Sosnowiec

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Sosnowiec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2886</id>
    <revision>
      <id>159738</id>
      <parentid>157691</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T17:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57595-07</username>
        <id>17767</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pociągiem */</comment>
      <origin>159738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47681" sha1="npuq736kswys2jvt9z4vrumvzl3gr2w" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
|nazwa=Sosnowiec
|widok=Sosnowiec_Collage.png
|herb=Coat of Arms of Sosnowiec.PNG
|mapa=POL Sosnowiec map.svg
|region=[[Województwo śląskie]]
|powierzchnia=91,16
|prefiks=+48 32
|www=www.sosnowiec.pl
|państwo=Polska
|kod pocztowy=41-200
|lud=184 988
|opis=
}}
{{Mapframe |50.276667|19.139444|zoom=14|height=840|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}

'''Sosnowiec''' – miasto w południowej [[Polska|Polsce]], w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]] i w [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]]. Leży na pograniczu historycznego [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]], przy ważnych trasach kolejowych i drogowych regionu. Jest najludniejszym miastem Zagłębia Dąbrowskiego.

== Charakterystyka ==
Sosnowiec jest miastem o przemysłowych i górniczych korzeniach. Rozwijał się szczególnie szybko w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, w okresie industrializacji [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. W krajobrazie miasta zachowały się [[w:Pałac Oskara Schöna w Sosnowcu|pałace przemysłowców]], zabudowa robotnicza, ślady dawnego pogranicza, obiekty kolejowe, [[w:Modernizm|modernistyczne]] gmachy publiczne oraz przykłady sztuki powojennej, m.in. mozaiki i dekoracje monumentalne.

Centrum miasta znajduje się w rejonie dworca [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]], [[w:Ulica Warszawska w Sosnowcu|ul. Warszawskiej]], [[w:Ulica Modrzejowska w Sosnowcu|ul. Modrzejowskiej]], al. Zwycięstwa i [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]]. W ostatnich latach ulica Małachowskiego stała się jednym z głównych miejsc gastronomii, klubokawiarni i wydarzeń kulturalnych w centrum.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[https://www.katowice-airport.com/ Lotnisko Katowice-Pyrzowice] ([[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|KTW]]) – główne lotnisko regionu. Siatka połączeń i kierunki zmieniają się sezonowo, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualną listę połączeń na stronie lotniska.

Dojazd z Sosnowca transportem publicznym:
* autobus metropolitalny [[w:Zarząd Transportu Metropolitalnego|Transport GZM]]: linia [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-m19/ M19] kursuje w relacji przez Sosnowiec, [[Będzin]] i Pyrzowice Port Lotniczy;
* kolej: przy lotnisku działa stacja kolejowa [[w:Pyrzowice Lotnisko|Pyrzowice Lotnisko]], położona około 500 m od terminali. Aktualne połączenia kolejowe należy sprawdzić w rozkładzie przewoźników regionalnych.

[https://www.krakowairport.pl/ Lotnisko Kraków-Balice] ([[w:Port lotniczy Kraków-Balice|KRK]]) leży około 66 km od Sosnowca przez [[w:Autostrada A4 (Polska)|autostradę A4]]. Dojazd transportem publicznym zwykle wymaga przesiadki w [[Katowice|Katowicach]] lub [[Kraków|Krakowie]].

=== Pociągiem ===
[[Plik:Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny, wejście do holu głównego z kasami, 5 wrzesień 2024, KsP-211.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]][[Plik:Sosnowiec, Sosnowiec Główny, KsP 03.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]Stacja kolejowa [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]]{{marker|type=go|name=Stacja kolejowa Sosnowiec Główny|url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy|lat=50.278595|long=19.126495}}znajduje się w ścisłym centrum miasta. Obsługuje połączenia regionalne, dalekobieżne i wybrane połączenia międzynarodowe. Bezpośrednie relacje i częstotliwość kursów zmieniają się wraz z korektami rozkładów jazdy, dlatego aktualne odjazdy najlepiej sprawdzać dla konkretnej stacji.

Przydatne rozkłady kolejowe:
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy Sosnowiec Główny] – główna stacja w centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Południowy] – stacja na południe od centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-dandowka/odjazdy Sosnowiec Dańdówka] – stacja w południowej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-porabka/odjazdy Sosnowiec Porąbka] – przystanek kolejowy we wschodniej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-kazimierz/odjazdy Sosnowiec Kazimierz] – stacja w Kazimierzu Górniczym;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-jezor-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Jęzor Południowy] – stacja na południowo-wschodnim krańcu miasta;
* Sosnowiec Maczki

{{Stan na|2026|06|sekcja}} stacja Sosnowiec Główny i odcinki linii kolejowych w rejonie centrum są modernizowane. Może to powodować czasowe zmiany dojść do peronów, organizacji ruchu, peronów odjazdu i rozkładów.

=== Samochodem ===
Sosnowiec jest ważnym węzłem drogowym, w którym krzyżuje się kilka tras:
* trasa europejska [[w:E75 (trasa europejska)|E75]];
* [[w:Droga ekspresowa S86 (Polska)|S86]] / [[w:Droga krajowa nr 86 (Polska)|DK86]] – kierunek [[Katowice]], [[Tychy]] i Podwarpie;
* [[w:Droga krajowa nr 79 (Polska)|DK79]] – m.in. kierunek [[Bytom]], [[Jaworzno]] i [[Kraków]];
* [[w:Droga krajowa nr 94 (Polska)|DK94]] – kierunek [[Dąbrowa Górnicza]], [[Olkusz]], [[Kraków]] i [[Wrocław]];
* [[w:Droga ekspresowa S1 (Polska)|S1]] – kierunek [[Bielsko-Biała]], lotnisko w Pyrzowicach i [[Zwardoń]].

W pobliżu przebiegają autostrady [[w:Autostrada A4 (Polska)|A4]] oraz [[w:Autostrada A1 (Polska)|A1]]. W godzinach szczytu najbardziej obciążone są dojazdy w stronę Katowic, szczególnie S86.

=== Autobusem ===
W Sosnowcu zatrzymują się autobusy dalekobieżne [[w:FlixBus|FlixBus]], najczęściej w rejonie dworca kolejowego.
* [https://www.flixbus.pl/przystanek-autobusowy/sosnowiec-dworzec-pkp FlixBus – przystanek „Sosnowiec, Dworzec PKP”] – aktualne relacje i godziny odjazdów należy sprawdzić w wyszukiwarce przewoźnika.

== Komunikacja ==
[[Plik:Sosnowiec 3 Maja Pesa Twist.JPG|mały|Tramwaj na ul. 3 Maja]]
Komunikację miejską w Sosnowcu i większości miast metropolii organizuje [https://transportgzm.pl/ Transport GZM]. Autobusy i tramwaje pozwalają dojechać m.in. do [[Katowice|Katowic]], [[Będzin|Będzina]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]], [[Czeladź|Czeladzi]], [[Mysłowice|Mysłowic]] i innych miast [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|GZM]]. Dodatkowe połączenia z [[Jaworzno|Jaworznem]] obsługuje [[w:PKM Jaworzno|PKM Jaworzno]], a na kierunkach podmiejskich działają także prywatni przewoźnicy.

Przydatne przystanki w centrum i przy atrakcjach:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3544/ Sosnowiec Dworzec PKP] i [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3545/ Sosnowiec Dworzec PKP] – przystanki przy dworcu kolejowym;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa] – przystanek tramwajowy w centrum;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego] – przystanek tramwajowy przy ul. Małachowskiego;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium] – przystanek przy [[w:Egzotarium w Sosnowcu|Egzotarium]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy] – przystanek przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/przystanki/sosnowiec/ lista przystanków w Sosnowcu] – pełny spis przystanków Transport GZM.

=== Autobusy i busy ===
Najważniejsze relacje autobusowe z Sosnowca:
* [[Będzin]] – m.in. M19, M23, 90, 116, 807;
* [[Czeladź]] – m.in. M17, 35, 88, 723;
* [[Dąbrowa Górnicza]] – m.in. M4, 18, 34, 55, 690, 808;
* [[Jaworzno]] – linia S oraz połączenia PKM Jaworzno;
* [[Katowice]] – m.in. M4, M13, 18, 40, 154, 805, 807, 808, 835;
* [[Mysłowice]] – m.in. M13, 18, 26, 35, 106, 150, 160, 935;
* [[Olkusz]], [[Sławków]] i [[Wolbrom]] – wybrane połączenia regionalne i prywatne.

=== Tramwaje ===
Przez Sosnowiec przebiegają trasy linii tramwajowych:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t15/ 15] – [[Katowice]] – [[w:Środula|Środula]] – [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t21/ 21] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Milowice|Milowice]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t24/ 24] – Sosnowiec Dworzec PKP – [[w:Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantynów]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t26/ 26] – [[w:Niwka|Niwka]] – Sosnowiec – Milowice;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t27/ 27] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Kazimierz Górniczy|Kazimierz Górniczy]].

Przebiegi linii i pętle końcowe mogą się zmieniać w związku z remontami torowisk, dlatego przed przejazdem warto sprawdzić aktualny rozkład.

=== Bilety i planowanie przejazdów ===
Rozkłady jazdy, planowanie trasy i komunikaty o utrudnieniach: [https://rj.transportgzm.pl/ rj.transportgzm.pl].

Cennik i taryfa Transport GZM: [https://transportgzm.pl/price-list/ transportgzm.pl/price-list/].

=== Koleje regionalne ===
Połączenia regionalne z Sosnowcem obsługują przede wszystkim [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] i [[w:Polregio|Polregio]].

Najważniejsze kierunki:
* [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] – linia S1: [[Gliwice]] – [[Zabrze]] – [[Katowice]] – Sosnowiec – [[Będzin]] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Zawiercie]] – [[Częstochowa]];
* [[w:Polregio|Polregio]] – połączenia w kierunku [[Sławków|Sławkowa]], [[Olkusz|Olkusza]], [[Wolbrom|Wolbromia]], Tunelu, [[Sędziszów|Sędziszowa]] i [[Kielce|Kielc]];
* przewoźnicy dalekobieżni – wybrane połączenia w kierunku [[Katowice|Katowic]], [[Kraków|Krakowa]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast.

Aktualne tabele liniowe Kolei Śląskich: [https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Liniowy rozkład jazdy Kolei Śląskich].

=== Rowery ===
[[Plik:Bulwar Czarnej Przemszy w Sosnowcu, stacja roweru metropolitalnego Metrorower, kwiecień 2025, KsP 212.jpg|mały|Stacja Metroroweru w Sosnowcu]]
[[Plik:GZM metropolitan public shared bike system coverage map, 15.12.2025.svg|mały|Zasięg systemu Metrorower]]
Sosnowiec ma sieć dróg rowerowych i połączenia z [[Katowice|Katowicami]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]] oraz [[Będzin|Będzinem]]. Zobacz także: [[w:Transport rowerowy w Sosnowcu|Transport rowerowy w Sosnowcu]].

W całej [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]] działa system roweru publicznego '''[[w:Metrorower|Metrorower]]'''. Stacje znajdują się także w Sosnowcu. Aktualna mapa stacji, zasady działania i cennik: [https://metrorower.transportgzm.pl/ metrorower.transportgzm.pl].

=== Hulajnogi elektryczne ===
W Sosnowcu działają komercyjne systemy hulajnóg elektrycznych. Obszar działania, opłaty i miejsca postoju należy sprawdzać w aplikacji danego operatora.

== Warto zobaczyć ==

=== Zabytki ===
[[Plik:Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 03.jpg|mały|Zamek Sielecki]]
[[Plik:Sosnowiec, Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sosnowcu, KsP.jpg|mały|Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa]]
[[Plik:Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg|mały|Kościół św. Joachima w Zagórzu]]
[[Plik:Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg|mały|Pałac Dietla]]
[[Plik:Dom Ludowy w Sosnowcu 2.jpg|mały|Dom Ludowy]]
Sosnowiec posiada liczne zabytki związane z rozwojem przemysłu, kolei i wielokulturowym charakterem miasta. Wśród najważniejszych warto zobaczyć:
* {{zobacz
| name=[[w:Zamek Sielecki|Zamek Sielecki]]
| alt=Zamek Sielecki
| url=
| email=
| adres=Zamkowa 2
| lat=50.2853823303705
| long=19.145929273922686
| wskazówki=przystanki: Sielec Park, Sielec Kąpielisko
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Murowany zamek barokowy z XVII w.; obecnie mieści [[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]].
| image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Franza Schöna w Sosnowcu|Pałac Franza Schöna]]
| alt=Pałac Franza Schöna w Sosnowcu
| url=
| email=
| adres=1 Maja 19
| lat=50.272928
| long=19.139077
| wskazówki=przystanki: Sosnowiec Rondo Ludwik, Sielec Park
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Eklektyczny pałac z 1903 roku, z charakterystyczną wieżą w stylu gotyku angielskiego.
| image=Franz Schön Palace at 19 1 Maja Street in Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Ernsta Schöna w Sosnowcu|Pałac Ernsta Schöna]]
| alt=Pałac Ernsta Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.29918100634737
| long=19.143325355729065
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Pałac w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zespole parkowo-pałacowym Schöna]], obecnie siedziba [[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]].
| image=Pałac Schoena w Sosnowcu 1.JPG
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Dietla|Pałac Dietla]]
| alt=Pałac Dietla
| url=https://palacdietla.pl/
| email=
| adres=Stefana Żeromskiego 2
| lat=50.28508
| long=19.13812
| wskazówki=w pobliżu przystanku Pogoń Mariacka i dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac Heinricha Dietla z bogato zdobionymi wnętrzami. Więcej o historii obiektu: [https://wikizaglebie.org/wiki/Pa%C5%82ac_Dietla WikiZagłębie].
| image=Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Wilhelma|Pałac Wilhelma Schöna]]
| alt=Pałac Wilhelma Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.300389
| long=19.143181
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac położony w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zabytkowym parku Schöna]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu|Cerkiew prawosławna Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii]]
| alt=Cerkiew prawosławna
| url=
| email=
| adres=Jana Kilińskiego 39
| lat=50.280528
| long=19.127806
| wskazówki=kilka minut pieszo od dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Jedna z najważniejszych pamiątek prawosławnej społeczności miasta.
| image=Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]]
| alt=Bazylika katedralna
| url=
| email=
| adres=Kościelna 1
| lat=50.27465
| long=19.13186
| wskazówki=okolice ul. Kościelnej i Modrzejowskiej
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neoromański kościół z bogatymi polichromiami [[w:Włodzimierz Tetmajer|Włodzimierza Tetmajera]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni|Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni]]
| alt=Kościół św. Jana
| url=https://sosnowiec.luteranie.pl/
| email=
| adres=Żeromskiego 1
| lat=50.285733670385554
| long=19.138021644766635
| wskazówki=w pobliżu Pałacu Dietla
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół [[w:Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP|ewangelicko-augsburski]] w pobliżu Pałacu Dietla.
| image=Kościół ewangelicki w Sosnowcu przy ul. Żeromskiego 1.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Dom Ludowy w Sosnowcu|Dom Ludowy w stylu zakopiańskim]]
| url=
| email=
| adres=Klubowa 2
| lat=50.290764651333795
| long=19.266145915663028
| wskazówki=dzielnica Ostrowy Górnicze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Rzadki w regionie przykład architektury inspirowanej [[w:Styl zakopiański|stylem zakopiańskim]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica i Szkoły Realnej]]
| url=
| email=
| adres=Żeromskiego 3
| lat=50.28753747784086
| long=19.133989957724214
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Reprezentacyjny gmach szkolny w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
| image=Zabytkowy budynek, Żeromskiego 3, Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|Kościół św. Tomasza Apostoła]]
| url=
| email=
| adres=Orla 19
| lat=50.289773583421635
| long=19.13325730769641
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół na Pogoni; z wież roztacza się widok na północną część miasta.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Joachima w Sosnowcu|Kościół św. Joachima]]
| url=
| email=
| adres=Popiełuszki 46
| lat=50.299885695278896
| long=19.18065675216008
| wskazówki=dzielnica Zagórze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Historyczny kościół w [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórzu]].
| image=Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg
}}

=== Szlaki tematyczne ===
[[Plik:Przejście podziemne - Sosnowiec Narutowicza 20230320.jpg|mały|Mozaiki w przejściu podziemnym przy ul. Narutowicza]]
* {{listing
|type=see
|name=Szlak Sosnowieckiej Moderny
|url=https://wikizaglebie.org/wiki/Szlak_Sosnowieckiej_Moderny
|adres=centrum Sosnowca i wybrane dzielnice
|lat=
|long=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Propozycja zwiedzania modernistycznych obiektów Sosnowca, m.in. poczty przy ul. 3 Maja, dawnej [[w:Izba przemysłowo-handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]], dawnej [[w:Zakład Ubezpieczeń Społecznych|Ubezpieczalni Społecznej]], [[w:Urząd miejski|ratusza]], [[w:Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Sosnowcu|Liceum im. Emilii Plater]] oraz wybranych kamienic.
}}

=== Muzea ===
[[Plik:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 194.jpg|mały|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]]
| url=https://muzeum.org.pl/
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.2993009316309
| long=19.14333323146649
| wskazówki=w Pałacu Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum miejskie w Pałacu Schöna, z ekspozycjami dotyczącymi historii, sztuki i kultury Sosnowca.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu|Muzeum Geologiczne Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego]]
| url=
| email=
| adres=Będzińska 60
| lat=50.29945915344371
| long=19.13417676153169
| wskazówki=w kampusie [[w:Uniwersytet Śląski w Katowicach|Uniwersytetu Śląskiego]]
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Zbiory geologiczne Uniwersytetu Śląskiego.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
| url=
| email=
| adres=Kierocińskiej 25
| lat=50.27796680858431
| long=19.112520854168867
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum poświęcone historii zgromadzenia i [[w:Teresa Kierocińska|Matce Teresie Kierocińskiej]].
| image=Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 188.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego|Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego]]
| url=
| email=
| adres=Ostrogórska 30
| lat=50.26923201093596
| long=19.13680796153169
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum akademickie prezentujące historię [[w:Medycyna|medycyny]] i [[w:Farmacja|farmacji]].
| image=Pharmacy Museum of Medical University of Silesia (Ostrogórska 30 Street, Sosnowiec), August 2021.jpg
}}

=== Galerie i kultura ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg|mały|Bank Sztuki przy ul. Małachowskiego 7]]
[[Plik:Potańcówka na Sosnowieckim Dziedzińcu Sztuki.jpg|mały|Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]]
|image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
|url=https://www.zameksielecki.pl/
|adres=Zamkowa 2, 41-211 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 38 42
|email=centrum@zameksielecki.pl
|lat=50.285444
|long=19.145611
|dodatkowe informacje=Galeria i instytucja kultury działająca w historycznym [[w:Zamek Sielecki|Zamku Sieleckim]].
}}
* {{listing
| type = see
| name = Bank Sztuki
| image = Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg
| url = https://banksztuki.com/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7/I, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27678
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Przestrzeń kultury, edukacji i wydarzeń artystycznych w [[w:Budynek banku przy ulicy Małachowskiego 7 w Sosnowcu|dawnym gmachu Banku Polskiego]] przy ul. Małachowskiego. Więcej o budynku: [https://wikizaglebie.org/wiki/Budynek_banku_przy_ulicy_Ma%C5%82achowskiego_7_w_Sosnowcu WikiZagłębie].
| wikidata = Q134716743
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Bank_Sztuki
}}
* {{listing
| type = do
| name = Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki
| image = Inauguracja Sosnowieckiego Dziedzińca Sztuki.jpg
| url = https://banksztuki.com/aktualnosci/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27673
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Dziedziniec przy Banku Sztuki wykorzystywany do wydarzeń plenerowych, koncertów, pokazów, działań teatralnych i projektów artystycznych. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
| wikidata = Q140356473
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Sosnowiecki_Dziedziniec_Sztuki
}}

=== Parki, przyroda i rekreacja ===
[[Plik:Park Sielecki Przemsza Sosnowiec Jesień.jpg|mały|Park Sielecki]]
[[Plik:Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium, Sosnowiec, Grudzień 2023, widok nocny, elewacja wschodnia.jpg|mały|Egzotarium po przebudowie]]
[[Plik:Infrastruktura parku Tysiąclecia, Milowice, Sosnowiec.jpg|mały|Park Tysiąclecia]]
[[Plik:Park im. Jacka Kuronia - 004 Wyspa na stawie Leśny, 02.jpg|mały|Park im. Jacka Kuronia]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park im. Jacka Kuronia w Sosnowcu|Park im. Jacka Kuronia]]
|adres=Kazimierz Górniczy
|lat=50.300331
|long=19.243056
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Duży park rekreacyjny we wschodniej części miasta, z terenami spacerowymi i miejscami wydarzeń plenerowych.
|image=Park Lesna Sosnowiec 3.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna]]
|adres=Chemiczna 12
|lat=50.299853
|long=19.141869
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park z dwoma pałacami i pomnikami przyrody.
|image=Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna, Sosnowiec -02.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Sielecki w Sosnowcu|Park Sielecki]]
|adres=
|lat=50.283889
|long=19.141889
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park zamkowy z pomnikami przyrody, wieżami ogrodu zamkowego, skateparkiem i torem rolkowym.
|image=Relaxation zone in the historic Sielecki Park in Sosnowiec in southern Poland.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Tysiąclecia (Sosnowiec)|Park Tysiąclecia]]
|adres=Milowice
|lat=50.286111
|long=19.085278
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park z trasami pieszymi i rowerowymi.
|image=Park Tysiąclecia Szlak Dawnego Pogranicza 2.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Środula|Park Środula]]
|adres=ul. Małe Zagórze 29
|lat=50.289917
|long=19.163250
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park na wzgórzu, ze stokiem narciarskim, punktem widokowym i panoramą miasta.
|image=Sosnowiec, Park Środula, Staw florek -004.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Kruczkowskiego|Park Kruczkowskiego]] / [[w:Park im. porucznika pilota Jana Fusińskiego|Park im. por. pilota Jana Fusińskiego]]
|adres=
|lat=50.269407
|long=19.126978
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park w południowej części centrum.
|image=Park Fusińskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Egzotarium w Sosnowcu|Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium]]
|adres=Marszałka Józefa Piłsudskiego 116
|lat=50.281935
|long=19.103676
|url=https://www.cee-egzotarium.sosnowiec.pl/
|telefon=+48 32 739 98 87
|godziny=wt–nd 09:00–19:00; kasa do 18:00; poniedziałki nieczynne
|dodatkowe informacje=Nowoczesny ogród botaniczno-zoologiczny i centrum edukacji ekologicznej. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium].
|image=Sosnowiec - Nowe Egzotarium 11.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Dietla (Sosnowiec)|Park Dietla]]
|adres=ul. Stefana Żeromskiego
|lat=50.285278
|long=19.136389
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park przypałacowy przy [[w:Pałac Dietla|Pałacu Dietla]].
|image=Park Dietla, ul. Żeromskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Torfowisko Sosnowiec-Bory|Torfowisko Sosnowiec-Bory]]
|adres=Bory
|lat=50.276250
|long=19.270000
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Obszar [[w:Natura 2000|Natura 2000]] (SOO) – kod PLH240038.
|image=Natura 2000 Torfowisko Bory w Sosnowcu.jpg
}}

=== Rozrywka i sport ===
[[Plik:Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg|mały|Stawiki]]
[[Plik:Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg|mały|ArcelorMittal Park]]
[[Plik:Mistrzostwa Polski w Wakeboardzie i Wakeskacie, Wake Zone Stawiki, Sosnowiec, 6-10 sieprień 2024, KsP 02.jpg|mały|Wake Zone Stawiki]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki|Stawiki]] (kompleks sportowo-rekreacyjny)
|lat=50.275490
|long=19.109070
|image=Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Kąpielisko i tereny rekreacyjne przy zbiorniku.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki#Wake Zone Stawiki|Wake Zone Stawiki]]
|lat=50.273908
|long=19.111366
|image=Sosnowiec Stawiki416.jpg
|url=https://wake-zone.pl/
|adres=Stawiki
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=+48 577 776 977
|email=kontakt@wake-zone.pl
|dodatkowe informacje=Wyciągi do wakeboardu i nart wodnych na zbiorniku Stawiki.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Park / Zagłębiowski Park Sportowy]]
|lat=50.28861
|long=19.16928
|image=Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg
|url=https://zps-sosnowiec.pl/
|adres=plac Zagłębia 1
|wskazówki=przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy]
|telefon=+48 32 341 74 17
|email=biuro@zps-sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kompleks sportowo-wydarzeniowy obejmujący stadion piłkarski, halę sportową i stadion zimowy; miejsce meczów, koncertów i dużych imprez plenerowych.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Autodrom Tor Kartingowy
|lat=50.295000
|long=19.113889
|image=
|url=https://gokarty.sosnowiec.pl/
|adres=Stawowa 4
|wskazówki=
|telefon=+48 507 810 058
|email=biuro@gokarty.sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kryty, dwupoziomowy tor kartingowy.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Poziom450
|lat=50.281081
|long=19.148881
|image=Sosnowiec centrum wspinaczkowe poziom450.jpg
|url=https://poziom450.pl/
|adres=Narutowicza 51
|wskazówki=w zabudowaniach dawnej KWK „Sosnowiec”
|telefon=+48 730 45 45 46
|email=
|dodatkowe informacje=Centrum wspinaczkowe w zabudowaniach dawnej [[w:Kopalnia Węgla Kamiennego Sosnowiec|KWK „Sosnowiec”]].
}}

==== Rowerowe szlaki turystyczne ====
[[Plik:Szlak dawnego pogranicza S86.jpg|mały|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
|lat=50.246761
|long=19.147959
|image=Rybaczowka Park Wygoda Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy związany z dawnym pograniczem państw zaborczych; prowadzi m.in. w rejon [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkąta Trzech Cesarzy]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego|Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego]]
|lat=50.286350
|long=19.180480
|image=Szlak Rowerowy Lasu Zagorskiego Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie [[w:Las Zagórski|Lasu Zagórskiego]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Czarnego Morza|Szlak Rowerowy Czarnego Morza]]
|lat=50.283011
|long=19.228525
|image=Zarośla nad rzeką Bobrek.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie doliny [[w:Bobrek (dopływ Białej Przemszy)|Bobrka]].
}}

=== Punkty widokowe ===
* Punkt widokowy [[w:Stok Narciarski Środula|Stok Środula]].
* Wieże [[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|kościoła św. Tomasza Apostoła]] – dostępność wejścia należy sprawdzić lokalnie.

=== Inne ===
[[Plik:Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg|mały|Trójkąt Trzech Cesarzy]]
* {{listing
|type=see
|name=[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]
|url=
|adres=zbieg Czarnej i Białej Przemszy
|lat=50.2467
|long=19.1479
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Historyczny punkt zbiegu granic państw zaborczych z lat 1871–1918, położony przy połączeniu [[w:Czarna Przemsza|Czarnej]] i [[w:Biała Przemsza|Białej Przemszy]]. Więcej: [https://wikizaglebie.org/wiki/Tr%C3%B3jk%C4%85t_Trzech_Cesarzy WikiZagłębie].
|image=Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg
}}

== Warto spróbować ==
* '''Zalewajka''' – zupa kojarzona z kuchnią regionalną [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]] i okolic.
* Lokalne bary mleczne i małe lokale w centrum – szczególnie w rejonie ul. Warszawskiej, Modrzejowskiej, Targowej i Małachowskiego.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego|Szlak Zabytków Techniki]]''' – regionalny szlak obiektów dziedzictwa przemysłowego.
* '''[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]''' – szlak rowerowy prowadzący m.in. przez Trójkąt Trzech Cesarzy i tereny nad [[w:Przemsza|Przemszą]].
* '''[[Będzin]]''' – miasto z [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* '''[[Dąbrowa Górnicza]]''' – sąsiednie miasto z jeziorami [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]] i terenami rekreacyjnymi.
* '''[[Katowice]]''' – stolica województwa, dobrze skomunikowana z Sosnowcem koleją, tramwajami i autobusami.
* '''[[Sławków]]''' – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* '''[[Jaworzno]]''' – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

== Zakupy ==
[[Plik:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec, widok wieczorny, 2024 KsP 072.jpg|mały|CH Plejada]]
W Sosnowcu działają centra handlowe, sklepy wielkopowierzchniowe i lokale usługowe w centrum.

* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec|Plejada Sosnowiec]]
|lat=50.29098138575
|long=19.15217361542694
|url=https://www.plejadasosnowiec.pl/
|adres=Staszica 8B
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w północno-wschodniej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Plaza|Plaza Sosnowiec]]
|lat=50.27501974338647
|long=19.12756296212812
|url=
|adres=Sienkiewicza 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w ścisłym centrum miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Designer Outlet Center Sosnowiec|Designer Outlet Sosnowiec]]
|lat=50.22852707972137
|long=19.17558375084725
|url=https://www.designeroutletsosnowiec.pl/
|adres=Orląt Lwowskich 138
|telefon=
|dodatkowe informacje=Outlet położony przy trasach w południowej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=Kompleks sklepów przy ul. Zuzanny
|lat=50.30355194116329
|long=19.164415549386465
|url=
|adres=ul. Zuzanny / okolice DK94
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kompleks sklepów wielkopowierzchniowych, m.in. Auchan, Decathlon i Leroy Merlin.
}}

== Gastronomia ==
[[Plik:Sosnowiec, Ulica Małachowskiego, Urodziny Małachowskiego, Sierpień 2024 KsP 116.jpg|mały|Ulica Małachowskiego w centrum Sosnowca]]
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Lokale przy ul. Małachowskiego]]
W centrum miasta najwięcej lokali gastronomicznych działa przy [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]], Targowej, Warszawskiej, Modrzejowskiej i w ich najbliższym otoczeniu. Wiele miejsc działa sezonowo z ogródkami letnimi, dlatego godziny otwarcia i rezerwacje najlepiej sprawdzać bezpośrednio u lokali.

=== Restauracje ===

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Pezzo Pizza
|lat=50.271994
|long=19.128398
|url=
|adres=Kościelna 48
|wskazówki=około 3 min pieszo od centrum przez ul. Modrzejowską i Kościelną
|telefon=+48 505 543 020
|dodatkowe informacje=Pizzeria w pobliżu centrum; aktualne godziny warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Buła26th
|lat=50.272084
|long=19.127617
|url=
|adres=Wspólna 26
|wskazówki=okolice ul. Modrzejowskiej
|telefon=
|dodatkowe informacje=Burgery i szybkie dania w pobliżu centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bar Mleczny
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://www.facebook.com/barmlecznysosnowiec
|adres=Warszawska 3/35, Plac Stulecia
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar mleczny przy popularnym ciągu pieszym w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bistro Pi'Stacja
|lat=50.27558640238121
|long=19.130995691026452
|url=
|adres=Modrzejowska 33
|telefon=
|dodatkowe informacje=Mały lokal w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria-Trattoria Stonehenge
|lat=50.28923489604882
|long=19.130857631005107
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100063672847917
|adres=Spółdzielcza 8
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Tapas Bar MAYA
|lat=50.278246
|long=19.128169
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100054798026629
|adres=Warszawska 6
|telefon=
|dodatkowe informacje=Tapas bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Chicago Bar &amp; Restaurant
|lat=50.276702973672634
|long=19.13168353817988
|url=http://restauracja-chicago.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 26
|telefon=
|dodatkowe informacje=Restauracja przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Kaprys Food &amp; Coffee
|lat=50.278827
|long=19.130011
|url=https://www.facebook.com/Kaprys-FoodCoffee-165329846963965/
|adres=Stanisława Małachowskiego 2
|telefon=+48 792 781 398
|dodatkowe informacje=Kuchnia europejska, śniadania i kawa.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Restauracja Warszawska
|lat=50.277276
|long=19.127275
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/restauracja
|adres=Warszawska 18
|wskazówki=w budynku Hotelu Centrum
|telefon=+48 32 256 70 94
|dodatkowe informacje=Kuchnia zagłębiowska, regionalna i europejska.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bombaj Tandoori
|lat=50.27142296527293
|long=19.141376515352487
|url=
|adres=Partyzantów 5
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kuchnia indyjska; przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny i formę działania lokalu.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Zapiekarnik
|lat=50.277043065591805
|long=19.131427574935287
|url=http://zapiekarnik.com/
|adres=Stanisława Małachowskiego 20
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zapiekanki i szybkie dania w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Oh My Ramen
|lat=50.2779092
|long=19.1302603
|url=https://ohmyramen.pl/
|adres=Targowa 1
|telefon=
|dodatkowe informacje=Ramen i kuchnia azjatycka w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria Villaggio
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria przy ul. Małachowskiego; godziny otwarcia warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Złoty Wół
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kebab i szybkie dania w centrum.
}}

=== Puby, kluby i klubokawiarnie ===
[[Plik:Patelnia Sosnowiec - Plac Stulecia nocą.jpg|mały|Plac Stulecia ]]

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=drink
|name=Pijalnia piwa i wódki Sosnowiec
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://pijalnia.eatbu.com/?lang=pl
|adres=Warszawska 3/36, Plac Stulecia
|telefon=+48 574 072 832
|email=pwip.sosnowiec@gmail.com
|dodatkowe informacje=Sieciowy lokal przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ministerstwo Śledzia i Wódki
|lat=50.276333
|long=19.132191
|url=https://msiw.eu/lokal/sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 32
|telefon=
|dodatkowe informacje=Sieciowy pub przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=drink
|name=CyberTap: Pizzeria i samoobsługowy pub
|lat=50.277229
|long=19.126161
|url=https://cybertap.pl
|adres=Warszawska 5A
|telefon=+48 32 724 16 16
|dodatkowe informacje=Pub z samoobsługowymi nalewakami i pizzą.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Księgarnia
|lat=50.27695207417907
|long=19.131531287453253
|url=https://www.facebook.com/ksiegarnia.sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 22
|telefon=
|godziny=nd–czw 10:00–00:00; pt–sob 10:00–02:00
|dodatkowe informacje=Klubokawiarnia w dawnym lokalu księgarni; organizuje spotkania, koncerty, stand-up i wydarzenia kulturalne. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
}}
* {{listing
|type=drink
|name=ČESKÁ Zastávka
|lat=50.277557976392934
|long=19.130729422120847
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61557733809413
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Pociąg do wina
|lat=50.27791344680957
|long=19.130196481396332
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562666236973
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Wine bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Komin Music Cafe
|lat=50.30098153441978
|long=19.13674502928767
|url=https://kominmusiccafe.pl/
|adres=Będzińska 65
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub muzyczny i kawiarnia w północnej części miasta.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dekada Klub
|lat=50.27341604352169
|long=19.127189549649405
|url=https://www.facebook.com/DekadaClub
|adres=Henryka Sienkiewicza 3
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Kamienica Klub &amp; Bar
|lat=50.27674407058393
|long=19.13120656005706
|url=https://facebook.com/kamienica.klub.and.bar
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub i bar przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ogrody Eventplace Sosnowiec
|lat=50.276692716422836
|long=19.13120534174653
|url=https://www.facebook.com/Ogrody.eventplace
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Miejsce wydarzeń i spotkań w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dzień i Noc Sosnowiec
|lat=50.276753074372884
|long=19.13117514580618
|url=https://www.facebook.com/dzieninockatowice
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar/klub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Łysa Wiśnia Sosnowiec
|lat=50.276208544112386
|long=19.13232541617385
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562214441483
|adres=Stanisława Małachowskiego 34
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Comityva 2.0 Live Music Pub
|lat=50.27520078859457
|long=19.13316610909953
|url=https://www.facebook.com/Comityva-Vip-Card-live-music-pub-105772887875125/
|adres=Stanisława Małachowskiego 17a
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub muzyczny w centrum.
}}

=== Kawiarnie ===
* {{listing
|type=drink
|name=Chmurka Cafe
|lat=50.27896520412738
|long=19.129981306690258
|url=https://www.facebook.com/kawiarnia.chmurka
|adres=Aleja Zwycięstwa 1
|wskazówki=około 1 min pieszo od Placu Stulecia; przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa]
|telefon=+48 575 943 274
|dodatkowe informacje=Kawiarnia ze słodkościami klasycznymi, wegańskimi, bezglutenowymi i bez dodatku cukru; aktualne godziny i menu najlepiej sprawdzać w profilu lokalu.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Abadaba
|lat=50.27765653255471
|long=19.12707669886218
|url=https://www.facebook.com/AbadabaSC
|adres=Modrzejowska 1, Plac Stulecia
|telefon=+48 607 070 727
|dodatkowe informacje=Cukiernia i kawiarnia przy głównym placu centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Herbaciarnia Filiżanka
|lat=50.27711911570254
|long=19.130886310608545
|url=https://www.facebook.com/Herbaciarnia-Fili%C5%BCanka-749780745208311/
|adres=Stanisława Małachowskiego 7
|telefon=
|dodatkowe informacje=Herbaciarnia w centrum, przy kompleksie Banku Sztuki.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=BGaleria – Kawiarnia Barwowaart
|lat=50.28838166605968
|long=19.127029367738103
|url=https://barwowaart.pl/
|adres=Marii Skłodowskiej-Curie 10
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kawiarnia i przestrzeń artystyczna.
}}

== Imprezy ==
=== Muzyka i kultura ===
* '''Sosnowiec Fun Festival''' – największa współczesna impreza muzyczno-rozrywkowa w mieście, organizowana przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]].
* '''Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej''' – cykliczny festiwal muzyczny; aktualny program należy sprawdzać na stronach organizatorów.
* '''Metalfest Sosnowiec''' – wydarzenie muzyczne związane ze sceną metalową; terminy i miejsce mogą się zmieniać.
* '''Komin Music Cafe''' – klub z regularnymi koncertami i wydarzeniami muzycznymi.
* '''Bank Sztuki''' i '''Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki''' – nowe przestrzenie wydarzeń artystycznych, teatralnych i muzycznych w centrum.

=== Taniec ===
* Ogólnopolski Turniej Tańca Nowoczesnego WORLD DANCE SOSNOWIEC.
* Mistrzostwa Polski Cheerleaders PFT – wydarzenie sportowo-taneczne organizowane w Sosnowcu.

=== Sport ===
* Wydarzenia sportowe w [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]], w tym mecze piłki nożnej, hokeja i imprezy w hali.
* Zawody wspinaczkowe w Poziom450 – terminy zależą od kalendarza organizatora.
* Wydarzenia rowerowe, w tym [[w:Zagłębiowska Masa Krytyczna|Zagłębiowska Masa Krytyczna]].

