arktycznego do Morza Czarnego. }} * {{zobacz | name=Stary Teatr Anatomiczny | alt= | url= | email= | adres=Lossi 38 | lat=58.378001 | long=26.717486 | wskazówki=na Wzgórzu Kopułowym | telefon= | tollfree= | fax | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jeden z pierwszych budynków ponownie otwartego Uniwersytetu w Tartu, zbudowany w latach 1803-1805 według rysunków architekta uniwersyteckiego J. Krause. Dziś zwiedzającym oferowana jest wystawa historii medycyny wraz z preparatami. }} * {{zobacz | name=Dom Barclayów | alt= | url= | email= | adres=Raekoja 18 | lat=58.380730 | long=26.724252 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Budynek z końca XVIII wieku. Księżna Barclay kupiła dom w 1819 roku po śmierci męża, Barclay de Tolly. Ściana budynku od strony rzeki jest w rzeczywistości ponownie wykorzystaną częścią starego muru miejskiego, podczas gdy druga strona została zbudowana na nowym fundamencie. Dlatego dom jest teraz przekrzywiony i jest popularnie nazywany Wieżą w [[Piza|Pizie]]. }} * {{zobacz | name=[https://loovtartu.ee/lmk/ Centrum Przemysłów Kreatywnych Tartu] | alt= | url= | email= | adres=Kalevi 13, 15, 17 | lat=58.374625 | long=26.729010 | wskazówki=Ulica Kalevi jest kontynuacją ulicy Ülikooli po ulicy Riia | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Skupia kilka kreatywnych przedsiębiorstw i tworzy w ten sposób twórczą atmosferę. Trzy budynki centrum powstały w latach 1830-1913 i reprezentują różne style architektoniczne: historyzm i secesję. }} * {{zobacz | name=Pozostałości murów miejskich | alt= | url= | email= | adres= | lat=58.3831 | long=26.7222 | wskazówki=Ulica Kalevi jest kontynuacją ulicy Ülikooli po ulicy Riia | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Mosty === [[Plik:Tartu_Snail_Tower_-_panoramio.jpg|thumb|right|220px|Tigutorn]] * {{zobacz | name=Anielski Most | alt= | url= | email= | adres= | lat=58.379596 | long=26.717675 | wskazówki=Wzgórze Toome | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zbudowany w XIX wieku i obejmuje ulicę Lossi. }} * {{zobacz | name=Diabelski Most | alt= | url= | email= | adres= | lat=58.378934 | long=26.715897 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zbudowany w 1913 roku dla uczczenia 300-lecia panowania dynastii Romanowów w carskiej Rosji, co upamiętniają na moście daty 1613-1913. }} * {{zobacz | name=Most Łukowy | alt= | url= | email= | adres= | lat=58.380796 | long=26.726022 | wskazówki=z głównego placu spójrz w stronę rzeki | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stoi w miejscu pierwotnego kamiennego mostu Tartu, który został zbudowany w 1784 roku i wysadzony w powietrze przez Sowietów podczas II wojny światowej. Ten nowy most jest przeznaczony tylko dla pieszych i pozwala na jedno z najbardziej lubianych zajęć kulturalnych w Tartu, spacer po szczycie łuku po wielkiej nocy w klubie. Tylko nie daj się złapać policji. }} === Architektura współczesna === W ciągu ostatniej dekady w Tartu powstało kilka interesujących elementów nowoczesnej architektury. Są warte odwiedzenia i dają wgląd w to, jak ludzie we współczesnym Tartu myślą i żyją, oprócz tradycyjnie opartego na historii wizerunku miasta. Niektóre z nich znajdują się w samym centrum miasta. Zobacz żółte znaczniki na oficjalnej mapie [https://www.tartu.ee/nyydisarhitektuur Nowoczesna architektura Tartu]. Mapa jest tylko w języku estońskim, ale wybrane obrazy mówią więcej niż słowa. == Aktywny wypoczynek == * '''Wzgórze Toome''', park Toomemae. wstęp wolny. Zawsze otwarte. Park, oprócz tego, że jest naprawdę ładnym miejscem w centrum Tartu, jest także domem dla wielu rzeźb i dzieł sztuki na świeżym powietrzu. Wśród parków Tartu jest z pewnością najbardziej lubiany przez mieszkańców i jest doskonałym miejscem na spacer, jeśli chcesz spędzić trochę czasu w spokoju * {{Znacznik|Ekraan|58.3729407|26.7210313|typ=atrakcja}}'''[https://www.forumcinemas.ee/Cinemas/Ekraan/ Ekraan]'''. Popularne i nowoczesne kino Tartu, uwielbiane zarówno przez turystów, jak i młodych ludzi, którzy tu mieszkają. * {{Znacznik|Centrum Edukacji Ekologicznej|58.3743688|26.7273947|typ=atrakcja}}'''[https://www.tartuloodusmaja.ee/EN/uldinfo/ Centrum Edukacji Ekologicznej]''' (''Tartu Keskkonnahariduse Keskus''), Lille 10 (''przystanek autobusowy: Hansakeskus''), ☏ +372 736 6120. 3 €. wt-pt 10:00-18:00, sob. 11:00-16:00. Typowe dla wszystkich krajów nordyckich, aw szczególności dla krajów bałtyckich, jest umiłowanie natury i obecność bezkresnych lasów, parków i ogólnie terenów zielonych. Ten wspaniały ośrodek w sercu zielonej Estonii otwiera swoje podwoje dla zwiedzających w miesiącach letnich (zimą jest to pełnoprawna szkoła). Tutaj możesz wybrać się na wycieczkę z przewodnikiem w poszukiwaniu osobistego kontaktu z naturą, możesz skosztować owoców lokalnych, ale także egzotycznych roślin i poznać ich właściwości. Celem centrum jest edukacja Estończyków i obcokrajowców w zakresie zrównoważonego i zdrowego stylu życia * {{Znacznik|Cinamon|58.377657|26.730200|typ=atrakcja}}'''Cinamon''' (''Kinokeskus Cinamon''). * {{Znacznik|Nowy Teatr w Tartu|58.382206|26.718079|typ=atrakcja}}'''[https://www.mm.ee/ Muzeum Zabawek i Dom Teatralny]''', Lutsu 2. Śr-Nd 11-18:00. * {{Znacznik|Nowy Teatr w Tartu|58.383885|26.721816|typ=atrakcja}}'''[https://www.uusteater.ee/ Nowy Teatr w Tartu]''' (''Tartu Uus Teater''), Lai 37. * {{Znacznik|Teatr Vanemuine|58.376336|26.724025|typ=atrakcja}}'''[https://www.vanemuine.ee/ Teatr Vanemuine]''', Vanemuise 6. * {{Znacznik|Teatr Portowy|58.376336|26.734264|typ=atrakcja}}'''[https://www.vanemuine.ee/teatrimajad/sadamateater/ Teatr Portowy]''' (''Sadamateater''), Soola 5B. * {{Znacznik|AHHAA Science Center|58.376572|26.734618|typ=atrakcja}}'''[https://www.ahhaa.ee/en AHHAA Science Center]''', Sadama 1, ☏ +372 745 6789, ahhaa@ahhaa.ee. Nd-Cz 10-19:00, Pt-Sb 10-20:00. Interaktywne i rozrywkowe centrum nauki. 15 €, studenci i seniorzy 11 €, rodzina 35 €. * {{Znacznik|Park wodny Aura|58.375514|26.734257|typ=atrakcja}}'''[https://www.aurakeskus.ee/?id=1088 Park wodny Aura]''' (''Aura Veekeskus''), Turu 10, ☏ +372 7300 280. Basen: Pn-Pt 06:30-22:00, Sob-Nd 9-22:00. Basen, park wodny, centrum fitness Basen: 4-5 €; Park wodny: 6-7 €. * '''[https://lodi.ee/en Rejsy po rzece Lodi]''', Emajõe 3, ☏ +372 551 8386. Oferuje różne rejsy dla maksymalnie 30 osób wzdłuż rzeki Emajõgi. * '''Estońskie Muzeum Narodowe''' (''ERM''), Muuseumi tee 2. Wt-Su 10:00-18:00. ==Praca== == Nauka == [[Plik:Tartu Ülikooli peahoone 2012.jpg|thumb|300px|Główny budynek Uniwersytetu w Tartu]] * '''[https://ut.ee/et Uniwersytet w Tartu]''', Ülikooli 18. Założony w 1632 roku, jest jednym z najstarszych uniwersytetów w Europie. Gmach główny został zbudowany w latach 1804-1809 według planów architekta uniwersyteckiego Johanna Wilhelma Krausego w architekturze klasycystycznej. Obejmuje historyczną areszt na strychu, salę zgromadzeń i Muzeum Sztuki Uniwersytetu w Tartu, w którym prezentowane są dzieła sztuki starożytnej. * '''[https://www.emu.ee/en/ Estoński Uniwersytet Przyrodniczy]''', Ülikooli 18 == Zakupy == * {{Znacznik|'''Tartu Kaubamaja'''|58.3776999 |26.727897 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.kaubamaja.ee/ Tartu Kaubamaja]''', Riia 1 (''mniej niż 100 metrów od dworca autobusowego''), ☏ +372 731 5005 09:00-21:00. Tartu siedziba sieci centrów handlowych Kaubamaja. Rozłożona na kilku piętrach i bardzo blisko głównego dworca autobusowego Kaubamaja jest bezpiecznym punktem odniesienia dla odwiedzających, którzy muszą zrobić zakupy. * {{Znacznik|'''Lõunakeskus'''|58.3577033 |26.6771111 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://astri.ee/ Lõunakeskus]''', Ringtee 75, (''dojazd autobusem 18 z centrum miasta''), ☏ +372 731 5500. Centrum handlowe Maksimarket i wiele mniejszych butików. * {{Znacznik|'''Annelinna keskus'''|58.3700869 |26.7660213 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.annelinnakeskus.ee/ Annelinna keskus]''', Kaalda tee 39 (''w Annelinn, dzielnicy mieszkalnej, do której z centrum miasta można dojechać autobusami 1, 5, 15, 17.''), ☏ +372 522 5939. Położony dokładnie naprzeciwko Tartu od centrum handlowego Kaubamaja, hotel Keskus również mieści centrum handlowe i szereg mniejszych sklepów, zwłaszcza odzieżowych. * {{Znacznik|'''Eeden'''|58.3736028 |26.7501708 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.eeden.ee/?lang=eng Eeden]''', Kalda tee 1 (''autobusy 1, 3, 10, 12, 14, 15, 16A, 17 przystanek Emajõe''), ☎ +372 740 2430. Duże centrum handlowe niedaleko Annelinna keskus, ale blisko brzegu Emajõgi w kierunku centrum miasta. Oprócz samego centrum handlowego w całej dzielnicy znajdują się liczne sklepy i przydatne punkty usługowe (m.in. banki i fast-foody) * {{Znacznik|'''Galeria Loov'''|58.374698 |26.7288074 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[http://loovgalerii.blogspot.com/ Galeria Loov]''' (''Tartu Loomemajanduskeskus SA''), Kalevi 13, ☎ +372 746 1051. Pn-Pt: 12:00-18:00. To więcej niż zwykły sklep, to galeria, w której estońscy artyści sprzedają swoje wyroby rękodzielnicze. To ulubione miejsce turystów szukających pamiątek przed wyjazdem z Tartu. == Gastronomia == W prawie całym Tartu znajdziesz wiele restauracji, niektóre typowo estońskie, inne bardziej zorientowane na kuchnię międzynarodową. Dobrym pomysłem, jeśli nie jesteś zdecydowany, jest spacer ulicami wokół centralnego placu (Raekoja plats), a zwłaszcza na '''Rüütli tänaval''', zaludnionym prawie wyłącznie przez restauracje i pizzerie, które wyświetlają tablicę z cenami i menu poza dniem. === Oszczędnie === W dobrej cenie znajdziesz w Tartu wiele pizzerii i kiosków, najczęściej odwiedzanych przez studentów. * {{listing |name=Opera Pizza |lat=58.375359 |long=26.7184866 |www=https://operapizza.ee/ |adres=Vanemuise 26 |wskazówki= |telefon=+372 742 0795 |email= |fax= |dodatkowe informacje=12:00-18:00 (we wtorki nieczynne). Jedna z najlepszych pizzerii w Tartu. }} * {{listing |name=Pappa Pizza |lat=58.3751386 |long=26.7239585 |www=https://www.pappapizza.ee/en/pizzeriad/tartu |adres=Riia 7 |wskazówki= |telefon=+372 7427933 |email= |fax= |dodatkowe informacje=pon.-sob. 11:00-22:00, niedz. 12:00-22:00. Pizzeria i rożen. }} * {{listing |name=Ruunipizza |lat=58.3806643 |long=26.7211596 |www= |adres=Rüütli 2 |wskazówki= |telefon=+372 7433575, +372 51929211 |email=info@ruunipizza.ee. |fax= |dodatkowe informacje=4–6 EUR za danie. pon-czw 08:15-22:00, pt-sob 08:15-23:00, niedz 09:15-22:00. Szeroki wybór pizzy i prostych dań (zupy, dania z ryżu itp.) }} * {{listing |name=Taverna Restoran |lat=58.3806134 |long=26.7240374 |www=http://taverna.ee/ |adres=Raekoja plats 20 |wskazówki=rzut beretem od centralnego placu |telefon=+372 743 1222 |email= |fax= |dodatkowe informacje= }} * {{listing |name=Spargel |lat=58.3745123 |long=26.7279562 |www=https://spargel.ee/ |adres=Kalevi 13 |wskazówki= |telefon= |email=kohvik@spargel.ee |fax= |dodatkowe informacje=Pon. 11:00-21:00 Wt.-sob. 11:00-23:00. Ładna restauracja, zlokalizowana przy wyjściu z Centrum Przemysłu Kreatywnego i wokół Centrum Edukacji Ekologicznej }} === Umiarkowanie === [[Plik:Tartu Püssirohukelder 02.jpg|thumb|300px|right|Püssirohukelder, dawna XVIII-wieczna prochownia i obecna restauracja piwna]] * {{listing |name=Prochownia |lat=58.3792093 |long=26.7168854 |www=https://pyss.ee/ |adres=Lossi 28 |wskazówki= |telefon=+372 730 3555 |email= |fax= |dodatkowe informacje=12:00-02:00. Ta piwnica została zbudowana w 1767 roku na zboczu wzgórza jako część cytadeli biskupa Tartu. Jego funkcją do 1809 r. było składowanie prochu, a następnie od 1982 r. depozyt dla różnych firm. Dziś jest to bardzo lubiana restauracja-zajazd w Tartu, gdzie można coś zjeść zanurzając się w osiemnastowiecznej atmosferze. }} * {{listing |name=Asian Chef |lat=58.3740735 |long=26.7229499 |www=https://asianchef.ee/ |adres=Võru 2 |wskazówki= |telefon=+372 7 355 029, +372 53 300 464 |email= |fax= |dodatkowe informacje=niedz.-czw. 11.00 - 23.00, pt.-sob. 11.00 - 01.00. Autentyczna azjatycka restauracja; przygotowują dania najwyższej jakości, typowe dla różnych regionów Azji. Doskonałe codzienne menu. }} * {{listing |name=Pizzeria La Dolce Vita |lat=58.3818876 |long=26.7225506 |www=http://ladolcevita.ee/ |adres=Kompanii 10 |wskazówki= |telefon=+372 740 7545 |email= |fax= |dodatkowe informacje=5-15 € za danie (5 € za zupy i dania z makaronu oraz 15 € za steki i dania rybne). Bez wątpienia najlepsza włoska restauracja w Tartu, prowadzona przez Włochów, którzy osiedlili się w Estonii kilkadziesiąt lat temu. Oferują wiele tradycyjnych potraw, przygotowanych z włoskich składników i tradycyjnych receptur. Na ich stronie internetowej można pobrać menu w trzech językach: włoskim, estońskim i angielskim. }} * {{listing |name=Suudlevad tudengid |lat=58.3804217 |long=26.7228106 |www= |adres= |wskazówki= |telefon= |email= |fax= |dodatkowe informacje=4-5 € za danie. Typowa estońska restauracja, bardzo ładna i położona w centrum. W przyjemnej atmosferze można skosztować typowych dań kuchni estońskiej (głównie zup) lub dań kuchni międzynarodowej. Specjalne menu dla dużych grup. W salonie dostępne jest bezpłatne WiFi }} * '''Tsink Plekk Pang''', Raekoja plats 10 (''poza centralnym placem''), ☎ +372 730 1893. Codziennie od 11:00 do 23:00. Chińskie jedzenie, również z dostawą do domu. * {{listing |name=Yakuza Sushi Bar |lat=58.3776302 |long=26.7302255 |www= |adres=Turu 2, Tasku Shopping Center |wskazówki=bardzo blisko do przystanku "Soola" autobusów 8 i 14 |telefon=+372 741 2732 |email= |fax= |dodatkowe informacje=12:00-22:00 codziennie. W żadnym większym mieście nie może zabraknąć międzynarodowego Sushi Baru, Tartu nie jest wyjątkiem, a Yakuza należy do najlepszych w swoim rodzaju. }} == Życie nocne == {{Znacznik|'''Park Pirogowa'''|58.3799108|26.7207469 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Park Pirogowa''' (''znajdujący się tuż „za” ratuszem''). mały park, w którym dozwolone jest spożywanie lekkich (<6%) alkoholi od 15 marca do 15 października (ponieważ jest to wyznaczone miejsce na piknik). To jedyne publiczne miejsce w mieście, gdzie picie jest legalne, więc wieczorami jest pełne studentów i bezdomnych. === Kawiarnie === * {{Znacznik|'''Café Crepp'''|58.381901|26.721288 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.crepp.ee/ Café Crepp]'''. W stylu francuskim, serwuje pyszne naleśniki * {{Znacznik|'''Café Werner'''|58.380530|26.721116 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://werner.ee/ Café Werner]''' (''Kohvik-restoran Werner''). Znakomita kawiarnia od 1895 r. * {{Znacznik|'''Café Krempel'''|58.3815260|26.7214690 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Café Krempel''', Rüütli 12, ☏ +372 445 1510, krempelkohvik@gmail.com. Pn-Pt 08:00-18:00, Sb Nie 09:00-18:00. Przytulna kawiarnia oferująca również dania wegańskie (śniadania tylko w niedzielę), w której podobno można nawiązać kontakt z nieznajomymi. === Bary === W typowym pubie piwo 0,5 l kosztuje zwykle 2-3 euro. Prawie wszystkie popularne piwa mają blisko lub więcej niż 5% zawartości alkoholu. * {{Znacznik|'''NAIII'''|58.377880|26.721620 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.naiiv.ee/ NAIII]'''. Kultura i bar. * {{Znacznik|'''Barlova'''|58.369731|26.727672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Barlova'''. Przytulny i schłodzony. * {{Znacznik|'''Illegaard'''|58.379454|26.722360 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063644106749 Illegaard]''', Ülikooli 5. Jazz Club. Wiele wydarzeń sportowych (głównie piłka nożna) jest transmitowanych. * {{Znacznik|'''Krooks'''|58.382226|26.715189 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Krooks''', Jakobi 34. Pub w stylu angielskim. Oferuje 40% zniżki na dowolne napoje alkoholowe po godzinie 20:00. * {{Znacznik|'''Underground'''|58.380770|26.722528 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/UGrokibaar Underground]''', Küütri 7. * {{Znacznik|'''Zavood'''|58.383570|26.719258 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://pood.pirogov.ee/ Zavood]''', Lai 30. Legendarne miejsce spotkań studentów i ludzi alternatywnej mody. Popularny wśród obcokrajowców. * {{Znacznik|'''Möku'''|58.3834787|26.7219985 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://moku.ee/ Möku]''', Magasini 5, ☏ +372 740 4514. Pn-Sob 12:00-03:00, F-Sb do 04:00. Miły, nieco (bardziej) alternatywno-hipsterski bar. === Kluby === * {{Znacznik|'''Genialistide klubi'''|58.383475|26.721969 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://genklubi.ee/ Genialistide klubi]''', Magasini 5 (''Między Magasini 3 a Lai 37''). Alternatywny klub z koncertami, przedstawieniami teatralnymi, seminariami itp. Bar Möku znajduje się na parterze. 2 € za drinka. * {{Znacznik|'''Klubi Rock & Roll'''|58.373872|26.711599 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}''[http://www.rocknroll.ee/rock/ Klubi Rock & Roll]''', Tiigi 76A. * {{Znacznik|'''Illusion'''|58.383616|26.738639 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.illusion.ee/ Illusion]'''. Według dziewczyn bardziej zainteresowanych klubami Genialistide, Illusion to miejsce, w którym ludzie się upijają i wszczynają bójki, a muzyka jest zła. Tak więc to drugie w zasadzie oznacza muzykę głównego nurtu. * {{Znacznik|'''Shooters'''|58.378017|26.722768 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Shooters'''. Picie i impreza, jakkolwiek by to nie brzmiało i było zabawne. * {{Znacznik|'''Klub nocy Maasikas'''|58.377831|26.724467 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.maasikas.com/ Klub nocy Maasikas]''' (''Truskawka'') == Imprezy == * '''Święto Ligi Hanzeatyckiej''' (''Nowa Hanza''), ☎ +372 7361 192, evo@raad.tartu.ee. na wiele wydarzeń wstęp jest bezpłatny. trzeci tydzień lipca. To święto ma międzynarodowe korzenie: od lat 80-tych, w lipcu, każde ze starożytnych miast hanzeatyckich (Hanza była ligą handlową, która jednoczyła i chroniła kupców z wielu krajów nordyckich) organizuje festiwal na cześć swojej chwalebnej przeszłości, próbując aby nie stracić więzi z innymi miastami. Integralną częścią programu są średniowieczne wystawy i parady, jarmarki tematyczne i występy muzyczne na rynku. * '''[https://tartuff.ee/ tARTuFF]'''. Sierpień. Festiwale filmowe. * '''[https://poff.ee/ PÖFF]''' - Festiwal Filmowy Czarne Noce. Kolejny festiwal poświęcony kinu. == Noclegi == === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Hostel Looming'''|58.371867 |26.714218|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://est.loominghostel.ee/ Hostel Looming]''', Kastani 38, ☏ +372 56994398, info@loominghostel.ee. Ekologiczny hostel butikowy. Pokój wieloosobowy od 12 €. * {{Znacznik|'''TerviseksBBB'''|58.380397 |26.722962|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''TerviseksBBB''', Raekoja Plats 10, ☏ +372 5655382, terviseksbbb@gmail.com. Mówiący po angielsku, z widokiem na Rynek, Doskonała kuchnia i łazienki. Pokój wieloosobowy z 4 łóżkami: 15 €. Prywatny pokój (1 osoba): 22 €. * {{Znacznik|'''Hostel Tartu Student Villa'''|58.385507 |26.709009|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hostel Tartu Student Villa''', Tähtvere 48. Samoobsługowe zakwaterowanie w apartamentach ze wszystkimi udogodnieniami. 20 €/noc. * {{Znacznik|'''Hotell Tartu'''|58.377522 |26.733135|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.tartuhotell.ee/en/welcome/ Hotell Tartu]''', Soola 3 (''naprzeciwko dworca autobusowego''). Łóżko w pokoju wieloosobowym z 3 łóżkami: 20 €. * '''Tartu Student Village''', 3 różne lokalizacje: Raatuse 22, Narva mnt. 27 i Pepleri 14. Najlepsze pokoje znikają szybko, więc rezerwuj z wyprzedzeniem. * {{Znacznik|'''Rainbow Guest House'''|58.380549 |26.699614|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.guesthouseinvikerkaare.ee/ Rainbow Guest House]''' (''Vikerkaare Külalistemaja''), Vikerkaare 40 (''10 minut spacerem od centrum miasta''). * {{Znacznik|'''Kastani B&B'''|58.378465 |26.708583|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Kastani B&B''', Kastani 3 (''po drugiej stronie wzgórza katedralnego''). Mały pensjonat. Pani, która to prowadzi, mówi trochę po angielsku, ale jest zachwycająca i możesz komunikować się bez większych kłopotów. Najlepiej wysłać e-mail z wyprzedzeniem. Pojedynczy: 25 € === Umiarkowanie === [[Plik:Dorpati hotell.JPG|thumb|Hotel Dorpat]] * {{Znacznik|'''Hotel Starest'''|58.378465 |26.775278|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Starest''', Mõisavahe 21, ☏ +372 7400 674, +372 56 203 823, info@starest.ee. Na przedmieściach Annelinn znajduje się niedrogi hotel wysokiej jakości. Wszystkie pokoje wyposażone są w telewizję satelitarną i łącze internetowe. Położony zaledwie kilka minut jazdy samochodem od Placu Ratuszowego w Tartu, z częstym kursowaniem autobusów bezpośrednio przed hotelem. Pokój jednoosobowy: 29 €, pokój dwuosobowy 36 €. * {{Znacznik|'''Domus Dorpatensis Guest Apartments'''|58.379726 |26.722064|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Domus Dorpatensis Guest Apartments''', Raekoja plats 1. Apartamenty mieszczą się w zabytkowej kamienicy na rynku głównym. Oferują przestronne i czyste apartamenty z całym niezbędnym wyposażeniem i prywatnością. 35 €. * {{Znacznik|'''Barclay Hotell'''|58.378786 |26.722609|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.barclayhotell.org/home Barclay Hotell]''', Ülikooli 8, ☏ +372 7 447 100, barclay@barclay.ee. 49 pokoi w tym 2 apartamenty z saunami. Wyposażenie obejmuje sejf, suszarkę do włosów, telewizję kablową, mini-bar, telefon i bezpłatny bezprzewodowy internet. Restauracja serwuje autentyczne dania kuchni estońskiej. Od 50 €. * {{Znacznik|'''Hotel Dorpat'''|58.378816 |26.732193|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.dorpat.ee/ Hotel Dorpat]''', Soola 6 (''nad brzegiem rzeki Emajõgi, w pobliżu dworca autobusowego''). 200 pokoi standardowych i 5 pokoi klasy biznes. Pokój dwuosobowy: 100 € ze śniadaniem. * {{Znacznik|'''Draakon'''|58.380368 |26.721625|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.draakon.ee/eng/ Draakon]''', Raekoja plats 2 (''Na Rynku Miejskim''), ☏ +372 7 442045, draakon@draakon.ee. Telewizja BBC. Dostęp dla wózków inwalidzkich. Pojedynczy: 65 €; Pokój dwuosobowy: 100 € ze śniadaniem. * '''London Hotel''', Rüütli 9, ☏ +372 7 305 555, london@londonhotel.ee. Pojedynczy: od 60 €, Dwuosobowy: od 70 €. == Kontakt == === Poczta === * {{Znacznik|Tartu Kekslinna postkontor|58.3740588|26.7109528|typ=atrakcja}}'''Tartu Kekslinna postkontor'''' (''poczta centralna''), Riia 4. * {{Znacznik|Tartu Karlova postkontor|58.3790105|26.722797|typ=atrakcja}}'''Tartu Karlova postkontor''' (''Urząd pocztowy rejonu Karlova''). * {{Znacznik|Tartu Raadi postkontor|58.3790105|26.722797|typ=atrakcja}}'''Tartu Raadi postkontor'' (''Urząd pocztowy dystryktu Raadi''). * {{Znacznik|Tartu Emajõe postkontor|58.3790105|26.722797|typ=atrakcja}}'''Tartu Emajõe postkontor''' (''Poczta Rejonowa Emajõe'') === Internet === Jeśli chodzi o komunikację – i komunikację przez Internet – mimo niewielkich rozmiarów Estonia należy do światowych liderów: słynny program do rozmów wideo „Skype” narodził się i rozwijał w Estonii; ten kraj jest również jedynym na świecie, który ma małą tradycyjną armię, ale dużą armię cybernetyczną, złożoną z ochotniczych hakerów, którzy zapewniają, że prywatność obywateli Estonii nie jest naruszona i żadne usługi nie są przerywane. W Tartu WiFi jest dostępne praktycznie wszędzie, w każdym sklepie i kawiarni, do której się udasz. == Bezpieczeństwo == Tartu, podobnie jak cała [[Estonia]], cieszy się opinią jednego z najbezpieczniejszych miast na świecie. Masowa obecność turystów przez cały rok nie przeszkadza już żadnemu z tutejszych mieszkańców, a jeśli wykażesz zainteresowanie ich kulturą i językiem, jest bardzo prawdopodobne, że zaproszą Cię na obiad i zaproponują oprowadzenie po mieście. Według baz gromadzących dane o bezpieczeństwie w mieście (np. [https://www.numbeo.com/crime/in/Tartu numbeo]) Tartu ma wskaźnik 4/100 w zakresie możliwości bycia okradziony lub bycia ofiarą nieprzyjemnego wydarzenia na ulicy oraz bezwzględnego zakazu picia na ulicy opłaca się. Więc: nie bój się i ciesz się tym cudownym miastem. Przydatne numery do zapamiętania są takie same jak dla całej Estonii: * '''110''': Policja (sprawna i jedna z najmniej skorumpowanych w Europie). * '''112''': Pogotowie Ratunkowe i Straż Pożarna. * '''1345''': infolinia gminy Tartu dla potrzeb związanych z transportem, zwierzętami domowymi itp. Darmowy i aktywny 24 godziny na dobę. Głównym szpitalem w Tartu jest Szpital Uniwersytecki (Maarjamõisa Haigla) przy {{Znacznik|'''Szpital Uniwersytecki'''|58.3710657|26.6988084 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Puusepa 1'''. == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|Centrum Informacji Turystycznej|58.379939|26.722082|typ=atrakcja}}'''Centrum Informacji Turystycznej''', Raekoja plats (''parter ratusza w Tartu''), ☏ +372 744 21 11, faks: +372 744 21 11, tartu@visitestonia.com. Sob 10:00-17:00, Niedz 10:00-16:00. == Gdzie dalej == * '''[[Tallinn]]''' – finansowe i kosmopolityczne centrum Estonii. Piękne i drogie. * '''[[Park Narodowy Soomaa]]''' - około 60 km na południe od Tallina i drugi co do wielkości park narodowy w Estonii, znany z bagien i torfowisk (Soomaa oznacza po estońsku „krainę torfowisk”) i „piątego sezonu”. O dziwo, pływanie jest tam popularne i podobno odmładza skórę. * '''[[Põltsamaa]]''' – Centrum estońskiego winiarstwa i produkcji wina, zaledwie kilkadziesiąt kilometrów na północny zachód. * '''[[Viljandi]]''' – Piękne, starożytne i pagórkowate miasto, znane z corocznego Festiwalu Muzyki Ludowej Viljandi, pięknej starówki oraz przytłaczającego i malowniczego parku wokół starego zamku. * '''[[Otepää]]''' – małe miasteczko położone na wzgórzach południowej Estonii i najbardziej znany ośrodek sportów zimowych w krajach bałtyckich oraz zimowa stolica Estonii. Otoczony jeziorami, wzgórzami i skoczniami narciarskimi. * '''Zwiebelberg''' – region nad jeziorem Pejpus, popularny ze względu na licznych sprzedawców cebuli na odcinku między Kolkja i Varnja. * '''[[Mustvee]]''' – Niemal w połowie drogi do '''[[Narwa|Narwy]]''', miasta granicznego z [[Rosja|Rosją]], słynącego z zamku Hermann, znajduje się ta mała i relaksująca wioska rybacka. {{Jest w|Tartu (prowincja)}} {{przewodnik}} [[Kategoria:Tartumaa]] 4vxtxipyhnl227aikplwzg8gti7fyvj 0 2680 159633 146855 2026-10-25T16:00:12Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Estonia"; Dodano kategorię "Harjumaa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159633 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Tallinn |nazwa oryginalna = |widok = Tallinna vanalinn 2015.jpg |opis = |herb = Coat of arms of Tallinn (greater).svg |mapa = Tallinn municipal location.png |państwo = [[Estonia]] |region = [[Harjumaa]] |powierzchnia = 159,2 |wysokość = 44 |prefiks = (+372) 64 |kod pocztowy = 15199 |www = www.tallinn.ee }} '''[https://visittallinn.ee/ Tallinn]''' jest stolicą i największym miastem [[Estonia|Estonii]]. Nad brzegiem Zatoki Fińskiej to ponad 400-tysięczne miasto. Jest domem dla jednej trzeciej populacji kraju, a także stolicą prowincji [[Harjumaa]] w północnej Estonii. == Charakterystyka == Tallinn był i nadal jest ważnym portem Morza Bałtyckiego, z ruchliwą częścią pasażerską portu sięgającą podnóża malowniczego średniowiecznego Starego Miasta, które zostało zadziwiająco dobrze zachowane i zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1997 roku. W uderzającym kontraście jego bezpośrednie obrzeża wypełnione są skupiskiem nowoczesnych wież biurowych z nieregularnymi zabytkami architektury z czasów radzieckich. Dalej znajdziesz oszałamiającą różnorodność historycznych i nowoczesnych dzielnic, dziedzictwa religijnego, obywatelskiego, przemysłowego i morskiego. To wszystko sprawia, że miasto ma bardzo duży ruch turystyczny, biorąc pod uwagę jego wielkość, co z kolei oznacza, że infrastruktura jest solidna i rozbudowana. === Historia === [[Plik:Tallinn Vaade linnale 1816.jpg|thumb|Panorama Tallina na obrazie z 1816 roku]] Tallinn to historyczne miasto sięgające czasów średniowiecza. Pierwsza twierdza na Toompea została zbudowana około 1050, a Tallinn został prawdopodobnie po raz pierwszy odnotowany na mapie świata w 1154. W 1219 miasto zostało zdobyte przez Valdemara II z Danii, aw 1285 stało się członkiem Ligi Hanzeatyckiej. ''Rewal'' w tamtych czasach prosperował jako miasto handlowe w XIV wieku, a większość historycznego centrum Tallina została zbudowana w tym czasie. Następnie Tallinn stał się pionkiem w rozgrywkach geopolitycznych swoich wielkich sąsiadów, przechodząc w ręce szwedzkie w 1561, a następnie w 1710 pod panowanie Piotra Wielkiego. Do I wojny światowej i związanej z nią krótkiej niepodległości Estonii (od 1918 r.) osiągnął 15 tys. mieszkańców. Estonia została okupowana przez Związek Radziecki w 1940 roku, podbita przez nazistowskie Niemcy (1941–44), a następnie odbita przez Sowietów. Podczas II wojny światowej miasto zostało dość intensywnie zbombardowane przez Sowietów, chociaż na szczęście średniowieczne miasto pozostało. Związek Radziecki podjął się programu masowej migracji wschodniosłowiańskiej, a nieco ponad 40% obecnych mieszkańców Tallina to Słowianie (w porównaniu ze średnią 28% dla całego kraju). W dniu 20 sierpnia 1991 roku Estonia ogłosiła niepodległość, a Tallin ponownie został jej stolicą. === Obecnie === [[Plik:Ayuntamiento, vistas panorámicas desde Toompea, Tallin, Estonia, 2012-08-05, DD 21.JPG|thumb|Widok ze Starego Miasta na nowoczesną panoramę Tallina]] Dziś Tallin to tętniące życiem, błyszczące miasto liczące ponad 400 tys. mieszkańców. Jednak wśród wysokich szklanych budynków i siedzib korporacji Tallinn zachowuje wewnętrzny urok rzadko spotykany gdzie indziej. Estonia uważa się za kraj północnoeuropejski/nordycki, z bardzo bliskimi etnicznymi, językowymi i kulturowymi powiązaniami z [[Finlandia|Finlandią]] oraz kulturowymi ze [[Skandynawia|Skandynawią]], a odwiedzając Tallinn, znajdziesz mieszankę co najmniej trzech architektur w tym wizualnym mieście - starej Europie ( mury miejskie z rustykalnymi budynkami i uroczymi strefami mieszkalnymi z dobrze zachowanymi i kolorowymi drewnianymi domami o burżuazyjnym guście z lat 20. XX wieku), sowieckim brutalistą (betonowe bloki) i nowoczesną Europą (w tym McDonald's obok murów miejskich!) Turystyka jest ważna dla Tallina i jest to szczególnie widoczne na starym mieście, gdzie prawie każde drzwi prowadzą do sklepu z pamiątkami, restauracji lub baru. Nic dziwnego, że większość odwiedzających to jednodniowi wycieczkowicze z Finlandii. Sąsiedzi z drugiej strony zatoki zwykle znają się bez mapy i widzieli już kilka razy zabytki Tallina. Przybywają, aby cieszyć się niskimi cenami na praktycznie wszystkie towary i usługi, od posiłków w restauracji po paliwo, a nawet operacje plastyczne, nie zapominając o tak dużej ilości alkoholu, na jaką pozwalają przepisy celne! === Dzielnice === [[Plik:Tallinna linnaosad.png|thumbnail|right|Dzielnice Tallina - turyści prawdopodobnie spędzą większość czasu w ''Kesklinn'' (centrum miasta), który obejmuje Stare Miasto]] Tallinn składa się z 8 okręgów administracyjnych (''linnaosa''), które są dalej podzielone na liczne dzielnice (''asum''). Większość atrakcji turystycznych znajduje się w dzielnicach nadmorskich. Dzielnice Tallina to: * '''Kesklinn''' - dosłownie oznacza „centrum miasta” i będąc dokładnie tym, co mówi etykieta, dzielnica ta obejmuje główną część portu w Tallinie, Stare Miasto (''Vanalinn''), centralną dzielnicę biznesową Tallina z drapaczami chmur i wiele innych atrakcji turystycznych w dzielnicach otaczające je, w tym park i pałac Kadriorg oraz większość linii brzegowej jeziora Ülemiste z wyjątkiem części bezpośrednio przylegającej do lotniska * '''Haabersti''' - najbardziej wysunięta na zachód dzielnica z rozległym wybrzeżem, w której znajduje się Estońskie Muzeum na Wolnym Powietrzu, zoo w Tallinie i Saku Suurhall Arena, a także największe centrum handlowe w mieście * '''Põhja-Tallinn''' - dosłownie oznaczające „północny Tallin”, rozciąga się na północ od linii kolejowej i obejmuje przemysłową część portu w Tallinie, a także wiele zabytków dziedzictwa wojskowego, Akademię Morską i dzielnicę ''Kalamaja'' znaną z drewnianych domy * '''Pirita''' - najmniej zaludniona dzielnica Tallina rozciąga się wzdłuż wschodniej części jego wybrzeża i obejmuje zarówno popularną plażę, jak i las. Jest to jedno z najbardziej pożądanych miejsc do życia w Estonii, w domach jednorodzinnych dla zamożnych, a także dom dla niektórych atrakcji turystycznych, w tym wieży telewizyjnej w Tallinie czy ogrodu botanicznego. * '''Lasnamäe''' - najbardziej zaludniona dzielnica Tallina, skupia ponad jedną czwartą mieszkańców w dużych blokach mieszkalnych z czasów komunistycznych, ale poza lotniskiem jest mało interesująca dla turystów * '''Nõmme''' - dawniej niezależne miasto założone jako letnia rezydencja wypoczynkowa, Nõmme pozostaje zielone i słabo zaludnione, z bogatym dziedzictwem architektonicznym i wieloma prywatnymi willami. Jest to jeden z najbogatszych obszarów w kraju. * '''Kristiine''' i '''Mustamäe''' to dzielnice mieszkalne na południowy zachód od centrum. === Klimat === Na tych szerokościach zimy są ciemne i mroźne, a temperatury poniżej -20 ° C nie są niczym niezwykłym od grudnia do lutego. Na szczęście morze nieco łagodzi zimowe temperatury w porównaniu do miast kontynentalnych o podobnych temperaturach, takich jak [[Moskwa]]. Wiosna jest najbardziej suchą porą roku i chociaż w nocy często panują temperatury poniżej zera aż do końca maja, śnieg zwykle znika pod koniec marca, a dni stają się coraz cieplejsze. Miesiące letnie są przyjemne, w ciągu dnia temperatury wahają się od + 20 ° C do + 30 ° C w lipcu i sierpniu, jednak jeśli pada deszcz, temperatury są niższe. Lato to najlepsza pora roku na wizytę w Tallinie. Chociaż Tallinn nie doświadczy polarnego słońca, w środku lata nie robi się naprawdę ciemno w nocy. Zwykle będziesz potrzebować swojej kurtki ponownie w drugiej połowie września. Jesień to „pora deszczowa”, a przy temperaturach i opadających liściach Tallinn nie wygląda zbyt atrakcyjnie o tej porze roku. Jednak szarość przykrywa śnieg, który zwykle pojawia się na początku grudnia. Wizyta w Tallinie w grudniu, kiedy Stare Miasto jest pięknie pokryte śniegiem i świątecznymi dekoracjami, to nie jest zły pomysł. ==Dojazd== ===Samolotem=== [[Plik:Aeropuerto Internacional de Tallinn, Estonia, 2012-08-05, DD 04.JPG|thumb|Lotnisko w Tallinie jest stosunkowo małe, obsługuje około 2 milionów pasażerów rocznie]] * {{Znacznik|Port lotniczy Tallinn|59.416389 |24.799167 |typ=transport}}'''[https://www.tallinn-airport.ee/ Lotnisko w Tallinie]''' ({{IATA|TLL}} ''znane również jako lotnisko Lennart Meri w Tallinie lub lotnisko Ülemiste) (2 km na południowy wschód od centrum miasta, na wschodnim brzegu jeziora Ülemiste''). Tallinn ma międzynarodowe lotnisko, Lennart Meri Tallinn Airport, w granicach miasta w dzielnicy Ülemiste. Małe, ale przyjemnie ciche lotnisko, oferuje duży wybór kawiarni i bezpłatne Wi-Fi w całym budynku terminala. Stanowiska wypożyczalni samochodów znajdują się na parterze obok wejścia. W dużej części ze względu na małą populację Estonii Lennart Meri ma niewiele połączeń z lotniskiem obsługującym stolicę kraju w Europie i nie należy do najlepiej połączonych w Europie; dlatego planowanie podróży do Tallina może być trudne w zależności od miejsca pochodzenia lub następnego miejsca docelowego. Lotnisko nie obsługuje lotów międzykontynentalnych, a najdłuższe loty odbywają się do Turcji i Morza Śródziemnego. Większość lotów z lotniska jest obsługiwana przez łotewskiego przewoźnika flagowego Air Baltic, który ma tam swoją bazę oraz, co nieco zaskakujące, Polskie Linie Lotnicze LOT działające jako Nordica, które przejęły trasy późnego Estonian Air. Dalsze połączenia oferuje kilku innych głównych przewoźników flagowych, głównie ze Star Alliance, Finnair oraz tanich linii lotniczych, takich jak Ryanair, Wizz Air, EasyJet i Norwegian. O wiele ciekawiej - i taniej - jest więc podróżować do Estonii przez jeden z głównych europejskich węzłów komunikacyjnych. '''Dojazd/wyjazd:''' * '''Taksówki''' powinny kosztować 7–10 euro. * '''Tramwaj 4''' ma swoją wschodnią końcówkę na lotnisku i zajmuje około 15 minut, aby dostać się do centrum miasta, z jednym z przystanków tuż za południowo-wschodnimi bramami Starego Miasta. Bilet ważny na jedną podróż bez zmiany pojazdu kosztuje 2 € i można go kupić u motorniczego (pukaj do drzwi, aby zwrócić jego uwagę, a pieniądze na bilet przez małe drzwiczki w okienku) lub kartą (1 EUR) w automatach biletowych znajdujących się w strefie wejścia na lotnisko. * '''[https://transport.tallinn.ee/?a=p.routes&transport_id=bus&t=xhtml&l=en Autobus nr 2]''' to jedyny autobus miejski obsługujący lotnisko i odjeżdża mniej więcej co 15 minut. Podróż na Stare Miasto (przystanek A. Laikmaa w pobliżu hotelu Viru) trwa około 20 minut. Na lotnisku zatrzymują się autobusy przylatujące i wychodzące linii nr 2. Aby dostać się do centrum miasta, skorzystaj z przystanku autobusowego przy wejściu do terminalu i złap autobus jadący w kierunku "Reisisadam" (port pasażerski), a nie w kierunku "Mõigu", dzielnicy mieszkalnej na obrzeżach miasta. Przystanek autobusowy w centrum miasta (A. Laikmaa) znajduje się pomiędzy hotelem Tallink a centrum handlowym Viru Center / terminalem autobusów miejskich. Autobus nie zatrzymuje się na międzymiastowym terminalu autobusowym. Bilet można kupić u kierowcy, kupić online lub zakupić doładowaną „zieloną kartę” w R-Kiosku znajdującym się w budynku terminalu (patrz Transport). Wyświetl [http://tallinn.yhistransport.eu/kaardid/tallinn/tallinn_buss_2.png mapę trasy 2]. Możesz także wskoczyć do jednego z godzinnych autobusów Sebe do [[Tartu]]. Zatrzymują się przed terminalem. Bilety można kupić u kierowcy lub w automacie biletowym zainstalowanym na parterze budynku terminala. Autobusy do innych miejsc w Estonii odjeżdżają z miejskiego dworca autobusowego (patrz poniżej) i nie zatrzymują się na lotnisku. ===Pociągiem=== [[Plik:Balti jaam.JPG|thumb|''Balti Jaam'' nocą]] * {{Znacznik|Stacja kolejowa|59.440275 |24.736919 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Tallinie''' (''Balti jaam'') (''bezpośrednio na zachód od Starego Miasta''). Jest węzłem lokalnych pociągów estońskich obsługiwanych przez '''[https://www.elron.ee/ Elron]''' w kierunkach [[Tartu]], [[Parnawa|Pärnu]], [[Viljandi]], [[Paldiski]] i kilku innych estońskich miast. '''RZD''' codziennie świadczy usługi międzynarodowe do [[Petersburg|Sankt Petersburga]] (7 godzin) i [[Moskwa|Moskwy]] (~ 15 godzin) w [[Rosja|Rosji]]. ===Samochodem=== Tallinn jest ważnym węzłem drogowym (z [[Narwa|Narwy]] na granicy rosyjskiej droga nr 1, z [[Tartu]] droga 2, od [[Parnawa|Parnawy]] droga nr 4, a od strony [[Hiuma|Hiumy]] i [[Sarema|Saremy]] - drogi nr 9 i 10. Obwodnica miasta ma numer 11. ===Autobusem=== [[Plik:Tallinn Bus Station.JPG|thumb|Duży neon ułatwia znalezienie „Bussijaam” w nocy]] * {{Znacznik|Dworzec autobusowy|59.4272 |24.7738 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy międzymiastowy''' (''Bussijaam'') (''na Tartu mnt, w połowie drogi między centrum miasta a lotniskiem''). Można tu spokojnie dojść ze Starego Miasta w 20 min lub skorzystać z komunikacji miejskiej (autobusy nr 2, 17, 23; tramwaje nr 2, 4). Między Tallinnem a innymi miastami w Estonii często kursują autobusy. Rozkłady jazdy autobusów krajowych i ceny można znaleźć na [https://www.tpilet.ee/ Tpilet.ee] i [https://web.peatus.ee/#route_search/eng Peatus.ee] (dobry planer podróży). Międzynarodowe autobusy często kursują między Tallinnem a [[Ryga|Rygą]] na [[Łotwa|Łotwie]] (4½ godz.) Z ciągłym połączeniem do [[Wilno|Wilna]], [[Litwa|Litwy]] i reszty Europy. Inna popularna trasa prowadzi z Tallina do Sankt Petersburga w Rosji (25-30 euro, 8 godz.). Na pokładzie jest zwykle dostępne bezpłatne Wi-Fi. Następujące firmy autobusowe obsługują międzynarodowe usługi autobusowe do / z Tallina: * '''[https://ecolines.net/pl/pl Ecolines]''' * '''[https://www.hansabuss.ee/index.php?page=3& Hansabuss]''' * '''[https://luxexpress.eu/en Lux Express]''' ===Statkiem=== [[Plik:Morning in Tallinn Harbor.jpg|thumb|right|Port w