=== Inne ===
* '''Kolej w Miniaturze''' – festiwal modelarski; aktualne informacje: [https://www.festiwal.kmd.pl/ festiwal.kmd.pl].
* '''ClassicMania''' – spotkania miłośników starych samochodów; terminy należy sprawdzać w aktualnych zapowiedziach.
* Wydarzenia uliczne i sąsiedzkie przy ul. Małachowskiego, w tym imprezy sezonowe, potańcówki, jarmarki i wydarzenia gastronomiczne.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Hostel Kamienica 9]]
* {{listing
|name=Dom Sportowca MOSiR
|type=sleep
|lat=50.277420
|long=19.102222
|image=
|url=
|adres=Kresowa 1
|wskazówki=okolice [[w:Stadion Ludowy|Stadionu Ludowego]]
|telefon=+48 32 299 64 37
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Przed planowaniem noclegu należy sprawdzić aktualną dostępność bezpośrednio w MOSiR.
}}
* {{listing
|name=Hostel Kamienica 9
|type=sleep
|lat=50.276780373140625
|long=19.131274823220263
|image=Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg
|url=https://www.hostelkamienica9.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|wskazówki=ścisłe centrum, przy ul. Małachowskiego
|telefon=+48 501 480 646
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hostel w centrum miasta, nad lokalami gastronomicznymi i klubowymi.
}}

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg|mały|Hotel Centrum]]
* {{listing
|name=Hotel Centrum
|type=sleep
|lat=50.277387
|long=19.127391
|image=Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/
|adres=Modrzejowska 3
|wskazówki=ścisłe centrum, przy Placu Stulecia
|telefon=+48 32 266 97 23
|fax=
|email=recepcja@hotelcentrumsosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Hotel w zabytkowym budynku w centrum miasta.
}}
* {{listing
|name=Boutique Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.269802
|long=19.140922
|image=
|url=https://www.hotels24.com.pl/nasze-obiekty/boutique-hotels-sosnowiec
|adres=Partyzantów 11
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 11 22
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w bezpośrednim sąsiedztwie centrum.
}}
* {{listing
|name=Hotel Orion
|type=sleep
|lat=50.267319
|long=19.144424
|image=
|url=http://hotelorion.pl/
|adres=Przyjaciół Żołnierza 5A
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 18 97
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w południowo-wschodniej części centrum.
}}
* {{listing
|name=M Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.260753
|long=19.173364
|image=
|url=https://mhotelsosnowiec.pl/
|adres=Wojska Polskiego 199
|wskazówki=południowo-wschodnia część miasta, dogodny dojazd samochodem
|telefon=
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel przy trasie wylotowej w kierunku [[Jaworzno|Jaworzna]] i [[Mysłowice|Mysłowic]].
}}

== Informacje turystyczne ==
* {{listing
|type=info
|name=Centrum Informacji Miejskiej
|url=https://www.sosnowiec.pl/informacja-turystyczna/
|adres=ul. Warszawska 3/20, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 265 60 04
|email=cim@um.sosnowiec.pl
|godziny=pn–pt 08:00–18:00; sob 08:00–16:00
|opis=Punkt informacji miejskiej i turystycznej w pasażu przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=info
|name=[[w:Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]] – Oddział w Sosnowcu
|url=https://pttk.sosnowiec.pl/
|adres=ul. 3 Maja 11, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 23 61
|email=pttk.sosnowiec@gmail.com
|godziny=wt 17:00–18:00; pozostałe terminy wg komunikatów oddziału
|opis=Oddział PTTK; informacje o wycieczkach, imprezach turystycznych i działalności klubów.
}}

== Gdzie dalej ==
* [[Będzin]] – 8 km; miasto z historią sięgającą średniowiecza, [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* [[Dąbrowa Górnicza]] – sąsiednie miasto z pojezierzem [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]], terenami rekreacyjnymi i zabytkami przemysłowymi.
* [[Katowice]] – największe miasto konurbacji, z dobrą komunikacją kolejową, autobusową i tramwajową.
* [[Sławków]] – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* [[Jaworzno]] – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

{{Jest w|Zagłębie Dąbrowskie}}

{{geomap|50.286556|19.141692}}

[[Kategoria:Województwo śląskie]]</text>
      <sha1>npuq736kswys2jvt9z4vrumvzl3gr2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159739</id>
      <parentid>159738</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T17:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57595-07</username>
        <id>17767</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tramwaje */</comment>
      <origin>159739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47696" sha1="a6u1c2ozrgj1z9fxbe0taktytgl5nzf" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
|nazwa=Sosnowiec
|widok=Sosnowiec_Collage.png
|herb=Coat of Arms of Sosnowiec.PNG
|mapa=POL Sosnowiec map.svg
|region=[[Województwo śląskie]]
|powierzchnia=91,16
|prefiks=+48 32
|www=www.sosnowiec.pl
|państwo=Polska
|kod pocztowy=41-200
|lud=184 988
|opis=
}}
{{Mapframe |50.276667|19.139444|zoom=14|height=840|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}

'''Sosnowiec''' – miasto w południowej [[Polska|Polsce]], w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]] i w [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]]. Leży na pograniczu historycznego [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]], przy ważnych trasach kolejowych i drogowych regionu. Jest najludniejszym miastem Zagłębia Dąbrowskiego.

== Charakterystyka ==
Sosnowiec jest miastem o przemysłowych i górniczych korzeniach. Rozwijał się szczególnie szybko w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, w okresie industrializacji [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. W krajobrazie miasta zachowały się [[w:Pałac Oskara Schöna w Sosnowcu|pałace przemysłowców]], zabudowa robotnicza, ślady dawnego pogranicza, obiekty kolejowe, [[w:Modernizm|modernistyczne]] gmachy publiczne oraz przykłady sztuki powojennej, m.in. mozaiki i dekoracje monumentalne.

Centrum miasta znajduje się w rejonie dworca [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]], [[w:Ulica Warszawska w Sosnowcu|ul. Warszawskiej]], [[w:Ulica Modrzejowska w Sosnowcu|ul. Modrzejowskiej]], al. Zwycięstwa i [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]]. W ostatnich latach ulica Małachowskiego stała się jednym z głównych miejsc gastronomii, klubokawiarni i wydarzeń kulturalnych w centrum.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[https://www.katowice-airport.com/ Lotnisko Katowice-Pyrzowice] ([[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|KTW]]) – główne lotnisko regionu. Siatka połączeń i kierunki zmieniają się sezonowo, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualną listę połączeń na stronie lotniska.

Dojazd z Sosnowca transportem publicznym:
* autobus metropolitalny [[w:Zarząd Transportu Metropolitalnego|Transport GZM]]: linia [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-m19/ M19] kursuje w relacji przez Sosnowiec, [[Będzin]] i Pyrzowice Port Lotniczy;
* kolej: przy lotnisku działa stacja kolejowa [[w:Pyrzowice Lotnisko|Pyrzowice Lotnisko]], położona około 500 m od terminali. Aktualne połączenia kolejowe należy sprawdzić w rozkładzie przewoźników regionalnych.

[https://www.krakowairport.pl/ Lotnisko Kraków-Balice] ([[w:Port lotniczy Kraków-Balice|KRK]]) leży około 66 km od Sosnowca przez [[w:Autostrada A4 (Polska)|autostradę A4]]. Dojazd transportem publicznym zwykle wymaga przesiadki w [[Katowice|Katowicach]] lub [[Kraków|Krakowie]].

=== Pociągiem ===
[[Plik:Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny, wejście do holu głównego z kasami, 5 wrzesień 2024, KsP-211.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]][[Plik:Sosnowiec, Sosnowiec Główny, KsP 03.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]Stacja kolejowa [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]]{{marker|type=go|name=Stacja kolejowa Sosnowiec Główny|url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy|lat=50.278595|long=19.126495}}znajduje się w ścisłym centrum miasta. Obsługuje połączenia regionalne, dalekobieżne i wybrane połączenia międzynarodowe. Bezpośrednie relacje i częstotliwość kursów zmieniają się wraz z korektami rozkładów jazdy, dlatego aktualne odjazdy najlepiej sprawdzać dla konkretnej stacji.

Przydatne rozkłady kolejowe:
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy Sosnowiec Główny] – główna stacja w centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Południowy] – stacja na południe od centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-dandowka/odjazdy Sosnowiec Dańdówka] – stacja w południowej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-porabka/odjazdy Sosnowiec Porąbka] – przystanek kolejowy we wschodniej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-kazimierz/odjazdy Sosnowiec Kazimierz] – stacja w Kazimierzu Górniczym;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-jezor-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Jęzor Południowy] – stacja na południowo-wschodnim krańcu miasta;
* Sosnowiec Maczki

{{Stan na|2026|06|sekcja}} stacja Sosnowiec Główny i odcinki linii kolejowych w rejonie centrum są modernizowane. Może to powodować czasowe zmiany dojść do peronów, organizacji ruchu, peronów odjazdu i rozkładów.

=== Samochodem ===
Sosnowiec jest ważnym węzłem drogowym, w którym krzyżuje się kilka tras:
* trasa europejska [[w:E75 (trasa europejska)|E75]];
* [[w:Droga ekspresowa S86 (Polska)|S86]] / [[w:Droga krajowa nr 86 (Polska)|DK86]] – kierunek [[Katowice]], [[Tychy]] i Podwarpie;
* [[w:Droga krajowa nr 79 (Polska)|DK79]] – m.in. kierunek [[Bytom]], [[Jaworzno]] i [[Kraków]];
* [[w:Droga krajowa nr 94 (Polska)|DK94]] – kierunek [[Dąbrowa Górnicza]], [[Olkusz]], [[Kraków]] i [[Wrocław]];
* [[w:Droga ekspresowa S1 (Polska)|S1]] – kierunek [[Bielsko-Biała]], lotnisko w Pyrzowicach i [[Zwardoń]].

W pobliżu przebiegają autostrady [[w:Autostrada A4 (Polska)|A4]] oraz [[w:Autostrada A1 (Polska)|A1]]. W godzinach szczytu najbardziej obciążone są dojazdy w stronę Katowic, szczególnie S86.

=== Autobusem ===
W Sosnowcu zatrzymują się autobusy dalekobieżne [[w:FlixBus|FlixBus]], najczęściej w rejonie dworca kolejowego.
* [https://www.flixbus.pl/przystanek-autobusowy/sosnowiec-dworzec-pkp FlixBus – przystanek „Sosnowiec, Dworzec PKP”] – aktualne relacje i godziny odjazdów należy sprawdzić w wyszukiwarce przewoźnika.

== Komunikacja ==
[[Plik:Sosnowiec 3 Maja Pesa Twist.JPG|mały|Tramwaj na ul. 3 Maja]]
Komunikację miejską w Sosnowcu i większości miast metropolii organizuje [https://transportgzm.pl/ Transport GZM]. Autobusy i tramwaje pozwalają dojechać m.in. do [[Katowice|Katowic]], [[Będzin|Będzina]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]], [[Czeladź|Czeladzi]], [[Mysłowice|Mysłowic]] i innych miast [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|GZM]]. Dodatkowe połączenia z [[Jaworzno|Jaworznem]] obsługuje [[w:PKM Jaworzno|PKM Jaworzno]], a na kierunkach podmiejskich działają także prywatni przewoźnicy.

Przydatne przystanki w centrum i przy atrakcjach:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3544/ Sosnowiec Dworzec PKP] i [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3545/ Sosnowiec Dworzec PKP] – przystanki przy dworcu kolejowym;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa] – przystanek tramwajowy w centrum;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego] – przystanek tramwajowy przy ul. Małachowskiego;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium] – przystanek przy [[w:Egzotarium w Sosnowcu|Egzotarium]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy] – przystanek przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/przystanki/sosnowiec/ lista przystanków w Sosnowcu] – pełny spis przystanków Transport GZM.

=== Autobusy i busy ===
Najważniejsze relacje autobusowe z Sosnowca:
* [[Będzin]] – m.in. M19, M23, 90, 116, 807;
* [[Czeladź]] – m.in. M17, 35, 88, 723;
* [[Dąbrowa Górnicza]] – m.in. M4, 18, 34, 55, 690, 808;
* [[Jaworzno]] – linia S oraz połączenia PKM Jaworzno;
* [[Katowice]] – m.in. M4, M13, 18, 40, 154, 805, 807, 808, 835;
* [[Mysłowice]] – m.in. M13, 18, 26, 35, 106, 150, 160, 935;
* [[Olkusz]], [[Sławków]] i [[Wolbrom]] – wybrane połączenia regionalne i prywatne.

=== Tramwaje ===
Przez Sosnowiec przebiegają trasy linii tramwajowych:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t15/ 15] – [[Katowice]] – [[w:Środula|Środula]] – [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t21/ 21] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Milowice|Milowice]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t24/ 24] – Sosnowiec Dworzec PKP – [[w:Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantynów]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t26/ 26] – Mysłowice – [[w:Niwka|Niwka]] – Sosnowiec – Milowice;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t27/ 27] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Kazimierz Górniczy|Kazimierz Górniczy]].

Przebiegi linii i pętle końcowe mogą się zmieniać w związku z remontami torowisk, dlatego przed przejazdem warto sprawdzić aktualny rozkład.

=== Bilety i planowanie przejazdów ===
Rozkłady jazdy, planowanie trasy i komunikaty o utrudnieniach: [https://rj.transportgzm.pl/ rj.transportgzm.pl].

Cennik i taryfa Transport GZM: [https://transportgzm.pl/price-list/ transportgzm.pl/price-list/].

=== Koleje regionalne ===
Połączenia regionalne z Sosnowcem obsługują przede wszystkim [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] i [[w:Polregio|Polregio]].

Najważniejsze kierunki:
* [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] – linia S1: [[Gliwice]] – [[Zabrze]] – [[Katowice]] – Sosnowiec – [[Będzin]] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Zawiercie]] – [[Częstochowa]];
* [[w:Polregio|Polregio]] – połączenia w kierunku [[Sławków|Sławkowa]], [[Olkusz|Olkusza]], [[Wolbrom|Wolbromia]], Tunelu, [[Sędziszów|Sędziszowa]] i [[Kielce|Kielc]];
* przewoźnicy dalekobieżni – wybrane połączenia w kierunku [[Katowice|Katowic]], [[Kraków|Krakowa]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast.

Aktualne tabele liniowe Kolei Śląskich: [https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Liniowy rozkład jazdy Kolei Śląskich].

=== Rowery ===
[[Plik:Bulwar Czarnej Przemszy w Sosnowcu, stacja roweru metropolitalnego Metrorower, kwiecień 2025, KsP 212.jpg|mały|Stacja Metroroweru w Sosnowcu]]
[[Plik:GZM metropolitan public shared bike system coverage map, 15.12.2025.svg|mały|Zasięg systemu Metrorower]]
Sosnowiec ma sieć dróg rowerowych i połączenia z [[Katowice|Katowicami]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]] oraz [[Będzin|Będzinem]]. Zobacz także: [[w:Transport rowerowy w Sosnowcu|Transport rowerowy w Sosnowcu]].

W całej [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]] działa system roweru publicznego '''[[w:Metrorower|Metrorower]]'''. Stacje znajdują się także w Sosnowcu. Aktualna mapa stacji, zasady działania i cennik: [https://metrorower.transportgzm.pl/ metrorower.transportgzm.pl].

=== Hulajnogi elektryczne ===
W Sosnowcu działają komercyjne systemy hulajnóg elektrycznych. Obszar działania, opłaty i miejsca postoju należy sprawdzać w aplikacji danego operatora.

== Warto zobaczyć ==

=== Zabytki ===
[[Plik:Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 03.jpg|mały|Zamek Sielecki]]
[[Plik:Sosnowiec, Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sosnowcu, KsP.jpg|mały|Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa]]
[[Plik:Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg|mały|Kościół św. Joachima w Zagórzu]]
[[Plik:Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg|mały|Pałac Dietla]]
[[Plik:Dom Ludowy w Sosnowcu 2.jpg|mały|Dom Ludowy]]
Sosnowiec posiada liczne zabytki związane z rozwojem przemysłu, kolei i wielokulturowym charakterem miasta. Wśród najważniejszych warto zobaczyć:
* {{zobacz
| name=[[w:Zamek Sielecki|Zamek Sielecki]]
| alt=Zamek Sielecki
| url=
| email=
| adres=Zamkowa 2
| lat=50.2853823303705
| long=19.145929273922686
| wskazówki=przystanki: Sielec Park, Sielec Kąpielisko
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Murowany zamek barokowy z XVII w.; obecnie mieści [[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]].
| image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Franza Schöna w Sosnowcu|Pałac Franza Schöna]]
| alt=Pałac Franza Schöna w Sosnowcu
| url=
| email=
| adres=1 Maja 19
| lat=50.272928
| long=19.139077
| wskazówki=przystanki: Sosnowiec Rondo Ludwik, Sielec Park
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Eklektyczny pałac z 1903 roku, z charakterystyczną wieżą w stylu gotyku angielskiego.
| image=Franz Schön Palace at 19 1 Maja Street in Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Ernsta Schöna w Sosnowcu|Pałac Ernsta Schöna]]
| alt=Pałac Ernsta Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.29918100634737
| long=19.143325355729065
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Pałac w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zespole parkowo-pałacowym Schöna]], obecnie siedziba [[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]].
| image=Pałac Schoena w Sosnowcu 1.JPG
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Dietla|Pałac Dietla]]
| alt=Pałac Dietla
| url=https://palacdietla.pl/
| email=
| adres=Stefana Żeromskiego 2
| lat=50.28508
| long=19.13812
| wskazówki=w pobliżu przystanku Pogoń Mariacka i dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac Heinricha Dietla z bogato zdobionymi wnętrzami. Więcej o historii obiektu: [https://wikizaglebie.org/wiki/Pa%C5%82ac_Dietla WikiZagłębie].
| image=Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Wilhelma|Pałac Wilhelma Schöna]]
| alt=Pałac Wilhelma Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.300389
| long=19.143181
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac położony w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zabytkowym parku Schöna]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu|Cerkiew prawosławna Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii]]
| alt=Cerkiew prawosławna
| url=
| email=
| adres=Jana Kilińskiego 39
| lat=50.280528
| long=19.127806
| wskazówki=kilka minut pieszo od dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Jedna z najważniejszych pamiątek prawosławnej społeczności miasta.
| image=Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]]
| alt=Bazylika katedralna
| url=
| email=
| adres=Kościelna 1
| lat=50.27465
| long=19.13186
| wskazówki=okolice ul. Kościelnej i Modrzejowskiej
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neoromański kościół z bogatymi polichromiami [[w:Włodzimierz Tetmajer|Włodzimierza Tetmajera]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni|Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni]]
| alt=Kościół św. Jana
| url=https://sosnowiec.luteranie.pl/
| email=
| adres=Żeromskiego 1
| lat=50.285733670385554
| long=19.138021644766635
| wskazówki=w pobliżu Pałacu Dietla
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół [[w:Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP|ewangelicko-augsburski]] w pobliżu Pałacu Dietla.
| image=Kościół ewangelicki w Sosnowcu przy ul. Żeromskiego 1.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Dom Ludowy w Sosnowcu|Dom Ludowy w stylu zakopiańskim]]
| url=
| email=
| adres=Klubowa 2
| lat=50.290764651333795
| long=19.266145915663028
| wskazówki=dzielnica Ostrowy Górnicze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Rzadki w regionie przykład architektury inspirowanej [[w:Styl zakopiański|stylem zakopiańskim]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica i Szkoły Realnej]]
| url=
| email=
| adres=Żeromskiego 3
| lat=50.28753747784086
| long=19.133989957724214
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Reprezentacyjny gmach szkolny w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
| image=Zabytkowy budynek, Żeromskiego 3, Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|Kościół św. Tomasza Apostoła]]
| url=
| email=
| adres=Orla 19
| lat=50.289773583421635
| long=19.13325730769641
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół na Pogoni; z wież roztacza się widok na północną część miasta.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Joachima w Sosnowcu|Kościół św. Joachima]]
| url=
| email=
| adres=Popiełuszki 46
| lat=50.299885695278896
| long=19.18065675216008
| wskazówki=dzielnica Zagórze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Historyczny kościół w [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórzu]].
| image=Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg
}}

=== Szlaki tematyczne ===
[[Plik:Przejście podziemne - Sosnowiec Narutowicza 20230320.jpg|mały|Mozaiki w przejściu podziemnym przy ul. Narutowicza]]
* {{listing
|type=see
|name=Szlak Sosnowieckiej Moderny
|url=https://wikizaglebie.org/wiki/Szlak_Sosnowieckiej_Moderny
|adres=centrum Sosnowca i wybrane dzielnice
|lat=
|long=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Propozycja zwiedzania modernistycznych obiektów Sosnowca, m.in. poczty przy ul. 3 Maja, dawnej [[w:Izba przemysłowo-handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]], dawnej [[w:Zakład Ubezpieczeń Społecznych|Ubezpieczalni Społecznej]], [[w:Urząd miejski|ratusza]], [[w:Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Sosnowcu|Liceum im. Emilii Plater]] oraz wybranych kamienic.
}}

=== Muzea ===
[[Plik:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 194.jpg|mały|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]]
| url=https://muzeum.org.pl/
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.2993009316309
| long=19.14333323146649
| wskazówki=w Pałacu Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum miejskie w Pałacu Schöna, z ekspozycjami dotyczącymi historii, sztuki i kultury Sosnowca.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu|Muzeum Geologiczne Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego]]
| url=
| email=
| adres=Będzińska 60
| lat=50.29945915344371
| long=19.13417676153169
| wskazówki=w kampusie [[w:Uniwersytet Śląski w Katowicach|Uniwersytetu Śląskiego]]
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Zbiory geologiczne Uniwersytetu Śląskiego.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
| url=
| email=
| adres=Kierocińskiej 25
| lat=50.27796680858431
| long=19.112520854168867
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum poświęcone historii zgromadzenia i [[w:Teresa Kierocińska|Matce Teresie Kierocińskiej]].
| image=Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 188.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego|Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego]]
| url=
| email=
| adres=Ostrogórska 30
| lat=50.26923201093596
| long=19.13680796153169
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum akademickie prezentujące historię [[w:Medycyna|medycyny]] i [[w:Farmacja|farmacji]].
| image=Pharmacy Museum of Medical University of Silesia (Ostrogórska 30 Street, Sosnowiec), August 2021.jpg
}}

=== Galerie i kultura ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg|mały|Bank Sztuki przy ul. Małachowskiego 7]]
[[Plik:Potańcówka na Sosnowieckim Dziedzińcu Sztuki.jpg|mały|Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]]
|image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
|url=https://www.zameksielecki.pl/
|adres=Zamkowa 2, 41-211 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 38 42
|email=centrum@zameksielecki.pl
|lat=50.285444
|long=19.145611
|dodatkowe informacje=Galeria i instytucja kultury działająca w historycznym [[w:Zamek Sielecki|Zamku Sieleckim]].
}}
* {{listing
| type = see
| name = Bank Sztuki
| image = Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg
| url = https://banksztuki.com/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7/I, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27678
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Przestrzeń kultury, edukacji i wydarzeń artystycznych w [[w:Budynek banku przy ulicy Małachowskiego 7 w Sosnowcu|dawnym gmachu Banku Polskiego]] przy ul. Małachowskiego. Więcej o budynku: [https://wikizaglebie.org/wiki/Budynek_banku_przy_ulicy_Ma%C5%82achowskiego_7_w_Sosnowcu WikiZagłębie].
| wikidata = Q134716743
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Bank_Sztuki
}}
* {{listing
| type = do
| name = Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki
| image = Inauguracja Sosnowieckiego Dziedzińca Sztuki.jpg
| url = https://banksztuki.com/aktualnosci/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27673
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Dziedziniec przy Banku Sztuki wykorzystywany do wydarzeń plenerowych, koncertów, pokazów, działań teatralnych i projektów artystycznych. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
| wikidata = Q140356473
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Sosnowiecki_Dziedziniec_Sztuki
}}

=== Parki, przyroda i rekreacja ===
[[Plik:Park Sielecki Przemsza Sosnowiec Jesień.jpg|mały|Park Sielecki]]
[[Plik:Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium, Sosnowiec, Grudzień 2023, widok nocny, elewacja wschodnia.jpg|mały|Egzotarium po przebudowie]]
[[Plik:Infrastruktura parku Tysiąclecia, Milowice, Sosnowiec.jpg|mały|Park Tysiąclecia]]
[[Plik:Park im. Jacka Kuronia - 004 Wyspa na stawie Leśny, 02.jpg|mały|Park im. Jacka Kuronia]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park im. Jacka Kuronia w Sosnowcu|Park im. Jacka Kuronia]]
|adres=Kazimierz Górniczy
|lat=50.300331
|long=19.243056
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Duży park rekreacyjny we wschodniej części miasta, z terenami spacerowymi i miejscami wydarzeń plenerowych.
|image=Park Lesna Sosnowiec 3.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna]]
|adres=Chemiczna 12
|lat=50.299853
|long=19.141869
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park z dwoma pałacami i pomnikami przyrody.
|image=Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna, Sosnowiec -02.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Sielecki w Sosnowcu|Park Sielecki]]
|adres=
|lat=50.283889
|long=19.141889
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park zamkowy z pomnikami przyrody, wieżami ogrodu zamkowego, skateparkiem i torem rolkowym.
|image=Relaxation zone in the historic Sielecki Park in Sosnowiec in southern Poland.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Tysiąclecia (Sosnowiec)|Park Tysiąclecia]]
|adres=Milowice
|lat=50.286111
|long=19.085278
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park z trasami pieszymi i rowerowymi.
|image=Park Tysiąclecia Szlak Dawnego Pogranicza 2.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Środula|Park Środula]]
|adres=ul. Małe Zagórze 29
|lat=50.289917
|long=19.163250
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park na wzgórzu, ze stokiem narciarskim, punktem widokowym i panoramą miasta.
|image=Sosnowiec, Park Środula, Staw florek -004.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Kruczkowskiego|Park Kruczkowskiego]] / [[w:Park im. porucznika pilota Jana Fusińskiego|Park im. por. pilota Jana Fusińskiego]]
|adres=
|lat=50.269407
|long=19.126978
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park w południowej części centrum.
|image=Park Fusińskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Egzotarium w Sosnowcu|Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium]]
|adres=Marszałka Józefa Piłsudskiego 116
|lat=50.281935
|long=19.103676
|url=https://www.cee-egzotarium.sosnowiec.pl/
|telefon=+48 32 739 98 87
|godziny=wt–nd 09:00–19:00; kasa do 18:00; poniedziałki nieczynne
|dodatkowe informacje=Nowoczesny ogród botaniczno-zoologiczny i centrum edukacji ekologicznej. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium].
|image=Sosnowiec - Nowe Egzotarium 11.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Dietla (Sosnowiec)|Park Dietla]]
|adres=ul. Stefana Żeromskiego
|lat=50.285278
|long=19.136389
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park przypałacowy przy [[w:Pałac Dietla|Pałacu Dietla]].
|image=Park Dietla, ul. Żeromskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Torfowisko Sosnowiec-Bory|Torfowisko Sosnowiec-Bory]]
|adres=Bory
|lat=50.276250
|long=19.270000
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Obszar [[w:Natura 2000|Natura 2000]] (SOO) – kod PLH240038.
|image=Natura 2000 Torfowisko Bory w Sosnowcu.jpg
}}

=== Rozrywka i sport ===
[[Plik:Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg|mały|Stawiki]]
[[Plik:Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg|mały|ArcelorMittal Park]]
[[Plik:Mistrzostwa Polski w Wakeboardzie i Wakeskacie, Wake Zone Stawiki, Sosnowiec, 6-10 sieprień 2024, KsP 02.jpg|mały|Wake Zone Stawiki]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki|Stawiki]] (kompleks sportowo-rekreacyjny)
|lat=50.275490
|long=19.109070
|image=Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Kąpielisko i tereny rekreacyjne przy zbiorniku.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki#Wake Zone Stawiki|Wake Zone Stawiki]]
|lat=50.273908
|long=19.111366
|image=Sosnowiec Stawiki416.jpg
|url=https://wake-zone.pl/
|adres=Stawiki
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=+48 577 776 977
|email=kontakt@wake-zone.pl
|dodatkowe informacje=Wyciągi do wakeboardu i nart wodnych na zbiorniku Stawiki.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Park / Zagłębiowski Park Sportowy]]
|lat=50.28861
|long=19.16928
|image=Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg
|url=https://zps-sosnowiec.pl/
|adres=plac Zagłębia 1
|wskazówki=przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy]
|telefon=+48 32 341 74 17
|email=biuro@zps-sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kompleks sportowo-wydarzeniowy obejmujący stadion piłkarski, halę sportową i stadion zimowy; miejsce meczów, koncertów i dużych imprez plenerowych.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Autodrom Tor Kartingowy
|lat=50.295000
|long=19.113889
|image=
|url=https://gokarty.sosnowiec.pl/
|adres=Stawowa 4
|wskazówki=
|telefon=+48 507 810 058
|email=biuro@gokarty.sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kryty, dwupoziomowy tor kartingowy.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Poziom450
|lat=50.281081
|long=19.148881
|image=Sosnowiec centrum wspinaczkowe poziom450.jpg
|url=https://poziom450.pl/
|adres=Narutowicza 51
|wskazówki=w zabudowaniach dawnej KWK „Sosnowiec”
|telefon=+48 730 45 45 46
|email=
|dodatkowe informacje=Centrum wspinaczkowe w zabudowaniach dawnej [[w:Kopalnia Węgla Kamiennego Sosnowiec|KWK „Sosnowiec”]].
}}

==== Rowerowe szlaki turystyczne ====
[[Plik:Szlak dawnego pogranicza S86.jpg|mały|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
|lat=50.246761
|long=19.147959
|image=Rybaczowka Park Wygoda Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy związany z dawnym pograniczem państw zaborczych; prowadzi m.in. w rejon [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkąta Trzech Cesarzy]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego|Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego]]
|lat=50.286350
|long=19.180480
|image=Szlak Rowerowy Lasu Zagorskiego Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie [[w:Las Zagórski|Lasu Zagórskiego]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Czarnego Morza|Szlak Rowerowy Czarnego Morza]]
|lat=50.283011
|long=19.228525
|image=Zarośla nad rzeką Bobrek.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie doliny [[w:Bobrek (dopływ Białej Przemszy)|Bobrka]].
}}

=== Punkty widokowe ===
* Punkt widokowy [[w:Stok Narciarski Środula|Stok Środula]].
* Wieże [[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|kościoła św. Tomasza Apostoła]] – dostępność wejścia należy sprawdzić lokalnie.

=== Inne ===
[[Plik:Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg|mały|Trójkąt Trzech Cesarzy]]
* {{listing
|type=see
|name=[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]
|url=
|adres=zbieg Czarnej i Białej Przemszy
|lat=50.2467
|long=19.1479
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Historyczny punkt zbiegu granic państw zaborczych z lat 1871–1918, położony przy połączeniu [[w:Czarna Przemsza|Czarnej]] i [[w:Biała Przemsza|Białej Przemszy]]. Więcej: [https://wikizaglebie.org/wiki/Tr%C3%B3jk%C4%85t_Trzech_Cesarzy WikiZagłębie].
|image=Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg
}}

== Warto spróbować ==
* '''Zalewajka''' – zupa kojarzona z kuchnią regionalną [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]] i okolic.
* Lokalne bary mleczne i małe lokale w centrum – szczególnie w rejonie ul. Warszawskiej, Modrzejowskiej, Targowej i Małachowskiego.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego|Szlak Zabytków Techniki]]''' – regionalny szlak obiektów dziedzictwa przemysłowego.
* '''[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]''' – szlak rowerowy prowadzący m.in. przez Trójkąt Trzech Cesarzy i tereny nad [[w:Przemsza|Przemszą]].
* '''[[Będzin]]''' – miasto z [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* '''[[Dąbrowa Górnicza]]''' – sąsiednie miasto z jeziorami [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]] i terenami rekreacyjnymi.
* '''[[Katowice]]''' – stolica województwa, dobrze skomunikowana z Sosnowcem koleją, tramwajami i autobusami.
* '''[[Sławków]]''' – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* '''[[Jaworzno]]''' – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

== Zakupy ==
[[Plik:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec, widok wieczorny, 2024 KsP 072.jpg|mały|CH Plejada]]
W Sosnowcu działają centra handlowe, sklepy wielkopowierzchniowe i lokale usługowe w centrum.

* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec|Plejada Sosnowiec]]
|lat=50.29098138575
|long=19.15217361542694
|url=https://www.plejadasosnowiec.pl/
|adres=Staszica 8B
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w północno-wschodniej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Plaza|Plaza Sosnowiec]]
|lat=50.27501974338647
|long=19.12756296212812
|url=
|adres=Sienkiewicza 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w ścisłym centrum miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Designer Outlet Center Sosnowiec|Designer Outlet Sosnowiec]]
|lat=50.22852707972137
|long=19.17558375084725
|url=https://www.designeroutletsosnowiec.pl/
|adres=Orląt Lwowskich 138
|telefon=
|dodatkowe informacje=Outlet położony przy trasach w południowej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=Kompleks sklepów przy ul. Zuzanny
|lat=50.30355194116329
|long=19.164415549386465
|url=
|adres=ul. Zuzanny / okolice DK94
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kompleks sklepów wielkopowierzchniowych, m.in. Auchan, Decathlon i Leroy Merlin.
}}

== Gastronomia ==
[[Plik:Sosnowiec, Ulica Małachowskiego, Urodziny Małachowskiego, Sierpień 2024 KsP 116.jpg|mały|Ulica Małachowskiego w centrum Sosnowca]]
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Lokale przy ul. Małachowskiego]]
W centrum miasta najwięcej lokali gastronomicznych działa przy [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]], Targowej, Warszawskiej, Modrzejowskiej i w ich najbliższym otoczeniu. Wiele miejsc działa sezonowo z ogródkami letnimi, dlatego godziny otwarcia i rezerwacje najlepiej sprawdzać bezpośrednio u lokali.

=== Restauracje ===

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Pezzo Pizza
|lat=50.271994
|long=19.128398
|url=
|adres=Kościelna 48
|wskazówki=około 3 min pieszo od centrum przez ul. Modrzejowską i Kościelną
|telefon=+48 505 543 020
|dodatkowe informacje=Pizzeria w pobliżu centrum; aktualne godziny warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Buła26th
|lat=50.272084
|long=19.127617
|url=
|adres=Wspólna 26
|wskazówki=okolice ul. Modrzejowskiej
|telefon=
|dodatkowe informacje=Burgery i szybkie dania w pobliżu centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bar Mleczny
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://www.facebook.com/barmlecznysosnowiec
|adres=Warszawska 3/35, Plac Stulecia
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar mleczny przy popularnym ciągu pieszym w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bistro Pi'Stacja
|lat=50.27558640238121
|long=19.130995691026452
|url=
|adres=Modrzejowska 33
|telefon=
|dodatkowe informacje=Mały lokal w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria-Trattoria Stonehenge
|lat=50.28923489604882
|long=19.130857631005107
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100063672847917
|adres=Spółdzielcza 8
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Tapas Bar MAYA
|lat=50.278246
|long=19.128169
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100054798026629
|adres=Warszawska 6
|telefon=
|dodatkowe informacje=Tapas bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Chicago Bar &amp; Restaurant
|lat=50.276702973672634
|long=19.13168353817988
|url=http://restauracja-chicago.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 26
|telefon=
|dodatkowe informacje=Restauracja przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Kaprys Food &amp; Coffee
|lat=50.278827
|long=19.130011
|url=https://www.facebook.com/Kaprys-FoodCoffee-165329846963965/
|adres=Stanisława Małachowskiego 2
|telefon=+48 792 781 398
|dodatkowe informacje=Kuchnia europejska, śniadania i kawa.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Restauracja Warszawska
|lat=50.277276
|long=19.127275
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/restauracja
|adres=Warszawska 18
|wskazówki=w budynku Hotelu Centrum
|telefon=+48 32 256 70 94
|dodatkowe informacje=Kuchnia zagłębiowska, regionalna i europejska.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bombaj Tandoori
|lat=50.27142296527293
|long=19.141376515352487
|url=
|adres=Partyzantów 5
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kuchnia indyjska; przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny i formę działania lokalu.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Zapiekarnik
|lat=50.277043065591805
|long=19.131427574935287
|url=http://zapiekarnik.com/
|adres=Stanisława Małachowskiego 20
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zapiekanki i szybkie dania w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Oh My Ramen
|lat=50.2779092
|long=19.1302603
|url=https://ohmyramen.pl/
|adres=Targowa 1
|telefon=
|dodatkowe informacje=Ramen i kuchnia azjatycka w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria Villaggio
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria przy ul. Małachowskiego; godziny otwarcia warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Złoty Wół
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kebab i szybkie dania w centrum.
}}

=== Puby, kluby i klubokawiarnie ===
[[Plik:Patelnia Sosnowiec - Plac Stulecia nocą.jpg|mały|Plac Stulecia ]]

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=drink
|name=Pijalnia piwa i wódki Sosnowiec
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://pijalnia.eatbu.com/?lang=pl
|adres=Warszawska 3/36, Plac Stulecia
|telefon=+48 574 072 832
|email=pwip.sosnowiec@gmail.com
|dodatkowe informacje=Sieciowy lokal przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ministerstwo Śledzia i Wódki
|lat=50.276333
|long=19.132191
|url=https://msiw.eu/lokal/sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 32
|telefon=
|dodatkowe informacje=Sieciowy pub przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=drink
|name=CyberTap: Pizzeria i samoobsługowy pub
|lat=50.277229
|long=19.126161
|url=https://cybertap.pl
|adres=Warszawska 5A
|telefon=+48 32 724 16 16
|dodatkowe informacje=Pub z samoobsługowymi nalewakami i pizzą.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Księgarnia
|lat=50.27695207417907
|long=19.131531287453253
|url=https://www.facebook.com/ksiegarnia.sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 22
|telefon=
|godziny=nd–czw 10:00–00:00; pt–sob 10:00–02:00
|dodatkowe informacje=Klubokawiarnia w dawnym lokalu księgarni; organizuje spotkania, koncerty, stand-up i wydarzenia kulturalne. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
}}
* {{listing
|type=drink
|name=ČESKÁ Zastávka
|lat=50.277557976392934
|long=19.130729422120847
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61557733809413
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Pociąg do wina
|lat=50.27791344680957
|long=19.130196481396332
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562666236973
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Wine bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Komin Music Cafe
|lat=50.30098153441978
|long=19.13674502928767
|url=https://kominmusiccafe.pl/
|adres=Będzińska 65
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub muzyczny i kawiarnia w północnej części miasta.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dekada Klub
|lat=50.27341604352169
|long=19.127189549649405
|url=https://www.facebook.com/DekadaClub
|adres=Henryka Sienkiewicza 3
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Kamienica Klub &amp; Bar
|lat=50.27674407058393
|long=19.13120656005706
|url=https://facebook.com/kamienica.klub.and.bar
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub i bar przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ogrody Eventplace Sosnowiec
|lat=50.276692716422836
|long=19.13120534174653
|url=https://www.facebook.com/Ogrody.eventplace
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Miejsce wydarzeń i spotkań w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dzień i Noc Sosnowiec
|lat=50.276753074372884
|long=19.13117514580618
|url=https://www.facebook.com/dzieninockatowice
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar/klub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Łysa Wiśnia Sosnowiec
|lat=50.276208544112386
|long=19.13232541617385
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562214441483
|adres=Stanisława Małachowskiego 34
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Comityva 2.0 Live Music Pub
|lat=50.27520078859457
|long=19.13316610909953
|url=https://www.facebook.com/Comityva-Vip-Card-live-music-pub-105772887875125/
|adres=Stanisława Małachowskiego 17a
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub muzyczny w centrum.
}}

=== Kawiarnie ===
* {{listing
|type=drink
|name=Chmurka Cafe
|lat=50.27896520412738
|long=19.129981306690258
|url=https://www.facebook.com/kawiarnia.chmurka
|adres=Aleja Zwycięstwa 1
|wskazówki=około 1 min pieszo od Placu Stulecia; przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa]
|telefon=+48 575 943 274
|dodatkowe informacje=Kawiarnia ze słodkościami klasycznymi, wegańskimi, bezglutenowymi i bez dodatku cukru; aktualne godziny i menu najlepiej sprawdzać w profilu lokalu.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Abadaba
|lat=50.27765653255471
|long=19.12707669886218
|url=https://www.facebook.com/AbadabaSC
|adres=Modrzejowska 1, Plac Stulecia
|telefon=+48 607 070 727
|dodatkowe informacje=Cukiernia i kawiarnia przy głównym placu centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Herbaciarnia Filiżanka
|lat=50.27711911570254
|long=19.130886310608545
|url=https://www.facebook.com/Herbaciarnia-Fili%C5%BCanka-749780745208311/
|adres=Stanisława Małachowskiego 7
|telefon=
|dodatkowe informacje=Herbaciarnia w centrum, przy kompleksie Banku Sztuki.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=BGaleria – Kawiarnia Barwowaart
|lat=50.28838166605968
|long=19.127029367738103
|url=https://barwowaart.pl/
|adres=Marii Skłodowskiej-Curie 10
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kawiarnia i przestrzeń artystyczna.
}}

== Imprezy ==
=== Muzyka i kultura ===
* '''Sosnowiec Fun Festival''' – największa współczesna impreza muzyczno-rozrywkowa w mieście, organizowana przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]].
* '''Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej''' – cykliczny festiwal muzyczny; aktualny program należy sprawdzać na stronach organizatorów.
* '''Metalfest Sosnowiec''' – wydarzenie muzyczne związane ze sceną metalową; terminy i miejsce mogą się zmieniać.
* '''Komin Music Cafe''' – klub z regularnymi koncertami i wydarzeniami muzycznymi.
* '''Bank Sztuki''' i '''Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki''' – nowe przestrzenie wydarzeń artystycznych, teatralnych i muzycznych w centrum.