Tallinie nocą]] ==== Z Helsinek ==== Najpopularniejsza [https://www.ts.ee/ trasa promowa] prowadzi z [[Helsinki|Helsinek]] w [[Finlandia|Finlandii]] do portu w Tallinie, z których dziennie wypływa ponad 20. W zależności od promu czas podróży wynosi od 1½ do 3½ godziny. Ceny średnio 16-30 € w jedną stronę, w zależności od operatora, pory roku (lato kosztuje więcej), dnia tygodnia (piątki i soboty kosztują więcej) i pory dnia (do Tallina rano i wieczorem jest popularny, a zatem więcej kosztowny). Szczególnie popularne są '''rejsy dzienne''', które kosztują zaledwie 10 euro w obie strony. Wszystkie promy przewożą również samochody, od 25 € w jedną stronę. Rowery można zabrać za około 5 euro w jedną stronę. Rowery na promach samochodowych muszą przejść odprawę pojazdu, która jest zamykana wcześniej niż odprawa pasażerów, więc zaplanuj dodatkowy czas. [[Plik:Atlantica vs Classica.jpg|thumb|Statki wycieczkowe zacumowane w porcie w Tallinie]] Następujące firmy obsługują promy między Tallinnem a Helsinkami: * '''[https://www.eckeroline.fi/ Eckerö Line]''', ☏ +372 664 6000, ✉ info.ee@eckeroline.ee. Obsługuje tylko jeden statek, 2000 pasażerów Finlandia (3 razy dziennie, czas podróży 2,5 godziny). Często ma najtańsze taryfy. Jeśli wybierzesz poranny rejs do Tallina i wieczorny rejs powrotny, będziesz miał około ośmiu godzin w Tallinie. * '''[https://www.tallinksilja.com/book-a-cruise Tallink Silja]''', ☏ +372 640 9808, ✉ booking@tallink.ee. Do 6 rejsów dziennie dużymi autobusami Shuttles Star i Superstar (2 godz.). Obsługują również MS Baltic Queen (3½ godz.), Statek wycieczkowy na 2800 pasażerów, zapewniający łatwy nocleg w Tallinie. Dla posiadaczy karnetu Eurail dostępne są zniżki. Ponieważ ta firma ma więcej wyjazdów, będziesz mieć większą elastyczność w planowaniu jednodniowej wycieczki. * '''[https://www.vikingline.fi/sv-fi/ Viking Line]'''. Duży prom Viking XPRS (2½ godz.). Wylot z Helsinek w południe i późnym wieczorem. Dzień wypłynięcia z Helsinek jest bardzo późny (11:30), więc będziesz mieć mniej niż cztery godziny na spędzenie w Tallinie (musisz wrócić na pokład pół godziny przed wypłynięciem), zanim statek wypłynie z powrotem. W niedziele statek wypływa jeszcze wcześniej. Jeśli wybierasz się tą łodzią, lepiej zatrzymaj się na noc w Tallinie, jeśli chcesz poważnie zwiedzić. edytować Eckerö i Viking mają zwykle tańsze taryfy, ponieważ są bardziej nastawieni na jednodniowych wycieczkowiczów i imprezowiczów, którzy przyjeżdżają, aby dobrze się bawić na pokładzie i spędzają więcej w barach, restauracjach i sklepach na pokładzie. Z drugiej strony Tallink jest bardziej nastawiony na osoby często podróżujące, takie jak Estończycy pracujący w Finlandii. [[Plik:Harbour in Tallinn (7950105978).jpg|thumb|Łodzie i jachty w porcie w Tallinie]] ==== Inne regularne trasy promowe ==== * Tallink oferuje również całoroczne codzienne usługi nocne ze [[Sztokholm]]u, które trwają 16 godzin. * [https://stpeterline.com/en St. Peter Line] zapewnia rzadkie połączenia nocne do [[Petersburg]]a. ==== Pasażerskie terminale promowe w porcie w Tallinie ==== Wszystkie promy cumują w porcie '''Reisisadam''', na północ od centrum. Tallink korzysta z {{Znacznik|Terminal D|59.4434 |24.7673|typ=transport}}'''terminala D''' po południowo-wschodniej stronie zatoki, a Eckerö i Viking z {{Znacznik|Terminal A/B|59.4447 |24.7619|typ=transport}}'''terminali A/B''' po stronie północno-zachodniej. W Terminalu A/B tuż przed wyjściem z terminalu możesz pobrać przydatną bezpłatną mapę miasta. Stamtąd autobus miejski nr 2 i autobus handlowy nr 90K kursują do centrum miasta (przystanek A. Laikmaa), międzymiastowego dworca autobusowego (przystanek Autobussijaam) i na lotnisko (przystanek Lennujaam). Możesz też wybrać się na spokojny 15-minutowy spacer w kierunku Starego Miasta, które jest dobrze widoczne z terminali. Wyświetl mapę trasy 2. Podróż z portu do centrum miasta nie jest aż tak imponująca, ale nie zdziw się - to nie jest prawdziwy Tallin! Pod koniec 2015 roku trwa budowa nowej, błyszczącej dzielnicy handlowej, która pokryje większość brzydkich pól piasku i błota (z drugiej strony budynki te podobno częściowo zasłaniają widok na stare miasto). Jeśli podróżujesz samochodem na promie, ruch w porcie może być nieco chaotyczny, ponieważ wszyscy starają się wydostać z obszaru tak szybko, jak to możliwe, a pasy nie są wyraźnie oznaczone, szczególnie wokół terminala D. ==== Korzystanie z własnej łodzi ==== Jachtem można popłynąć do przystani {{Znacznik|Old Town Marina|59.4434204|24.7593006|typ=transport}}'''[https://www.ts.ee/en/old-city-marina/ Old Town Marina]''', specjalnej przystani dla statków rekreacyjnych ==Komunikacja== {{Mapframe|59.43790|24.74512|zoom=14}} Po Starym Mieście najlepiej poruszać się pieszo, nie żebyś miał duży wybór. Resztę miasta pokrywa sieć autobusów, tramwajów i trolejbusów. Jest mnóstwo stosunkowo tanich taksówek. Zanim wskoczysz do przypadkowej taksówki, sprawdź cenę na szybie samochodu. W Tallinie działa ponad 20 firm taksówkarskich, a niektóre mogą być zdzierstwem. [[Plik:Tallinn tram.jpg|thumb|right|Tramwaj przejeżdżający przez Stare Miasto]] === Transport publiczny === '''[https://www.tlt.ee/en/ TLT]''' obsługuje często autobusy, trolejbusy i tramwaje codziennie w godzinach 06:00-23:59. [https://transport.tallinn.ee/ Rozkłady jazdy] i [https://gis.tallinn.ee/veebikaart/?REQUEST=Main&task=3 mapy] są dostępne w języku angielskim. [https://www.ytkpohja.ee/about-us Centrum Transportu Publicznego Põhja-Eesti] jest władzą lokalną, która organizuje transport publiczny w okręgu Harju, w prowincji otaczającej Tallin. Transport publiczny jest porównywalnie tani w Tallinie i okolicach, w porównaniu z cenami lądowymi na tej samej odległości, ze względu na strukturę strefową Tallina. Tak więc wiele zabytków, nawet godzinę drogi od Tallina (np. Wodospad Jägala), jest bardzo przystępnych cenowo, o ile znajdują się w strefach. Dostępne są informacje o [https://www.ytkpohja.ee/piletitsoonid granicach stref] i [https://www.ytkpohja.ee/piletite-hinnad cenach biletów]. Transport publiczny jest bezpłatny dla mieszkańców Tallina. Jeśli nie jesteś zarejestrowany jako mieszkaniec, pamiętaj o zakupie biletu. Od kierowcy cena wynosi 2 €, bez zmiany; bilet jest ważny na dokładnie jedną podróż, bez przesiadki. Możliwe jest również użycie zbliżeniowej karty płatniczej (Mastercard, Maestro, Visa i Visa Electron), aby kupić bilet godzinny (60 min) za 1,50 €, wówczas należy skorzystać z drzwi wejściowych do komunikacji miejskiej. Gdy wsiadasz do pojazdu komunikacji miejskiej, będziesz musiał za każdym razem potwierdzić swoją podróż, przesuwając kartę płatniczą do prostokątnych pomarańczowych kasowników z przodu pojazdu. Jeśli zobaczysz zielone światło, Twoja podróż została zatwierdzona. System śledzi Twoje codzienne wykorzystanie i automatycznie obciąża Twoje konto bankowe najtańszym biletem, do którego masz prawo na dany dzień, co oznacza, że ​​maksymalna kwota, jaką zapłacisz w ciągu jednego dnia za nieograniczoną liczbę przejazdów, to cena biletu jednodniowego (4,50 EUR). Akumulatorowa „zielona karta” (''Ühiskaart''), która jest zupełnie nowym, bezgotówkowym i inteligentnym sposobem płatności. Skorzystaj z karty, aby przy każdym wejściu do autobusu dotknąć jasnopomarańczowego pola: pojedynczy bilet godzinny (1,50 EUR, dozwolony transfer) będzie naliczany automatycznie, a każdego dnia poszczególne bilety będą sumować się do ceny biletu dziennego (€ 4.5) (stan na marzec 2020 r.). Alternatywnie kartę można obciążyć za nieograniczone podróże przez 3 dni, 5 dni lub jeden miesiąc. Zdobądź tę kartę z jednego z licznych R-kiosków za 2 €, zwrotny depozyt, który jest zwracany tylko w ograniczonych lokalizacjach. Zwrot kosztów jest możliwy w R-Kiosku na lotnisku w Tallinie, w terminalu A i D w porcie Starego Miasta, w Balti jaam oraz w punkcie obsługi dworca autobusowego ([https://www.tallinn.ee/eng/pilet/Ticket-information-for-tourists szczegóły]). Kartę można doładować [https://pilet.ee/cgi-bin/splususer/splususer.cgi natychmiast lub później on-line] (akceptowane są główne karty kredytowe). Jeśli masz dostęp do Internetu, możesz kupić pojedynczy przejazd za 1,50 € lub bilet dzienny za 4,50 € online za pomocą kart debetowych / kredytowych (można kupić wiele przejazdów / pasażerów w tym samym czasie) za pośrednictwem strony internetowej [https://tallinn.pilet.ee/buy Pilet.ee] lub aplikacji mobilnej. Po dokonaniu płatności otrzymasz kod QR, który można zeskanować w jasnopomarańczowym pudełku tylko na drzwiach wejściowych autobusu / tramwaju jako dowód wpłaty. Możesz także załadować aplikację mobilną [https://pilet.ee/cgi-bin/splususer/splususer.cgi pilet.ee], aby kupić bilety. [https://www.visittallinn.ee/ Tallinn Card] umożliwia nieograniczone korzystanie ze środków transportu publicznego. Autobusy, tramwaje i trolejbusy tworzą rozległą sieć z głównym węzłem autobusowym w hotelu Viru (podziemny dworzec autobusowy). Niektóre trolejbusy kończą się na pobliskim przystanku Kaubamaja, który sąsiaduje z głównym domem handlowym (Kaubamaja). Pojazdy mogą mieć różne kolory w zależności od wieku i modelu: na ulicach Tallina wciąż można spotkać stare trolejbusy z czasów ZSRR. Poziom komfortu jest bardzo zróżnicowany. Jeśli chcesz uniknąć schodów, zwróć uwagę na specjalne żółte oznaczenia w rozkładach jazdy: oznaczają one nowsze pojazdy, przyjazne dla wózków dziecięcych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej. === Taksówki === [[Plik:Taxis in Talliin old town.JPG|thumbnail|Taksówki w Tallinie są różnych rodzajów i rozmiarów i nie mają określonego koloru ani elementów łączących poza znakiem taksówki na dachu i naklejkami na drzwiach]] Tallinn ma wiele różnych firm taksówkarskich i niezależnych taksówek. Nie ma ustandaryzowanej ceny bazowej ani ceny za km. Niektóre taksówki turystyczne mają absurdalnie wysokie ceny i dopóki te ceny są wyświetlane na naklejce w oknie i na desce rozdzielczej, są całkowicie legalne. Miejscowi nigdy nie biorą tych taksówek: ich jedynym sposobem działania jest polowanie na niewinnych turystów. Zrób to, co robią miejscowi i zamów taksówkę telefonicznie. Nie akceptuj ofert taksówkarzy oczekujących w porcie lub na dworcu kolejowym. Nie akceptuj ofert od taksówkarzy, którzy podchodzą do Ciebie na lotnisku. To samo dotyczy każdej taksówki, która wygląda na zaniedbaną lub nie ma logo jednej z renomowanych firm. Uważaj także na taksówki, które wyglądają zbyt luksusowo: duży mercedes, ekrany telewizyjne w środku, zwykle tylko bardzo małe i niejasne logo na drzwiach. Jeśli jesteś ewidentnie pijany i bierzesz jedną z tych podejrzanych taksówek z portu, możesz zostać zawieziony do jakiegoś baru lub klubu ze striptizem, z którym współpracuje taksówkarz. Zwykle wypijesz tam kilka drinków bez pytania o cenę, po czym otrzymasz ogromny rachunek. Taksówki zatrzymujące się przed klubami nocnymi mają często najwyższe ceny. Usługi wywoławcze (Bolt, Uber, Yandex.Taxi) są bardzo powszechne w Tallinie. Niektóre renomowane lokalne firmy taksówkarskie to (stawki od lipca 2020 r.): * '''[https://www.tallinktakso.ee/takso24 Takso24]''' - firma taksówkarska należąca do Tallink, która oferuje praktycznie wszystkie te same udogodnienia co Tallink Takso, ale cena jest wyraźnie niższa (w dzień 0,60 € / km, a nocą 0,75 € / km + 2,95 € opłata startowa za przejazd) * '''[http://www.sobratakso.ee/ Sõbratakso]''' - „Ekonomiczne” taksówki z mieszaną flotą samochodową, nieco tańsze od konkurencji (cena za kilometr 0,49 € / km + 2,29 € opłata startowa za przejazd). W przeciwieństwie do wielu innych ekonomicznych taksówek samochody są czyste, a kierowcy kompetentni. * '''[https://tulika.ee/ Tulika Takso]''' - bynajmniej nie z najtańszego końca (w dzień 0,79 € / km, a nocą 0,89 € / km + 3,85 € opłata startowa za przejazd), ale dostępność jest dobra, a samochody są czyste. Zwykle biała Toyota Avensis. * '''[https://www.tallinktakso.ee/et/front-page Tallink Takso]''' - Z pewnością jedna z najdroższych firm taksówkowych w Tallinie (w dzień 0,99 € / km, a nocą 1,10 € / km + 3,95 € opłata startowa za przejazd), ale samochody są czyste, a ich dostępność również dobra. Żółty Mercedes klasy B, Audi A6, Skoda Superb czy Hyundai I30 Wagon (nie mylić z Tallinn Taxi, które również mają swoje samochody pomalowane na żółto). Inne firmy taksówkarskie (stawki od lipca 2020): * '''[https://www.amigotakso.ee/ Amigo Takso]''' - za dzień 2 € + 0,40 € / km, noce 2 € + 0,40 € / km * '''[http://www.kroonitakso.ee/ Krooni Takso]''' - dzień 2,50 € + 0,50 € / km, noce 2,50 € + 0,55 € / km * '''[http://www.marabu.ee/ Marabu]''' - w dzień 2,50 € + 0,50 € / km, noce 2,50 € + 0,50 € / km * '''[http://www.qtakso.ee/ Q-Takso]''' - w dzień 2 € + 0,50 € / km, w nocy 2 € + 0,50 € / km * '''[http://www.reval-takso.ee/ Reval Takso]''' - w dzień 2,29 € + 0,49 € / km, noce 2,29 € + 0,49 € / km * '''[http://www.takso.ee/ E.T.X. Takso]''' - za dzień 2,90 € + 0,55 € / km, noce 2,90 € + 0,70 € / km * '''[https://www.valktakso.ee/ Välk Takso]''' - dzień 3,20 € + 0,60 € / km, noce 3,20 € + 0,70 € / km === Samochód === [[Plik:New and old trolley bus in Tallinn.jpg|thumb|Ruch uliczny w Tallinie]] Przepisy drogowe i styl jazdy w Tallinie mogą być mylące dla turystów. Drogi jedno- i dwukierunkowe często się zmieniają, a niektóre drogowskazy nie mają charakteru opisowego. Inną osobliwością, którą można znaleźć, są drogi z trzema pasami, na których musisz być lokalnym, aby wiedzieć, czy pas pośrodku jest przeznaczony dla ruchu w twoim kierunku, czy w przeciwnym. Jednak korki w Tallinie znikają bardzo szybko. Ograniczenie prędkości w Tallinie wynosi 50 km/h, z wyjątkiem niektórych głównych ulic, takich jak Laagna tee, Pärnu mnt., Paldiski mnt., Peterburi tee itp., które mają ograniczenie prędkości do 70 km/h. ==== Parkingi ==== Jest mnóstwo miejsc parkingowych, ale trzeba za to zapłacić. W niektórych przypadkach można zaparkować bezpłatnie przez 15 minut, ale dla przeciętnego podróżnika to oczywiście nie wystarczy. Aby znaleźć tańszy parking, aplikacja mobilna Parkopaedia zazwyczaj pomaga, z aktualnymi cenami mapowanymi dla większości centralnych parkingów; nie poda jednak aktualnej dostępności. 1,50 euro za godzinę, 5 euro za 24 godziny w Europarku w odległości spaceru od centrum miasta to dość typowy koszt. Lokalizacja automatów biletowych i inne sposoby płacenia za parkowanie nie zawsze są oczywiste. Automaty biletowe to najłatwiejszy sposób na opłacenie parkingu. Korzystając z automatu biletowego, po prostu zapłać cenę za czas, w którym chcesz zaparkować, naciśnij zielony przycisk, weź bilet i umieść go na przedniej szybie, tak aby parkingowy mógł go zobaczyć. Monety należy przygotować z wyprzedzeniem, ponieważ karty kredytowe i pieniądze papierowe są akceptowane tylko przez automaty parkingowe na dużych parkingach zadaszonych, a znalezienie pieniędzy w pobliżu może być trudne. Płatności telefonem komórkowym są popularne wśród mieszkańców, ale do korzystania z nich wymagana jest lokalna umowa na telefon komórkowy. W przypadku wypożyczonego samochodu kilka pomocnych wskazówek, jak uniknąć mandatu, to: * Każdy wypożyczony samochód powinien być wyposażony w plastikowy zegar na desce rozdzielczej, który powinien być dobrze widoczny z zewnątrz samochodu. Ten zegar służy do wskazania, kiedy po raz pierwszy zaparkujesz w danym miejscu. Na przykład, jeśli zaparkujesz o 05:30, twój plastikowy zegar powinien wskazywać 05:30. Następnie możesz parkować bezpłatnie do 05:45. * Znajdź jaskrawopomarańczowego inspektora parkingowego, aby ustalić, jakiego rodzaju biletu parkingowego potrzebujesz. Aby poprosić o bilet parkingowy, powiedz „Palun, üks parkimispilet” po estońsku. * Wpisz poprawną datę i czas parkowania. W kioskach i niektórych sklepach spożywczych można kupić bilety parkingowe, które wyglądają jak losy na loterię. Bilet jest podzielony na sekcje i są one napisane w języku estońskim i angielskim. Zdrap datę użytkowania. Następnie zdrap godzinę, o której chcesz, aby bilet zaczął się. Upewnij się, że jest dobrze widoczny obok zegara na desce rozdzielczej. '''Znaki zakazujące parkowania''' nie zawsze są dobrze widoczne, przykładem może być obszar między Terminalem D w porcie a centrum handlowym Norde Centrum. Zwróć uwagę na znaki ze słowem Eramaa - po estońsku oznacza „prywatny” i oznacza, że ​​parkowanie jest zabronione lub dostępne za opłatą. === Rower === [[Plik:Rocca al Mare life at night, Estonia.jpg|thumbnail|right|Ścieżka rowerowa między plażą Stroomi a Rocca al Mare]] W Tallinie jest ponad 180 km dróg rowerowych. Międzynarodowa trasa Eurovelo biegnie z zachodu na wschód, dając Ci dużą szansę na wygodną jazdę przez miasto. Wiele dróg rowerowych znajduje się w zielonych częściach miasta i są one przeznaczone raczej do rekreacji, chociaż nadają się do dojazdów do pracy. Możesz jeździć po każdej drodze i korzystać z chodnika, chociaż musisz uważać na pieszych. Wiele hosteli ma wypożyczalnie rowerów dla swoich gości. * {{Znacznik|City Bike|59.4394588 |24.7485991 |typ=atrakcja}}'''[https://www.citybike.ee/ City Bike]''', Vene 33 (''500 m od ul Viru, róg McDonald's''), ☏ +372 511 1819, ✉ mail@citybike.ee. 10:00-18:00, maj-wrzesień 10:00-19:00. Ponad 140 rowerów i dużo dodatkowego sprzętu. Prawdziwe centrum rowerowe z doświadczonym personelem, otwarte w 2003 roku. Wycieczki, dobre rekomendacje na jednodniowe trasy w Tallinie i wycieczki z przewodnikiem po całej Estonii. 10-13 €/24 godz. === Pieszo === Stare Miasto w Tallinie jest bardzo wygodne do chodzenia pieszo. W centrach turystycznych dostępne są za niewielką opłatą audioprzewodniki w kilku językach. ==Warto zobaczyć== [[Plik:Vistas panorámicas desde la iglesia de San Olaf, Tallinn, Estonia, 2012-08-05, DD 21-22 PAN.JPG|thumb|Wzgórze Toompea widziane z wieży kościoła św. Olofa]] === Kesklinn (centrum miasta) === ==== Wzgórze Toompea ==== Według mitu wzgórze zostało zbudowane na grobie legendarnego króla estońskiego Kaleva, ale bardziej historycznie, na jego litym wapieniu i miejscu duńskiego zamku, który założył miasto w 1219 roku. Toompea była domem Duńczyków, a później Bałtyku Niemiecka arystokracja i stosunki między toffami a plebsami były często zaognione, dlatego jest otoczona grubymi murami, a wejścia strzeże wieża bramna (1380). Sprawdź punkty widokowe, z których niektóre zapewniają wspaniałe widoki na miasto. W okolicy znajduje się również skupisko '''bursztynowych''' (''merevaik'') sklepów (nie ma estońskiego pochodzenia, ale popularne wśród turystów wycieczkowych). [[Plik:Toompea loss 2014.jpg|thumbnail|right|Zamek Toompea zimą]] * {{zobacz | name=Zamek Toompea|alt=Parlament Estonii | url=https://www.riigikogu.ee/?lang=en | email=ekskursioon@riigikogu.ee | adres=Lossi plats 1A | lat=59.43561 | long=24.73743 | wskazówki= | telefon=+372 6316357 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=10:00–16:00. Jest siedzibą parlamentu Estonii (Riigikogu). Kompleks zamkowy składa się z kilku części: zachodniej ściany i wież Tall Hermann, Pilsticker i Landskrone zbudowanych przez Duńczyków między XIII a XV wiekiem; klasyczny budynek rządu guberni estońskiej wzniesiony w latach 1767–1773 przez Rosjan oraz budynek Riigikogu z lat 20. XX wieku. Uważa się, że już w IX wieku na tym miejscu znajdowała się starożytna estońska drewniana twierdza. }} [[Plik:Catedral de Alejandro Nevsky, Tallin, Estonia, 2012-08-11, DD 46.JPG|thumbnail|right|Katedra Alexander Nevsky Cathedral]] * {{zobacz | name=Katedra Aleksandra Newskiego|alt= | url= | email=nevsky@hot.ee | adres=Lossi plats 10 | lat=59.43572 | long=24.73931 | wskazówki= | telefon=+372 644 3484 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Klasyczna rosyjska cerkiew z cebulastą kopułą, zbudowana w latach 1894–1900 w okresie rusyfikacji, kiedy Estonia była częścią Cesarstwa Rosyjskiego. W 1928 roku, kiedy Estonia była niepodległa, argumentowano, że kościół jest symbolem ucisku i nieodpowiedni architektonicznie, dlatego powinien zostać zburzony. Ale przetrwał także czasy sowieckie, a obecnie jest używany przez Estoński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego. }} * {{zobacz | name=Katedra Najświętszej Marii Panny|alt=Tallinna toomkirik | url=http://toomkirik.ee/ | email=tallinna.toom@eelk.ee | adres=Toom-Kooli 6 | lat=59.43697 | long=24.73911 | wskazówki= | telefon=+372 644 4140 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Najstarszy kościół w Tallinie, zbudowany jako kościół katolicki w 1229 roku, ale od tego czasu wielokrotnie odnawiany i rozbudowywany. W 1561 roku stał się kościołem luterańskim }} * {{zobacz | name=Dom Stenbocka|alt=Stenbocki Maja | url=https://riigikantselei.ee/en/stenbock-house | email= | adres=Rahukohtu 3 | lat=59.43836 | long=24.74026 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dziś Dom Stenbocka jest siedzibą rządu Estonii, ale został zbudowany jako budynek sądu pod koniec XVIII wieku na polecenie byłych władz rosyjskich. Skarb rosyjski w końcu nie był w stanie zapłacić za budynek, więc hrabia Stenbock, który wzniósł go, został z nim jako osobistą rezydencją. Skarbowi udało się go kupić dopiero ponad sto lat później, kiedy w końcu stał się siedzibą sądu, którym miał być }} * {{zobacz | name=Estoński Dom Rycerski|alt=Eestimaa rüütelkonna hoone | url=https://riigikantselei.ee/en/stenbock-house | email= | adres=Kiriku plats 1 | lat=59.43711 | long=24.74014 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zielony, renesansowy budynek został wzniesiony w połowie XIX wieku jako czwarty z kolei dom estońskiego Kinghthood, kongregacji zasadniczo niemieckiej szlachty, która praktycznie kontrolowała Estonię aż do uzyskania niepodległości w 1920 roku. Od lat dwudziestych XX wieku gościło w nim Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Bibliotekę Narodową i zbiory sztuki prezentowane w Kumu. Od 2014 roku jest siedzibą Estońskiej Akademii Sztuki. Budynek nie jest udostępniony do zwiedzania, ponieważ służy do prowadzenia zajęć dydaktycznych i pracy wykładowców }} [[Plik:Viru väravad 2.jpg|thumbnail|right|Brama Viru]] ==== Vanalinn (Stare Miasto) ==== Średniowieczne Stare Miasto (''Vanalinn'') w Tallinie zostało zbudowane w XV-17 wieku i jest doskonale zachowane. Zawiera dużą część zabytków Tallina i jest jedynym obiektem światowego dziedzictwa UNESCO w całości w Estonii. Może się to wydawać banalne - nie możesz powiedzieć, że byłeś w Tallinie, jeśli nie odwiedziłeś starego miasta. Ten niewielki obszar najlepiej zwiedzać pieszo. * {{zobacz | name=Brama Viru|alt= | url= | email= | adres= | lat=59.43656 | long=24.75028 | wskazówki=Wejście na Stare Miasto ulicą Viru | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ta część miasta znana jest jako All-Linn lub „Dolne Miasto”, ponieważ mieszkali tam kupcy i rzemieślnicy starego Tallina. Dziś Viru jest nadal najmodniejszą ulicą handlową w Tallinnie, a cały All-Linn jest najbardziej ruchliwym (i najbardziej turystycznym) fragmentem Tallina. }} [[Plik:Tallinna Raekoda 11-06-2013.jpg|thumbnail|right|Ratusz]] * {{zobacz | name=Plac Ratuszowy|alt=Raekoja plats | url= | email= | adres= | lat=59.43738 | long=24.74553 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Plac w sercu Starego Miasta, tuż obok średniowiecznego Ratusza (Raekoda), otoczony kawiarniami i restauracjami. Plac służył jako targowisko. }} * {{zobacz | name=Ratusz|alt=Raekoda | url= | email= | adres=Raekoja plats 1 | lat=59.43699 | long=24.74532 | wskazówki= | telefon=+372 645 7900 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ratusz w Tallinie, zbudowany na przełomie XIV i XV wieku, jest najstarszym ratuszem w krajach nordyckich i bałtyckich. Nad placem dominuje ciężka kamienna konstrukcja. Obecnie służy jako muzeum, w którym odbywają się mniejsze koncerty. Wiatrowskaz na szczycie iglicy nazywa się Vana Toomas („Stary Tomasz”) i stał się symbolem miasta. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Olafa|alt=Oleviste kirik| url=http://oleviste.ee/ | email= | adres=Lai 51 | lat=59.44136 | long=24.74786 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zbudowany w XII wieku. Dziś jest to kościół baptystów i prawdopodobnie najbardziej widoczny punkt orientacyjny na północnym krańcu Starego Miasta. Kiedy Estonia była częścią Związku Radzieckiego, wieża była używana jako wieża radiowa i punkt obserwacyjny. Wieża 3 €. }} [[Plik:Tallinna Niguliste kirik 22-03-2013.jpg|thumbnail|right|Kościół św. Mikołaja]] * {{zobacz | name=Kościół św. Mikołaja|alt=Niguliste kirik| url=https://nigulistemuuseum.ekm.ee/en/introduction/st-nicholas-church/ | email= | adres=Niguliste 3 | lat=59.43591 | long=24.74269 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ś-S 10:00-17:00. Sobowtór Świętego Olafa znajduje się na drugim końcu Starego Miasta. Poważnie zniszczone podczas II wojny światowej i pożaru w latach 80. XX wieku, obecnie jest muzeum sztuki i mieści słynne Danse Macabre Bernta Notke z 1633 roku. Dorośli 3,50 €, ulgi 2 €. }} * {{zobacz | name=Vabamu|alt=Muzeum Okupacji i Wolności| url=https://www.vabamu.ee/ | email=info@vabamu.ee | adres=Toompea. 8 | lat=59.43254 | long=24.73943 | wskazówki= | telefon=+372 668 0250 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Codziennie 11:00-18:00. Edukuje i angażuje mieszkańców Estonii i jej gości oraz zachęca wszystkich do myślenia o niedawnej przeszłości, do wyczuwania kruchości wolności oraz do opowiadania się za wolnością i sprawiedliwością. Dorosły 11 €; koncesja 7 EUR; rodzina 23 € }} [[Plik:Tallinn city wall.JPG|thumb|Mury miejskie]] * {{zobacz | name=Mury miejskie|alt= | url= | email= | adres= | lat=59.43924 | long=24.74227| wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Odcinek muru miejskiego można wspiąć się z rogu Suur-Kloostri i Väike-Kloostri, z możliwością wejścia na trzy wieże. Szczerze mówiąc, widoki z góry na Toompea są lepsze, a spiralne schody są strome i nieco klaustrofobiczne. 1,25 €. }} * {{zobacz | name=Muzeum Historii Estonii|alt=Wielka Gildia | url=https://www.ajaloomuuseum.ee/en | email=post@ajaloomuuseum.ee | adres=Pikk 17 | lat=59.43829 | long=24.74564 | wskazówki= | telefon=+372 6968 690 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Codziennie 10:00-18:00 (1 maja - 30 września); Cz-Wt 10:00-18:00 (1 października - 30 kwietnia). Główną lokalizacją Muzeum Historycznego jest średniowieczna Wielka Hala Kupiecka. Tutaj stała wystawa prowadzi przez 11 000 lat historii Estonii, począwszy od uderzających eksponatów artefaktów po interaktywne „kapsuły czasu”. Poruszane tematy obejmują zaskakująco szeroki zakres, od monet i wina po historię samego budowania Wielkiej Gildii. Do tego zawsze są jakieś wystawy czasowe, które zwykle łączą się z dzisiejszą Estonią i Tallinem. 4 €; Wstęp wolny w każdy ostatni czwartek miesiąca oraz w Międzynarodowy Dzień Muzeów 18 maja }} * {{zobacz | name=Estońskie Muzeum Morskie|alt=Gruba Małgorzata | url=https://meremuuseum.ee/en/blog/2018/06/15/estonian-maritime-museum-signed-a-contract-for-the-renovation-of-fat-margaret-tower/ | email=booking@meremuuseum.ee | adres=Pikk 70 | lat=59.4425 | long=24.7496 | wskazówki=Tramwaje 1/2 i autobus 3 do Linnhall | telefon=+372 6 200 550 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Maj – wrzesień: codziennie 09:00 - 18:00; Październik – kwiecień: wt – nd 10:00–18:00. Muzeum Morskie pochodzi z 1935 roku i mieści się w największej z wież miejskich w Tallinnie, noszącej nazwę „Gruba Małgorzata” (Paks Margareta). Zwiedzanie muzeum pozwala nie tylko zobaczyć potpourri artefaktów o tematyce morskiej, ale także XVI-wieczną wieżę armatnią i podziwiać widok z kawiarni na jej dachu. Chociaż muzeum jest oryginalną lokalizacją Meremuuseum, absolutnie nie można przegapić ich drugiej lokalizacji w porcie hydroplanów, gdzie przechowywane są statki i samoloty (patrz poniżej). 5 €, bilet łączony z Seaplane Harbour - 14 €. }} * {{zobacz | name=Była siedziba KGB|alt= | url= | email= | adres=Pikk 61| lat=59.44056 | long=24.74761| wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Teraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i ogólnie nie otwarte dla publiczności, to tutaj KGB zatrzymywało i torturowało podejrzanych dysydentów. Żart z czasów radzieckich mówi, że był to najwyższy budynek w Estonii: nawet z piwnicy można było zobaczyć Syberię. Rzeczywiście, przesłuchania prowadzono w piwnicy i nawet dziś można zobaczyć, jak okna zostały prymitywnie zamurowane betonem, aby wyciszyć dźwięk. }} * {{zobacz | name=Pociąg miejski dla dzieci|alt=Pociąg Tomek | url= | email= | adres=Kullassepa 5| lat= | long= | wskazówki= | telefon=+372 5887 7742 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Odjeżdża co 20 minut; więc trwa podróż w obie strony. dorosły 6 €, dziecko 4 € }} ==== Poza Starym Miastem ==== [[Plik:Rotermann Quarter in Tallinn (7954402850).jpg|thumbnail|right|Dzielnica Rottermann]] * {{zobacz | name=Plac Wolności|alt= | url= | email= | adres=Vabaduse väljak| lat=59.43371 | long=24.74407 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Plac Wolności to jeden z głównych placów w Tallinie, na którym znajduje się prosty i elegancki kościół św. Jana z lat 60. XIX wieku oraz współczesna Kolumna Zwycięstwa, wzniesiona w 2009 roku dla upamiętnienia estońskiej wojny o niepodległość w latach 1918-1920. Plac wygląda szczególnie efektownie w nocy, gdy kolumna jest oświetlona. }} * {{zobacz | name=Dzielnica Rottermann|alt= | url= | email= | adres=| lat=59.43877 | long=24.7559 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dzielnica przemysłowa między miastem a portem w Tallinie. Budynki pochodzą z XIX i XX wieku, z motywami secesji i historyzmu. W Tallinie powstały nowe, stylowe apartamentowce z centrum handlowym, uważane powszechnie za arcydzieło architektury }} [[Plik:Linnahall (by Pudelek).JPG|thumb|right|Linnahall]] * {{zobacz | name=Tallinn Linnahall|alt= | url=https://linnahall.ee/en/226-2/ | email= | adres=Mere pst. 20 | lat=59.44662 | long=24.75354 | wskazówki=przystanek: Linnahall Bus 3 lub # 90K (autobus lotniskowy) do przystanku 7, a następnie 5 minut spacerem do terminalu linii Linda obok hotelu Domina Inn Ilmarine | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Doskonały przykład radzieckiej architektury brutalistycznej zaprojektowanej przez Raine Karp i Riinę Altmäe i zbudowanej na XXII Letnie Igrzyska Olimpijskie w Moskwie w 1980 roku na potrzeby żeglarskich imprez odbywających się w Tallinie. Skieruj zewnętrzną stronę tej rozpadającej się monumentalnej pochwały na rzecz kultury masowej i podziwiaj fakt, że pod jego rozpadającą się powierzchnią zewnętrzną znajduje się amfiteatr na 5000 miejsc (ostatni koncert odbył się w 2008 roku) i lodowisko na 3000 miejsc. Jest zamknięty dla publiczności, ponieważ trwają negocjacje dotyczące jego przebudowy - być może ostatnia szansa, aby zobaczyć część przeoczonego dziedzictwa architektonicznego Tallina w jego obecnej formie. Linia Linda obsługuje katamaran do Helsinek z biur znajdujących się w pobliżu lądowiska dla helikopterów / pod nim }} * {{zobacz | name=Estońskie Muzeum Pożarnictwa|alt= | url=http://www.tuletorjemuuseum.ee/en | email=muuseum@rescue.ee | adres=Raua 2 | lat=59.43511 | long=24.76388 | wskazówki= | telefon=+372 53 028 404 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn – Czw 09:00 - 17:00, Pt 09:00 - 15:30. }} * {{zobacz | name=Muzeum Sztuki Współczesnej Estonii (EKKM)|alt=Eesti Kaasaegse Kunsti Muuseum | url=https://www.ekkm.ee/en/ | email=info@ekkm.ee | adres=Põhja pst. 35 | lat=59.4450426 | long=24.7512926 | wskazówki=jadąc ze starego miasta, wystarczy iść w kierunku Linnahall; muzeum znajduje się tuż za małą uliczką za Kulturikatel | telefon=+372 53305449 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od kwietnia do grudnia: wt – niedz 12–19 (warto sprawdzić ponownie online). Już przy wejściu to miejsce bawi się tym, jak powinno wyglądać muzeum: wchodzisz do kawiarni. Sale wystawowe są różnorodne, bo wykorzystują starą industrialną przestrzeń. Spektakle przygotowywane są przez artystów, stąd miejsce buduje pomost między nadchodzącą a ugruntowaną sceną. wstęp wolny, datki mile widziane. }} ==== Kwartał Kadriorg ==== [[Plik:Tallinn asv2022-04 img22 Kadriorg Palace.jpg|thumb|Pałac i park Kadriorg]] Piękna i bogata nadmorska dzielnica uzdrowiskowa z przeważnie drewnianą zabudową od XVIII do XX wieku oraz XX-wieczną zabudową w stylu art deco i funkcjonalizmu. Obejmuje również barokową perłę Estonii, Pałac i Ogród Kadriorg. * {{zobacz | name=Pałac Kadriorg|alt= | url=https://kadriorumuuseum.ekm.ee/en/ | email= | adres=Weizenbergi 37 | lat=59.43840 | long=24.79100 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Cesarska rosyjska letnia rezydencja zbudowana przez włoskiego architekta Niccolo Michettiego dla cara Piotra Wielkiego w 1718 roku. Znajduje się w parku o powierzchni 90 ha (222 akrów) we wschodniej części miasta. Car, klasyczna i tajemnicza rosyjska dusza, wolał mieszkać w pobliskim skromnym domu. Wydarzenie to oznaczało początek sławy Tallina jako letniego kurortu szlacheckich i bogatych Rosjan przez większość XVIII i XIX wieku. W pałacu znajdują się zbiory malarstwa i innych dzieł sztuki. Część kompleksu zajmuje obecnie Kancelaria Prezydenta i jest niedostępna dla zwiedzających. 6 € (za pałac). }} [[Plik:Le KUMU, musée dart estonien (Tallinn) (7637588430).jpg|thumbnail|right|KUMU]] * {{zobacz | name=Narodowe Muzeum Sztuki KUMU|alt= | url=https://www.kumu.ee/en/ | email= | adres=Weizenbergi 37/Valge 1 | lat=59.43620 | long=24.79614| wskazówki=przystanek: Kumu | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Otwarty w lutym 2006 roku jest to największy budynek rządowy od czasu wyzwolenia i ma prawie 50 000 m². Muzeum, którego architektura sama w sobie wystarcza, aby uzasadnić wizytę, mieści cyklopowy dom, częściowo wycięty z wapiennej skały. Stała wystawa jest oczywiście poświęcona sztuce estońskiej w szerokim przedziale czasu. Jakość wielu elementów jest bardzo dobra i warta odwiedzenia. Bardzo ciekawy jest także (niezbyt spontaniczny) zwrot zainteresowań artystów w stronę tematów socjalistycznych w okresie ZSRR. Wystawy sztuki współczesnej, zmieszane z aplikacjami sieciowymi / społecznościowymi, są często zaskakujące i zabawne. Nie można tego przegapić ani przeoczyć. }} * {{zobacz | name=Tereny Festiwalu Piosenki|alt= | url=https://lauluvaljak.ee/en/ | email= | adres= | lat=59.44438 | long=24.80794 | wskazówki=przystanki: Oru, Lasnamägi lub Lauluväljak | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ogromna modernistyczna struktura, w której All Estonian Song Festival, który odbywa się co pięć lat, gromadzi 34 000 śpiewaków i tancerzy, a także ogromną publiczność }} === Pirita === [[Plik:Tallinn TV Tower.jpg|thumbnail|right|Ogród botaniczny widziany z wieży telewizyjnej]] Obejmuje parki leśne, ogrody botaniczne i Metsakalmistu (ostatnie miejsce spoczynku znanych Estończyków). Kilka kilometrów na wschód od centrum miasta wzdłuż nadmorskiej drogi. * {{zobacz | name=Wieża telewizyjna w Tallinie|alt= | url=https://www.teletorn.ee/ | email= | adres=Kloostrimetsa 58a | lat=59.47127 | long=24.88738 | wskazówki=przystanek: Motoklubi | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wolnostojąca konstrukcja o wysokości 314 mz tarasem widokowym na 21. piętrze, które ze swoimi 170 m jest najwyższe w Europie Północnej. Oferuje spektakularne widoki na Tallinn, aw pogodny dzień można zobaczyć Finlandię. 10 € }} * {{zobacz | name=Ogrody Botaniczne w Tallinie|alt= | url=http://botaanikaaed.ee/en/ | email= | adres= | lat=59.46880 | long=24.88073| wskazówki=Autobus nr: 34A lub 38 przystanek: Kloostrimetsa | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ogród Botaniczny w Tallinnie znajduje się na wschodnich obrzeżach Tallina, 10 km od centrum miasta i 3 km od Centrum Żeglarstwa i Rekreacji Pirita i jest obowiązkowym celem dla miłośników przyrody i roślin. W „szklarni” znajdującej się w pobliżu kasy biletowej można znaleźć różnorodne rośliny, kwiaty, drzewa, kaktusy i wiele innych. Wiosenną temperaturę wewnątrz szklarni utrzymuje się zawsze, nawet w okresie zimowym. Ogród na świeżym powietrzu jest rozległy i ma różnorodne kolekcje kwiatów }} * {{zobacz | name=Cmentarz Metsakalmistu|alt= | url= | email= | adres= | lat=59.47159 | long=24.87120| wskazówki=przystanek: Metsakalmistu, autobus nr 34A lub 38 | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Najsłynniejszy cmentarz w Tallinie, na którym mieszkają prezydenci Estonii Konstantin Päts i Lennart Meri, a także szachista Paul Keres. Jeśli nie jesteś tam, aby zobaczyć groby estońskich celebrytów, spacer między drzewami będzie spokojnym przeżyciem. }} * {{zobacz | name=Klasztor Świętej Birgitta|alt= | url=http://www.piritaklooster.ee/ | email= | adres= | lat=59.46658 | long=24.83597| wskazówki=Plaża Pirita, 5 km od centrum miasta | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Klasztor skandynawskich świętych kobiet, a także zabytek XVI-wiecznych katakumb i ruin. Obejmuje pensjonat prowadzony przez zakonnice }} === Põhja-Tallinn === [[Plik:8179 elamu Niine 10.jpg|thumbnail|right|Jeden z drewnianych domów Kalamaja]] * {{zobacz | name=Dzielnica Kalamaja|alt= | url= | email= | adres= | lat=59.44563 | long=24.73456| wskazówki=na północny zachód od Starego Miasta | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Najstarsze przedmieście Tallina, datowane na XIV wiek. Prawdopodobnie zamieszkiwali ją rybacy (''Kalamaja'' znaczy „dom rybny”) i przeważnie mieszkali tam robotnicy. Obecna drewniana zabudowa pochodzi z XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Więzienie Patarei (bateria)|alt= | url=http://patarei.org/ | email= | adres=Kalaranna 2 | lat=59.45012 | long=24.74182| wskazówki= | telefon=+372 504 6536 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zbudowane przez cara Mikołaja I w 1820 roku jako twierdza mająca chronić miasto przed atakami morskimi, w 1920 roku został przekształcony w słynne więzienie KGB. W 2004 roku więzienie zaprzestało działalności. }} [[Plik:Renoveeritud angaari sisevaade.jpg|thumbnail|right|W hangarach portu hydroplanów]] * {{zobacz | name=Port hydroplanów|alt=Lennusadam | url=https://meremuuseum.ee/lennusadam/ | email=info@lennusadam.eu | adres=6 Vesilennuki | lat=59.4517 | long=24.7386 | wskazówki=Brak przystanku komunikacji miejskiej w bezpośrednim sąsiedztwie - musisz przejść co najmniej 1 km od przystanków Linnahall (autobus 3, tramwaj 1/2) lub Kalamaja (autobus 3). | telefon=+372 6 200 550 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Maj-wrzesień: codziennie od 10:00 do 19:00; Październik - kwiecień: wt-nie 10:00 do 19:00. Lennusadam, dosłownie „port lotniczy”, został zbudowany w 1916 roku w celu obsługi floty wodnosamolotów z efektownym, betonowym hangarem o trzech kopułach. Dziś służy jako placówka Muzeum Morskiego, obsługująca dużą kolekcję kompletnych statków, samolotów oraz sprzętu morskiego i wojskowego, zbyt dużego, aby zmieścić się w Grubej Małgorzacie. W hangarze główną atrakcją jest kompletny okręt podwodny Lembit, którego wnętrze można również zwiedzać, wrak statku z XVI wieku oraz zbiór mniejszych łodzi i wodnosamolotów. Zwieńczeniem kolekcji zacumowanej na zewnątrz portu jest parowy lodołamacz Suur Tõll. W całym muzeum zastosowano szereg najnowocześniejszych technologii i rozwiązań, które zapewniają bardziej angażującą i przyjemną wizytę, a muzeum oferuje szeroką gamę zajęć i wycieczek. Ponieważ port hydroplanów jest nieco na uboczu, ci, którzy chcą się dziobać, mogą zjeść posiłek w muzealnej restauracji Maru w hangarach. 14 € (bilet łączony z Grubą Małgorzatą - 16 €). }} === Haabersti === [[Plik:Eesti Vabaõhumuuseum 2315.jpg|thumbnail|right|W estońskim skansenie]] * {{zobacz | name=Estońskie Muzeum na Wolnym Powietrzu|alt=Lennusadam | url=https://evm.ee/est/avaleht | email= | adres=Vabaõhumuuseumi tee 12 | lat=59.43181 | long=24.63653| wskazówki=przystanek: Rocca al Mare lub trolejbus 6 lub 7 do przystanku: Zoo i 15 min spacerem. Zacznij chodzić z mapą pod ręką, aby uzyskać wskazówki; w przeciwnym razie może to być trudne. | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To muzeum obejmuje 72 budynki estońskiej architektury ludowej i środowiska wiejskiego z czasów carskich rządów w ciemnym, gęstym lesie. To muzeum daje obraz życia i jego trudności w dawnych czasach. Towarzystwo Folklorystyczne Leigarid daje tutaj bezpłatne pokazy taneczne o godzinie 11:00 w każdą sobotę i niedzielę. Muzeum organizuje specjalne wydarzenia w okresie Wielkanocy, które zapewniają lepszy wgląd w estońskie tradycje i kulturę. }} * {{zobacz | name=Zoo w Tallinie|alt=Lennusadam | url=https://tallinnzoo.ee/?nlan=eng&index=on | email= | adres=Paldiski mnt. 145 | lat=59.42153 | long=24.66070| wskazówki=Przystanek autobusowy: Zoo, trolejbus 6 lub 7 | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To ogromny obszar. Wśród wystaw na żywo znajdziesz najlepsze na świecie kolekcje kóz górskich i owiec, co oznacza, że jest ich bardzo dużo! Zoo w Tallinie przeciwstawia się realiom stosunkowo skromnego miasta - zawiera wszystkie słonie i krokodyle, których odwiedzający spodziewałby się zobaczyć w większym zoo, a także zapierający dech w piersiach labirynt stawów wielkości jeziora, w których latem żyją ptaki. Znajdują się w nim również zwierzęta, które dzieci mogą przytulać w małym zoo. Dorosły 8 €, dziecko 5 €, rodzina 20 €. }} == Aktywny wypoczynek == * {{Znacznik|Kultuurikatel|59.4442144|24.7513618|typ=atrakcja}}'''[https://kultuurikatel.ee/en/ Kultuurikatel]''' (''centrum kreatywne''), Põhja pst 27a, ☏ +372 56 2011 15. Dawniej teren przemysłowy, obecnie jest to główne centrum kreatywne Tallina, miejsce wielu wydarzeń (patrz strona internetowa). * {{Znacznik|Energy Discovery Centre|59.44408 |24.75015 |typ=atrakcja}}'''[https://www.energiakeskus.ee/en/ Energy Discovery Centre]''' (''dla młodzieży''), Põhja pst 29, ☏ +372 620 9020, ✉ info@energiakeskus.ee. Codziennie 12:00–18:00, święta 12:00–17:00. === Plaże === [[Plik:EU-EE-Tallinn-Pirita-Merivälja.JPG|thumb|Plaża nad Morzem Bałtyckim.]] System flagowy regulujący pływanie. Zielona flaga oznacza, że ​​można bezpiecznie pływać, żółta flaga oznacza, że ​​możesz pływać, ale nie jest to zalecane, a czerwona flaga oznacza, że ​​pływanie nie jest zalecane, wchodzisz na własne ryzyko. * {{Znacznik|Plaża Pirita|59.47194 |24.83050 |typ=natura}}'''Plaża Pirita''' (''Pirita rand'') (''Wsiądź do autobusu 1A, 8, 34A lub 38., aby zatrzymać "Pirita" lub przejdź nad morze 5 km na północny wschód od centrum''). Duża piaszczysta plaża, która latem jest pełna mieszkańców i turystów. * {{Znacznik|Plaża Stroomi|59.44236 |24.68381 |typ=natura}}'''Plaża Stroomi''' (''Stroomi rand, Pelgurand'') (''wsiądź do autobusu 40 do przystanku "Supelranna".''). Woda jest czysta i ciepła i jest to najbardziej przyjazna gejom plaża w Tallinie. * {{Znacznik|Jezioro Harku|59.41421 |24.63208 |typ=natura}}'''Jezioro Harku''' (''Harku järv'') (''wsiądź do tramwaju 6, 7 lub autobusu 16, 36, aby zatrzymać "Väike-Õismäe"''). Małe jezioro, które przyciąga wielu ludzi. Z roku na rok jezioro staje się brudniejsze, a pływanie nie zawsze jest zalecane. Uważaj na żmije na brzegu! * {{Znacznik|Plaża Kakumäe|59.45050 |24.57589 |typ=natura}}'''Plaża Kakumäe''' (''autobus 21 z Balti jaam (gdzie przyjeżdżają pociągi), autobus 21A z Väike-Õismäe. Przystanek Landi (21) lub Sooranna tee (21A i 21B). Od przystanku Landi idź dalej (1 km) do przystanku tee Sooranna, znajdziesz tam pomocne znaki''). Woda jest jedną z najczystszych na wszystkich plażach w Tallinie. * {{Znacznik|Plaża Pikakari|59.47334 |24.72515|typ=natura}}'''Plaża Pikakari'''. Jakość wody jest dość dobra i szybko się pogłębia po wejściu do środka. Ogromne fale dochodzące ze statków rozbijają się o brzeg, ku radości wszystkich pływaków. Historyczne molo Katariina jest przyjemne na spacer. === Sport i relaks === Tallinn oferuje wiele [https://www.visittallinn.ee/ możliwości sportowych] - od wypożyczalni quadów po jazdę na łyżwach. Turyści z krajów europejskich często wybierają wakacje uzdrowiskowe w mieście. ==Praca== Potrzebni są nauczyciele języka angielskiego z certyfikatami TEFL lub równoważnymi. Szczególnie w okresie letniej szkoły i/lub egzaminów TOEFL nauczyciele mają dobre możliwości. Oferty pracy dla osób posługujących się językiem innym niż estoński są rzadsze w innych dziedzinach, chociaż kilka firm IT (np. Skype) ma oferty pracy w języku angielskim. W porównaniu do [[Finlandia|Finlandii]] czy innych krajów skandynawskich pensje są niższe, więc warto byłoby wykorzystać możliwości pracy w pobliskich obszarach. Estonia jest częścią UE i strefy euro, więc pozwolenia na pracę są łatwe dla państw członkowskich UE i krajów stowarzyszonych. Wszyscy inni będą musieli ubiegać się o pozwolenie na pracę. Cyfrowi nomadzi mogą skorzystać z kilku przestrzeni coworkingowych, a nowe wciąż pojawiają się od czasu do czasu. Do większych należą na przykład [https://springhub.org/ Spring Hub] i [https://www.lift99.co/ Lift99] (ten ostatni jest tylko aplikacyjny i silnie powiązany z lokalną sceną startową). [https://www.nlib.ee/ Biblioteka Narodowa], która znajduje się kilkaset metrów na południe od centrum miasta, oferuje dużo miejsca i dobre bezpłatne łącze internetowe w godzinach otwarcia. ==Nauka== [[Plik:Plaza de la Libertad, Tallin, Estonia, 2012-08-05, DD 01.JPG|thumb|right|Plac Wolności]] * {{Znacznik|Letnia Szkoła Politechniki w Tallinie|59.3948 |24.6707 |typ=atrakcja}}'''[https://www.taltech.ee/summerschool Letnia Szkoła Politechniki w Tallinie]''', Ehitajate tee 5, ☏ +372 620 2002, ✉ Siyi.ma@ttu.ee. TUT oferuje co roku letnie kursy języka angielskiego (TOEFL) i Kultury Nordyckiej * {{Znacznik|Letnia Szkoła Uniwersytetu w Tallinie|59.4388 |24.7719 |typ=atrakcja}}'''[https://summerschool.tlu.ee/ Letnia Szkoła Uniwersytetu w Tallinie]''', Narva mnt 25, ☏ +372 6409218, ✉ birgit.kirsimagi@tlu.ee. Uniwersytet w Tallinie oferuje Letnią Szkołę do nauki języka estońskiego. * {{Znacznik|Estońska Akademia Sztuk|59.43456 |24.75251 |typ=atrakcja}}'''[https://www.artun.ee/en/open-academy/about-oa/ Estońska Akademia Sztuk]''', Estonia pst 7, ☏ +372 626 7301, ✉ piret.frosch@artun.ee. 17:00–20:40. Otwarta Akademia dla wszystkich zainteresowanych sztuką. Szeroki wybór kursów i interaktywna kreatywność od 75 €. * {{Znacznik|Bałtycka Szkoła Filmu i Mediów|59.4394 |24.7719 |typ=atrakcja}}'''[https://www.tlu.ee/bfm Bałtycka Szkoła Filmu i Mediów]''', Narva mnt 25, ☏ +372 619 9909, ✉ tatj@tlu.ee. Prowadzi program szkoleniowy i kilka innych działań w sferze filmowej i medialnej oraz współpracuje z Apple ==Zakupy== [[Plik:Laikmaa tänav.jpg|thumb|Viru Keskus]] Tallinn może być tani w porównaniu z innymi dużymi miastami europejskimi, ale nie jest już okazją, jak kiedyś. Chociaż nie jest jawnie turystyczne, jest znacznie droższe niż reszta kraju. Jeśli przyjeżdżasz tutaj po autentyczne estońskie i niedrogie doświadczenie, jest to niewłaściwe miejsce. Ceny mogą konkurować z [[Monachium]] czy [[Mediolan]]em. === Domy towarowe i centra handlowe === * {{Znacznik|Viru Keskus|59.43695 |24.75664|typ=zakupy}}'''[https://virukeskus.com/ Viru Keskus]''', Viru väljak 6. 09:00–21:00. W hotelu Viru i wokół niego jest bardzo tłoczno, ponieważ terminal autobusowy znajduje się poniżej tego centrum handlowego. Nadal znajduje się w odległości spaceru od portu, ale służy również turystom i mieszkańcom. * {{Znacznik|Foorum Keskus|59.43775 |24.75846|typ=zakupy}}'''[https://www.foorumkeskus.ee/ Foorum Keskus]''', Narva maantee 5. * {{Znacznik|Kaubamaja|59.43486 |24.75670|typ=zakupy}}'''[https://www.kaubamaja.ee/ Kaubamaja]''', Gonsiori 2. Otwarty w 1960 roku wielki stary dom towarowy w Tallinie, nic dziwnego, że wiele się zmieniło od czasów radzieckich. * {{Znacznik|Melon Kaubanduskeskus|59.43518 |24.75459|typ=zakupy}}'''Melon Kaubanduskeskus''', Estonia puiestee 1/3, ☏ ​​+372 630 6500. [[Plik:Stockman in downtown Tallinn.png|thumbnail|right|Stockmann]] * {{Znacznik|Stockmann|59.43167 |24.76090|typ=zakupy}}'''[https://www.stockmann.ee/ Stockmann]''', Liivalaia 53, ☏ +372 633 9539. Część fińskiej sieci domów towarowych, tu od 1996 roku. Blisko portu i popularna wśród fińskich turystów. * {{Znacznik|Rocca al Mare kaubanduskeskus|59.42639 |24.65165|typ=zakupy}}'''[https://www.roccaalmare.ee/en/ Rocca al Mare kaubanduskeskus]''' (''tramwaj 6 lub 7, autobus 21, 41 lub 42''), ☏ +372 6659 345, ✉ info@roccaalmare.ee. Kilka kilometrów na zachód od starego miasta wzdłuż Paldiski maantee. Składa się z hipermarketu Prisma i kilkudziesięciu mniejszych, głównie modowych butików. Również restauracje. * {{Znacznik|Ülemiste Keskus|59.42212 |24.79438 |typ=zakupy}}'''[https://www.ulemiste.ee/ Ülemiste Keskus]''' (''w pobliżu lotniska; tramwajem 4 lub autobusem nr 2 do Ülemiste linnak''). * {{Znacznik|Kristiine Keskus|59.42697 |24.72060|typ=zakupy}}'''[https://www.kristiinekeskus.ee/en/ Kristiine Keskus]''', Endla tn 45 (''weź trolejbus 3 lub autobus 21, 23 lub 42''), ☏ +372 665 9100, ✉ info@kristiine.com. Jeden z największych centrów handlowych w Estonii. Znajdziesz tu dziesiątki sklepów z odzieżą i obuwiem, blisko 20 kawiarni i restauracji oraz niezliczone inne sklepy i usługi. * {{Znacznik|Rotermanni Kvartal|59.43851 |24.75440 |typ=zakupy}}'''Rotermanni Kvartal'''. Dzielnica Rotermann to śródmiejska dzielnica handlowa z odzieżą, domami towarowymi i restauracjami pomiędzy Viru Keskus, portem w Tallinie i Starym Miastem. Jeśli idziesz z portu w kierunku Viru Väljak, dzielnica znajduje się po lewej stronie. Jednym z miejsc, w których można znaleźć okazyjne ubrania, jest Rotermann Kaubamaja położony tuż przy Mere Puiestee. Kaubamaja ma również połączoną kawiarnię i restaurację na trzecim piętrze, która wydaje się być zaskakująco pusta, mimo że mają rozsądne ceny. === Butiki i pamiątki === Jeśli chodzi o butiki i pamiątki, najlepszym wyborem jest ulica '''Viru''' na Starym Mieście i jej boczne uliczki. Istnieje wiele straganów sprzedających tradycyjne przedmioty, takie jak wełniane swetry, kryształ i bursztyn. Przygotuj się na targowanie się, aby uzyskać rozsądną cenę. Należy jednak pamiętać, że targowanie się jest akceptowane tylko w niektórych miejscach. Chociaż lalki z bursztynu bałtyckiego i rosyjskie matrioszki są szeroko dostępne w butikach z pamiątkami, nie są one w żaden sposób związane z Estonią ani jej kulturą i są sprzedawane w estońskich butikach z pamiątkami głównie dlatego, że dobrze się sprzedają wśród turystów. * {{Znacznik|Telliskivi|59.4397380|24.7285623|typ=zakupy}}'''[https://telliskivi.cc/en/indie-shops/ Telliskivi - sklepy niezależne]''', Telliskivi 60a (należy jechać tramwajem 1 lub 2 w kierunku Kopli i wysiąść z Teliskivi, minąć Depoo w ulicę Teliskivi), ✉ info@telliskivi.cc. Telliskivi, dawna dzielnica przemysłowa, obecnie kreatywna / przedsiębiorcza, jest domem dla wielu małych butików sprzedających dobre towary, od sztuki, po ubrania i wyposażenie wnętrz. Wita Cię również księgarnia i sklep z płytami. Wszystkie sklepy znajdziesz na stronie. * {{Znacznik|Ivo Nikkolo|59.43531 |24.74631 |typ=zakupy}}'''[https://ivonikkolo.ee/ Ivo Nikkolo]''', Suur-Karja 14. Osoby zainteresowane modą mogą odwiedzić główny sklep pierwszej estońskiej postsowieckiej marki projektantów Ivo Nikkolo. [[Plik:Tallinn Jouluturg.jpg|thumb|right|Jarmark bożonarodzeniowy w grudniu 2010 roku]] === Rynki === * {{Znacznik|Jaama Turg|59.44094 |24.73588 |typ=zakupy}}'''Jaama Turg''' (''Baltijaama turg''), Kopli 1. Rynek obok dworca kolejowego. Przereklamowane i drogie, wykwintne jedzenie trzykrotnie wyższe niż zwykłe targowiska. Dla turystów i bogatych mieszkańców. * {{Znacznik|Keskturg|59.43024 |24.76653|typ=zakupy}}'''Keskturg''', Keldrimäe 9. Rynek 500 m od dworca autobusowego. Sprzedają żywność i ubrania. * {{Znacznik|Jõuluturg|59.43744 |24.74499 |typ=zakupy}}'''[http://christmasmarket.ee/en/ Jõuluturg]''', Raekoja Plats. Jarmark Bożonarodzeniowy na Placu Ratuszowym jest otwarty od końca listopada do początku stycznia. Sprzedają dzianiny, różne przedmioty drewniane do użytku i dekoracji, ozdoby choinkowe, pierniki i tym podobne. Nie chodzi tylko o zakupy, choinka pośrodku jest warta zrobienia zdjęcia i jest scena, kiedy śpiewają kolędy. Oczywiście od czasu do czasu możesz spotkać Świętego Mikołaja na rynku! Nie zapomnij wypróbować kubka gorącego glögga, sprzedawanego na wielu straganach. * {{Znacznik|Vana Turg|59.43754 |24.75303 |typ=zakupy}}'''Vana Turg''', Mere Pst .. Nazwa oznacza „stary rynek” i znajduje się na małym placu tuż za starym miastem. Vana Turg to miejsce, w którym można kupić ubrania i przedmioty dekoracyjne, często produkowane w Estonii, a czasem sprzedawane przez samych producentów - przykładami tego, co można tu znaleźć, są dzianinowe swetry i czapki, rękawiczki, paski i kapcie. * {{Znacznik|Sadamarket|59.4438 |24.7579|typ=zakupy}}'''[https://sadamarket.ee/ Sadamarket]''', Kai 5. Codziennie 08:00-19:00. Zakupy jednodniowych wycieczkowiczów, którzy przyjeżdżają z Viking Line lub Eckerö Line i nie mają ochoty iść daleko od terminalu, zwykle kończą na tym dużym krytym rynku. Trzy piętra z ubraniami, torbami, jedzeniem i pamiątkami oraz kilka restauracji na drugim piętrze. I oczywiście także napoje alkoholowe za jedną trzecią fińskich cen. [[Plik:Sadama Turg in Tallinn.jpg|thumb|right|Sadama Turg jest dogodnie zlokalizowany w pobliżu terminali promowych.]] * {{Znacznik|Sadamarket|59.443435 |24.759972 |typ=zakupy}}'''[https://sadamaturg.aldar.ee/eng/ Sadama Turg]''', Sadama 25-4, ☏ +372 56650770, ✉ info@sadamaturg.ee. Kolejny targ w pobliżu terminali promowych, oferujący wysokiej jakości estońskie rękodzieło, żywność i napoje alkoholowe po niskich cenach. === Nagrania === * {{Znacznik|Biit Record|59.4369679 |24.7474855 |typ=zakupy}}'''[https://biit.me/ Biit Record]''', Viru 3. Wt-Pt 13:00-19:00. Sklep muzyczny obsługujący wszystkie główne typy mediów, z naciskiem na winyl. W szczególności mają świetne oferty w zakresie muzyki niezależnej i elektronicznej, mogą jednocześnie pomóc w znalezieniu świetnej lokalnej muzyki, a także innych popularnych gatunków. Zlokalizowany na górnym piętrze sklep ma wyjątkową atmosferę. Oferuje używane i szeroką gamę nowych rekordów. * {{Znacznik|Rockroad Record|59.428571 |24.724214 |typ=zakupy}}'''[http://www.rockroad.ee/mainn.html Rockroad Record]''', Endla 38. Głównie metal, a także rock / pop / blues. Właściciel zna też estońską i rosyjską muzykę rockową. Prowadzi wiele płyt wytwórni Melodia. * {{Znacznik|Raamatukoi Grammofon Records|59.428571 |24.724214 |typ=zakupy}}'''[http://raamatukoigrammofon.blogspot.com/ Raamatukoi Grammofon Records]''', Voorimehe 9. Dobry wybór. Muzyka klasyczna, jazz, estońska, pop-rock i tak dalej. Ponadto sprzedają pocztówki i znaczki. * {{Znacznik|World Clinic record shop|59.43993|24.72970|typ=zakupy}}'''[https://telliskivi.cc/en/shops/world-clinic/ World Clinic record shop]''', Telliskivi 60a / 3 1 piętro (''znajduje się na północnym krańcu obszaru kreatywnego Telliskivi (<10 minut spacerem od głównego dworca kolejowego)''), ✉ worldclinicshop@gmail.com. mały, ale bardzo przyjazny i różnorodny sklep z płytami ==Gastronomia== [[Plik:RaekojaPlats Evening.JPG|thumb|Restauracje i kawiarnie na Raekoja plats]] Stare Miasto jest pełne restauracji, które twierdzą, że oferują autentyczne estońskie jedzenie, szczególnie na '''Raekoja plats''' i wokół niego. Ceny w restauracjach w pobliżu Raekoja Plats są na ogół droższe, ale oferują taką samą jakość jedzenia, jak restauracje przy tym głównym placu. Ceny są wysokie jak na estońskie standardy, ale nadal są dużo tańsze niż w sąsiednich Helsinkach, co wyjaśnia, dlaczego w weekendy są zawsze wypełnieni codziennymi wycieczkami Finami. === Tanio === [[Plik:tallinn mcdonalds.jpg|thumb|right|Stara Europa spotyka się z nową globalizacją]] * {{listing |name=F-hoone |lat=59.4396348 |long=24.7292186 |www=http://www.fhoone.ee/en/ |adres=Telliskivi 60a/F |wskazówki= |telefon=+372 5322 6855 |email= reserve@fhoone.ee |fax= |dodatkowe informacje=Pn-Sb 9-24, niedz 9-22; kuchnia zamyka się godzinę wcześniej. Kiedyś była to hala przemysłowa, teraz stała się świetnym bistro / barem, które wieczorami jest bardzo zajęte (zarezerwuj, jeśli możesz, ale ponieważ jest duży, możesz mieć szczęście i znaleźć jeden wolny stolik. Dobry stosunek jakości do ceny }} * {{listing |name=Karja Kelder |lat=59.43601 |long=24.74681 |www= |adres=Väike-Karja 1 |wskazówki= |telefon=+372 644 1008 |email= |fax= |dodatkowe informacje=11:00–00:00 lub później. Przyjemna i niedroga pułapka turystyczna w piwnicy. Znajduje się w samym środku Starego Miasta. Dania główne 4,50-8 € }} * {{listing |name=Kohvik Narva |lat=59.43708 |long=24.76361 |www= |adres=Narva mnt 10 |wskazówki= |telefon=+372 6601786. |email= |fax= |dodatkowe informacje=Pn-Pt 08:30-20:00, Sob 10:00-20:00, Nd 10:00-18:00. Cafe Narva od dawna szczyciła się wystrojem wnętrz w starym stylu, zachowanym z terenów ZSRR; dzisiejsze eleganckie wnętrze wydaje się wątpliwie autentyczne. Panie przy ladzie są nieco szorstkie (spokojne) i przeważnie mówią po rosyjsku, ale nie powinno to przeszkadzać w cieszeniu się tradycyjnym jedzeniem radzieckich robotników, a także pysznymi wypiekami wypiekanymi na miejscu. Ciasto za kg 8,50-12 €, ciasto 0,70 €, solanka 3 €, naleśnik 2,50-3,50 €, makaron carbonara 6 €, sznycel 7 €, placek ziemniaczany 3-5 €, pelmeni 5 €. }} * {{listing |name=Loca |lat=59.43257 |long=24.74649 |www=http://www.loca.ee/ |adres=Tatari 1 |wskazówki=Położony w pobliżu Vabaduse väljak, tuż obok Söögiplats |telefon=+372 555 15 235 |email= |fax= |dodatkowe informacje=11:00-07:00. Pizza, falafel, hummus, zupa, piwo. Fast food z dziką obsługą i rosnącą obsługą klienta. 3-8 € }} [[Plik:Maiasmokk.jpg|thumb|right|Maiasmokk]] * {{listing |name=Maiasmokk |lat=59.43836 |long=24.74570 |www=https://kalev.eu/ |adres=Pikk 16 |wskazówki= |telefon=+372 64 64 079 |email=maiasmokk@kalev.eu |fax= |dodatkowe informacje=Przeważnie od 09:00 do 21:00. Najstarsza wciąż działająca kawiarnia w Tallinie, której historia sięga 1864 roku. Kawa, herbata, czekolada oraz różne słodkie i pikantne wypieki dostępne w dość niskiej cenie. Przestronny ze stylowym wystrojem. Tuż obok znajduje się cukiernia Maiasmokk, która sprzedaje wysokiej jakości estońskie czekoladki, które można zabrać ze sobą do domu. }} * {{listing |name=Mauruse Pubi |lat=59.43310 |long=24.74782 |www=https://maurus.ee/ |adres=Estonia pst 8 |wskazówki=W pobliżu biblioteki miejskiej |telefon= |email= |fax= |dodatkowe informacje=Świetny lokalny pub, oferujący tanie jedzenie z obfitymi porcjami }} === Umiarkowanie === * {{listing |name=Aed |lat=59.43720 |long=24.74285 |www= |adres=Rataskaevu 8 |wskazówki= |telefon=+372 626 9088 |email=aed@vonkrahl.ee |fax= |dodatkowe informacje=Pn-Sb 12:00-00:00, Nd 12:00-18:00. Doskonałe jedzenie organiczne, biodynamiczne i Demeter, także pełne opcje wegańskie. Piękne wnętrze, bardzo urokliwe i romantyczne, wspaniała obsługa. Ceny niższe niż turystyczne }} * {{listing |name=Azerbejdżańska restauracja Shesh-Besh |lat=59.43547 |long=24.76140 |www= |adres=Gonsiori 9 |wskazówki= |telefon=+372 661 1422 |email=info@aserikook.ee |fax= |dodatkowe informacje=Ta słabo udekorowana azerbejdżańska restauracja z barem „Shesh Besh” oferuje autentyczną kuchnię azerbejdżańską. Choć jest imiennikiem, nie ma to nic wspólnego z oddziałem restauracji azerbejdżańskich w Rosji. Główne: 6-8 €. }} * {{listing |name=Controvento |lat=59.43765 |long=24.74829 |www=https://www.controvento.ee/ |adres=Vene 12/Katriina Käik |wskazówki= |telefon= |email= |fax= |dodatkowe informacje=Bardzo ładna, mała włoska restauracja schowana w bocznym przejściu na Starym Mieście. Oferuje naprawdę doskonałe jedzenie w rozsądnych cenach i dobrą obsługę. Jego jedyną „wadą” jest to, że ciężko się do niego dostać i najczęściej jest całkowicie zapełniony, nawet poza sezonem w tygodniu. Możesz zadzwonić wcześniej i dokonać rezerwacji. Pizze i dania z makaronu kosztują około 10 euro }} * {{listing |name=Frenchy bistro |lat=59.4383084 |long=24.7293584 |www= |adres=Telliskivi 60a/5, hall B |wskazówki= |telefon=+372 5604 8262 |email= |fax= |dodatkowe informacje=Pn 17-23, Wt-Czw 12-23, Pt-Sob 12-24. Francuskie bistro z jedzeniem w modnym stylu vintage-industrial-modern. Ma tanie oferty dnia. }} [[Plik:Lamb Rogan Josh at Restaurant Guru, Tallinn.jpg|thumb|right|Lamb Rogan Josh w restauracji Guru.]] * {{listing |name=Guru |lat=59.438412 |long=24.751491 |www=https://www.facebook.com/Gururestoran/ |adres=Aia 10 |wskazówki= |telefon=+372 5301 7828 |email= |fax= |dodatkowe informacje=Nowa indyjska restauracja w centrum Tallina, tuż za starym miastem. Łatwy do znalezienia, ponieważ znajduje się na tej samej ulicy co Kalev Spa. Oferuje autentyczne dania kuchni indyjskiej z dużą ilością przypraw. Na deser spróbuj indyjskiej herbaty. Dania główne 12-20 €. }} * {{listing |name=Kaja Pizza Köök |lat=59.4395822 |long=24.7172679 |www=https://kajapizza.ee/ |adres=Õle 33 |wskazówki= |telefon=+372 6601611 |email= |fax= |dodatkowe informacje=Wt - Nd 11:30 do Out of Dough (codziennie będą gotować określoną ilość ciasta, więc jeśli jest bardzo zajęty, zamykają „wcześnie”). pizza pieczona w piecu opalanym drewnem, z wyborem dodatków dopasowanych do tradycyjnej południowowłoskiej pizzy. Małe miejsce, tylko jeden duży stół, który wszyscy dzielą. Połączenie tradycyjnych elementów i raczej nowoczesnej / modnej atmosfery. pizza 5-8 euro + 1 euro za każdy dodatkowy dodatek. }} [[Plik:Inside view of Kohvik Moon, Tallinn, Estonia.jpg|thumb|right|Kohvik Moon]] * {{listing |name=Kohvik Moon |lat=59.4451 |long=24.7478 |www=https://restoranmoon.ee/ |adres=Võrgu 3 |wskazówki= |telefon=+372 6 314 575 |email=moon@restoranmoon.ee |fax= |dodatkowe informacje=Dość mała restauracja z ładnym, minimalistycznym wystrojem. Serwuje tradycyjne estońskie potrawy z rosyjskimi wpływami. Uznana za najlepszą restaurację w Tallinie w 2010 roku. Bardzo popularna wśród turystów i jako taka jest zazwyczaj dość pełna. Wcześniejsza rezerwacja jest zalecana, ale nie obowiązkowa. Dania główne 10–20 €. }} * {{listing |name=Kompressor |lat=59.43740 |long=24.74317 |www=http://kompressorpub.ee/?lang=en |adres=Rataskaevu 3 |wskazówki=Zaledwie kilka minut spacerem od Raekoja plats |telefon= |email= |fax= |dodatkowe informacje=To miejsce oferuje wybór ogromnych i pysznych naleśników. Nie ulegaj pokusie zamówienia dwóch porcji, zwykle wystarczy jeden naleśnik. To miejsce było mniej turystyczne, ale teraz jest. Naleśniki od 4,50 €, piwo 3 € }} * {{listing |name=Madissoni Grill & Baar |lat=59.43368 |long=24.75787 |www= |adres=Rävala Puiestee 3 |wskazówki=obok hotelu Radisson Blu |telefon= |email= |fax= |dodatkowe informacje=Ta restauracja z otwartą kuchnią serwuje dobre potrawy z grilla w przyzwoitych cenach, szczególnie popularne ze względu na codzienne specjały na lunch, kanapki King Club i hamburgery }} * {{listing |name=Oliver |lat=59.43694 |long=24.74759 |www= |adres=Viru 3 |wskazówki= |telefon=+372 630 7898 |email=info@oliver.ee |fax= |dodatkowe informacje=10:00–00:00. Tradycyjna restauracja w sercu Starego Miasta w Tallinie. Menu koncentruje się na różnego rodzaju stekach, ale dostępne są również makarony i dania wegetariańskie. Dania główne 15–23 €. }} * {{listing |name=Restoran Peppersack |lat=59.43669 |long=24.74685 |www= |adres= |wskazówki= |telefon= |email= |fax= |dodatkowe informacje=Restauracja ze średniowiecza, jedną przecznicę od placu przed ratuszem - nawet nazwy potraw są średniowieczne. Miejsca do siedzenia na świeżym powietrzu dostępne latem, kiedy grali również średniowieczną (co jeszcze?) Muzykę na małej plenerowej scenie, a także wydaje się, że mają też walki na miecze i pokazy tańców orientalnych. Prawdopodobnie główny konkurent Olde Hansa i rzeczywiście trochę turystyczny, ale fajny }} * {{listing |name=Pirosmani |lat=59.39254 |long=24.67387 |www=http://pirosmani.ee/en/ |adres=Üliõpilaste tee 1 |wskazówki= |telefon=+372 639 3246 |email= |fax= |dodatkowe informacje=10:00-24:00. Gruzińskie jedzenie, jak to się robi w Gruzji. Jest na uboczu, ale to dobrze. Prawie wszyscy w tej restauracji są lokalni (chociaż menu jest po angielsku), a turystów nie widać, więc jedzenie tutaj jest dobre i ma wielką wartość. Spróbuj chinkali lub charczo. }} * {{listing |name=Sfäär |lat=59.439722 |long=24.751389 |www= |adres=Mere puiestee 6E |wskazówki= |telefon=+372 56 992 200 |email=resto@sfaar.ee |fax= |dodatkowe informacje=10:00 - 22:00 przeważnie. Blisko centrum miasta. Raczej niewielka restauracja o prostym, ale stylowym wnętrzu, przypominająca nieco starą stołówkę z czasów radzieckich. Serwuje kuchnię nordycką i nową kuchnię estońską z włoskimi wpływami. Menu jest dość krótkie, zawiera tylko pięć dań głównych, cztery makarony oraz kilka przystawek i deserów. Same potrawy są atrakcyjnie podane i smaczne. Sfäär posiada również sklep odzieżowy sąsiadujący z restauracją. Dania główne 15–20 € }} * {{listing |name=Troika |lat=59.43733 |long=24.74596 |www=https://troika.ee/en/first/ |adres=Raekoja plats 15 |wskazówki= |telefon= |email= |fax= |dodatkowe informacje=Oferuje obfite porcje rosyjskiego jedzenia. W ciepłe letnie miesiące kolacją można delektować się na tarasie. Zimą schodzą do ciepłej piwnicy. Do uzupełnienia weź mały zakuski (który bynajmniej nie jest mały) talerz z przystawkami. Jest wystarczająco duży dla trzech osób i kosztuje 9 €, a następnie zanurz pierogi pielmeni (kosztujące 6 €) w smetanie lub innych dostarczonych sosach i popij kieliszkiem wódki (5 €) }} * {{listing |name=Umami |lat=59.445745 |long=24.749621 |www= |adres=Kalasadama 8 |wskazówki= |telefon=+372 600 1035 |email=info@umamiresto.ee |fax= |dodatkowe informacje=Uważana za jedną z najlepszych restauracji w Tallinie. Lokal znajdujący się pierwotnie w Mustamäe był zagrożony zamknięciem w marcu 2019 r., Kiedy budynek, w którym się znajduje, został zburzony. Zamiast zamknąć, otworzył się w nowej siedzibie w Kalamaja w północnym Tallinie. Umami oferuje kuchnię w stylu estońskim z międzynarodowymi akcentami, a także różnorodną kartę win. Restauracja posiada przestronny taras i znajduje się w odległości krótkiego spaceru od terminalu promowego. Warto spróbować burgera dnia. Dania główne 11,50-21,50 €. }} * {{listing |name=Vanaema Juures |lat=59.43716 |long=24.74262 |www= |adres=Rataskaevu 10/12 |wskazówki= |telefon=+372 626 9080 |email=info@umamiresto.ee |fax= |dodatkowe informacje=Przetłumaczone jako „U babci”, co daje wyobrażenie o ciepłym powitaniu, jakiego możesz się tutaj spodziewać. Przyjazny i troskliwy personel z przyjemnością wyjaśni tradycyjne dania. Doskonały stosunek jakości do ceny. To malutkie miejsce, więc w sezonie obowiązują rezerwacje. Spróbuj klopsików lub wieprzowiny z kapustą i nie przegap owsianki kama na deser. }} === Drogo === * {{listing |name=Bar Fish and Wine |lat=59.43624 |long=24.74479 |www= |adres=Harju 1 |wskazówki= |telefon=+372 662 3013 |email= |fax= |dodatkowe informacje=Pn-Czw 11:30-23:00, Pt 11:30-24:00. Nazwa prawie to mówi. To nowoczesny koktajl bar i restauracja serwująca wódkę i kawior, dania rybne oraz szeroką gamę win. }} * {{listing |name=Bocca |lat=59.43992 |long=24.74777 |www= |adres=Olevimägi 9 |wskazówki= |telefon=+372 611 7290 |email= |fax= |dodatkowe informacje=Pn-Czw 11:30-23:00, Pt 11:30-24:00, Nd 13:00-22:00. Jedna z najmodniejszych restauracji w Tallinie. Zawiera włoską kuchnię Nicola Tanda. Jest tam również przyjemny bar, w którym można delektować się koktajlami i przekąskami. To jedna z najbardziej ruchliwych restauracji w Tallinie. Rezerwacje są wysoce zalecane. 30 € }} * {{listing |name=Chedi |lat=59.44011 |long=24.74798 |www=http://chedi.ee/ |adres=Olevimägi 11 |wskazówki=obok restauracji Bocca, na starym mieście |telefon=+372 646 1676 |email= |fax= |dodatkowe informacje=Pn-Czw 11:30-23:00, Pt 11:30-24:00, Niedz 13:00-22:00. Nowoczesna kuchnia azjatycka prowadzona przez Alana Yau z Hakasan w Londynie. Nowoczesne i ciepłe wnętrze nadające retro azjatyckiego charakteru. Rezerwacje polecane na weekend i podczas wakacji. 20 € }} * {{listing |name=Kuldse Notsu Kõrts |lat=59.43707 |long=24.74344 |www= |adres=Dunkri 8 |wskazówki= |telefon=+372 628 6567 |email= |fax= |dodatkowe informacje=Codziennie 12:00-23:00. Dobra tradycyjna estońska restauracja w pobliżu głównego placu. Spróbuj domowego piwa lub wódki i świeżego apertu z rokitnika i miodu z kaszanką lub słynną golonkę z bardzo ostrą musztardą. Warto również spróbować tradycyjnych deserów. Tradycyjna muzyka na żywo w nocy od września do maja. 20-30 €, w tym napoje i deser. }} [[Plik:Calle Vanaturu Kael, Tallin, Estonia, 2012-08-05, DD 01.JPG|thumbnail|right|Ulica Vanaturu Kael na Starym Mieście]] * {{listing |name=Musi |lat=59.43644 |long=24.74284 |www=http://musi.ee/ |adres=Niguliste 6 |wskazówki= |telefon=+372 5663 6211 |email= |fax= |dodatkowe informacje=17:00-24:00. Jest to przede wszystkim winiarnia, ale ma też lekkie posiłki. Z zewnątrz wygląda jak przytulna oaza i możesz pomyśleć, że to mały rustykalny pokój na wystawie, ale za winiarnią jest więcej stolików. Gościnny personel i duży wybór win na kieliszki. Dobre miejsce na relaksujący posiłek lub z przyjaciółmi przed lub po obiedzie. Kieliszek wina: 4 €; Małe dania: od 5 € }} * {{listing |name=Olde Hansa |lat=59.43668 |long=24.74599 |www=https://www.oldehansa.ee/ |adres=Vana turg 1 |wskazówki= |telefon= |email= |fax= |dodatkowe informacje=Rządzący król wśród restauracji o charakterze czysto turystycznym w Tallinie, a niektóre z nich próbują naśladować jego styl. To miejsce jest po prostu średniowieczne, nie tylko pod względem jedzenia, ale także pod względem performansu - bez prądu, bez muzyki poza żywymi i autentycznymi, bez nowoczesnych wynalazków. Specjalnością lokalu jest mięso niedźwiedzie „marynowane w rzadkich przyprawach i gotowane na ogniu na cześć Waldemara II, odważnego króla Danii” za 40 + €. Spróbuj jednego z niezwykłych piw, na przykład piwa miodowego. Jest mało prawdopodobne, że spotkasz tu jakichś mieszkańców }} * {{listing |name=Restaurant Ö |lat=59.43895 |long=24.75443 |www=http://restoran-o.ee/ |adres=Mere pst. 6E |wskazówki=blisko starego miasta, niedaleko portu |telefon=+372 661 6150 |email= |fax= |dodatkowe informacje=Pn-Czw 12:00-23:00, Pt 12:00-24:00, Nd 13:00-22:00. Ponownie otwarte i dwóch nowych szefów kuchni Martin Meikas i Ranno Paukson ze szczególnym uwzględnieniem nowoczesnej kuchni estońskiej. Dobry widok na stare miasto. 20 € }} * {{listing |name=Tchaikovsky |lat=59.43779 |long=24.74735 |www=https://www.telegraafhotel.com/ |adres=Vene 9 |wskazówki= |telefon=+372 6000 610 |email= |fax= |dodatkowe informacje=Pn-Pt 12:00-15:00, 18:00-23:00; Sob Nd 13:00-23:00. Jak sama nazwa wskazuje, jest to restauracja rosyjska, ale nie oczekujcie drewnianych ławek, tradycyjnego jedzenia i muzyki ludowej. Wręcz przeciwnie, znajdziecie tu wybór rosyjskich przysmaków, od naleśników z kawiorem po pielmieni z wieprzowiną i grzybami, a także kuchnię w stylu fusion (dobrym przykładem jest królik z topinamburem). Spodziewaj się pysznego jedzenia i bardzo wysokich cen, ale jeśli szukasz typowej rosyjskiej potrawy, spróbuj znaleźć inne miejsce na obiad. Ceny zaczynają się od 20 €. }} == Co do picia == === Kawiarnie === Jest mnóstwo fajnych kawiarni, zwłaszcza w centrum. Wśród ciekawych: * '''Wabadus Kohvik''', Vabaduse väljak 10, ☏ +372 6604019. Pn-cz 9-23; Pt 9-1; Sb 11-1, Nd 11-22. Znajduje się tuż obok placu wolności, ta kawiarnia ma dobre napoje i dania. Wnętrze jest doskonałym połączeniem klasycznych stylów minionych dziesięcioleci z nowoczesnością. === Życie nocne === [[File:Fire dancer in Tallinn (8053688178).jpg|thumb|Tancerka ognia w Tallinie]] Szalone życie nocne w Tallinie jest nieproporcjonalne do niewielkich rozmiarów miasta. Czasy uzbrojonych mafiosów już minęły, a obecnie wszelkie pijackie bójki często obejmują wieczory kawalerskie. Zachowaj ostrożność przy wyborze miejsca, ponieważ niektóre kluby ze striptizem i zwykłe kluby zarabiają pieniądze na okradaniu turystów, którzy przychodzą na drinka. W lokalnych miejscach piwo kosztuje 2,50-4 euro. === Bary i puby === ==== Na starym mieście (vanalinn) ==== * '''[http://www.beerhouse.ee/ Beer House]''', Dunkri 5. Wiele rodzajów piwa do wyboru w tej dużej, autentycznie stylizowanej i udekorowanej bawarskiej piwiarni, w tym 5 piw własnej produkcji. Spróbuj piwa Medovar Honey. * '''The Dubliner''', Suur Karja 18, ✉ pubidubliner@gmail.com. 11:00-północ (w weekend 03:00). Popularny irlandzki pub na jednej z nocnych osi. Przyciąga młodszych ludzi i jest stosunkowo nowy, więc żadne puby nie wymiotują przed drzwiami. * '''Drink Baar''', Väike Karja 8, ☏ +372 644 9433. Nie-Czw 12:00–23:00, Pt Sob 12:00–03:00. Najszerszy wybór piw ze wszystkich pubów w mieście, w tym wiele wysokiej jakości importowanych z Brewdog i Mikkeller. Dobre jedzenie pubowe w stylu angielskim, w tym nagradzana ryba z frytkami. Comiesięczne wieczory komediowe z programu „Comedy Estonia” i wieczory z quizami. [[Plik:Hell Hunt sign.jpg|thumb|right|Hell Hunt można łatwo rozpoznać po tabliczce na ścianie.]] * '''[https://hellhunt.ee/en/ Hell Hunt]''', Pikk 39. Nazwa oznacza „łagodny wilk” w języku estońskim. Wygodny i przytulny pub na Starym Mieście, oferujący szeroki wybór piw (w tym dwa własne) oraz całkiem przyzwoite jedzenie. Nie przegap żeberka. * '''Kuku klubi''', Vabaduse väljak 8. Założona w 1935 przez miejscową społeczność artystyczną i twierdząca, że ​​od 1958 podczas rosyjskiej okupacji ma najlepszą dostępną kuchnię w całym byłym ZSRR. edytować * '''[https://www.facebook.com/LaborBaar Lab Bar]''', Suur-Karja 10. Bar o tematyce laboratoryjnej znany z robienia zdjęć w probówkach. Zdecydowanie powinieneś spróbować „Skanowania mózgu”. * '''[https://www.facebook.com/levistvaljas?ref=stream&group_id=0 Levist Väljas]''', Olevimägi 12. Przytulny alternatywny bar na Starym Mieście z małym parkietem tanecznym. [[Plik:Columna de la Victoria de la Guerra de la Independencia, Tallinn, Estonia, 2012-08-05, DD 14.JPG|thumb|Plac Wolności w nocy]] * '''[https://nimetabaar.ee/ Nimeta Baar] (Bar bez nazwy)''', Suur-Karja 4. Naprawdę fajne miejsce, popularne wśród turystów. [[File:Beers at restaurant 100 õlle koht, Tallinn.jpg|thumb|right|Niektóre piwa dostępne w 100 õlle koht.]] * '''100 õlle koht''', Harju 6, ☏ +372 5884 9729. Pn-Sob 12:00-20:00 przeważnie zamknięte w niedziele. Nazwa oznacza „miejsce na 100 piw”, a lokal rzeczywiście serwuje ponad 100 różnych rodzajów piwa. Dostępne są również tradycyjne estońskie przekąski barowe. Należy pamiętać, że lokal znajduje się w podziemnej piwnicy, więc nie jest odpowiedni dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. * '''[http://www.texas.ee/ Texas Honky Tonk & Cantina]''', Pikk 43, ☏ +372 631 1755, 12: 00-23: 59. Kantyna w stylu teksańskim to niezobowiązujące miejsce, w którym można odrzucić Coronę lub Buda, a nawet wypróbować mrożone margarity ubijające się w mikserze elektrycznym za barem. Bardziej poważni pijący mogą spróbować „lotów tequili” - 3 lub 5 kieliszków różnych tequili, aby dać ci próbkę, nie żebyś prawdopodobnie pamiętał, która była która następnym razem. * '''[https://vonkrahl.ee/en Von Krahli]''', Rataskaevu 10. Awangardowy teatr / bar ==== Poza starym miastem ==== Te wciąż są dość centralne; po prostu nie ma ich na starym mieście. * '''Lounge 24''', Rävala Puiestee 3. Na najwyższym piętrze hotelu Radisson Blu, oferuje spektakularne widoki na Stare Miasto i Morze Bałtyckie z modnego wnętrza i zapierającego dech w piersiach tarasu. Lounge 24 oferuje szeroki wybór lekkich taryf do pełnego menu kolacji oraz szeroki wybór napojów. Otwarte dla ogółu społeczeństwa * '''Kohvik Nord''' Mere pst 20 (''znajduje się w północno-zachodnim rogu Linnahall''), ☏ +372 444 0036, ✉ info@kohviknord.ee. wieczorna kawiarnia: czynna tylko o 17 - szczegóły na stronie internetowej. Na molo za Linnahall; jesteś naprawdę nad morzem === Kluby nocne === * '''Arena3''', Tartu mnt. 17 (''w dzielnicy Kompassi''). Odtwarza pop i dyskotekę w połowie drogi. Popularne wśród młodych ludzi. O rozsądnej cenie. * '''[https://www.bonbon.ee/en/ Bonbon]''', Mere Pst 6e. Otwarte dla wszystkich, którzy mogą ominąć ścisłą „kontrolę twarzy”. Ponadczasowy wystrój (żyrandole, skórzane siedzenia) i ceny do dopasowania. [[File:Club Hollywood at night.jpg|thumb|right|Club Hollywood.]] * '''[http://clubhollywood.ee/ Hollywood]''', Vana-Posti 8. Śr-Sb 23:00- ?. Duży klub, popularny wśród młodych Estończyków w ciągu tygodnia (Ladies Night w środę) i ogólna publiczność w weekendy. Standard to śmieciowe euro i 40 najlepszych piosenek. Zaczyna się o 23:00, ale przed 01:00 impreza się nie kołysze. * '''Parlament''', Ahtri 10. Bubblegum pop i wydarzenia na żywo. * '''Prive''', Harju 6. W najsłynniejszym klubie nocnym w Tallinnie, prowadzonym przez legendarnych hurtowników imprez firmowych Vibe, często grają zagraniczni didżeje. Drogie i ma ścisłą kontrolę twarzy, więc ubierz się. * '''[https://www.facebook.com/RiffTallinn Riff]''', Viru väljak 4/6 (tył centrum handlowego Viru keskus), ☏ +372 5084602, +372 5038720. Pt Sb 23:00-05:00. Jeśli masz ochotę na rosyjską muzykę klubową, kieliszki wódki i tętniący życiem tłum, to jest to podstawa. Całkiem pusty do 01:00, potem się zapełnia. Mają ładny taras latem, który jest popularnym miejscem spotkań, ponieważ główny terminal autobusowy znajduje się 100 metrów od hotelu, a wielu zatrzymuje się, aby czekać na pierwszy autobus rano. Klub ma wielu bramkarzy, ale dopóki nie nosisz broni lub nie rozpoczynasz walki, są raczej pasywni. wstęp 6 €. * '''[http://klubiteater.ee/en Teater]''', plac Vabaduse 5 (po drugiej stronie ulicy od placu Vabaduse), ☏ +372 56 88 4444, ✉ info@klubiteater.ee. Pt 23:00-05:00. Klub piwniczny na placu Vabaduse. Popularne wśród późnych nastolatków i mniejszych grup. Muzyka koncentruje się na latach 90. i 2000. Polityka drzwi jest luźna, ale większość ludzi jest wystrojona. Zwykle zaczyna się o północy. 8 € za wejście (15 € dla VIP) napoje od 4 €. * '''[http://virgins.ee/ Virgins]''', Tartu mnt. 29, ☏ +372 56992255, ✉ admin@virgins.ee. 22:00-06:00. Klub dla dżentelmenów z pokazami erotycznymi i luksusowymi drinkami. Popularne wśród osób podróżujących w interesach i mężczyzn. 10 € za wejście. ==Imprezy== === Festiwale filmowe === * '''[https://poff.ee/ Festiwal Filmowy Czarne Noce w Tallinie (PÖFF)]'''. Festiwal łączy festiwal filmów fabularnych z podfestiwalami filmów animowanych, filmów studenckich i filmów dla dzieci / młodzieży === Festiwale muzyczne === [[Plik:XXV laulupidu (3).jpg|thumb|right|Estońskie święto pieśni i tańca w 2009 r. Zdjęcie: Egon Tintse]] * '''[https://2022.laulupidu.ee/ Święto piosenki estońskiej]''' (''Laulupidu''). Pierwszy raz w 1869 r. Odbywa się co pięć lat. W 2014 roku 35 000 chórzystów zgromadziło się, by wystąpić przed 90-tysięczną publicznością. Został uznany przez UNESCO za arcydzieło ustnego i niematerialnego dziedzictwa ludzkości. * '''[https://tmw.ee/ Tydzień muzyki w Tallinie]'''. Wiosna. Festiwal pokazowy, którego celem jest wystawienie najlepszych i najwybitniejszych estońskich talentów podczas dwóch nocy w najbardziej tętniących życiem salach koncertowych w Tallinie, a także wydarzenie networkingowe dla profesjonalistów z branży muzycznej. * '''[https://www.jazzkaar.ee/en/ Międzynarodowy Festiwal Jazzkaar w Tallinie]'''. Kwiecień. Oprócz Tallina koncerty jazzowe odbywają się również w Tartu i Parnawie . * '''[https://vanalinnapaevad.ee/ Dni Starego Miasta w Tallinie]'''. Maj czerwiec. * '''Õllesummer Festival'''. Lipiec. Każdego roku przez 4 dni w festiwalu uczestniczy około 70 000 osób. * '''Birgitta Festival'''. Sierpień. Festiwal muzyczno-teatralny, który odbywa się w ruinach historycznego klasztoru Pirita (św. Brygidy). [[Plik:Suurhall.jpg|thumb|Saku suurhall]] * '''[http://www.sakusuurhall.ee/ Saku Suurhall]'''. Rocca al Mare. Największa w Estonii przestrzeń koncertowo-wystawiennicza, w której odbył się Konkurs Piosenki Eurowizji 2002. W hali i jej obiektach znajduje się doskonałe centrum handlowe, do którego można łatwo dojechać trolejbusem 6. === Wydarzenia sportowe === * '''[https://simple.session.ee/ Sesja Simpel]'''. Lato zima. Międzynarodowe zawody deskorolkowe i BMX. * '''[https://www.tallinnhorseshow.ee/ Międzynarodowy Pokaz Koni]'''. Wiosna jesień. Największe międzynarodowe zawody jeździeckie w krajach bałtyckich obejmują skoki przez przeszkody i ujeżdżenie. Odbywa się w Saku Suurhall. ==Noclegi== === Tanio === [[Plik:Sokos Hotel Viru - panoramio.jpg|thumb|Sokos Hotel Viru to zachowany punkt orientacyjny i pomnik czasów radzieckich, wraz z muzeum KGB na najwyższym piętrze]] ==== Hostele ==== * '''[http://www.16eur.ee/ 16EUR Hostel]''', Roseni 9 (Stare Miasto), ☏ +372 501 3046, ✉ info@16eur.ee. Łóżko w akademiku: od 10 €; Single: 16-25 €. * '''Alur Hostel''', Lai 20 (Stare Miasto), ☏ +372 646 6210, ✉ contact@alur.ee. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 12:00. Przyjazny personel, mała kuchnia i duża świetlica. Wi-Fi dostępne we wszystkich pokojach. Łóżko w akademiku: od 9 €. * '''[http://www.euphoria.ee/ Euphoria]''', Roosikrantsi 4 (Stare Miasto), ☏ +372 5837 3602, ✉ euphoria@traveller.ee. Miejsce z charakterem. Malowane ściany, codzienne wydarzenia, warsztaty i koncerty bez prądu sprawiają, że to miejsce różni się od innych hosteli. Obowiązkowa pozycja dla artystycznych duchów. Przyjazny personel i darmowe Wi-Fi. Od 2018 roku ten hostel jest zamykany w sezonie zimowym. Łóżko w akademiku: od 9 €. * '''[https://16eur.ee/ Fat Margeret's]''', Põhja puiestee 27 (północno-wschodnia granica Starego Miasta), ☏ +372 510 0916, ✉ info@fatmargarets.ee. Hostel z dużym salonem, kuchnią oraz dużą ilością czystych toalet i pryszniców. Darmowe wifi. Łóżko od 10 €. * '''Flying Kiwi Backpackers''', Nunne 1 (Stare Miasto), ☏ +372 5821 3292, ✉ info@flyingkiwitallinn.com. 20 łóżek * '''[https://www.hostelworld.com/ GIDIC Backpackers']'', 31 Tartu Mnt (na obrzeżach Starego Miasta), +372 646 6016. Należy do Australijczytków. * '''[https://www.zinchostel.ee/en/ Zinc Old Town Hostel]''', Väike-Karja 1 (Stare Miasto), ☏ +372 5781 0173. Kilka razy zmieniałem właściciela i nazwę, ale nadal w tym samym miejscu. Czysty, przyjazny i elastyczny personel. * '''Knight House''', Rüütli 18 (Stare Miasto), ☏ +372 5550 1001, ✉ Ilya@knight-house.eu. Hotelowe zakwaterowanie w cenach hostelowych. Hostel zajmuje ponad 600-letni dom, z centrum Starego Miasta tuż za drzwiami. W pełni wyposażona kuchnia, część wspólna, darmowe Wi-Fi, bezpłatna kawa i herbata. Łóżko w akademiku: od 7 €; Single: 16-25 €. * '''Monk's Bunk''', Tatari 1 (Stare Miasto), ☏ +372 636 3924, ✉ info@themonksbunk.com. Nawet rezerwacja miejsca tutaj przez Internet (za pośrednictwem dobrze znanych podejrzanych lub ich własnej strony internetowej) nie oznacza, że ​​mają oni dostępne zakwaterowanie. Nie są wiarygodni, jeśli chodzi o aktualizowanie stanu swoich łóżek. Więc lepiej nie stresować się i zarezerwować gdzie indziej. Pokój wieloosobowy od 11 €. * '''[https://oldhouseapartments.ee/hostel/ Old House Hostel]''', Uus 26, ☏ +372 6411 281, ✉ hostel@oldhouse.ee. Bardzo ładny, przyjazny i stylowo urządzony hostel w północnej części Starego Miasta, bardzo blisko centrum Tallina. Personel mówi doskonale po angielsku. Pokoje są wystarczająco dobre, aby przejść do pokoi hotelowych, ale nie mają prywatnych łazienek. Nie ma restauracji ani śniadania - gotujesz własne jedzenie lub jesz w innym miejscu w Tallinie. Bezpłatny dostęp do Internetu dla gości hostelu. Pokoje dwuosobowe od 30 €. * '''Tallinn Backpackers''', Olevimägi 11 (Stare Miasto), ☏ +372 644 0298, ✉ info@tallinnbackpackers.com. Obejmuje saunę. Łóżko w akademiku od 9 €. ==== Hotele ==== * '''[https://dzingel.ee/en/home/ Hotel Dzingel]''', Männiku tee 89, Nõmme (5 km od Starego Miasta i łatwy dojazd autobusem nr 5), ☏ +372 610 5201, +372 610 5300, ✉ hotell@dzingel.ee. Podwójne: 45 €. * '''[https://www.radissonhotels.com/en-us/hotels/park-inn-tallinn Park Inn by Radisson Central Tallinn]''', Narva mnt 7C, ☏ +372 633 9800, ✉ info.tallinn@rezidorparkinn.com. Nie jest to najlepszy Park Inn na świecie, ale przy odrobinie szczęścia można uzyskać bardzo niską cenę pokoju w porównaniu do siostrzanych hoteli pod główną marką Radisson. 48 € * '''[https://gohotels.ee/ GoHotel Shnelli]''', Toompuiestee 37 (''w pobliżu średniowiecznego Starego Miasta, blisko parku Snelli i bałtyckiego dworca kolejowego''), ☏ +372 631 0100. Pokój dwuosobowy: 38 €. Dla gości przyjeżdżających po północy obowiązują zniżki - 32 €. * '''[https://stbarbara.ee/en-us Hotel St.Barbara]''', Roosikrantsi 2A (wysiądź na przystanku Vabaduse väljak), ☏ +372 6400040, ✉ Booking@stbarbara.ee. Dawny szpital przekształcony w hotel. Położony na południe od Starego Miasta, jest łatwo dostępny komunikacją miejską, w pobliżu znajdują się przystanki autobusowe i tramwajowe. 40-60 €. * '''[https://citybox.no/en/tallinn/ Citybox]''', Laeva 1 (''w pobliżu terminalu D i centrum handlowego Nautica''), ☏ +372 660 6630, ✉ tallinn@citybox.ee. Hotel samoobsługowy. Goście samodzielnie dokonują rezerwacji, płatności, zameldowania i wymeldowania. Pojedynczy 40 €, podwójny 45 €. * '''St. Olav Hotel''', Lai 5 (w samym sercu średniowiecznej dzielnicy kupieckiej, trzy minuty spacerem od Rynku Starego Miasta), ☏ +372 6161180, ✉ olav@olav.ee. Stary budynek z wnętrzem również antycznym. Jednak pokoje są nowoczesne i wyposażone w telewizor z płaskim ekranem. Podwójne: 45 €. * '''[https://gotthard.ee/ Gotthard Residents]''', Pikk 66 (nieco ponad 0,5 km do starego miasta i około 1 km do portu promowego), ☏ +372 611 8080, ✉ gotthard@gotthard.ee. Podwójne: 44 €. * '''[https://www.meritonhotels.com/en/ Meriton Old Town Garden Hotel]''', Lai 24, ☏ +372 664 8800, ✉ booking@meritonhotels.com. Podwójne: 37 €. * '''[http://www.piritaklooster.ee/bookings/?lang=en Klasztor Pirita]''', Merivälja tee 18 (dzielnica Pirita, w pobliżu plaży Pirita), ☏ +372 605 5000, ✉ pirita@osss.ee. Z bezpośrednim dostępem do stoków narciarskich, ogrodem, tarasem, bezpłatnym WiFi i parkingiem. Pojedynczy 42 €, podwójny 58 €, potrójny 77 €, poczwórny 99 €. === Umiarkowanie === [[Plik:Blue Sirius SS Admiral Beluga Hotell Euroopa Tallinn 6 May 2013.JPG|thumb|Hotel Euroopa widziany z przystani w porcie w Tallinie]] * '''Barons Boutique Hotel''', Suur-Karja 7, ☏ +372 699 9700, ✉ barons@barons.ee. Hotel mieści się w starym budynku banku i cechuje go nadmierna ilość pretensjonalności w przypadku dość prostych pokoi. 94 € * '''Hotel Euroopa''' (dawniej Clarion), Paadi 5, ☏ +372 6699 777, ✉ info@euroopa.ee. Euroopa ma pierwszorzędną lokalizację z widokiem na basen mariny w porcie Starego Miasta w Tallinie i jest ogólnie bardzo nowoczesnym hotelem. Pokoje są przestronne i wygodne, a być może jedynym minusem tego wszystkiego są dziko zderzające się tekstury i wzory w całym hotelu. 95 €. * '''[https://www.mycityhotel.ee/ My City Hotel]''', Vana Posti 11/13, ☏ +372 6220900, ✉ info@mycityhotel.ee. Hotel w rzucającym się w oczy białym budynku z początku XX wieku może wyglądać jak wiele innych w Tallinie z nieco przestarzałym i pretensjonalnym wystrojem, ale za tą okleiną kryje się prawdziwe oddanie detalom, sięgające nawet kaczkę w wannie w zestawie przyborów toaletowych. 80 € * '''Hotel Palace''', Vabaduse Väljak 3, ☏ +372 680 6655, ✉ palace@tallinnhotels.ee. Obsługiwany przez lokalną firmę Tallinn Hotels, hotel Palace mieści się w budynku z 1937 roku z surową szarą fasadą z epoki, nieco kontrastującą z jego nazwą. Wnętrza zostały odnowione w połowie 2014 roku i obecnie wyposażone są w meble i wyposażenie nawiązujące do okresu międzywojennego. Kontynuacją wątku art deco są motywy z obrazów Konrada Mägi, słynnego estońskiego malarza, którego życie przypada na przełom XIX i XX wieku. 92 € * '''[https://www.radissonhotels.com/en-us/hotels/radisson-blu-tallinn-olumpia Radisson Blu Hotel Olumpia]''', Tallinn (dawniej Reval Hotel Olümpia), Liivalaia 33, ☏ +372 631 5333, ✉ info.olumpia.tallinn@radissonblu.com. 390 klimatyzowanych pokoi oraz barów i restauracji. Posiada również centrum konferencyjne, klub zdrowia z basenem i saunami. Darmowe WiFi w całym hotelu. 76 €. * '''[https://www.tallinkhotels.com/en/tallink-city-hotel Tallink City Hotel]''', A. Laikmaa 5, ☏ +372 630 0800, ✉ cityhotel@tallink.ee. Tallink's City Hotel ma bardzo centralną lokalizację, naprzeciwko centrum handlowego Viru, ale niestety zawodzi go kiepskie standardy usług dyktowane przez biznes grupowy, który jest podstawą hotelu. 92 € * '''[https://www.tallinkhotels.com/tallink-express-hotel Tallink Express Hotel]''', Sadama 9, ☏ +372 667 8700, ✉ expresshotel@tallink.ee. Tallink Express to najtańszy z hoteli obsługiwanych przez operatora promowego Tallink, wciśnięty pomiędzy ich spektakularną siedzibę a Tallink Spa & Conference Centre. Pokoje, meble i wyposażenie są raczej podstawowe, a lokalizacja odrobinę odległa i nie w przyjemnej lub malowniczej części Tallina. 68 €. * '''[https://www.tallinkhotels.com/tallink-spa-conference-hotel Tallink Spa & Conference Centre]''', Sadama 11a, ☏ +372 630 1000, ✉ spahotel@tallink.ee. Najbardziej ekskluzywna nieruchomość Tallink jest dokładnie taka, jak mówi etykieta, ze spa basenowym z wieloma udogodnieniami na bazie wody i centrum konferencyjnym. Pokoje są nowoczesne i ozdobione czasami zdumiewająco zderzającymi się wzorami, a niektóre wychodzą na główne atrium basenu, a nie na zewnątrz. Istnieje znaczna odległość od hotelu do wszystkiego innego oprócz terminalu promowego. 92 € * '''[https://www.ylemistehotel.ee/en/ Hotel Ülemiste]''', Lennujaama tee 2, ☏ +372 603 2600, ✉ sales@ylemistehotel.ee. Dzięki lokalizacji w pobliżu brzegu jeziora Ulemiste, w odległości spaceru od lotniska, hotel ten uznawany jest za hotel lotniskowy w Tallinnie. Poza lotniskiem i centrum handlowym Ulemiste nie jest blisko do niczego. Wszystko w tym hotelu jest dość nowoczesne, choć zawodzi drobiazgów. 80 € * '''Baltic Hotel Vana Wiru''', Viru 11, ☏ +372 66 91 500, ✉ vanawiru@baltichotelgroup.com. Hotel ma przestarzałe pokoje, z których niektóre nie mają zbyt dużego widoku, podczas gdy inne mają spadzisty dach i pod wieloma innymi względami wyprzedzają go inne hotele. Ale to wszystko składa się na jego genialną lokalizację przy ulicy Viru w sercu Starego Miasta. 95 €. * '''[https://www.vonstackelberghotel.com/ The von Stackelberg Hotel Tallinn]''', Toompuiestee 23, ☏ +372 66 00 700, ✉ fom.vsh@uhotelsgroup.com. Hotel mieści się w zabytkowym budynku należącym niegdyś do rodziny von Stackelberg, położonym na obrzeżach Starego Miasta w Tallinie. Pokoje są dość przestronne jak na zabytkowy obiekt, a na miejscu znajduje się spa oferujące zabiegi odnowy biologicznej. 79,00 € === Drogo === [[Plik:Tln1.jpg|thumbnail|right|Widok na centrum Tallina nocą, w tym wieże Swissotel i Radisson]] * '''[https://www.merchantshousehotel.com/ Merchants House Hotel]''', Dunkri 4/6 (Plac Ratuszowy), ☏ +372 6977 500, ✉ info@merchantshousehotel.com. 31 pokoi i sześć apartamentów. Hotel to mały kompleks budynków z XIV i XVI wieku z pokojami wychodzącymi na centralny dziedziniec. Zabytkowa zabudowa ładnie kontrastuje z luksusowymi designerskimi wnętrzami pokoi. 115 € * '''[https://www.nordichotels.eu/ Nordic Hotel Forum]''', Viru Väljak 3, ☏ +372 622 2900, faks: +372 622 2901, ✉ info@nordichotels.eu. Nowoczesny hotel przy placu Viru Väljak w centrum miasta. Dobre i obfite śniadanie w formie bufetu. pokój dwuosobowy 105 €. * '''[https://olevi.ee/ Olevi Residents]''', Olevimägi 4 (Stare Miasto), ☏ +372 6 277 650. Naprawdę ładny i komfortowy hotel w centrum Starego Miasta. Darmowy dostęp do internetu. Ma bardzo dobrą restaurację hotelową. Budynek pochodzi z XIV wieku i ma wiele charakteru. Pokój dwuosobowy: 103 € ze śniadaniem. * '''[https://www.radissonhotels.com/en-us/hotels/radisson-blu-tallinn Radisson Blu Sky Hotel]''', Rävala pst. 3, ☏ +372 682 3000, ✉ info.tallinn@radissonblu.com. 280 pokoi, wszystkie wyposażone w telewizor, telefon, minibar, klimatyzację, prasę do spodni, minisejf, lodówkę, łącze internetowe, szlafroki (w pokojach superior i apartamentach), suszarkę do włosów oraz zestaw do parzenia kawy i herbaty. Pokoje urządzone są w stylu skandynawskim, włoskim, marynistycznym i orientalnym. Darmowe łącze szerokopasmowe. 111 € * '''Savoy Boutique Hotel''', Suur-Karja 17/19, ☏ +372 680 6688, ✉ savoy@tallinnhotels.ee. Savoy to najbardziej ekskluzywna nieruchomość spośród tych obsługiwanych przez lokalną firmę Tallinn Hotels. Duży budynek wyróżnia się na tle Starego Miasta, a wnętrza utrzymane są w prostym i konserwatywnym stylu. Ze względu na ograniczenia zabytków niektóre pokoje, zwłaszcza jednoosobowe, są raczej niewielkie. 133 € * '''[https://www.schloesslehotel.com/boutique-hotels-tallinn/ Schlössle Hotel]''', Pühavaimu 13/15 (Stare Miasto), ☏ +372 699 77 00, ✉ sch@schlossle-hotels.com. Stary magazyn przekształcony w barokowo-gotycki hotel butikowy. Pod pewnymi względami najstarszy hotel (po raz pierwszy wzniesiony w XIV wieku) i szczegółowo odnowiony, aby sprostać dzisiejszym wymaganiom hotelu pięciogwiazdkowego. Tylko 23 pokoje, spa i część wiodących hoteli świata. od 122,90 € * '''[https://viru.ee/ Sokos Hotel Viru]''', Viru väljak 4, ☏ +372 680 9300. Jest to duże pudełko zapałek budynku, który przez długi czas był najwyższym nowoczesnym budynkiem w Tallinie. Jest bardzo centralnie położony na skraju Starego Miasta. W czasach radzieckich, kiedy Tallin był wylęgarnią szpiegostwa, Viru był głównym hotelem w mieście, a każdy pokój był słynny podsłuchiwany przez KGB. Dziś jest to po prostu bardzo dobry hotel biznesowy prowadzony przez Finlandię, a nawet szara fasada została pobielona. 128 € * '''[https://www.sokoshotels.fi/en/tallinn/sokos-hotel-viru Solo Sokos Hotel Estoria]''', Viru valjak 4, ☏ +372 6 809 300, ✉ estoria.reservation@sok.fi. Estoria jest częścią tego samego kompleksu budynków co hotel Viru, ale jest zgodna z ekskluzywną koncepcją „Solo” i zawiera kolorowe i niepowtarzalne elementy wystroju w całym wnętrzu. Poziom komfortu i udogodnień jest wyższy niż w hotelu Viru, ale 93 pokoje znajdują się w mniejszym budynku z mniej spektakularnymi widokami. 158 € * '''St. Petersburg Hotel''', Rataskaevu 7, ☏ +372 628 6500. Petersburg jest siostrzanym hotelem Schloessle, prowadzonym przez M.C Hotels i jako taki jest członkiem Summit Hotels oraz Preferred Hotels Group. Ten butikowy obiekt mieści się w zabytkowym budynku na rogu deptaków na Starym Mieście. Wnętrza wypełnione są wykwintnymi meblami oraz designerskimi lub zabytkowymi meblami i wyposażeniem. Poziom usług i cen odpowiada temu standardowi. 140 €. * '''[https://www.swissotel.com/hotels/tallinn/ Swissôtel Tallinn]''', Tornimäe 3, ☏ +372 624 0000. Najwyższy budynek w dzielnicy bankowej. 238 stylowych pokoi z widokiem na miasto lub port. W hotelu znajdują się dwie restauracje i delikatesy dla gości w biegu; Püroval Spa & Wellness zapewnia prywatne zaplecze fitness i relaksacyjne, w tym kryty basen, siłownię, saunę i łaźnię parową. Widoki na Tallin i Stare Miasto są spektakularne z 30 piętra Horisont Bar. 113 € * '''[https://www.telegraafhotel.com/hotel-tallinn/ Hotel Telegraaf]''', Vene 9 (Stare Miasto), ☏ +372 6000 600, faks: +372 6000 601, ✉ info@telegraafhotel.com. Położony na Starym Mieście w Tallinnie budynek hotelu został zbudowany jako stacja wymiany dla estońskiej firmy Telegraph w 1878 roku, a historyczna fasada została całkowicie odnowiona, aby w 2007 roku ponownie otworzyć go jako pięciogwiazdkowy hotel z 86 eleganckimi pokojami i apartamentami. , mała (Elemis!) strefa SPA z krytym basenem, dwiema kabinami do zabiegów kosmetycznych i masaży, Salą Symfoniczną (sala bankietowa, imprezy prywatne) oraz renomowaną Restauracją Czajkowski, aw miesiącach letnich urokliwym letnim tarasem. 160 €. edytować * '''The Three Sisters Boutique Hotel''', Pikk 71, ☏ +372 630 6300, ✉ info@threesistershotel.com. Członek Relais & Chateaux, Three Sisters w nazwie nawiązuje do trzech średniowiecznych budynków, które składają się na hotel. Ponieważ budynki pochodzą z XIV wieku, każdy z 23 pokoi hotelu ma unikalny kształt i wielkość, a także wyposażenie - niektóre pozostają wierne średniowiecznemu charakterowi reszty hotelu, a inne są zaskakująco nowoczesne. Strome schody, spadziste dachy i małe okna są również częścią pakietu. 139 €. ==Kontakt== Wi-Fi jest dostępne w wielu miejscach publicznych, a także w restauracjach, hotelach i barach, z wielu z nich można korzystać bezpłatnie. Witryna wifi.ee prowadzi listę sieci bezprzewodowych. Jeśli chcesz wysłać kartkę pocztową, prawie w każdym miejscu sprzedającym coś jest również pocztówka. Jednak rzadko mają znaczki. Sprawdź stronę internetową Poczty Estońskiej, aby sprawdzić lokalizacje urzędów pocztowych, tutaj możesz kupić znaczki. ==Bezpieczeństwo== [[Plik:Plaza de la Torre, Tallinn, Estonia, 2012-08-05, DD 36.JPG|thumbnail|right|Mury Starego Miasta]] Tallinn jest z łatwością jedną z najbezpieczniejszych stolic Europy, przy czym brutalne przestępstwa są rzadkie, a drobne przestępstwa są znikome w porównaniu z innymi miastami. Jednak różne rządy ostrzegają przed ryzykiem kradzieży, szczególnie na Starym Mieście. Uważnie obserwuj swoje kosztowności, zwłaszcza w transporcie publicznym i na ulicy Viru. Stygmatyzowanych dzielnic Kopli i Lasnamäe - oba w przeważającej mierze rosyjskojęzyczne obszary znane jako siedliska osławionej kultury „Gopnik” - prawdopodobnie najlepiej jest unikać po zmroku, chociaż są one dużo bezpieczniejsze niż „złe dzielnice” w Europie Zachodniej lub Miasta Ameryki Północnej. Największą pułapką dla turystów w Tallinie jest oszukiwanie taksówkarzy lub w „klubach dżentelmenów”. Wiele z nich jest znanych z wygórowanych cen i ukrytych „opłat”. Muskanie kart kredytowych i inne podobne oszustwa są powszechną praktyką w tych placówkach. Trzymaj się z daleka, chyba że szczególnie cieszy Cię utrata miesięcznego wynagrodzenia w ciągu kilku godzin. Osoby, które przyjeżdżają do Tallinna kamperem lub po prostu samochodem, powinny zachować ostrożność i nie zostawiać wartościowych rzeczy w swoich pojazdach. Niestety nie jest rzadkością, że samochody z zagranicznymi tablicami są łupione. Przestępstwa te popełniane są głównie w rejonie portu pasażerskiego w Tallinnie oraz przy pobliskich ulicach, na których zatrzymuje się wiele kamperów. == Szacunek == W okresie sowieckim nazwa miasta została przetłumaczona w języku angielskim jako ''Tallin'', co jest transliteracją nazwy miasta w języku rosyjskim: Таллин. Dzisiaj należy unikać tej pisowni. ==Informacje turystyczne== [[Plik:Pikk Hermann, Tallin, Estonia, 2012-08-05, DD 02.JPG|thumbnail|right|Wieża Pikk Hermann (Tall Hermann) i budynek Parlamentu Estonii (Riigikogu)]] * {{Znacznik|Informacja turystyczna|59.43649 |24.74437|typ=atrakcja}}'''[https://www.visittallinn.ee/ Centrum Informacji Turystycznej na Starym Mieście]''', Niguliste 2 / Kullassepa 4., ☏ +372 645 7777, ✉ turismiinfo@tallinnlv.ee * {{Znacznik|Szpital Centralny|59.4278 |24.7567 |typ=atrakcja}}'''[https://www.itk.ee/en Szpital Centralny East-Tallinn]''', Ravi 18, ☏ +372 622 7070, numer bezpłatny: 1900. Pełnowartościowa klinika obejmująca wszystkie obszary (OIOM, położne, operacje itp.) I zalecana przez większość ambasad == Gdzie dalej == * '''[[Wodospad Jägala]]''' - 20 km na wschód od Tallina to największy wodospad Estonii. * '''[[Park Narodowy Lahemaa]]''' - około 50 km na wschód od Tallina, miejsce, w którym można znaleźć ładne lasy, wybrzeże, bagna, piękne torfowiska i 4 ciekawe dwory. Dobry na jednodniową wycieczkę lub nawet wędrówki z noclegiem w parku. * '''[[Park Narodowy Soomaa]]''' - około 60 km na południe od Tallina i drugi co do wielkości park narodowy w Estonii, znany z bagien i torfowisk (Soomaa oznacza po estońsku „kraina torfowisk”) oraz „piątego sezonu”. Zaskakujące jest, że pływanie jest tam popularne i mówi się, że odmładza skórę. * '''[[Kaberneeme]]''' - Wioska położona około 40 km na wschód od Tallina na wybrzeżu. Wieś posiada 2-kilometrowy odcinek plaży z lasami sosnowymi sięgającymi aż do brzegu. * '''[[Viljandi]]''' - piękne, starożytne i pagórkowate miasto, znane z corocznego Festiwalu Muzyki Ludowej Viljandi, pięknego starego miasta oraz przytłaczającego i malowniczego parku wokół starego zamku. * '''[[Tartu]]''' - 2 godz. samochodem, 2 godz. 30 min autobusem, południowy wschód. Bogate w muzea i hanzeatyckie miasto nad brzegiem rzeki Emajõgi. Ponadto drugie co do wielkości i najstarsze miasto Estonii, intelektualne centrum słynące z uniwersytetów i tętniące życiem miasto studenckie. * '''[[Paldiski]]''' - 40 km na zachód, to dawne radzieckie zamknięte miasto jest wspaniałym miejscem do zobaczenia pozostałości radzieckiej infrastruktury wojskowej i przemysłowej. * Wskocz na prom i jesteś w '''[[Helsinki|Helsinkach]]''' w [[Finlandia|Finlandii]] w 2 godziny. Obywatelom Unii Europejskiej wystarczy dowód osobisty {{Jest w|Harjumaa}} {{Geo|59.437222|24.745278}} [[Kategoria:Harjumaa]] lipn43bss9x8n2bm02n43trvfjx48so 0 3876 159636 82216 2026-10-25T19:51:19Z Moromar 2451 159636 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Rezerwat przyrody florystyczny i leśny „Górki”''', utworzony został 12 maja 1954 r., ma powierzchnię 0,17 ha i leży w gminie [[w:Rogów (powiat brzeziński)|Rogów]] w [[Powiat brzeziński|powiecie brzezińskim]] w [[Województwo łódzkie|województwie łódzkim]], w [[Polska|Polsce]] w mezoregionie Wzniesienia Łódzkie niedaleko Rogowa. Współrzędne geograficzne: 51°50′35″N 19°56′15″E Rezerwat utworzono w celu ochrony i zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych stanowiska [[w:Zimoziół północny|zimoziołu północnego (Linnaea borealis)]] w drzewostanie [[w:Sosna|sosnowym]]. Zimoziół północny to drobna krzewinka z wijącymi się cienkimi pędami. Ma małe liście o ząbkowanych brzegach oraz białe, dzwonkowate, wonne kwiaty umieszczone po 2 na szczytach pędów. Występuje głównie w północnej części Europy (m.in. w Norwegii i Szwecji). W Polsce jest to gatunek rzadki i rośnie na nielicznych stanowiskach, w naszym kraju na południowej granicy zasięgu.<br />Zimoziół w opisywanym rezerwacie tworzy płat w borze mieszanym, obficie kwitnący i owocujący. <br />W pobliżu Rogowa znajdują się 3 rezerwaty przyrody: „Doliska”, „Zimna Woda” i „Górki”. {{Jest w|Powiat brzeziński}} {{Geo|51°50′35″|19°56′15″}}| [[Kategoria:Rezerwaty przyrody województwa łódzkiego]] dfflr8c71mtupzlu7ebjcjvlfqz1x1p 8 4328 159653 159489 2026-10-26T11:42:48Z Rzuwig 144 159653 wikitext text/x-wiki * style-summary-buttons [hidden] | summary-buttons.css == browsing == * Navigation popups | Popups-local.js * maps [default] | maps.js * MapFrame[default]|MapFrame.js * purge-tab [dependencies=mediawiki.util] | purge.js * WikidataInfo | WikidataInfo.js * quickeditcounter [dependencies=mediawiki.util] | quickeditcounter.js == editing == * HotCat | HotCat.js * heading-icons [default | dependencies=mediawiki.util]|heading-icons.js * edit-summaries [dependencies=ext.gadget.style-summary-buttons | default] | edit-summaries-local.js | edit-summaries-core.js == other == * replylinks | replylinks.js 33qb6d7wl0s6zvbpqr6iny3ata699uk 8 4562 159651 155111 2026-10-26T11:41:22Z Rzuwig 144 159651 wikitext text/x-wiki ''[[Szablon:Mapframe|MapFrame]]'' - wstawia inline mapę na wybranych stronach ([[Wikipodróże:Jak używać map dynamicznych|więcej informacji]]). 4kb4xkd7sxx7uw8omuiyd1xzsxhrnr1 159652 159651 2026-10-26T11:41:54Z Rzuwig 144 159652 wikitext text/x-wiki ''[[Szablon:Mapframe|MapFrame]]'' – wstawia inline mapę na wybranych stronach ([[Wikipodróże:Jak używać map dynamicznych|więcej informacji]]). gc494myk0kx1312oddovbct26ib5pyv 0 5855 159646 159623 2026-10-26T08:44:54Z Alan ffm 23 - nadmiarowe 159646 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Wikivoyage Photomontage banner.jpg}} [[Plik:Rotating earth (large).gif|thumb|upright=1.2|GIF przedstawiający Ziemię obracającą się wokół własnej osi]] '''Świat''' jako '''Ziemia''' ([[w:Łacina|łac.]] ''Terra'', ''Tellus'', [[w:Język_grecki|gr.]] ''Γαῖα'', [[w:Transkrypcja_(językoznawstwo)|trb.]] ''Gaja'') – trzecia, licząc od Słońca, oraz piąta pod względem wielkości planeta Układu Słonecznego. Jedynym naturalnym satelitą Ziemi jest Księżyc. Ziemia jest podzielona na 6 lub 7 kontynentów. Ziemia składa się w większości z mórz i oceanów, które stanowią 70,8% powierzchni Ziemi, w porównaniu z zajmowanymi przez powierzchnie lądowe 29,2%. == Podział świata == === Kontynenty === Powszechnie występujący podział na 7 kontynentów: {| class="wikitable" |+ !Lp. !Kontynent !Mapa !Liczba państw !Liczba ludności !Procent ludności świata !Powierzchnia (w km²) !Procent powierzchni lądów na świecie |- |1. |'''[[Afryka]]''' |[[Plik:Africa satellite orthographic.jpg|centruj|mały]] |'''54''' |1,59 mld |19,1% |30,37 mln |20,4% |- |2. |'''[[Ameryka Południowa]]''' |[[Plik:South America satellite orthographic.jpg|centruj|mały]] |'''12''' |441 mln |5,4% |17,84 mln |11,9% |- |3. |'''[[Ameryka Północna]]''' |[[Plik:North America satellite orthographic.jpg|centruj|mały]] |'''23''' |390 mln |7,5% |24,5 mln |16,2% |- |4. |'''[[Antarktyda]]''' |[[Plik:Antarctica 6400px from Blue Marble.jpg|centruj|mały]] |'''0''' |brak stałej liczby ludności |0% |14,2 mln |9,2% |- |5. |'''[[Australia i Oceania]]''' |[[Plik:Australia satellite orthographic.jpg|centruj|mały]] |'''14''' |47,1 mln |0,5% |8,5 mln |5,1% |- |6. |'''[[Azja]]''' |[[Plik:Asia satellite orthographic.jpg|centruj|mały]] |'''48''' |4,87 mld |58,9% |44,5 mln |29,7% |- |7. |'''[[Europa]]''' |[[Plik:Europe satellite orthographic.jpg|centruj|mały]] |'''46''' |744 mln |8,6% |10,2 mln |7,5% |} Największym kontynentem na świecie pod względem liczby ludności oraz powierzchni jest Azja. Natomiast najmniejszym kontynentem pod względem liczby ludności jest Antarktyda, na której nie ma rdzennych mieszkańców (tylko sezonowo naukowcy i badacze), a pod względem powierzchni Australia i Oceania. Liczba państw na kontynentach może różnić się według różnych źródeł, jednak według liczby państw uznawanej na arenie międzynarodowej, największą ilość posiada Afryka. Antarktyda nie należy do żadnego państwa oraz jest osobnym kontynentem na podstawie podpisanego w 1959r. ''Układu w Sprawie Antarktydy''. Według różnych modeli liczba kontynentów może być różna. Często jako jeden kontynent uznawana jest '''[[Eurazja]]''', czyli połączenie Europy i Azji. W niektórych modelach Ameryka Północna i Ameryka Południowa tworzą jedną Amerykę. <nowiki>*</nowiki> ''Liczba państw zawiera tylko państwa uznawane na arenie międzynarodowej. Palestyna liczy się do liczby państw w Azji jako państwo obserwator.'' === Państwa === Największym państwem na świecie pod względem liczby ludności są [[Indie]], które posiadają 1,476 mld mieszkańców (stanowią oni ok. 17,8% ogólnej populacji Ziemi). Natomiast największym państwem pod względem powierzchni jest [[Rosja]], która zajmuje 17,1 km², co stanowi 11% całej powierzchni lądowej na świecie. == Powierzchnie wodne == Na Ziemi ok. 70,8% powierzchni jest zajęta przez wody - z czego w 97,5% odpowiada '''woda słona''' (głównie oceany i morza), a w ok. 2,5% '''woda słodka''' (lądolody, wody podziemne, wody powierzchniowe - rzeki, jeziora). Najpopularniejszą nazwą dla wszystkich wód słonych na świecie jest ''Wszechocean'', który zawiera cztery lub pięć (zależnie od przyjętej formy) oficjalnych oceanów oraz wszystkich należących do nich mórz. Lista oceanów według modelu 5-oceanowego na świecie: {| class="wikitable" |+ !Lp. !Ocean !Mapa !Liczba mórz !Objętość wody (w km³) !Procent ilości wody oceanicznej na świecie |- |1. |'''Arktyczny''' |[[Plik:Arctic ocean in toki pona.png|centruj|mały]] |10 |18,68 mln |1,4% |- |2. |'''Atlantycki''' (Atlantyk) |[[Plik:Atlantic Ocean.png|centruj|mały]] |28 |310,4 mln |23,5% |- |3. |'''Indyjski''' |[[Plik:Indian Ocean-CIA WFB Map corrected blank.svg|centruj|mały]] |6 |264 mln |19,8% |- |4. |'''Spokojny''' (Pacyfik) |[[Plik:Pacific Ocean.png|centruj|mały]] |22 |764 mln |49,6% |- |5. |'''Południowy''' |[[Plik:Southern Ocean.svg|centruj|mały]] |14 |71,8 mln |5,7% |} Niektóre źródła podają 4 oceany, włączając Ocean Południowy w sąsiednie oceany. Objętość wody w oceanach oraz jej procent w ilości wody oceanicznej na świecie może różnić się w zależności od źródła. == Strefy klimatyczne == === Lista stref klimatycznych === {| class="wikitable" |+ !Strefa klimastyczna !Dominacja !Fotografia !Występowanie !Temperatura !Opady |- |'''<u>Strefa równikowa</u>''' |'''wilgotny las równikowy''' |[[Plik:Tropical rainforest 2, Koh Chang, Thailand.jpg|centruj|mały]] |rozciąga się wokół równika, orientacyjnie między 10°–20° szerokości geograficznej północnej oraz południowej | * średnia temperatura wynosi od 24°C do 28°C * roczna amplituda jest bardzo mała (nie przekracza 2-3°C), brak termicznych pór roku * dobowa amplituda wynosi zazwyczaj od 5°C do 10°C | * bardzo wysoka roczna suma opadów, od 2000 mm do 3000 mm * głównie występują opady konwekcyjne * opady są całoroczne i równomierne |- |'''<u>Strefa zwrotnikowa</u>''' |'''pustynie, półpustynie, wilgotny i suchy las zwrotnikowy''' |[[Plik:Acacia in Ein Khadra Desert Oasis 00 (87).jpg|centruj|mały]] |obszary położone po obu stronach zwrotników (zwrotnik Raka na półkuli północnej i zwrotnik Koziorożca na półkuli południowej), zazwyczaj w przedziale od ok. 20° do 30° szerokości geograficznej | * średnia temperatura w przedziale od 20°C do 25°C * wyraźna amplituda roczna w klimacie suchym i mała w klimacie wilgotnym * bardzo duża amplituda dobowa, nawet ok. 30°C w klimacie suchym i niewielka, stała w klimacie wilgotnym | * bardzo niska roczna suma opadów nieprzekraczająca 200-250 mm * nagłe, gwałtowne ulewy możliwe po długim czasie suszy * bardzo wysoka nieregularność opadów |- |'''<u>Strefa podzwrotnikowa</u>''' |'''roślinność twardolistna, wilgotne lasy podzwrotnikowe, pustynie i półpustynie podzwrotnikowe''' |[[Plik:Myrtos from above - panoramio.jpg|centruj|mały]] |położna na obu półkulach, wzdłuż szerokości geograficznych wynoszących mniej więcej od 30° do 40° (czasami do 45°) szerokości północnej i południowej | * średnia roczna temperatura powyżej 15°C * w lato średnie temperatury przekraczające 20°C, w odmianach pustynnych nawet powyżej 30°C * w zimę temperatura od 0°C do 10°C * niskie amplitudy nad morzami, ale bardzo wysokie w głębi lądu | * w klimacie kontynentalnym skrajny brak opadów, poniżej 200 mm opadów rocznej sumy * w klimacie śródziemnomorskim najwięcej deszczu spada w zimę (ok. 400-900 mm), dużo mniej w lato * obfite, ulewne opady deszczu w klimacie morskim, monsunowym |- |'''<u>Strefa umiarkowana</u>''' |'''lasy liściaste, iglaste i mieszane, stepy i prerie, tajgi i lasy borealne''' |[[Plik:New Bavaria Park (Autumn 2017) 2.jpg|centruj|mały]] |rozciąga się w szerokościach geograficznych 40°–60°N oraz 40°–50°S na obu półkulach | * średnia roczna temperatura w przedziale od 0°C do 15°C * duże roczne amplitudy temperatur przez występowanie pór roku * umiarkowane amplitudy dobowe, zazwyczaj od ok. 5°C do 15°C * największe amplitudy są notowane w głębi lądu | * średnia roczna suma opadów wynosi zazwyczaj ok. 500-1000 mm, jednak w głębi lądu może spadać poniżej 300 mm, a na obszarach górskich przekraczać 2000 mm * w klimacie morskim równomierne opady przez cały rok, w klimacie kontynentalnym duża przewaga opadów zimowych * opady ciekłe i stałe * przeważają opady frontalne oraz konwekcyjne |- |'''<u>Strefa okołobiegunowa</u>''' (czasem dzielona na okołopolarną i klimat polarny) |'''tundry, pustynie lodowe''' |[[Plik:024 Aerial view of Jakobshavn Glacier at Disko Bay (Greenland) Photo by Giles Laurent.jpg|centruj|mały]] |występuje na obszarach wokół biegunów północnego i południowego, na półkuli północnej i południowej, zazwyczaj na północ i południe od kręgów podbiegunowych (ok. 66°33′ N i S), a miejscami już od ok. 50°–60° szerokości geograficznej | * średnia roczna temperatura utrzymuję się znacznie poniżej 0°C, w niektórych miejscach wynosi nawet od -10°C do -60°C * krótkie i chłodne lata oraz długie i mroźne zimy (temperatury poniżej -30°C) * bardzo wysokie roczne amplitudy powietrza, nawet do 80°C różnicy | * bardzo niska roczna suma opadów, poniżej 250 mm, w głębi Antarktydy nawet poniżej 50 mm * dominują opady stałe * niewielka przewaga opadów w miesiącach letnich * głównie występują opady frontowe (cyklonowe) |} === Wewnętrzny podział stref klimatycznych === Każda strefa klimatyczna posiada wewnętrzny, bardziej szczegółowy podział, który rozróżnia klimat w danej strefie w różnych miejscach według np. bliskości morza (mniejsze lub większe amplitudy temperatur) czy większej podatności na napływ niżów. ==== Strefa równikowa ==== * '''równikowy wybitnie wilgotny''' - temperatura rzędu od 24°C do 28°C przez cały rok, brak zimy. Opady najwyższe ze strefy równikowej (nawet do 4000 mm). Charakteryzuje się codziennymi "deszczami zenitalnymi" wczesnym popołudniem. <u>Występowanie:</u> np. Kotlina Konga ([[Demokratyczna Republika Konga|DR Konga]]), Nizina Amazonki ([[Brazylia]]) i Archipelag Malajski ([[Indonezja]]). * '''podrównikowy wilgotny''' - temperatura bardzo zbliżona do temperatury z klimatu równikowego wybitnie wilgotnego, z małymi wahaniami rocznymi. Występuje jedna lub dwie krótkie pory suche oraz jedna długa pora deszczowa (opady w normie). <u>Występowanie:</u> np. Środkowa Afryka ([[Kenia]], [[Nigeria]]), [[Wenezuela]], północna [[Australia]]. * '''podrównikowy suchy''' - temperatury do 30°C (najwyższe tuż przed deszczem). Roczna suma opadów to ok. 100-500 mm, opady są nieregularne. Długa pora sucha (powyżej 6-9 miesięcy) i krótki epizod deszczowy. <u>Występowanie:</u> np. strefa Sehelu ([[Mali]], [[Czad]], [[Sudan]]), część [[Indie|Indii]]. ==== Strefa zwrotnikowa ==== * '''zwrotnikowy wilgotny''' - w lato temperatury średnie ok. 30°C, w zimę spadek do 15°C-20°C. Lato jest gorące, ale też bardzo deszczowe (większość z 1000-2000 mm średniej rocznej sumy opadów), monsunowe, a zima bardzo sucha. <u>Występowanie:</u> np. południowe [[Indie]], południowe [[Chiny]], [[Floryda]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]) i południowa [[Brazylia]]. * '''zwrotnikowy wilgotny monsunowy''' - najwyższe temperatury występują wiosną (przed monsunem) - ponad 35°C, zima łagodna ok. 20°C. Latem bardzo duża ilość opadów (nawet do 5000 mm), a w zimę ich brak. <u>Występowanie:</u> np. północno-wschodnie [[Indie]], [[Bangladesz]], południowo-wschodnia Azja ([[Tajlandia]], [[Wietnam]]). * '''zwrotnikowy suchy''' - gorące lato, powyżej 32°C, zima chłodniejsza i bezwietrzna. Amplituda dobowa nawet do 40°C. Bardzo mała ilość opadów - ok. 100-300 mm, które występują nieregularnie, niska wilgotność powietrza. <u>Występowanie:</u> np. obrzeża wielkich pustyń, północny [[Meksyk]], wnętrze [[Australia|Australii]] i Kalahari ([[Botswana]]). * '''zwrotnikowy skrajnie suchy''' - ekstremalne upały latem (temperatura często >45°C w cieniu), w zimę w dzień temperatury powyżej 20°C, ale w nocy możliwe przymrozki. Całkowita susza, często brak opadów przez kilkanaście miesięcy z rzędu. <u>Występowanie:</u> np. pustynia Sahara ([[Egipt]], [[Algieria]]), półwysep Arabski ([[Arabia Saudyjska]], [[Zjednoczone Emiraty Arabskie|ZEA]]) i pustynia Atakama ([[Chile]]). ==== Strefa podzwrotnikowa ==== * '''podzwrotnikowy morski (śródziemnomorski)''' - średnia temperatura od 22°C do 28°C w suche i ciepłe lato, w zimę łagodne średnie temperatury w przedziale od 5°C do 15°C. Opady występują tylko zimą, lato jest bezdeszczowe. <u>Występowanie:</u> np. południe Europy ([[Włochy]], [[Hiszpania]], [[Grecja]]), [[Kalifornia]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]), [[Południowa Afryka|RPA]] i południowa [[Australia]]. * '''podzwrotnikowy morski monsunowy''' - lato ciepłe, upalne (powyżej 25°C), ale też bardzo wilgotne. Zima chłodniejsza, ale bez mrozu, zazwyczaj ok. 5-10°C. Opady skoncentrowane gwałtownie w miesiącach letnich. <u>Występowanie:</u> np. południowa [[Japonia]], południowa [[Korea Południowa|Korea Płd]], wschodnie [[Chiny]] ([[Szanghaj]]) i [[Sydney]] ([[Australia]]). * '''podzwrotnikowy kontynentalny''' - długie i gorące lato (ze średnimi temperaturami powyżej 30°C) oraz krótka, ale wyraźnie mroźna zima ze śniegiem - spadki temperatur poniżej 0°C. Niska, regularna ilość opadów - poniżej 300 mm rocznie. <u>Występowanie:</u> np. środkowe [[Stany Zjednoczone|USA]] ([[Kansas]], [[Oklahoma]]), [[Południowa Afryka|RPA]] (płaskowyż Wysoki Weld) i północna [[Argentyna]]. * '''podzwrotnikowy kontynentalny suchy''' - upalne lato, powyżej 32°C, ale zima wyraźnie mroźna, pustynna. Suchy klimat, opady poniżej 200 mm. Silne nasłonecznienie i wysokie parowanie. <u>Występowanie:</u> np. środkowa Azja ([[Turkmenistan]], [[Uzbekistan]]), strefy wyżynne [[Iran|Iranu]] i [[Turcja|Turcji]]. ==== Strefa umiarkowana ==== * '''umiarkowany ciepły morski''' - chłodne lata z temperaturami najczęściej pomiędzy 15°C a 20°C, ale łagodne i niemroźne zimy (zazwyczaj od ok. min. 2°C do 6°C). Umiarkowane, rozłożone na cały rok opady, często w postaci mżawki. Mgły, duża wilgotność. <u>Występowanie:</u> np. Europa zachodnia ([[Wielka Brytania]], [[Irlandia]], zachodnia [[Francja]]) i [[Nowa Zelandia]]. * '''umiarkowany ciepły przejściowy''' - Lata ciepłe i słoneczne, czasem upalne. Zima często mroźna z nietrwałą pokrywą śnieżną. Wyraźne występowanie 4 pór roku. Opady umiarkowane z przewagą letnią, ale ogromna, nieregularna zmienność pogody. <u>Występowanie:</u> np. środkowa Europa ([[Polska]], [[Czechy]], [[Niemcy]], kraje bałtyckie, [[Białoruś]]). * '''umiarkowany ciepły kontynentalny''' - krótkie, ale upalne lata (najczęściej z temperaturami powyżej 22-26°C) i długa, bardzo mroźna zima (często poniżej -10°C) z pokrywą śnieżną. Niewielkie opady (300-500 mm rocznie) spadające głównie w lato. <u>Występowanie:</u> np. Europa wschodnia ([[Rosja]] - do Uralu, wschodnia [[Ukraina]]) i Wielkie Równiny w [[Stany Zjednoczone|USA]]. * '''umiarkowany chłodny morski''' - bardzo krótkie i chłodne lata, najczęściej od 10°C do 15°C, zima w miarę łagodna - ok. 0°C. Od umiarkowanej do wysokiej ilości opadów (1000-2000 mm rocznie) oraz silny wiatr. <u>Występowanie:</u> np. wybrzeże [[Norwegia|Norwegii]], południowa [[Alaska]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]) i południowe krańce [[Chile]] (Ziemia Ognista). * '''umiarkowany chłodny przejściowy''' - umiarkowane i krótkie lata (z temperaturami dobowymi 10-20°C), zima długa i surowa (od ok. -5°C do nawet poniżej -10°C). Opady umiarkowane, szybkie przejścia między krótkim latem a długą zimą. <u>Występowanie:</u> np. północno-wschodnia Europa (północna [[Szwecja]], [[Finlandia]], północno-zachodnia [[Rosja]]). * '''umiarkowany chłodny kontynentalny''' - lata krótkie i ciepłe (ok. 15-18°C), ale długie i bardzo mroźne zimy ze średnimi temperaturami od -20°C do -40°C, rekordy to temperatury poniżej -60°C. Opady niskie, głównie letnie. <u>Występowanie:</u> np. Syberia ([[Rosja]]) i wnętrze [[Kanada|Kanady]] (prowincje [[Alberta]], [[Manitoba]]). ==== Strefa okołobiegunowa ==== * '''podpolarny (subpolarny)''' - najcieplejsze miesiące mają temperatury lekko powyżej 0°C, najczęściej do maks. 10°C. Zima skrajnie mroźna (od -25°C do poniżej -35°C). Niska ilość opadów - głównie drobny śnieg. <u>Występowanie:</u> np. wybrzeża Oceany Arktycznego, północna Syberia, północna [[Kanada]], wybrzeża [[Grenlandia|Grenlandii]]. * '''polarny''' - temperatury cały rok poniżej 0°C, średnia roczna temperatura zależna od miejsca, najczęściej ok. -55°C. Bardzo suchy teren, głównie pustynie lodowe. Występowanie silnych wiatrów. <u>Występowanie:</u> np. [[Antarktyka|Antarktyda]], wnętrze [[Grenlandia|Grenlandii]], archipelag wysp arktycznych ([[Svalbard]], Ziemia Franciszka Józefa). == Ukształtowanie powierzchni == === Góry i pasma górskie === Góry to rozległe formy ukształtowania powierzchni Ziemi, które wyraźnie wznoszą się ponad otaczający teren. Charakteryzują się znacznymi '''różnicami wysokości, nachylonymi stokami, grzbietami oraz szczytami'''. Nie istnieje jedna powszechnie obowiązująca granica wysokości, która jednoznacznie oddzielałaby góry od wzgórz. O zaliczeniu danego obszaru do terenów górskich decydują również jego '''rzeźba, stromość zboczy oraz wysokość względna'''. Góry powstają przede wszystkim w wyniku ruchów płyt tektonicznych, działalności wulkanicznej oraz długotrwałych procesów geologicznych. '''Góry fałdowe''' tworzą się między innymi wtedy, gdy zderzające się płyty tektoniczne powodują ściskanie i wypiętrzanie skał. '''Góry zrębowe''' powstają wskutek przemieszczania bloków skorupy ziemskiej wzdłuż uskoków, natomiast '''góry wulkaniczne''' są rezultatem gromadzenia się lawy i materiałów wyrzucanych podczas erupcji. [[Plik:Himalayas, Ama Dablam, Nepal.jpg|mały|Himalaje - pasmo górskie z najwyższymi szczytami na świecie]] Góry mają ogromne znaczenie dla środowiska naturalnego. Wpływają na '''klimat, kierunki przepływu powietrza, rozmieszczenie opadów oraz powstawanie rzek'''. Wysokie pasma górskie często stanowią granice klimatyczne i biogeograficzne, a ich zbocza mogą obejmować wiele pięter roślinności. W górach występują także lodowce, źródła rzek, jeziora polodowcowe i liczne złoża surowców mineralnych. '''<u>Najważniejsze i najciekawsze przykłady gór i pasm górskich na świecie:</u>''' * '''[[Himalaje]]''' - pasmo w [[Azja|Azji]], obejmujące najwyższe góry świata, położone między innymi na obszarze [[Nepal|Nepalu]], [[Chiny|Chin]], [[Indie|Indii]], [[Bhutan|Bhutanu]] i [[Pakistan|Pakistanu]]. * '''Andy''' - rozległy łańcuch górski biegnący wzdłuż zachodniej części [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]]. * '''[[Alpy]]''' - wysokie góry [[Europa|Europy]], rozciągające się przez kilka państw, w tym [[Francja|Francję]], [[Szwajcaria|Szwajcarię]], [[Włochy]] i [[Austria|Austrię]]. * '''Góry Skaliste''' - rozległy system górski zachodniej części [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]]. * '''[[Karakorum]]''' - pasmo w [[Azja|Azji]], w którym znajduje się między innymi K2. * '''[[Atlas]]''' - system górski północno-zachodniej [[Afryka|Afryki]]. * '''[[Góry Smocze]]''' - pasmo południowej [[Afryka|Afryki]]. * '''Wielkie Góry Wododziałowe''' - system górski we wschodniej [[Australia|Australii]]. [[Plik:Mauna Kea from Mauna Loa Observatory, Hawaii - 20100913.jpg|mały|Mauna Kea (góra wulkaniczna) na Hawajach]] Najwyższym szczytem Ziemi nad poziomem morza jest '''Mount Everest''', osiągający około 8849 m n.p.m. Najdłuższym kontynentalnym łańcuchem górskim są '''Andy''', rozciągające się na około 7000 km. '''Mauna Kea''' na [[Hawaje|Hawajach]], mierzona od podstawy znajdującej się na dnie oceanu, ma wysokość przekraczającą 10 000 m, choć jej wierzchołek leży znacznie niżej niż szczyt Everestu nad poziomem morza. Wysokie góry często tworzą naturalne bariery utrudniające przemieszczanie się ludzi, zwierząt i mas powietrza. === Niziny === Niziny to rozległe obszary powierzchni Ziemi położone na niewielkiej wysokości bezwzględnej, tradycyjnie najczęściej poniżej 200 m n.p.m. Ich powierzchnia jest przeważnie '''płaska lub lekko falista''', choć mogą występować na nich '''niewielkie wzgórza, doliny rzeczne i lokalne wzniesienia'''. Niziny powstają w wyniku różnych procesów geologicznych. Mogą być dawnymi obszarami dna morskiego, które zostały wyniesione lub odsłonięte, rozległymi terenami akumulacji osadów rzecznych albo obszarami ukształtowanymi przez lądolody. Szczególnie żyzne niziny występują '''w dolinach dużych rzek''', gdzie przez tysiące lat gromadziły się osady mineralne. [[Plik:Lowland area, 2026.jpg|mały|Przykład niziny]] Ze względu na niewielkie nachylenie terenu niziny często sprzyjają rozwojowi rolnictwa, transportu i osadnictwa. Wiele największych miast świata znajduje się na nizinach lub w pobliżu ujść rzek. Jednocześnie obszary te mogą być szczególnie narażone na '''powodzie''', zwłaszcza jeśli położone są w deltach rzecznych i na wybrzeżach. === Wyżyny i wzniesienia === == Zobacz też == * [[Mars]] [[Kategoria:Świat| ]] 5y2uxu28wclvoqqvf3ca88n1nw9fm9e 0 7205 159640 81412 2026-10-26T08:05:46Z Moromar 2451 159640 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Niedaleko Namur znajduje się międzynarodowy port lotniczy, który stanowi zapasowe lotnisko dla Brukseli i obsługuje głównie tanie linie lotnicze w tym Wizz Air i Ryanair, latające z wielu lotnisk Polski. ===Samochodem=== Namur jest ważnym węzłem drogowym. Położony jest przy autostradzie łączącej [[Bruksela|Brukselę]] z [[Luksemburg]]iem oraz Charleroi z Liege. ===Koleją=== Namur jest ważnym węzłem kolejowym. Podróż pociągiem IC z [[Bruksela|Brukseli]] trwa około 1 h, a częstotliwość kursów wynosi około 60 minut. ===Autobusem=== === Komunikacja === ==Warto zobaczyć== * Katedra Saint-Aubain (XVIII w.) * Pałac biskupów (XVIII w.) * Kościół św. Jana Chrzciciela(XVI w.) * Beffroi (XIV w.) * Wieża Marie Spilar (XIV w.) * Kościół Notre-Dame (XVIII w.) * Arsenał (XVII w.) * Przytułek św. Idziego, siedziba parlamentu Walonii (XVII w.) * Teatr Królewski (XIX w.) ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] 6u15s9fbqbeuisqm7lvzxlo0n78cfke 159641 159640 2026-10-26T08:16:31Z Moromar 2451 /* Charakterystyka */ 159641 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. ==Dojazd== ===Samolotem=== Niedaleko Namur znajduje się międzynarodowy port lotniczy, który stanowi zapasowe lotnisko dla Brukseli i obsługuje głównie tanie linie lotnicze w tym Wizz Air i Ryanair, latające z wielu lotnisk Polski. ===Samochodem=== Namur jest ważnym węzłem drogowym. Położony jest przy autostradzie łączącej [[Bruksela|Brukselę]] z [[Luksemburg]]iem oraz Charleroi z Liege. ===Koleją=== Namur jest ważnym węzłem kolejowym. Podróż pociągiem IC z [[Bruksela|Brukseli]] trwa około 1 h, a częstotliwość kursów wynosi około 60 minut. ===Autobusem=== === Komunikacja === ==Warto zobaczyć== * Katedra Saint-Aubain (XVIII w.) * Pałac biskupów (XVIII w.) * Kościół św. Jana Chrzciciela(XVI w.) * Beffroi (XIV w.) * Wieża Marie Spilar (XIV w.) * Kościół Notre-Dame (XVIII w.) * Arsenał (XVII w.) * Przytułek św. Idziego, siedziba parlamentu Walonii (XVII w.) * Teatr Królewski (XIX w.) ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] q6tul531rx2os4ko6gnkerrzon4dz5t 159642 159641 2026-10-26T08:17:03Z Moromar 2451 /* Charakterystyka */ 159642 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. ==Dojazd== ===Samolotem=== Niedaleko Namur znajduje się międzynarodowy port lotniczy, który stanowi zapasowe lotnisko dla Brukseli i obsługuje głównie tanie linie lotnicze w tym Wizz Air i Ryanair, latające z wielu lotnisk Polski. ===Samochodem=== Namur jest ważnym węzłem drogowym. Położony jest przy autostradzie łączącej [[Bruksela|Brukselę]] z [[Luksemburg]]iem oraz Charleroi z Liege. ===Koleją=== Namur jest ważnym węzłem kolejowym. Podróż pociągiem IC z [[Bruksela|Brukseli]] trwa około 1 h, a częstotliwość kursów wynosi około 60 minut. ===Autobusem=== === Komunikacja === ==Warto zobaczyć== * Katedra Saint-Aubain (XVIII w.) * Pałac biskupów (XVIII w.) * Kościół św. Jana Chrzciciela(XVI w.) * Beffroi (XIV w.) * Wieża Marie Spilar (XIV w.) * Kościół Notre-Dame (XVIII w.) * Arsenał (XVII w.) * Przytułek św. Idziego, siedziba parlamentu Walonii (XVII w.) * Teatr Królewski (XIX w.) ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] bf63mnnp1lvhvmt3aujglgp7rzh1w44 159643 159642 2026-10-26T08:18:38Z Moromar 2451 /* Najbliższe okolice */ 159643 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. ==Dojazd== ===Samolotem=== Niedaleko Namur znajduje się międzynarodowy port lotniczy, który stanowi zapasowe lotnisko dla Brukseli i obsługuje głównie tanie linie lotnicze w tym Wizz Air i Ryanair, latające z wielu lotnisk Polski. ===Samochodem=== Namur jest ważnym węzłem drogowym. Położony jest przy autostradzie łączącej [[Bruksela|Brukselę]] z [[Luksemburg]]iem oraz Charleroi z Liege. ===Koleją=== Namur jest ważnym węzłem kolejowym. Podróż pociągiem IC z [[Bruksela|Brukseli]] trwa około 1 h, a częstotliwość kursów wynosi około 60 minut. ===Autobusem=== === Komunikacja === ==Warto zobaczyć== * Katedra Saint-Aubain (XVIII w.) * Pałac biskupów (XVIII w.) * Kościół św. Jana Chrzciciela(XVI w.) * Beffroi (XIV w.) * Wieża Marie Spilar (XIV w.) * Kościół Notre-Dame (XVIII w.) * Arsenał (XVII w.) * Przytułek św. Idziego, siedziba parlamentu Walonii (XVII w.) * Teatr Królewski (XIX w.) ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] hqiut2no7p9trau4jgdgwr79lvuuk0r 159644 159643 2026-10-26T08:41:18Z Moromar 2451 /* Dojazd */ 159644 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Charleroi|50.46|4.452778|typ=transport}}'''port lotniczy Charleroi''' ({{IATA|CRL}}), położony zaledwie 35 km od Namur. Obsługuje on przede wszystkim tanie linie lotnicze. {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bruksela|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem]]''' ({{IATA|BRU}}) znajduje się w odległości 65 km; dojazd do niego zajmuje około 35 minut. [https://www.flibco.com/de/d2g-connections/taxi-bruessel-flughafen-charleroi Door2Gate] to usługa wspólnego przejazdu (typu „sammeltaxi”) umożliwiająca dotarcie na lotnisko Charleroi. === Koleją === Namur znajduje się 60 km na południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]], stolicy [[Belgia|Belgii]]. Można tam dojechać pociągiem z [[Bruksela|Brukseli]] (podróż pociągiem typu Intercity ze stacji Brussels Schuman trwa około 50 minut), korzystając z bezpośredniego połączenia z [[Bruksela|Brukseli]] (stacje Midi, Centrale, Nord, Schuman lub Luxembourg) w kierunku [[Dinant]] albo [[Luksemburg]]a. Należy wysiąść na {{Znacznik|Stacja Namur|50.4690821 |4.8624695|typ=transport}}'''stacji Namur''' (Gare SNCB) lub {{Znacznik|Stacja Jambes|50.4546701 |4.8758047|typ=transport}}'''Jambes''' (Gare SNCB). Obie stacje są obsługiwane przez waloński oddział belgijskich kolei państwowych – NMBS (we francuskiej wersji językowej: SNCB). W Namur zatrzymuje się również pociąg Intercity relacji [[Bazylea]]–[[Bruksela]]. === Samochodem === Namur znajduje się przy węźle autostrad [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]] oraz [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z południowych [[Niemcy|Niemiec]] i północno-wschodniej [[Francja|Francji]] ([[Alzacja|Alzacji]]) do Namur można dojechać przez [[Luksemburg]], korzystając z trasy [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. Podróżując od strony wschodniej, najłatwiej dotrzeć tu przez [[Liège]], autostradą [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z [[Bruksela|Brukseli]] dzieli nas zaledwie nieco ponad 60 km, które można szybko pokonać trasą [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. === Autobusem === {{Znacznik|Flixbus|50.4685929 |4.8655567|typ=transport}}'''Flixbus''' oferuje szereg połączeń do Namur. Bezpośredni przejazd autokarem z [[Paryż]]a do Namur trwa 5,5 godziny i kosztuje około 20 euro. Do Namur można również dotrzeć z [[Akwizgran]]u w około 2 godziny, płacąc 7 euro. Inne miasta, z których dostępne są połączenia, to: [[Augsburg]], [[Bazylea]], [[Berno]], [[Besançon]], [[Bonn]], [[Bordeaux]], [[Budapeszt]], [[Calais]], [[Colmar]], [[Kolonia]], [[Dijon]], [[Fryburg Bryzgowijski|Fryburg]], [[Grenoble]], [[Heidelberg]], [[Karlsruhe]], [[Koblencja]], [[Lozanna]], [[Le Mans]], [[Lizbona]], [[Londyn]], Ludwigshafen, [[Lyon]], [[Madryt]], [[Mediolan]], [[Mannheim]], [[Monachium]], [[Nantes]], [[Norymberga]], [[Orlean]], [[Praga]], [[Strasburg]], [[Stuttgart]] oraz [[Tuluza]]. == Statkiem == Dzięki swojemu położeniu u zbiegu rzek Mozy i Sambry, Namur jest połączone z siecią dróg wodnych dorzecza Renu, Mozy, Skaldy i Mozeli, której łączna długość wynosi 20 000 kilometrów. Naprzeciwko kasyna znajduje się niewielka {{Znacznik|Przystań dla łodzi rekreacyjnych|50.45677199386767|4.865372908588826|typ=transport}}'''przystań dla łodzi rekreacyjnych''' (Marina de Namur). === Rowerem === * Trasa rowerowa nad Mozą – nadrzeczna promenada łączy miasto z [[Dinant]] i [[Liège]]. * RAVEL Ligne 142 – ta kolejowa ścieżka rowerowa pochodzi z [[Hoegaarden]] we [[Flandria|Flandrii]] i [[Bruksela|Brukseli]]. Pojedynczy drogowskaz wskazuje, że [[EuroVelo 5]] korzysta z tej trasy. * [[EuroVelo 3]] pochodzi z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Liège]]. Biegnie wzdłuż rzek Sambre i Moza. == Komunikacja == ==Warto zobaczyć== * Katedra Saint-Aubain (XVIII w.) * Pałac biskupów (XVIII w.) * Kościół św. Jana Chrzciciela(XVI w.) * Beffroi (XIV w.) * Wieża Marie Spilar (XIV w.) * Kościół Notre-Dame (XVIII w.) * Arsenał (XVII w.) * Przytułek św. Idziego, siedziba parlamentu Walonii (XVII w.) * Teatr Królewski (XIX w.) ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] bnr320ji6h8rfeq0s5i4uxsy2wtn1ld 159645 159644 2026-10-26T08:41:31Z Moromar 2451 /* Statkiem */ 159645 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Charleroi|50.46|4.452778|typ=transport}}'''port lotniczy Charleroi''' ({{IATA|CRL}}), położony zaledwie 35 km od Namur. Obsługuje on przede wszystkim tanie linie lotnicze. {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bruksela|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem]]''' ({{IATA|BRU}}) znajduje się w odległości 65 km; dojazd do niego zajmuje około 35 minut. [https://www.flibco.com/de/d2g-connections/taxi-bruessel-flughafen-charleroi Door2Gate] to usługa wspólnego przejazdu (typu „sammeltaxi”) umożliwiająca dotarcie na lotnisko Charleroi. === Koleją === Namur znajduje się 60 km na południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]], stolicy [[Belgia|Belgii]]. Można tam dojechać pociągiem z [[Bruksela|Brukseli]] (podróż pociągiem typu Intercity ze stacji Brussels Schuman trwa około 50 minut), korzystając z bezpośredniego połączenia z [[Bruksela|Brukseli]] (stacje Midi, Centrale, Nord, Schuman lub Luxembourg) w kierunku [[Dinant]] albo [[Luksemburg]]a. Należy wysiąść na {{Znacznik|Stacja Namur|50.4690821 |4.8624695|typ=transport}}'''stacji Namur''' (Gare SNCB) lub {{Znacznik|Stacja Jambes|50.4546701 |4.8758047|typ=transport}}'''Jambes''' (Gare SNCB). Obie stacje są obsługiwane przez waloński oddział belgijskich kolei państwowych – NMBS (we francuskiej wersji językowej: SNCB). W Namur zatrzymuje się również pociąg Intercity relacji [[Bazylea]]–[[Bruksela]]. === Samochodem === Namur znajduje się przy węźle autostrad [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]] oraz [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z południowych [[Niemcy|Niemiec]] i północno-wschodniej [[Francja|Francji]] ([[Alzacja|Alzacji]]) do Namur można dojechać przez [[Luksemburg]], korzystając z trasy [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. Podróżując od strony wschodniej, najłatwiej dotrzeć tu przez [[Liège]], autostradą [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z [[Bruksela|Brukseli]] dzieli nas zaledwie nieco ponad 60 km, które można szybko pokonać trasą [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. === Autobusem === {{Znacznik|Flixbus|50.4685929 |4.8655567|typ=transport}}'''Flixbus''' oferuje szereg połączeń do Namur. Bezpośredni przejazd autokarem z [[Paryż]]a do Namur trwa 5,5 godziny i kosztuje około 20 euro. Do Namur można również dotrzeć z [[Akwizgran]]u w około 2 godziny, płacąc 7 euro. Inne miasta, z których dostępne są połączenia, to: [[Augsburg]], [[Bazylea]], [[Berno]], [[Besançon]], [[Bonn]], [[Bordeaux]], [[Budapeszt]], [[Calais]], [[Colmar]], [[Kolonia]], [[Dijon]], [[Fryburg Bryzgowijski|Fryburg]], [[Grenoble]], [[Heidelberg]], [[Karlsruhe]], [[Koblencja]], [[Lozanna]], [[Le Mans]], [[Lizbona]], [[Londyn]], Ludwigshafen, [[Lyon]], [[Madryt]], [[Mediolan]], [[Mannheim]], [[Monachium]], [[Nantes]], [[Norymberga]], [[Orlean]], [[Praga]], [[Strasburg]], [[Stuttgart]] oraz [[Tuluza]]. === Statkiem === Dzięki swojemu położeniu u zbiegu rzek Mozy i Sambry, Namur jest połączone z siecią dróg wodnych dorzecza Renu, Mozy, Skaldy i Mozeli, której łączna długość wynosi 20 000 kilometrów. Naprzeciwko kasyna znajduje się niewielka {{Znacznik|Przystań dla łodzi rekreacyjnych|50.45677199386767|4.865372908588826|typ=transport}}'''przystań dla łodzi rekreacyjnych''' (Marina de Namur). === Rowerem === * Trasa rowerowa nad Mozą – nadrzeczna promenada łączy miasto z [[Dinant]] i [[Liège]]. * RAVEL Ligne 142 – ta kolejowa ścieżka rowerowa pochodzi z [[Hoegaarden]] we [[Flandria|Flandrii]] i [[Bruksela|Brukseli]]. Pojedynczy drogowskaz wskazuje, że [[EuroVelo 5]] korzysta z tej trasy. * [[EuroVelo 3]] pochodzi z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Liège]]. Biegnie wzdłuż rzek Sambre i Moza. == Komunikacja == ==Warto zobaczyć== * Katedra Saint-Aubain (XVIII w.) * Pałac biskupów (XVIII w.) * Kościół św. Jana Chrzciciela(XVI w.) * Beffroi (XIV w.) * Wieża Marie Spilar (XIV w.) * Kościół Notre-Dame (XVIII w.) * Arsenał (XVII w.) * Przytułek św. Idziego, siedziba parlamentu Walonii (XVII w.) * Teatr Królewski (XIX w.) ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] pc5nstuwyjkr0n57d0hvj752bn7qoz5 159647 159645 2026-10-26T09:02:04Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 159647 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Charleroi|50.46|4.452778|typ=transport}}'''port lotniczy Charleroi''' ({{IATA|CRL}}), położony zaledwie 35 km od Namur. Obsługuje on przede wszystkim tanie linie lotnicze. {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bruksela|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem]]''' ({{IATA|BRU}}) znajduje się w odległości 65 km; dojazd do niego zajmuje około 35 minut. [https://www.flibco.com/de/d2g-connections/taxi-bruessel-flughafen-charleroi Door2Gate] to usługa wspólnego przejazdu (typu „sammeltaxi”) umożliwiająca dotarcie na lotnisko Charleroi. === Koleją === Namur znajduje się 60 km na południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]], stolicy [[Belgia|Belgii]]. Można tam dojechać pociągiem z [[Bruksela|Brukseli]] (podróż pociągiem typu Intercity ze stacji Brussels Schuman trwa około 50 minut), korzystając z bezpośredniego połączenia z [[Bruksela|Brukseli]] (stacje Midi, Centrale, Nord, Schuman lub Luxembourg) w kierunku [[Dinant]] albo [[Luksemburg]]a. Należy wysiąść na {{Znacznik|Stacja Namur|50.4690821 |4.8624695|typ=transport}}'''stacji Namur''' (Gare SNCB) lub {{Znacznik|Stacja Jambes|50.4546701 |4.8758047|typ=transport}}'''Jambes''' (Gare SNCB). Obie stacje są obsługiwane przez waloński oddział belgijskich kolei państwowych – NMBS (we francuskiej wersji językowej: SNCB). W Namur zatrzymuje się również pociąg Intercity relacji [[Bazylea]]–[[Bruksela]]. === Samochodem === Namur znajduje się przy węźle autostrad [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]] oraz [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z południowych [[Niemcy|Niemiec]] i północno-wschodniej [[Francja|Francji]] ([[Alzacja|Alzacji]]) do Namur można dojechać przez [[Luksemburg]], korzystając z trasy [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. Podróżując od strony wschodniej, najłatwiej dotrzeć tu przez [[Liège]], autostradą [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z [[Bruksela|Brukseli]] dzieli nas zaledwie nieco ponad 60 km, które można szybko pokonać trasą [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. === Autobusem === {{Znacznik|Flixbus|50.4685929 |4.8655567|typ=transport}}'''Flixbus''' oferuje szereg połączeń do Namur. Bezpośredni przejazd autokarem z [[Paryż]]a do Namur trwa 5,5 godziny i kosztuje około 20 euro. Do Namur można również dotrzeć z [[Akwizgran]]u w około 2 godziny, płacąc 7 euro. Inne miasta, z których dostępne są połączenia, to: [[Augsburg]], [[Bazylea]], [[Berno]], [[Besançon]], [[Bonn]], [[Bordeaux]], [[Budapeszt]], [[Calais]], [[Colmar]], [[Kolonia]], [[Dijon]], [[Fryburg Bryzgowijski|Fryburg]], [[Grenoble]], [[Heidelberg]], [[Karlsruhe]], [[Koblencja]], [[Lozanna]], [[Le Mans]], [[Lizbona]], [[Londyn]], Ludwigshafen, [[Lyon]], [[Madryt]], [[Mediolan]], [[Mannheim]], [[Monachium]], [[Nantes]], [[Norymberga]], [[Orlean]], [[Praga]], [[Strasburg]], [[Stuttgart]] oraz [[Tuluza]]. === Statkiem === Dzięki swojemu położeniu u zbiegu rzek Mozy i Sambry, Namur jest połączone z siecią dróg wodnych dorzecza Renu, Mozy, Skaldy i Mozeli, której łączna długość wynosi 20 000 kilometrów. Naprzeciwko kasyna znajduje się niewielka {{Znacznik|Przystań dla łodzi rekreacyjnych|50.45677199386767|4.865372908588826|typ=transport}}'''przystań dla łodzi rekreacyjnych''' (Marina de Namur). === Rowerem === * Trasa rowerowa nad Mozą – nadrzeczna promenada łączy miasto z [[Dinant]] i [[Liège]]. * RAVEL Ligne 142 – ta kolejowa ścieżka rowerowa pochodzi z [[Hoegaarden]] we [[Flandria|Flandrii]] i [[Bruksela|Brukseli]]. Pojedynczy drogowskaz wskazuje, że [[EuroVelo 5]] korzysta z tej trasy. * [[EuroVelo 3]] pochodzi z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Liège]]. Biegnie wzdłuż rzek Sambre i Moza. == Komunikacja == {{mapa|50.465226|4.865019|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Układ miasta jest złożony i poruszanie się po nim nie jest łatwe, dlatego zdecydowanie zaleca się posiadanie szczegółowej mapy. Serwis OpenStreetMap oferuje przeciętny poziom szczegółowości dla Namur. === Pieszo === Namur nie jest zbyt dużym miastem i idealnie nadaje się do zwiedzania na piechotę. Przy dobrych butach turystycznych, lekkim sprzęcie i sprzyjającej pogodzie jest to najciekawsza, najtańsza i najprzyjemniejsza opcja. Drogi prowadzące do cytadeli są brukowane, więc wędrówka w górę jest najlepszą opcją budżetową. Wiele obszarów w historycznym centrum jest zarezerwowanych dla pieszych, a chodniki są dostępne niemal wszędzie. Kilka mostów dla pieszych przecina Mozę i Sambrę. === Rowerem === Jazda na rowerze zyskuje na popularności wśród mieszkańców, jednak jest ona nadal ograniczona ze względu na liczbę brukowanych uliczek. Z drugiej strony wiele ulic jednokierunkowych to „z wyjątkiem rowerów”, więc rowerzyści cieszą się specjalnymi przywilejami. Rowery można wypożyczyć w {{Znacznik|'''Pro Velo'''|50.468567|4.861835 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Pro Velo''' obok stacji kolejowej SNCB. W przypadku podróży z powrotem na stację kolejową usługa {{Znacznik|'''Blue Bike'''|50.4685821 |4.8620122|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Blue Bike''' świadczona przez SNCB umożliwia podróżującym pociągiem zwiedzanie miasta, przy czym rowery muszą zostać zwrócone na tę samą stację. === Transportem publicznym === Sieć transportu publicznego obsługiwana jest przez walońską firmę autobusową TEC. Bilety można kupić w kioskach lub bezpośrednio u kierowców autobusów, gdzie są minimalnie droższe. Nie oczekuj, że kierowcy autobusów będą płynnie rozmawiać po angielsku, więc zapisanie miejsca docelowego na kartce papieru może pomóc uniknąć nieporozumień. ==Warto zobaczyć== * Katedra Saint-Aubain (XVIII w.) * Pałac biskupów (XVIII w.) * Kościół św. Jana Chrzciciela(XVI w.) * Beffroi (XIV w.) * Wieża Marie Spilar (XIV w.) * Kościół Notre-Dame (XVIII w.) * Arsenał (XVII w.) * Przytułek św. Idziego, siedziba parlamentu Walonii (XVII w.) * Teatr Królewski (XIX w.) ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] hexsq8jsezqil2cagol0votwqcagnk1 159649 159647 2026-10-26T11:15:35Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 159649 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Charleroi|50.46|4.452778|typ=transport}}'''port lotniczy Charleroi''' ({{IATA|CRL}}), położony zaledwie 35 km od Namur. Obsługuje on przede wszystkim tanie linie lotnicze. {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bruksela|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem]]''' ({{IATA|BRU}}) znajduje się w odległości 65 km; dojazd do niego zajmuje około 35 minut. [https://www.flibco.com/de/d2g-connections/taxi-bruessel-flughafen-charleroi Door2Gate] to usługa wspólnego przejazdu (typu „sammeltaxi”) umożliwiająca dotarcie na lotnisko Charleroi. === Koleją === Namur znajduje się 60 km na południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]], stolicy [[Belgia|Belgii]]. Można tam dojechać pociągiem z [[Bruksela|Brukseli]] (podróż pociągiem typu Intercity ze stacji Brussels Schuman trwa około 50 minut), korzystając z bezpośredniego połączenia z [[Bruksela|Brukseli]] (stacje Midi, Centrale, Nord, Schuman lub Luxembourg) w kierunku [[Dinant]] albo [[Luksemburg]]a. Należy wysiąść na {{Znacznik|Stacja Namur|50.4690821 |4.8624695|typ=transport}}'''stacji Namur''' (Gare SNCB) lub {{Znacznik|Stacja Jambes|50.4546701 |4.8758047|typ=transport}}'''Jambes''' (Gare SNCB). Obie stacje są obsługiwane przez waloński oddział belgijskich kolei państwowych – NMBS (we francuskiej wersji językowej: SNCB). W Namur zatrzymuje się również pociąg Intercity relacji [[Bazylea]]–[[Bruksela]]. === Samochodem === Namur znajduje się przy węźle autostrad [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]] oraz [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z południowych [[Niemcy|Niemiec]] i północno-wschodniej [[Francja|Francji]] ([[Alzacja|Alzacji]]) do Namur można dojechać przez [[Luksemburg]], korzystając z trasy [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. Podróżując od strony wschodniej, najłatwiej dotrzeć tu przez [[Liège]], autostradą [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z [[Bruksela|Brukseli]] dzieli nas zaledwie nieco ponad 60 km, które można szybko pokonać trasą [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. === Autobusem === {{Znacznik|Flixbus|50.4685929 |4.8655567|typ=transport}}'''Flixbus''' oferuje szereg połączeń do Namur. Bezpośredni przejazd autokarem z [[Paryż]]a do Namur trwa 5,5 godziny i kosztuje około 20 euro. Do Namur można również dotrzeć z [[Akwizgran]]u w około 2 godziny, płacąc 7 euro. Inne miasta, z których dostępne są połączenia, to: [[Augsburg]], [[Bazylea]], [[Berno]], [[Besançon]], [[Bonn]], [[Bordeaux]], [[Budapeszt]], [[Calais]], [[Colmar]], [[Kolonia]], [[Dijon]], [[Fryburg Bryzgowijski|Fryburg]], [[Grenoble]], [[Heidelberg]], [[Karlsruhe]], [[Koblencja]], [[Lozanna]], [[Le Mans]], [[Lizbona]], [[Londyn]], Ludwigshafen, [[Lyon]], [[Madryt]], [[Mediolan]], [[Mannheim]], [[Monachium]], [[Nantes]], [[Norymberga]], [[Orlean]], [[Praga]], [[Strasburg]], [[Stuttgart]] oraz [[Tuluza]]. === Statkiem === Dzięki swojemu położeniu u zbiegu rzek Mozy i Sambry, Namur jest połączone z siecią dróg wodnych dorzecza Renu, Mozy, Skaldy i Mozeli, której łączna długość wynosi 20 000 kilometrów. Naprzeciwko kasyna znajduje się niewielka {{Znacznik|Przystań dla łodzi rekreacyjnych|50.45677199386767|4.865372908588826|typ=transport}}'''przystań dla łodzi rekreacyjnych''' (Marina de Namur). === Rowerem === * Trasa rowerowa nad Mozą – nadrzeczna promenada łączy miasto z [[Dinant]] i [[Liège]]. * RAVEL Ligne 142 – ta kolejowa ścieżka rowerowa pochodzi z [[Hoegaarden]] we [[Flandria|Flandrii]] i [[Bruksela|Brukseli]]. Pojedynczy drogowskaz wskazuje, że [[EuroVelo 5]] korzysta z tej trasy. * [[EuroVelo 3]] pochodzi z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Liège]]. Biegnie wzdłuż rzek Sambre i Moza. == Komunikacja == {{mapa|50.465226|4.865019|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Układ miasta jest złożony i poruszanie się po nim nie jest łatwe, dlatego zdecydowanie zaleca się posiadanie szczegółowej mapy. Serwis OpenStreetMap oferuje przeciętny poziom szczegółowości dla Namur. === Pieszo === Namur nie jest zbyt dużym miastem i idealnie nadaje się do zwiedzania na piechotę. Przy dobrych butach turystycznych, lekkim sprzęcie i sprzyjającej pogodzie jest to najciekawsza, najtańsza i najprzyjemniejsza opcja. Drogi prowadzące do cytadeli są brukowane, więc wędrówka w górę jest najlepszą opcją budżetową. Wiele obszarów w historycznym centrum jest zarezerwowanych dla pieszych, a chodniki są dostępne niemal wszędzie. Kilka mostów dla pieszych przecina Mozę i Sambrę. === Rowerem === Jazda na rowerze zyskuje na popularności wśród mieszkańców, jednak jest ona nadal ograniczona ze względu na liczbę brukowanych uliczek. Z drugiej strony wiele ulic jednokierunkowych to „z wyjątkiem rowerów”, więc rowerzyści cieszą się specjalnymi przywilejami. Rowery można wypożyczyć w {{Znacznik|'''Pro Velo'''|50.468567|4.861835 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Pro Velo''' obok stacji kolejowej SNCB. W przypadku podróży z powrotem na stację kolejową usługa {{Znacznik|'''Blue Bike'''|50.4685821 |4.8620122|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Blue Bike''' świadczona przez SNCB umożliwia podróżującym pociągiem zwiedzanie miasta, przy czym rowery muszą zostać zwrócone na tę samą stację. === Transportem publicznym === ''Société Régionale Wallonne du Transport'' (SRWT) obsługuje transport lokalny pod marką '''TEC'''. Punkt informacyjny przewoźnika przy Place de la Station jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00–18:00 oraz w soboty w godzinach 8:30–17:00; kontakt telefoniczny: +32 81 25 35 55. Bilet jednorazowy na 1–2 strefy kosztuje 2,10 €, a bilet całodniowy 4,20 €. Przejazd po całej sieci (z wyłączeniem autobusów ekspresowych) kosztuje 3 € (bilet 90-minutowy) lub 5 € (bilet bez ograniczeń czasowych). W przypadku zakupu biletu papierowego u kierowcy lub w automacie w sieci szybkiego tramwaju w [[Charleroi]] doliczana jest opłata dodatkowa w wysokości 0,30 €. Dostępna jest również karta przedpłacona o nazwie ''MOBIB''. Na przejazdy w obrębie aglomeracji brukselskiej należy zakupić bilet typu ''Brupass'' lub ''Brupass XL''. === Taksówką === * Hepp Taxis, Tel. +32475 99 99 88 * Taxis Namur, Tel. +3281 22 55 55 * Taxis express Namur, Tel. +32476 55 52 44 === Parkingi === W mieście wyznaczono strefy parkowania oznaczone kolorami: czerwonym, pomarańczowym i żółtym. Obowiązują w nich różne stawki oraz limity czasu postoju; strefy te funkcjonują od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00–17:00 ([https://www.namur.be/fr/ma-ville/mobilite/mobilite/stationnement/voiture/visiteur-client-centre-ville/ico-plan-stationnement.jpg/view szczegółowy] przegląd dostępny jest w pliku PDF). W strefie fioletowej pierwsze 30 minut postoju jest bezpłatne, pod warunkiem pobrania biletu z parkomatu. W strefie niebieskiej, w dni powszednie, dozwolone jest parkowanie do 3 godzin z użyciem tarczy parkingowej. W tzw. „strefie niebieskiej kropkowanej” (obejmującej m.in. ulice Rue Henri-Lemaître, Rue de la Dodane, Rue Tabora oraz Rue Félix Wodon) zasada ta obowiązuje również w niedziele i święta. W strefie zielonej nie ma żadnych ograniczeń. Parkingi typu „parkuj i jedź” (P+R) przy Saint-Nicolas (zlokalizowane przy Rue de Balart oraz Avenue Albert 1er) kosztują 2 euro za dzień; cena obejmuje bilet autobusowy. Kolejny duży parking P+R znajduje się przy centrum wystawowym Namur-Expo. * Dwa parkingi podziemne przy dworcu kolejowym są czynne w godzinach 4:00–24:00. * {{Znacznik|'''Interparking Namur'''|50.46126126917277|4.868799015294893|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Interparking Namur''', Rue du Grognon 2, 5000 Namur (''przy zbiegu rzek, w pobliżu ronda na drodze [[Plik:BE-N92.svg|25px]]''). Na początek 2025 roku zaplanowano wprowadzenie strefy ekologicznej (zakaz wjazdu dla pojazdów spełniających normy emisji spalin od Euro 0 do Euro 3). === Łodzią === Niewielkie łodzie ''Namourettes'', mogące pomieścić do dwunastu pasażerów, kursują w lipcu i sierpniu codziennie, a od połowy maja do września – w weekendy (w czerwcu i wrześniu również w inne dni). W godzinach 9:30–18:00 (z częstotliwością co 20–30 minut) obsługują trasę między {{Przystań końcowo Salzinne|Flixbus|50.466721118800535 |4.853524724322582|typ=transport}}'''[https://www.namurtourisme.be/en/a-voir-a-faire/attractions/les-namourettes-2-2/ przystanią końcową Salzinne]''' (przy moście Ponte Liberation) a mariną, zatrzymując się po drodze w trzech punktach. Przejazdy są niedrogie. Każda łódź posiada jedno miejsce przystosowane dla osób z poważną niepełnosprawnością. ''Mosane'' to 50-minutowe letnie rejsy wycieczkowe z Namur do [[Wépion]], podczas których jednostki przepływają przez trzy śluzy. Rejsy rozpoczynają się w miejscu zwanym Le Grognon oraz przy nabrzeżu {{Znacznik|Quai des Chasseurs Ardennais|50.458535245741764|4.864994167615696|typ=transport}}'''[https://www.croisieres-namur.be/ Quai des Chasseurs Ardennais]'''. ==Warto zobaczyć== * Katedra Saint-Aubain (XVIII w.) * Pałac biskupów (XVIII w.) * Kościół św. Jana Chrzciciela(XVI w.) * Beffroi (XIV w.) * Wieża Marie Spilar (XIV w.) * Kościół Notre-Dame (XVIII w.) * Arsenał (XVII w.) * Przytułek św. Idziego, siedziba parlamentu Walonii (XVII w.) * Teatr Królewski (XIX w.) ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] 03dm4wd2rsthqaubgg1dm6bwphnyx3q 159650 159649 2026-10-26T11:16:04Z Moromar 2451 /* Łodzią */ 159650 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Charleroi|50.46|4.452778|typ=transport}}'''port lotniczy Charleroi''' ({{IATA|CRL}}), położony zaledwie 35 km od Namur. Obsługuje on przede wszystkim tanie linie lotnicze. {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bruksela|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem]]''' ({{IATA|BRU}}) znajduje się w odległości 65 km; dojazd do niego zajmuje około 35 minut. [https://www.flibco.com/de/d2g-connections/taxi-bruessel-flughafen-charleroi Door2Gate] to usługa wspólnego przejazdu (typu „sammeltaxi”) umożliwiająca dotarcie na lotnisko Charleroi. === Koleją === Namur znajduje się 60 km na południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]], stolicy [[Belgia|Belgii]]. Można tam dojechać pociągiem z [[Bruksela|Brukseli]] (podróż pociągiem typu Intercity ze stacji Brussels Schuman trwa około 50 minut), korzystając z bezpośredniego połączenia z [[Bruksela|Brukseli]] (stacje Midi, Centrale, Nord, Schuman lub Luxembourg) w kierunku [[Dinant]] albo [[Luksemburg]]a. Należy wysiąść na {{Znacznik|Stacja Namur|50.4690821 |4.8624695|typ=transport}}'''stacji Namur''' (Gare SNCB) lub {{Znacznik|Stacja Jambes|50.4546701 |4.8758047|typ=transport}}'''Jambes''' (Gare SNCB). Obie stacje są obsługiwane przez waloński oddział belgijskich kolei państwowych – NMBS (we francuskiej wersji językowej: SNCB). W Namur zatrzymuje się również pociąg Intercity relacji [[Bazylea]]–[[Bruksela]]. === Samochodem === Namur znajduje się przy węźle autostrad [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]] oraz [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z południowych [[Niemcy|Niemiec]] i północno-wschodniej [[Francja|Francji]] ([[Alzacja|Alzacji]]) do Namur można dojechać przez [[Luksemburg]], korzystając z trasy [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. Podróżując od strony wschodniej, najłatwiej dotrzeć tu przez [[Liège]], autostradą [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z [[Bruksela|Brukseli]] dzieli nas zaledwie nieco ponad 60 km, które można szybko pokonać trasą [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. === Autobusem === {{Znacznik|Flixbus|50.4685929 |4.8655567|typ=transport}}'''Flixbus''' oferuje szereg połączeń do Namur. Bezpośredni przejazd autokarem z [[Paryż]]a do Namur trwa 5,5 godziny i kosztuje około 20 euro. Do Namur można również dotrzeć z [[Akwizgran]]u w około 2 godziny, płacąc 7 euro. Inne miasta, z których dostępne są połączenia, to: [[Augsburg]], [[Bazylea]], [[Berno]], [[Besançon]], [[Bonn]], [[Bordeaux]], [[Budapeszt]], [[Calais]], [[Colmar]], [[Kolonia]], [[Dijon]], [[Fryburg Bryzgowijski|Fryburg]], [[Grenoble]], [[Heidelberg]], [[Karlsruhe]], [[Koblencja]], [[Lozanna]], [[Le Mans]], [[Lizbona]], [[Londyn]], Ludwigshafen, [[Lyon]], [[Madryt]], [[Mediolan]], [[Mannheim]], [[Monachium]], [[Nantes]], [[Norymberga]], [[Orlean]], [[Praga]], [[Strasburg]], [[Stuttgart]] oraz [[Tuluza]]. === Statkiem === Dzięki swojemu położeniu u zbiegu rzek Mozy i Sambry, Namur jest połączone z siecią dróg wodnych dorzecza Renu, Mozy, Skaldy i Mozeli, której łączna długość wynosi 20 000 kilometrów. Naprzeciwko kasyna znajduje się niewielka {{Znacznik|Przystań dla łodzi rekreacyjnych|50.45677199386767|4.865372908588826|typ=transport}}'''przystań dla łodzi rekreacyjnych''' (Marina de Namur). === Rowerem === * Trasa rowerowa nad Mozą – nadrzeczna promenada łączy miasto z [[Dinant]] i [[Liège]]. * RAVEL Ligne 142 – ta kolejowa ścieżka rowerowa pochodzi z [[Hoegaarden]] we [[Flandria|Flandrii]] i [[Bruksela|Brukseli]]. Pojedynczy drogowskaz wskazuje, że [[EuroVelo 5]] korzysta z tej trasy. * [[EuroVelo 3]] pochodzi z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Liège]]. Biegnie wzdłuż rzek Sambre i Moza. == Komunikacja == {{mapa|50.465226|4.865019|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Układ miasta jest złożony i poruszanie się po nim nie jest łatwe, dlatego zdecydowanie zaleca się posiadanie szczegółowej mapy. Serwis OpenStreetMap oferuje przeciętny poziom szczegółowości dla Namur. === Pieszo === Namur nie jest zbyt dużym miastem i idealnie nadaje się do zwiedzania na piechotę. Przy dobrych butach turystycznych, lekkim sprzęcie i sprzyjającej pogodzie jest to najciekawsza, najtańsza i najprzyjemniejsza opcja. Drogi prowadzące do cytadeli są brukowane, więc wędrówka w górę jest najlepszą opcją budżetową. Wiele obszarów w historycznym centrum jest zarezerwowanych dla pieszych, a chodniki są dostępne niemal wszędzie. Kilka mostów dla pieszych przecina Mozę i Sambrę. === Rowerem === Jazda na rowerze zyskuje na popularności wśród mieszkańców, jednak jest ona nadal ograniczona ze względu na liczbę brukowanych uliczek. Z drugiej strony wiele ulic jednokierunkowych to „z wyjątkiem rowerów”, więc rowerzyści cieszą się specjalnymi przywilejami. Rowery można wypożyczyć w {{Znacznik|'''Pro Velo'''|50.468567|4.861835 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Pro Velo''' obok stacji kolejowej SNCB. W przypadku podróży z powrotem na stację kolejową usługa {{Znacznik|'''Blue Bike'''|50.4685821 |4.8620122|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Blue Bike''' świadczona przez SNCB umożliwia podróżującym pociągiem zwiedzanie miasta, przy czym rowery muszą zostać zwrócone na tę samą stację. === Transportem publicznym === ''Société Régionale Wallonne du Transport'' (SRWT) obsługuje transport lokalny pod marką '''TEC'''. Punkt informacyjny przewoźnika przy Place de la Station jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00–18:00 oraz w soboty w godzinach 8:30–17:00; kontakt telefoniczny: +32 81 25 35 55. Bilet jednorazowy na 1–2 strefy kosztuje 2,10 €, a bilet całodniowy 4,20 €. Przejazd po całej sieci (z wyłączeniem autobusów ekspresowych) kosztuje 3 € (bilet 90-minutowy) lub 5 € (bilet bez ograniczeń czasowych). W przypadku zakupu biletu papierowego u kierowcy lub w automacie w sieci szybkiego tramwaju w [[Charleroi]] doliczana jest opłata dodatkowa w wysokości 0,30 €. Dostępna jest również karta przedpłacona o nazwie ''MOBIB''. Na przejazdy w obrębie aglomeracji brukselskiej należy zakupić bilet typu ''Brupass'' lub ''Brupass XL''. === Taksówką === * Hepp Taxis, Tel. +32475 99 99 88 * Taxis Namur, Tel. +3281 22 55 55 * Taxis express Namur, Tel. +32476 55 52 44 === Parkingi === W mieście wyznaczono strefy parkowania oznaczone kolorami: czerwonym, pomarańczowym i żółtym. Obowiązują w nich różne stawki oraz limity czasu postoju; strefy te funkcjonują od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00–17:00 ([https://www.namur.be/fr/ma-ville/mobilite/mobilite/stationnement/voiture/visiteur-client-centre-ville/ico-plan-stationnement.jpg/view szczegółowy] przegląd dostępny jest w pliku PDF). W strefie fioletowej pierwsze 30 minut postoju jest bezpłatne, pod warunkiem pobrania biletu z parkomatu. W strefie niebieskiej, w dni powszednie, dozwolone jest parkowanie do 3 godzin z użyciem tarczy parkingowej. W tzw. „strefie niebieskiej kropkowanej” (obejmującej m.in. ulice Rue Henri-Lemaître, Rue de la Dodane, Rue Tabora oraz Rue Félix Wodon) zasada ta obowiązuje również w niedziele i święta. W strefie zielonej nie ma żadnych ograniczeń. Parkingi typu „parkuj i jedź” (P+R) przy Saint-Nicolas (zlokalizowane przy Rue de Balart oraz Avenue Albert 1er) kosztują 2 euro za dzień; cena obejmuje bilet autobusowy. Kolejny duży parking P+R znajduje się przy centrum wystawowym Namur-Expo. * Dwa parkingi podziemne przy dworcu kolejowym są czynne w godzinach 4:00–24:00. * {{Znacznik|'''Interparking Namur'''|50.46126126917277|4.868799015294893|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Interparking Namur''', Rue du Grognon 2, 5000 Namur (''przy zbiegu rzek, w pobliżu ronda na drodze [[Plik:BE-N92.svg|25px]]''). Na początek 2025 roku zaplanowano wprowadzenie strefy ekologicznej (zakaz wjazdu dla pojazdów spełniających normy emisji spalin od Euro 0 do Euro 3). === Łodzią === Niewielkie łodzie ''Namourettes'', mogące pomieścić do dwunastu pasażerów, kursują w lipcu i sierpniu codziennie, a od połowy maja do września – w weekendy (w czerwcu i wrześniu również w inne dni). W godzinach 9:30–18:00 (z częstotliwością co 20–30 minut) obsługują trasę między {{Znacznik|Przystań końcowo Salzinne|50.466721118800535 |4.853524724322582|typ=transport}}'''[https://www.namurtourisme.be/en/a-voir-a-faire/attractions/les-namourettes-2-2/ przystanią końcową Salzinne]''' (przy moście Ponte Liberation) a mariną, zatrzymując się po drodze w trzech punktach. Przejazdy są niedrogie. Każda łódź posiada jedno miejsce przystosowane dla osób z poważną niepełnosprawnością. ''Mosane'' to 50-minutowe letnie rejsy wycieczkowe z Namur do [[Wépion]], podczas których jednostki przepływają przez trzy śluzy. Rejsy rozpoczynają się w miejscu zwanym Le Grognon oraz przy nabrzeżu {{Znacznik|Quai des Chasseurs Ardennais|50.458535245741764|4.864994167615696|typ=transport}}'''[https://www.croisieres-namur.be/ Quai des Chasseurs Ardennais]'''. ==Warto zobaczyć== * Katedra Saint-Aubain (XVIII w.) * Pałac biskupów (XVIII w.) * Kościół św. Jana Chrzciciela(XVI w.) * Beffroi (XIV w.) * Wieża Marie Spilar (XIV w.) * Kościół Notre-Dame (XVIII w.) * Arsenał (XVII w.) * Przytułek św. Idziego, siedziba parlamentu Walonii (XVII w.) * Teatr Królewski (XIX w.) ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] iu41uooislopmysvs4vmyjmjm7c9861 159654 159650 2026-10-26T11:46:37Z Moromar 2451 /* Warto zobaczyć */ 159654 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Charleroi|50.46|4.452778|typ=transport}}'''port lotniczy Charleroi''' ({{IATA|CRL}}), położony zaledwie 35 km od Namur. Obsługuje on przede wszystkim tanie linie lotnicze. {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bruksela|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem]]''' ({{IATA|BRU}}) znajduje się w odległości 65 km; dojazd do niego zajmuje około 35 minut. [https://www.flibco.com/de/d2g-connections/taxi-bruessel-flughafen-charleroi Door2Gate] to usługa wspólnego przejazdu (typu „sammeltaxi”) umożliwiająca dotarcie na lotnisko Charleroi. === Koleją === Namur znajduje się 60 km na południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]], stolicy [[Belgia|Belgii]]. Można tam dojechać pociągiem z [[Bruksela|Brukseli]] (podróż pociągiem typu Intercity ze stacji Brussels Schuman trwa około 50 minut), korzystając z bezpośredniego połączenia z [[Bruksela|Brukseli]] (stacje Midi, Centrale, Nord, Schuman lub Luxembourg) w kierunku [[Dinant]] albo [[Luksemburg]]a. Należy wysiąść na {{Znacznik|Stacja Namur|50.4690821 |4.8624695|typ=transport}}'''stacji Namur''' (Gare SNCB) lub {{Znacznik|Stacja Jambes|50.4546701 |4.8758047|typ=transport}}'''Jambes''' (Gare SNCB). Obie stacje są obsługiwane przez waloński oddział belgijskich kolei państwowych – NMBS (we francuskiej wersji językowej: SNCB). W Namur zatrzymuje się również pociąg Intercity relacji [[Bazylea]]–[[Bruksela]]. === Samochodem === Namur znajduje się przy węźle autostrad [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]] oraz [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z południowych [[Niemcy|Niemiec]] i północno-wschodniej [[Francja|Francji]] ([[Alzacja|Alzacji]]) do Namur można dojechać przez [[Luksemburg]], korzystając z trasy [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. Podróżując od strony wschodniej, najłatwiej dotrzeć tu przez [[Liège]], autostradą [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z [[Bruksela|Brukseli]] dzieli nas zaledwie nieco ponad 60 km, które można szybko pokonać trasą [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. === Autobusem === {{Znacznik|Flixbus|50.4685929 |4.8655567|typ=transport}}'''Flixbus''' oferuje szereg połączeń do Namur. Bezpośredni przejazd autokarem z [[Paryż]]a do Namur trwa 5,5 godziny i kosztuje około 20 euro. Do Namur można również dotrzeć z [[Akwizgran]]u w około 2 godziny, płacąc 7 euro. Inne miasta, z których dostępne są połączenia, to: [[Augsburg]], [[Bazylea]], [[Berno]], [[Besançon]], [[Bonn]], [[Bordeaux]], [[Budapeszt]], [[Calais]], [[Colmar]], [[Kolonia]], [[Dijon]], [[Fryburg Bryzgowijski|Fryburg]], [[Grenoble]], [[Heidelberg]], [[Karlsruhe]], [[Koblencja]], [[Lozanna]], [[Le Mans]], [[Lizbona]], [[Londyn]], Ludwigshafen, [[Lyon]], [[Madryt]], [[Mediolan]], [[Mannheim]], [[Monachium]], [[Nantes]], [[Norymberga]], [[Orlean]], [[Praga]], [[Strasburg]], [[Stuttgart]] oraz [[Tuluza]]. === Statkiem === Dzięki swojemu położeniu u zbiegu rzek Mozy i Sambry, Namur jest połączone z siecią dróg wodnych dorzecza Renu, Mozy, Skaldy i Mozeli, której łączna długość wynosi 20 000 kilometrów. Naprzeciwko kasyna znajduje się niewielka {{Znacznik|Przystań dla łodzi rekreacyjnych|50.45677199386767|4.865372908588826|typ=transport}}'''przystań dla łodzi rekreacyjnych''' (Marina de Namur). === Rowerem === * Trasa rowerowa nad Mozą – nadrzeczna promenada łączy miasto z [[Dinant]] i [[Liège]]. * RAVEL Ligne 142 – ta kolejowa ścieżka rowerowa pochodzi z [[Hoegaarden]] we [[Flandria|Flandrii]] i [[Bruksela|Brukseli]]. Pojedynczy drogowskaz wskazuje, że [[EuroVelo 5]] korzysta z tej trasy. * [[EuroVelo 3]] pochodzi z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Liège]]. Biegnie wzdłuż rzek Sambre i Moza. == Komunikacja == {{mapa|50.465226|4.865019|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Układ miasta jest złożony i poruszanie się po nim nie jest łatwe, dlatego zdecydowanie zaleca się posiadanie szczegółowej mapy. Serwis OpenStreetMap oferuje przeciętny poziom szczegółowości dla Namur. === Pieszo === Namur nie jest zbyt dużym miastem i idealnie nadaje się do zwiedzania na piechotę. Przy dobrych butach turystycznych, lekkim sprzęcie i sprzyjającej pogodzie jest to najciekawsza, najtańsza i najprzyjemniejsza opcja. Drogi prowadzące do cytadeli są brukowane, więc wędrówka w górę jest najlepszą opcją budżetową. Wiele obszarów w historycznym centrum jest zarezerwowanych dla pieszych, a chodniki są dostępne niemal wszędzie. Kilka mostów dla pieszych przecina Mozę i Sambrę. === Rowerem === Jazda na rowerze zyskuje na popularności wśród mieszkańców, jednak jest ona nadal ograniczona ze względu na liczbę brukowanych uliczek. Z drugiej strony wiele ulic jednokierunkowych to „z wyjątkiem rowerów”, więc rowerzyści cieszą się specjalnymi przywilejami. Rowery można wypożyczyć w {{Znacznik|'''Pro Velo'''|50.468567|4.861835 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Pro Velo''' obok stacji kolejowej SNCB. W przypadku podróży z powrotem na stację kolejową usługa {{Znacznik|'''Blue Bike'''|50.4685821 |4.8620122|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Blue Bike''' świadczona przez SNCB umożliwia podróżującym pociągiem zwiedzanie miasta, przy czym rowery muszą zostać zwrócone na tę samą stację. === Transportem publicznym === ''Société Régionale Wallonne du Transport'' (SRWT) obsługuje transport lokalny pod marką '''TEC'''. Punkt informacyjny przewoźnika przy Place de la Station jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00–18:00 oraz w soboty w godzinach 8:30–17:00; kontakt telefoniczny: +32 81 25 35 55. Bilet jednorazowy na 1–2 strefy kosztuje 2,10 €, a bilet całodniowy 4,20 €. Przejazd po całej sieci (z wyłączeniem autobusów ekspresowych) kosztuje 3 € (bilet 90-minutowy) lub 5 € (bilet bez ograniczeń czasowych). W przypadku zakupu biletu papierowego u kierowcy lub w automacie w sieci szybkiego tramwaju w [[Charleroi]] doliczana jest opłata dodatkowa w wysokości 0,30 €. Dostępna jest również karta przedpłacona o nazwie ''MOBIB''. Na przejazdy w obrębie aglomeracji brukselskiej należy zakupić bilet typu ''Brupass'' lub ''Brupass XL''. === Taksówką === * Hepp Taxis, Tel. +32475 99 99 88 * Taxis Namur, Tel. +3281 22 55 55 * Taxis express Namur, Tel. +32476 55 52 44 === Parkingi === W mieście wyznaczono strefy parkowania oznaczone kolorami: czerwonym, pomarańczowym i żółtym. Obowiązują w nich różne stawki oraz limity czasu postoju; strefy te funkcjonują od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00–17:00 ([https://www.namur.be/fr/ma-ville/mobilite/mobilite/stationnement/voiture/visiteur-client-centre-ville/ico-plan-stationnement.jpg/view szczegółowy] przegląd dostępny jest w pliku PDF). W strefie fioletowej pierwsze 30 minut postoju jest bezpłatne, pod warunkiem pobrania biletu z parkomatu. W strefie niebieskiej, w dni powszednie, dozwolone jest parkowanie do 3 godzin z użyciem tarczy parkingowej. W tzw. „strefie niebieskiej kropkowanej” (obejmującej m.in. ulice Rue Henri-Lemaître, Rue de la Dodane, Rue Tabora oraz Rue Félix Wodon) zasada ta obowiązuje również w niedziele i święta. W strefie zielonej nie ma żadnych ograniczeń. Parkingi typu „parkuj i jedź” (P+R) przy Saint-Nicolas (zlokalizowane przy Rue de Balart oraz Avenue Albert 1er) kosztują 2 euro za dzień; cena obejmuje bilet autobusowy. Kolejny duży parking P+R znajduje się przy centrum wystawowym Namur-Expo. * Dwa parkingi podziemne przy dworcu kolejowym są czynne w godzinach 4:00–24:00. * {{Znacznik|'''Interparking Namur'''|50.46126126917277|4.868799015294893|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Interparking Namur''', Rue du Grognon 2, 5000 Namur (''przy zbiegu rzek, w pobliżu ronda na drodze [[Plik:BE-N92.svg|25px]]''). Na początek 2025 roku zaplanowano wprowadzenie strefy ekologicznej (zakaz wjazdu dla pojazdów spełniających normy emisji spalin od Euro 0 do Euro 3). === Łodzią === Niewielkie łodzie ''Namourettes'', mogące pomieścić do dwunastu pasażerów, kursują w lipcu i sierpniu codziennie, a od połowy maja do września – w weekendy (w czerwcu i wrześniu również w inne dni). W godzinach 9:30–18:00 (z częstotliwością co 20–30 minut) obsługują trasę między {{Znacznik|Przystań końcowo Salzinne|50.466721118800535 |4.853524724322582|typ=transport}}'''[https://www.namurtourisme.be/en/a-voir-a-faire/attractions/les-namourettes-2-2/ przystanią końcową Salzinne]''' (przy moście Ponte Liberation) a mariną, zatrzymując się po drodze w trzech punktach. Przejazdy są niedrogie. Każda łódź posiada jedno miejsce przystosowane dla osób z poważną niepełnosprawnością. ''Mosane'' to 50-minutowe letnie rejsy wycieczkowe z Namur do [[Wépion]], podczas których jednostki przepływają przez trzy śluzy. Rejsy rozpoczynają się w miejscu zwanym Le Grognon oraz przy nabrzeżu {{Znacznik|Quai des Chasseurs Ardennais|50.458535245741764|4.864994167615696|typ=transport}}'''[https://www.croisieres-namur.be/ Quai des Chasseurs Ardennais]'''. == Warto zobaczyć == [[Plik:Le Parlement de Wallonie et la Citadelle de Namur.jpg|Cytadela i budynek parlamentu Walonii nocą|thumb]] * {{zobacz | name=[https://citadelle.namur.be/en Cytadela] | alt= | url= | adres=Route Merveilleuse 64 | lat=50.46056| long=4.86528| wskazówki= | tollfree=+32 81 65 45 00 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Cytadela w Namur, będąca główną atrakcją turystyczną miasta, to twierdza położona u zbiegu rzek Mozy i Sambry. Jej początki sięgają czasów rzymskich, a fundamenty założono w 937 roku. Na przestrzeni dziejów była wielokrotnie zdobywana, niszczona i odbudowywana. Znacznie rozbudowano ją w okresie panowania holenderskiego, w latach 1631–1675. Obecny układ twierdzy zaprojektował holenderski architekt Menno van Coehoorn, a po oblężeniu w 1692 roku udoskonalił go Vauban. W XVIII wieku dodano kolejne elementy obronne, jednak w 1891 roku obiekt przestał pełnić funkcję wojskową – zastąpiono go pierścieniem fortów wokół Namur, które zapewniały lepszą ochronę przed ówczesną artylerią o zwiększonym zasięgu. Po raz ostatni twierdza była areną działań wojennych podczas niemieckiej inwazji w czasie I wojny światowej; po tym wydarzeniu jej rolę obronną przejęły nowsze fortyfikacje. Cytadela posiada status ważnego zabytku [[Walonia|Walonii]] i wraz z cytadelami w [[Dinant]], [[Huy]] oraz [[Liège]] tworzy zespół tzw. ''cytadel nad Mozą''. Dla osób, które nie mogą samodzielnie wejść na wzgórze, dostępna jest kolejka turystyczna (za dodatkową opłatą). Bilet normalny kosztuje 11 euro, a bilet dla dzieci w wieku 6–18 lat – 8 euro. }} {{infobox|Zabójstwo (?) króla Alberta I|Śmierć króla Belgii Alberta I owiana jest tajemnicą, a okoliczności od dawna utrzymywane są w tajemnicy przed narodem belgijskim. Kiedy król odkrył romans swojej żony, księżnej Elżbiety Bawarskiej z dowódcą gwardii królewskiej, według tradycji król wyzwał oficera na pojedynek. Jak to było w tamtym czasie w zwyczaju, wyzywana strona decydowała o broni, a jako że był utalentowanym strzelcem wyborowym, szybko podejmowano decyzję o wyborze pistoletu. Pojedynek szybko zakończył się na korzyść nieznanego oficera, który zabił króla pojedynczą kulą między oczami. W obawie przed skandalem mogącym mieć negatywne konsekwencje dla stabilności kraju śmierć króla zamaskowano jako wypadek alpinistyczny: ciało przeniesiono z Namur do pobliskiego {{Znacznik|Marche-les-Dames|50.481951 |4.9491262|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Marche-les-Dames''', gdzie król wielokrotnie wspinał się po wapiennych ścianach skalnych. Aby zapobiec odkryciu rany postrzałowej i braku złamań, jakich można by się spodziewać po wypadku alpinistycznym, króla nie położono na marach, lecz dyskretnie pochowano. Dopiero w latach 60. XX w. były członek gwardii królewskiej na łożu śmierci ujawnił prawdę, ale tajemnica otaczająca sprawę pozostaje tajemnicą. W miejscu, w którym według legendy król upadł i zginął, można zobaczyć pomnik pamiątkowy. }} * {{zobacz | name=[https://www.province.namur.be/metiers/culture-loisirs/lieux/ Muzeum Dawnej Sztuki z Namur] | alt= | url= | adres=Rue de Fer 24 | lat=50.465525 | long=4.865309 | wskazówki= | tollfree=+32 81 77 67 54 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt.-niedz. 10:00—18:00, w pon. nieczynne. W deszczowy dzień warto odwiedzić. Posiada oprowadzanie w języku angielskim oraz kolekcję średniowiecznej i renesansowej sztuki chrześcijańskiej. 3 € za wystawę stałą, bilet 5 € upoważnia również do wstępu na wystawy czasowe. }} * {{zobacz | name=[https://www.namurtourisme.be/fr/musees-culture-patrimoine/patrimoine/patrimoine-architectural-halle-alchair/ Muzeum Archeologiczne] | alt= | url= | adres=Rue du Pont 21 | lat=50.462236 | long=4.868103 | wskazówki= | tollfree=+32 81 77 67 54 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 10:00—17:00, w pon. nieczynne. Wyświetlanie głównie artefaktów z rzymskiego Namur jest mniej zorganizowane i interesujące. Duża część starego miasta jest piękna, w raczej francuskim stylu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Dzwonnica | alt=Belfrois | url= | adres= | lat=50.46655 | long=4.86615 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedna z 56 dzwonnic w [[Belgia|Belgii]] wpisanych na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. }} * {{zobacz | name=Katedra św. Albana | alt=| url= | adres= | lat=50.464569| long=4.860006| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedyny duży barokowy kościół w [[Belgia|Belgii]]. }} :* {{zobacz | name=Muzeum Diecezjalne i skarb katedry Saint-Aubain | alt=| url= | adres=Place du Chapitre 1 | lat=50.46515 | long=4.836741 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dzieła złotnicze od XI do XVIII w., rzeźby, obrazy, tkaniny i rękopisy. }} * {{zobacz | name=Skarb Zakonu Oignies | alt=| url= | adres=Rue Julie Billiart 17 | lat=50.46515 | long=4.836741 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Prace złotnicze z Maasland, sztuka emaliowana, wyroby z kości słoniowej i okulary arabskie, relikwiarze, kielichy, rękopisy itp. z XII i XIII wieku. Otwarte: 10:00 - 12:00 i 14:00 - 17:00, zamknięte w niedzielne poranki, poniedziałki, święta oraz 11-27 grudnia. }} * {{zobacz | name=[https://proxibel.be/annuaire/auberge-de-jeunesse-felicien-rops/ Muzeum Féliciena Ropsa] | alt=| url= | adres=Rue Fumal 12 | lat=50.46301| long=4.86259| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=info@museerops.be . Muzeum-dom artysty przybliża bogatą karierę twórczą XIX-wiecznego miedziorytnika i ilustratora. Pod względem stylistycznym sytuował się on pomiędzy epoką realizmu krytycznego a symbolizmem. Każdego roku organizowanych jest tu kilka wystaw czasowych, poświęconych m.in. grafice. }} * {{zobacz | name=Muzeum Afryki | alt=| url= | adres=Rue du Premier Lanciers 3b | lat=50.4664| long=4.8714| wskazówki=w bramie dawnych koszar Leopolda | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.nam-ip.be/en/front-page-english/ NAM-IP Computer-Museum] | alt=| url= | adres=Rue Henri Blès 192a | lat=50.4664| long=4.8714| wskazówki=Autobus 27: Rue Marinus | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Komu potrzeba więcej niż 640 kB?” Otwarte: 10:00 - 17:00, zamknięte pon. }} * {{zobacz | name=Seigneurie d’Anhaive | alt=| url= | adres=Place Jean de Flandre | lat=50.4626| long=4.88864| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Donżon, którego rdzeń pochodzi z XVI wieku. pochodzi z. Muzeum lokalnej historii Jambes, począwszy od ceramiki galijsko-rzymskiej, fabryki musztardy Binster, lokalnych notabli itp. Plus wystawy czasowe. Otwarte: 13:30 - 17:30 }} ==Warto spróbować== ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] 0vdteashzzfrn1elckjwbszo31o6lm4 159655 159654 2026-10-26T11:54:00Z Moromar 2451 /* Warto spróbować */ 159655 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Charleroi|50.46|4.452778|typ=transport}}'''port lotniczy Charleroi''' ({{IATA|CRL}}), położony zaledwie 35 km od Namur. Obsługuje on przede wszystkim tanie linie lotnicze. {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bruksela|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem]]''' ({{IATA|BRU}}) znajduje się w odległości 65 km; dojazd do niego zajmuje około 35 minut. [https://www.flibco.com/de/d2g-connections/taxi-bruessel-flughafen-charleroi Door2Gate] to usługa wspólnego przejazdu (typu „sammeltaxi”) umożliwiająca dotarcie na lotnisko Charleroi. === Koleją === Namur znajduje się 60 km na południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]], stolicy [[Belgia|Belgii]]. Można tam dojechać pociągiem z [[Bruksela|Brukseli]] (podróż pociągiem typu Intercity ze stacji Brussels Schuman trwa około 50 minut), korzystając z bezpośredniego połączenia z [[Bruksela|Brukseli]] (stacje Midi, Centrale, Nord, Schuman lub Luxembourg) w kierunku [[Dinant]] albo [[Luksemburg]]a. Należy wysiąść na {{Znacznik|Stacja Namur|50.4690821 |4.8624695|typ=transport}}'''stacji Namur''' (Gare SNCB) lub {{Znacznik|Stacja Jambes|50.4546701 |4.8758047|typ=transport}}'''Jambes''' (Gare SNCB). Obie stacje są obsługiwane przez waloński oddział belgijskich kolei państwowych – NMBS (we francuskiej wersji językowej: SNCB). W Namur zatrzymuje się również pociąg Intercity relacji [[Bazylea]]–[[Bruksela]]. === Samochodem === Namur znajduje się przy węźle autostrad [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]] oraz [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z południowych [[Niemcy|Niemiec]] i północno-wschodniej [[Francja|Francji]] ([[Alzacja|Alzacji]]) do Namur można dojechać przez [[Luksemburg]], korzystając z trasy [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. Podróżując od strony wschodniej, najłatwiej dotrzeć tu przez [[Liège]], autostradą [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z [[Bruksela|Brukseli]] dzieli nas zaledwie nieco ponad 60 km, które można szybko pokonać trasą [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. === Autobusem === {{Znacznik|Flixbus|50.4685929 |4.8655567|typ=transport}}'''Flixbus''' oferuje szereg połączeń do Namur. Bezpośredni przejazd autokarem z [[Paryż]]a do Namur trwa 5,5 godziny i kosztuje około 20 euro. Do Namur można również dotrzeć z [[Akwizgran]]u w około 2 godziny, płacąc 7 euro. Inne miasta, z których dostępne są połączenia, to: [[Augsburg]], [[Bazylea]], [[Berno]], [[Besançon]], [[Bonn]], [[Bordeaux]], [[Budapeszt]], [[Calais]], [[Colmar]], [[Kolonia]], [[Dijon]], [[Fryburg Bryzgowijski|Fryburg]], [[Grenoble]], [[Heidelberg]], [[Karlsruhe]], [[Koblencja]], [[Lozanna]], [[Le Mans]], [[Lizbona]], [[Londyn]], Ludwigshafen, [[Lyon]], [[Madryt]], [[Mediolan]], [[Mannheim]], [[Monachium]], [[Nantes]], [[Norymberga]], [[Orlean]], [[Praga]], [[Strasburg]], [[Stuttgart]] oraz [[Tuluza]]. === Statkiem === Dzięki swojemu położeniu u zbiegu rzek Mozy i Sambry, Namur jest połączone z siecią dróg wodnych dorzecza Renu, Mozy, Skaldy i Mozeli, której łączna długość wynosi 20 000 kilometrów. Naprzeciwko kasyna znajduje się niewielka {{Znacznik|Przystań dla łodzi rekreacyjnych|50.45677199386767|4.865372908588826|typ=transport}}'''przystań dla łodzi rekreacyjnych''' (Marina de Namur). === Rowerem === * Trasa rowerowa nad Mozą – nadrzeczna promenada łączy miasto z [[Dinant]] i [[Liège]]. * RAVEL Ligne 142 – ta kolejowa ścieżka rowerowa pochodzi z [[Hoegaarden]] we [[Flandria|Flandrii]] i [[Bruksela|Brukseli]]. Pojedynczy drogowskaz wskazuje, że [[EuroVelo 5]] korzysta z tej trasy. * [[EuroVelo 3]] pochodzi z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Liège]]. Biegnie wzdłuż rzek Sambre i Moza. == Komunikacja == {{mapa|50.465226|4.865019|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Układ miasta jest złożony i poruszanie się po nim nie jest łatwe, dlatego zdecydowanie zaleca się posiadanie szczegółowej mapy. Serwis OpenStreetMap oferuje przeciętny poziom szczegółowości dla Namur. === Pieszo === Namur nie jest zbyt dużym miastem i idealnie nadaje się do zwiedzania na piechotę. Przy dobrych butach turystycznych, lekkim sprzęcie i sprzyjającej pogodzie jest to najciekawsza, najtańsza i najprzyjemniejsza opcja. Drogi prowadzące do cytadeli są brukowane, więc wędrówka w górę jest najlepszą opcją budżetową. Wiele obszarów w historycznym centrum jest zarezerwowanych dla pieszych, a chodniki są dostępne niemal wszędzie. Kilka mostów dla pieszych przecina Mozę i Sambrę. === Rowerem === Jazda na rowerze zyskuje na popularności wśród mieszkańców, jednak jest ona nadal ograniczona ze względu na liczbę brukowanych uliczek. Z drugiej strony wiele ulic jednokierunkowych to „z wyjątkiem rowerów”, więc rowerzyści cieszą się specjalnymi przywilejami. Rowery można wypożyczyć w {{Znacznik|'''Pro Velo'''|50.468567|4.861835 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Pro Velo''' obok stacji kolejowej SNCB. W przypadku podróży z powrotem na stację kolejową usługa {{Znacznik|'''Blue Bike'''|50.4685821 |4.8620122|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Blue Bike''' świadczona przez SNCB umożliwia podróżującym pociągiem zwiedzanie miasta, przy czym rowery muszą zostać zwrócone na tę samą stację. === Transportem publicznym === ''Société Régionale Wallonne du Transport'' (SRWT) obsługuje transport lokalny pod marką '''TEC'''. Punkt informacyjny przewoźnika przy Place de la Station jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00–18:00 oraz w soboty w godzinach 8:30–17:00; kontakt telefoniczny: +32 81 25 35 55. Bilet jednorazowy na 1–2 strefy kosztuje 2,10 €, a bilet całodniowy 4,20 €. Przejazd po całej sieci (z wyłączeniem autobusów ekspresowych) kosztuje 3 € (bilet 90-minutowy) lub 5 € (bilet bez ograniczeń czasowych). W przypadku zakupu biletu papierowego u kierowcy lub w automacie w sieci szybkiego tramwaju w [[Charleroi]] doliczana jest opłata dodatkowa w wysokości 0,30 €. Dostępna jest również karta przedpłacona o nazwie ''MOBIB''. Na przejazdy w obrębie aglomeracji brukselskiej należy zakupić bilet typu ''Brupass'' lub ''Brupass XL''. === Taksówką === * Hepp Taxis, Tel. +32475 99 99 88 * Taxis Namur, Tel. +3281 22 55 55 * Taxis express Namur, Tel. +32476 55 52 44 === Parkingi === W mieście wyznaczono strefy parkowania oznaczone kolorami: czerwonym, pomarańczowym i żółtym. Obowiązują w nich różne stawki oraz limity czasu postoju; strefy te funkcjonują od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00–17:00 ([https://www.namur.be/fr/ma-ville/mobilite/mobilite/stationnement/voiture/visiteur-client-centre-ville/ico-plan-stationnement.jpg/view szczegółowy] przegląd dostępny jest w pliku PDF). W strefie fioletowej pierwsze 30 minut postoju jest bezpłatne, pod warunkiem pobrania biletu z parkomatu. W strefie niebieskiej, w dni powszednie, dozwolone jest parkowanie do 3 godzin z użyciem tarczy parkingowej. W tzw. „strefie niebieskiej kropkowanej” (obejmującej m.in. ulice Rue Henri-Lemaître, Rue de la Dodane, Rue Tabora oraz Rue Félix Wodon) zasada ta obowiązuje również w niedziele i święta. W strefie zielonej nie ma żadnych ograniczeń. Parkingi typu „parkuj i jedź” (P+R) przy Saint-Nicolas (zlokalizowane przy Rue de Balart oraz Avenue Albert 1er) kosztują 2 euro za dzień; cena obejmuje bilet autobusowy. Kolejny duży parking P+R znajduje się przy centrum wystawowym Namur-Expo. * Dwa parkingi podziemne przy dworcu kolejowym są czynne w godzinach 4:00–24:00. * {{Znacznik|'''Interparking Namur'''|50.46126126917277|4.868799015294893|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Interparking Namur''', Rue du Grognon 2, 5000 Namur (''przy zbiegu rzek, w pobliżu ronda na drodze [[Plik:BE-N92.svg|25px]]''). Na początek 2025 roku zaplanowano wprowadzenie strefy ekologicznej (zakaz wjazdu dla pojazdów spełniających normy emisji spalin od Euro 0 do Euro 3). === Łodzią === Niewielkie łodzie ''Namourettes'', mogące pomieścić do dwunastu pasażerów, kursują w lipcu i sierpniu codziennie, a od połowy maja do września – w weekendy (w czerwcu i wrześniu również w inne dni). W godzinach 9:30–18:00 (z częstotliwością co 20–30 minut) obsługują trasę między {{Znacznik|Przystań końcowo Salzinne|50.466721118800535 |4.853524724322582|typ=transport}}'''[https://www.namurtourisme.be/en/a-voir-a-faire/attractions/les-namourettes-2-2/ przystanią końcową Salzinne]''' (przy moście Ponte Liberation) a mariną, zatrzymując się po drodze w trzech punktach. Przejazdy są niedrogie. Każda łódź posiada jedno miejsce przystosowane dla osób z poważną niepełnosprawnością. ''Mosane'' to 50-minutowe letnie rejsy wycieczkowe z Namur do [[Wépion]], podczas których jednostki przepływają przez trzy śluzy. Rejsy rozpoczynają się w miejscu zwanym Le Grognon oraz przy nabrzeżu {{Znacznik|Quai des Chasseurs Ardennais|50.458535245741764|4.864994167615696|typ=transport}}'''[https://www.croisieres-namur.be/ Quai des Chasseurs Ardennais]'''. == Warto zobaczyć == [[Plik:Le Parlement de Wallonie et la Citadelle de Namur.jpg|Cytadela i budynek parlamentu Walonii nocą|thumb]] * {{zobacz | name=[https://citadelle.namur.be/en Cytadela] | alt= | url= | adres=Route Merveilleuse 64 | lat=50.46056| long=4.86528| wskazówki= | tollfree=+32 81 65 45 00 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Cytadela w Namur, będąca główną atrakcją turystyczną miasta, to twierdza położona u zbiegu rzek Mozy i Sambry. Jej początki sięgają czasów rzymskich, a fundamenty założono w 937 roku. Na przestrzeni dziejów była wielokrotnie zdobywana, niszczona i odbudowywana. Znacznie rozbudowano ją w okresie panowania holenderskiego, w latach 1631–1675. Obecny układ twierdzy zaprojektował holenderski architekt Menno van Coehoorn, a po oblężeniu w 1692 roku udoskonalił go Vauban. W XVIII wieku dodano kolejne elementy obronne, jednak w 1891 roku obiekt przestał pełnić funkcję wojskową – zastąpiono go pierścieniem fortów wokół Namur, które zapewniały lepszą ochronę przed ówczesną artylerią o zwiększonym zasięgu. Po raz ostatni twierdza była areną działań wojennych podczas niemieckiej inwazji w czasie I wojny światowej; po tym wydarzeniu jej rolę obronną przejęły nowsze fortyfikacje. Cytadela posiada status ważnego zabytku [[Walonia|Walonii]] i wraz z cytadelami w [[Dinant]], [[Huy]] oraz [[Liège]] tworzy zespół tzw. ''cytadel nad Mozą''. Dla osób, które nie mogą samodzielnie wejść na wzgórze, dostępna jest kolejka turystyczna (za dodatkową opłatą). Bilet normalny kosztuje 11 euro, a bilet dla dzieci w wieku 6–18 lat – 8 euro. }} {{infobox|Zabójstwo (?) króla Alberta I|Śmierć króla Belgii Alberta I owiana jest tajemnicą, a okoliczności od dawna utrzymywane są w tajemnicy przed narodem belgijskim. Kiedy król odkrył romans swojej żony, księżnej Elżbiety Bawarskiej z dowódcą gwardii królewskiej, według tradycji król wyzwał oficera na pojedynek. Jak to było w tamtym czasie w zwyczaju, wyzywana strona decydowała o broni, a jako że był utalentowanym strzelcem wyborowym, szybko podejmowano decyzję o wyborze pistoletu. Pojedynek szybko zakończył się na korzyść nieznanego oficera, który zabił króla pojedynczą kulą między oczami. W obawie przed skandalem mogącym mieć negatywne konsekwencje dla stabilności kraju śmierć króla zamaskowano jako wypadek alpinistyczny: ciało przeniesiono z Namur do pobliskiego {{Znacznik|Marche-les-Dames|50.481951 |4.9491262|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Marche-les-Dames''', gdzie król wielokrotnie wspinał się po wapiennych ścianach skalnych. Aby zapobiec odkryciu rany postrzałowej i braku złamań, jakich można by się spodziewać po wypadku alpinistycznym, króla nie położono na marach, lecz dyskretnie pochowano. Dopiero w latach 60. XX w. były członek gwardii królewskiej na łożu śmierci ujawnił prawdę, ale tajemnica otaczająca sprawę pozostaje tajemnicą. W miejscu, w którym według legendy król upadł i zginął, można zobaczyć pomnik pamiątkowy. }} * {{zobacz | name=[https://www.province.namur.be/metiers/culture-loisirs/lieux/ Muzeum Dawnej Sztuki z Namur] | alt= | url= | adres=Rue de Fer 24 | lat=50.465525 | long=4.865309 | wskazówki= | tollfree=+32 81 77 67 54 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt.-niedz. 10:00—18:00, w pon. nieczynne. W deszczowy dzień warto odwiedzić. Posiada oprowadzanie w języku angielskim oraz kolekcję średniowiecznej i renesansowej sztuki chrześcijańskiej. 3 € za wystawę stałą, bilet 5 € upoważnia również do wstępu na wystawy czasowe. }} * {{zobacz | name=[https://www.namurtourisme.be/fr/musees-culture-patrimoine/patrimoine/patrimoine-architectural-halle-alchair/ Muzeum Archeologiczne] | alt= | url= | adres=Rue du Pont 21 | lat=50.462236 | long=4.868103 | wskazówki= | tollfree=+32 81 77 67 54 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 10:00—17:00, w pon. nieczynne. Wyświetlanie głównie artefaktów z rzymskiego Namur jest mniej zorganizowane i interesujące. Duża część starego miasta jest piękna, w raczej francuskim stylu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Dzwonnica | alt=Belfrois | url= | adres= | lat=50.46655 | long=4.86615 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedna z 56 dzwonnic w [[Belgia|Belgii]] wpisanych na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. }} * {{zobacz | name=Katedra św. Albana | alt=| url= | adres= | lat=50.464569| long=4.860006| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedyny duży barokowy kościół w [[Belgia|Belgii]]. }} :* {{zobacz | name=Muzeum Diecezjalne i skarb katedry Saint-Aubain | alt=| url= | adres=Place du Chapitre 1 | lat=50.46515 | long=4.836741 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dzieła złotnicze od XI do XVIII w., rzeźby, obrazy, tkaniny i rękopisy. }} * {{zobacz | name=Skarb Zakonu Oignies | alt=| url= | adres=Rue Julie Billiart 17 | lat=50.46515 | long=4.836741 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Prace złotnicze z Maasland, sztuka emaliowana, wyroby z kości słoniowej i okulary arabskie, relikwiarze, kielichy, rękopisy itp. z XII i XIII wieku. Otwarte: 10:00 - 12:00 i 14:00 - 17:00, zamknięte w niedzielne poranki, poniedziałki, święta oraz 11-27 grudnia. }} * {{zobacz | name=[https://proxibel.be/annuaire/auberge-de-jeunesse-felicien-rops/ Muzeum Féliciena Ropsa] | alt=| url= | adres=Rue Fumal 12 | lat=50.46301| long=4.86259| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=info@museerops.be . Muzeum-dom artysty przybliża bogatą karierę twórczą XIX-wiecznego miedziorytnika i ilustratora. Pod względem stylistycznym sytuował się on pomiędzy epoką realizmu krytycznego a symbolizmem. Każdego roku organizowanych jest tu kilka wystaw czasowych, poświęconych m.in. grafice. }} * {{zobacz | name=Muzeum Afryki | alt=| url= | adres=Rue du Premier Lanciers 3b | lat=50.4664| long=4.8714| wskazówki=w bramie dawnych koszar Leopolda | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.nam-ip.be/en/front-page-english/ NAM-IP Computer-Museum] | alt=| url= | adres=Rue Henri Blès 192a | lat=50.4664| long=4.8714| wskazówki=Autobus 27: Rue Marinus | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Komu potrzeba więcej niż 640 kB?” Otwarte: 10:00 - 17:00, zamknięte pon. }} * {{zobacz | name=Seigneurie d’Anhaive | alt=| url= | adres=Place Jean de Flandre | lat=50.4626| long=4.88864| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Donżon, którego rdzeń pochodzi z XVI wieku. pochodzi z. Muzeum lokalnej historii Jambes, począwszy od ceramiki galijsko-rzymskiej, fabryki musztardy Binster, lokalnych notabli itp. Plus wystawy czasowe. Otwarte: 13:30 - 17:30 }} == Aktywny wypoczynek == * Wynajmij rower i jedź w górę i przez Cytadelę. Istnieje również sieć tras dla rowerów górskich rozpoczynająca się i kończąca w Namur, ale oznakowanie, które na początku jest bardzo dobre, z dużymi kolorowymi strzałkami namalowanymi na drodze, nagle znika bez wyjaśnienia. * Firma turystyczna w pobliskim [[Dinant]] ([https://www.dinant-evasion.be/fr Les Kayaks Bleus]) organizuje spływy kajakowe po rzece. Prawdopodobnie dałoby się popłynąć w dół rzeki aż do [[Holandia|Holandii]] i [[Morze Północne|Morza Północnego]]. * Baseny publiczne znajdują się w Salzinnes, Saint-Servais i Jambes. * Wybierz się na wycieczkę {{Znacznik|Téléphérique|50.4619|4.8654|typ=atrakcja}}'''téléphérique''' (tramwajem napowietrznym) z Place Maurice Servais do Esplanady nad Cytadelą. * {{Znacznik|Golf de Rougemont|50.3875098|4.8697743|typ=atrakcja}}'''[https://www.golfderougemont.be/ Golf de Rougemont]'''. Obiekt 18-dołkowy z widokiem na dolinę Mozy. * {{Znacznik|Piscine Louis-Namèche|50.47609208609989|4.846418136702282|typ=atrakcja}}'''Piscine Louis-Namèche''', Rue de Gembloux 256, 5002 Namur. Kryty basen. Otwarte: 7:00 - 18:30, w weekendy krócej. === Jazda na rowerze === Trasy '''RAVeL''' nie biegną wyłącznie wzdłuż Mozy. Istnieją również dwie interesujące ścieżki rowerowe poprowadzone śladem dawnych linii kolejowych: Ligne 142, prowadząca do słynącego z piwa miasta '''[[Hoegaarden]]''', oraz Ligne 150, wiodąca do '''Maredret'''. Początek tej drugiej znajduje się jednak na północ od Dinant, co oznacza, że ​​z Namur trzeba najpierw pokonać około 17-kilometrowy odcinek wzdłuż Mozy. Główna trasa RAVeL 1 w Namur odłącza się od Mozy i biegnie dalej wzdłuż rzeki Sambry. Wszystkie szlaki są w dobrym stanie i niemal w całości pokryte asfaltem (choć na odcinku Namur–Dinant zdarzają się pewne niedoskonałości nawierzchni). Trasa Namur – Profondeville – Anhée – Maredret – staw Bambois (urokliwy zbiornik wodny) – Sambreville – Namur tworzy 90-kilometrową pętlę; jest ona jednak na tyle czasochłonna, że ​​na zwiedzanie atrakcji turystycznych pozostaje niewiele czasu. ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] 1u21q4a8653op1i4wm0bwjhrl1rqg0f 159656 159655 2026-10-26T11:57:00Z Moromar 2451 /* Jazda na rowerze */ 159656 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Charleroi|50.46|4.452778|typ=transport}}'''port lotniczy Charleroi''' ({{IATA|CRL}}), położony zaledwie 35 km od Namur. Obsługuje on przede wszystkim tanie linie lotnicze. {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bruksela|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem]]''' ({{IATA|BRU}}) znajduje się w odległości 65 km; dojazd do niego zajmuje około 35 minut. [https://www.flibco.com/de/d2g-connections/taxi-bruessel-flughafen-charleroi Door2Gate] to usługa wspólnego przejazdu (typu „sammeltaxi”) umożliwiająca dotarcie na lotnisko Charleroi. === Koleją === Namur znajduje się 60 km na południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]], stolicy [[Belgia|Belgii]]. Można tam dojechać pociągiem z [[Bruksela|Brukseli]] (podróż pociągiem typu Intercity ze stacji Brussels Schuman trwa około 50 minut), korzystając z bezpośredniego połączenia z [[Bruksela|Brukseli]] (stacje Midi, Centrale, Nord, Schuman lub Luxembourg) w kierunku [[Dinant]] albo [[Luksemburg]]a. Należy wysiąść na {{Znacznik|Stacja Namur|50.4690821 |4.8624695|typ=transport}}'''stacji Namur''' (Gare SNCB) lub {{Znacznik|Stacja Jambes|50.4546701 |4.8758047|typ=transport}}'''Jambes''' (Gare SNCB). Obie stacje są obsługiwane przez waloński oddział belgijskich kolei państwowych – NMBS (we francuskiej wersji językowej: SNCB). W Namur zatrzymuje się również pociąg Intercity relacji [[Bazylea]]–[[Bruksela]]. === Samochodem === Namur znajduje się przy węźle autostrad [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]] oraz [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z południowych [[Niemcy|Niemiec]] i północno-wschodniej [[Francja|Francji]] ([[Alzacja|Alzacji]]) do Namur można dojechać przez [[Luksemburg]], korzystając z trasy [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. Podróżując od strony wschodniej, najłatwiej dotrzeć tu przez [[Liège]], autostradą [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z [[Bruksela|Brukseli]] dzieli nas zaledwie nieco ponad 60 km, które można szybko pokonać trasą [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. === Autobusem === {{Znacznik|Flixbus|50.4685929 |4.8655567|typ=transport}}'''Flixbus''' oferuje szereg połączeń do Namur. Bezpośredni przejazd autokarem z [[Paryż]]a do Namur trwa 5,5 godziny i kosztuje około 20 euro. Do Namur można również dotrzeć z [[Akwizgran]]u w około 2 godziny, płacąc 7 euro. Inne miasta, z których dostępne są połączenia, to: [[Augsburg]], [[Bazylea]], [[Berno]], [[Besançon]], [[Bonn]], [[Bordeaux]], [[Budapeszt]], [[Calais]], [[Colmar]], [[Kolonia]], [[Dijon]], [[Fryburg Bryzgowijski|Fryburg]], [[Grenoble]], [[Heidelberg]], [[Karlsruhe]], [[Koblencja]], [[Lozanna]], [[Le Mans]], [[Lizbona]], [[Londyn]], Ludwigshafen, [[Lyon]], [[Madryt]], [[Mediolan]], [[Mannheim]], [[Monachium]], [[Nantes]], [[Norymberga]], [[Orlean]], [[Praga]], [[Strasburg]], [[Stuttgart]] oraz [[Tuluza]]. === Statkiem === Dzięki swojemu położeniu u zbiegu rzek Mozy i Sambry, Namur jest połączone z siecią dróg wodnych dorzecza Renu, Mozy, Skaldy i Mozeli, której łączna długość wynosi 20 000 kilometrów. Naprzeciwko kasyna znajduje się niewielka {{Znacznik|Przystań dla łodzi rekreacyjnych|50.45677199386767|4.865372908588826|typ=transport}}'''przystań dla łodzi rekreacyjnych''' (Marina de Namur). === Rowerem === * Trasa rowerowa nad Mozą – nadrzeczna promenada łączy miasto z [[Dinant]] i [[Liège]]. * RAVEL Ligne 142 – ta kolejowa ścieżka rowerowa pochodzi z [[Hoegaarden]] we [[Flandria|Flandrii]] i [[Bruksela|Brukseli]]. Pojedynczy drogowskaz wskazuje, że [[EuroVelo 5]] korzysta z tej trasy. * [[EuroVelo 3]] pochodzi z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Liège]]. Biegnie wzdłuż rzek Sambre i Moza. == Komunikacja == {{mapa|50.465226|4.865019|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Układ miasta jest złożony i poruszanie się po nim nie jest łatwe, dlatego zdecydowanie zaleca się posiadanie szczegółowej mapy. Serwis OpenStreetMap oferuje przeciętny poziom szczegółowości dla Namur. === Pieszo === Namur nie jest zbyt dużym miastem i idealnie nadaje się do zwiedzania na piechotę. Przy dobrych butach turystycznych, lekkim sprzęcie i sprzyjającej pogodzie jest to najciekawsza, najtańsza i najprzyjemniejsza opcja. Drogi prowadzące do cytadeli są brukowane, więc wędrówka w górę jest najlepszą opcją budżetową. Wiele obszarów w historycznym centrum jest zarezerwowanych dla pieszych, a chodniki są dostępne niemal wszędzie. Kilka mostów dla pieszych przecina Mozę i Sambrę. === Rowerem === Jazda na rowerze zyskuje na popularności wśród mieszkańców, jednak jest ona nadal ograniczona ze względu na liczbę brukowanych uliczek. Z drugiej strony wiele ulic jednokierunkowych to „z wyjątkiem rowerów”, więc rowerzyści cieszą się specjalnymi przywilejami. Rowery można wypożyczyć w {{Znacznik|'''Pro Velo'''|50.468567|4.861835 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Pro Velo''' obok stacji kolejowej SNCB. W przypadku podróży z powrotem na stację kolejową usługa {{Znacznik|'''Blue Bike'''|50.4685821 |4.8620122|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Blue Bike''' świadczona przez SNCB umożliwia podróżującym pociągiem zwiedzanie miasta, przy czym rowery muszą zostać zwrócone na tę samą stację. === Transportem publicznym === ''Société Régionale Wallonne du Transport'' (SRWT) obsługuje transport lokalny pod marką '''TEC'''. Punkt informacyjny przewoźnika przy Place de la Station jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00–18:00 oraz w soboty w godzinach 8:30–17:00; kontakt telefoniczny: +32 81 25 35 55. Bilet jednorazowy na 1–2 strefy kosztuje 2,10 €, a bilet całodniowy 4,20 €. Przejazd po całej sieci (z wyłączeniem autobusów ekspresowych) kosztuje 3 € (bilet 90-minutowy) lub 5 € (bilet bez ograniczeń czasowych). W przypadku zakupu biletu papierowego u kierowcy lub w automacie w sieci szybkiego tramwaju w [[Charleroi]] doliczana jest opłata dodatkowa w wysokości 0,30 €. Dostępna jest również karta przedpłacona o nazwie ''MOBIB''. Na przejazdy w obrębie aglomeracji brukselskiej należy zakupić bilet typu ''Brupass'' lub ''Brupass XL''. === Taksówką === * Hepp Taxis, Tel. +32475 99 99 88 * Taxis Namur, Tel. +3281 22 55 55 * Taxis express Namur, Tel. +32476 55 52 44 === Parkingi === W mieście wyznaczono strefy parkowania oznaczone kolorami: czerwonym, pomarańczowym i żółtym. Obowiązują w nich różne stawki oraz limity czasu postoju; strefy te funkcjonują od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00–17:00 ([https://www.namur.be/fr/ma-ville/mobilite/mobilite/stationnement/voiture/visiteur-client-centre-ville/ico-plan-stationnement.jpg/view szczegółowy] przegląd dostępny jest w pliku PDF). W strefie fioletowej pierwsze 30 minut postoju jest bezpłatne, pod warunkiem pobrania biletu z parkomatu. W strefie niebieskiej, w dni powszednie, dozwolone jest parkowanie do 3 godzin z użyciem tarczy parkingowej. W tzw. „strefie niebieskiej kropkowanej” (obejmującej m.in. ulice Rue Henri-Lemaître, Rue de la Dodane, Rue Tabora oraz Rue Félix Wodon) zasada ta obowiązuje również w niedziele i święta. W strefie zielonej nie ma żadnych ograniczeń. Parkingi typu „parkuj i jedź” (P+R) przy Saint-Nicolas (zlokalizowane przy Rue de Balart oraz Avenue Albert 1er) kosztują 2 euro za dzień; cena obejmuje bilet autobusowy. Kolejny duży parking P+R znajduje się przy centrum wystawowym Namur-Expo. * Dwa parkingi podziemne przy dworcu kolejowym są czynne w godzinach 4:00–24:00. * {{Znacznik|'''Interparking Namur'''|50.46126126917277|4.868799015294893|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Interparking Namur''', Rue du Grognon 2, 5000 Namur (''przy zbiegu rzek, w pobliżu ronda na drodze [[Plik:BE-N92.svg|25px]]''). Na początek 2025 roku zaplanowano wprowadzenie strefy ekologicznej (zakaz wjazdu dla pojazdów spełniających normy emisji spalin od Euro 0 do Euro 3). === Łodzią === Niewielkie łodzie ''Namourettes'', mogące pomieścić do dwunastu pasażerów, kursują w lipcu i sierpniu codziennie, a od połowy maja do września – w weekendy (w czerwcu i wrześniu również w inne dni). W godzinach 9:30–18:00 (z częstotliwością co 20–30 minut) obsługują trasę między {{Znacznik|Przystań końcowo Salzinne|50.466721118800535 |4.853524724322582|typ=transport}}'''[https://www.namurtourisme.be/en/a-voir-a-faire/attractions/les-namourettes-2-2/ przystanią końcową Salzinne]''' (przy moście Ponte Liberation) a mariną, zatrzymując się po drodze w trzech punktach. Przejazdy są niedrogie. Każda łódź posiada jedno miejsce przystosowane dla osób z poważną niepełnosprawnością. ''Mosane'' to 50-minutowe letnie rejsy wycieczkowe z Namur do [[Wépion]], podczas których jednostki przepływają przez trzy śluzy. Rejsy rozpoczynają się w miejscu zwanym Le Grognon oraz przy nabrzeżu {{Znacznik|Quai des Chasseurs Ardennais|50.458535245741764|4.864994167615696|typ=transport}}'''[https://www.croisieres-namur.be/ Quai des Chasseurs Ardennais]'''. == Warto zobaczyć == [[Plik:Le Parlement de Wallonie et la Citadelle de Namur.jpg|Cytadela i budynek parlamentu Walonii nocą|thumb]] * {{zobacz | name=[https://citadelle.namur.be/en Cytadela] | alt= | url= | adres=Route Merveilleuse 64 | lat=50.46056| long=4.86528| wskazówki= | tollfree=+32 81 65 45 00 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Cytadela w Namur, będąca główną atrakcją turystyczną miasta, to twierdza położona u zbiegu rzek Mozy i Sambry. Jej początki sięgają czasów rzymskich, a fundamenty założono w 937 roku. Na przestrzeni dziejów była wielokrotnie zdobywana, niszczona i odbudowywana. Znacznie rozbudowano ją w okresie panowania holenderskiego, w latach 1631–1675. Obecny układ twierdzy zaprojektował holenderski architekt Menno van Coehoorn, a po oblężeniu w 1692 roku udoskonalił go Vauban. W XVIII wieku dodano kolejne elementy obronne, jednak w 1891 roku obiekt przestał pełnić funkcję wojskową – zastąpiono go pierścieniem fortów wokół Namur, które zapewniały lepszą ochronę przed ówczesną artylerią o zwiększonym zasięgu. Po raz ostatni twierdza była areną działań wojennych podczas niemieckiej inwazji w czasie I wojny światowej; po tym wydarzeniu jej rolę obronną przejęły nowsze fortyfikacje. Cytadela posiada status ważnego zabytku [[Walonia|Walonii]] i wraz z cytadelami w [[Dinant]], [[Huy]] oraz [[Liège]] tworzy zespół tzw. ''cytadel nad Mozą''. Dla osób, które nie mogą samodzielnie wejść na wzgórze, dostępna jest kolejka turystyczna (za dodatkową opłatą). Bilet normalny kosztuje 11 euro, a bilet dla dzieci w wieku 6–18 lat – 8 euro. }} {{infobox|Zabójstwo (?) króla Alberta I|Śmierć króla Belgii Alberta I owiana jest tajemnicą, a okoliczności od dawna utrzymywane są w tajemnicy przed narodem belgijskim. Kiedy król odkrył romans swojej żony, księżnej Elżbiety Bawarskiej z dowódcą gwardii królewskiej, według tradycji król wyzwał oficera na pojedynek. Jak to było w tamtym czasie w zwyczaju, wyzywana strona decydowała o broni, a jako że był utalentowanym strzelcem wyborowym, szybko podejmowano decyzję o wyborze pistoletu. Pojedynek szybko zakończył się na korzyść nieznanego oficera, który zabił króla pojedynczą kulą między oczami. W obawie przed skandalem mogącym mieć negatywne konsekwencje dla stabilności kraju śmierć króla zamaskowano jako wypadek alpinistyczny: ciało przeniesiono z Namur do pobliskiego {{Znacznik|Marche-les-Dames|50.481951 |4.9491262|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Marche-les-Dames''', gdzie król wielokrotnie wspinał się po wapiennych ścianach skalnych. Aby zapobiec odkryciu rany postrzałowej i braku złamań, jakich można by się spodziewać po wypadku alpinistycznym, króla nie położono na marach, lecz dyskretnie pochowano. Dopiero w latach 60. XX w. były członek gwardii królewskiej na łożu śmierci ujawnił prawdę, ale tajemnica otaczająca sprawę pozostaje tajemnicą. W miejscu, w którym według legendy król upadł i zginął, można zobaczyć pomnik pamiątkowy. }} * {{zobacz | name=[https://www.province.namur.be/metiers/culture-loisirs/lieux/ Muzeum Dawnej Sztuki z Namur] | alt= | url= | adres=Rue de Fer 24 | lat=50.465525 | long=4.865309 | wskazówki= | tollfree=+32 81 77 67 54 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt.-niedz. 10:00—18:00, w pon. nieczynne. W deszczowy dzień warto odwiedzić. Posiada oprowadzanie w języku angielskim oraz kolekcję średniowiecznej i renesansowej sztuki chrześcijańskiej. 3 € za wystawę stałą, bilet 5 € upoważnia również do wstępu na wystawy czasowe. }} * {{zobacz | name=[https://www.namurtourisme.be/fr/musees-culture-patrimoine/patrimoine/patrimoine-architectural-halle-alchair/ Muzeum Archeologiczne] | alt= | url= | adres=Rue du Pont 21 | lat=50.462236 | long=4.868103 | wskazówki= | tollfree=+32 81 77 67 54 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 10:00—17:00, w pon. nieczynne. Wyświetlanie głównie artefaktów z rzymskiego Namur jest mniej zorganizowane i interesujące. Duża część starego miasta jest piękna, w raczej francuskim stylu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Dzwonnica | alt=Belfrois | url= | adres= | lat=50.46655 | long=4.86615 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedna z 56 dzwonnic w [[Belgia|Belgii]] wpisanych na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. }} * {{zobacz | name=Katedra św. Albana | alt=| url= | adres= | lat=50.464569| long=4.860006| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedyny duży barokowy kościół w [[Belgia|Belgii]]. }} :* {{zobacz | name=Muzeum Diecezjalne i skarb katedry Saint-Aubain | alt=| url= | adres=Place du Chapitre 1 | lat=50.46515 | long=4.836741 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dzieła złotnicze od XI do XVIII w., rzeźby, obrazy, tkaniny i rękopisy. }} * {{zobacz | name=Skarb Zakonu Oignies | alt=| url= | adres=Rue Julie Billiart 17 | lat=50.46515 | long=4.836741 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Prace złotnicze z Maasland, sztuka emaliowana, wyroby z kości słoniowej i okulary arabskie, relikwiarze, kielichy, rękopisy itp. z XII i XIII wieku. Otwarte: 10:00 - 12:00 i 14:00 - 17:00, zamknięte w niedzielne poranki, poniedziałki, święta oraz 11-27 grudnia. }} * {{zobacz | name=[https://proxibel.be/annuaire/auberge-de-jeunesse-felicien-rops/ Muzeum Féliciena Ropsa] | alt=| url= | adres=Rue Fumal 12 | lat=50.46301| long=4.86259| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=info@museerops.be . Muzeum-dom artysty przybliża bogatą karierę twórczą XIX-wiecznego miedziorytnika i ilustratora. Pod względem stylistycznym sytuował się on pomiędzy epoką realizmu krytycznego a symbolizmem. Każdego roku organizowanych jest tu kilka wystaw czasowych, poświęconych m.in. grafice. }} * {{zobacz | name=Muzeum Afryki | alt=| url= | adres=Rue du Premier Lanciers 3b | lat=50.4664| long=4.8714| wskazówki=w bramie dawnych koszar Leopolda | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.nam-ip.be/en/front-page-english/ NAM-IP Computer-Museum] | alt=| url= | adres=Rue Henri Blès 192a | lat=50.4664| long=4.8714| wskazówki=Autobus 27: Rue Marinus | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Komu potrzeba więcej niż 640 kB?” Otwarte: 10:00 - 17:00, zamknięte pon. }} * {{zobacz | name=Seigneurie d’Anhaive | alt=| url= | adres=Place Jean de Flandre | lat=50.4626| long=4.88864| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Donżon, którego rdzeń pochodzi z XVI wieku. pochodzi z. Muzeum lokalnej historii Jambes, począwszy od ceramiki galijsko-rzymskiej, fabryki musztardy Binster, lokalnych notabli itp. Plus wystawy czasowe. Otwarte: 13:30 - 17:30 }} == Aktywny wypoczynek == * Wynajmij rower i jedź w górę i przez Cytadelę. Istnieje również sieć tras dla rowerów górskich rozpoczynająca się i kończąca w Namur, ale oznakowanie, które na początku jest bardzo dobre, z dużymi kolorowymi strzałkami namalowanymi na drodze, nagle znika bez wyjaśnienia. * Firma turystyczna w pobliskim [[Dinant]] ([https://www.dinant-evasion.be/fr Les Kayaks Bleus]) organizuje spływy kajakowe po rzece. Prawdopodobnie dałoby się popłynąć w dół rzeki aż do [[Holandia|Holandii]] i [[Morze Północne|Morza Północnego]]. * Baseny publiczne znajdują się w Salzinnes, Saint-Servais i Jambes. * Wybierz się na wycieczkę {{Znacznik|Téléphérique|50.4619|4.8654|typ=atrakcja}}'''téléphérique''' (tramwajem napowietrznym) z Place Maurice Servais do Esplanady nad Cytadelą. * {{Znacznik|Golf de Rougemont|50.3875098|4.8697743|typ=atrakcja}}'''[https://www.golfderougemont.be/ Golf de Rougemont]'''. Obiekt 18-dołkowy z widokiem na dolinę Mozy. * {{Znacznik|Piscine Louis-Namèche|50.47609208609989|4.846418136702282|typ=atrakcja}}'''Piscine Louis-Namèche''', Rue de Gembloux 256, 5002 Namur. Kryty basen. Otwarte: 7:00 - 18:30, w weekendy krócej. === Jazda na rowerze === Trasy '''RAVeL''' nie biegną wyłącznie wzdłuż Mozy. Istnieją również dwie interesujące ścieżki rowerowe poprowadzone śladem dawnych linii kolejowych: Ligne 142, prowadząca do słynącego z piwa miasta '''[[Hoegaarden]]''', oraz Ligne 150, wiodąca do '''Maredret'''. Początek tej drugiej znajduje się jednak na północ od Dinant, co oznacza, że ​​z Namur trzeba najpierw pokonać około 17-kilometrowy odcinek wzdłuż Mozy. Główna trasa RAVeL 1 w Namur odłącza się od Mozy i biegnie dalej wzdłuż rzeki Sambry. Wszystkie szlaki są w dobrym stanie i niemal w całości pokryte asfaltem (choć na odcinku Namur–Dinant zdarzają się pewne niedoskonałości nawierzchni). Trasa Namur – Profondeville – Anhée – Maredret – staw Bambois (urokliwy zbiornik wodny) – Sambreville – Namur tworzy 90-kilometrową pętlę; jest ona jednak na tyle czasochłonna, że ​​na zwiedzanie atrakcji turystycznych pozostaje niewiele czasu. == Festiwale, imprezy == * {{Znacznik|Namur Expo|50.4670494466586|4.848814483643109|typ=atrakcja}}'''[https://www.namurexpo.be/ Namur Expo]''' (centrum kongresowe), Av. Sierżant Vrithoff 2, 5000 Namur. Tel: +3281479347. * Maj: '''teatr uliczny''' * 2. tydzień września: Folklor na ''Fêtes de Wallonie'' (w skrócie Les Wallo) * {{Znacznik|Urban Trail Namur|50.457362 |4.875184 |typ=atrakcja}}'''Urban Trail Namur''', Allée du Stade 3 (''dojazd pociągiem do stacji Jambes''), ☏ +32 11 45 99 00, info@golazo.com. Codziennie w godz. 09:30–12:00. Odbywający się co roku jesienią bieg miejski na dystansie 11,5 km. Trasa rozpoczyna się na południowym brzegu rzeki, w dzielnicy Jambes, i prowadzi przez najciekawsze miejsca Namur, w tym cytadelę, siedzibę rządu Walonii oraz zabytkowe centrum miasta. W cenę wpisowego wliczona jest koszulka (w wybranym rozmiarze), poczęstunek na trasie oraz śniadanie na mecie. Podbieg na cytadelę wymaga od uczestników ponadprzeciętnej kondycji fizycznej. 25 €. ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] hufpmcllcj3musrvfn0ogs7illk4zzg 159657 159656 2026-10-26T11:58:23Z Moromar 2451 /* Jazda na rowerze */ 159657 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Namur |nazwa oryginalna = |widok = Namur JPG02.jpg |opis = |herb = Blason_ville_BE_Namur.svg |mapa = Carte namur belgique.png |państwo = [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgia]] |region = [[Plik:Flag_of_Namur_Province.svg|20px]] [[Namur (prowincja)|Namur]] |powierzchnia = 175,93 |wysokość = 83 |ludność = 115 300 |prefiks = 081 |kod pocztowy = 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5020, 5021, 5022, 5024, 5100, 5101 |www = https://www.namur.be/fr }} Położenie '''Namur''' u progu [[Ardeny (góry)|Ardenów]] uczyniło z niego popularny ośrodek turystyczny. Najważniejszym zabytkiem miasta jest cytadela, obecnie zdemilitaryzowana i udostępniona zwiedzającym. W Namur znajduje się również charakterystyczna XVIII-wieczna katedra pod wezwaniem św. Albana (''Saint-Aubain'') oraz wieża miejska (''beffroi''), wpisana – wraz z innymi podobnymi wieżami w [[Belgia|Belgii]] i [[Francja|Francji]] – na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. W południowej części miasta, na lewym brzegu Mozy, mieści się kasyno. == Charakterystyka == [[Plik:Namur View from Citadelle of city centre and Cathédral St.Aubain.jpg|right|thumb|Panorma Namur]] Namur jest stolicą [[Walonia|Walonii]] – [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznej]] południowej części [[Belgia|Belgii]] – a także stolicą prowincji o tej samej [[Namur (prowincja)|nazwie]]. W 2024 roku miasto liczy około 114 000 mieszkańców. === Historia === [[Plik:01-Namur-290305 (1) JPG.jpg|thumb|Cytadela i Moza]] Namur było ważną osadą handlową od czasów celtyckich, leżącą na szlakach handlowych ze wschodu na zachód i z północy na południe przez [[Ardeny (góry)|Ardeny]], a Rzymianie ustanowili tu stałą obecność pod dowództwem Juliusza Cezara. Rozkwit osady przypada na okres średniowiecza, kiedy Merowingowie zbudowali zamek na skalistym cyplu górującym nad miastem u zbiegu rzek Sambre i Moza. W 1262 Namur został zdobyty przez hrabiego [[Flandria|Flandrii]] i sprzedany księciu Filipowi Dobremu Burgundii w 1421 po tym, jak Namur stał się częścią hiszpańskich Niderlandów w latach czterdziestych XVII wieku, zamek został znacznie wzmocniony i rozrósł się do dzisiejszej Cytadeli. Fortyfikacje okazały się niewystarczające, aby odeprzeć najazd Ludwika XIV, króla francuskiego w 1692 roku, co doprowadziło do zdobycia miasta i przyłączenia go do [[Francja|Francji]]. Francuskie siły okupacyjne rozpoczęły wzmacnianie cytadeli, ale nie były w stanie jej ukończyć do czasu, gdy Willian II z Orange-Nassau podbił miasto trzy lata później. Kontrola nad miastem kilkakrotnie zmieniała właścicieli na mocy traktatów z hiszpańską [[Holandia|Holandią]] i austriacką dynastią Habsburgów. W 1713 roku podpisano traktat [[Utrecht|utrechcki]], przekazujący kontrolę nad miastem Austriakom, zastrzegając jednocześnie Holendrom prawo do garnizonu w cytadeli. W kolejnych latach za ich kadencji odbudowano go. [[Francja]] ponownie najechała ten region w 1794, anektując Namur po raz drugi, aż do czasu, gdy Kongres Wiedeński w 1815 włączył Namur do Zjednoczonego Królestwa Niderlandów po śmierci Napoleona. Kiedy [[Belgia]] uzyskała niepodległość w 1830 po rewolucji belgijskiej, Namur ponownie stał się ważnym miastem garnizonowym dla nowo utworzonego rządu. W 1887 roku ponownie odbudowano cytadelę. Kiedy w 1914 wybuchła I wojna światowa, cytadela uczyniła Namur głównym celem wojskowym, a 21 sierpnia tego roku niemieckie lotnictwo bez ostrzeżenia zbombardowało miasto. [[Niemcy]] chcąc wykorzystać dolinę Mozy jako drogę do [[Francja|Francji]], starali się za wszelką cenę zabezpieczyć cytadelę. Pomimo tego, że cytadelę reklamowano jako praktycznie nie do zdobycia, przeważające siły niemieckie zdobyły ją po trzech dniach intensywnych walk, a Namur pozostawał pod niemiecką kontrolą do końca wojny. Miasto spotkał podobny los podczas II wojny światowej, kiedy znalazło się na linii frontu broniących się aliantów przed siłami inwazyjnymi Osi. Odegrał rolę w bitwie o Ardeny w momencie wybuchu wojny w 1940 i ponownie w decydującej bitwie o Ardeny w 1944 Namur odniósł ciężkie zniszczenia podczas obu konfliktów. Kiedy federalna [[Belgia]] rozpadła się na trzy regiony: [[Walonia|Region Waloński]], [[Flandria|Region Flandrii]] i [[Bruksela|Region Stołeczny Brukseli]], Namur zostało wybrane na stolicę [[Walonia|Regionu Walońskiego]] oraz siedzibę jego władzy wykonawczej i parlamentu. Ostatecznie została ogłoszona oficjalną stolicą Walonii w 1986 roku, mimo że była znacznie mniejsza od [[Liège]] czy [[Charleroi]]. Dzięki korzystnemu położeniu w [[Walonia|Regionie Walonii]] i krajach [[Beneluks]]u Namur pozostaje ważnym ośrodkiem przemysłowym i handlowym [[Walonia|Regionu Walonii]]. Najważniejsze gałęzie przemysłu to produkcja maszyn i huta metali, wyroby skórzane i porcelana. === Orientacja === Miasto leży u zbiegu rzek Sambre i Mozy i rozciąga się na trzech różnych regionach, z których najbardziej znanym jest Condroz. Znajduje się na zachód od [[Charleroi]] i południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]]. Obejmuje także dzielnicę Beez, znaną z kamieniołomu wapienia ze światowej klasy kryształami kalcytu, Jambes jako lokalne centrum wydarzeń oraz Marche-les-Dames, gdzie odnaleziono zwłoki króla Alberta I po wypadku podczas wspinaczki w 1934 roku. === Klimat === Klimat Namur, podobnie jak w większości regionu Sambre i Moza, jest dość wilgotny. Deszczu należy spodziewać się o każdej porze roku, ale szczególnie wiosną i jesienią. Nie licz na słoneczny poranek na dzień spędzony na świeżym powietrzu, bo pogoda może szybko się zmienić. Zalecane jest zabranie ze sobą płaszcza przeciwdeszczowego lub parasola. Temperatury zazwyczaj wahają się od 5°C do 20°C przez większą część roku, z niskimi szczytami do -15°C zimą i najwyższymi do 35°C latem. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Charleroi|50.46|4.452778|typ=transport}}'''port lotniczy Charleroi''' ({{IATA|CRL}}), położony zaledwie 35 km od Namur. Obsługuje on przede wszystkim tanie linie lotnicze. {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bruksela|Międzynarodowy port lotniczy Bruksela-Zaventem]]''' ({{IATA|BRU}}) znajduje się w odległości 65 km; dojazd do niego zajmuje około 35 minut. [https://www.flibco.com/de/d2g-connections/taxi-bruessel-flughafen-charleroi Door2Gate] to usługa wspólnego przejazdu (typu „sammeltaxi”) umożliwiająca dotarcie na lotnisko Charleroi. === Koleją === Namur znajduje się 60 km na południowy wschód od [[Bruksela|Brukseli]], stolicy [[Belgia|Belgii]]. Można tam dojechać pociągiem z [[Bruksela|Brukseli]] (podróż pociągiem typu Intercity ze stacji Brussels Schuman trwa około 50 minut), korzystając z bezpośredniego połączenia z [[Bruksela|Brukseli]] (stacje Midi, Centrale, Nord, Schuman lub Luxembourg) w kierunku [[Dinant]] albo [[Luksemburg]]a. Należy wysiąść na {{Znacznik|Stacja Namur|50.4690821 |4.8624695|typ=transport}}'''stacji Namur''' (Gare SNCB) lub {{Znacznik|Stacja Jambes|50.4546701 |4.8758047|typ=transport}}'''Jambes''' (Gare SNCB). Obie stacje są obsługiwane przez waloński oddział belgijskich kolei państwowych – NMBS (we francuskiej wersji językowej: SNCB). W Namur zatrzymuje się również pociąg Intercity relacji [[Bazylea]]–[[Bruksela]]. === Samochodem === Namur znajduje się przy węźle autostrad [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]] oraz [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z południowych [[Niemcy|Niemiec]] i północno-wschodniej [[Francja|Francji]] ([[Alzacja|Alzacji]]) do Namur można dojechać przez [[Luksemburg]], korzystając z trasy [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. Podróżując od strony wschodniej, najłatwiej dotrzeć tu przez [[Liège]], autostradą [[Plik:Tabliczka_E42.svg|25px]]/[[Plik:BE-A15.svg|25px]]. Z [[Bruksela|Brukseli]] dzieli nas zaledwie nieco ponad 60 km, które można szybko pokonać trasą [[Plik:Tabliczka_E411.svg|25px]]/[[Plik:BE-A4.svg|25px]]. === Autobusem === {{Znacznik|Flixbus|50.4685929 |4.8655567|typ=transport}}'''Flixbus''' oferuje szereg połączeń do Namur. Bezpośredni przejazd autokarem z [[Paryż]]a do Namur trwa 5,5 godziny i kosztuje około 20 euro. Do Namur można również dotrzeć z [[Akwizgran]]u w około 2 godziny, płacąc 7 euro. Inne miasta, z których dostępne są połączenia, to: [[Augsburg]], [[Bazylea]], [[Berno]], [[Besançon]], [[Bonn]], [[Bordeaux]], [[Budapeszt]], [[Calais]], [[Colmar]], [[Kolonia]], [[Dijon]], [[Fryburg Bryzgowijski|Fryburg]], [[Grenoble]], [[Heidelberg]], [[Karlsruhe]], [[Koblencja]], [[Lozanna]], [[Le Mans]], [[Lizbona]], [[Londyn]], Ludwigshafen, [[Lyon]], [[Madryt]], [[Mediolan]], [[Mannheim]], [[Monachium]], [[Nantes]], [[Norymberga]], [[Orlean]], [[Praga]], [[Strasburg]], [[Stuttgart]] oraz [[Tuluza]]. === Statkiem === Dzięki swojemu położeniu u zbiegu rzek Mozy i Sambry, Namur jest połączone z siecią dróg wodnych dorzecza Renu, Mozy, Skaldy i Mozeli, której łączna długość wynosi 20 000 kilometrów. Naprzeciwko kasyna znajduje się niewielka {{Znacznik|Przystań dla łodzi rekreacyjnych|50.45677199386767|4.865372908588826|typ=transport}}'''przystań dla łodzi rekreacyjnych''' (Marina de Namur). === Rowerem === * Trasa rowerowa nad Mozą – nadrzeczna promenada łączy miasto z [[Dinant]] i [[Liège]]. * RAVEL Ligne 142 – ta kolejowa ścieżka rowerowa pochodzi z [[Hoegaarden]] we [[Flandria|Flandrii]] i [[Bruksela|Brukseli]]. Pojedynczy drogowskaz wskazuje, że [[EuroVelo 5]] korzysta z tej trasy. * [[EuroVelo 3]] pochodzi z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Liège]]. Biegnie wzdłuż rzek Sambre i Moza. == Komunikacja == {{mapa|50.465226|4.865019|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Układ miasta jest złożony i poruszanie się po nim nie jest łatwe, dlatego zdecydowanie zaleca się posiadanie szczegółowej mapy. Serwis OpenStreetMap oferuje przeciętny poziom szczegółowości dla Namur. === Pieszo === Namur nie jest zbyt dużym miastem i idealnie nadaje się do zwiedzania na piechotę. Przy dobrych butach turystycznych, lekkim sprzęcie i sprzyjającej pogodzie jest to najciekawsza, najtańsza i najprzyjemniejsza opcja. Drogi prowadzące do cytadeli są brukowane, więc wędrówka w górę jest najlepszą opcją budżetową. Wiele obszarów w historycznym centrum jest zarezerwowanych dla pieszych, a chodniki są dostępne niemal wszędzie. Kilka mostów dla pieszych przecina Mozę i Sambrę. === Rowerem === Jazda na rowerze zyskuje na popularności wśród mieszkańców, jednak jest ona nadal ograniczona ze względu na liczbę brukowanych uliczek. Z drugiej strony wiele ulic jednokierunkowych to „z wyjątkiem rowerów”, więc rowerzyści cieszą się specjalnymi przywilejami. Rowery można wypożyczyć w {{Znacznik|'''Pro Velo'''|50.468567|4.861835 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Pro Velo''' obok stacji kolejowej SNCB. W przypadku podróży z powrotem na stację kolejową usługa {{Znacznik|'''Blue Bike'''|50.4685821 |4.8620122|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Blue Bike''' świadczona przez SNCB umożliwia podróżującym pociągiem zwiedzanie miasta, przy czym rowery muszą zostać zwrócone na tę samą stację. === Transportem publicznym === ''Société Régionale Wallonne du Transport'' (SRWT) obsługuje transport lokalny pod marką '''TEC'''. Punkt informacyjny przewoźnika przy Place de la Station jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00–18:00 oraz w soboty w godzinach 8:30–17:00; kontakt telefoniczny: +32 81 25 35 55. Bilet jednorazowy na 1–2 strefy kosztuje 2,10 €, a bilet całodniowy 4,20 €. Przejazd po całej sieci (z wyłączeniem autobusów ekspresowych) kosztuje 3 € (bilet 90-minutowy) lub 5 € (bilet bez ograniczeń czasowych). W przypadku zakupu biletu papierowego u kierowcy lub w automacie w sieci szybkiego tramwaju w [[Charleroi]] doliczana jest opłata dodatkowa w wysokości 0,30 €. Dostępna jest również karta przedpłacona o nazwie ''MOBIB''. Na przejazdy w obrębie aglomeracji brukselskiej należy zakupić bilet typu ''Brupass'' lub ''Brupass XL''. === Taksówką === * Hepp Taxis, Tel. +32475 99 99 88 * Taxis Namur, Tel. +3281 22 55 55 * Taxis express Namur, Tel. +32476 55 52 44 === Parkingi === W mieście wyznaczono strefy parkowania oznaczone kolorami: czerwonym, pomarańczowym i żółtym. Obowiązują w nich różne stawki oraz limity czasu postoju; strefy te funkcjonują od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00–17:00 ([https://www.namur.be/fr/ma-ville/mobilite/mobilite/stationnement/voiture/visiteur-client-centre-ville/ico-plan-stationnement.jpg/view szczegółowy] przegląd dostępny jest w pliku PDF). W strefie fioletowej pierwsze 30 minut postoju jest bezpłatne, pod warunkiem pobrania biletu z parkomatu. W strefie niebieskiej, w dni powszednie, dozwolone jest parkowanie do 3 godzin z użyciem tarczy parkingowej. W tzw. „strefie niebieskiej kropkowanej” (obejmującej m.in. ulice Rue Henri-Lemaître, Rue de la Dodane, Rue Tabora oraz Rue Félix Wodon) zasada ta obowiązuje również w niedziele i święta. W strefie zielonej nie ma żadnych ograniczeń. Parkingi typu „parkuj i jedź” (P+R) przy Saint-Nicolas (zlokalizowane przy Rue de Balart oraz Avenue Albert 1er) kosztują 2 euro za dzień; cena obejmuje bilet autobusowy. Kolejny duży parking P+R znajduje się przy centrum wystawowym Namur-Expo. * Dwa parkingi podziemne przy dworcu kolejowym są czynne w godzinach 4:00–24:00. * {{Znacznik|'''Interparking Namur'''|50.46126126917277|4.868799015294893|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Interparking Namur''', Rue du Grognon 2, 5000 Namur (''przy zbiegu rzek, w pobliżu ronda na drodze [[Plik:BE-N92.svg|25px]]''). Na początek 2025 roku zaplanowano wprowadzenie strefy ekologicznej (zakaz wjazdu dla pojazdów spełniających normy emisji spalin od Euro 0 do Euro 3). === Łodzią === Niewielkie łodzie ''Namourettes'', mogące pomieścić do dwunastu pasażerów, kursują w lipcu i sierpniu codziennie, a od połowy maja do września – w weekendy (w czerwcu i wrześniu również w inne dni). W godzinach 9:30–18:00 (z częstotliwością co 20–30 minut) obsługują trasę między {{Znacznik|Przystań końcowo Salzinne|50.466721118800535 |4.853524724322582|typ=transport}}'''[https://www.namurtourisme.be/en/a-voir-a-faire/attractions/les-namourettes-2-2/ przystanią końcową Salzinne]''' (przy moście Ponte Liberation) a mariną, zatrzymując się po drodze w trzech punktach. Przejazdy są niedrogie. Każda łódź posiada jedno miejsce przystosowane dla osób z poważną niepełnosprawnością. ''Mosane'' to 50-minutowe letnie rejsy wycieczkowe z Namur do [[Wépion]], podczas których jednostki przepływają przez trzy śluzy. Rejsy rozpoczynają się w miejscu zwanym Le Grognon oraz przy nabrzeżu {{Znacznik|Quai des Chasseurs Ardennais|50.458535245741764|4.864994167615696|typ=transport}}'''[https://www.croisieres-namur.be/ Quai des Chasseurs Ardennais]'''. == Warto zobaczyć == [[Plik:Le Parlement de Wallonie et la Citadelle de Namur.jpg|Cytadela i budynek parlamentu Walonii nocą|thumb]] * {{zobacz | name=[https://citadelle.namur.be/en Cytadela] | alt= | url= | adres=Route Merveilleuse 64 | lat=50.46056| long=4.86528| wskazówki= | tollfree=+32 81 65 45 00 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Cytadela w Namur, będąca główną atrakcją turystyczną miasta, to twierdza położona u zbiegu rzek Mozy i Sambry. Jej początki sięgają czasów rzymskich, a fundamenty założono w 937 roku. Na przestrzeni dziejów była wielokrotnie zdobywana, niszczona i odbudowywana. Znacznie rozbudowano ją w okresie panowania holenderskiego, w latach 1631–1675. Obecny układ twierdzy zaprojektował holenderski architekt Menno van Coehoorn, a po oblężeniu w 1692 roku udoskonalił go Vauban. W XVIII wieku dodano kolejne elementy obronne, jednak w 1891 roku obiekt przestał pełnić funkcję wojskową – zastąpiono go pierścieniem fortów wokół Namur, które zapewniały lepszą ochronę przed ówczesną artylerią o zwiększonym zasięgu. Po raz ostatni twierdza była areną działań wojennych podczas niemieckiej inwazji w czasie I wojny światowej; po tym wydarzeniu jej rolę obronną przejęły nowsze fortyfikacje. Cytadela posiada status ważnego zabytku [[Walonia|Walonii]] i wraz z cytadelami w [[Dinant]], [[Huy]] oraz [[Liège]] tworzy zespół tzw. ''cytadel nad Mozą''. Dla osób, które nie mogą samodzielnie wejść na wzgórze, dostępna jest kolejka turystyczna (za dodatkową opłatą). Bilet normalny kosztuje 11 euro, a bilet dla dzieci w wieku 6–18 lat – 8 euro. }} {{infobox|Zabójstwo (?) króla Alberta I|Śmierć króla Belgii Alberta I owiana jest tajemnicą, a okoliczności od dawna utrzymywane są w tajemnicy przed narodem belgijskim. Kiedy król odkrył romans swojej żony, księżnej Elżbiety Bawarskiej z dowódcą gwardii królewskiej, według tradycji król wyzwał oficera na pojedynek. Jak to było w tamtym czasie w zwyczaju, wyzywana strona decydowała o broni, a jako że był utalentowanym strzelcem wyborowym, szybko podejmowano decyzję o wyborze pistoletu. Pojedynek szybko zakończył się na korzyść nieznanego oficera, który zabił króla pojedynczą kulą między oczami. W obawie przed skandalem mogącym mieć negatywne konsekwencje dla stabilności kraju śmierć króla zamaskowano jako wypadek alpinistyczny: ciało przeniesiono z Namur do pobliskiego {{Znacznik|Marche-les-Dames|50.481951 |4.9491262|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Marche-les-Dames''', gdzie król wielokrotnie wspinał się po wapiennych ścianach skalnych. Aby zapobiec odkryciu rany postrzałowej i braku złamań, jakich można by się spodziewać po wypadku alpinistycznym, króla nie położono na marach, lecz dyskretnie pochowano. Dopiero w latach 60. XX w. były członek gwardii królewskiej na łożu śmierci ujawnił prawdę, ale tajemnica otaczająca sprawę pozostaje tajemnicą. W miejscu, w którym według legendy król upadł i zginął, można zobaczyć pomnik pamiątkowy. }} * {{zobacz | name=[https://www.province.namur.be/metiers/culture-loisirs/lieux/ Muzeum Dawnej Sztuki z Namur] | alt= | url= | adres=Rue de Fer 24 | lat=50.465525 | long=4.865309 | wskazówki= | tollfree=+32 81 77 67 54 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt.-niedz. 10:00—18:00, w pon. nieczynne. W deszczowy dzień warto odwiedzić. Posiada oprowadzanie w języku angielskim oraz kolekcję średniowiecznej i renesansowej sztuki chrześcijańskiej. 3 € za wystawę stałą, bilet 5 € upoważnia również do wstępu na wystawy czasowe. }} * {{zobacz | name=[https://www.namurtourisme.be/fr/musees-culture-patrimoine/patrimoine/patrimoine-architectural-halle-alchair/ Muzeum Archeologiczne] | alt= | url= | adres=Rue du Pont 21 | lat=50.462236 | long=4.868103 | wskazówki= | tollfree=+32 81 77 67 54 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 10:00—17:00, w pon. nieczynne. Wyświetlanie głównie artefaktów z rzymskiego Namur jest mniej zorganizowane i interesujące. Duża część starego miasta jest piękna, w raczej francuskim stylu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Dzwonnica | alt=Belfrois | url= | adres= | lat=50.46655 | long=4.86615 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedna z 56 dzwonnic w [[Belgia|Belgii]] wpisanych na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. }} * {{zobacz | name=Katedra św. Albana | alt=| url= | adres= | lat=50.464569| long=4.860006| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedyny duży barokowy kościół w [[Belgia|Belgii]]. }} :* {{zobacz | name=Muzeum Diecezjalne i skarb katedry Saint-Aubain | alt=| url= | adres=Place du Chapitre 1 | lat=50.46515 | long=4.836741 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dzieła złotnicze od XI do XVIII w., rzeźby, obrazy, tkaniny i rękopisy. }} * {{zobacz | name=Skarb Zakonu Oignies | alt=| url= | adres=Rue Julie Billiart 17 | lat=50.46515 | long=4.836741 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Prace złotnicze z Maasland, sztuka emaliowana, wyroby z kości słoniowej i okulary arabskie, relikwiarze, kielichy, rękopisy itp. z XII i XIII wieku. Otwarte: 10:00 - 12:00 i 14:00 - 17:00, zamknięte w niedzielne poranki, poniedziałki, święta oraz 11-27 grudnia. }} * {{zobacz | name=[https://proxibel.be/annuaire/auberge-de-jeunesse-felicien-rops/ Muzeum Féliciena Ropsa] | alt=| url= | adres=Rue Fumal 12 | lat=50.46301| long=4.86259| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=info@museerops.be . Muzeum-dom artysty przybliża bogatą karierę twórczą XIX-wiecznego miedziorytnika i ilustratora. Pod względem stylistycznym sytuował się on pomiędzy epoką realizmu krytycznego a symbolizmem. Każdego roku organizowanych jest tu kilka wystaw czasowych, poświęconych m.in. grafice. }} * {{zobacz | name=Muzeum Afryki | alt=| url= | adres=Rue du Premier Lanciers 3b | lat=50.4664| long=4.8714| wskazówki=w bramie dawnych koszar Leopolda | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.nam-ip.be/en/front-page-english/ NAM-IP Computer-Museum] | alt=| url= | adres=Rue Henri Blès 192a | lat=50.4664| long=4.8714| wskazówki=Autobus 27: Rue Marinus | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Komu potrzeba więcej niż 640 kB?” Otwarte: 10:00 - 17:00, zamknięte pon. }} * {{zobacz | name=Seigneurie d’Anhaive | alt=| url= | adres=Place Jean de Flandre | lat=50.4626| long=4.88864| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Donżon, którego rdzeń pochodzi z XVI wieku. pochodzi z. Muzeum lokalnej historii Jambes, począwszy od ceramiki galijsko-rzymskiej, fabryki musztardy Binster, lokalnych notabli itp. Plus wystawy czasowe. Otwarte: 13:30 - 17:30 }} == Aktywny wypoczynek == * Wynajmij rower i jedź w górę i przez Cytadelę. Istnieje również sieć tras dla rowerów górskich rozpoczynająca się i kończąca w Namur, ale oznakowanie, które na początku jest bardzo dobre, z dużymi kolorowymi strzałkami namalowanymi na drodze, nagle znika bez wyjaśnienia. * Firma turystyczna w pobliskim [[Dinant]] ([https://www.dinant-evasion.be/fr Les Kayaks Bleus]) organizuje spływy kajakowe po rzece. Prawdopodobnie dałoby się popłynąć w dół rzeki aż do [[Holandia|Holandii]] i [[Morze Północne|Morza Północnego]]. * Baseny publiczne znajdują się w Salzinnes, Saint-Servais i Jambes. * Wybierz się na wycieczkę {{Znacznik|Téléphérique|50.4619|4.8654|typ=atrakcja}}'''téléphérique''' (tramwajem napowietrznym) z Place Maurice Servais do Esplanady nad Cytadelą. * {{Znacznik|Golf de Rougemont|50.3875098|4.8697743|typ=atrakcja}}'''[https://www.golfderougemont.be/ Golf de Rougemont]'''. Obiekt 18-dołkowy z widokiem na dolinę Mozy. * {{Znacznik|Piscine Louis-Namèche|50.47609208609989|4.846418136702282|typ=atrakcja}}'''Piscine Louis-Namèche''', Rue de Gembloux 256, 5002 Namur. Kryty basen. Otwarte: 7:00 - 18:30, w weekendy krócej. === Jazda na rowerze === Trasy '''RAVeL''' nie biegną wyłącznie wzdłuż Mozy. Istnieją również dwie interesujące ścieżki rowerowe poprowadzone śladem dawnych linii kolejowych: Ligne 142, prowadząca do słynącego z piwa miasta '''[[Hoegaarden]]''', oraz Ligne 150, wiodąca do '''Maredret'''. Początek tej drugiej znajduje się jednak na północ od Dinant, co oznacza, że ​​z Namur trzeba najpierw pokonać około 17-kilometrowy odcinek wzdłuż Mozy. Główna trasa RAVeL 1 w Namur odłącza się od Mozy i biegnie dalej wzdłuż rzeki Sambry. Wszystkie szlaki są w dobrym stanie i niemal w całości pokryte asfaltem (choć na odcinku Namur–Dinant zdarzają się pewne niedoskonałości nawierzchni). Trasa Namur – Profondeville – Anhée – Maredret – staw Bambois (urokliwy zbiornik wodny) – Sambreville – Namur tworzy 90-kilometrową pętlę; jest ona jednak na tyle czasochłonna, że ​​na zwiedzanie atrakcji turystycznych pozostaje niewiele czasu. == Nauka == {{Znacznik|'''Uniwersytet w Namur'''|50.46622 |4.86046 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unamur.be/en Uniwersytet w Namur]'''. Ponad 6000 studentów. == Festiwale, imprezy == * {{Znacznik|Namur Expo|50.4670494466586|4.848814483643109|typ=atrakcja}}'''[https://www.namurexpo.be/ Namur Expo]''' (centrum kongresowe), Av. Sierżant Vrithoff 2, 5000 Namur. Tel: +3281479347. * Maj: '''teatr uliczny''' * 2. tydzień września: Folklor na ''Fêtes de Wallonie'' (w skrócie Les Wallo) * {{Znacznik|Urban Trail Namur|50.457362 |4.875184 |typ=atrakcja}}'''Urban Trail Namur''', Allée du Stade 3 (''dojazd pociągiem do stacji Jambes''), ☏ +32 11 45 99 00, info@golazo.com. Codziennie w godz. 09:30–12:00. Odbywający się co roku jesienią bieg miejski na dystansie 11,5 km. Trasa rozpoczyna się na południowym brzegu rzeki, w dzielnicy Jambes, i prowadzi przez najciekawsze miejsca Namur, w tym cytadelę, siedzibę rządu Walonii oraz zabytkowe centrum miasta. W cenę wpisowego wliczona jest koszulka (w wybranym rozmiarze), poczęstunek na trasie oraz śniadanie na mecie. Podbieg na cytadelę wymaga od uczestników ponadprzeciętnej kondycji fizycznej. 25 €. ==Noclegi== ===Oszczędnie=== * Hotel Beauregard hotel 2-gwiazdkowy * ibis Namur Centre hotel 3-gwiazdkowy * Best Western Grand Hotel de Flandre hotel 3-gwiazdkowy ===Umiarkowanie=== * Namur Energîte * Gîte Villa Léanne ===Ekskluzywnie=== * Hotel The Royal Snail hotel 4-gwiazdkowy * Le Chateau de Namur hotel 4-gwiazdkowy == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt informacji turystycznej'''|50.468695 |4.862988 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.namurtourisme.be/fr/ Punkt informacji turystycznej]''', Place de la Station, ☏ +32 81 24 64 49, info@visitnamur.eu. Znajduje się w budynku dworca kolejowego w Namur. ==Najbliższe okolice== {{Jest w|Namur (prowincja)}} {{zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Belgia]] t3gprgtrkqyx39v10dddii0lm957tf2 0 7674 159626 130945 2026-10-25T15:56:16Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Estonia"; Dodano kategorię "Saaremaa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159626 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Jednostka administracyjna infobox |grafika = Windmills Angla.JPG |flaga = Saaremaa lipp.svg |mapa = EE Saaremaa.PNG |stolica = [[Kuressaare]] |ustrój = |waluta = euro |powierzchnia = 2673 |ludność = 39 231 |język = [[język estoński|estoński]] |religia = |napięcie prądu = 230 |numer kierunkowy = |domena = |strefa czasowa = }} '''Sarema''' – największa wyspa należąca do [[Estonia|Estonii]], położona na Bałtyku na południe od wejścia do Zatoki Fińskiej, odgradzająca Zatokę Ryską od pełnego morza. Od Hiumy oddzielona jest cieśniną Soela väin, od stałego lądu Cieśniną Irbeńską. Jest największą wyspą Prowincji Saare. Jej powierzchnia wynosi 2673 km² (91,5% powierzchni prowincji), a liczba ludności 39,2 tys. (94,1%). == Charakterystyka == === Geografia === === Klimat === === Historia === === Polityka === === Gospodarka === == Dojazd == === Samochodem === === Samolotem === === Statkiem === == Miasta == * [[Kuressaare]] == Ciekawe miejsca == == Transport == == Zakupy == == Gastronomia == == Noclegi == == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == {{Jest w|Estonia}} [[Kategoria:Saaremaa| ]] 70dc8xsj914dev76wiwkgpgwm1hdd5z 0 7824 159632 77185 2026-10-25T15:59:48Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Estonia"; Dodano kategorię "Ida-Virumaa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159632 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miasto infobox |nazwa = Tapa |widok = Tapapikktn.JPG |herb = Tapa_coatofarms.png |mapa = Tapa in Estonia.jpg |państwo = [[Estonia]] |region = [[Virumaa Zachodnia]] |powierzchnia = 17,38 |lud = 6600 |prefiks = 37-112 |www = http://www.tapa.ee }} '''Tapa''' – miasto w północnej [[Estonia|Estonii]], w prowincji [[Virumaa Zachodnia]]. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Jedynym lotniskiem w Estonii na które wykonywane są loty z Polski, to międzynarodowe lotnisko w Tallinie. Bezpośrednie loty oferują linie lotnicze PLL LOT z Warszawy. === Koleją === W Tapa znajduje się stacja kolejowa, położona na linii kolejowej [[Tallinn]]-[[Petersburg]]. === Samochodem === === Autokarem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == * Tapa Guest Apartment * T-Salong Apartment * Turu Apartment == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Virumaa Zachodnia}} [[Kategoria:Ida-Virumaa]] 1k7v80yxaajzfdcnx0pp06ho68g65zl 0 9428 159630 85968 2026-10-25T15:59:23Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Estonia"; Dodano kategorię "Tartumaa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159630 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Jednostka administracyjna infobox |grafika = Kodijärve Kivijärv.JPG |flaga = Tartumaa_lipp.svg |mapa = Tartu_County_in_Estonia.svg |stolica = [[Tartu]] |ustrój = |waluta = euro |powierzchnia = 3349 |ludność = 151 122 |język = [[język estoński|estoński]] |religia = |napięcie prądu = 230 |numer kierunkowy = |domena = |strefa czasowa = }} '''Tartu (prowincja)''' – jedna z 15 prowincji w [[Estonia|Estonii]], znajdująca się we wschodniej części kraju. == Charakterystyka == === Geografia === === Klimat === === Historia === === Polityka === === Gospodarka === == Dojazd == === Samochodem === === Samolotem === === Statkiem === == Miasta == * [[Tartu]] * [[Elva]] * [[Kallaste]] == Ciekawe miejsca == == Transport == == Zakupy == == Gastronomia == == Noclegi == == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == {{Jest w|Estonia}} [[Kategoria:Tartumaa]] h3bckv30noylulhrgiljr2b37flao7v 159631 159630 2026-10-25T15:59:31Z Rzuwig 144 nowy klucz sortowania [[Kategoria:Tartumaa]]: " " za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159631 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Jednostka administracyjna infobox |grafika = Kodijärve Kivijärv.JPG |flaga = Tartumaa_lipp.svg |mapa = Tartu_County_in_Estonia.svg |stolica = [[Tartu]] |ustrój = |waluta = euro |powierzchnia = 3349 |ludność = 151 122 |język = [[język estoński|estoński]] |religia = |napięcie prądu = 230 |numer kierunkowy = |domena = |strefa czasowa = }} '''Tartu (prowincja)''' – jedna z 15 prowincji w [[Estonia|Estonii]], znajdująca się we wschodniej części kraju. == Charakterystyka == === Geografia === === Klimat === === Historia === === Polityka === === Gospodarka === == Dojazd == === Samochodem === === Samolotem === === Statkiem === == Miasta == * [[Tartu]] * [[Elva]] * [[Kallaste]] == Ciekawe miejsca == == Transport == == Zakupy == == Gastronomia == == Noclegi == == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == {{Jest w|Estonia}} [[Kategoria:Tartumaa| ]] 3ojtsct87p7p3d0sfzpw3qzr4hcqgph 0 9897 159627 138716 2026-10-25T15:58:01Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Estonia"; Dodano kategorię "Ida-Virumaa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159627 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miasto infobox |nazwa = Sillamäe |widok = Sillamäe.jpg |herb = Sillamäe vapp.svg |mapa = Eesti Sillamäe linn 2017.svg |państwo = [[Estonia]] |region = [[Virumaa Wschodnia]] |powierzchnia = 10,54 |lud = 13 600 |prefiks = (+372) 33 |www = http://www.sillamae.ee/ }} '''Sillamäe''' – miasto w północno-wschodniej [[Estonia|Estonii]] w prowincji [[Virumaa Wschodnia]], niedaleko od granicy z [[Rosja|Rosją]], położone na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Jedynym lotniskiem w Estonii na które wykonywane są loty z Polski, to międzynarodowe lotnisko w Tallinie. Bezpośrednie loty oferują linie lotnicze PLL LOT z Warszawy. === Koleją === === Samochodem === Sillamäe położone jest przy drodze Tallinn-Narwa-Petersburg. === Autokarem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Virumaa Wschodnia}} [[Kategoria:Ida-Virumaa]] iyaaeoi6py7j9wz4ck9qo81u1c9ekyx 0 10246 159628 86118 2026-10-25T15:58:46Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Estonia"; Dodano kategorię "Järvamaa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159628 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miasto infobox |nazwa = Türi |widok = Türi_kirik.jpg |herb = Tyri_suurvapp.png |mapa = Türi location.png |państwo = [[Estonia]] |region = [[Järvamaa]] |powierzchnia = 9,79 |lud = 5050 |prefiks = (+372) 38 |www = https://www.tyri.ee/ }} '''Türi''' – miasto w [[Estonia|Estonii]], w prowincji [[Järvamaa]]. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Jedynym lotniskiem w Estonii na które wykonywane są loty z Polski, to międzynarodowe lotnisko w Tallinie. Bezpośrednie loty oferują linie lotnicze PLL LOT z Warszawy. === Koleją === === Samochodem === Türi położone jest przy drodze nr 5 [[Rakvere]]-[[Parnawa]]. === Autokarem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Järvamaa}} [[Kategoria:Järvamaa]] 9vkpt9z6ezrpymlm8o8w61cuwl9xhym 0 11044 159629 89435 2026-10-25T15:58:58Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Estonia"; Dodano kategorię "Valgamaa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159629 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miasto infobox |nazwa = Tõrva |widok = Tõrva_church_2008_1.jpg |herb = Torva_coatofarms.png |mapa = Eesti_torva_linn.png |państwo = [[Estonia]] |region = [[Valgamaa]] |powierzchnia = 5,2 |lud = 2700 |prefiks = |www = https://torva.kovtp.ee/index.php/4 }} '''Tõrva''' – miasto w prowincji [[Valgamaa]], w południowej części [[Estonia|Estonii]]. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Jedynym lotniskiem w Estonii na które wykonywane są loty z Polski, to międzynarodowe lotnisko w Tallinie. Bezpośrednie loty oferują linie lotnicze PLL LOT z Warszawy. === Koleją === === Samochodem === === Autokarem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Valgamaa}} [[Kategoria:Valgamaa]] t35h97yoek2659qt5c251uszc0b667g 0 12835 159638 101716 2026-10-25T19:52:36Z Moromar 2451 159638 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Differdange-Oberkorn-Pano.jpg}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Differdange |widok=Stahlwerk_Differdingen.jpg |herb=Blason_ville_lu_Differdange_(EschAlzette).svg |mapa=Map_Differdange.PNG |region=[[Luksemburg]] |powierzchnia=22,18 |lud=27 400 |prefiks= |www=https://differdange.lu/ }} '''Differdange''' – gmina ze statusem miejskim w południowo-zachodnim [[Luksemburg]]u, w dystrykcie Luksemburg, w kantonie Esch-sur-Alzette. Graniczy z [[Belgia|Belgią]] oraz [[Francja|Francją]]. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Differdange jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Luksemburg}} {{Zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Luksemburg]] 2tsypzj4ng4hi1o3musmdk73yxz246f 0 13457 159624 103802 2026-10-25T15:55:18Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Estonia"; Dodano kategorię "Sarema" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159624 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miasto infobox |nazwa = Salme |widok = Salme_043.jpg |herb = |mapa = |państwo = [[Estonia]] |region = [[Sarema]] |powierzchnia = |lud = 480 |prefiks = |www = }} '''Salme''' – okręg miejski w [[Estonia|Estonii]], w prowincji [[Sarema]]. Ośrodek administracyjny gminy Salme. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Jedynym lotniskiem w Estonii na które wykonywane są loty z Polski, to międzynarodowe lotnisko w Tallinie. Bezpośrednie loty oferują linie lotnicze PLL LOT z Warszawy. === Koleją === === Samochodem === === Autokarem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Sarema}} [[Kategoria:Sarema]] pjdw96sgrv2m4rm11xb2azyfeucjzao 159625 159624 2026-10-25T15:55:57Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Sarema"; Dodano kategorię "Saaremaa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 159625 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miasto infobox |nazwa = Salme |widok = Salme_043.jpg |herb = |mapa = |państwo = [[Estonia]] |region = [[Sarema]] |powierzchnia = |lud = 480 |prefiks = |www = }} '''Salme''' – okręg miejski w [[Estonia|Estonii]], w prowincji [[Sarema]]. Ośrodek administracyjny gminy Salme. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Jedynym lotniskiem w Estonii na które wykonywane są loty z Polski, to międzynarodowe lotnisko w Tallinie. Bezpośrednie loty oferują linie lotnicze PLL LOT z Warszawy. === Koleją === === Samochodem === === Autokarem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Sarema}} [[Kategoria:Saaremaa]] 87jb49qr8vvj38ft3qdifqd4babaaho 4 16196 159648 159420 2026-10-26T11:08:44Z Alexis Jazz 9635 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 159648 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} Poniższe dane są kopią z pamięci podręcznej. Ostatnia aktualizacja odbyła się o 2026-10-25T08:15:17Z. W pamięci podręcznej {{PLURAL:5000|znajduje|znajdują|znajduje}} się maksymalnie {{PLURAL:5000|jeden wynik|5000 wyniki|5000 wyników}}. {| class="sortable wikitable" ! Gadżet !! data-sort-type="number" | Liczba użytkowników !! data-sort-type="number" | Użytkownicy aktywni |- |HotCat || 26 || 2 |- |Navigation popups || 2 || 0 |- |WikidataInfo || 15 || 1 |- |heading-icons || data-sort-value="Infinity" | Domyślny || data-sort-value="Infinity" | Domyślny |- |purge-tab || 8 || 1 |- |replylinks || 14 || 1 |} * [[Specjalna:Użycie gadżetów]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] <!-- data in CSV format: HotCat,26,2 Navigation popups,2,0 WikidataInfo,15,1 heading-icons,default,default purge-tab,8,1 replylinks,14,1 --> fn7sjhsvrwg4j5h5egm4irwygig801b 0 18891 159637 152097 2026-10-25T19:51:53Z Moromar 2451 159637 wikitext text/x-wiki {{top-banner|RB 20240321 Berleburg-3-Pano.jpg}} {{Informacje podstawowe miasto |nazwa=Bad Berleburg |widok=Schloss Berleburg.jpg |herb=DEU Bad Berleburg COA.svg |mapa=Bad Berleburg in SI.svg |region=[[Nadrenia Północna-Westfalia]] |powierzchnia=275,33 |lud=19 814 |prefiks=02751 |www=https://www.bad-berleburg.de/ }} '''Bad Berleburg''' – miasto w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Nadrenia Północna-Westfalia]], w [[Rejencja Arnsberg|rejencji Arnsberg]], w powiecie Siegen-Wittgenstein. == Informacje ogólne == == Dojazd == === Samolotem === Najbliższy port lotniczy znajduje się w [[Dortmund]]. === Koleją === Znajduje się tu stacja kolejowa. === Samochodem === Bad Berleburg jest ważnym węzłem drogowym. === Autobusem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Gdzie dalej == {{Jest w|Nadrenia Północna-Westfalia}} {{Zarys}} [[Kategoria:Nadrenia Północna-Westfalia]] oq4jsqqk8vq7czodvb73s3wrxlvpci9 0 19424 159635 159578 2026-10-25T19:34:50Z Moromar 2451 /* Saloniki */ 159635 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''[https://www.newnaia.com.ph/ Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ninoya Aquino]''' ({{IATA|MNL}}), powszechnie znany jako '''NAIA''', obsługuje [[Manila|Manilę]] – stolicę [[Filipiny|Filipin]] – oraz otaczający ją obszar metropolitalny. Położony 8 km na południe od [[Manila|Manili]], na terenie miast [[Pasay]] i [[Parañaque]], port ten stanowi główną bramę wjazdową dla większości osób odwiedzających [[Filipiny]]; swoje główne bazy operacyjne mają tu również wszystkie najważniejsze filipińskie linie lotnicze. == Charakterystyka == Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ninoya Aquino (NAIA) powstał jako baza wojskowa i nadal pełni tę funkcję. Obiekt, zbudowany w latach 30. XX wieku przez Amerykanów jako baza wyłącznie wojskowa o nazwie Nichols Field, w 1948 roku przekształcił się w Międzynarodowy Port Lotniczy Manila, gdy przeniesiono tu ruch cywilny z wcześniejszego lotniska w tym mieście – Nielsen Field (które obecnie stanowi część dzielnicy [[Makati]]). W 1987 roku lotnisko przemianowano na cześć Benigno „Ninoya” Aquino Jr., cztery lata po tym, jak został on zamordowany na płycie lotniska w trakcie powrotu z dobrowolnego wygnania w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]]. Aquino był liderem opozycji wobec reżimu Marcosa, a jego śmierć przyczyniła się do zmian, które doprowadziły do ​​objęcia urzędu prezydenta przez jego wdowę. NAIA jest piątym pod względem natężenia ruchu lotniskiem w [[Azja Południowo-Wschodnia|Azji Południowo-Wschodniej]], ustępując jedynie portom w [[Dżakarta|Dżakarcie]], [[Bangkok]]u, [[Singapur]]ze i [[Kuala Lumpur]]. Rozbudowa infrastruktury nie nadąża jednak za wzrostem liczby pasażerów i przewiduje się, że w ciągu najbliższych 5–10 lat lotnisko osiągnie kres swojej przepustowości: terminale 1 i 2 już teraz funkcjonują powyżej swoich możliwości, a przecinające się pasy startowe utrudniają zwiększenie przepustowości. W rezultacie lotnisko zyskało niechlubną sławę ze względu na słabą infrastrukturę, długie kolejki, opóźnienia, nieefektywne procedury tranzytowe oraz – co istotniejsze – korupcję. W 2011 roku dwie osoby zostały ranne w wyniku zawalenia się części sufitu w terminalu 1. W 2016 roku oddano do użytku estakadę szybkiego ruchu, co usprawniło komunikację między terminalami a resztą aglomeracji, jednak oczekuje się, że przyszłe połączenie z linią MRT nr 9 trwale poprawi dostępność lotniska. Oprócz tych inwestycji, lotnisko Sangley Point w mieście [[Cavite]] pełni funkcję portu pomocniczego, obsługującego tanie linie lotnicze, loty czarterowe oraz lotnictwo ogólne. Od 2021 roku w prowincji [[Bulacan]] trwa budowa nowego lotniska, które po otwarciu pod koniec lat 20. XXI wieku będzie miało dwukrotnie większą przepustowość niż NAIA. Od 2023 roku terminale 1 i 3 obsługują loty międzynarodowe, natomiast terminal 2 przeznaczony jest do obsługi lotów krajowych. Podróżni przybywający z zagranicy dość często omijają lotnisko NAIA, wybierając zamiast tego mniejsze i bardziej przyjazne porty lotnicze – przede wszystkim Clark (w przypadku osób, których celem podróży jest północna część kraju) oraz [[Cebu]] (dla podróżujących w rejon [[Visayas]] lub na [[Mindanao]]). == Loty == [[Plik:Ninoy Aquino International Airport Complex Map.png|right|thumb|upright=1.6|Mapa lotniska]] {{mapa|14.5111|121.0141|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} [[Plik:PAL operations.jpg|thumb|Terminal 2]] NAIA posiada trzy terminale, '''Terminale 1–3'''. Znajdują się one w oddzielnych, niepołączonych ze sobą budynkach. Terminal 2 jest powszechnie nazywany „Centennial Terminal”, ponieważ został otwarty w 1998 roku z okazji obchodów stulecia niepodległości [[Filipiny|Filipin]]. Linie międzynarodowe korzystają z terminali 1 i 3, natomiast linie krajowe – z terminalu 2: {{Lista regionów | mapa regionów = | rozmiar mapy = | opis mapy = | nazwa regionu 1 = Terminal 1 | kolor regionu 1 = #ff2c2c | elementy regionu 1 = | opis regionu 1 = AirAsia (loty międzynarodowe), Air India, Air Niugini, Asiana Airlines, China Airlines, EVA Air, Korean Air, Kuwait Airways, Malaysia Airlines, Oman Air, Philippine Airlines (loty międzynarodowe), Saudia, VietJet Air, XiamenAir | nazwa regionu 2 = Terminal 2 | kolor regionu 2 = #ff7f00 | elementy regionu 2 = | opis regionu 2 = AirAsia (loty krajowe), Philippine Airlines (loty krajowe, w tym loty obsługiwane przez PAL Express) | nazwa regionu 3 = Terminal 3 | kolor regionu 3 = #009600 | elementy regionu 3 = | opis regionu 3 = Air Canada, Air China, Air France, Air Macau, All Nippon Airways (ANA), Cathay Pacific, Cebu Pacific, China Eastern Airlines, China Southern Airlines, Emirates, Ethiopian Airlines, Etihad Airways, Greater Bay Airlines, Gulf Air, Hong Kong Express Airlines, Japan Airlines, Jeju Air, Jetstar Airways, Juneyao Air, KLM, Qantas, Qatar Airways, Riyadh Air, Royal Brunei Airlines, Scoot, Shenzhen Airlines, Singapore Airlines, Starlux Airlines, Thai Airways, Turkish Airlines, United Airlines, Vietnam Airlines }} ''[https://betternaia.com/flights/manila-departures Pod tym linkiem] znajdziesz harmonogramy odlotów z Międzynarodowego Portu Lotniczego Ninoy Aquino, a pod tym – listę kierunków obsługiwanych przez to lotnisko (według Wikipedii). Choć jest to źródło nieoficjalne, zawiera bardziej aktualne dane niż oficjalna strona internetowa lotniska NAIA.'' Z godnym uwagi wyjątkiem Terminalu 3, do środka wpuszczani są wyłącznie pasażerowie odlatujący z dowodem odlatującego lotu, zatem pożegnanie z terminalem będzie konieczne przed budynkiem terminala w upale, kurzu i ogólnym zamieszaniu. Pasażerowie lotów międzynarodowych muszą również przejść przez kontrolę imigracyjną, zanim przejdą przez kontrolę bezpieczeństwa na lotnisku. W pracowite dni lub w godzinach szczytu poczekaj w kolejce przez 30 minut, aby przejść przez ten proces. Terminal 1 ma dość duże lobby odlotów na lądzie, ale korytarze i poczekalnie w strefie operacyjnej lotniska są ciasne i często wypełnione po brzegi. Loty Philippine Airlines do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] odlatują ze wschodniej hali satelitarnej Terminalu 1. Linia lotnicza utworzyła dodatkowy punkt kontroli bezpieczeństwa w korytarzu dojazdowym, którego zadaniem jest sprawdzanie, czy pasażerowie posiadają odpowiednie dokumenty uprawniające do wjazdu do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]], oraz sprawdzanie ich zgodnie z amerykańskimi standardami. Satelita i jego ograniczone wyposażenie mogą być poważnie przepełnione wieczorami, gdy zaplanowanych jest wiele lotów do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]]. Jeśli przybędziesz do Terminalu 1 wcześniej i będziesz musiał poczekać na lot, wygodniej będzie poczekać w poczekalni na lotnisku do czasu wejścia na pokład. == Transport naziemny == === Autobusem ekspresowym === '''[http://ubeexpress.com/ UBE Express]''' („Ultimate Bus Experience”) obsługuje ekspresowe usługi autobusowe pomiędzy lotniskiem a różnymi lokalizacjami w [[Metro Manila]]. Dostępne są następujące trasy: * '''Trasa Alabang''': NAIA → Starmall Alabang * '''Trasa Cavite''': NAIA → Dzielnica Imus * '''Trasa Cubao''': NAIA → Centrum Araneta * '''Trasa Grand Prix''': NAIA → Hotel Grand Prix (terminal Victory Liner Pasay) * '''Trasa Laguna''': NAIA → Robinsons Sta. Rosa Market * '''Trasa PITX''': NAIA → PITX (stacja PITX linii LRT 1 [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]]) * '''Trasa Robinsons''': NAIA → Robinsons Place Manila Pasażerowie mogą wsiadać wyłącznie na Terminalu 3, natomiast wysiadać można na wszystkich trzech terminalach. Większość autobusów kursuje co 1–2 godziny, od 5:30 do 21:00, ale nie dotyczy to wszystkich tras. Przykładowo autobusy do Alabang kursują tylko dwa razy dziennie: o 14:00 i 18:00. Z kolei autobusy w kierunku lotniska odjeżdżają trzy razy dziennie: o 10:30, 16:00 i 20:30. Ceny biletów wahają się od 150 do 300 ₱, w zależności od trasy. Bilety można kupić przez internet. Wszystkie autobusy są klimatyzowane, niskopodłogowe i wyposażone w Wi-Fi. '''[https://www.genesistransportserviceinc.com/ Genesis Transport]''' obsługuje ekspresowe usługi autobusowe pomiędzy lotniskiem a międzynarodowym lotniskiem Clark w [[Angeles]], [[Pampanga]] przez SM City Clark, skierowane głównie do pasażerów tranzytowych, którzy muszą przesiąść się na dalsze loty. Pasażerowie mogą wsiadać wyłącznie na Terminalu 3, natomiast wysiadać można na wszystkich trzech terminalach. Autobusy z lotniska NAIA do Clark kursują co godzinę, a w kierunku z Clark na NAIA co 1–2 godziny. Podróż trwa od 2 do 3 godzin, w zależności od natężenia ruchu. Rozkład jazdy autobusów nie jest dostosowany do rozkładów lotów na żadnym z lotnisk, dlatego warto wsiąść do autobusu z jak największym wyprzedzeniem, aby uniknąć spóźnienia na samolot. Bilet w jedną stronę między lotniskiem NAIA a centrum handlowym SM City Clark kosztuje 430 ₱, natomiast przejazd między NAIA a lotniskiem Clark kosztuje 450 ₱. Bilety można kupić wyłącznie za gotówkę. Wszystkie autobusy są klimatyzowane i wyposażone w Wi-Fi. === Autobusem lokalnym === Autobusy UBE Express (trasa „Route 43/PITX-NAIA Loop”) kursują między lotniskiem (Terminal 3) a kompleksem przesiadkowym [[Parañaque]] Integrated Terminal Exchange (PITX), skąd można kontynuować podróż linią [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]]. Przejazd kosztuje 150 PHP; płatność gotówką odbywa się przed wejściem do pojazdu. Autobusy kursują co 1–2 godziny, w godzinach od 4:30 do 20:00. Choć dystans jest niewielki, czas przejazdu może się wydłużyć w przypadku dużego natężenia ruchu. Wsiadanie i wysiadanie odbywa się na terenie dużego dworca autobusowego PITX. Autobusy przewoźnika HM Transport kursują między lotniskiem (Terminal 3) a skrzyżowaniem alei EDSA i Taft Avenue, skąd można przesiąść się na linie [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]] lub [[Plik:DOTr_MRT-3_Logo_(cropped).jpg|20px]]. Przejazd kosztuje 40 PHP; płatność gotówką następuje po wejściu do autobusu. Pojazdy kursują średnio raz lub dwa razy na godzinę, przy czym dokładny rozkład jazdy nie jest jasno określony. Mimo niewielkiej odległości, czas podróży może być długi ze względu na korki. Autobusy zatrzymują się przy niewielkim dworcu autobusowym, znajdującym się za restauracją McDonald’s, w pobliżu skrzyżowania EDSA i Taft Avenue. Terminal 1 oraz Terminal 2 są obsługiwane (w sposób pośredni) przez linię „Route 44/Navotas-Alabang”, prowadzoną przez przewoźnika Alabang Metro Link. Autobusy zatrzymują się wzdłuż alei Ninoy Aquino (Ninoy Aquino Avenue), tuż przy terminalach. Terminal 3 jest obsługiwany (w sposób pośredni) przez linię „Route 16/Eastwood Libis-Marriott Terminal”, prowadzoną przez firmę Megaworld Corporation. Autobusy zatrzymują się przy kompleksie Newport World Resorts, tuż obok terminala. === Jeepney === Choć są wolniejsze, mniej wygodne i pozbawione klimatyzacji, jeepneye stanowią tańszą alternatywę dla autobusów i kursują przez całą dobę (24/7). Opłata za przejazd wynosi 8 ₱ za pierwsze 4 km (7 ₱ dla studentów) oraz dodatkowo 1 ₱ za każdy kolejny kilometr. Studentom przysługuje zniżka w wysokości 20% – taka sama, jak w przypadku przejazdów autobusowych. Dostępne są następujące trasy: * '''Trasa Nichols–Vito Cruz–EDSA–Tramo:''' Obsługuje wszystkie trzy terminale; przystanek znajduje się na skrzyżowaniu EDSA i Taft Avenue (punkt przesiadkowy do stacji [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]] EDSA oraz stacji [[Plik:DOTr_MRT-3_Logo_(cropped).jpg|20px]] Taft Avenue). Przy terminalu nr 3 (Terminal 3) jeepneye zatrzymują się obok ronda Circulo del Mundo. Na skrzyżowaniu EDSA i Taft Avenue przystanek znajduje się przy terminalu autobusowym Giselle’s, hotelu SOGO oraz schodach prowadzących do stacji [[Plik:DOTr_MRT-3_Logo_(cropped).jpg|20px]] Taft Avenue. * '''Trasa Baclaran–MIA:''' Obsługuje terminale nr 1 i 2; przystanek znajduje się przy Quirino Avenue (punkt przesiadkowy do stacji [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]] Baclaran). Przy terminalach nr 1 i 2 jeepneye zatrzymują się na wyznaczonych przystankach autobusowych. Niektóre z tych pojazdów mogą kursować na trasie Domestic Airport–Baclaran–South Pier, która prowadzi aż do portu Manila South Harbor i przebiega przez szereg punktów w samej Manili. Wewnątrz jeepneyów jest bardzo mało miejsca, dlatego nie zaleca się korzystania z nich, jeśli podróżujesz z dużym bagażem. === Taksówką === Dla wielu podróżnych taksówki stanowią najłatwiejszy i najwygodniejszy sposób dotarcia na lotnisko. Oficjalne '''żółte taksówki lotniskowe''' obsługują kursy na lotnisko i z powrotem. Opłata początkowa wynosi 70 PHP, a do tego doliczane jest od 4 do 4,50 PHP za każde 250 metrów trasy. Każda odjeżdżająca taksówka jest rejestrowana przez dyspozytora. Koszt przejazdu wynosi zazwyczaj od 100 do 350 PHP, w zależności od celu podróży. Warto wcześniej sprawdzić odległość do miejsca docelowego, aby mieć orientacyjne pojęcie o przewidywanym koszcie. Niestety, znaczna część taksówkarzy w [[Manila|Manili]] codziennie próbuje zawyżać opłaty obcokrajowcom. Zawsze domagaj się włączenia taksometru i odmawiaj zapłaty, jeśli kierowca żąda wygórowanej, z góry ustalonej kwoty. Zwykłe '''białe taksówki miejskie''' kosztują od 100 do 250 PHP w przypadku większości kursów na terenie miasta, zależnie od dystansu. Choć taksówki te mogą jedynie wysadzać pasażerów na poziomie odlotów (i nie mają prawa zabierać tam nowych osób), podróżni chcący zaoszczędzić mogą wjechać windą z poziomu przylotów na poziom odlotów i tam złapać taksówkę, która właśnie wysadziła pasażera i odjeżdża z lotniska. Ponieważ w takim przypadku nie są doliczane żadne opłaty lotniskowe, koszt przejazdu jest znacznie niższy. Należy jednak pamiętać, że ochrona ma polecenie wypraszania białych taksówek, które próbują zabierać pasażerów w strefie odlotów. Zawsze nalegaj na użycie taksometru. Istnieją również '''taksówki typu „kuponowego”''' (''coupon taxis''), w których obowiązują stałe stawki zależne od miejsca docelowego. Obsługują one hotele w aglomeracji [[Manila|Manili]], większość lokalizacji w mieście oraz miejscowości na terenie całej wyspy [[Luzon]]. Niektórzy przewoźnicy oferują minivany lub SUV-y, co może być wygodnym rozwiązaniem dla większych grup. Trzeba jednak uważać, gdyż ceny w takich taksówkach bywają zawyżone – dojazd do centrum [[Manila|Manili]] może kosztować nawet 1250 PHP lub więcej, podczas gdy przejazd taksówką z włączonym licznikiem wyniósłby około 250 PHP. Na koniec warto wspomnieć, że usługi przewozowe typu '''ride-sharing''', takie jak Grab, nie są już zakazane na lotnisku i można bez przeszkód zamówić przez nie przejazd. W zależności od natężenia ruchu, koszt takiej usługi może być niższy lub wyższy niż w przypadku zwykłej taksówki. Przy terminalach 1 i 2 miejsca odbioru pasażerów przez przewoźników typu „rideshare” znajdują się przy hali przylotów, natomiast przy terminalu 3 należy kierować się znakami prowadzącymi do strefy odbioru w budynku parkingu wielopoziomowego. === Samochodem === [[Plik:Nichols railway Station.jpg|right|thumb|Metro Manila Skyway i NAIA Expressway]] Najszybszym sposobem dotarcia na lotnisko lub wyjazdu z niego drogą lądową jest skorzystanie z estakady '''NAIA Expressway''' (NAIAx). Trasa ta łączy kompleks lotniskowy z autostradami Metro Manila Skyway (oraz South Luzon Expressway) i Manila–Cavite Expressway, a także z aleją Macapagal Boulevard. Zapewnia szybkie, bezpośrednie i wolne od korków połączenie z wieloma częściami aglomeracji [[Metro Manila]] oraz sąsiednimi prowincjami, oferując zjazdy prowadzące do terminali 1, 2 i 3. NAIA Expressway składa się z dwóch połączonych ze sobą odcinków. '''Krótszy odcinek''' łączy Macapagal Boulevard oraz Manila–Cavite Expressway z terminalami 1 i 2, natomiast '''dłuższy odcinek''' łączy ten fragment z terminalem 3 oraz trasą Metro Manila Skyway. Opłata za przejazd krótszym odcinkiem wynosi 35 PHP, a dłuższym – 45 PHP. Do lotniska NAIA prowadzą również drogi naziemne, których nazwy nawiązują do samego portu lotniczego lub wybitnych postaci związanych z lotnictwem. Należą do nich: '''NAIA Road''' (dawniej MIA Road) oraz '''Ninoy Aquino Avenue''' (prowadzące do terminali 1 i 2), a także '''Andrews Avenue''' (prowadząca do terminalu 3). Choć poruszanie się samochodem po aglomeracji [[Metro Manila]] bywa wyzwaniem, otwarcie estakady znacząco odciążyło drogi naziemne. W godzinach o mniejszym natężeniu ruchu (na przykład wczesnym rankiem) mogą one stanowić szybszą alternatywę. Przy wszystkich trzech terminalach znajdują się parkingi. * W przypadku terminalu 1 dostępne są '''parkingi A i B''', które łącznie mogą pomieścić 500 pojazdów. '''Parking C''' jest w dużej mierze zajęty przez flotę lotniskowych taksówek, jednak wydzielono na nim również miejsca dla klientów indywidualnych. * Przy terminalu 2 znajdują się '''parkingi nr 1 i 2''', oferujące łącznie około 1100 miejsc postojowych. Część parkingu nr 2 jest zajęta przez lotniskowe taksówki. * Przy terminalu 3 dostępny jest '''parking otwarty''' na 1200 pojazdów oraz '''wielopoziomowy budynek parkingowy''' obok terminala, mogący pomieścić 2000 aut. Standardowy koszt parkowania wynosi 50 ₱ za pierwsze 2 godziny, natomiast parkowanie całodobowe kosztuje 300 ₱ za dobę. Pojazdy pozostawione na lotnisku na noc muszą zostać zgłoszone pracownikom ochrony w momencie wjazdu. Aby uzyskać więcej informacji, można skontaktować się z infolinią parkingową zarządu lotniska (Manila International Airport Authority) pod numerem +63 2 877-1109, numer wewnętrzny 4315. === Pociągiem === Otwarcie stacji NAIA Terminal 3 w ramach linii MRT 9 (Metro Manila Subway) zaplanowano na 2029 rok. Autobusy UBE Express, kursujące na trasie „Route 43/PITX-NAIA Loop”, obsługują połączenia między lotniskiem (Terminal 3) a kompleksem przesiadkowym Parañaque Integrated Terminal Exchange (PITX), skąd można kontynuować podróż linią [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]]. Autobusy przewoźnika HM Transport kursują między lotniskiem (Terminal 3) a skrzyżowaniem alei EDSA i Taft Avenue; stamtąd pasażerowie mogą przesiąść się na linię [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]] lub [[Plik:DOTr_MRT-3_Logo_(cropped).jpg|20px]]. == Poruszanie się == Lotnisko NAIA słynie z trudności w przesiadkach, zwłaszcza jeśli lot przesiadkowy odbywa się z innego terminala. Terminale mieszczą się w całkowicie odrębnych budynkach, które nie są ze sobą połączone. W przypadku przesiadki między terminalami warto zarezerwować co najmniej trzy godziny – zwłaszcza jeśli podróżujesz do lub z Terminala 3 – ponieważ na drogach wokół lotniska często tworzą się korki. Jeśli się spieszysz, rozważ skorzystanie z taksówki. Firma NNIC oferuje bezpłatny '''autobus wahadłowy''' kursujący poza strefą zastrzeżoną (landside), który przewozi pasażerów między terminalami. Autobusy odjeżdżają co 15 minut, kursują przez całą dobę (24/7) i są dostępne wyłącznie dla pasażerów posiadających kartę pokładową na kolejny lot. Firma UBE Express zapewnia transport między terminalami za opłatą 50 PHP. Autobusy te kursują co godzinę w godzinach od 5:00 do 20:00 i są dostępne dla wszystkich podróżnych. Pasażerowie przesiadający się między lotami obsługiwanymi przez Philippine Airlines oraz PAL Express mogą skorzystać z bezpłatnego '''autobusu kursującego wewnątrz strefy zastrzeżonej''' (airside) pomiędzy Terminalami 1 i 2. Między Terminalami 1 i 2 można również przejść pieszo; trasa prowadzi wzdłuż ruchliwej drogi i zajmuje około piętnastu minut. == Czekanie == W przeciwieństwie do wielu innych lotnisk w [[Azja|Azji]], NAIA oferuje stosunkowo niewiele udogodnień czy atrakcji. Sytuacja ta zaczyna się jednak zmieniać dzięki renowacji Terminalu 1 oraz otwarciu Terminalu 3. Na terenie lotniska znajdują się dwa miejsca upamiętniające '''Benigno „Ninoya” Aquino juniora''' – polityka opozycyjnego, od którego pochodzi nazwa portu lotniczego: * Na rampie odlotów Terminalu 1 znajduje się '''pomnik upamiętniający miejsce zamachu'''; umieszczono tam fragment płyty lotniska, w miejscu gdzie Aquino upadł po tym, jak został zastrzelony tuż po powrocie z wygnania w USA w 1983 roku. * W hali odpraw Terminalu 3 znajduje się '''popiersie Benigno Aquino juniora''', wykonane przez rzeźbiarza Rosalio Arcillę juniora. Na poziomie odlotów w Terminalu 3 dostępna jest '''galeria widokowa''', z której roztacza się widok na strefę odbioru bagażu. Wstęp jest bezpłatny. Z myślą o dzieciach, w strefach przedodlotowych Terminali 1 i 3 przygotowano bezpłatne strefy '''NAIA Kiddie Traveler’s Lounges'''. Znajdują się w nich kąciki zabaw, zabawki i gry, pomieszczenia do przewijania niemowląt oraz miejsca do ich karmienia, a także telewizory, na których wyświetlane są bajki. W Terminalu 3 dostępne są dwie takie strefy. Są one otwarte codziennie w godzinach 7:00–22:00 i przeznaczone dla dzieci w wieku do 7 lat. === Saloniki === Pasażerowie klasy biznes i pierwszej, a także posiadacze określonych kart kredytowych, mogą korzystać z saloników VIP. W porównaniu z salonikami na innych azjatyckich lotniskach, te na lotnisku NAIA oceniane są jednak dość przeciętnie. Większość z nich znajduje się w Terminalu 1. Linie Japan Airlines oraz Philippine Airlines posiadają własne saloniki w Terminalu 1, przy czym Philippine Airlines oferują również salonik w Terminalu 2. W Terminalu 3 własne saloniki prowadzą linie Cathay Pacific oraz Singapore Airlines. * '''Club Manila''', 3. piętro, Terminal 1 (''naprzeciwko dawnego saloniku PAGSS''), tel. +63 2 877-1109 wew. 3021. Czynne całą dobę. Salonik, utrzymany w eleganckim stylu art déco, rywalizuje z salonikiem MIASCOR o miano najlepszego na lotnisku NAIA. Jest to jeden z dwóch płatnych saloników w Terminalu 1; oferuje dostęp do Wi-Fi, bufet oraz prysznic. Znakiem rozpoznawczym tego miejsca jest duże akwarium. Wstęp jest bezpłatny dla posiadaczy kart American Express Platinum oraz UnionBank Gold i Platinum, klientów „Preferred Banking” banku BPI, członków programu BDO Diamond Rewards, a także pasażerów klasy biznes linii Malaysia Airlines, Philippine Airlines oraz United Airlines. Koszt: 750 PHP. * '''Pacific Club Executive Lounge''', 4. piętro, część międzynarodowa, Terminal 3. Codziennie w godzinach 4:00–10:00. To większy z dwóch saloników w Terminalu 3; wyróżnia się nowoczesnym wystrojem, dużą liczbą miejsc siedzących, rozbudowanym bufetem oraz dostępem do prysznica. Wstęp jest bezpłatny dla posiadaczy kart Priority Pass, DragonPass, BPI SkyMiles Platinum oraz Citibank Prestige i PlatinumMiles, członków programu SkyTeam Elite Plus, a także pasażerów klasy biznes linii Delta Air Lines i KLM. Koszt: 25 USD. * '''PAGSS Lounge''', West Satellite, Terminal 1 (''obok wejścia do bramki nr 2''), tel. +63 2 879-6324. Codziennie w godzinach 6:00–00:00. Wnętrze utrzymane jest w lokalnym stylu. Do dyspozycji gości są materiały do ​​czytania, bufet oraz zaplecze biznesowe (brak toalet). Dostępny jest również oddzielny bufet z żywnością posiadającą certyfikat halal. Wstęp jest bezpłatny dla posiadaczy kart The Club Card, Priority Pass oraz Diners Club, klientów BPI „Preferred Banking”, członków programu BDO Diamond Rewards, a także pasażerów klasy biznes linii lotniczych Air Niugini, Asiana Airlines, China Airlines, China Eastern Airlines, China Southern Airlines, Ethiopian Airlines, Etihad Airways, EVA Air, Gulf Air, Korean Air, Qantas, Turkish Airlines oraz XiamenAir. * '''Skyview Lounge''', 4. piętro, część międzynarodowa, Terminal 3 (''w pobliżu bramki 115''). Czynny całodobowo. Obiekt, znany wcześniej jako MIASCOR Skyview Lounge, wyróżnia się gustownym wystrojem i smacznym bufetem – choć wybór potraw jest tu nieco mniejszy niż w saloniku MIASCOR w Terminalu 1. Choć jest to mniejszy z dwóch płatnych saloników w Terminalu 3, oferuje dużą liczbę miejsc siedzących, dostęp do gniazdek elektrycznych oraz prysznic. Wstęp jest bezpłatny dla posiadaczy kart Priority Pass, Priority Access Club, AmEx Platinum, Citibank Platinum i PremierMiles, Diners Club oraz UnionBank Platinum, wybranych kart kredytowych RCBC Bankard, członków programu BDO Diamond Rewards, abonentów Globe Telecom Platinum, a także pasażerów klasy biznes linii ANA i Emirates. Koszt: 800 PHP. edytuj * '''The Wings Transit Lounge''' (''4. piętro, strefa handlowa Terminalu 3, w pobliżu restauracji McDonald’s''). Czynny całodobowo. Obiekt oferuje różnorodne opcje noclegowe i jest dostępny dla wszystkich podróżnych za opłatą. Do dyspozycji gości są rozkładane fotele wypoczynkowe, niewielki hotel kapsułowy, pokoje dwuosobowe oraz jeden pokój rodzinny dla czterech osób. Pokoje dwuosobowe i rodzinny wyposażone są w łóżka piętrowe. Dostęp do pryszniców jest możliwy w ramach pakietu obejmującego wynajęcie kapsuły, pokoju dwuosobowego lub pokoju rodzinnego. Na miejscu zapewniono również podstawowe przybory toaletowe, takie jak szampon, odżywka, mydło, szczoteczka i pasta do zębów. W ofercie znajduje się także nielimitowany dostęp do przekąsek i napojów bezalkoholowych, płatne usługi (masaże, zabiegi na stopy), bezpłatne Wi-Fi oraz możliwość przechowania bagażu. Ich centrum biznesowe jest dość niewielkie – składa się jedynie z małego stolika, na którym ustawiono dwa komputery oraz drukarkę. Fotele wypoczynkowe: 700 ₱; kapsuła: 1000 ₱; pokój dwuosobowy: 1800 ₱; pokój rodzinny: 3200 ₱ (podane ceny dotyczą pobytu trwającego maksymalnie 7 godzin; istnieje możliwość przedłużenia pobytu za dodatkową opłatą). == Jedzenie i picie == Oferta gastronomiczna na lotnisku NAIA nie jest tak rozbudowana jak w innych portach lotniczych, jednak we wszystkich trzech terminalach dostępne są różne punkty gastronomiczne. Na szczególną uwagę zasługuje Terminal 3, w którym na czwartym piętrze – powyżej strefy odprawy – znajduje się strefa gastronomiczna (food court) dostępna również dla osób niepodróżujących. Oto niektóre z ciekawszych propozycji na lotnisku: * '''[https://www.boscoffee.com/ Bo's Coffee]''' – lokalna sieć kawiarni słynąca z szerokiego wyboru wypieków; swoje placówki posiada w Terminalach 1 i 3. * '''Goldilocks''' (skrzydło północne, Terminal 2, tel. +63 2 877-1109, wew. 2294) – punkt największej filipińskiej sieci cukierniczej, oferujący rozmaite wypieki, ciasta i słodycze, w tym słynne bułeczki ensaymada oraz biszkopty mamon. * '''Grand Kitchen''' (tel. +63 2 879-5325) – lokal serwujący tradycyjne filipińskie dania w stylu ''carinderia'' (lokalna jadłodajnia); dostępny w Terminalach 2 i 3. * '''[https://www.jollibee.com.ph/ Jollibee]''' – największa filipińska sieć fast food, posiadająca swoje punkty w Terminalach 1, 2 i 3. Serwuje typowe dania typu fast food w filipińskim wydaniu. Ceny: 40–200 PHP. * '''Kaishu Express''' (skrzydło międzynarodowe, Terminal 3, tel. +63 2 701-9326) – lokal powiązany z restauracją Kaishu, uznawaną za jedną z najlepszych japońskich restauracji w [[Manila|Manili]]. Ceny: 180–300 PHP. * '''[https://lebistro.ph/ Le Bistro]''' (tel. +63 2 836-9757) – miejsce znane z kawy pochodzącej wyłącznie z lokalnych, zrównoważonych upraw oraz z organicznych sałatek i kanapek; placówki znajdują się w Terminalach 2 i 3. Ceny: 100–300 PHP. * '''Little Vin-Vin's''' (tel. +63 2 877-1109, wew. 2439). Restauracja ta serwuje dania w stylu lokalnych jadłodajni typu „carinderia”; posiada swoje punkty w terminalach 2 i 4. Jest to jedyny lokal gastronomiczny w terminalu 4. Ceny są jednak zdecydowanie zbyt wysokie w stosunku do oferowanych potraw. 60–200 PHP. * '''Raku Hokkaido Ramen House''', 4. piętro, terminal 3, tel. +63 2 721-9695. Przyzwoita japońska restauracja w terminalu 3, znana przede wszystkim z dania gyudon oraz – rzecz jasna – ramenu z Hokkaido. To jeden z popularniejszych lokali w terminalu 3, często bywa w nim tłoczno. 120–300 PHP. * '''[https://seattlesbest.com.ph/ Seattle's Best Coffee]'''. Ta siostrzana sieć Starbucksa posiada swój punkt w terminalu 3. W przeciwieństwie do innych miejsc gastronomicznych na lotnisku NAIA, ceny są tu takie same, jak w pozostałych lokalach tej sieci poza portem lotniczym. (aktualizacja: kwiecień 2025 r.) * '''Starbucks Coffee,''' główna poczekalnia tranzytowa (Head Transit Lounge), terminal 1. Największa sieć kawiarni na Filipinach jest jednym z nowszych punktów w terminalu 1; w ofercie znajduje się kawa, zimne napoje oraz inne typowe dla kawiarni przekąski. * '''Tim Horton's''', 4. piętro, terminal 3, tel. +63 2 8234-1684. Ta kanadyjska sieć oferująca m.in. pączki posiada kilkadziesiąt placówek w aglomeracji Manili, w tym jedną w strefie gastronomicznej terminalu 3. Serwują tu kawę parzoną metodą przelewową (nie espresso) – wielu Kanadyjczyków uważa ją za znacznie lepszą od tej ze Starbucksa. * '''[https://app.yakun.com/ Ya Kun Kaya Toast]''', skrzydło południowe (South Wing), terminal 2 (obok lokalu Little Vin-Vin's), tel. +63 2 401-4037. Ta singapurska sieć posiada na lotnisku jeden ze swoich czterech filipińskich oddziałów. W menu znajdziemy słynne tosty z dżemem kokosowym (kaya toast) oraz szereg innych tradycyjnych dań kuchni singapurskiej. Żadna z restauracji na lotnisku nie posiada certyfikatu halal (ani koszerności), a możliwości wyżywienia dla podróżnych przestrzegających zasad religii muzułmańskiej lub judaistycznej są dość ograniczone. {{zarys}} {{Jest w|Luzon}} [[Kategoria:Porty lotnicze|Manila-Ninoy Aquino]] n59wg7dvdgkaogkua144p4qs6b91ngr