=== Taniec ===
* Ogólnopolski Turniej Tańca Nowoczesnego WORLD DANCE SOSNOWIEC.
* Mistrzostwa Polski Cheerleaders PFT – wydarzenie sportowo-taneczne organizowane w Sosnowcu.

=== Sport ===
* Wydarzenia sportowe w [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]], w tym mecze piłki nożnej, hokeja i imprezy w hali.
* Zawody wspinaczkowe w Poziom450 – terminy zależą od kalendarza organizatora.
* Wydarzenia rowerowe, w tym [[w:Zagłębiowska Masa Krytyczna|Zagłębiowska Masa Krytyczna]].

=== Inne ===
* '''Kolej w Miniaturze''' – festiwal modelarski; aktualne informacje: [https://www.festiwal.kmd.pl/ festiwal.kmd.pl].
* '''ClassicMania''' – spotkania miłośników starych samochodów; terminy należy sprawdzać w aktualnych zapowiedziach.
* Wydarzenia uliczne i sąsiedzkie przy ul. Małachowskiego, w tym imprezy sezonowe, potańcówki, jarmarki i wydarzenia gastronomiczne.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Hostel Kamienica 9]]
* {{listing
|name=Dom Sportowca MOSiR
|type=sleep
|lat=50.277420
|long=19.102222
|image=
|url=
|adres=Kresowa 1
|wskazówki=okolice [[w:Stadion Ludowy|Stadionu Ludowego]]
|telefon=+48 32 299 64 37
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Przed planowaniem noclegu należy sprawdzić aktualną dostępność bezpośrednio w MOSiR.
}}
* {{listing
|name=Hostel Kamienica 9
|type=sleep
|lat=50.276780373140625
|long=19.131274823220263
|image=Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg
|url=https://www.hostelkamienica9.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|wskazówki=ścisłe centrum, przy ul. Małachowskiego
|telefon=+48 501 480 646
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hostel w centrum miasta, nad lokalami gastronomicznymi i klubowymi.
}}

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg|mały|Hotel Centrum]]
* {{listing
|name=Hotel Centrum
|type=sleep
|lat=50.277387
|long=19.127391
|image=Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/
|adres=Modrzejowska 3
|wskazówki=ścisłe centrum, przy Placu Stulecia
|telefon=+48 32 266 97 23
|fax=
|email=recepcja@hotelcentrumsosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Hotel w zabytkowym budynku w centrum miasta.
}}
* {{listing
|name=Boutique Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.269802
|long=19.140922
|image=
|url=https://www.hotels24.com.pl/nasze-obiekty/boutique-hotels-sosnowiec
|adres=Partyzantów 11
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 11 22
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w bezpośrednim sąsiedztwie centrum.
}}
* {{listing
|name=Hotel Orion
|type=sleep
|lat=50.267319
|long=19.144424
|image=
|url=http://hotelorion.pl/
|adres=Przyjaciół Żołnierza 5A
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 18 97
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w południowo-wschodniej części centrum.
}}
* {{listing
|name=M Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.260753
|long=19.173364
|image=
|url=https://mhotelsosnowiec.pl/
|adres=Wojska Polskiego 199
|wskazówki=południowo-wschodnia część miasta, dogodny dojazd samochodem
|telefon=
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel przy trasie wylotowej w kierunku [[Jaworzno|Jaworzna]] i [[Mysłowice|Mysłowic]].
}}

== Informacje turystyczne ==
* {{listing
|type=info
|name=Centrum Informacji Miejskiej
|url=https://www.sosnowiec.pl/informacja-turystyczna/
|adres=ul. Warszawska 3/20, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 265 60 04
|email=cim@um.sosnowiec.pl
|godziny=pn–pt 08:00–18:00; sob 08:00–16:00
|opis=Punkt informacji miejskiej i turystycznej w pasażu przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=info
|name=[[w:Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]] – Oddział w Sosnowcu
|url=https://pttk.sosnowiec.pl/
|adres=ul. 3 Maja 11, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 23 61
|email=pttk.sosnowiec@gmail.com
|godziny=wt 17:00–18:00; pozostałe terminy wg komunikatów oddziału
|opis=Oddział PTTK; informacje o wycieczkach, imprezach turystycznych i działalności klubów.
}}

== Gdzie dalej ==
* [[Będzin]] – 8 km; miasto z historią sięgającą średniowiecza, [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* [[Dąbrowa Górnicza]] – sąsiednie miasto z pojezierzem [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]], terenami rekreacyjnymi i zabytkami przemysłowymi.
* [[Katowice]] – największe miasto konurbacji, z dobrą komunikacją kolejową, autobusową i tramwajową.
* [[Sławków]] – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* [[Jaworzno]] – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

{{Jest w|Zagłębie Dąbrowskie}}

{{geomap|50.286556|19.141692}}

[[Kategoria:Województwo śląskie]]</text>
      <sha1>a6u1c2ozrgj1z9fxbe0taktytgl5nzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159740</id>
      <parentid>159739</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T17:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57595-07</username>
        <id>17767</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pociągiem */</comment>
      <origin>159740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47752" sha1="net50z509tpb38zhqiwravjvq86mt58" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
|nazwa=Sosnowiec
|widok=Sosnowiec_Collage.png
|herb=Coat of Arms of Sosnowiec.PNG
|mapa=POL Sosnowiec map.svg
|region=[[Województwo śląskie]]
|powierzchnia=91,16
|prefiks=+48 32
|www=www.sosnowiec.pl
|państwo=Polska
|kod pocztowy=41-200
|lud=184 988
|opis=
}}
{{Mapframe |50.276667|19.139444|zoom=14|height=840|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}

'''Sosnowiec''' – miasto w południowej [[Polska|Polsce]], w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]] i w [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]]. Leży na pograniczu historycznego [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]], przy ważnych trasach kolejowych i drogowych regionu. Jest najludniejszym miastem Zagłębia Dąbrowskiego.

== Charakterystyka ==
Sosnowiec jest miastem o przemysłowych i górniczych korzeniach. Rozwijał się szczególnie szybko w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, w okresie industrializacji [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. W krajobrazie miasta zachowały się [[w:Pałac Oskara Schöna w Sosnowcu|pałace przemysłowców]], zabudowa robotnicza, ślady dawnego pogranicza, obiekty kolejowe, [[w:Modernizm|modernistyczne]] gmachy publiczne oraz przykłady sztuki powojennej, m.in. mozaiki i dekoracje monumentalne.

Centrum miasta znajduje się w rejonie dworca [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]], [[w:Ulica Warszawska w Sosnowcu|ul. Warszawskiej]], [[w:Ulica Modrzejowska w Sosnowcu|ul. Modrzejowskiej]], al. Zwycięstwa i [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]]. W ostatnich latach ulica Małachowskiego stała się jednym z głównych miejsc gastronomii, klubokawiarni i wydarzeń kulturalnych w centrum.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[https://www.katowice-airport.com/ Lotnisko Katowice-Pyrzowice] ([[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|KTW]]) – główne lotnisko regionu. Siatka połączeń i kierunki zmieniają się sezonowo, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualną listę połączeń na stronie lotniska.

Dojazd z Sosnowca transportem publicznym:
* autobus metropolitalny [[w:Zarząd Transportu Metropolitalnego|Transport GZM]]: linia [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-m19/ M19] kursuje w relacji przez Sosnowiec, [[Będzin]] i Pyrzowice Port Lotniczy;
* kolej: przy lotnisku działa stacja kolejowa [[w:Pyrzowice Lotnisko|Pyrzowice Lotnisko]], położona około 500 m od terminali. Aktualne połączenia kolejowe należy sprawdzić w rozkładzie przewoźników regionalnych.

[https://www.krakowairport.pl/ Lotnisko Kraków-Balice] ([[w:Port lotniczy Kraków-Balice|KRK]]) leży około 66 km od Sosnowca przez [[w:Autostrada A4 (Polska)|autostradę A4]]. Dojazd transportem publicznym zwykle wymaga przesiadki w [[Katowice|Katowicach]] lub [[Kraków|Krakowie]].

=== Pociągiem ===
[[Plik:Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny, wejście do holu głównego z kasami, 5 wrzesień 2024, KsP-211.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]][[Plik:Sosnowiec, Sosnowiec Główny, KsP 03.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]Stacja kolejowa [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]]{{marker|type=go|name=Stacja kolejowa Sosnowiec Główny|url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy|lat=50.278595|long=19.126495}}znajduje się w ścisłym centrum miasta. Obsługuje połączenia regionalne, dalekobieżne i wybrane połączenia międzynarodowe. Bezpośrednie relacje i częstotliwość kursów zmieniają się wraz z korektami rozkładów jazdy, dlatego aktualne odjazdy najlepiej sprawdzać dla konkretnej stacji.

Przydatne rozkłady kolejowe:
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy Sosnowiec Główny] – główna stacja w centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Południowy] – stacja na południe od centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-dandowka/odjazdy Sosnowiec Dańdówka] – stacja w południowej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-porabka/odjazdy Sosnowiec Porąbka] – przystanek kolejowy we wschodniej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-kazimierz/odjazdy Sosnowiec Kazimierz] – stacja w Kazimierzu Górniczym;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-jezor-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Jęzor Południowy] – przystanek kolejowy na południowym krańcu miasta;
* Sosnowiec Maczki – stacja na południowo-wschodnim krańcu miasta.

{{Stan na|2026|06|sekcja}} stacja Sosnowiec Główny i odcinki linii kolejowych w rejonie centrum są modernizowane. Może to powodować czasowe zmiany dojść do peronów, organizacji ruchu, peronów odjazdu i rozkładów.

=== Samochodem ===
Sosnowiec jest ważnym węzłem drogowym, w którym krzyżuje się kilka tras:
* trasa europejska [[w:E75 (trasa europejska)|E75]];
* [[w:Droga ekspresowa S86 (Polska)|S86]] / [[w:Droga krajowa nr 86 (Polska)|DK86]] – kierunek [[Katowice]], [[Tychy]] i Podwarpie;
* [[w:Droga krajowa nr 79 (Polska)|DK79]] – m.in. kierunek [[Bytom]], [[Jaworzno]] i [[Kraków]];
* [[w:Droga krajowa nr 94 (Polska)|DK94]] – kierunek [[Dąbrowa Górnicza]], [[Olkusz]], [[Kraków]] i [[Wrocław]];
* [[w:Droga ekspresowa S1 (Polska)|S1]] – kierunek [[Bielsko-Biała]], lotnisko w Pyrzowicach i [[Zwardoń]].

W pobliżu przebiegają autostrady [[w:Autostrada A4 (Polska)|A4]] oraz [[w:Autostrada A1 (Polska)|A1]]. W godzinach szczytu najbardziej obciążone są dojazdy w stronę Katowic, szczególnie S86.

=== Autobusem ===
W Sosnowcu zatrzymują się autobusy dalekobieżne [[w:FlixBus|FlixBus]], najczęściej w rejonie dworca kolejowego.
* [https://www.flixbus.pl/przystanek-autobusowy/sosnowiec-dworzec-pkp FlixBus – przystanek „Sosnowiec, Dworzec PKP”] – aktualne relacje i godziny odjazdów należy sprawdzić w wyszukiwarce przewoźnika.

== Komunikacja ==
[[Plik:Sosnowiec 3 Maja Pesa Twist.JPG|mały|Tramwaj na ul. 3 Maja]]
Komunikację miejską w Sosnowcu i większości miast metropolii organizuje [https://transportgzm.pl/ Transport GZM]. Autobusy i tramwaje pozwalają dojechać m.in. do [[Katowice|Katowic]], [[Będzin|Będzina]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]], [[Czeladź|Czeladzi]], [[Mysłowice|Mysłowic]] i innych miast [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|GZM]]. Dodatkowe połączenia z [[Jaworzno|Jaworznem]] obsługuje [[w:PKM Jaworzno|PKM Jaworzno]], a na kierunkach podmiejskich działają także prywatni przewoźnicy.

Przydatne przystanki w centrum i przy atrakcjach:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3544/ Sosnowiec Dworzec PKP] i [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3545/ Sosnowiec Dworzec PKP] – przystanki przy dworcu kolejowym;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa] – przystanek tramwajowy w centrum;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego] – przystanek tramwajowy przy ul. Małachowskiego;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium] – przystanek przy [[w:Egzotarium w Sosnowcu|Egzotarium]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy] – przystanek przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/przystanki/sosnowiec/ lista przystanków w Sosnowcu] – pełny spis przystanków Transport GZM.

=== Autobusy i busy ===
Najważniejsze relacje autobusowe z Sosnowca:
* [[Będzin]] – m.in. M19, M23, 90, 116, 807;
* [[Czeladź]] – m.in. M17, 35, 88, 723;
* [[Dąbrowa Górnicza]] – m.in. M4, 18, 34, 55, 690, 808;
* [[Jaworzno]] – linia S oraz połączenia PKM Jaworzno;
* [[Katowice]] – m.in. M4, M13, 18, 40, 154, 805, 807, 808, 835;
* [[Mysłowice]] – m.in. M13, 18, 26, 35, 106, 150, 160, 935;
* [[Olkusz]], [[Sławków]] i [[Wolbrom]] – wybrane połączenia regionalne i prywatne.

=== Tramwaje ===
Przez Sosnowiec przebiegają trasy linii tramwajowych:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t15/ 15] – [[Katowice]] – [[w:Środula|Środula]] – [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t21/ 21] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Milowice|Milowice]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t24/ 24] – Sosnowiec Dworzec PKP – [[w:Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantynów]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t26/ 26] – Mysłowice – [[w:Niwka|Niwka]] – Sosnowiec – Milowice;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t27/ 27] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Kazimierz Górniczy|Kazimierz Górniczy]].

Przebiegi linii i pętle końcowe mogą się zmieniać w związku z remontami torowisk, dlatego przed przejazdem warto sprawdzić aktualny rozkład.

=== Bilety i planowanie przejazdów ===
Rozkłady jazdy, planowanie trasy i komunikaty o utrudnieniach: [https://rj.transportgzm.pl/ rj.transportgzm.pl].

Cennik i taryfa Transport GZM: [https://transportgzm.pl/price-list/ transportgzm.pl/price-list/].

=== Koleje regionalne ===
Połączenia regionalne z Sosnowcem obsługują przede wszystkim [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] i [[w:Polregio|Polregio]].

Najważniejsze kierunki:
* [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] – linia S1: [[Gliwice]] – [[Zabrze]] – [[Katowice]] – Sosnowiec – [[Będzin]] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Zawiercie]] – [[Częstochowa]];
* [[w:Polregio|Polregio]] – połączenia w kierunku [[Sławków|Sławkowa]], [[Olkusz|Olkusza]], [[Wolbrom|Wolbromia]], Tunelu, [[Sędziszów|Sędziszowa]] i [[Kielce|Kielc]];
* przewoźnicy dalekobieżni – wybrane połączenia w kierunku [[Katowice|Katowic]], [[Kraków|Krakowa]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast.

Aktualne tabele liniowe Kolei Śląskich: [https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Liniowy rozkład jazdy Kolei Śląskich].

=== Rowery ===
[[Plik:Bulwar Czarnej Przemszy w Sosnowcu, stacja roweru metropolitalnego Metrorower, kwiecień 2025, KsP 212.jpg|mały|Stacja Metroroweru w Sosnowcu]]
[[Plik:GZM metropolitan public shared bike system coverage map, 15.12.2025.svg|mały|Zasięg systemu Metrorower]]
Sosnowiec ma sieć dróg rowerowych i połączenia z [[Katowice|Katowicami]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]] oraz [[Będzin|Będzinem]]. Zobacz także: [[w:Transport rowerowy w Sosnowcu|Transport rowerowy w Sosnowcu]].

W całej [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]] działa system roweru publicznego '''[[w:Metrorower|Metrorower]]'''. Stacje znajdują się także w Sosnowcu. Aktualna mapa stacji, zasady działania i cennik: [https://metrorower.transportgzm.pl/ metrorower.transportgzm.pl].

=== Hulajnogi elektryczne ===
W Sosnowcu działają komercyjne systemy hulajnóg elektrycznych. Obszar działania, opłaty i miejsca postoju należy sprawdzać w aplikacji danego operatora.

== Warto zobaczyć ==

=== Zabytki ===
[[Plik:Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 03.jpg|mały|Zamek Sielecki]]
[[Plik:Sosnowiec, Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sosnowcu, KsP.jpg|mały|Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa]]
[[Plik:Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg|mały|Kościół św. Joachima w Zagórzu]]
[[Plik:Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg|mały|Pałac Dietla]]
[[Plik:Dom Ludowy w Sosnowcu 2.jpg|mały|Dom Ludowy]]
Sosnowiec posiada liczne zabytki związane z rozwojem przemysłu, kolei i wielokulturowym charakterem miasta. Wśród najważniejszych warto zobaczyć:
* {{zobacz
| name=[[w:Zamek Sielecki|Zamek Sielecki]]
| alt=Zamek Sielecki
| url=
| email=
| adres=Zamkowa 2
| lat=50.2853823303705
| long=19.145929273922686
| wskazówki=przystanki: Sielec Park, Sielec Kąpielisko
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Murowany zamek barokowy z XVII w.; obecnie mieści [[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]].
| image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Franza Schöna w Sosnowcu|Pałac Franza Schöna]]
| alt=Pałac Franza Schöna w Sosnowcu
| url=
| email=
| adres=1 Maja 19
| lat=50.272928
| long=19.139077
| wskazówki=przystanki: Sosnowiec Rondo Ludwik, Sielec Park
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Eklektyczny pałac z 1903 roku, z charakterystyczną wieżą w stylu gotyku angielskiego.
| image=Franz Schön Palace at 19 1 Maja Street in Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Ernsta Schöna w Sosnowcu|Pałac Ernsta Schöna]]
| alt=Pałac Ernsta Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.29918100634737
| long=19.143325355729065
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Pałac w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zespole parkowo-pałacowym Schöna]], obecnie siedziba [[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]].
| image=Pałac Schoena w Sosnowcu 1.JPG
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Dietla|Pałac Dietla]]
| alt=Pałac Dietla
| url=https://palacdietla.pl/
| email=
| adres=Stefana Żeromskiego 2
| lat=50.28508
| long=19.13812
| wskazówki=w pobliżu przystanku Pogoń Mariacka i dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac Heinricha Dietla z bogato zdobionymi wnętrzami. Więcej o historii obiektu: [https://wikizaglebie.org/wiki/Pa%C5%82ac_Dietla WikiZagłębie].
| image=Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Wilhelma|Pałac Wilhelma Schöna]]
| alt=Pałac Wilhelma Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.300389
| long=19.143181
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac położony w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zabytkowym parku Schöna]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu|Cerkiew prawosławna Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii]]
| alt=Cerkiew prawosławna
| url=
| email=
| adres=Jana Kilińskiego 39
| lat=50.280528
| long=19.127806
| wskazówki=kilka minut pieszo od dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Jedna z najważniejszych pamiątek prawosławnej społeczności miasta.
| image=Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]]
| alt=Bazylika katedralna
| url=
| email=
| adres=Kościelna 1
| lat=50.27465
| long=19.13186
| wskazówki=okolice ul. Kościelnej i Modrzejowskiej
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neoromański kościół z bogatymi polichromiami [[w:Włodzimierz Tetmajer|Włodzimierza Tetmajera]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni|Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni]]
| alt=Kościół św. Jana
| url=https://sosnowiec.luteranie.pl/
| email=
| adres=Żeromskiego 1
| lat=50.285733670385554
| long=19.138021644766635
| wskazówki=w pobliżu Pałacu Dietla
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół [[w:Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP|ewangelicko-augsburski]] w pobliżu Pałacu Dietla.
| image=Kościół ewangelicki w Sosnowcu przy ul. Żeromskiego 1.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Dom Ludowy w Sosnowcu|Dom Ludowy w stylu zakopiańskim]]
| url=
| email=
| adres=Klubowa 2
| lat=50.290764651333795
| long=19.266145915663028
| wskazówki=dzielnica Ostrowy Górnicze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Rzadki w regionie przykład architektury inspirowanej [[w:Styl zakopiański|stylem zakopiańskim]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica i Szkoły Realnej]]
| url=
| email=
| adres=Żeromskiego 3
| lat=50.28753747784086
| long=19.133989957724214
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Reprezentacyjny gmach szkolny w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
| image=Zabytkowy budynek, Żeromskiego 3, Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|Kościół św. Tomasza Apostoła]]
| url=
| email=
| adres=Orla 19
| lat=50.289773583421635
| long=19.13325730769641
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół na Pogoni; z wież roztacza się widok na północną część miasta.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Joachima w Sosnowcu|Kościół św. Joachima]]
| url=
| email=
| adres=Popiełuszki 46
| lat=50.299885695278896
| long=19.18065675216008
| wskazówki=dzielnica Zagórze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Historyczny kościół w [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórzu]].
| image=Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg
}}

=== Szlaki tematyczne ===
[[Plik:Przejście podziemne - Sosnowiec Narutowicza 20230320.jpg|mały|Mozaiki w przejściu podziemnym przy ul. Narutowicza]]
* {{listing
|type=see
|name=Szlak Sosnowieckiej Moderny
|url=https://wikizaglebie.org/wiki/Szlak_Sosnowieckiej_Moderny
|adres=centrum Sosnowca i wybrane dzielnice
|lat=
|long=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Propozycja zwiedzania modernistycznych obiektów Sosnowca, m.in. poczty przy ul. 3 Maja, dawnej [[w:Izba przemysłowo-handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]], dawnej [[w:Zakład Ubezpieczeń Społecznych|Ubezpieczalni Społecznej]], [[w:Urząd miejski|ratusza]], [[w:Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Sosnowcu|Liceum im. Emilii Plater]] oraz wybranych kamienic.
}}

=== Muzea ===
[[Plik:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 194.jpg|mały|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]]
| url=https://muzeum.org.pl/
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.2993009316309
| long=19.14333323146649
| wskazówki=w Pałacu Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum miejskie w Pałacu Schöna, z ekspozycjami dotyczącymi historii, sztuki i kultury Sosnowca.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu|Muzeum Geologiczne Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego]]
| url=
| email=
| adres=Będzińska 60
| lat=50.29945915344371
| long=19.13417676153169
| wskazówki=w kampusie [[w:Uniwersytet Śląski w Katowicach|Uniwersytetu Śląskiego]]
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Zbiory geologiczne Uniwersytetu Śląskiego.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
| url=
| email=
| adres=Kierocińskiej 25
| lat=50.27796680858431
| long=19.112520854168867
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum poświęcone historii zgromadzenia i [[w:Teresa Kierocińska|Matce Teresie Kierocińskiej]].
| image=Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 188.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego|Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego]]
| url=
| email=
| adres=Ostrogórska 30
| lat=50.26923201093596
| long=19.13680796153169
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum akademickie prezentujące historię [[w:Medycyna|medycyny]] i [[w:Farmacja|farmacji]].
| image=Pharmacy Museum of Medical University of Silesia (Ostrogórska 30 Street, Sosnowiec), August 2021.jpg
}}

=== Galerie i kultura ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg|mały|Bank Sztuki przy ul. Małachowskiego 7]]
[[Plik:Potańcówka na Sosnowieckim Dziedzińcu Sztuki.jpg|mały|Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]]
|image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
|url=https://www.zameksielecki.pl/
|adres=Zamkowa 2, 41-211 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 38 42
|email=centrum@zameksielecki.pl
|lat=50.285444
|long=19.145611
|dodatkowe informacje=Galeria i instytucja kultury działająca w historycznym [[w:Zamek Sielecki|Zamku Sieleckim]].
}}
* {{listing
| type = see
| name = Bank Sztuki
| image = Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg
| url = https://banksztuki.com/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7/I, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27678
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Przestrzeń kultury, edukacji i wydarzeń artystycznych w [[w:Budynek banku przy ulicy Małachowskiego 7 w Sosnowcu|dawnym gmachu Banku Polskiego]] przy ul. Małachowskiego. Więcej o budynku: [https://wikizaglebie.org/wiki/Budynek_banku_przy_ulicy_Ma%C5%82achowskiego_7_w_Sosnowcu WikiZagłębie].
| wikidata = Q134716743
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Bank_Sztuki
}}
* {{listing
| type = do
| name = Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki
| image = Inauguracja Sosnowieckiego Dziedzińca Sztuki.jpg
| url = https://banksztuki.com/aktualnosci/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27673
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Dziedziniec przy Banku Sztuki wykorzystywany do wydarzeń plenerowych, koncertów, pokazów, działań teatralnych i projektów artystycznych. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
| wikidata = Q140356473
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Sosnowiecki_Dziedziniec_Sztuki
}}

=== Parki, przyroda i rekreacja ===
[[Plik:Park Sielecki Przemsza Sosnowiec Jesień.jpg|mały|Park Sielecki]]
[[Plik:Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium, Sosnowiec, Grudzień 2023, widok nocny, elewacja wschodnia.jpg|mały|Egzotarium po przebudowie]]
[[Plik:Infrastruktura parku Tysiąclecia, Milowice, Sosnowiec.jpg|mały|Park Tysiąclecia]]
[[Plik:Park im. Jacka Kuronia - 004 Wyspa na stawie Leśny, 02.jpg|mały|Park im. Jacka Kuronia]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park im. Jacka Kuronia w Sosnowcu|Park im. Jacka Kuronia]]
|adres=Kazimierz Górniczy
|lat=50.300331
|long=19.243056
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Duży park rekreacyjny we wschodniej części miasta, z terenami spacerowymi i miejscami wydarzeń plenerowych.
|image=Park Lesna Sosnowiec 3.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna]]
|adres=Chemiczna 12
|lat=50.299853
|long=19.141869
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park z dwoma pałacami i pomnikami przyrody.
|image=Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna, Sosnowiec -02.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Sielecki w Sosnowcu|Park Sielecki]]
|adres=
|lat=50.283889
|long=19.141889
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park zamkowy z pomnikami przyrody, wieżami ogrodu zamkowego, skateparkiem i torem rolkowym.
|image=Relaxation zone in the historic Sielecki Park in Sosnowiec in southern Poland.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Tysiąclecia (Sosnowiec)|Park Tysiąclecia]]
|adres=Milowice
|lat=50.286111
|long=19.085278
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park z trasami pieszymi i rowerowymi.
|image=Park Tysiąclecia Szlak Dawnego Pogranicza 2.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Środula|Park Środula]]
|adres=ul. Małe Zagórze 29
|lat=50.289917
|long=19.163250
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park na wzgórzu, ze stokiem narciarskim, punktem widokowym i panoramą miasta.
|image=Sosnowiec, Park Środula, Staw florek -004.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Kruczkowskiego|Park Kruczkowskiego]] / [[w:Park im. porucznika pilota Jana Fusińskiego|Park im. por. pilota Jana Fusińskiego]]
|adres=
|lat=50.269407
|long=19.126978
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park w południowej części centrum.
|image=Park Fusińskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Egzotarium w Sosnowcu|Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium]]
|adres=Marszałka Józefa Piłsudskiego 116
|lat=50.281935
|long=19.103676
|url=https://www.cee-egzotarium.sosnowiec.pl/
|telefon=+48 32 739 98 87
|godziny=wt–nd 09:00–19:00; kasa do 18:00; poniedziałki nieczynne
|dodatkowe informacje=Nowoczesny ogród botaniczno-zoologiczny i centrum edukacji ekologicznej. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium].
|image=Sosnowiec - Nowe Egzotarium 11.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Dietla (Sosnowiec)|Park Dietla]]
|adres=ul. Stefana Żeromskiego
|lat=50.285278
|long=19.136389
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park przypałacowy przy [[w:Pałac Dietla|Pałacu Dietla]].
|image=Park Dietla, ul. Żeromskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Torfowisko Sosnowiec-Bory|Torfowisko Sosnowiec-Bory]]
|adres=Bory
|lat=50.276250
|long=19.270000
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Obszar [[w:Natura 2000|Natura 2000]] (SOO) – kod PLH240038.
|image=Natura 2000 Torfowisko Bory w Sosnowcu.jpg
}}

=== Rozrywka i sport ===
[[Plik:Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg|mały|Stawiki]]
[[Plik:Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg|mały|ArcelorMittal Park]]
[[Plik:Mistrzostwa Polski w Wakeboardzie i Wakeskacie, Wake Zone Stawiki, Sosnowiec, 6-10 sieprień 2024, KsP 02.jpg|mały|Wake Zone Stawiki]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki|Stawiki]] (kompleks sportowo-rekreacyjny)
|lat=50.275490
|long=19.109070
|image=Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Kąpielisko i tereny rekreacyjne przy zbiorniku.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki#Wake Zone Stawiki|Wake Zone Stawiki]]
|lat=50.273908
|long=19.111366
|image=Sosnowiec Stawiki416.jpg
|url=https://wake-zone.pl/
|adres=Stawiki
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=+48 577 776 977
|email=kontakt@wake-zone.pl
|dodatkowe informacje=Wyciągi do wakeboardu i nart wodnych na zbiorniku Stawiki.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Park / Zagłębiowski Park Sportowy]]
|lat=50.28861
|long=19.16928
|image=Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg
|url=https://zps-sosnowiec.pl/
|adres=plac Zagłębia 1
|wskazówki=przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy]
|telefon=+48 32 341 74 17
|email=biuro@zps-sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kompleks sportowo-wydarzeniowy obejmujący stadion piłkarski, halę sportową i stadion zimowy; miejsce meczów, koncertów i dużych imprez plenerowych.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Autodrom Tor Kartingowy
|lat=50.295000
|long=19.113889
|image=
|url=https://gokarty.sosnowiec.pl/
|adres=Stawowa 4
|wskazówki=
|telefon=+48 507 810 058
|email=biuro@gokarty.sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kryty, dwupoziomowy tor kartingowy.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Poziom450
|lat=50.281081
|long=19.148881
|image=Sosnowiec centrum wspinaczkowe poziom450.jpg
|url=https://poziom450.pl/
|adres=Narutowicza 51
|wskazówki=w zabudowaniach dawnej KWK „Sosnowiec”
|telefon=+48 730 45 45 46
|email=
|dodatkowe informacje=Centrum wspinaczkowe w zabudowaniach dawnej [[w:Kopalnia Węgla Kamiennego Sosnowiec|KWK „Sosnowiec”]].
}}

==== Rowerowe szlaki turystyczne ====
[[Plik:Szlak dawnego pogranicza S86.jpg|mały|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
|lat=50.246761
|long=19.147959
|image=Rybaczowka Park Wygoda Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy związany z dawnym pograniczem państw zaborczych; prowadzi m.in. w rejon [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkąta Trzech Cesarzy]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego|Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego]]
|lat=50.286350
|long=19.180480
|image=Szlak Rowerowy Lasu Zagorskiego Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie [[w:Las Zagórski|Lasu Zagórskiego]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Czarnego Morza|Szlak Rowerowy Czarnego Morza]]
|lat=50.283011
|long=19.228525
|image=Zarośla nad rzeką Bobrek.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie doliny [[w:Bobrek (dopływ Białej Przemszy)|Bobrka]].
}}

=== Punkty widokowe ===
* Punkt widokowy [[w:Stok Narciarski Środula|Stok Środula]].
* Wieże [[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|kościoła św. Tomasza Apostoła]] – dostępność wejścia należy sprawdzić lokalnie.

=== Inne ===
[[Plik:Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg|mały|Trójkąt Trzech Cesarzy]]
* {{listing
|type=see
|name=[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]
|url=
|adres=zbieg Czarnej i Białej Przemszy
|lat=50.2467
|long=19.1479
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Historyczny punkt zbiegu granic państw zaborczych z lat 1871–1918, położony przy połączeniu [[w:Czarna Przemsza|Czarnej]] i [[w:Biała Przemsza|Białej Przemszy]]. Więcej: [https://wikizaglebie.org/wiki/Tr%C3%B3jk%C4%85t_Trzech_Cesarzy WikiZagłębie].
|image=Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg
}}

== Warto spróbować ==
* '''Zalewajka''' – zupa kojarzona z kuchnią regionalną [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]] i okolic.
* Lokalne bary mleczne i małe lokale w centrum – szczególnie w rejonie ul. Warszawskiej, Modrzejowskiej, Targowej i Małachowskiego.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego|Szlak Zabytków Techniki]]''' – regionalny szlak obiektów dziedzictwa przemysłowego.
* '''[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]''' – szlak rowerowy prowadzący m.in. przez Trójkąt Trzech Cesarzy i tereny nad [[w:Przemsza|Przemszą]].
* '''[[Będzin]]''' – miasto z [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* '''[[Dąbrowa Górnicza]]''' – sąsiednie miasto z jeziorami [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]] i terenami rekreacyjnymi.
* '''[[Katowice]]''' – stolica województwa, dobrze skomunikowana z Sosnowcem koleją, tramwajami i autobusami.
* '''[[Sławków]]''' – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* '''[[Jaworzno]]''' – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

== Zakupy ==
[[Plik:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec, widok wieczorny, 2024 KsP 072.jpg|mały|CH Plejada]]
W Sosnowcu działają centra handlowe, sklepy wielkopowierzchniowe i lokale usługowe w centrum.

* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec|Plejada Sosnowiec]]
|lat=50.29098138575
|long=19.15217361542694
|url=https://www.plejadasosnowiec.pl/
|adres=Staszica 8B
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w północno-wschodniej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Plaza|Plaza Sosnowiec]]
|lat=50.27501974338647
|long=19.12756296212812
|url=
|adres=Sienkiewicza 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w ścisłym centrum miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Designer Outlet Center Sosnowiec|Designer Outlet Sosnowiec]]
|lat=50.22852707972137
|long=19.17558375084725
|url=https://www.designeroutletsosnowiec.pl/
|adres=Orląt Lwowskich 138
|telefon=
|dodatkowe informacje=Outlet położony przy trasach w południowej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=Kompleks sklepów przy ul. Zuzanny
|lat=50.30355194116329
|long=19.164415549386465
|url=
|adres=ul. Zuzanny / okolice DK94
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kompleks sklepów wielkopowierzchniowych, m.in. Auchan, Decathlon i Leroy Merlin.
}}

== Gastronomia ==
[[Plik:Sosnowiec, Ulica Małachowskiego, Urodziny Małachowskiego, Sierpień 2024 KsP 116.jpg|mały|Ulica Małachowskiego w centrum Sosnowca]]
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Lokale przy ul. Małachowskiego]]
W centrum miasta najwięcej lokali gastronomicznych działa przy [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]], Targowej, Warszawskiej, Modrzejowskiej i w ich najbliższym otoczeniu. Wiele miejsc działa sezonowo z ogródkami letnimi, dlatego godziny otwarcia i rezerwacje najlepiej sprawdzać bezpośrednio u lokali.

=== Restauracje ===

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Pezzo Pizza
|lat=50.271994
|long=19.128398
|url=
|adres=Kościelna 48
|wskazówki=około 3 min pieszo od centrum przez ul. Modrzejowską i Kościelną
|telefon=+48 505 543 020
|dodatkowe informacje=Pizzeria w pobliżu centrum; aktualne godziny warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Buła26th
|lat=50.272084
|long=19.127617
|url=
|adres=Wspólna 26
|wskazówki=okolice ul. Modrzejowskiej
|telefon=
|dodatkowe informacje=Burgery i szybkie dania w pobliżu centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bar Mleczny
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://www.facebook.com/barmlecznysosnowiec
|adres=Warszawska 3/35, Plac Stulecia
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar mleczny przy popularnym ciągu pieszym w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bistro Pi'Stacja
|lat=50.27558640238121
|long=19.130995691026452
|url=
|adres=Modrzejowska 33
|telefon=
|dodatkowe informacje=Mały lokal w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria-Trattoria Stonehenge
|lat=50.28923489604882
|long=19.130857631005107
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100063672847917
|adres=Spółdzielcza 8
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Tapas Bar MAYA
|lat=50.278246
|long=19.128169
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100054798026629
|adres=Warszawska 6
|telefon=
|dodatkowe informacje=Tapas bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Chicago Bar &amp; Restaurant
|lat=50.276702973672634
|long=19.13168353817988
|url=http://restauracja-chicago.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 26
|telefon=
|dodatkowe informacje=Restauracja przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Kaprys Food &amp; Coffee
|lat=50.278827
|long=19.130011
|url=https://www.facebook.com/Kaprys-FoodCoffee-165329846963965/
|adres=Stanisława Małachowskiego 2
|telefon=+48 792 781 398
|dodatkowe informacje=Kuchnia europejska, śniadania i kawa.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Restauracja Warszawska
|lat=50.277276
|long=19.127275
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/restauracja
|adres=Warszawska 18
|wskazówki=w budynku Hotelu Centrum
|telefon=+48 32 256 70 94
|dodatkowe informacje=Kuchnia zagłębiowska, regionalna i europejska.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bombaj Tandoori
|lat=50.27142296527293
|long=19.141376515352487
|url=
|adres=Partyzantów 5
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kuchnia indyjska; przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny i formę działania lokalu.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Zapiekarnik
|lat=50.277043065591805
|long=19.131427574935287
|url=http://zapiekarnik.com/
|adres=Stanisława Małachowskiego 20
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zapiekanki i szybkie dania w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Oh My Ramen
|lat=50.2779092
|long=19.1302603
|url=https://ohmyramen.pl/
|adres=Targowa 1
|telefon=
|dodatkowe informacje=Ramen i kuchnia azjatycka w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria Villaggio
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria przy ul. Małachowskiego; godziny otwarcia warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Złoty Wół
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kebab i szybkie dania w centrum.
}}

=== Puby, kluby i klubokawiarnie ===
[[Plik:Patelnia Sosnowiec - Plac Stulecia nocą.jpg|mały|Plac Stulecia ]]

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=drink
|name=Pijalnia piwa i wódki Sosnowiec
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://pijalnia.eatbu.com/?lang=pl
|adres=Warszawska 3/36, Plac Stulecia
|telefon=+48 574 072 832
|email=pwip.sosnowiec@gmail.com
|dodatkowe informacje=Sieciowy lokal przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ministerstwo Śledzia i Wódki
|lat=50.276333
|long=19.132191
|url=https://msiw.eu/lokal/sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 32
|telefon=
|dodatkowe informacje=Sieciowy pub przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=drink
|name=CyberTap: Pizzeria i samoobsługowy pub
|lat=50.277229
|long=19.126161
|url=https://cybertap.pl
|adres=Warszawska 5A
|telefon=+48 32 724 16 16
|dodatkowe informacje=Pub z samoobsługowymi nalewakami i pizzą.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Księgarnia
|lat=50.27695207417907
|long=19.131531287453253
|url=https://www.facebook.com/ksiegarnia.sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 22
|telefon=
|godziny=nd–czw 10:00–00:00; pt–sob 10:00–02:00
|dodatkowe informacje=Klubokawiarnia w dawnym lokalu księgarni; organizuje spotkania, koncerty, stand-up i wydarzenia kulturalne. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
}}
* {{listing
|type=drink
|name=ČESKÁ Zastávka
|lat=50.277557976392934
|long=19.130729422120847
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61557733809413
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Pociąg do wina
|lat=50.27791344680957
|long=19.130196481396332
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562666236973
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Wine bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Komin Music Cafe
|lat=50.30098153441978
|long=19.13674502928767
|url=https://kominmusiccafe.pl/
|adres=Będzińska 65
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub muzyczny i kawiarnia w północnej części miasta.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dekada Klub
|lat=50.27341604352169
|long=19.127189549649405
|url=https://www.facebook.com/DekadaClub
|adres=Henryka Sienkiewicza 3
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Kamienica Klub &amp; Bar
|lat=50.27674407058393
|long=19.13120656005706
|url=https://facebook.com/kamienica.klub.and.bar
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub i bar przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ogrody Eventplace Sosnowiec
|lat=50.276692716422836
|long=19.13120534174653
|url=https://www.facebook.com/Ogrody.eventplace
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Miejsce wydarzeń i spotkań w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dzień i Noc Sosnowiec
|lat=50.276753074372884
|long=19.13117514580618
|url=https://www.facebook.com/dzieninockatowice
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar/klub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Łysa Wiśnia Sosnowiec
|lat=50.276208544112386
|long=19.13232541617385
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562214441483
|adres=Stanisława Małachowskiego 34
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Comityva 2.0 Live Music Pub
|lat=50.27520078859457
|long=19.13316610909953
|url=https://www.facebook.com/Comityva-Vip-Card-live-music-pub-105772887875125/
|adres=Stanisława Małachowskiego 17a
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub muzyczny w centrum.
}}

=== Kawiarnie ===
* {{listing
|type=drink
|name=Chmurka Cafe
|lat=50.27896520412738
|long=19.129981306690258
|url=https://www.facebook.com/kawiarnia.chmurka
|adres=Aleja Zwycięstwa 1
|wskazówki=około 1 min pieszo od Placu Stulecia; przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa]
|telefon=+48 575 943 274
|dodatkowe informacje=Kawiarnia ze słodkościami klasycznymi, wegańskimi, bezglutenowymi i bez dodatku cukru; aktualne godziny i menu najlepiej sprawdzać w profilu lokalu.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Abadaba
|lat=50.27765653255471
|long=19.12707669886218
|url=https://www.facebook.com/AbadabaSC
|adres=Modrzejowska 1, Plac Stulecia
|telefon=+48 607 070 727
|dodatkowe informacje=Cukiernia i kawiarnia przy głównym placu centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Herbaciarnia Filiżanka
|lat=50.27711911570254
|long=19.130886310608545
|url=https://www.facebook.com/Herbaciarnia-Fili%C5%BCanka-749780745208311/
|adres=Stanisława Małachowskiego 7
|telefon=
|dodatkowe informacje=Herbaciarnia w centrum, przy kompleksie Banku Sztuki.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=BGaleria – Kawiarnia Barwowaart
|lat=50.28838166605968
|long=19.127029367738103
|url=https://barwowaart.pl/
|adres=Marii Skłodowskiej-Curie 10
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kawiarnia i przestrzeń artystyczna.
}}

== Imprezy ==
=== Muzyka i kultura ===
* '''Sosnowiec Fun Festival''' – największa współczesna impreza muzyczno-rozrywkowa w mieście, organizowana przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]].
* '''Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej''' – cykliczny festiwal muzyczny; aktualny program należy sprawdzać na stronach organizatorów.
* '''Metalfest Sosnowiec''' – wydarzenie muzyczne związane ze sceną metalową; terminy i miejsce mogą się zmieniać.
* '''Komin Music Cafe''' – klub z regularnymi koncertami i wydarzeniami muzycznymi.
* '''Bank Sztuki''' i '''Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki''' – nowe przestrzenie wydarzeń artystycznych, teatralnych i muzycznych w centrum.

=== Taniec ===
* Ogólnopolski Turniej Tańca Nowoczesnego WORLD DANCE SOSNOWIEC.
* Mistrzostwa Polski Cheerleaders PFT – wydarzenie sportowo-taneczne organizowane w Sosnowcu.

=== Sport ===
* Wydarzenia sportowe w [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]], w tym mecze piłki nożnej, hokeja i imprezy w hali.
* Zawody wspinaczkowe w Poziom450 – terminy zależą od kalendarza organizatora.
* Wydarzenia rowerowe, w tym [[w:Zagłębiowska Masa Krytyczna|Zagłębiowska Masa Krytyczna]].

=== Inne ===
* '''Kolej w Miniaturze''' – festiwal modelarski; aktualne informacje: [https://www.festiwal.kmd.pl/ festiwal.kmd.pl].
* '''ClassicMania''' – spotkania miłośników starych samochodów; terminy należy sprawdzać w aktualnych zapowiedziach.
* Wydarzenia uliczne i sąsiedzkie przy ul. Małachowskiego, w tym imprezy sezonowe, potańcówki, jarmarki i wydarzenia gastronomiczne.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Hostel Kamienica 9]]
* {{listing
|name=Dom Sportowca MOSiR
|type=sleep
|lat=50.277420
|long=19.102222
|image=
|url=
|adres=Kresowa 1
|wskazówki=okolice [[w:Stadion Ludowy|Stadionu Ludowego]]
|telefon=+48 32 299 64 37
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Przed planowaniem noclegu należy sprawdzić aktualną dostępność bezpośrednio w MOSiR.
}}
* {{listing
|name=Hostel Kamienica 9
|type=sleep
|lat=50.276780373140625
|long=19.131274823220263
|image=Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg
|url=https://www.hostelkamienica9.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|wskazówki=ścisłe centrum, przy ul. Małachowskiego
|telefon=+48 501 480 646
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hostel w centrum miasta, nad lokalami gastronomicznymi i klubowymi.
}}

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg|mały|Hotel Centrum]]
* {{listing
|name=Hotel Centrum
|type=sleep
|lat=50.277387
|long=19.127391
|image=Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/
|adres=Modrzejowska 3
|wskazówki=ścisłe centrum, przy Placu Stulecia
|telefon=+48 32 266 97 23
|fax=
|email=recepcja@hotelcentrumsosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Hotel w zabytkowym budynku w centrum miasta.
}}
* {{listing
|name=Boutique Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.269802
|long=19.140922
|image=
|url=https://www.hotels24.com.pl/nasze-obiekty/boutique-hotels-sosnowiec
|adres=Partyzantów 11
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 11 22
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w bezpośrednim sąsiedztwie centrum.
}}
* {{listing
|name=Hotel Orion
|type=sleep
|lat=50.267319
|long=19.144424
|image=
|url=http://hotelorion.pl/
|adres=Przyjaciół Żołnierza 5A
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 18 97
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w południowo-wschodniej części centrum.
}}
* {{listing
|name=M Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.260753
|long=19.173364
|image=
|url=https://mhotelsosnowiec.pl/
|adres=Wojska Polskiego 199
|wskazówki=południowo-wschodnia część miasta, dogodny dojazd samochodem
|telefon=
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel przy trasie wylotowej w kierunku [[Jaworzno|Jaworzna]] i [[Mysłowice|Mysłowic]].
}}

== Informacje turystyczne ==
* {{listing
|type=info
|name=Centrum Informacji Miejskiej
|url=https://www.sosnowiec.pl/informacja-turystyczna/
|adres=ul. Warszawska 3/20, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 265 60 04
|email=cim@um.sosnowiec.pl
|godziny=pn–pt 08:00–18:00; sob 08:00–16:00
|opis=Punkt informacji miejskiej i turystycznej w pasażu przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=info
|name=[[w:Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]] – Oddział w Sosnowcu
|url=https://pttk.sosnowiec.pl/
|adres=ul. 3 Maja 11, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 23 61
|email=pttk.sosnowiec@gmail.com
|godziny=wt 17:00–18:00; pozostałe terminy wg komunikatów oddziału
|opis=Oddział PTTK; informacje o wycieczkach, imprezach turystycznych i działalności klubów.
}}

== Gdzie dalej ==
* [[Będzin]] – 8 km; miasto z historią sięgającą średniowiecza, [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* [[Dąbrowa Górnicza]] – sąsiednie miasto z pojezierzem [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]], terenami rekreacyjnymi i zabytkami przemysłowymi.
* [[Katowice]] – największe miasto konurbacji, z dobrą komunikacją kolejową, autobusową i tramwajową.
* [[Sławków]] – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* [[Jaworzno]] – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

{{Jest w|Zagłębie Dąbrowskie}}

{{geomap|50.286556|19.141692}}

[[Kategoria:Województwo śląskie]]</text>
      <sha1>net50z509tpb38zhqiwravjvq86mt58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159741</id>
      <parentid>159740</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T17:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57595-07</username>
        <id>17767</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tramwaje */</comment>
      <origin>159741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47767" sha1="j08bj9thday53cd1b46142f5a0dc5w1" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
|nazwa=Sosnowiec
|widok=Sosnowiec_Collage.png
|herb=Coat of Arms of Sosnowiec.PNG
|mapa=POL Sosnowiec map.svg
|region=[[Województwo śląskie]]
|powierzchnia=91,16
|prefiks=+48 32
|www=www.sosnowiec.pl
|państwo=Polska
|kod pocztowy=41-200
|lud=184 988
|opis=
}}
{{Mapframe |50.276667|19.139444|zoom=14|height=840|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}

'''Sosnowiec''' – miasto w południowej [[Polska|Polsce]], w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]] i w [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]]. Leży na pograniczu historycznego [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]], przy ważnych trasach kolejowych i drogowych regionu. Jest najludniejszym miastem Zagłębia Dąbrowskiego.

== Charakterystyka ==
Sosnowiec jest miastem o przemysłowych i górniczych korzeniach. Rozwijał się szczególnie szybko w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, w okresie industrializacji [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. W krajobrazie miasta zachowały się [[w:Pałac Oskara Schöna w Sosnowcu|pałace przemysłowców]], zabudowa robotnicza, ślady dawnego pogranicza, obiekty kolejowe, [[w:Modernizm|modernistyczne]] gmachy publiczne oraz przykłady sztuki powojennej, m.in. mozaiki i dekoracje monumentalne.

Centrum miasta znajduje się w rejonie dworca [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]], [[w:Ulica Warszawska w Sosnowcu|ul. Warszawskiej]], [[w:Ulica Modrzejowska w Sosnowcu|ul. Modrzejowskiej]], al. Zwycięstwa i [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]]. W ostatnich latach ulica Małachowskiego stała się jednym z głównych miejsc gastronomii, klubokawiarni i wydarzeń kulturalnych w centrum.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[https://www.katowice-airport.com/ Lotnisko Katowice-Pyrzowice] ([[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|KTW]]) – główne lotnisko regionu. Siatka połączeń i kierunki zmieniają się sezonowo, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualną listę połączeń na stronie lotniska.

Dojazd z Sosnowca transportem publicznym:
* autobus metropolitalny [[w:Zarząd Transportu Metropolitalnego|Transport GZM]]: linia [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-m19/ M19] kursuje w relacji przez Sosnowiec, [[Będzin]] i Pyrzowice Port Lotniczy;
* kolej: przy lotnisku działa stacja kolejowa [[w:Pyrzowice Lotnisko|Pyrzowice Lotnisko]], położona około 500 m od terminali. Aktualne połączenia kolejowe należy sprawdzić w rozkładzie przewoźników regionalnych.

[https://www.krakowairport.pl/ Lotnisko Kraków-Balice] ([[w:Port lotniczy Kraków-Balice|KRK]]) leży około 66 km od Sosnowca przez [[w:Autostrada A4 (Polska)|autostradę A4]]. Dojazd transportem publicznym zwykle wymaga przesiadki w [[Katowice|Katowicach]] lub [[Kraków|Krakowie]].

=== Pociągiem ===
[[Plik:Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny, wejście do holu głównego z kasami, 5 wrzesień 2024, KsP-211.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]][[Plik:Sosnowiec, Sosnowiec Główny, KsP 03.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]Stacja kolejowa [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]]{{marker|type=go|name=Stacja kolejowa Sosnowiec Główny|url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy|lat=50.278595|long=19.126495}}znajduje się w ścisłym centrum miasta. Obsługuje połączenia regionalne, dalekobieżne i wybrane połączenia międzynarodowe. Bezpośrednie relacje i częstotliwość kursów zmieniają się wraz z korektami rozkładów jazdy, dlatego aktualne odjazdy najlepiej sprawdzać dla konkretnej stacji.

Przydatne rozkłady kolejowe:
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy Sosnowiec Główny] – główna stacja w centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Południowy] – stacja na południe od centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-dandowka/odjazdy Sosnowiec Dańdówka] – stacja w południowej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-porabka/odjazdy Sosnowiec Porąbka] – przystanek kolejowy we wschodniej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-kazimierz/odjazdy Sosnowiec Kazimierz] – stacja w Kazimierzu Górniczym;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-jezor-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Jęzor Południowy] – przystanek kolejowy na południowym krańcu miasta;
* Sosnowiec Maczki – stacja na południowo-wschodnim krańcu miasta.

{{Stan na|2026|06|sekcja}} stacja Sosnowiec Główny i odcinki linii kolejowych w rejonie centrum są modernizowane. Może to powodować czasowe zmiany dojść do peronów, organizacji ruchu, peronów odjazdu i rozkładów.

=== Samochodem ===
Sosnowiec jest ważnym węzłem drogowym, w którym krzyżuje się kilka tras:
* trasa europejska [[w:E75 (trasa europejska)|E75]];
* [[w:Droga ekspresowa S86 (Polska)|S86]] / [[w:Droga krajowa nr 86 (Polska)|DK86]] – kierunek [[Katowice]], [[Tychy]] i Podwarpie;
* [[w:Droga krajowa nr 79 (Polska)|DK79]] – m.in. kierunek [[Bytom]], [[Jaworzno]] i [[Kraków]];
* [[w:Droga krajowa nr 94 (Polska)|DK94]] – kierunek [[Dąbrowa Górnicza]], [[Olkusz]], [[Kraków]] i [[Wrocław]];
* [[w:Droga ekspresowa S1 (Polska)|S1]] – kierunek [[Bielsko-Biała]], lotnisko w Pyrzowicach i [[Zwardoń]].

W pobliżu przebiegają autostrady [[w:Autostrada A4 (Polska)|A4]] oraz [[w:Autostrada A1 (Polska)|A1]]. W godzinach szczytu najbardziej obciążone są dojazdy w stronę Katowic, szczególnie S86.

=== Autobusem ===
W Sosnowcu zatrzymują się autobusy dalekobieżne [[w:FlixBus|FlixBus]], najczęściej w rejonie dworca kolejowego.
* [https://www.flixbus.pl/przystanek-autobusowy/sosnowiec-dworzec-pkp FlixBus – przystanek „Sosnowiec, Dworzec PKP”] – aktualne relacje i godziny odjazdów należy sprawdzić w wyszukiwarce przewoźnika.

== Komunikacja ==
[[Plik:Sosnowiec 3 Maja Pesa Twist.JPG|mały|Tramwaj na ul. 3 Maja]]
Komunikację miejską w Sosnowcu i większości miast metropolii organizuje [https://transportgzm.pl/ Transport GZM]. Autobusy i tramwaje pozwalają dojechać m.in. do [[Katowice|Katowic]], [[Będzin|Będzina]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]], [[Czeladź|Czeladzi]], [[Mysłowice|Mysłowic]] i innych miast [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|GZM]]. Dodatkowe połączenia z [[Jaworzno|Jaworznem]] obsługuje [[w:PKM Jaworzno|PKM Jaworzno]], a na kierunkach podmiejskich działają także prywatni przewoźnicy.

Przydatne przystanki w centrum i przy atrakcjach:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3544/ Sosnowiec Dworzec PKP] i [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3545/ Sosnowiec Dworzec PKP] – przystanki przy dworcu kolejowym;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa] – przystanek tramwajowy w centrum;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego] – przystanek tramwajowy przy ul. Małachowskiego;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium] – przystanek przy [[w:Egzotarium w Sosnowcu|Egzotarium]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy] – przystanek przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/przystanki/sosnowiec/ lista przystanków w Sosnowcu] – pełny spis przystanków Transport GZM.

=== Autobusy i busy ===
Najważniejsze relacje autobusowe z Sosnowca:
* [[Będzin]] – m.in. M19, M23, 90, 116, 807;
* [[Czeladź]] – m.in. M17, 35, 88, 723;
* [[Dąbrowa Górnicza]] – m.in. M4, 18, 34, 55, 690, 808;
* [[Jaworzno]] – linia S oraz połączenia PKM Jaworzno;
* [[Katowice]] – m.in. M4, M13, 18, 40, 154, 805, 807, 808, 835;
* [[Mysłowice]] – m.in. M13, 18, 26, 35, 106, 150, 160, 935;
* [[Olkusz]], [[Sławków]] i [[Wolbrom]] – wybrane połączenia regionalne i prywatne.

=== Tramwaje ===
Przez Sosnowiec przebiegają trasy linii tramwajowych:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t15/ 15] – [[Katowice]] – [[w:Środula|Środula]] – [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]] – Klimontów;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t21/ 21] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Milowice|Milowice]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t24/ 24] – Sosnowiec Dworzec PKP – [[w:Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantynów]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t26/ 26] – Mysłowice – [[w:Niwka|Niwka]] – Sosnowiec – Milowice;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t27/ 27] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Kazimierz Górniczy|Kazimierz Górniczy]].

Przebiegi linii i pętle końcowe mogą się zmieniać w związku z remontami torowisk, dlatego przed przejazdem warto sprawdzić aktualny rozkład.

=== Bilety i planowanie przejazdów ===
Rozkłady jazdy, planowanie trasy i komunikaty o utrudnieniach: [https://rj.transportgzm.pl/ rj.transportgzm.pl].

Cennik i taryfa Transport GZM: [https://transportgzm.pl/price-list/ transportgzm.pl/price-list/].

=== Koleje regionalne ===
Połączenia regionalne z Sosnowcem obsługują przede wszystkim [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] i [[w:Polregio|Polregio]].

Najważniejsze kierunki:
* [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] – linia S1: [[Gliwice]] – [[Zabrze]] – [[Katowice]] – Sosnowiec – [[Będzin]] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Zawiercie]] – [[Częstochowa]];
* [[w:Polregio|Polregio]] – połączenia w kierunku [[Sławków|Sławkowa]], [[Olkusz|Olkusza]], [[Wolbrom|Wolbromia]], Tunelu, [[Sędziszów|Sędziszowa]] i [[Kielce|Kielc]];
* przewoźnicy dalekobieżni – wybrane połączenia w kierunku [[Katowice|Katowic]], [[Kraków|Krakowa]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast.

Aktualne tabele liniowe Kolei Śląskich: [https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Liniowy rozkład jazdy Kolei Śląskich].

=== Rowery ===
[[Plik:Bulwar Czarnej Przemszy w Sosnowcu, stacja roweru metropolitalnego Metrorower, kwiecień 2025, KsP 212.jpg|mały|Stacja Metroroweru w Sosnowcu]]
[[Plik:GZM metropolitan public shared bike system coverage map, 15.12.2025.svg|mały|Zasięg systemu Metrorower]]
Sosnowiec ma sieć dróg rowerowych i połączenia z [[Katowice|Katowicami]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]] oraz [[Będzin|Będzinem]]. Zobacz także: [[w:Transport rowerowy w Sosnowcu|Transport rowerowy w Sosnowcu]].

W całej [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]] działa system roweru publicznego '''[[w:Metrorower|Metrorower]]'''. Stacje znajdują się także w Sosnowcu. Aktualna mapa stacji, zasady działania i cennik: [https://metrorower.transportgzm.pl/ metrorower.transportgzm.pl].

=== Hulajnogi elektryczne ===
W Sosnowcu działają komercyjne systemy hulajnóg elektrycznych. Obszar działania, opłaty i miejsca postoju należy sprawdzać w aplikacji danego operatora.

== Warto zobaczyć ==

=== Zabytki ===
[[Plik:Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 03.jpg|mały|Zamek Sielecki]]
[[Plik:Sosnowiec, Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sosnowcu, KsP.jpg|mały|Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa]]
[[Plik:Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg|mały|Kościół św. Joachima w Zagórzu]]
[[Plik:Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg|mały|Pałac Dietla]]
[[Plik:Dom Ludowy w Sosnowcu 2.jpg|mały|Dom Ludowy]]
Sosnowiec posiada liczne zabytki związane z rozwojem przemysłu, kolei i wielokulturowym charakterem miasta. Wśród najważniejszych warto zobaczyć:
* {{zobacz
| name=[[w:Zamek Sielecki|Zamek Sielecki]]
| alt=Zamek Sielecki
| url=
| email=
| adres=Zamkowa 2
| lat=50.2853823303705
| long=19.145929273922686
| wskazówki=przystanki: Sielec Park, Sielec Kąpielisko
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Murowany zamek barokowy z XVII w.; obecnie mieści [[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]].
| image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Franza Schöna w Sosnowcu|Pałac Franza Schöna]]
| alt=Pałac Franza Schöna w Sosnowcu
| url=
| email=
| adres=1 Maja 19
| lat=50.272928
| long=19.139077
| wskazówki=przystanki: Sosnowiec Rondo Ludwik, Sielec Park
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Eklektyczny pałac z 1903 roku, z charakterystyczną wieżą w stylu gotyku angielskiego.
| image=Franz Schön Palace at 19 1 Maja Street in Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Ernsta Schöna w Sosnowcu|Pałac Ernsta Schöna]]
| alt=Pałac Ernsta Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.29918100634737
| long=19.143325355729065
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Pałac w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zespole parkowo-pałacowym Schöna]], obecnie siedziba [[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]].
| image=Pałac Schoena w Sosnowcu 1.JPG
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Dietla|Pałac Dietla]]
| alt=Pałac Dietla
| url=https://palacdietla.pl/
| email=
| adres=Stefana Żeromskiego 2
| lat=50.28508
| long=19.13812
| wskazówki=w pobliżu przystanku Pogoń Mariacka i dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac Heinricha Dietla z bogato zdobionymi wnętrzami. Więcej o historii obiektu: [https://wikizaglebie.org/wiki/Pa%C5%82ac_Dietla WikiZagłębie].
| image=Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Wilhelma|Pałac Wilhelma Schöna]]
| alt=Pałac Wilhelma Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.300389
| long=19.143181
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac położony w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zabytkowym parku Schöna]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu|Cerkiew prawosławna Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii]]
| alt=Cerkiew prawosławna
| url=
| email=
| adres=Jana Kilińskiego 39
| lat=50.280528
| long=19.127806
| wskazówki=kilka minut pieszo od dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Jedna z najważniejszych pamiątek prawosławnej społeczności miasta.
| image=Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]]
| alt=Bazylika katedralna
| url=
| email=
| adres=Kościelna 1
| lat=50.27465
| long=19.13186
| wskazówki=okolice ul. Kościelnej i Modrzejowskiej
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neoromański kościół z bogatymi polichromiami [[w:Włodzimierz Tetmajer|Włodzimierza Tetmajera]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni|Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni]]
| alt=Kościół św. Jana
| url=https://sosnowiec.luteranie.pl/
| email=
| adres=Żeromskiego 1
| lat=50.285733670385554
| long=19.138021644766635
| wskazówki=w pobliżu Pałacu Dietla
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół [[w:Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP|ewangelicko-augsburski]] w pobliżu Pałacu Dietla.
| image=Kościół ewangelicki w Sosnowcu przy ul. Żeromskiego 1.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Dom Ludowy w Sosnowcu|Dom Ludowy w stylu zakopiańskim]]
| url=
| email=
| adres=Klubowa 2
| lat=50.290764651333795
| long=19.266145915663028
| wskazówki=dzielnica Ostrowy Górnicze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Rzadki w regionie przykład architektury inspirowanej [[w:Styl zakopiański|stylem zakopiańskim]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica i Szkoły Realnej]]
| url=
| email=
| adres=Żeromskiego 3
| lat=50.28753747784086
| long=19.133989957724214
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Reprezentacyjny gmach szkolny w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
| image=Zabytkowy budynek, Żeromskiego 3, Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|Kościół św. Tomasza Apostoła]]
| url=
| email=
| adres=Orla 19
| lat=50.289773583421635
| long=19.13325730769641
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół na Pogoni; z wież roztacza się widok na północną część miasta.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Joachima w Sosnowcu|Kościół św. Joachima]]
| url=
| email=
| adres=Popiełuszki 46
| lat=50.299885695278896
| long=19.18065675216008
| wskazówki=dzielnica Zagórze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Historyczny kościół w [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórzu]].
| image=Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg
}}

=== Szlaki tematyczne ===
[[Plik:Przejście podziemne - Sosnowiec Narutowicza 20230320.jpg|mały|Mozaiki w przejściu podziemnym przy ul. Narutowicza]]
* {{listing
|type=see
|name=Szlak Sosnowieckiej Moderny
|url=https://wikizaglebie.org/wiki/Szlak_Sosnowieckiej_Moderny
|adres=centrum Sosnowca i wybrane dzielnice
|lat=
|long=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Propozycja zwiedzania modernistycznych obiektów Sosnowca, m.in. poczty przy ul. 3 Maja, dawnej [[w:Izba przemysłowo-handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]], dawnej [[w:Zakład Ubezpieczeń Społecznych|Ubezpieczalni Społecznej]], [[w:Urząd miejski|ratusza]], [[w:Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Sosnowcu|Liceum im. Emilii Plater]] oraz wybranych kamienic.
}}

=== Muzea ===
[[Plik:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 194.jpg|mały|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]]
| url=https://muzeum.org.pl/
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.2993009316309
| long=19.14333323146649
| wskazówki=w Pałacu Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum miejskie w Pałacu Schöna, z ekspozycjami dotyczącymi historii, sztuki i kultury Sosnowca.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu|Muzeum Geologiczne Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego]]
| url=
| email=
| adres=Będzińska 60
| lat=50.29945915344371
| long=19.13417676153169
| wskazówki=w kampusie [[w:Uniwersytet Śląski w Katowicach|Uniwersytetu Śląskiego]]
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Zbiory geologiczne Uniwersytetu Śląskiego.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
| url=
| email=
| adres=Kierocińskiej 25
| lat=50.27796680858431
| long=19.112520854168867
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum poświęcone historii zgromadzenia i [[w:Teresa Kierocińska|Matce Teresie Kierocińskiej]].
| image=Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 188.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego|Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego]]
| url=
| email=
| adres=Ostrogórska 30
| lat=50.26923201093596
| long=19.13680796153169
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum akademickie prezentujące historię [[w:Medycyna|medycyny]] i [[w:Farmacja|farmacji]].
| image=Pharmacy Museum of Medical University of Silesia (Ostrogórska 30 Street, Sosnowiec), August 2021.jpg
}}

=== Galerie i kultura ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg|mały|Bank Sztuki przy ul. Małachowskiego 7]]
[[Plik:Potańcówka na Sosnowieckim Dziedzińcu Sztuki.jpg|mały|Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]]
|image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
|url=https://www.zameksielecki.pl/
|adres=Zamkowa 2, 41-211 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 38 42
|email=centrum@zameksielecki.pl
|lat=50.285444
|long=19.145611
|dodatkowe informacje=Galeria i instytucja kultury działająca w historycznym [[w:Zamek Sielecki|Zamku Sieleckim]].
}}
* {{listing
| type = see
| name = Bank Sztuki
| image = Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg
| url = https://banksztuki.com/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7/I, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27678
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Przestrzeń kultury, edukacji i wydarzeń artystycznych w [[w:Budynek banku przy ulicy Małachowskiego 7 w Sosnowcu|dawnym gmachu Banku Polskiego]] przy ul. Małachowskiego. Więcej o budynku: [https://wikizaglebie.org/wiki/Budynek_banku_przy_ulicy_Ma%C5%82achowskiego_7_w_Sosnowcu WikiZagłębie].
| wikidata = Q134716743
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Bank_Sztuki
}}
* {{listing
| type = do
| name = Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki
| image = Inauguracja Sosnowieckiego Dziedzińca Sztuki.jpg
| url = https://banksztuki.com/aktualnosci/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27673
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Dziedziniec przy Banku Sztuki wykorzystywany do wydarzeń plenerowych, koncertów, pokazów, działań teatralnych i projektów artystycznych. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
| wikidata = Q140356473
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Sosnowiecki_Dziedziniec_Sztuki
}}

=== Parki, przyroda i rekreacja ===
[[Plik:Park Sielecki Przemsza Sosnowiec Jesień.jpg|mały|Park Sielecki]]
[[Plik:Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium, Sosnowiec, Grudzień 2023, widok nocny, elewacja wschodnia.jpg|mały|Egzotarium po przebudowie]]
[[Plik:Infrastruktura parku Tysiąclecia, Milowice, Sosnowiec.jpg|mały|Park Tysiąclecia]]
[[Plik:Park im. Jacka Kuronia - 004 Wyspa na stawie Leśny, 02.jpg|mały|Park im. Jacka Kuronia]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park im. Jacka Kuronia w Sosnowcu|Park im. Jacka Kuronia]]
|adres=Kazimierz Górniczy
|lat=50.300331
|long=19.243056
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Duży park rekreacyjny we wschodniej części miasta, z terenami spacerowymi i miejscami wydarzeń plenerowych.
|image=Park Lesna Sosnowiec 3.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna]]
|adres=Chemiczna 12
|lat=50.299853
|long=19.141869
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park z dwoma pałacami i pomnikami przyrody.
|image=Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna, Sosnowiec -02.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Sielecki w Sosnowcu|Park Sielecki]]
|adres=
|lat=50.283889
|long=19.141889
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park zamkowy z pomnikami przyrody, wieżami ogrodu zamkowego, skateparkiem i torem rolkowym.
|image=Relaxation zone in the historic Sielecki Park in Sosnowiec in southern Poland.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Tysiąclecia (Sosnowiec)|Park Tysiąclecia]]
|adres=Milowice
|lat=50.286111
|long=19.085278
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park z trasami pieszymi i rowerowymi.
|image=Park Tysiąclecia Szlak Dawnego Pogranicza 2.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Środula|Park Środula]]
|adres=ul. Małe Zagórze 29
|lat=50.289917
|long=19.163250
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park na wzgórzu, ze stokiem narciarskim, punktem widokowym i panoramą miasta.
|image=Sosnowiec, Park Środula, Staw florek -004.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Kruczkowskiego|Park Kruczkowskiego]] / [[w:Park im. porucznika pilota Jana Fusińskiego|Park im. por. pilota Jana Fusińskiego]]
|adres=
|lat=50.269407
|long=19.126978
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park w południowej części centrum.
|image=Park Fusińskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Egzotarium w Sosnowcu|Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium]]
|adres=Marszałka Józefa Piłsudskiego 116
|lat=50.281935
|long=19.103676
|url=https://www.cee-egzotarium.sosnowiec.pl/
|telefon=+48 32 739 98 87
|godziny=wt–nd 09:00–19:00; kasa do 18:00; poniedziałki nieczynne
|dodatkowe informacje=Nowoczesny ogród botaniczno-zoologiczny i centrum edukacji ekologicznej. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium].
|image=Sosnowiec - Nowe Egzotarium 11.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Dietla (Sosnowiec)|Park Dietla]]
|adres=ul. Stefana Żeromskiego
|lat=50.285278
|long=19.136389
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park przypałacowy przy [[w:Pałac Dietla|Pałacu Dietla]].
|image=Park Dietla, ul. Żeromskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Torfowisko Sosnowiec-Bory|Torfowisko Sosnowiec-Bory]]
|adres=Bory
|lat=50.276250
|long=19.270000
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Obszar [[w:Natura 2000|Natura 2000]] (SOO) – kod PLH240038.
|image=Natura 2000 Torfowisko Bory w Sosnowcu.jpg
}}

=== Rozrywka i sport ===
[[Plik:Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg|mały|Stawiki]]
[[Plik:Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg|mały|ArcelorMittal Park]]
[[Plik:Mistrzostwa Polski w Wakeboardzie i Wakeskacie, Wake Zone Stawiki, Sosnowiec, 6-10 sieprień 2024, KsP 02.jpg|mały|Wake Zone Stawiki]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki|Stawiki]] (kompleks sportowo-rekreacyjny)
|lat=50.275490
|long=19.109070
|image=Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Kąpielisko i tereny rekreacyjne przy zbiorniku.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki#Wake Zone Stawiki|Wake Zone Stawiki]]
|lat=50.273908
|long=19.111366
|image=Sosnowiec Stawiki416.jpg
|url=https://wake-zone.pl/
|adres=Stawiki
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=+48 577 776 977
|email=kontakt@wake-zone.pl
|dodatkowe informacje=Wyciągi do wakeboardu i nart wodnych na zbiorniku Stawiki.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Park / Zagłębiowski Park Sportowy]]
|lat=50.28861
|long=19.16928
|image=Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg
|url=https://zps-sosnowiec.pl/
|adres=plac Zagłębia 1
|wskazówki=przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy]
|telefon=+48 32 341 74 17
|email=biuro@zps-sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kompleks sportowo-wydarzeniowy obejmujący stadion piłkarski, halę sportową i stadion zimowy; miejsce meczów, koncertów i dużych imprez plenerowych.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Autodrom Tor Kartingowy
|lat=50.295000
|long=19.113889
|image=
|url=https://gokarty.sosnowiec.pl/
|adres=Stawowa 4
|wskazówki=
|telefon=+48 507 810 058
|email=biuro@gokarty.sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kryty, dwupoziomowy tor kartingowy.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Poziom450
|lat=50.281081
|long=19.148881
|image=Sosnowiec centrum wspinaczkowe poziom450.jpg
|url=https://poziom450.pl/
|adres=Narutowicza 51
|wskazówki=w zabudowaniach dawnej KWK „Sosnowiec”
|telefon=+48 730 45 45 46
|email=
|dodatkowe informacje=Centrum wspinaczkowe w zabudowaniach dawnej [[w:Kopalnia Węgla Kamiennego Sosnowiec|KWK „Sosnowiec”]].
}}

==== Rowerowe szlaki turystyczne ====
[[Plik:Szlak dawnego pogranicza S86.jpg|mały|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
|lat=50.246761
|long=19.147959
|image=Rybaczowka Park Wygoda Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy związany z dawnym pograniczem państw zaborczych; prowadzi m.in. w rejon [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkąta Trzech Cesarzy]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego|Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego]]
|lat=50.286350
|long=19.180480
|image=Szlak Rowerowy Lasu Zagorskiego Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie [[w:Las Zagórski|Lasu Zagórskiego]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Czarnego Morza|Szlak Rowerowy Czarnego Morza]]
|lat=50.283011
|long=19.228525
|image=Zarośla nad rzeką Bobrek.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie doliny [[w:Bobrek (dopływ Białej Przemszy)|Bobrka]].
}}

=== Punkty widokowe ===
* Punkt widokowy [[w:Stok Narciarski Środula|Stok Środula]].
* Wieże [[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|kościoła św. Tomasza Apostoła]] – dostępność wejścia należy sprawdzić lokalnie.

=== Inne ===
[[Plik:Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg|mały|Trójkąt Trzech Cesarzy]]
* {{listing
|type=see
|name=[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]
|url=
|adres=zbieg Czarnej i Białej Przemszy
|lat=50.2467
|long=19.1479
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Historyczny punkt zbiegu granic państw zaborczych z lat 1871–1918, położony przy połączeniu [[w:Czarna Przemsza|Czarnej]] i [[w:Biała Przemsza|Białej Przemszy]]. Więcej: [https://wikizaglebie.org/wiki/Tr%C3%B3jk%C4%85t_Trzech_Cesarzy WikiZagłębie].
|image=Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg
}}

== Warto spróbować ==
* '''Zalewajka''' – zupa kojarzona z kuchnią regionalną [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]] i okolic.
* Lokalne bary mleczne i małe lokale w centrum – szczególnie w rejonie ul. Warszawskiej, Modrzejowskiej, Targowej i Małachowskiego.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego|Szlak Zabytków Techniki]]''' – regionalny szlak obiektów dziedzictwa przemysłowego.
* '''[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]''' – szlak rowerowy prowadzący m.in. przez Trójkąt Trzech Cesarzy i tereny nad [[w:Przemsza|Przemszą]].
* '''[[Będzin]]''' – miasto z [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* '''[[Dąbrowa Górnicza]]''' – sąsiednie miasto z jeziorami [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]] i terenami rekreacyjnymi.
* '''[[Katowice]]''' – stolica województwa, dobrze skomunikowana z Sosnowcem koleją, tramwajami i autobusami.
* '''[[Sławków]]''' – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* '''[[Jaworzno]]''' – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

== Zakupy ==
[[Plik:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec, widok wieczorny, 2024 KsP 072.jpg|mały|CH Plejada]]
W Sosnowcu działają centra handlowe, sklepy wielkopowierzchniowe i lokale usługowe w centrum.

* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec|Plejada Sosnowiec]]
|lat=50.29098138575
|long=19.15217361542694
|url=https://www.plejadasosnowiec.pl/
|adres=Staszica 8B
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w północno-wschodniej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Plaza|Plaza Sosnowiec]]
|lat=50.27501974338647
|long=19.12756296212812
|url=
|adres=Sienkiewicza 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w ścisłym centrum miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Designer Outlet Center Sosnowiec|Designer Outlet Sosnowiec]]
|lat=50.22852707972137
|long=19.17558375084725
|url=https://www.designeroutletsosnowiec.pl/
|adres=Orląt Lwowskich 138
|telefon=
|dodatkowe informacje=Outlet położony przy trasach w południowej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=Kompleks sklepów przy ul. Zuzanny
|lat=50.30355194116329
|long=19.164415549386465
|url=
|adres=ul. Zuzanny / okolice DK94
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kompleks sklepów wielkopowierzchniowych, m.in. Auchan, Decathlon i Leroy Merlin.
}}

== Gastronomia ==
[[Plik:Sosnowiec, Ulica Małachowskiego, Urodziny Małachowskiego, Sierpień 2024 KsP 116.jpg|mały|Ulica Małachowskiego w centrum Sosnowca]]
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Lokale przy ul. Małachowskiego]]
W centrum miasta najwięcej lokali gastronomicznych działa przy [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]], Targowej, Warszawskiej, Modrzejowskiej i w ich najbliższym otoczeniu. Wiele miejsc działa sezonowo z ogródkami letnimi, dlatego godziny otwarcia i rezerwacje najlepiej sprawdzać bezpośrednio u lokali.

=== Restauracje ===

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Pezzo Pizza
|lat=50.271994
|long=19.128398
|url=
|adres=Kościelna 48
|wskazówki=około 3 min pieszo od centrum przez ul. Modrzejowską i Kościelną
|telefon=+48 505 543 020
|dodatkowe informacje=Pizzeria w pobliżu centrum; aktualne godziny warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Buła26th
|lat=50.272084
|long=19.127617
|url=
|adres=Wspólna 26
|wskazówki=okolice ul. Modrzejowskiej
|telefon=
|dodatkowe informacje=Burgery i szybkie dania w pobliżu centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bar Mleczny
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://www.facebook.com/barmlecznysosnowiec
|adres=Warszawska 3/35, Plac Stulecia
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar mleczny przy popularnym ciągu pieszym w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bistro Pi'Stacja
|lat=50.27558640238121
|long=19.130995691026452
|url=
|adres=Modrzejowska 33
|telefon=
|dodatkowe informacje=Mały lokal w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria-Trattoria Stonehenge
|lat=50.28923489604882
|long=19.130857631005107
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100063672847917
|adres=Spółdzielcza 8
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Tapas Bar MAYA
|lat=50.278246
|long=19.128169
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100054798026629
|adres=Warszawska 6
|telefon=
|dodatkowe informacje=Tapas bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Chicago Bar &amp; Restaurant
|lat=50.276702973672634
|long=19.13168353817988
|url=http://restauracja-chicago.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 26
|telefon=
|dodatkowe informacje=Restauracja przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Kaprys Food &amp; Coffee
|lat=50.278827
|long=19.130011
|url=https://www.facebook.com/Kaprys-FoodCoffee-165329846963965/
|adres=Stanisława Małachowskiego 2
|telefon=+48 792 781 398
|dodatkowe informacje=Kuchnia europejska, śniadania i kawa.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Restauracja Warszawska
|lat=50.277276
|long=19.127275
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/restauracja
|adres=Warszawska 18
|wskazówki=w budynku Hotelu Centrum
|telefon=+48 32 256 70 94
|dodatkowe informacje=Kuchnia zagłębiowska, regionalna i europejska.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bombaj Tandoori
|lat=50.27142296527293
|long=19.141376515352487
|url=
|adres=Partyzantów 5
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kuchnia indyjska; przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny i formę działania lokalu.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Zapiekarnik
|lat=50.277043065591805
|long=19.131427574935287
|url=http://zapiekarnik.com/
|adres=Stanisława Małachowskiego 20
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zapiekanki i szybkie dania w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Oh My Ramen
|lat=50.2779092
|long=19.1302603
|url=https://ohmyramen.pl/
|adres=Targowa 1
|telefon=
|dodatkowe informacje=Ramen i kuchnia azjatycka w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria Villaggio
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria przy ul. Małachowskiego; godziny otwarcia warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Złoty Wół
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kebab i szybkie dania w centrum.
}}

=== Puby, kluby i klubokawiarnie ===
[[Plik:Patelnia Sosnowiec - Plac Stulecia nocą.jpg|mały|Plac Stulecia ]]

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=drink
|name=Pijalnia piwa i wódki Sosnowiec
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://pijalnia.eatbu.com/?lang=pl
|adres=Warszawska 3/36, Plac Stulecia
|telefon=+48 574 072 832
|email=pwip.sosnowiec@gmail.com
|dodatkowe informacje=Sieciowy lokal przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ministerstwo Śledzia i Wódki
|lat=50.276333
|long=19.132191
|url=https://msiw.eu/lokal/sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 32
|telefon=
|dodatkowe informacje=Sieciowy pub przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=drink
|name=CyberTap: Pizzeria i samoobsługowy pub
|lat=50.277229
|long=19.126161
|url=https://cybertap.pl
|adres=Warszawska 5A
|telefon=+48 32 724 16 16
|dodatkowe informacje=Pub z samoobsługowymi nalewakami i pizzą.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Księgarnia
|lat=50.27695207417907
|long=19.131531287453253
|url=https://www.facebook.com/ksiegarnia.sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 22
|telefon=
|godziny=nd–czw 10:00–00:00; pt–sob 10:00–02:00
|dodatkowe informacje=Klubokawiarnia w dawnym lokalu księgarni; organizuje spotkania, koncerty, stand-up i wydarzenia kulturalne. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
}}
* {{listing
|type=drink
|name=ČESKÁ Zastávka
|lat=50.277557976392934
|long=19.130729422120847
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61557733809413
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Pociąg do wina
|lat=50.27791344680957
|long=19.130196481396332
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562666236973
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Wine bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Komin Music Cafe
|lat=50.30098153441978
|long=19.13674502928767
|url=https://kominmusiccafe.pl/
|adres=Będzińska 65
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub muzyczny i kawiarnia w północnej części miasta.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dekada Klub
|lat=50.27341604352169
|long=19.127189549649405
|url=https://www.facebook.com/DekadaClub
|adres=Henryka Sienkiewicza 3
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Kamienica Klub &amp; Bar
|lat=50.27674407058393
|long=19.13120656005706
|url=https://facebook.com/kamienica.klub.and.bar
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub i bar przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ogrody Eventplace Sosnowiec
|lat=50.276692716422836
|long=19.13120534174653
|url=https://www.facebook.com/Ogrody.eventplace
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Miejsce wydarzeń i spotkań w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dzień i Noc Sosnowiec
|lat=50.276753074372884
|long=19.13117514580618
|url=https://www.facebook.com/dzieninockatowice
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar/klub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Łysa Wiśnia Sosnowiec
|lat=50.276208544112386
|long=19.13232541617385
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562214441483
|adres=Stanisława Małachowskiego 34
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Comityva 2.0 Live Music Pub
|lat=50.27520078859457
|long=19.13316610909953
|url=https://www.facebook.com/Comityva-Vip-Card-live-music-pub-105772887875125/
|adres=Stanisława Małachowskiego 17a
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub muzyczny w centrum.
}}

=== Kawiarnie ===
* {{listing
|type=drink
|name=Chmurka Cafe
|lat=50.27896520412738
|long=19.129981306690258
|url=https://www.facebook.com/kawiarnia.chmurka
|adres=Aleja Zwycięstwa 1
|wskazówki=około 1 min pieszo od Placu Stulecia; przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa]
|telefon=+48 575 943 274
|dodatkowe informacje=Kawiarnia ze słodkościami klasycznymi, wegańskimi, bezglutenowymi i bez dodatku cukru; aktualne godziny i menu najlepiej sprawdzać w profilu lokalu.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Abadaba
|lat=50.27765653255471
|long=19.12707669886218
|url=https://www.facebook.com/AbadabaSC
|adres=Modrzejowska 1, Plac Stulecia
|telefon=+48 607 070 727
|dodatkowe informacje=Cukiernia i kawiarnia przy głównym placu centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Herbaciarnia Filiżanka
|lat=50.27711911570254
|long=19.130886310608545
|url=https://www.facebook.com/Herbaciarnia-Fili%C5%BCanka-749780745208311/
|adres=Stanisława Małachowskiego 7
|telefon=
|dodatkowe informacje=Herbaciarnia w centrum, przy kompleksie Banku Sztuki.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=BGaleria – Kawiarnia Barwowaart
|lat=50.28838166605968
|long=19.127029367738103
|url=https://barwowaart.pl/
|adres=Marii Skłodowskiej-Curie 10
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kawiarnia i przestrzeń artystyczna.
}}

== Imprezy ==
=== Muzyka i kultura ===
* '''Sosnowiec Fun Festival''' – największa współczesna impreza muzyczno-rozrywkowa w mieście, organizowana przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]].
* '''Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej''' – cykliczny festiwal muzyczny; aktualny program należy sprawdzać na stronach organizatorów.
* '''Metalfest Sosnowiec''' – wydarzenie muzyczne związane ze sceną metalową; terminy i miejsce mogą się zmieniać.
* '''Komin Music Cafe''' – klub z regularnymi koncertami i wydarzeniami muzycznymi.
* '''Bank Sztuki''' i '''Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki''' – nowe przestrzenie wydarzeń artystycznych, teatralnych i muzycznych w centrum.

=== Taniec ===
* Ogólnopolski Turniej Tańca Nowoczesnego WORLD DANCE SOSNOWIEC.
* Mistrzostwa Polski Cheerleaders PFT – wydarzenie sportowo-taneczne organizowane w Sosnowcu.

=== Sport ===
* Wydarzenia sportowe w [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]], w tym mecze piłki nożnej, hokeja i imprezy w hali.
* Zawody wspinaczkowe w Poziom450 – terminy zależą od kalendarza organizatora.
* Wydarzenia rowerowe, w tym [[w:Zagłębiowska Masa Krytyczna|Zagłębiowska Masa Krytyczna]].

=== Inne ===
* '''Kolej w Miniaturze''' – festiwal modelarski; aktualne informacje: [https://www.festiwal.kmd.pl/ festiwal.kmd.pl].
* '''ClassicMania''' – spotkania miłośników starych samochodów; terminy należy sprawdzać w aktualnych zapowiedziach.
* Wydarzenia uliczne i sąsiedzkie przy ul. Małachowskiego, w tym imprezy sezonowe, potańcówki, jarmarki i wydarzenia gastronomiczne.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Hostel Kamienica 9]]
* {{listing
|name=Dom Sportowca MOSiR
|type=sleep
|lat=50.277420
|long=19.102222
|image=
|url=
|adres=Kresowa 1
|wskazówki=okolice [[w:Stadion Ludowy|Stadionu Ludowego]]
|telefon=+48 32 299 64 37
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Przed planowaniem noclegu należy sprawdzić aktualną dostępność bezpośrednio w MOSiR.
}}
* {{listing
|name=Hostel Kamienica 9
|type=sleep
|lat=50.276780373140625
|long=19.131274823220263
|image=Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg
|url=https://www.hostelkamienica9.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|wskazówki=ścisłe centrum, przy ul. Małachowskiego
|telefon=+48 501 480 646
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hostel w centrum miasta, nad lokalami gastronomicznymi i klubowymi.
}}

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg|mały|Hotel Centrum]]
* {{listing
|name=Hotel Centrum
|type=sleep
|lat=50.277387
|long=19.127391
|image=Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/
|adres=Modrzejowska 3
|wskazówki=ścisłe centrum, przy Placu Stulecia
|telefon=+48 32 266 97 23
|fax=
|email=recepcja@hotelcentrumsosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Hotel w zabytkowym budynku w centrum miasta.
}}
* {{listing
|name=Boutique Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.269802
|long=19.140922
|image=
|url=https://www.hotels24.com.pl/nasze-obiekty/boutique-hotels-sosnowiec
|adres=Partyzantów 11
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 11 22
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w bezpośrednim sąsiedztwie centrum.
}}
* {{listing
|name=Hotel Orion
|type=sleep
|lat=50.267319
|long=19.144424
|image=
|url=http://hotelorion.pl/
|adres=Przyjaciół Żołnierza 5A
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 18 97
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w południowo-wschodniej części centrum.
}}
* {{listing
|name=M Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.260753
|long=19.173364
|image=
|url=https://mhotelsosnowiec.pl/
|adres=Wojska Polskiego 199
|wskazówki=południowo-wschodnia część miasta, dogodny dojazd samochodem
|telefon=
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel przy trasie wylotowej w kierunku [[Jaworzno|Jaworzna]] i [[Mysłowice|Mysłowic]].
}}

== Informacje turystyczne ==
* {{listing
|type=info
|name=Centrum Informacji Miejskiej
|url=https://www.sosnowiec.pl/informacja-turystyczna/
|adres=ul. Warszawska 3/20, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 265 60 04
|email=cim@um.sosnowiec.pl
|godziny=pn–pt 08:00–18:00; sob 08:00–16:00
|opis=Punkt informacji miejskiej i turystycznej w pasażu przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=info
|name=[[w:Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]] – Oddział w Sosnowcu
|url=https://pttk.sosnowiec.pl/
|adres=ul. 3 Maja 11, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 23 61
|email=pttk.sosnowiec@gmail.com
|godziny=wt 17:00–18:00; pozostałe terminy wg komunikatów oddziału
|opis=Oddział PTTK; informacje o wycieczkach, imprezach turystycznych i działalności klubów.
}}

== Gdzie dalej ==
* [[Będzin]] – 8 km; miasto z historią sięgającą średniowiecza, [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* [[Dąbrowa Górnicza]] – sąsiednie miasto z pojezierzem [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]], terenami rekreacyjnymi i zabytkami przemysłowymi.
* [[Katowice]] – największe miasto konurbacji, z dobrą komunikacją kolejową, autobusową i tramwajową.
* [[Sławków]] – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* [[Jaworzno]] – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

{{Jest w|Zagłębie Dąbrowskie}}

{{geomap|50.286556|19.141692}}

[[Kategoria:Województwo śląskie]]</text>
      <sha1>j08bj9thday53cd1b46142f5a0dc5w1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159742</id>
      <parentid>159741</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T17:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57595-07</username>
        <id>17767</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pociągiem */</comment>
      <origin>159742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47767" sha1="b4cinnf0qkxixsthyfokb7tpf94qjzo" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
|nazwa=Sosnowiec
|widok=Sosnowiec_Collage.png
|herb=Coat of Arms of Sosnowiec.PNG
|mapa=POL Sosnowiec map.svg
|region=[[Województwo śląskie]]
|powierzchnia=91,16
|prefiks=+48 32
|www=www.sosnowiec.pl
|państwo=Polska
|kod pocztowy=41-200
|lud=184 988
|opis=
}}
{{Mapframe |50.276667|19.139444|zoom=14|height=840|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}

'''Sosnowiec''' – miasto w południowej [[Polska|Polsce]], w [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]], w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]] i w [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]]. Leży na pograniczu historycznego [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] i [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]], przy ważnych trasach kolejowych i drogowych regionu. Jest najludniejszym miastem Zagłębia Dąbrowskiego.

== Charakterystyka ==
Sosnowiec jest miastem o przemysłowych i górniczych korzeniach. Rozwijał się szczególnie szybko w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, w okresie industrializacji [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]. W krajobrazie miasta zachowały się [[w:Pałac Oskara Schöna w Sosnowcu|pałace przemysłowców]], zabudowa robotnicza, ślady dawnego pogranicza, obiekty kolejowe, [[w:Modernizm|modernistyczne]] gmachy publiczne oraz przykłady sztuki powojennej, m.in. mozaiki i dekoracje monumentalne.

Centrum miasta znajduje się w rejonie dworca [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]], [[w:Ulica Warszawska w Sosnowcu|ul. Warszawskiej]], [[w:Ulica Modrzejowska w Sosnowcu|ul. Modrzejowskiej]], al. Zwycięstwa i [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]]. W ostatnich latach ulica Małachowskiego stała się jednym z głównych miejsc gastronomii, klubokawiarni i wydarzeń kulturalnych w centrum.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[https://www.katowice-airport.com/ Lotnisko Katowice-Pyrzowice] ([[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|KTW]]) – główne lotnisko regionu. Siatka połączeń i kierunki zmieniają się sezonowo, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualną listę połączeń na stronie lotniska.

Dojazd z Sosnowca transportem publicznym:
* autobus metropolitalny [[w:Zarząd Transportu Metropolitalnego|Transport GZM]]: linia [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/3-m19/ M19] kursuje w relacji przez Sosnowiec, [[Będzin]] i Pyrzowice Port Lotniczy;
* kolej: przy lotnisku działa stacja kolejowa [[w:Pyrzowice Lotnisko|Pyrzowice Lotnisko]], położona około 500 m od terminali. Aktualne połączenia kolejowe należy sprawdzić w rozkładzie przewoźników regionalnych.

[https://www.krakowairport.pl/ Lotnisko Kraków-Balice] ([[w:Port lotniczy Kraków-Balice|KRK]]) leży około 66 km od Sosnowca przez [[w:Autostrada A4 (Polska)|autostradę A4]]. Dojazd transportem publicznym zwykle wymaga przesiadki w [[Katowice|Katowicach]] lub [[Kraków|Krakowie]].

=== Pociągiem ===
[[Plik:Sosnowiec, Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny, wejście do holu głównego z kasami, 5 wrzesień 2024, KsP-211.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]][[Plik:Sosnowiec, Sosnowiec Główny, KsP 03.jpg|mały|Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]]Stacja kolejowa [[w:Sosnowiec Główny|Sosnowiec Główny]]{{marker|type=go|name=Stacja kolejowa Sosnowiec Główny|url=https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy|lat=50.278595|long=19.126495}}znajduje się w ścisłym centrum miasta. Obsługuje połączenia regionalne, dalekobieżne i wybrane połączenia międzynarodowe. Bezpośrednie relacje i częstotliwość kursów zmieniają się wraz z korektami rozkładów jazdy, dlatego aktualne odjazdy najlepiej sprawdzać dla konkretnej stacji.

Przydatne rozkłady kolejowe:
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-glowny/odjazdy Sosnowiec Główny] – główna stacja w centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Południowy] – stacja na południe od centrum;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-dandowka/odjazdy Sosnowiec Dańdówka] – stacja w południowej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-porabka/odjazdy Sosnowiec Porąbka] – przystanek kolejowy we wschodniej części miasta;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-kazimierz/odjazdy Sosnowiec Kazimierz] – stacja w Kazimierzu Górniczym;
* [https://koleo.pl/dworzec-pkp/sosnowiec-jezor-poludniowy/odjazdy Sosnowiec Jęzor Południowy] – przystanek kolejowy na południowym krańcu miasta;
* Sosnowiec Maczki – stacja na południowo-wschodnim krańcu miasta.

{{Stan na|2026|06|sekcja}} Stacja Sosnowiec Główny i odcinki linii kolejowych w rejonie centrum są modernizowane. Może to powodować czasowe zmiany dojść do peronów, organizacji ruchu, peronów odjazdu i rozkładów.

=== Samochodem ===
Sosnowiec jest ważnym węzłem drogowym, w którym krzyżuje się kilka tras:
* trasa europejska [[w:E75 (trasa europejska)|E75]];
* [[w:Droga ekspresowa S86 (Polska)|S86]] / [[w:Droga krajowa nr 86 (Polska)|DK86]] – kierunek [[Katowice]], [[Tychy]] i Podwarpie;
* [[w:Droga krajowa nr 79 (Polska)|DK79]] – m.in. kierunek [[Bytom]], [[Jaworzno]] i [[Kraków]];
* [[w:Droga krajowa nr 94 (Polska)|DK94]] – kierunek [[Dąbrowa Górnicza]], [[Olkusz]], [[Kraków]] i [[Wrocław]];
* [[w:Droga ekspresowa S1 (Polska)|S1]] – kierunek [[Bielsko-Biała]], lotnisko w Pyrzowicach i [[Zwardoń]].

W pobliżu przebiegają autostrady [[w:Autostrada A4 (Polska)|A4]] oraz [[w:Autostrada A1 (Polska)|A1]]. W godzinach szczytu najbardziej obciążone są dojazdy w stronę Katowic, szczególnie S86.

=== Autobusem ===
W Sosnowcu zatrzymują się autobusy dalekobieżne [[w:FlixBus|FlixBus]], najczęściej w rejonie dworca kolejowego.
* [https://www.flixbus.pl/przystanek-autobusowy/sosnowiec-dworzec-pkp FlixBus – przystanek „Sosnowiec, Dworzec PKP”] – aktualne relacje i godziny odjazdów należy sprawdzić w wyszukiwarce przewoźnika.

== Komunikacja ==
[[Plik:Sosnowiec 3 Maja Pesa Twist.JPG|mały|Tramwaj na ul. 3 Maja]]
Komunikację miejską w Sosnowcu i większości miast metropolii organizuje [https://transportgzm.pl/ Transport GZM]. Autobusy i tramwaje pozwalają dojechać m.in. do [[Katowice|Katowic]], [[Będzin|Będzina]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]], [[Czeladź|Czeladzi]], [[Mysłowice|Mysłowic]] i innych miast [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|GZM]]. Dodatkowe połączenia z [[Jaworzno|Jaworznem]] obsługuje [[w:PKM Jaworzno|PKM Jaworzno]], a na kierunkach podmiejskich działają także prywatni przewoźnicy.

Przydatne przystanki w centrum i przy atrakcjach:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3544/ Sosnowiec Dworzec PKP] i [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/3545/ Sosnowiec Dworzec PKP] – przystanki przy dworcu kolejowym;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa] – przystanek tramwajowy w centrum;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego] – przystanek tramwajowy przy ul. Małachowskiego;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium] – przystanek przy [[w:Egzotarium w Sosnowcu|Egzotarium]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy] – przystanek przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/przystanki/sosnowiec/ lista przystanków w Sosnowcu] – pełny spis przystanków Transport GZM.

=== Autobusy i busy ===
Najważniejsze relacje autobusowe z Sosnowca:
* [[Będzin]] – m.in. M19, M23, 90, 116, 807;
* [[Czeladź]] – m.in. M17, 35, 88, 723;
* [[Dąbrowa Górnicza]] – m.in. M4, 18, 34, 55, 690, 808;
* [[Jaworzno]] – linia S oraz połączenia PKM Jaworzno;
* [[Katowice]] – m.in. M4, M13, 18, 40, 154, 805, 807, 808, 835;
* [[Mysłowice]] – m.in. M13, 18, 26, 35, 106, 150, 160, 935;
* [[Olkusz]], [[Sławków]] i [[Wolbrom]] – wybrane połączenia regionalne i prywatne.

=== Tramwaje ===
Przez Sosnowiec przebiegają trasy linii tramwajowych:
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t15/ 15] – [[Katowice]] – [[w:Środula|Środula]] – [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórze]] – Klimontów;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t21/ 21] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Milowice|Milowice]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t24/ 24] – Sosnowiec Dworzec PKP – [[w:Konstantynów (Sosnowiec)|Konstantynów]];
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t26/ 26] – Mysłowice – [[w:Niwka|Niwka]] – Sosnowiec – Milowice;
* [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/0-t27/ 27] – [[Będzin]] – Sosnowiec – [[w:Kazimierz Górniczy|Kazimierz Górniczy]].

Przebiegi linii i pętle końcowe mogą się zmieniać w związku z remontami torowisk, dlatego przed przejazdem warto sprawdzić aktualny rozkład.

=== Bilety i planowanie przejazdów ===
Rozkłady jazdy, planowanie trasy i komunikaty o utrudnieniach: [https://rj.transportgzm.pl/ rj.transportgzm.pl].

Cennik i taryfa Transport GZM: [https://transportgzm.pl/price-list/ transportgzm.pl/price-list/].

=== Koleje regionalne ===
Połączenia regionalne z Sosnowcem obsługują przede wszystkim [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] i [[w:Polregio|Polregio]].

Najważniejsze kierunki:
* [[w:Koleje Śląskie|Koleje Śląskie]] – linia S1: [[Gliwice]] – [[Zabrze]] – [[Katowice]] – Sosnowiec – [[Będzin]] – [[Dąbrowa Górnicza]] – [[Zawiercie]] – [[Częstochowa]];
* [[w:Polregio|Polregio]] – połączenia w kierunku [[Sławków|Sławkowa]], [[Olkusz|Olkusza]], [[Wolbrom|Wolbromia]], Tunelu, [[Sędziszów|Sędziszowa]] i [[Kielce|Kielc]];
* przewoźnicy dalekobieżni – wybrane połączenia w kierunku [[Katowice|Katowic]], [[Kraków|Krakowa]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast.

Aktualne tabele liniowe Kolei Śląskich: [https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Liniowy rozkład jazdy Kolei Śląskich].

=== Rowery ===
[[Plik:Bulwar Czarnej Przemszy w Sosnowcu, stacja roweru metropolitalnego Metrorower, kwiecień 2025, KsP 212.jpg|mały|Stacja Metroroweru w Sosnowcu]]
[[Plik:GZM metropolitan public shared bike system coverage map, 15.12.2025.svg|mały|Zasięg systemu Metrorower]]
Sosnowiec ma sieć dróg rowerowych i połączenia z [[Katowice|Katowicami]], [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrową Górniczą]] oraz [[Będzin|Będzinem]]. Zobacz także: [[w:Transport rowerowy w Sosnowcu|Transport rowerowy w Sosnowcu]].

W całej [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii]] działa system roweru publicznego '''[[w:Metrorower|Metrorower]]'''. Stacje znajdują się także w Sosnowcu. Aktualna mapa stacji, zasady działania i cennik: [https://metrorower.transportgzm.pl/ metrorower.transportgzm.pl].

=== Hulajnogi elektryczne ===
W Sosnowcu działają komercyjne systemy hulajnóg elektrycznych. Obszar działania, opłaty i miejsca postoju należy sprawdzać w aplikacji danego operatora.

== Warto zobaczyć ==

=== Zabytki ===
[[Plik:Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 03.jpg|mały|Zamek Sielecki]]
[[Plik:Sosnowiec, Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sosnowcu, KsP.jpg|mały|Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa]]
[[Plik:Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg|mały|Kościół św. Joachima w Zagórzu]]
[[Plik:Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg|mały|Pałac Dietla]]
[[Plik:Dom Ludowy w Sosnowcu 2.jpg|mały|Dom Ludowy]]
Sosnowiec posiada liczne zabytki związane z rozwojem przemysłu, kolei i wielokulturowym charakterem miasta. Wśród najważniejszych warto zobaczyć:
* {{zobacz
| name=[[w:Zamek Sielecki|Zamek Sielecki]]
| alt=Zamek Sielecki
| url=
| email=
| adres=Zamkowa 2
| lat=50.2853823303705
| long=19.145929273922686
| wskazówki=przystanki: Sielec Park, Sielec Kąpielisko
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Murowany zamek barokowy z XVII w.; obecnie mieści [[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]].
| image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Franza Schöna w Sosnowcu|Pałac Franza Schöna]]
| alt=Pałac Franza Schöna w Sosnowcu
| url=
| email=
| adres=1 Maja 19
| lat=50.272928
| long=19.139077
| wskazówki=przystanki: Sosnowiec Rondo Ludwik, Sielec Park
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Eklektyczny pałac z 1903 roku, z charakterystyczną wieżą w stylu gotyku angielskiego.
| image=Franz Schön Palace at 19 1 Maja Street in Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Ernsta Schöna w Sosnowcu|Pałac Ernsta Schöna]]
| alt=Pałac Ernsta Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.29918100634737
| long=19.143325355729065
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Pałac w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zespole parkowo-pałacowym Schöna]], obecnie siedziba [[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]].
| image=Pałac Schoena w Sosnowcu 1.JPG
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Dietla|Pałac Dietla]]
| alt=Pałac Dietla
| url=https://palacdietla.pl/
| email=
| adres=Stefana Żeromskiego 2
| lat=50.28508
| long=19.13812
| wskazówki=w pobliżu przystanku Pogoń Mariacka i dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac Heinricha Dietla z bogato zdobionymi wnętrzami. Więcej o historii obiektu: [https://wikizaglebie.org/wiki/Pa%C5%82ac_Dietla WikiZagłębie].
| image=Żeromskiego 2a, Pałac Dietla, widok od strony północno-zachodniej, grudzień 2023.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Pałac Wilhelma|Pałac Wilhelma Schöna]]
| alt=Pałac Wilhelma Schöna
| url=
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.300389
| long=19.143181
| wskazówki=w zespole parkowo-pałacowym Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neobarokowy pałac położony w [[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|zabytkowym parku Schöna]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu|Cerkiew prawosławna Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii]]
| alt=Cerkiew prawosławna
| url=
| email=
| adres=Jana Kilińskiego 39
| lat=50.280528
| long=19.127806
| wskazówki=kilka minut pieszo od dworca Sosnowiec Główny
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Jedna z najważniejszych pamiątek prawosławnej społeczności miasta.
| image=Cerkiew Świętych Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii w Sosnowcu.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowcu|Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]]
| alt=Bazylika katedralna
| url=
| email=
| adres=Kościelna 1
| lat=50.27465
| long=19.13186
| wskazówki=okolice ul. Kościelnej i Modrzejowskiej
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Neoromański kościół z bogatymi polichromiami [[w:Włodzimierz Tetmajer|Włodzimierza Tetmajera]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni|Kościół św. Jana w Sosnowcu-Pogoni]]
| alt=Kościół św. Jana
| url=https://sosnowiec.luteranie.pl/
| email=
| adres=Żeromskiego 1
| lat=50.285733670385554
| long=19.138021644766635
| wskazówki=w pobliżu Pałacu Dietla
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół [[w:Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP|ewangelicko-augsburski]] w pobliżu Pałacu Dietla.
| image=Kościół ewangelicki w Sosnowcu przy ul. Żeromskiego 1.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Dom Ludowy w Sosnowcu|Dom Ludowy w stylu zakopiańskim]]
| url=
| email=
| adres=Klubowa 2
| lat=50.290764651333795
| long=19.266145915663028
| wskazówki=dzielnica Ostrowy Górnicze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Rzadki w regionie przykład architektury inspirowanej [[w:Styl zakopiański|stylem zakopiańskim]].
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu|Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica i Szkoły Realnej]]
| url=
| email=
| adres=Żeromskiego 3
| lat=50.28753747784086
| long=19.133989957724214
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Reprezentacyjny gmach szkolny w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
| image=Zabytkowy budynek, Żeromskiego 3, Sosnowiec.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|Kościół św. Tomasza Apostoła]]
| url=
| email=
| adres=Orla 19
| lat=50.289773583421635
| long=19.13325730769641
| wskazówki=dzielnica Pogoń
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Kościół na Pogoni; z wież roztacza się widok na północną część miasta.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Kościół św. Joachima w Sosnowcu|Kościół św. Joachima]]
| url=
| email=
| adres=Popiełuszki 46
| lat=50.299885695278896
| long=19.18065675216008
| wskazówki=dzielnica Zagórze
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Historyczny kościół w [[w:Zagórze (Sosnowiec)|Zagórzu]].
| image=Zagórze, Kościół św. Joachima w Sosnowcu, KsP 06.jpg
}}

=== Szlaki tematyczne ===
[[Plik:Przejście podziemne - Sosnowiec Narutowicza 20230320.jpg|mały|Mozaiki w przejściu podziemnym przy ul. Narutowicza]]
* {{listing
|type=see
|name=Szlak Sosnowieckiej Moderny
|url=https://wikizaglebie.org/wiki/Szlak_Sosnowieckiej_Moderny
|adres=centrum Sosnowca i wybrane dzielnice
|lat=
|long=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Propozycja zwiedzania modernistycznych obiektów Sosnowca, m.in. poczty przy ul. 3 Maja, dawnej [[w:Izba przemysłowo-handlowa|Izby Przemysłowo-Handlowej]], dawnej [[w:Zakład Ubezpieczeń Społecznych|Ubezpieczalni Społecznej]], [[w:Urząd miejski|ratusza]], [[w:Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Sosnowcu|Liceum im. Emilii Plater]] oraz wybranych kamienic.
}}

=== Muzea ===
[[Plik:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 194.jpg|mały|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum w Sosnowcu|Muzeum w Sosnowcu]]
| url=https://muzeum.org.pl/
| email=
| adres=Chemiczna 12
| lat=50.2993009316309
| long=19.14333323146649
| wskazówki=w Pałacu Schöna
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum miejskie w Pałacu Schöna, z ekspozycjami dotyczącymi historii, sztuki i kultury Sosnowca.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu|Muzeum Geologiczne Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego]]
| url=
| email=
| adres=Będzińska 60
| lat=50.29945915344371
| long=19.13417676153169
| wskazówki=w kampusie [[w:Uniwersytet Śląski w Katowicach|Uniwersytetu Śląskiego]]
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Zbiory geologiczne Uniwersytetu Śląskiego.
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus|Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus]]
| url=
| email=
| adres=Kierocińskiej 25
| lat=50.27796680858431
| long=19.112520854168867
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum poświęcone historii zgromadzenia i [[w:Teresa Kierocińska|Matce Teresie Kierocińskiej]].
| image=Muzeum Domu Macierzystego Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, Sosnowiec, wrzesień 2024 KsP 188.jpg
}}
* {{zobacz
| name=[[w:Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego|Muzeum Medycyny i Farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego]]
| url=
| email=
| adres=Ostrogórska 30
| lat=50.26923201093596
| long=19.13680796153169
| wskazówki=
| telefon=
| tollfree=
| fax=
| godziny=
| ceny=
| lastedit=2026-06-29
| opis=Muzeum akademickie prezentujące historię [[w:Medycyna|medycyny]] i [[w:Farmacja|farmacji]].
| image=Pharmacy Museum of Medical University of Silesia (Ostrogórska 30 Street, Sosnowiec), August 2021.jpg
}}

=== Galerie i kultura ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg|mały|Bank Sztuki przy ul. Małachowskiego 7]]
[[Plik:Potańcówka na Sosnowieckim Dziedzińcu Sztuki.jpg|mały|Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki|Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki]]
|image=Sosnowiec, Sielec, Zamek Sielecki, KsP 02.jpg
|url=https://www.zameksielecki.pl/
|adres=Zamkowa 2, 41-211 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 38 42
|email=centrum@zameksielecki.pl
|lat=50.285444
|long=19.145611
|dodatkowe informacje=Galeria i instytucja kultury działająca w historycznym [[w:Zamek Sielecki|Zamku Sieleckim]].
}}
* {{listing
| type = see
| name = Bank Sztuki
| image = Sosnowiec, Małachowskiego 7, 24 sierpnia 2024, KsP 198.jpg
| url = https://banksztuki.com/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7/I, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27678
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Przestrzeń kultury, edukacji i wydarzeń artystycznych w [[w:Budynek banku przy ulicy Małachowskiego 7 w Sosnowcu|dawnym gmachu Banku Polskiego]] przy ul. Małachowskiego. Więcej o budynku: [https://wikizaglebie.org/wiki/Budynek_banku_przy_ulicy_Ma%C5%82achowskiego_7_w_Sosnowcu WikiZagłębie].
| wikidata = Q134716743
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Bank_Sztuki
}}
* {{listing
| type = do
| name = Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki
| image = Inauguracja Sosnowieckiego Dziedzińca Sztuki.jpg
| url = https://banksztuki.com/aktualnosci/
| adres = Stanisława Małachowskiego 7, 41-200 Sosnowiec
| telefon = 
| email = 
| lat = 50.27673
| long = 19.13105
| dodatkowe informacje = Dziedziniec przy Banku Sztuki wykorzystywany do wydarzeń plenerowych, koncertów, pokazów, działań teatralnych i projektów artystycznych. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
| wikidata = Q140356473
| wikipedia = Budynek_banku_przy_ulicy_Małachowskiego_7_w_Sosnowcu#Sosnowiecki_Dziedziniec_Sztuki
}}

=== Parki, przyroda i rekreacja ===
[[Plik:Park Sielecki Przemsza Sosnowiec Jesień.jpg|mały|Park Sielecki]]
[[Plik:Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium, Sosnowiec, Grudzień 2023, widok nocny, elewacja wschodnia.jpg|mały|Egzotarium po przebudowie]]
[[Plik:Infrastruktura parku Tysiąclecia, Milowice, Sosnowiec.jpg|mały|Park Tysiąclecia]]
[[Plik:Park im. Jacka Kuronia - 004 Wyspa na stawie Leśny, 02.jpg|mały|Park im. Jacka Kuronia]]
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park im. Jacka Kuronia w Sosnowcu|Park im. Jacka Kuronia]]
|adres=Kazimierz Górniczy
|lat=50.300331
|long=19.243056
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Duży park rekreacyjny we wschodniej części miasta, z terenami spacerowymi i miejscami wydarzeń plenerowych.
|image=Park Lesna Sosnowiec 3.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna|Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna]]
|adres=Chemiczna 12
|lat=50.299853
|long=19.141869
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park z dwoma pałacami i pomnikami przyrody.
|image=Zespół Parkowo-Pałacowy Schöna, Sosnowiec -02.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Sielecki w Sosnowcu|Park Sielecki]]
|adres=
|lat=50.283889
|long=19.141889
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park zamkowy z pomnikami przyrody, wieżami ogrodu zamkowego, skateparkiem i torem rolkowym.
|image=Relaxation zone in the historic Sielecki Park in Sosnowiec in southern Poland.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Tysiąclecia (Sosnowiec)|Park Tysiąclecia]]
|adres=Milowice
|lat=50.286111
|long=19.085278
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park z trasami pieszymi i rowerowymi.
|image=Park Tysiąclecia Szlak Dawnego Pogranicza 2.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Środula|Park Środula]]
|adres=ul. Małe Zagórze 29
|lat=50.289917
|long=19.163250
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park na wzgórzu, ze stokiem narciarskim, punktem widokowym i panoramą miasta.
|image=Sosnowiec, Park Środula, Staw florek -004.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Kruczkowskiego|Park Kruczkowskiego]] / [[w:Park im. porucznika pilota Jana Fusińskiego|Park im. por. pilota Jana Fusińskiego]]
|adres=
|lat=50.269407
|long=19.126978
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Park w południowej części centrum.
|image=Park Fusińskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Egzotarium w Sosnowcu|Centrum Edukacji Ekologicznej Egzotarium]]
|adres=Marszałka Józefa Piłsudskiego 116
|lat=50.281935
|long=19.103676
|url=https://www.cee-egzotarium.sosnowiec.pl/
|telefon=+48 32 739 98 87
|godziny=wt–nd 09:00–19:00; kasa do 18:00; poniedziałki nieczynne
|dodatkowe informacje=Nowoczesny ogród botaniczno-zoologiczny i centrum edukacji ekologicznej. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/2181/ Sosnowiec Egzotarium].
|image=Sosnowiec - Nowe Egzotarium 11.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Park Dietla (Sosnowiec)|Park Dietla]]
|adres=ul. Stefana Żeromskiego
|lat=50.285278
|long=19.136389
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zabytkowy park przypałacowy przy [[w:Pałac Dietla|Pałacu Dietla]].
|image=Park Dietla, ul. Żeromskiego, Sosnowiec.jpg
}}
* {{listing
|type=see
|name=[[w:Torfowisko Sosnowiec-Bory|Torfowisko Sosnowiec-Bory]]
|adres=Bory
|lat=50.276250
|long=19.270000
|url=
|telefon=
|dodatkowe informacje=Obszar [[w:Natura 2000|Natura 2000]] (SOO) – kod PLH240038.
|image=Natura 2000 Torfowisko Bory w Sosnowcu.jpg
}}

=== Rozrywka i sport ===
[[Plik:Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg|mały|Stawiki]]
[[Plik:Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg|mały|ArcelorMittal Park]]
[[Plik:Mistrzostwa Polski w Wakeboardzie i Wakeskacie, Wake Zone Stawiki, Sosnowiec, 6-10 sieprień 2024, KsP 02.jpg|mały|Wake Zone Stawiki]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki|Stawiki]] (kompleks sportowo-rekreacyjny)
|lat=50.275490
|long=19.109070
|image=Pond Stawiki, pier and beach, Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Kąpielisko i tereny rekreacyjne przy zbiorniku.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Stawiki#Wake Zone Stawiki|Wake Zone Stawiki]]
|lat=50.273908
|long=19.111366
|image=Sosnowiec Stawiki416.jpg
|url=https://wake-zone.pl/
|adres=Stawiki
|wskazówki=przystanki tramwajowe: Sosnowiec Stawiki
|telefon=+48 577 776 977
|email=kontakt@wake-zone.pl
|dodatkowe informacje=Wyciągi do wakeboardu i nart wodnych na zbiorniku Stawiki.
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Park / Zagłębiowski Park Sportowy]]
|lat=50.28861
|long=19.16928
|image=Stadion piłkarski w Zagłębiowskim Parku Sportowym, czerwiec 2024.jpg
|url=https://zps-sosnowiec.pl/
|adres=plac Zagłębia 1
|wskazówki=przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/9859/ Sosnowiec Zagłębiowski Park Sportowy]
|telefon=+48 32 341 74 17
|email=biuro@zps-sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kompleks sportowo-wydarzeniowy obejmujący stadion piłkarski, halę sportową i stadion zimowy; miejsce meczów, koncertów i dużych imprez plenerowych.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Autodrom Tor Kartingowy
|lat=50.295000
|long=19.113889
|image=
|url=https://gokarty.sosnowiec.pl/
|adres=Stawowa 4
|wskazówki=
|telefon=+48 507 810 058
|email=biuro@gokarty.sosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Kryty, dwupoziomowy tor kartingowy.
}}
* {{listing
|type=do
|name=Poziom450
|lat=50.281081
|long=19.148881
|image=Sosnowiec centrum wspinaczkowe poziom450.jpg
|url=https://poziom450.pl/
|adres=Narutowicza 51
|wskazówki=w zabudowaniach dawnej KWK „Sosnowiec”
|telefon=+48 730 45 45 46
|email=
|dodatkowe informacje=Centrum wspinaczkowe w zabudowaniach dawnej [[w:Kopalnia Węgla Kamiennego Sosnowiec|KWK „Sosnowiec”]].
}}

==== Rowerowe szlaki turystyczne ====
[[Plik:Szlak dawnego pogranicza S86.jpg|mały|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]
|lat=50.246761
|long=19.147959
|image=Rybaczowka Park Wygoda Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy związany z dawnym pograniczem państw zaborczych; prowadzi m.in. w rejon [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkąta Trzech Cesarzy]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego|Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego]]
|lat=50.286350
|long=19.180480
|image=Szlak Rowerowy Lasu Zagorskiego Sosnowiec.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie [[w:Las Zagórski|Lasu Zagórskiego]].
}}
* {{listing
|type=do
|name=[[w:Szlak Rowerowy Czarnego Morza|Szlak Rowerowy Czarnego Morza]]
|lat=50.283011
|long=19.228525
|image=Zarośla nad rzeką Bobrek.jpg
|url=
|adres=
|wskazówki=
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Oznakowany szlak rowerowy w rejonie doliny [[w:Bobrek (dopływ Białej Przemszy)|Bobrka]].
}}

=== Punkty widokowe ===
* Punkt widokowy [[w:Stok Narciarski Środula|Stok Środula]].
* Wieże [[w:Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|kościoła św. Tomasza Apostoła]] – dostępność wejścia należy sprawdzić lokalnie.

=== Inne ===
[[Plik:Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg|mały|Trójkąt Trzech Cesarzy]]
* {{listing
|type=see
|name=[[Trójkąt Trzech Cesarzy]]
|url=
|adres=zbieg Czarnej i Białej Przemszy
|lat=50.2467
|long=19.1479
|telefon=
|email=
|dodatkowe informacje=Historyczny punkt zbiegu granic państw zaborczych z lat 1871–1918, położony przy połączeniu [[w:Czarna Przemsza|Czarnej]] i [[w:Biała Przemsza|Białej Przemszy]]. Więcej: [https://wikizaglebie.org/wiki/Tr%C3%B3jk%C4%85t_Trzech_Cesarzy WikiZagłębie].
|image=Sosnowiec Trojkat Trzech Cesarzy 1.jpg
}}

== Warto spróbować ==
* '''Zalewajka''' – zupa kojarzona z kuchnią regionalną [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia]] i okolic.
* Lokalne bary mleczne i małe lokale w centrum – szczególnie w rejonie ul. Warszawskiej, Modrzejowskiej, Targowej i Małachowskiego.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego|Szlak Zabytków Techniki]]''' – regionalny szlak obiektów dziedzictwa przemysłowego.
* '''[[w:Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza|Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza]]''' – szlak rowerowy prowadzący m.in. przez Trójkąt Trzech Cesarzy i tereny nad [[w:Przemsza|Przemszą]].
* '''[[Będzin]]''' – miasto z [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* '''[[Dąbrowa Górnicza]]''' – sąsiednie miasto z jeziorami [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]] i terenami rekreacyjnymi.
* '''[[Katowice]]''' – stolica województwa, dobrze skomunikowana z Sosnowcem koleją, tramwajami i autobusami.
* '''[[Sławków]]''' – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* '''[[Jaworzno]]''' – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

== Zakupy ==
[[Plik:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec, widok wieczorny, 2024 KsP 072.jpg|mały|CH Plejada]]
W Sosnowcu działają centra handlowe, sklepy wielkopowierzchniowe i lokale usługowe w centrum.

* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Handlowe Plejada Sosnowiec|Plejada Sosnowiec]]
|lat=50.29098138575
|long=19.15217361542694
|url=https://www.plejadasosnowiec.pl/
|adres=Staszica 8B
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w północno-wschodniej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Centrum Plaza|Plaza Sosnowiec]]
|lat=50.27501974338647
|long=19.12756296212812
|url=
|adres=Sienkiewicza 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Centrum handlowe w ścisłym centrum miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=[[w:Designer Outlet Center Sosnowiec|Designer Outlet Sosnowiec]]
|lat=50.22852707972137
|long=19.17558375084725
|url=https://www.designeroutletsosnowiec.pl/
|adres=Orląt Lwowskich 138
|telefon=
|dodatkowe informacje=Outlet położony przy trasach w południowej części miasta.
}}
* {{listing
|type=buy
|name=Kompleks sklepów przy ul. Zuzanny
|lat=50.30355194116329
|long=19.164415549386465
|url=
|adres=ul. Zuzanny / okolice DK94
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kompleks sklepów wielkopowierzchniowych, m.in. Auchan, Decathlon i Leroy Merlin.
}}

== Gastronomia ==
[[Plik:Sosnowiec, Ulica Małachowskiego, Urodziny Małachowskiego, Sierpień 2024 KsP 116.jpg|mały|Ulica Małachowskiego w centrum Sosnowca]]
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Lokale przy ul. Małachowskiego]]
W centrum miasta najwięcej lokali gastronomicznych działa przy [[w:Ulica Stanisława Małachowskiego w Sosnowcu|ul. Małachowskiego]], Targowej, Warszawskiej, Modrzejowskiej i w ich najbliższym otoczeniu. Wiele miejsc działa sezonowo z ogródkami letnimi, dlatego godziny otwarcia i rezerwacje najlepiej sprawdzać bezpośrednio u lokali.

=== Restauracje ===

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Pezzo Pizza
|lat=50.271994
|long=19.128398
|url=
|adres=Kościelna 48
|wskazówki=około 3 min pieszo od centrum przez ul. Modrzejowską i Kościelną
|telefon=+48 505 543 020
|dodatkowe informacje=Pizzeria w pobliżu centrum; aktualne godziny warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Buła26th
|lat=50.272084
|long=19.127617
|url=
|adres=Wspólna 26
|wskazówki=okolice ul. Modrzejowskiej
|telefon=
|dodatkowe informacje=Burgery i szybkie dania w pobliżu centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bar Mleczny
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://www.facebook.com/barmlecznysosnowiec
|adres=Warszawska 3/35, Plac Stulecia
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar mleczny przy popularnym ciągu pieszym w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bistro Pi'Stacja
|lat=50.27558640238121
|long=19.130995691026452
|url=
|adres=Modrzejowska 33
|telefon=
|dodatkowe informacje=Mały lokal w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria-Trattoria Stonehenge
|lat=50.28923489604882
|long=19.130857631005107
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100063672847917
|adres=Spółdzielcza 8
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria w dzielnicy [[w:Pogoń (Sosnowiec)|Pogoń]].
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Tapas Bar MAYA
|lat=50.278246
|long=19.128169
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100054798026629
|adres=Warszawska 6
|telefon=
|dodatkowe informacje=Tapas bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Chicago Bar &amp; Restaurant
|lat=50.276702973672634
|long=19.13168353817988
|url=http://restauracja-chicago.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 26
|telefon=
|dodatkowe informacje=Restauracja przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=eat
|name=Kaprys Food &amp; Coffee
|lat=50.278827
|long=19.130011
|url=https://www.facebook.com/Kaprys-FoodCoffee-165329846963965/
|adres=Stanisława Małachowskiego 2
|telefon=+48 792 781 398
|dodatkowe informacje=Kuchnia europejska, śniadania i kawa.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Restauracja Warszawska
|lat=50.277276
|long=19.127275
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/restauracja
|adres=Warszawska 18
|wskazówki=w budynku Hotelu Centrum
|telefon=+48 32 256 70 94
|dodatkowe informacje=Kuchnia zagłębiowska, regionalna i europejska.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Bombaj Tandoori
|lat=50.27142296527293
|long=19.141376515352487
|url=
|adres=Partyzantów 5
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kuchnia indyjska; przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny i formę działania lokalu.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Zapiekarnik
|lat=50.277043065591805
|long=19.131427574935287
|url=http://zapiekarnik.com/
|adres=Stanisława Małachowskiego 20
|telefon=
|dodatkowe informacje=Zapiekanki i szybkie dania w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Oh My Ramen
|lat=50.2779092
|long=19.1302603
|url=https://ohmyramen.pl/
|adres=Targowa 1
|telefon=
|dodatkowe informacje=Ramen i kuchnia azjatycka w centrum.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Pizzeria Villaggio
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pizzeria przy ul. Małachowskiego; godziny otwarcia warto sprawdzić przed wizytą.
}}
* {{listing
|type=eat
|name=Złoty Wół
|lat=50.2774751
|long=19.1304176
|url=
|adres=Stanisława Małachowskiego 24
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kebab i szybkie dania w centrum.
}}

=== Puby, kluby i klubokawiarnie ===
[[Plik:Patelnia Sosnowiec - Plac Stulecia nocą.jpg|mały|Plac Stulecia ]]

==== Oszczędnie ====
* {{listing
|type=drink
|name=Pijalnia piwa i wódki Sosnowiec
|lat=50.27783457784929
|long=19.12737658319993
|url=https://pijalnia.eatbu.com/?lang=pl
|adres=Warszawska 3/36, Plac Stulecia
|telefon=+48 574 072 832
|email=pwip.sosnowiec@gmail.com
|dodatkowe informacje=Sieciowy lokal przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ministerstwo Śledzia i Wódki
|lat=50.276333
|long=19.132191
|url=https://msiw.eu/lokal/sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 32
|telefon=
|dodatkowe informacje=Sieciowy pub przy ul. Małachowskiego.
}}

==== Umiarkowanie ====
* {{listing
|type=drink
|name=CyberTap: Pizzeria i samoobsługowy pub
|lat=50.277229
|long=19.126161
|url=https://cybertap.pl
|adres=Warszawska 5A
|telefon=+48 32 724 16 16
|dodatkowe informacje=Pub z samoobsługowymi nalewakami i pizzą.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Księgarnia
|lat=50.27695207417907
|long=19.131531287453253
|url=https://www.facebook.com/ksiegarnia.sosnowiec/
|adres=Stanisława Małachowskiego 22
|telefon=
|godziny=nd–czw 10:00–00:00; pt–sob 10:00–02:00
|dodatkowe informacje=Klubokawiarnia w dawnym lokalu księgarni; organizuje spotkania, koncerty, stand-up i wydarzenia kulturalne. Dojazd: przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11382/ Sosnowiec Małachowskiego].
}}
* {{listing
|type=drink
|name=ČESKÁ Zastávka
|lat=50.277557976392934
|long=19.130729422120847
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61557733809413
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Pociąg do wina
|lat=50.27791344680957
|long=19.130196481396332
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562666236973
|adres=Targowa 2
|telefon=
|dodatkowe informacje=Wine bar w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Komin Music Cafe
|lat=50.30098153441978
|long=19.13674502928767
|url=https://kominmusiccafe.pl/
|adres=Będzińska 65
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub muzyczny i kawiarnia w północnej części miasta.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dekada Klub
|lat=50.27341604352169
|long=19.127189549649405
|url=https://www.facebook.com/DekadaClub
|adres=Henryka Sienkiewicza 3
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Kamienica Klub &amp; Bar
|lat=50.27674407058393
|long=19.13120656005706
|url=https://facebook.com/kamienica.klub.and.bar
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Klub i bar przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Ogrody Eventplace Sosnowiec
|lat=50.276692716422836
|long=19.13120534174653
|url=https://www.facebook.com/Ogrody.eventplace
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Miejsce wydarzeń i spotkań w centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Dzień i Noc Sosnowiec
|lat=50.276753074372884
|long=19.13117514580618
|url=https://www.facebook.com/dzieninockatowice
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|telefon=
|dodatkowe informacje=Bar/klub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Łysa Wiśnia Sosnowiec
|lat=50.276208544112386
|long=19.13232541617385
|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=61562214441483
|adres=Stanisława Małachowskiego 34
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub przy ul. Małachowskiego.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Comityva 2.0 Live Music Pub
|lat=50.27520078859457
|long=19.13316610909953
|url=https://www.facebook.com/Comityva-Vip-Card-live-music-pub-105772887875125/
|adres=Stanisława Małachowskiego 17a
|telefon=
|dodatkowe informacje=Pub muzyczny w centrum.
}}

=== Kawiarnie ===
* {{listing
|type=drink
|name=Chmurka Cafe
|lat=50.27896520412738
|long=19.129981306690258
|url=https://www.facebook.com/kawiarnia.chmurka
|adres=Aleja Zwycięstwa 1
|wskazówki=około 1 min pieszo od Placu Stulecia; przystanek [https://rj.transportgzm.pl/v2/rozklady/przystanek/stop/11453/ Sosnowiec Aleja Zwycięstwa]
|telefon=+48 575 943 274
|dodatkowe informacje=Kawiarnia ze słodkościami klasycznymi, wegańskimi, bezglutenowymi i bez dodatku cukru; aktualne godziny i menu najlepiej sprawdzać w profilu lokalu.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Abadaba
|lat=50.27765653255471
|long=19.12707669886218
|url=https://www.facebook.com/AbadabaSC
|adres=Modrzejowska 1, Plac Stulecia
|telefon=+48 607 070 727
|dodatkowe informacje=Cukiernia i kawiarnia przy głównym placu centrum.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=Herbaciarnia Filiżanka
|lat=50.27711911570254
|long=19.130886310608545
|url=https://www.facebook.com/Herbaciarnia-Fili%C5%BCanka-749780745208311/
|adres=Stanisława Małachowskiego 7
|telefon=
|dodatkowe informacje=Herbaciarnia w centrum, przy kompleksie Banku Sztuki.
}}
* {{listing
|type=drink
|name=BGaleria – Kawiarnia Barwowaart
|lat=50.28838166605968
|long=19.127029367738103
|url=https://barwowaart.pl/
|adres=Marii Skłodowskiej-Curie 10
|telefon=
|dodatkowe informacje=Kawiarnia i przestrzeń artystyczna.
}}

== Imprezy ==
=== Muzyka i kultura ===
* '''Sosnowiec Fun Festival''' – największa współczesna impreza muzyczno-rozrywkowa w mieście, organizowana przy [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]].
* '''Sosnowieckie Dni Muzyki Znanej i Nieznanej''' – cykliczny festiwal muzyczny; aktualny program należy sprawdzać na stronach organizatorów.
* '''Metalfest Sosnowiec''' – wydarzenie muzyczne związane ze sceną metalową; terminy i miejsce mogą się zmieniać.
* '''Komin Music Cafe''' – klub z regularnymi koncertami i wydarzeniami muzycznymi.
* '''Bank Sztuki''' i '''Sosnowiecki Dziedziniec Sztuki''' – nowe przestrzenie wydarzeń artystycznych, teatralnych i muzycznych w centrum.

=== Taniec ===
* Ogólnopolski Turniej Tańca Nowoczesnego WORLD DANCE SOSNOWIEC.
* Mistrzostwa Polski Cheerleaders PFT – wydarzenie sportowo-taneczne organizowane w Sosnowcu.

=== Sport ===
* Wydarzenia sportowe w [[w:Zagłębiowski Park Sportowy (stadion)|ArcelorMittal Parku]], w tym mecze piłki nożnej, hokeja i imprezy w hali.
* Zawody wspinaczkowe w Poziom450 – terminy zależą od kalendarza organizatora.
* Wydarzenia rowerowe, w tym [[w:Zagłębiowska Masa Krytyczna|Zagłębiowska Masa Krytyczna]].

=== Inne ===
* '''Kolej w Miniaturze''' – festiwal modelarski; aktualne informacje: [https://www.festiwal.kmd.pl/ festiwal.kmd.pl].
* '''ClassicMania''' – spotkania miłośników starych samochodów; terminy należy sprawdzać w aktualnych zapowiedziach.
* Wydarzenia uliczne i sąsiedzkie przy ul. Małachowskiego, w tym imprezy sezonowe, potańcówki, jarmarki i wydarzenia gastronomiczne.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
[[Plik:Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg|mały|Hostel Kamienica 9]]
* {{listing
|name=Dom Sportowca MOSiR
|type=sleep
|lat=50.277420
|long=19.102222
|image=
|url=
|adres=Kresowa 1
|wskazówki=okolice [[w:Stadion Ludowy|Stadionu Ludowego]]
|telefon=+48 32 299 64 37
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Przed planowaniem noclegu należy sprawdzić aktualną dostępność bezpośrednio w MOSiR.
}}
* {{listing
|name=Hostel Kamienica 9
|type=sleep
|lat=50.276780373140625
|long=19.131274823220263
|image=Sosnowiec, Małachowskieog 9 - hostel, Kamienica pub, Maya Tapas Bar, Dzień i Noc, Sierpień 2024 KsP 096.jpg
|url=https://www.hostelkamienica9.pl/
|adres=Stanisława Małachowskiego 9
|wskazówki=ścisłe centrum, przy ul. Małachowskiego
|telefon=+48 501 480 646
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hostel w centrum miasta, nad lokalami gastronomicznymi i klubowymi.
}}

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg|mały|Hotel Centrum]]
* {{listing
|name=Hotel Centrum
|type=sleep
|lat=50.277387
|long=19.127391
|image=Hotel Centrum Sosnowiec Warszawska nocą.jpg
|url=https://www.hotelcentrumsosnowiec.pl/
|adres=Modrzejowska 3
|wskazówki=ścisłe centrum, przy Placu Stulecia
|telefon=+48 32 266 97 23
|fax=
|email=recepcja@hotelcentrumsosnowiec.pl
|dodatkowe informacje=Hotel w zabytkowym budynku w centrum miasta.
}}
* {{listing
|name=Boutique Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.269802
|long=19.140922
|image=
|url=https://www.hotels24.com.pl/nasze-obiekty/boutique-hotels-sosnowiec
|adres=Partyzantów 11
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 11 22
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w bezpośrednim sąsiedztwie centrum.
}}
* {{listing
|name=Hotel Orion
|type=sleep
|lat=50.267319
|long=19.144424
|image=
|url=http://hotelorion.pl/
|adres=Przyjaciół Żołnierza 5A
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 32 266 18 97
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel w południowo-wschodniej części centrum.
}}
* {{listing
|name=M Hotel Sosnowiec
|type=sleep
|lat=50.260753
|long=19.173364
|image=
|url=https://mhotelsosnowiec.pl/
|adres=Wojska Polskiego 199
|wskazówki=południowo-wschodnia część miasta, dogodny dojazd samochodem
|telefon=
|fax=
|email=
|dodatkowe informacje=Hotel przy trasie wylotowej w kierunku [[Jaworzno|Jaworzna]] i [[Mysłowice|Mysłowic]].
}}

== Informacje turystyczne ==
* {{listing
|type=info
|name=Centrum Informacji Miejskiej
|url=https://www.sosnowiec.pl/informacja-turystyczna/
|adres=ul. Warszawska 3/20, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 265 60 04
|email=cim@um.sosnowiec.pl
|godziny=pn–pt 08:00–18:00; sob 08:00–16:00
|opis=Punkt informacji miejskiej i turystycznej w pasażu przy Placu Stulecia.
}}
* {{listing
|type=info
|name=[[w:Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]] – Oddział w Sosnowcu
|url=https://pttk.sosnowiec.pl/
|adres=ul. 3 Maja 11, 41-200 Sosnowiec
|telefon=+48 32 266 23 61
|email=pttk.sosnowiec@gmail.com
|godziny=wt 17:00–18:00; pozostałe terminy wg komunikatów oddziału
|opis=Oddział PTTK; informacje o wycieczkach, imprezach turystycznych i działalności klubów.
}}

== Gdzie dalej ==
* [[Będzin]] – 8 km; miasto z historią sięgającą średniowiecza, [[w:Zamek w Będzinie|zamkiem królewskim]] i zabytkami kultury żydowskiej.
* [[Dąbrowa Górnicza]] – sąsiednie miasto z pojezierzem [[w:Pogoria (zbiornik wodny)|Pogoria]], terenami rekreacyjnymi i zabytkami przemysłowymi.
* [[Katowice]] – największe miasto konurbacji, z dobrą komunikacją kolejową, autobusową i tramwajową.
* [[Sławków]] – historyczne miasto na wschód od Sosnowca, dogodne jako cel krótkiej wycieczki.
* [[Jaworzno]] – miasto na południowy wschód od Sosnowca, znane m.in. z terenów rekreacyjnych i zbiornika [[w:Sosina|Sosina]].

{{Jest w|Zagłębie Dąbrowskie}}

{{geomap|50.286556|19.141692}}

[[Kategoria:Województwo śląskie]]</text>
      <sha1>b4cinnf0qkxixsthyfokb7tpf94qjzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sassari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2975</id>
    <revision>
      <id>159743</id>
      <parentid>129092</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T10:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>159743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1311" sha1="e7zm1pkud7h7kk06rzwtzk2j2jtkhw0" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
W Alghero znajduje się port lotniczy.

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

===Samochodem=== 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

===Statkiem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>e7zm1pkud7h7kk06rzwtzk2j2jtkhw0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159744</id>
      <parentid>159743</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T10:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>159744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1576" sha1="3g8h9g0u5f4bwi9cwd77jzcmt79rpwy" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

==Dojazd==

===Samolotem===
W Alghero znajduje się port lotniczy.

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

===Samochodem=== 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

===Statkiem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>3g8h9g0u5f4bwi9cwd77jzcmt79rpwy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159745</id>
      <parentid>159744</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T10:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>159745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6113" sha1="jwqkr3fx5afio1r21s8vdb2kn90uocd" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

==Dojazd==

===Samolotem===
W Alghero znajduje się port lotniczy.

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

===Samochodem=== 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

===Statkiem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>jwqkr3fx5afio1r21s8vdb2kn90uocd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159746</id>
      <parentid>159745</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>159746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7394" sha1="hx21uwtxhmxc8rausn3rsrs4sz976qk" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>hx21uwtxhmxc8rausn3rsrs4sz976qk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159747</id>
      <parentid>159746</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:14:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>159747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8475" sha1="42aygyf7v9mjq83wcw398h42wjo7x7h" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>42aygyf7v9mjq83wcw398h42wjo7x7h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159748</id>
      <parentid>159747</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>159748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8483" sha1="djqr1g75oo5mxjegpqfmudxfvcdyyzg" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>djqr1g75oo5mxjegpqfmudxfvcdyyzg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159749</id>
      <parentid>159748</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>159749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8483" sha1="owg4i2hzcv9w1ux92oy1srj8djq5mah" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>owg4i2hzcv9w1ux92oy1srj8djq5mah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159750</id>
      <parentid>159749</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>159750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11772" sha1="bcxqma2bavnvc5nzuh93hrrcgjh3z5l" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>bcxqma2bavnvc5nzuh93hrrcgjh3z5l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159751</id>
      <parentid>159750</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Stare miasto */</comment>
      <origin>159751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14077" sha1="jtwjhqt7ebetjv8emxts8ypfc5pljfq" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}
=== Inne obiekty ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe G.A. Sanna | alt= | url= | adres=Via Roma 64 | lat=40.722641 | long=8.567517 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 27 22 03 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=museosanna@beniculturali.it. Wt.–sob. 09:00–20:00, pierwsza niedziela miesiąca 09:00–20:00. Największa instytucja muzealna w północno-środkowej części Sardynii – zarówno pod względem powierzchni, jak i znaczenia zbiorów naukowych – stanowiąca istotny punkt odniesienia dla kultury północnej części wyspy. Od końca lutego 2020 r. obiekt jest zamknięty z powodu prac konserwatorskich; data ponownego otwarcia nie jest znana. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pinacotecamusa.it/ Pinacoteca Mus'a al Canopoleno] | alt= | url= | adres=Piazza S. Caterina, 4 | lat=40.727161 | long=8.559734 | wskazówki=w dawnym Kolegium Jezuickim Canopoleno
| tollfree=+39 079 231560. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-wt. 09:00-13:30 15:00-17:00; śr.-pt. 09:00-13:30. 2,50 €.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Università | alt= | url= | adres= | lat=40.724763| long=8.559551| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | adres=Piazza d'Italia | lat=40.725421| long=8.564572| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1872 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Casa Cugurra | alt= | url= | adres= | lat=40.723362 | long=8.566101| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1890 roku w stylu neobarokowym z rozbudową w 1906 roku w stylu Liberty.
}}
* {{zobacz
| name=Villa Sant’Elia | alt= | url= | adres= | lat=40.719754| long=8.563532| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Willa w stylu Liberty
}}
* {{zobacz
| name=Pawilon Rzemiosła „Eugenio Tavolara”. | alt= | url= | adres= | lat=40.723267 | long=8.559852 | wskazówki=w Ogrodzie Publicznym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pawilon Tavolara, poświęcony rzemiosłu i wzornictwu, stanowi siedzibę oraz przestrzeń wystawienniczą instytucji I.S.O.L.A. (zajmującej się rzemiosłem na Sardynii). Obiekt wzniesiono w 1956 roku według projektu włoskiego architekta Ubaldo Badasa.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>jtwjhqt7ebetjv8emxts8ypfc5pljfq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159752</id>
      <parentid>159751</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Informacje turystyczne */</comment>
      <origin>159752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14409" sha1="iwkrfp3u8qzi41h3ks5ju1h5xe62lsb" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}
=== Inne obiekty ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe G.A. Sanna | alt= | url= | adres=Via Roma 64 | lat=40.722641 | long=8.567517 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 27 22 03 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=museosanna@beniculturali.it. Wt.–sob. 09:00–20:00, pierwsza niedziela miesiąca 09:00–20:00. Największa instytucja muzealna w północno-środkowej części Sardynii – zarówno pod względem powierzchni, jak i znaczenia zbiorów naukowych – stanowiąca istotny punkt odniesienia dla kultury północnej części wyspy. Od końca lutego 2020 r. obiekt jest zamknięty z powodu prac konserwatorskich; data ponownego otwarcia nie jest znana. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pinacotecamusa.it/ Pinacoteca Mus'a al Canopoleno] | alt= | url= | adres=Piazza S. Caterina, 4 | lat=40.727161 | long=8.559734 | wskazówki=w dawnym Kolegium Jezuickim Canopoleno
| tollfree=+39 079 231560. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-wt. 09:00-13:30 15:00-17:00; śr.-pt. 09:00-13:30. 2,50 €.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Università | alt= | url= | adres= | lat=40.724763| long=8.559551| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | adres=Piazza d'Italia | lat=40.725421| long=8.564572| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1872 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Casa Cugurra | alt= | url= | adres= | lat=40.723362 | long=8.566101| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1890 roku w stylu neobarokowym z rozbudową w 1906 roku w stylu Liberty.
}}
* {{zobacz
| name=Villa Sant’Elia | alt= | url= | adres= | lat=40.719754| long=8.563532| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Willa w stylu Liberty
}}
* {{zobacz
| name=Pawilon Rzemiosła „Eugenio Tavolara”. | alt= | url= | adres= | lat=40.723267 | long=8.559852 | wskazówki=w Ogrodzie Publicznym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pawilon Tavolara, poświęcony rzemiosłu i wzornictwu, stanowi siedzibę oraz przestrzeń wystawienniczą instytucji I.S.O.L.A. (zajmującej się rzemiosłem na Sardynii). Obiekt wzniesiono w 1956 roku według projektu włoskiego architekta Ubaldo Badasa.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Infosassari'''|40.728324 |8.560061|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://turismosassari.it/ Infosassari]''' (Biuro Informacji Turystycznej), Via Sebastiano Satta, 13 (''Palazzo di Città''), ☏ + 39 079 2008072, infosassari@comune.sassari.it. wto-piątek 09:00-13:30, 15:00-18:00; Sobota 09:00-13:30.

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>iwkrfp3u8qzi41h3ks5ju1h5xe62lsb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159753</id>
      <parentid>159752</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Festiwale, imprezy */</comment>
      <origin>159753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14500" sha1="lhqyz8g08lrq8u4nxdf64bpwl7sonm7" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}
=== Inne obiekty ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe G.A. Sanna | alt= | url= | adres=Via Roma 64 | lat=40.722641 | long=8.567517 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 27 22 03 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=museosanna@beniculturali.it. Wt.–sob. 09:00–20:00, pierwsza niedziela miesiąca 09:00–20:00. Największa instytucja muzealna w północno-środkowej części Sardynii – zarówno pod względem powierzchni, jak i znaczenia zbiorów naukowych – stanowiąca istotny punkt odniesienia dla kultury północnej części wyspy. Od końca lutego 2020 r. obiekt jest zamknięty z powodu prac konserwatorskich; data ponownego otwarcia nie jest znana. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pinacotecamusa.it/ Pinacoteca Mus'a al Canopoleno] | alt= | url= | adres=Piazza S. Caterina, 4 | lat=40.727161 | long=8.559734 | wskazówki=w dawnym Kolegium Jezuickim Canopoleno
| tollfree=+39 079 231560. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-wt. 09:00-13:30 15:00-17:00; śr.-pt. 09:00-13:30. 2,50 €.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Università | alt= | url= | adres= | lat=40.724763| long=8.559551| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | adres=Piazza d'Italia | lat=40.725421| long=8.564572| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1872 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Casa Cugurra | alt= | url= | adres= | lat=40.723362 | long=8.566101| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1890 roku w stylu neobarokowym z rozbudową w 1906 roku w stylu Liberty.
}}
* {{zobacz
| name=Villa Sant’Elia | alt= | url= | adres= | lat=40.719754| long=8.563532| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Willa w stylu Liberty
}}
* {{zobacz
| name=Pawilon Rzemiosła „Eugenio Tavolara”. | alt= | url= | adres= | lat=40.723267 | long=8.559852 | wskazówki=w Ogrodzie Publicznym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pawilon Tavolara, poświęcony rzemiosłu i wzornictwu, stanowi siedzibę oraz przestrzeń wystawienniczą instytucji I.S.O.L.A. (zajmującej się rzemiosłem na Sardynii). Obiekt wzniesiono w 1956 roku według projektu włoskiego architekta Ubaldo Badasa.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

== Festiwale, imprezy ==
* '''Candelierie'''. 14 sierpnia.
* '''Cavalcata Sarda'''. Przedostatnia niedziela maja.

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Infosassari'''|40.728324 |8.560061|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://turismosassari.it/ Infosassari]''' (Biuro Informacji Turystycznej), Via Sebastiano Satta, 13 (''Palazzo di Città''), ☏ + 39 079 2008072, infosassari@comune.sassari.it. wto-piątek 09:00-13:30, 15:00-18:00; Sobota 09:00-13:30.

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>lhqyz8g08lrq8u4nxdf64bpwl7sonm7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159754</id>
      <parentid>159753</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>159754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15917" sha1="mv8p7vev72su8635eq5xw1hf984i5xy" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}
=== Inne obiekty ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe G.A. Sanna | alt= | url= | adres=Via Roma 64 | lat=40.722641 | long=8.567517 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 27 22 03 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=museosanna@beniculturali.it. Wt.–sob. 09:00–20:00, pierwsza niedziela miesiąca 09:00–20:00. Największa instytucja muzealna w północno-środkowej części Sardynii – zarówno pod względem powierzchni, jak i znaczenia zbiorów naukowych – stanowiąca istotny punkt odniesienia dla kultury północnej części wyspy. Od końca lutego 2020 r. obiekt jest zamknięty z powodu prac konserwatorskich; data ponownego otwarcia nie jest znana. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pinacotecamusa.it/ Pinacoteca Mus'a al Canopoleno] | alt= | url= | adres=Piazza S. Caterina, 4 | lat=40.727161 | long=8.559734 | wskazówki=w dawnym Kolegium Jezuickim Canopoleno
| tollfree=+39 079 231560. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-wt. 09:00-13:30 15:00-17:00; śr.-pt. 09:00-13:30. 2,50 €.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Università | alt= | url= | adres= | lat=40.724763| long=8.559551| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | adres=Piazza d'Italia | lat=40.725421| long=8.564572| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1872 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Casa Cugurra | alt= | url= | adres= | lat=40.723362 | long=8.566101| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1890 roku w stylu neobarokowym z rozbudową w 1906 roku w stylu Liberty.
}}
* {{zobacz
| name=Villa Sant’Elia | alt= | url= | adres= | lat=40.719754| long=8.563532| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Willa w stylu Liberty
}}
* {{zobacz
| name=Pawilon Rzemiosła „Eugenio Tavolara”. | alt= | url= | adres= | lat=40.723267 | long=8.559852 | wskazówki=w Ogrodzie Publicznym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pawilon Tavolara, poświęcony rzemiosłu i wzornictwu, stanowi siedzibę oraz przestrzeń wystawienniczą instytucji I.S.O.L.A. (zajmującej się rzemiosłem na Sardynii). Obiekt wzniesiono w 1956 roku według projektu włoskiego architekta Ubaldo Badasa.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Galleria Tanit'''|40.72732 |8.54735 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.galleriatanit.it/ Galleria Tanit]''', Via Caniga 1, ☎ +39 079 261260, faks: +39 079 261260, info@galleriatanit.it. Pon.–niedz. 9:00–21:00. W centrum handlowym znajdują się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, sklep Decathlon, kilka perfumerii, optyk, sklep jubilerski, trzy sklepy z artykułami wyposażenia wnętrz, punkt sieci Wind Tre, trzy lokale gastronomiczne, salon gier, bankomat, fotobudka, punkt „parafarmacji” Piga (wymieniony poniżej w sekcji „Apteki”) oraz hipermarket Carrefour.
* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Porte di Sassari'''|40.73744 |8.5359 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.portedisassari.it/ Centrum handlowe Porte di Sassari]''', Viale Porto Torres (''w strefie przemysłowej Predda Niedda''), ☎ +39 335 7579713, portedisassari@ceetrus.com. Galeria handlowa i strefa gastronomiczna: pon.–sob. 9:00–21:00, niedz. 10:00–21:00; hipermarket Spazio Conad: pon.–niedz. 8:30–21:00. W centrum handlowym mieszczą się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, kilka perfumerii, sklep jubilerski, dwóch optyków, różnorodne lokale gastronomiczne, fotobudka, apteka, punkty operatorów telefonii komórkowej (Fastweb, TIM, Vodafone, Wind), pralnia chemiczna, salon gier z automatami, kiosk oraz hipermarket Spazio Conad.

==Gastronomia==

== Festiwale, imprezy ==
* '''Candelierie'''. 14 sierpnia.
* '''Cavalcata Sarda'''. Przedostatnia niedziela maja.

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Infosassari'''|40.728324 |8.560061|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://turismosassari.it/ Infosassari]''' (Biuro Informacji Turystycznej), Via Sebastiano Satta, 13 (''Palazzo di Città''), ☏ + 39 079 2008072, infosassari@comune.sassari.it. wto-piątek 09:00-13:30, 15:00-18:00; Sobota 09:00-13:30.

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>mv8p7vev72su8635eq5xw1hf984i5xy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159755</id>
      <parentid>159754</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>159755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16209" sha1="p1mh1nowkdyo46mz6kdo8ckhy0rd3pr" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}
=== Inne obiekty ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe G.A. Sanna | alt= | url= | adres=Via Roma 64 | lat=40.722641 | long=8.567517 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 27 22 03 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=museosanna@beniculturali.it. Wt.–sob. 09:00–20:00, pierwsza niedziela miesiąca 09:00–20:00. Największa instytucja muzealna w północno-środkowej części Sardynii – zarówno pod względem powierzchni, jak i znaczenia zbiorów naukowych – stanowiąca istotny punkt odniesienia dla kultury północnej części wyspy. Od końca lutego 2020 r. obiekt jest zamknięty z powodu prac konserwatorskich; data ponownego otwarcia nie jest znana. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pinacotecamusa.it/ Pinacoteca Mus'a al Canopoleno] | alt= | url= | adres=Piazza S. Caterina, 4 | lat=40.727161 | long=8.559734 | wskazówki=w dawnym Kolegium Jezuickim Canopoleno
| tollfree=+39 079 231560. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-wt. 09:00-13:30 15:00-17:00; śr.-pt. 09:00-13:30. 2,50 €.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Università | alt= | url= | adres= | lat=40.724763| long=8.559551| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | adres=Piazza d'Italia | lat=40.725421| long=8.564572| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1872 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Casa Cugurra | alt= | url= | adres= | lat=40.723362 | long=8.566101| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1890 roku w stylu neobarokowym z rozbudową w 1906 roku w stylu Liberty.
}}
* {{zobacz
| name=Villa Sant’Elia | alt= | url= | adres= | lat=40.719754| long=8.563532| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Willa w stylu Liberty
}}
* {{zobacz
| name=Pawilon Rzemiosła „Eugenio Tavolara”. | alt= | url= | adres= | lat=40.723267 | long=8.559852 | wskazówki=w Ogrodzie Publicznym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pawilon Tavolara, poświęcony rzemiosłu i wzornictwu, stanowi siedzibę oraz przestrzeń wystawienniczą instytucji I.S.O.L.A. (zajmującej się rzemiosłem na Sardynii). Obiekt wzniesiono w 1956 roku według projektu włoskiego architekta Ubaldo Badasa.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Galleria Tanit'''|40.72732 |8.54735 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.galleriatanit.it/ Galleria Tanit]''', Via Caniga 1, ☎ +39 079 261260, faks: +39 079 261260, info@galleriatanit.it. Pon.–niedz. 9:00–21:00. W centrum handlowym znajdują się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, sklep Decathlon, kilka perfumerii, optyk, sklep jubilerski, trzy sklepy z artykułami wyposażenia wnętrz, punkt sieci Wind Tre, trzy lokale gastronomiczne, salon gier, bankomat, fotobudka, punkt „parafarmacji” Piga (wymieniony poniżej w sekcji „Apteki”) oraz hipermarket Carrefour.
* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Porte di Sassari'''|40.73744 |8.5359 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.portedisassari.it/ Centrum handlowe Porte di Sassari]''', Viale Porto Torres (''w strefie przemysłowej Predda Niedda''), ☎ +39 335 7579713, portedisassari@ceetrus.com. Galeria handlowa i strefa gastronomiczna: pon.–sob. 9:00–21:00, niedz. 10:00–21:00; hipermarket Spazio Conad: pon.–niedz. 8:30–21:00. W centrum handlowym mieszczą się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, kilka perfumerii, sklep jubilerski, dwóch optyków, różnorodne lokale gastronomiczne, fotobudka, apteka, punkty operatorów telefonii komórkowej (Fastweb, TIM, Vodafone, Wind), pralnia chemiczna, salon gier z automatami, kiosk oraz hipermarket Spazio Conad.

== Gastronomia ==
* '''Fior di Pane di Pecorini Laura''', Via Amendola, 42/B, ☏ +39 079 216331. Piekarnia. $.
* '''Pasticceria Artistica Nuova Pagoda''', Via Degli Astronauti, ☏ +39 079 3767091. Wypieki, lody, espresso.
* '''Gelateria Ligure''', C. Vittorio Emanuele, 53, ☏ +39 079 233610. Lodziarnia.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Candelierie'''. 14 sierpnia.
* '''Cavalcata Sarda'''. Przedostatnia niedziela maja.

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Infosassari'''|40.728324 |8.560061|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://turismosassari.it/ Infosassari]''' (Biuro Informacji Turystycznej), Via Sebastiano Satta, 13 (''Palazzo di Città''), ☏ + 39 079 2008072, infosassari@comune.sassari.it. wto-piątek 09:00-13:30, 15:00-18:00; Sobota 09:00-13:30.

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>p1mh1nowkdyo46mz6kdo8ckhy0rd3pr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159756</id>
      <parentid>159755</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nocleg */</comment>
      <origin>159756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17157" sha1="jyp0bj65rcma3anv6nqbatmcw5ufinw" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}
=== Inne obiekty ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe G.A. Sanna | alt= | url= | adres=Via Roma 64 | lat=40.722641 | long=8.567517 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 27 22 03 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=museosanna@beniculturali.it. Wt.–sob. 09:00–20:00, pierwsza niedziela miesiąca 09:00–20:00. Największa instytucja muzealna w północno-środkowej części Sardynii – zarówno pod względem powierzchni, jak i znaczenia zbiorów naukowych – stanowiąca istotny punkt odniesienia dla kultury północnej części wyspy. Od końca lutego 2020 r. obiekt jest zamknięty z powodu prac konserwatorskich; data ponownego otwarcia nie jest znana. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pinacotecamusa.it/ Pinacoteca Mus'a al Canopoleno] | alt= | url= | adres=Piazza S. Caterina, 4 | lat=40.727161 | long=8.559734 | wskazówki=w dawnym Kolegium Jezuickim Canopoleno
| tollfree=+39 079 231560. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-wt. 09:00-13:30 15:00-17:00; śr.-pt. 09:00-13:30. 2,50 €.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Università | alt= | url= | adres= | lat=40.724763| long=8.559551| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | adres=Piazza d'Italia | lat=40.725421| long=8.564572| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1872 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Casa Cugurra | alt= | url= | adres= | lat=40.723362 | long=8.566101| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1890 roku w stylu neobarokowym z rozbudową w 1906 roku w stylu Liberty.
}}
* {{zobacz
| name=Villa Sant’Elia | alt= | url= | adres= | lat=40.719754| long=8.563532| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Willa w stylu Liberty
}}
* {{zobacz
| name=Pawilon Rzemiosła „Eugenio Tavolara”. | alt= | url= | adres= | lat=40.723267 | long=8.559852 | wskazówki=w Ogrodzie Publicznym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pawilon Tavolara, poświęcony rzemiosłu i wzornictwu, stanowi siedzibę oraz przestrzeń wystawienniczą instytucji I.S.O.L.A. (zajmującej się rzemiosłem na Sardynii). Obiekt wzniesiono w 1956 roku według projektu włoskiego architekta Ubaldo Badasa.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Galleria Tanit'''|40.72732 |8.54735 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.galleriatanit.it/ Galleria Tanit]''', Via Caniga 1, ☎ +39 079 261260, faks: +39 079 261260, info@galleriatanit.it. Pon.–niedz. 9:00–21:00. W centrum handlowym znajdują się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, sklep Decathlon, kilka perfumerii, optyk, sklep jubilerski, trzy sklepy z artykułami wyposażenia wnętrz, punkt sieci Wind Tre, trzy lokale gastronomiczne, salon gier, bankomat, fotobudka, punkt „parafarmacji” Piga (wymieniony poniżej w sekcji „Apteki”) oraz hipermarket Carrefour.
* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Porte di Sassari'''|40.73744 |8.5359 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.portedisassari.it/ Centrum handlowe Porte di Sassari]''', Viale Porto Torres (''w strefie przemysłowej Predda Niedda''), ☎ +39 335 7579713, portedisassari@ceetrus.com. Galeria handlowa i strefa gastronomiczna: pon.–sob. 9:00–21:00, niedz. 10:00–21:00; hipermarket Spazio Conad: pon.–niedz. 8:30–21:00. W centrum handlowym mieszczą się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, kilka perfumerii, sklep jubilerski, dwóch optyków, różnorodne lokale gastronomiczne, fotobudka, apteka, punkty operatorów telefonii komórkowej (Fastweb, TIM, Vodafone, Wind), pralnia chemiczna, salon gier z automatami, kiosk oraz hipermarket Spazio Conad.

== Gastronomia ==
* '''Fior di Pane di Pecorini Laura''', Via Amendola, 42/B, ☏ +39 079 216331. Piekarnia. $.
* '''Pasticceria Artistica Nuova Pagoda''', Via Degli Astronauti, ☏ +39 079 3767091. Wypieki, lody, espresso.
* '''Gelateria Ligure''', C. Vittorio Emanuele, 53, ☏ +39 079 233610. Lodziarnia.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Candelierie'''. 14 sierpnia.
* '''Cavalcata Sarda'''. Przedostatnia niedziela maja.

== Nocleg ==
* {{Znacznik|'''Hotel Grazia Deledda'''|40.7186847|8.5663398|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelgraziadeledda.it/ Hotel Grazia Deledda]''', Viale Dante, 47, ☏ +39 079 271235, info@hotelgraziadeledda.it.
* {{Znacznik|'''Baglioni Resort Sardinia'''|40.82209 |9.67593 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://sardinia.baglionihotels.com/ Baglioni Resort Sardinia]''', Via Tavolara – 07052 Località Lu Fraili di Sotto, San Teodoro, SS, ☏ +39 07841908000, recepcja.baglionisardinia@baglionihotels.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Pięciogwiazdkowy ośrodek z apartamentami na północno-wschodnim wybrzeżu Sardynii, położony na terenie Rezerwatu Morskiego Tavolara, w pobliżu plaży Lu Impostu w San Teodoro. Charakteryzuje się nowoczesnym włoskim, luksusowym stylem, przestronnymi pokojami i apartamentami, werandami z widokiem na morze lub ogród oraz eleganckim, stonowanym wystrojem.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Infosassari'''|40.728324 |8.560061|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://turismosassari.it/ Infosassari]''' (Biuro Informacji Turystycznej), Via Sebastiano Satta, 13 (''Palazzo di Città''), ☏ + 39 079 2008072, infosassari@comune.sassari.it. wto-piątek 09:00-13:30, 15:00-18:00; Sobota 09:00-13:30.

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>jyp0bj65rcma3anv6nqbatmcw5ufinw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159757</id>
      <parentid>159756</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Koleją */</comment>
      <origin>159757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17230" sha1="7d8zz81o4px2558483gery0ayiiqoih" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
[[Plik:Stazione di sassari, veduta.JPG|thumb|Stacja kolejowa w Sassari]]
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}
=== Inne obiekty ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe G.A. Sanna | alt= | url= | adres=Via Roma 64 | lat=40.722641 | long=8.567517 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 27 22 03 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=museosanna@beniculturali.it. Wt.–sob. 09:00–20:00, pierwsza niedziela miesiąca 09:00–20:00. Największa instytucja muzealna w północno-środkowej części Sardynii – zarówno pod względem powierzchni, jak i znaczenia zbiorów naukowych – stanowiąca istotny punkt odniesienia dla kultury północnej części wyspy. Od końca lutego 2020 r. obiekt jest zamknięty z powodu prac konserwatorskich; data ponownego otwarcia nie jest znana. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pinacotecamusa.it/ Pinacoteca Mus'a al Canopoleno] | alt= | url= | adres=Piazza S. Caterina, 4 | lat=40.727161 | long=8.559734 | wskazówki=w dawnym Kolegium Jezuickim Canopoleno
| tollfree=+39 079 231560. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-wt. 09:00-13:30 15:00-17:00; śr.-pt. 09:00-13:30. 2,50 €.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Università | alt= | url= | adres= | lat=40.724763| long=8.559551| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | adres=Piazza d'Italia | lat=40.725421| long=8.564572| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1872 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Casa Cugurra | alt= | url= | adres= | lat=40.723362 | long=8.566101| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1890 roku w stylu neobarokowym z rozbudową w 1906 roku w stylu Liberty.
}}
* {{zobacz
| name=Villa Sant’Elia | alt= | url= | adres= | lat=40.719754| long=8.563532| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Willa w stylu Liberty
}}
* {{zobacz
| name=Pawilon Rzemiosła „Eugenio Tavolara”. | alt= | url= | adres= | lat=40.723267 | long=8.559852 | wskazówki=w Ogrodzie Publicznym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pawilon Tavolara, poświęcony rzemiosłu i wzornictwu, stanowi siedzibę oraz przestrzeń wystawienniczą instytucji I.S.O.L.A. (zajmującej się rzemiosłem na Sardynii). Obiekt wzniesiono w 1956 roku według projektu włoskiego architekta Ubaldo Badasa.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Galleria Tanit'''|40.72732 |8.54735 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.galleriatanit.it/ Galleria Tanit]''', Via Caniga 1, ☎ +39 079 261260, faks: +39 079 261260, info@galleriatanit.it. Pon.–niedz. 9:00–21:00. W centrum handlowym znajdują się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, sklep Decathlon, kilka perfumerii, optyk, sklep jubilerski, trzy sklepy z artykułami wyposażenia wnętrz, punkt sieci Wind Tre, trzy lokale gastronomiczne, salon gier, bankomat, fotobudka, punkt „parafarmacji” Piga (wymieniony poniżej w sekcji „Apteki”) oraz hipermarket Carrefour.
* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Porte di Sassari'''|40.73744 |8.5359 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.portedisassari.it/ Centrum handlowe Porte di Sassari]''', Viale Porto Torres (''w strefie przemysłowej Predda Niedda''), ☎ +39 335 7579713, portedisassari@ceetrus.com. Galeria handlowa i strefa gastronomiczna: pon.–sob. 9:00–21:00, niedz. 10:00–21:00; hipermarket Spazio Conad: pon.–niedz. 8:30–21:00. W centrum handlowym mieszczą się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, kilka perfumerii, sklep jubilerski, dwóch optyków, różnorodne lokale gastronomiczne, fotobudka, apteka, punkty operatorów telefonii komórkowej (Fastweb, TIM, Vodafone, Wind), pralnia chemiczna, salon gier z automatami, kiosk oraz hipermarket Spazio Conad.

== Gastronomia ==
* '''Fior di Pane di Pecorini Laura''', Via Amendola, 42/B, ☏ +39 079 216331. Piekarnia. $.
* '''Pasticceria Artistica Nuova Pagoda''', Via Degli Astronauti, ☏ +39 079 3767091. Wypieki, lody, espresso.
* '''Gelateria Ligure''', C. Vittorio Emanuele, 53, ☏ +39 079 233610. Lodziarnia.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Candelierie'''. 14 sierpnia.
* '''Cavalcata Sarda'''. Przedostatnia niedziela maja.

== Nocleg ==
* {{Znacznik|'''Hotel Grazia Deledda'''|40.7186847|8.5663398|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelgraziadeledda.it/ Hotel Grazia Deledda]''', Viale Dante, 47, ☏ +39 079 271235, info@hotelgraziadeledda.it.
* {{Znacznik|'''Baglioni Resort Sardinia'''|40.82209 |9.67593 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://sardinia.baglionihotels.com/ Baglioni Resort Sardinia]''', Via Tavolara – 07052 Località Lu Fraili di Sotto, San Teodoro, SS, ☏ +39 07841908000, recepcja.baglionisardinia@baglionihotels.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Pięciogwiazdkowy ośrodek z apartamentami na północno-wschodnim wybrzeżu Sardynii, położony na terenie Rezerwatu Morskiego Tavolara, w pobliżu plaży Lu Impostu w San Teodoro. Charakteryzuje się nowoczesnym włoskim, luksusowym stylem, przestronnymi pokojami i apartamentami, werandami z widokiem na morze lub ogród oraz eleganckim, stonowanym wystrojem.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Infosassari'''|40.728324 |8.560061|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://turismosassari.it/ Infosassari]''' (Biuro Informacji Turystycznej), Via Sebastiano Satta, 13 (''Palazzo di Città''), ☏ + 39 079 2008072, infosassari@comune.sassari.it. wto-piątek 09:00-13:30, 15:00-18:00; Sobota 09:00-13:30.

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>7d8zz81o4px2558483gery0ayiiqoih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159758</id>
      <parentid>159757</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bezpieczeństwo */</comment>
      <origin>159758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17781" sha1="8e2hz6y0b6hrlytckrmp19p96w2cdb2" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
[[Plik:Stazione di sassari, veduta.JPG|thumb|Stacja kolejowa w Sassari]]
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}
=== Inne obiekty ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe G.A. Sanna | alt= | url= | adres=Via Roma 64 | lat=40.722641 | long=8.567517 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 27 22 03 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=museosanna@beniculturali.it. Wt.–sob. 09:00–20:00, pierwsza niedziela miesiąca 09:00–20:00. Największa instytucja muzealna w północno-środkowej części Sardynii – zarówno pod względem powierzchni, jak i znaczenia zbiorów naukowych – stanowiąca istotny punkt odniesienia dla kultury północnej części wyspy. Od końca lutego 2020 r. obiekt jest zamknięty z powodu prac konserwatorskich; data ponownego otwarcia nie jest znana. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pinacotecamusa.it/ Pinacoteca Mus'a al Canopoleno] | alt= | url= | adres=Piazza S. Caterina, 4 | lat=40.727161 | long=8.559734 | wskazówki=w dawnym Kolegium Jezuickim Canopoleno
| tollfree=+39 079 231560. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-wt. 09:00-13:30 15:00-17:00; śr.-pt. 09:00-13:30. 2,50 €.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Università | alt= | url= | adres= | lat=40.724763| long=8.559551| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | adres=Piazza d'Italia | lat=40.725421| long=8.564572| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1872 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Casa Cugurra | alt= | url= | adres= | lat=40.723362 | long=8.566101| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1890 roku w stylu neobarokowym z rozbudową w 1906 roku w stylu Liberty.
}}
* {{zobacz
| name=Villa Sant’Elia | alt= | url= | adres= | lat=40.719754| long=8.563532| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Willa w stylu Liberty
}}
* {{zobacz
| name=Pawilon Rzemiosła „Eugenio Tavolara”. | alt= | url= | adres= | lat=40.723267 | long=8.559852 | wskazówki=w Ogrodzie Publicznym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pawilon Tavolara, poświęcony rzemiosłu i wzornictwu, stanowi siedzibę oraz przestrzeń wystawienniczą instytucji I.S.O.L.A. (zajmującej się rzemiosłem na Sardynii). Obiekt wzniesiono w 1956 roku według projektu włoskiego architekta Ubaldo Badasa.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Galleria Tanit'''|40.72732 |8.54735 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.galleriatanit.it/ Galleria Tanit]''', Via Caniga 1, ☎ +39 079 261260, faks: +39 079 261260, info@galleriatanit.it. Pon.–niedz. 9:00–21:00. W centrum handlowym znajdują się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, sklep Decathlon, kilka perfumerii, optyk, sklep jubilerski, trzy sklepy z artykułami wyposażenia wnętrz, punkt sieci Wind Tre, trzy lokale gastronomiczne, salon gier, bankomat, fotobudka, punkt „parafarmacji” Piga (wymieniony poniżej w sekcji „Apteki”) oraz hipermarket Carrefour.
* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Porte di Sassari'''|40.73744 |8.5359 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.portedisassari.it/ Centrum handlowe Porte di Sassari]''', Viale Porto Torres (''w strefie przemysłowej Predda Niedda''), ☎ +39 335 7579713, portedisassari@ceetrus.com. Galeria handlowa i strefa gastronomiczna: pon.–sob. 9:00–21:00, niedz. 10:00–21:00; hipermarket Spazio Conad: pon.–niedz. 8:30–21:00. W centrum handlowym mieszczą się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, kilka perfumerii, sklep jubilerski, dwóch optyków, różnorodne lokale gastronomiczne, fotobudka, apteka, punkty operatorów telefonii komórkowej (Fastweb, TIM, Vodafone, Wind), pralnia chemiczna, salon gier z automatami, kiosk oraz hipermarket Spazio Conad.

== Gastronomia ==
* '''Fior di Pane di Pecorini Laura''', Via Amendola, 42/B, ☏ +39 079 216331. Piekarnia. $.
* '''Pasticceria Artistica Nuova Pagoda''', Via Degli Astronauti, ☏ +39 079 3767091. Wypieki, lody, espresso.
* '''Gelateria Ligure''', C. Vittorio Emanuele, 53, ☏ +39 079 233610. Lodziarnia.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Candelierie'''. 14 sierpnia.
* '''Cavalcata Sarda'''. Przedostatnia niedziela maja.

== Nocleg ==
* {{Znacznik|'''Hotel Grazia Deledda'''|40.7186847|8.5663398|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelgraziadeledda.it/ Hotel Grazia Deledda]''', Viale Dante, 47, ☏ +39 079 271235, info@hotelgraziadeledda.it.
* {{Znacznik|'''Baglioni Resort Sardinia'''|40.82209 |9.67593 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://sardinia.baglionihotels.com/ Baglioni Resort Sardinia]''', Via Tavolara – 07052 Località Lu Fraili di Sotto, San Teodoro, SS, ☏ +39 07841908000, recepcja.baglionisardinia@baglionihotels.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Pięciogwiazdkowy ośrodek z apartamentami na północno-wschodnim wybrzeżu Sardynii, położony na terenie Rezerwatu Morskiego Tavolara, w pobliżu plaży Lu Impostu w San Teodoro. Charakteryzuje się nowoczesnym włoskim, luksusowym stylem, przestronnymi pokojami i apartamentami, werandami z widokiem na morze lub ogród oraz eleganckim, stonowanym wystrojem.

==Kontakt==

== Bezpieczeństwo ==
* {{Znacznik|'''Carabinieri'''|40.71348 |8.55610 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Carabinieri''', Via Rockefeller 52, ☎ +39 079 28371, provsscdo@carabinieri.it.

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Ospedale Santissima Annunziata'''|40.71815 |8.55379 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Ospedale Santissima Annunziata''', Via Enrico de Nicola 39, ☎ +39 079 2061000.  
* {{Znacznik|'''Cliniche San Pietro'''|40.72055 |8.55377 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Cliniche San Pietro''', Viale San Pietro 10, ☎ +39 079 228211.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Infosassari'''|40.728324 |8.560061|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://turismosassari.it/ Infosassari]''' (Biuro Informacji Turystycznej), Via Sebastiano Satta, 13 (''Palazzo di Città''), ☏ + 39 079 2008072, infosassari@comune.sassari.it. wto-piątek 09:00-13:30, 15:00-18:00; Sobota 09:00-13:30.

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>8e2hz6y0b6hrlytckrmp19p96w2cdb2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159759</id>
      <parentid>159758</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gdzie dalej */</comment>
      <origin>159759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18541" sha1="6p76nstz4ec7ihfxuydjdx1e7oghnrr" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Sassari
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Sassari_collage_nuovo.png
 |opis             = 
 |herb             = Sassari-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Sassari (province of Sassari, region Sardinia, Italy) - 2016.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Sardinia.svg|20px]] [[Sardynia]]
 |powierzchnia     = 547,04
 |wysokość         = 225
 |ludność          = 120 200
 |prefiks          = 079
 |kod pocztowy     = 07100
 |www              = https://www.comune.sassari.it/it/
}}
[[Plik:Panorama Sassari 2.png|thumb|Sassari]]
'''Sassari''' to miasto na [[Sardynia|Sardynii]]. Jest to jedno z najstarszych miast na [[Sardynia|Sardynii]].

== Charakterystyka ==
Sassari to miasto w północno-zachodnim krańcu [[Sardynia|Sardynii]] i stolica [[Prowincja Sassari|prowincji]] o tej samej nazwie. Jest drugim co do wielkości miastem [[Sardynia|Sardynii]] pod względem liczby ludności, liczącym ponad 130 000 mieszkańców.

== Orientacja ==
=== Główne ulice ===
* ''Corso Vittorio Emanuele II'', dawniej znana jako ''Platha de Codinas''.
* ''Corso Trinità'' z fragmentami średniowiecznych murów miejskich i ''Vicolo Godimondo''.
* XVIII-wieczne ''mury'' są widoczne na obwodzie średniowiecznego miasta – szczególnie wzdłuż ''Corso Vico'' i ''Corso della SS. Trinità'' i ''Via Torre Tonda''. Do „okrągłej wieży” – znanej również jako ''Turondola'' – można dostać się z Piazza Università.

=== Place ===
* ''Piazza Castello'' – nazwa pochodzi od aragońskiego zamku z 1330 roku, który niegdyś znajdował się w miejscu zajmowanym dziś przez koszary La Marmora.
* ''Piazza Tola'' – miejsce, w którym dawniej znajdowała się ''carra manna'' (publiczny wzorzec miary); znajduje się tu pomnik Pasquale Toli z 1903 roku.
* ''Piazza d'Italia'' – plac, na którym stoi pomnik Wiktora Emanuela II z 1899 roku.

=== Frakcje ===
* {{Znacznik|'''Argentiera'''|40.74|8.151111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Argentiera'''
* {{Znacznik|'''Bancali'''|40.73549|8.46328|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bancali'''
* {{Znacznik|'''Baratz'''|40.6683328|8.23607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Baratz'''
* {{Znacznik|'''Biancareddu'''|40.8029|8.1985|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Biancareddu'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.6733471|8.3664905|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bonassai'''
* {{Znacznik|'''Bonassai'''|40.7188783|8.4825305|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caffè Roma'''
* {{Znacznik|'''Campanedda'''|40.7604846|8.3441636|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Campanedda'''
* {{Znacznik|'''Canaglia'''|40.783087|8.2252322|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Canaglia'''
* {{Znacznik|'''Caniga'''|40.7185356|8.5237658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Caniga'''
* {{Znacznik|'''Filigheddu'''|40.7483834|8.6023953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Filigheddu'''
* {{Znacznik|'''La Corte'''|40.735545|8.2782442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Corte'''
* {{Znacznik|'''La Crucca'''|40.7617382|8.419871|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Crucca'''
* {{Znacznik|'''La Landrigga'''|40.7238802|8.4838771|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Landrigga'''
* {{Znacznik|'''La Muntagna'''|40.7740082|8.1804824|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Muntagna'''
* {{Znacznik|'''La Pedraia'''|40.7777772|8.1848021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''La Pedraia'''
* {{Znacznik|'''Mandra di l'Ainu'''|40.7015389|8.5110194|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mandra di l'Ainu'''
* '''Marchetto'''
* {{Znacznik|'''Molafà'''|40.6979329|8.519801|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Molafà'''
* {{Znacznik|'''Ottava'''|40.7834089|8.4740039|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ottava'''
* {{Znacznik|'''Palmadula'''|40.748356|8.1895513|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Palmadula'''
* {{Znacznik|'''Pian di Sorres'''|40.7790102|8.4139137|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pian di Sorres'''
* {{Znacznik|'''Platamona'''|40.8183003|8.4631656|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Platamona''' (wspólnie z gminami Sorso i Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Saccheddu'''|40.7257678|8.4133626|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Saccheddu''' 
* {{Znacznik|'''San Camillo'''|40.7623941|8.5668685|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Camillo'''
* '''San Francesco'''
* {{Znacznik|'''San Giovanni'''|40.7604204|8.4944658|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Giovanni'''
* {{Znacznik|'''Tottubella'''|40.6856345|8.3584187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tottubella''' 
* {{Znacznik|'''Truncu Reale'''|40.7608485|8.4607812|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Truncu Reale''' 
* '''Villa Assunta''' (wspólna z gminą [[Alghero]])
* {{Znacznik|'''Villa Gorizia'''|40.7748485|8.5073259|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Willa Gorizia'''
* {{Znacznik|'''Fiume Santo'''|40.7865785|8.2721607|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fiume Santo''' (wspólny z gminą Porto Torres)
* {{Znacznik|'''Zuari'''|40.7587293|8.5336922|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Zuari'''

=== Dzielnice ===
* '''Historyczne centrum Sassari'''
* '''Środkowo-południowe Sassari''' - obejmuje Cappuccini, Luna e Sole, Carbonazzi i San Giuseppe
* '''Zachodnie Sassari''' – obejmuje Monte Rosello, Baddimannę, Baldeddę i Piandannę
* '''Przedmieścia Sassari''' - obejmuje Latte Dolce, Santa Maria di Pisa, Sant'Orsola, Sacro Cuore, Lu Fangazzu i Li Punti

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Alghero|40.631111|8.288611|typ=transport}}'''Lotnisko w Alghero''' ({{IATA|AHO}}), oddalone o około 33 km, jest najbliżej położonym portem lotniczym względem Sassari. Inne, stosunkowo blisko położone lotnisko znajduje się w {{Znacznik|Port lotniczy Olbia|40.885833|9.516944|typ=transport}}'''[[Obia|Olbii]]''' ({{IATA|OLB}}) (105 km).

=== Koleją ===
[[Plik:Stazione di sassari, veduta.JPG|thumb|Stacja kolejowa w Sassari]]
Dostępnych jest wiele połączeń kolejowych obsługiwanych przez przewoźnika '''[https://www.trenitalia.com/it.html Trenitalia]''', które łączą stację z [[Olbia|Olbią]] w północno-zachodniej części [[Sardynia|Sardynii]] oraz z [[Cagliari]] na południu wyspy. Przez stację przebiega również lokalna linia kolei wąskotorowej, obsługiwana przez '''[https://www.arst.sardegna.it/ ARST]''', łącząca [[Alghero]] (czas przejazdu: 35 min) z miejscowością [[Sorso]].

{{Znacznik|Stacja kolejowa w Sassari|40.7293727 |8.5547876 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa w Sassari''' (''Stazione di Sassari''), Piazza della Stazione.

=== Samochodem === 
Sassari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stazione dei pullman|40.725273 |8.552563 |typ=transport}}'''Stazione dei pullman''' (regionalny węzeł autobusowy). W praktyce to po prostu zespół przystanków autobusowych z kasą biletową.

=== Statkiem ===
Z {{Znacznik|Terminal promowy|40.838157 |8.398468 |typ=transport}}'''terminalu promowego''' w [[Porto Torres]].

== Komunikacja ==
{{mapa|40.73|8.56|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://www.atpsassari.it/ ATP Sassari]'''. Obsługuje miejskie linie autobusowe w Sassari. Bilet jednorazowy 90 min – 1,30 € (u kierowcy 1,80 €); bilet 2-godzinny (obejmuje również Metrosassari) – 2,00 €; bilet całodobowy (obejmuje również Metrosassari) – 3,30 €.

=== Tramwajem ===
'''Metrosassari'''. Godziny kursowania: 06:50–21:00. W mieście funkcjonuje krótka linia tramwajowa. Nie jest jednak szczególnie przydatna dla turystów, ponieważ do centrum dociera dopiero po dość długim objeździe przez obrzeża miasta. Bilet 90-minutowy – 1,30 €.

=== Samochodem ===
W centrum miasta obowiązuje strefa ograniczonego ruchu (ZTL) ([https://urbanaccessregulations.eu/countries-mainmenu-147/italy-mainmenu-81/sardegna-region/sassari-ar mapa i godziny otwarcia]). Motocykle są dozwolone, ale większość innych pojazdów przez większość czasu ma zakaz wjazdu.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Sassari, façade of the Cathedral.jpg|thumb|Fasada katedry]]
[[Plik:Sassari, Fontana di Rosello.jpg|thumb|Fontana di Rosello]]
[[Plik:Sassari, Casa Cugurra.jpg|thumb|Casa Cugurra]]
[[Plik:Sardinia, Sassari, Museo Nazionale G. A. Sanna.jpg|thumb|Muzeum Narodowe G. A. Sanna]]
=== Stare miasto ===
* {{zobacz
| name=Katedra św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=40.7267709 | long=8.5583282 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra została wzniesiona w XIII wieku, a od 1480 roku rozbudowywana w stylu gotyku katalońskiego; w jej wnętrzu znajduje się pomnik księcia di Moriana. Fasada, będąca efektem barokowych prac renowacyjnych w stylu hiszpańskim kolonialnym (przeprowadzonych w latach 1650–1723), posiada prostokątny portyk zwieńczony trzema niszami, w których umieszczono posągi świętych. Dzwonnica utrzymana jest w stylu romańskim.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/fountain-rosello Fontana di Rosello] | alt= | url= | adres= | lat=40.73115| long=8.56072| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Siedemnastowieczna fontanna wzniesiona przy antycznym źródle. Uznawana jest za symbol miasta. Na szczycie dwóch przecinających się łuków znajduje się figura świętego Gawina.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Ducale | alt= | url= | adres= | lat=40.726641| long=8.559304| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 08:00-19:30; Sobota 08:00-13:00. Teraz Urząd Miasta.
}}
:* {{zobacz
| name=Pokoje i piwnice księcia | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-sob. 10:00-13:00 15:00-18:00; niedziela 10:00-13:00 (zwiedzanie z przewodnikiem co 30 minut). Część Muzeum Miejskiego. 3 €
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Città | alt= | url= | adres= | lat=40.728064 | long=8.559878 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 2015122 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto 10:00-13:00; śr.-pt. 10:00-13:00 15:00-18:00; Sobota 10:00-13:00. Wchodząc od Corso Vittorio Emanuele II, zwiedzający mogli zobaczyć wnętrza Palazzo di Città, w tym salę balową i historyczny Teatr Civic. Kolejne wejście znajduje się od strony Via Sebastiano Satta, przez biuro informacji turystycznej. W tej części zaprezentowano stroje sardyńskie oraz dwie prace Eugenio Tavolary przedstawiające karnawał i Wielki Tydzień w Sassari. 3 €.
}}
:* {{zobacz
| name=Teatro Civico. | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Tola | alt= | url= | adres=Piazza Tola, 42 | lat=40.728096 | long=8.561595 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowały się tam jeszcze pewne ślady jego pierwotnej, renesansowej fasady.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria di Bethlem | alt= | url= | adres= | lat=40.726340 | long=8.55415 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mimo skromnej fasady, w środku jest bogato zdobiony.
}}
* {{zobacz
| name=Stare mury | alt= | url= | adres= | lat=40.727763 | long=8.558757 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fragment murów miejskich.
}}
=== Inne obiekty ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe G.A. Sanna | alt= | url= | adres=Via Roma 64 | lat=40.722641 | long=8.567517 | wskazówki=
| tollfree=+39 079 27 22 03 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=museosanna@beniculturali.it. Wt.–sob. 09:00–20:00, pierwsza niedziela miesiąca 09:00–20:00. Największa instytucja muzealna w północno-środkowej części Sardynii – zarówno pod względem powierzchni, jak i znaczenia zbiorów naukowych – stanowiąca istotny punkt odniesienia dla kultury północnej części wyspy. Od końca lutego 2020 r. obiekt jest zamknięty z powodu prac konserwatorskich; data ponownego otwarcia nie jest znana. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pinacotecamusa.it/ Pinacoteca Mus'a al Canopoleno] | alt= | url= | adres=Piazza S. Caterina, 4 | lat=40.727161 | long=8.559734 | wskazówki=w dawnym Kolegium Jezuickim Canopoleno
| tollfree=+39 079 231560. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-wt. 09:00-13:30 15:00-17:00; śr.-pt. 09:00-13:30. 2,50 €.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Università | alt= | url= | adres= | lat=40.724763| long=8.559551| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | adres=Piazza d'Italia | lat=40.725421| long=8.564572| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1872 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Casa Cugurra | alt= | url= | adres= | lat=40.723362 | long=8.566101| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1890 roku w stylu neobarokowym z rozbudową w 1906 roku w stylu Liberty.
}}
* {{zobacz
| name=Villa Sant’Elia | alt= | url= | adres= | lat=40.719754| long=8.563532| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Willa w stylu Liberty
}}
* {{zobacz
| name=Pawilon Rzemiosła „Eugenio Tavolara”. | alt= | url= | adres= | lat=40.723267 | long=8.559852 | wskazówki=w Ogrodzie Publicznym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pawilon Tavolara, poświęcony rzemiosłu i wzornictwu, stanowi siedzibę oraz przestrzeń wystawienniczą instytucji I.S.O.L.A. (zajmującej się rzemiosłem na Sardynii). Obiekt wzniesiono w 1956 roku według projektu włoskiego architekta Ubaldo Badasa.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Galleria Tanit'''|40.72732 |8.54735 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.galleriatanit.it/ Galleria Tanit]''', Via Caniga 1, ☎ +39 079 261260, faks: +39 079 261260, info@galleriatanit.it. Pon.–niedz. 9:00–21:00. W centrum handlowym znajdują się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, sklep Decathlon, kilka perfumerii, optyk, sklep jubilerski, trzy sklepy z artykułami wyposażenia wnętrz, punkt sieci Wind Tre, trzy lokale gastronomiczne, salon gier, bankomat, fotobudka, punkt „parafarmacji” Piga (wymieniony poniżej w sekcji „Apteki”) oraz hipermarket Carrefour.
* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Porte di Sassari'''|40.73744 |8.5359 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.portedisassari.it/ Centrum handlowe Porte di Sassari]''', Viale Porto Torres (''w strefie przemysłowej Predda Niedda''), ☎ +39 335 7579713, portedisassari@ceetrus.com. Galeria handlowa i strefa gastronomiczna: pon.–sob. 9:00–21:00, niedz. 10:00–21:00; hipermarket Spazio Conad: pon.–niedz. 8:30–21:00. W centrum handlowym mieszczą się liczne sklepy z odzieżą, dodatkami i obuwiem, kilka perfumerii, sklep jubilerski, dwóch optyków, różnorodne lokale gastronomiczne, fotobudka, apteka, punkty operatorów telefonii komórkowej (Fastweb, TIM, Vodafone, Wind), pralnia chemiczna, salon gier z automatami, kiosk oraz hipermarket Spazio Conad.

== Gastronomia ==
* '''Fior di Pane di Pecorini Laura''', Via Amendola, 42/B, ☏ +39 079 216331. Piekarnia. $.
* '''Pasticceria Artistica Nuova Pagoda''', Via Degli Astronauti, ☏ +39 079 3767091. Wypieki, lody, espresso.
* '''Gelateria Ligure''', C. Vittorio Emanuele, 53, ☏ +39 079 233610. Lodziarnia.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Candelierie'''. 14 sierpnia.
* '''Cavalcata Sarda'''. Przedostatnia niedziela maja.

== Nocleg ==
* {{Znacznik|'''Hotel Grazia Deledda'''|40.7186847|8.5663398|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelgraziadeledda.it/ Hotel Grazia Deledda]''', Viale Dante, 47, ☏ +39 079 271235, info@hotelgraziadeledda.it.
* {{Znacznik|'''Baglioni Resort Sardinia'''|40.82209 |9.67593 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://sardinia.baglionihotels.com/ Baglioni Resort Sardinia]''', Via Tavolara – 07052 Località Lu Fraili di Sotto, San Teodoro, SS, ☏ +39 07841908000, recepcja.baglionisardinia@baglionihotels.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Pięciogwiazdkowy ośrodek z apartamentami na północno-wschodnim wybrzeżu Sardynii, położony na terenie Rezerwatu Morskiego Tavolara, w pobliżu plaży Lu Impostu w San Teodoro. Charakteryzuje się nowoczesnym włoskim, luksusowym stylem, przestronnymi pokojami i apartamentami, werandami z widokiem na morze lub ogród oraz eleganckim, stonowanym wystrojem.

==Kontakt==

== Bezpieczeństwo ==
* {{Znacznik|'''Carabinieri'''|40.71348 |8.55610 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Carabinieri''', Via Rockefeller 52, ☎ +39 079 28371, provsscdo@carabinieri.it.

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Ospedale Santissima Annunziata'''|40.71815 |8.55379 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Ospedale Santissima Annunziata''', Via Enrico de Nicola 39, ☎ +39 079 2061000.  
* {{Znacznik|'''Cliniche San Pietro'''|40.72055 |8.55377 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Cliniche San Pietro''', Viale San Pietro 10, ☎ +39 079 228211.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Infosassari'''|40.728324 |8.560061|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://turismosassari.it/ Infosassari]''' (Biuro Informacji Turystycznej), Via Sebastiano Satta, 13 (''Palazzo di Città''), ☏ + 39 079 2008072, infosassari@comune.sassari.it. wto-piątek 09:00-13:30, 15:00-18:00; Sobota 09:00-13:30.

== Gdzie dalej ==
[[Plik:Monte D'Accoddi 02.JPG|thumb|Monte d'Accoddi]]
* {{zobacz
| name=Monte d'Accoddi | alt= | url= | adres= | lat=40.790697| long=8.448927| wskazówki=13 km od Sassari
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neolityczny ołtarz w formie ściętej piramidy schodkowej przypominającej mezopotamskie ziqquraty.
}}
* '''[[Alghero]]''' – tętniące życiem miasto na zachodnim wybrzeżu wyspy, słynące ze swojego katalońskiego dziedzictwa
* '''[[Castelsardo]]''' – przyjemna miejscowość na wybrzeżu Zatoki Asinara, wzniesiona wokół starego zamku
* '''[[Bosa]]''' – piękne, niewielkie średniowieczne miasteczko
* '''[[Porto Torres]]''' – znane ze swojej zabytkowej bazyliki oraz pozostałości z czasów rzymskich

{{użyteczny}}
{{Geo|40.7167|8.5667}}
[[Kategoria:Sardynia]]
{{Jest w|Prowincja Sassari}}</text>
      <sha1>6p76nstz4ec7ihfxuydjdx1e7oghnrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Świat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5855</id>
    <revision>
      <id>159736</id>
      <parentid>159646</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T16:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>poprawy</comment>
      <origin>159736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24308" sha1="oy9ixqvlyzemv75golpdzg8vdriu8yu" xml:space="preserve">{{Top-banner|Wikivoyage Photomontage banner.jpg}}
[[Plik:Rotating earth (large).gif|thumb|upright=1.2|GIF przedstawiający Ziemię obracającą się wokół własnej osi]]
'''Świat''' jako '''Ziemia''' ([[w:Łacina|łac.]] ''Terra'', ''Tellus'', [[w:Język_grecki|gr.]] ''Γαῖα'', [[w:Transkrypcja_(językoznawstwo)|trb.]] ''Gaja'') – trzecia, licząc od Słońca, oraz piąta pod względem wielkości planeta &lt;u&gt;Układu Słonecznego&lt;/u&gt;. Jedynym naturalnym satelitą Ziemi jest &lt;u&gt;Księżyc&lt;/u&gt;. Ziemia jest podzielona na 7 kontynentów (lub 6 według niektórych źródeł).

Powierzchnia Ziemi składa się w 70,8% z wody oraz w 29,2% z lądu.

== Podział świata ==

=== Kontynenty ===
'''&lt;u&gt;Powszechnie występujący podział na 7 kontynentów:&lt;/u&gt;'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Kontynent
!Mapa
!Liczba państw
!Liczba ludności
!Procent ludności świata
!Powierzchnia
(w km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
!Procent powierzchni lądów na świecie
|-
|1.
|'''[[Afryka]]'''
|[[Plik:Africa satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''54'''
|1,59 mld
|19,1%
|30,37 mln
|20,4%
|-
|2.
|'''[[Ameryka Południowa]]'''
|[[Plik:South America satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''12'''
|441 mln
|5,4%
|17,84 mln
|11,9%
|-
|3.
|'''[[Ameryka Północna]]'''
|[[Plik:North America satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''23'''
|390 mln
|7,5%
|24,5 mln
|16,2%
|-
|4.
|'''[[Antarktyda]]'''
|[[Plik:Antarctica 6400px from Blue Marble.jpg|centruj|mały]]
|'''0'''
|brak stałej liczby ludności
|0%
|14,2 mln
|9,2%
|-
|5.
|'''[[Australia i Oceania]]'''
|[[Plik:Australia satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''14'''
|47,1 mln
|0,5%
|8,5 mln
|5,1%
|-
|6.
|'''[[Azja]]'''
|[[Plik:Asia satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''48'''
|4,87 mld
|58,9%
|44,5 mln
|29,7%
|-
|7.
|'''[[Europa]]'''
|[[Plik:Europe satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''46'''
|744 mln
|8,6%
|10,2 mln
|7,5%
|}

'''Największym kontynentem na świecie pod względem liczby ludności oraz powierzchni jest [[Azja]]. Natomiast najmniejszym kontynentem pod względem liczby ludności jest [[Antarktyda]], na której nie ma rdzennych mieszkańców (tylko sezonowo naukowcy i badacze), a pod względem powierzchni [[Australia i Oceania]].'''

Liczba państw na kontynentach może różnić się według różnych źródeł, jednak według liczby państw uznawanej na arenie międzynarodowej, największą ilość posiada '''[[Afryka]]'''. '''[[Antarktyda]]''' nie należy do żadnego państwa oraz jest osobnym kontynentem na podstawie podpisanego w 1959r. [[w:Układ_Antarktyczny|''Układu w sprawie Antarktydy'']].

Według różnych modeli liczba kontynentów może być różna. Często jako jeden kontynent uznawana jest '''[[Eurazja]]''', czyli połączenie [[Europa|Europy]] i [[Azja|Azji]]. W niektórych modelach [[Ameryka Północna]] i [[Ameryka Południowa]] tworzą jedną Amerykę.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''Liczba państw zawiera tylko państwa uznawane na arenie międzynarodowej. Palestyna liczy się do liczby państw w Azji jako państwo obserwator.''

=== Państwa ===
'''Największym państwem na świecie pod względem liczby ludności są [[Indie]], które posiadają 1,476 mld mieszkańców (stanowią oni ok. 17,8% ogólnej populacji Ziemi). Natomiast największym państwem pod względem powierzchni jest [[Rosja]], która zajmuje 17,1 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, co stanowi 11% całej powierzchni lądowej na świecie. Najmniejszym państwem jest [[Watykan]].'''

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''Osobny artykuł o państwach, po otworzeniu artykułu o danym kontynencie.''

== Powierzchnie wodne ==
Na Ziemi ok. 70,8% powierzchni jest zajęta przez wody - z czego w 97,5% odpowiada '''woda słona''' (głównie oceany i morza), a w ok. 2,5% '''woda słodka''' (lądolody, wody podziemne, wody powierzchniowe - rzeki, jeziora).

Najpopularniejszą nazwą dla wszystkich wód słonych na świecie jest ''Wszechocean'', który zawiera cztery lub pięć (zależnie od przyjętej formy) oficjalnych oceanów oraz wszystkich należących do nich mórz.

Lista oceanów według modelu 5-oceanowego na świecie:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Ocean
!Mapa
!Liczba mórz
!Objętość wody (w km&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;)
!Procent ilości wody oceanicznej na świecie
|-
|1.
|'''Arktyczny'''
|[[Plik:Arctic ocean in toki pona.png|centruj|mały]]
|10
|18,68 mln
|1,4%
|-
|2.
|'''Atlantycki'''
(Atlantyk)
|[[Plik:Atlantic Ocean.png|centruj|mały]]
|28
|310,4 mln
|23,5%
|-
|3.
|'''Indyjski'''
|[[Plik:Indian Ocean-CIA WFB Map corrected blank.svg|centruj|mały]]
|6
|264 mln
|19,8%
|-
|4.
|'''Spokojny'''
(Pacyfik)
|[[Plik:Pacific Ocean.png|centruj|mały]]
|22
|764 mln
|49,6%
|-
|5.
|'''Południowy'''
|[[Plik:Southern Ocean.svg|centruj|mały]]
|14
|71,8 mln
|5,7%
|}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''Niektóre źródła podają 4 oceany, włączając Ocean Południowy w sąsiednie oceany.''

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''Objętość wody w oceanach oraz jej procent w ilości wody oceanicznej na świecie może różnić się w zależności od źródła.''

== Strefy klimatyczne ==

=== Lista stref klimatycznych ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Strefa klimastyczna
!Dominacja
!Fotografia
!Występowanie
!Temperatura
!Opady
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa równikowa&lt;/u&gt;'''
|'''wilgotny las równikowy'''
|[[Plik:Tropical rainforest 2, Koh Chang, Thailand.jpg|centruj|mały]]
|rozciąga się wokół równika, orientacyjnie między 10°–20° szerokości geograficznej północnej oraz południowej
|
* średnia temperatura wynosi od 24°C do 28°C
* roczna amplituda jest bardzo mała (nie przekracza 2-3°C), brak termicznych pór roku
* dobowa amplituda wynosi zazwyczaj od 5°C do 10°C
|
* bardzo wysoka roczna suma opadów, od 2000 mm do 3000 mm
* głównie występują opady konwekcyjne
* opady są całoroczne i równomierne
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa zwrotnikowa&lt;/u&gt;'''
|'''pustynie, półpustynie, wilgotny i suchy las zwrotnikowy'''
|[[Plik:Acacia in Ein Khadra Desert Oasis 00 (87).jpg|centruj|mały]]
|obszary położone po obu stronach zwrotników (zwrotnik Raka na półkuli północnej i zwrotnik Koziorożca na półkuli południowej), zazwyczaj w przedziale od ok. 20° do 30° szerokości geograficznej
|
* średnia temperatura w przedziale od 20°C do 25°C
* wyraźna amplituda roczna w klimacie suchym i mała w klimacie wilgotnym
* bardzo duża amplituda dobowa, nawet ok. 30°C w klimacie suchym i niewielka, stała w klimacie wilgotnym
|
* bardzo niska roczna suma opadów nieprzekraczająca 200-250 mm
* nagłe, gwałtowne ulewy możliwe po długim czasie suszy
* bardzo wysoka nieregularność opadów
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa podzwrotnikowa&lt;/u&gt;'''
|'''roślinność twardolistna, wilgotne lasy podzwrotnikowe, pustynie i półpustynie podzwrotnikowe'''
|[[Plik:Myrtos from above - panoramio.jpg|centruj|mały]]
|położna na obu półkulach, wzdłuż szerokości geograficznych wynoszących mniej więcej od 30° do 40° (czasami do 45°) szerokości północnej i południowej
|
* średnia roczna temperatura powyżej 15°C
* w lato średnie temperatury przekraczające 20°C, w odmianach pustynnych nawet powyżej 30°C
* w zimę temperatura od 0°C do 10°C
* niskie amplitudy nad morzami, ale bardzo wysokie w głębi lądu
|
* w klimacie kontynentalnym skrajny brak opadów, poniżej 200 mm opadów rocznej sumy
* w klimacie śródziemnomorskim najwięcej deszczu spada w zimę (ok. 400-900 mm), dużo mniej w lato
* obfite, ulewne opady deszczu w klimacie morskim, monsunowym
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa umiarkowana&lt;/u&gt;'''
|'''lasy liściaste, iglaste i mieszane, stepy i prerie, tajgi i lasy borealne'''
|[[Plik:New Bavaria Park (Autumn 2017) 2.jpg|centruj|mały]]
|rozciąga się w szerokościach geograficznych 40°–60°N oraz 40°–50°S na obu półkulach
|
* średnia roczna temperatura w przedziale od 0°C do 15°C
* duże roczne amplitudy temperatur przez występowanie pór roku
* umiarkowane amplitudy dobowe, zazwyczaj od ok. 5°C do 15°C
* największe amplitudy są notowane w głębi lądu
|
* średnia roczna suma opadów wynosi zazwyczaj ok. 500-1000 mm, jednak w głębi lądu może spadać poniżej 300 mm, a na obszarach górskich przekraczać 2000 mm
* w klimacie morskim równomierne opady przez cały rok, w klimacie kontynentalnym duża przewaga opadów zimowych
* opady ciekłe i stałe
* przeważają opady frontalne oraz konwekcyjne
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa okołobiegunowa&lt;/u&gt;'''
(czasem dzielona na okołopolarną i klimat polarny)
|'''tundry, pustynie lodowe'''
|[[Plik:024 Aerial view of Jakobshavn Glacier at Disko Bay (Greenland) Photo by Giles Laurent.jpg|centruj|mały]]
|występuje na obszarach wokół biegunów północnego i południowego, na półkuli północnej i południowej, zazwyczaj na północ i południe od kręgów podbiegunowych (ok. 66°33′ N i S), a miejscami już od ok. 50°–60° szerokości geograficznej
|
* średnia roczna temperatura utrzymuję się znacznie poniżej 0°C, w niektórych miejscach wynosi nawet od -10°C do -60°C
* krótkie i chłodne lata oraz długie i mroźne zimy (temperatury poniżej -30°C)
* bardzo wysokie roczne amplitudy powietrza, nawet do 80°C różnicy
|
* bardzo niska roczna suma opadów, poniżej 250 mm, w głębi Antarktydy nawet poniżej 50 mm
* dominują opady stałe
* niewielka przewaga opadów w miesiącach letnich
* głównie występują opady frontowe (cyklonowe)
|}

=== Wewnętrzny podział stref klimatycznych ===
Każda strefa klimatyczna posiada wewnętrzny, bardziej szczegółowy podział, który rozróżnia klimat w danej strefie w różnych miejscach według np. bliskości morza (mniejsze lub większe amplitudy temperatur) czy większej podatności na napływ niżów.

==== Strefa równikowa ====

* '''równikowy wybitnie wilgotny''' - temperatura rzędu od 24°C do 28°C przez cały rok, brak zimy. Opady najwyższe ze strefy równikowej (nawet do 4000 mm). Charakteryzuje się codziennymi &quot;deszczami zenitalnymi&quot; wczesnym popołudniem.  &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Kotlina Konga ([[Demokratyczna Republika Konga|DR Konga]]), Nizina Amazonki ([[Brazylia]]) i Archipelag Malajski ([[Indonezja]]).
* '''podrównikowy wilgotny''' - temperatura bardzo zbliżona do temperatury z klimatu równikowego wybitnie wilgotnego, z małymi wahaniami rocznymi. Występuje jedna lub dwie krótkie pory suche oraz jedna długa pora deszczowa (opady w normie). &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Środkowa Afryka ([[Kenia]], [[Nigeria]]), [[Wenezuela]], północna [[Australia]].
* '''podrównikowy suchy''' - temperatury do 30°C (najwyższe tuż przed deszczem). Roczna suma opadów to ok. 100-500 mm, opady są nieregularne. Długa pora sucha (powyżej 6-9 miesięcy) i krótki epizod deszczowy. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. strefa Sehelu ([[Mali]], [[Czad]], [[Sudan]]), część [[Indie|Indii]].

==== Strefa zwrotnikowa ====

* '''zwrotnikowy wilgotny''' - w lato temperatury średnie ok. 30°C, w zimę spadek do 15°C-20°C. Lato jest gorące, ale też bardzo deszczowe (większość z 1000-2000 mm średniej rocznej sumy opadów), monsunowe, a zima bardzo sucha.  &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. południowe [[Indie]], południowe [[Chiny]], [[Floryda]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]) i południowa [[Brazylia]].
* '''zwrotnikowy wilgotny monsunowy''' - najwyższe temperatury występują wiosną (przed monsunem) - ponad 35°C, zima łagodna ok. 20°C. Latem bardzo duża ilość opadów (nawet do 5000 mm), a w zimę ich brak.  &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. północno-wschodnie [[Indie]], [[Bangladesz]], południowo-wschodnia Azja ([[Tajlandia]], [[Wietnam]]).
* '''zwrotnikowy suchy''' - gorące lato, powyżej 32°C, zima chłodniejsza i bezwietrzna. Amplituda dobowa nawet do 40°C. Bardzo mała ilość opadów - ok. 100-300 mm, które występują nieregularnie, niska wilgotność powietrza. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. obrzeża wielkich pustyń, północny [[Meksyk]], wnętrze [[Australia|Australii]] i Kalahari ([[Botswana]]).
* '''zwrotnikowy skrajnie suchy''' - ekstremalne upały latem (temperatura często &gt;45°C w cieniu), w zimę w dzień temperatury powyżej 20°C, ale w nocy możliwe przymrozki. Całkowita susza, często brak opadów przez kilkanaście miesięcy z rzędu. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. pustynia Sahara ([[Egipt]], [[Algieria]]), półwysep Arabski ([[Arabia Saudyjska]], [[Zjednoczone Emiraty Arabskie|ZEA]]) i pustynia Atakama ([[Chile]]).

==== Strefa podzwrotnikowa ====

* '''podzwrotnikowy morski (śródziemnomorski)''' - średnia temperatura od 22°C do 28°C w suche i ciepłe lato, w zimę łagodne średnie temperatury w przedziale od 5°C do 15°C. Opady występują tylko zimą, lato jest bezdeszczowe. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. południe Europy ([[Włochy]], [[Hiszpania]], [[Grecja]]), [[Kalifornia]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]), [[Południowa Afryka|RPA]] i południowa [[Australia]].
* '''podzwrotnikowy morski monsunowy''' - lato ciepłe, upalne (powyżej 25°C), ale też bardzo wilgotne. Zima chłodniejsza, ale bez mrozu, zazwyczaj ok. 5-10°C. Opady skoncentrowane gwałtownie w miesiącach letnich. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. południowa [[Japonia]], południowa [[Korea Południowa|Korea Płd]], wschodnie [[Chiny]] ([[Szanghaj]]) i [[Sydney]] ([[Australia]]).
* '''podzwrotnikowy kontynentalny''' - długie i gorące lato (ze średnimi temperaturami powyżej 30°C) oraz krótka, ale wyraźnie mroźna zima ze śniegiem - spadki temperatur poniżej 0°C. Niska, regularna ilość opadów - poniżej 300 mm rocznie. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. środkowe [[Stany Zjednoczone|USA]] ([[Kansas]], [[Oklahoma]]), [[Południowa Afryka|RPA]] (płaskowyż Wysoki Weld) i północna [[Argentyna]].
* '''podzwrotnikowy kontynentalny suchy''' - upalne lato, powyżej 32°C, ale zima wyraźnie mroźna, pustynna. Suchy klimat, opady poniżej 200 mm. Silne nasłonecznienie i wysokie parowanie. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. środkowa Azja ([[Turkmenistan]], [[Uzbekistan]]), strefy wyżynne [[Iran|Iranu]] i [[Turcja|Turcji]].

==== Strefa umiarkowana ====

* '''umiarkowany ciepły morski''' - chłodne lata z temperaturami najczęściej pomiędzy 15°C a 20°C, ale łagodne i niemroźne zimy (zazwyczaj od ok. min. 2°C do 6°C). Umiarkowane, rozłożone na cały rok opady, często w postaci mżawki. Mgły, duża wilgotność. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Europa zachodnia ([[Wielka Brytania]], [[Irlandia]], zachodnia [[Francja]]) i [[Nowa Zelandia]].
* '''umiarkowany ciepły przejściowy''' - Lata ciepłe i słoneczne, czasem upalne. Zima często mroźna z nietrwałą pokrywą śnieżną. Wyraźne występowanie 4 pór roku. Opady umiarkowane z przewagą letnią, ale ogromna, nieregularna zmienność pogody.  &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. środkowa Europa ([[Polska]], [[Czechy]], [[Niemcy]], kraje bałtyckie, [[Białoruś]]).
* '''umiarkowany ciepły kontynentalny''' - krótkie, ale upalne lata (najczęściej z temperaturami powyżej 22-26°C) i długa, bardzo mroźna zima (często poniżej -10°C) z pokrywą śnieżną. Niewielkie opady (300-500 mm rocznie) spadające głównie w lato. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Europa wschodnia ([[Rosja]] - do Uralu, wschodnia [[Ukraina]]) i Wielkie Równiny w [[Stany Zjednoczone|USA]].
* '''umiarkowany chłodny morski''' - bardzo krótkie i chłodne lata, najczęściej od 10°C do 15°C, zima w miarę łagodna - ok. 0°C. Od umiarkowanej do wysokiej ilości opadów (1000-2000 mm rocznie) oraz silny wiatr. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. wybrzeże [[Norwegia|Norwegii]], południowa [[Alaska]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]) i południowe krańce [[Chile]] (Ziemia Ognista).
* '''umiarkowany chłodny przejściowy''' - umiarkowane i krótkie lata (z temperaturami dobowymi 10-20°C), zima długa i surowa (od ok. -5°C do nawet poniżej -10°C). Opady umiarkowane, szybkie przejścia między krótkim latem a długą zimą. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. północno-wschodnia Europa (północna [[Szwecja]], [[Finlandia]], północno-zachodnia [[Rosja]]).
* '''umiarkowany chłodny kontynentalny''' - lata krótkie i ciepłe (ok. 15-18°C), ale długie i bardzo mroźne zimy ze średnimi temperaturami od -20°C do -40°C, rekordy to temperatury poniżej -60°C. Opady niskie, głównie letnie. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Syberia ([[Rosja]]) i wnętrze [[Kanada|Kanady]] (prowincje [[Alberta]], [[Manitoba]]).

==== Strefa okołobiegunowa ====

* '''podpolarny (subpolarny)''' - najcieplejsze miesiące mają temperatury lekko powyżej 0°C, najczęściej do maks. 10°C. Zima skrajnie mroźna (od -25°C do poniżej -35°C). Niska ilość opadów - głównie drobny śnieg. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. wybrzeża Oceany Arktycznego, północna Syberia, północna [[Kanada]], wybrzeża [[Grenlandia|Grenlandii]].
* '''polarny''' - temperatury cały rok poniżej 0°C, średnia roczna temperatura zależna od miejsca, najczęściej ok. -55°C. Bardzo suchy teren, głównie pustynie lodowe. Występowanie silnych wiatrów. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. [[Antarktyka|Antarktyda]], wnętrze [[Grenlandia|Grenlandii]], archipelag wysp arktycznych ([[Svalbard]], Ziemia Franciszka Józefa).

== Ukształtowanie powierzchni ==

=== Góry i pasma górskie ===
Góry to rozległe formy ukształtowania powierzchni Ziemi, które wyraźnie wznoszą się ponad otaczający teren. Charakteryzują się znacznymi '''różnicami wysokości, nachylonymi stokami, grzbietami oraz szczytami'''. Nie istnieje jedna powszechnie obowiązująca granica wysokości, która jednoznacznie oddzielałaby góry od wzgórz. O zaliczeniu danego obszaru do terenów górskich decydują również '''rzeźba terenu, stromość zboczy oraz wysokość względna'''.

Góry powstają przede wszystkim w wyniku '''ruchów płyt tektonicznych, działalności wulkanicznej oraz długotrwałych procesów geologicznych'''. '''Góry fałdowe''' tworzą się między innymi wtedy, gdy zderzające się płyty tektoniczne powodują ściskanie i wypiętrzanie skał. '''Góry zrębowe''' powstają wskutek przemieszczania bloków skorupy ziemskiej wzdłuż uskoków, natomiast '''góry wulkaniczne''' tworzą się w wyniku gromadzenia się lawy i materiałów wyrzucanych podczas erupcji. Na obecny wygląd gór wpływają również erozja, działalność rzek, lodowców oraz zmiany temperatury.
[[Plik:Close Up View of Mount Everest from Kala Patthar (5644 m) in 2023-IMG-3485.jpg|mały|Mount Everest - najwyższy szczyt na Ziemi]]
Góry mają ogromne znaczenie dla środowiska naturalnego. Wpływają na '''klimat, kierunki przepływu powietrza, rozmieszczenie opadów oraz powstawanie rzek'''. Wysokie pasma górskie mogą stanowić bariery klimatyczne, a na ich zboczach występują różne piętra roślinności, zależne od wysokości. W górach można spotkać '''lodowce, jeziora polodowcowe, głębokie doliny i liczne złoża surowców mineralnych'''. Góry są również ważne dla turystyki, sportów zimowych i pozyskiwania wody pitnej. 

'''&lt;u&gt;Najważniejsze i najciekawsze przykłady gór i pasm górskich na świecie:&lt;/u&gt;'''

* '''[[Himalaje]]''' - pasmo górskie w [[Azja|Azji]], rozciągające się między innymi przez [[Nepal]], [[Indie]], [[Bhutan]] i [[Chiny]]. Znajdują się tam najwyższe szczyty świata.
* '''Andy''' - najdłuższy kontynentalny łańcuch górski na świecie, ciągnący się wzdłuż zachodniej części [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]], między innymi przez [[Chile]], [[Argentyna|Argentynę]] i [[Peru]].
* '''[[Alpy]]''' - wysokie góry [[Europa|Europy]], położone między innymi na terenie [[Francja|Francji]], [[Szwajcaria|Szwajcarii]], [[Włochy|Włoch]] i [[Austria|Austrii]]. Są popularnym regionem turystycznym i narciarskim.
* [[Plik:Gipfelkreuz Großer Weitschartenkopf.jpg|mały|Widok na Alpy]]'''Góry Skaliste''' - rozległy system górski w zachodniej części [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]], ciągnący się przez [[Kanada|Kanadę]] i [[Stany Zjednoczone]].

Najwyższym szczytem Ziemi nad poziomem morza jest '''Mount Everest''', położony w [[Himalaje|Himalajach]], osiągający 8848 m n.p.m. Najdłuższym kontynentalnym łańcuchem górskim są '''Andy''', rozciągające się na około 7000 km. Warto również wspomnieć o '''Mauna Kea''' na [[Hawaje|Hawajach]], której wysokość mierzona od podstawy na dnie oceanu przekracza 10 000 m, choć jej szczyt znajduje się na wysokości około 4207 m n.p.m. 

W [[Polska|Polsce]] najwyższym pasmem górskim są '''[[Tatry]]''', a najwyższym szczytem kraju są '''Rysy''', których północno-zachodni wierzchołek osiąga 2499 m n.p.m. Góry, mimo że zajmują mniejszą część powierzchni Ziemi niż niziny, mają ogromny wpływ na klimat, obieg wody i życie człowieka.

=== Niziny ===
Niziny to rozległe formy ukształtowania powierzchni Ziemi, które charakteryzują się '''niewielkimi wysokościami bezwzględnymi''', najczęściej nieprzekraczającymi 200 m n.p.m. Ich powierzchnia jest zazwyczaj '''płaska lub lekko falista''', a różnice wysokości między poszczególnymi obszarami są niewielkie. Niziny mogą obejmować ogromne tereny, na których występują '''równiny, doliny rzeczne, jeziora oraz rozległe obszary rolnicze'''. Nie wszystkie niziny są jednak całkowicie płaskie, ponieważ ich rzeźba może być urozmaicona przez '''wzgórza, pagórki i doliny'''.

Niziny powstają przede wszystkim w wyniku długotrwałych procesów geologicznych, takich jak '''osadzanie się materiałów skalnych, działalność rzek, lodowców i mórz oraz stopniowe wyrównywanie powierzchni przez erozję'''. Duże obszary nizinne powstają również w miejscach, gdzie przez miliony lat gromadziły się osady rzeczne, morskie lub polodowcowe. Niziny mogą być zbudowane z różnych rodzajów '''skał i osadów''', między innymi '''piasków, żwirów, glin oraz iłów'''.
[[Plik:Zahorska lowland 01.jpg|mały|Widok na niziny]]
Niziny mają ogromne znaczenie dla działalności człowieka i środowiska naturalnego. Dzięki niewielkim różnicom wysokości często sprzyjają '''budowie miast, dróg, linii kolejowych oraz rozwojowi rolnictwa'''. Występują na nich rozległe '''pola uprawne, łąki, lasy i tereny podmokłe'''. Przez niziny przepływają liczne rzeki, które mogą tworzyć szerokie doliny i rozległe obszary zalewowe. Niziny są również ważnymi obszarami występowania wielu gatunków roślin i zwierząt. Niektóre z nich są jednak narażone na powodzie, a na obszarach położonych blisko morza również na zalewanie wodami morskimi.

'''&lt;u&gt;Najważniejsze i najciekawsze przykłady nizin na świecie:&lt;/u&gt;'''

* '''Nizina Amazonki''' - rozległy obszar nizinny w [[Ameryka Południowa|Ameryce Południowej]], obejmujący znaczną część dorzecza Amazonki. Występują tam jedne z największych lasów równikowych na świecie, charakteryzujące się bardzo dużą różnorodnością biologiczną.
* '''Nizina Zachodniosyberyjska''' - ogromna nizina w [[Azja|Azji]], położona głównie na terenie [[Rosja|Rosji]]. Charakteryzuje się bardzo małymi różnicami wysokości oraz występowaniem rozległych bagien i licznych rzek.
* '''Nizina Chińska''' - obszar we wschodnich [[Chiny|Chinach]], przez który przepływa między innymi Rzeka Żółta. Żyzne gleby sprawiają, że jest to jeden z najważniejszych regionów rolniczych kraju.
* [[Plik:Borská nížina.jpg|mały|Nizina Borska na Słowacji]]'''Nizina Wschodnioeuropejska''' - rozległy obszar nizinny obejmujący znaczną część [[Europa Wschodnia|Europy Wschodniej]], między innymi tereny [[Polska|Polski]], [[Białoruś|Białorusi]], [[Ukraina|Ukrainy]] i europejskiej części [[Rosja|Rosji]].

Niziny należą do największych obszarów płaskiego lub lekko falistego terenu na świecie. Za jedną z największych nizin uważa się '''Nizinę Zachodniosyberyjską''', zajmującą około 2,6–2,7 mln km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Z kolei '''Nizina Amazonki''' obejmuje rozległe tereny dorzecza największej rzeki świata pod względem przepływu wody. 

W [[Polska|Polsce]] dominują niziny, a większość powierzchni kraju nie przekracza 200 m n.p.m. Najniżej położony punkt Polski znajduje się w okolicach miejscowości Marzęcino na [[Żuławy Wiślane|Żuławach Wiślanych]], około 2,2 m p.p.m. Niziny, mimo niewielkich wysokości, mają więc ogromne znaczenie dla przyrody, gospodarki i rozmieszczenia ludności.

=== Wyżyny i wzniesienia ===

== Zobacz też ==

* [[Mars]]

[[Kategoria:Świat| ]]</text>
      <sha1>oy9ixqvlyzemv75golpdzg8vdriu8yu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159737</id>
      <parentid>159736</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T17:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>formy terenu</comment>
      <origin>159737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36154" sha1="81u7g6ck8dgdgyps1sctjlgxdsmdkpc" xml:space="preserve">{{Top-banner|Wikivoyage Photomontage banner.jpg}}
[[Plik:Rotating earth (large).gif|thumb|upright=1.2|GIF przedstawiający Ziemię obracającą się wokół własnej osi]]
'''Świat''' jako '''Ziemia''' ([[w:Łacina|łac.]] ''Terra'', ''Tellus'', [[w:Język_grecki|gr.]] ''Γαῖα'', [[w:Transkrypcja_(językoznawstwo)|trb.]] ''Gaja'') – trzecia, licząc od Słońca, oraz piąta pod względem wielkości planeta &lt;u&gt;Układu Słonecznego&lt;/u&gt;. Jedynym naturalnym satelitą Ziemi jest &lt;u&gt;Księżyc&lt;/u&gt;. Ziemia jest podzielona na 7 kontynentów (lub 6 według niektórych źródeł).

Powierzchnia Ziemi składa się w 70,8% z wody oraz w 29,2% z lądu.

== Podział świata ==

=== Kontynenty ===
'''&lt;u&gt;Powszechnie występujący podział na 7 kontynentów:&lt;/u&gt;'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Kontynent
!Mapa
!Liczba państw
!Liczba ludności
!Procent ludności świata
!Powierzchnia
(w km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
!Procent powierzchni lądów na świecie
|-
|1.
|'''[[Afryka]]'''
|[[Plik:Africa satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''54'''
|1,59 mld
|19,1%
|30,37 mln
|20,4%
|-
|2.
|'''[[Ameryka Południowa]]'''
|[[Plik:South America satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''12'''
|441 mln
|5,4%
|17,84 mln
|11,9%
|-
|3.
|'''[[Ameryka Północna]]'''
|[[Plik:North America satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''23'''
|390 mln
|7,5%
|24,5 mln
|16,2%
|-
|4.
|'''[[Antarktyda]]'''
|[[Plik:Antarctica 6400px from Blue Marble.jpg|centruj|mały]]
|'''0'''
|brak stałej liczby ludności
|0%
|14,2 mln
|9,2%
|-
|5.
|'''[[Australia i Oceania]]'''
|[[Plik:Australia satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''14'''
|47,1 mln
|0,5%
|8,5 mln
|5,1%
|-
|6.
|'''[[Azja]]'''
|[[Plik:Asia satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''48'''
|4,87 mld
|58,9%
|44,5 mln
|29,7%
|-
|7.
|'''[[Europa]]'''
|[[Plik:Europe satellite orthographic.jpg|centruj|mały]]
|'''46'''
|744 mln
|8,6%
|10,2 mln
|7,5%
|}

'''Największym kontynentem na świecie pod względem liczby ludności oraz powierzchni jest [[Azja]]. Natomiast najmniejszym kontynentem pod względem liczby ludności jest [[Antarktyda]], na której nie ma rdzennych mieszkańców (tylko sezonowo naukowcy i badacze), a pod względem powierzchni [[Australia i Oceania]].'''

Liczba państw na kontynentach może różnić się według różnych źródeł, jednak według liczby państw uznawanej na arenie międzynarodowej, największą ilość posiada '''[[Afryka]]'''. '''[[Antarktyda]]''' nie należy do żadnego państwa oraz jest osobnym kontynentem na podstawie podpisanego w 1959r. [[w:Układ_Antarktyczny|''Układu w sprawie Antarktydy'']].

Według różnych modeli liczba kontynentów może być różna. Często jako jeden kontynent uznawana jest '''[[Eurazja]]''', czyli połączenie [[Europa|Europy]] i [[Azja|Azji]]. W niektórych modelach [[Ameryka Północna]] i [[Ameryka Południowa]] tworzą jedną Amerykę.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''Liczba państw zawiera tylko państwa uznawane na arenie międzynarodowej. Palestyna liczy się do liczby państw w Azji jako państwo obserwator.''

=== Państwa ===
'''Największym państwem na świecie pod względem liczby ludności są [[Indie]], które posiadają 1,476 mld mieszkańców (stanowią oni ok. 17,8% ogólnej populacji Ziemi). Natomiast największym państwem pod względem powierzchni jest [[Rosja]], która zajmuje 17,1 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, co stanowi 11% całej powierzchni lądowej na świecie. Najmniejszym państwem jest [[Watykan]].'''

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''Osobny artykuł o państwach, po otworzeniu artykułu o danym kontynencie.''

== Powierzchnie wodne ==
Na Ziemi ok. 70,8% powierzchni jest zajęta przez wody - z czego w 97,5% odpowiada '''woda słona''' (głównie oceany i morza), a w ok. 2,5% '''woda słodka''' (lądolody, wody podziemne, wody powierzchniowe - rzeki, jeziora).

Najpopularniejszą nazwą dla wszystkich wód słonych na świecie jest ''Wszechocean'', który zawiera cztery lub pięć (zależnie od przyjętej formy) oficjalnych oceanów oraz wszystkich należących do nich mórz.

'''&lt;u&gt;Lista oceanów (według modelu z 5 oceanami):&lt;/u&gt;'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Ocean
!Mapa
!Liczba mórz
!Objętość wody (w km&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;)
!Procent ilości wody oceanicznej na świecie
|-
|1.
|'''Arktyczny'''
|[[Plik:Arctic ocean in toki pona.png|centruj|mały]]
|10
|18,68 mln
|1,4%
|-
|2.
|'''Atlantycki'''
(Atlantyk)
|[[Plik:Atlantic Ocean.png|centruj|mały]]
|28
|310,4 mln
|23,5%
|-
|3.
|'''Indyjski'''
|[[Plik:Indian Ocean-CIA WFB Map corrected blank.svg|centruj|mały]]
|6
|264 mln
|19,8%
|-
|4.
|'''Spokojny'''
(Pacyfik)
|[[Plik:Pacific Ocean.png|centruj|mały]]
|22
|764 mln
|49,6%
|-
|5.
|'''Południowy'''
|[[Plik:Southern Ocean.svg|centruj|mały]]
|14
|71,8 mln
|5,7%
|}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''Niektóre źródła podają 4 oceany, włączając Ocean Południowy w sąsiednie oceany.''

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''Objętość wody w oceanach oraz jej procent w ilości wody oceanicznej na świecie może różnić się w zależności od źródła.''

== Strefy klimatyczne ==

=== Lista stref klimatycznych ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Strefa klimastyczna
!Dominacja
!Fotografia
!Występowanie
!Temperatura
!Opady
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa równikowa&lt;/u&gt;'''
|'''wilgotny las równikowy'''
|[[Plik:Tropical rainforest 2, Koh Chang, Thailand.jpg|centruj|mały]]
|rozciąga się wokół równika, orientacyjnie między 10°–20° szerokości geograficznej północnej oraz południowej
|
* średnia temperatura wynosi od 24°C do 28°C
* roczna amplituda jest bardzo mała (nie przekracza 2-3°C), brak termicznych pór roku
* dobowa amplituda wynosi zazwyczaj od 5°C do 10°C
|
* bardzo wysoka roczna suma opadów, od 2000 mm do 3000 mm
* głównie występują opady konwekcyjne
* opady są całoroczne i równomierne
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa zwrotnikowa&lt;/u&gt;'''
|'''pustynie, półpustynie, wilgotny i suchy las zwrotnikowy'''
|[[Plik:Acacia in Ein Khadra Desert Oasis 00 (87).jpg|centruj|mały]]
|obszary położone po obu stronach zwrotników (zwrotnik Raka na półkuli północnej i zwrotnik Koziorożca na półkuli południowej), zazwyczaj w przedziale od ok. 20° do 30° szerokości geograficznej
|
* średnia temperatura w przedziale od 20°C do 25°C
* wyraźna amplituda roczna w klimacie suchym i mała w klimacie wilgotnym
* bardzo duża amplituda dobowa, nawet ok. 30°C w klimacie suchym i niewielka, stała w klimacie wilgotnym
|
* bardzo niska roczna suma opadów nieprzekraczająca 200-250 mm
* nagłe, gwałtowne ulewy możliwe po długim czasie suszy
* bardzo wysoka nieregularność opadów
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa podzwrotnikowa&lt;/u&gt;'''
|'''roślinność twardolistna, wilgotne lasy podzwrotnikowe, pustynie i półpustynie podzwrotnikowe'''
|[[Plik:Myrtos from above - panoramio.jpg|centruj|mały]]
|położna na obu półkulach, wzdłuż szerokości geograficznych wynoszących mniej więcej od 30° do 40° (czasami do 45°) szerokości północnej i południowej
|
* średnia roczna temperatura powyżej 15°C
* w lato średnie temperatury przekraczające 20°C, w odmianach pustynnych nawet powyżej 30°C
* w zimę temperatura od 0°C do 10°C
* niskie amplitudy nad morzami, ale bardzo wysokie w głębi lądu
|
* w klimacie kontynentalnym skrajny brak opadów, poniżej 200 mm opadów rocznej sumy
* w klimacie śródziemnomorskim najwięcej deszczu spada w zimę (ok. 400-900 mm), dużo mniej w lato
* obfite, ulewne opady deszczu w klimacie morskim, monsunowym
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa umiarkowana&lt;/u&gt;'''
|'''lasy liściaste, iglaste i mieszane, stepy i prerie, tajgi i lasy borealne'''
|[[Plik:New Bavaria Park (Autumn 2017) 2.jpg|centruj|mały]]
|rozciąga się w szerokościach geograficznych 40°–60°N oraz 40°–50°S na obu półkulach
|
* średnia roczna temperatura w przedziale od 0°C do 15°C
* duże roczne amplitudy temperatur przez występowanie pór roku
* umiarkowane amplitudy dobowe, zazwyczaj od ok. 5°C do 15°C
* największe amplitudy są notowane w głębi lądu
|
* średnia roczna suma opadów wynosi zazwyczaj ok. 500-1000 mm, jednak w głębi lądu może spadać poniżej 300 mm, a na obszarach górskich przekraczać 2000 mm
* w klimacie morskim równomierne opady przez cały rok, w klimacie kontynentalnym duża przewaga opadów zimowych
* opady ciekłe i stałe
* przeważają opady frontalne oraz konwekcyjne
|-
|'''&lt;u&gt;Strefa okołobiegunowa&lt;/u&gt;'''
(czasem dzielona na okołopolarną i klimat polarny)
|'''tundry, pustynie lodowe'''
|[[Plik:024 Aerial view of Jakobshavn Glacier at Disko Bay (Greenland) Photo by Giles Laurent.jpg|centruj|mały]]
|występuje na obszarach wokół biegunów północnego i południowego, na półkuli północnej i południowej, zazwyczaj na północ i południe od kręgów podbiegunowych (ok. 66°33′ N i S), a miejscami już od ok. 50°–60° szerokości geograficznej
|
* średnia roczna temperatura utrzymuję się znacznie poniżej 0°C, w niektórych miejscach wynosi nawet od -10°C do -60°C
* krótkie i chłodne lata oraz długie i mroźne zimy (temperatury poniżej -30°C)
* bardzo wysokie roczne amplitudy powietrza, nawet do 80°C różnicy
|
* bardzo niska roczna suma opadów, poniżej 250 mm, w głębi Antarktydy nawet poniżej 50 mm
* dominują opady stałe
* niewielka przewaga opadów w miesiącach letnich
* głównie występują opady frontowe (cyklonowe)
|}

=== Wewnętrzny podział stref klimatycznych ===
Każda strefa klimatyczna posiada wewnętrzny, bardziej szczegółowy podział, który rozróżnia klimat w danej strefie w różnych miejscach według np. bliskości morza (mniejsze lub większe amplitudy temperatur) czy większej podatności na napływ niżów.

==== Strefa równikowa ====

* '''równikowy wybitnie wilgotny''' - temperatura rzędu od 24°C do 28°C przez cały rok, brak zimy. Opady najwyższe ze strefy równikowej (nawet do 4000 mm). Charakteryzuje się codziennymi &quot;deszczami zenitalnymi&quot; wczesnym popołudniem.  &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Kotlina Konga ([[Demokratyczna Republika Konga|DR Konga]]), Nizina Amazonki ([[Brazylia]]) i Archipelag Malajski ([[Indonezja]]).
* '''podrównikowy wilgotny''' - temperatura bardzo zbliżona do temperatury z klimatu równikowego wybitnie wilgotnego, z małymi wahaniami rocznymi. Występuje jedna lub dwie krótkie pory suche oraz jedna długa pora deszczowa (opady w normie). &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Środkowa Afryka ([[Kenia]], [[Nigeria]]), [[Wenezuela]], północna [[Australia]].
* '''podrównikowy suchy''' - temperatury do 30°C (najwyższe tuż przed deszczem). Roczna suma opadów to ok. 100-500 mm, opady są nieregularne. Długa pora sucha (powyżej 6-9 miesięcy) i krótki epizod deszczowy. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. strefa Sehelu ([[Mali]], [[Czad]], [[Sudan]]), część [[Indie|Indii]].

==== Strefa zwrotnikowa ====

* '''zwrotnikowy wilgotny''' - w lato temperatury średnie ok. 30°C, w zimę spadek do 15°C-20°C. Lato jest gorące, ale też bardzo deszczowe (większość z 1000-2000 mm średniej rocznej sumy opadów), monsunowe, a zima bardzo sucha.  &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. południowe [[Indie]], południowe [[Chiny]], [[Floryda]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]) i południowa [[Brazylia]].
* '''zwrotnikowy wilgotny monsunowy''' - najwyższe temperatury występują wiosną (przed monsunem) - ponad 35°C, zima łagodna ok. 20°C. Latem bardzo duża ilość opadów (nawet do 5000 mm), a w zimę ich brak.  &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. północno-wschodnie [[Indie]], [[Bangladesz]], południowo-wschodnia Azja ([[Tajlandia]], [[Wietnam]]).
* '''zwrotnikowy suchy''' - gorące lato, powyżej 32°C, zima chłodniejsza i bezwietrzna. Amplituda dobowa nawet do 40°C. Bardzo mała ilość opadów - ok. 100-300 mm, które występują nieregularnie, niska wilgotność powietrza. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. obrzeża wielkich pustyń, północny [[Meksyk]], wnętrze [[Australia|Australii]] i Kalahari ([[Botswana]]).
* '''zwrotnikowy skrajnie suchy''' - ekstremalne upały latem (temperatura często &gt;45°C w cieniu), w zimę w dzień temperatury powyżej 20°C, ale w nocy możliwe przymrozki. Całkowita susza, często brak opadów przez kilkanaście miesięcy z rzędu. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. pustynia Sahara ([[Egipt]], [[Algieria]]), półwysep Arabski ([[Arabia Saudyjska]], [[Zjednoczone Emiraty Arabskie|ZEA]]) i pustynia Atakama ([[Chile]]).

==== Strefa podzwrotnikowa ====

* '''podzwrotnikowy morski (śródziemnomorski)''' - średnia temperatura od 22°C do 28°C w suche i ciepłe lato, w zimę łagodne średnie temperatury w przedziale od 5°C do 15°C. Opady występują tylko zimą, lato jest bezdeszczowe. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. południe Europy ([[Włochy]], [[Hiszpania]], [[Grecja]]), [[Kalifornia]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]), [[Południowa Afryka|RPA]] i południowa [[Australia]].
* '''podzwrotnikowy morski monsunowy''' - lato ciepłe, upalne (powyżej 25°C), ale też bardzo wilgotne. Zima chłodniejsza, ale bez mrozu, zazwyczaj ok. 5-10°C. Opady skoncentrowane gwałtownie w miesiącach letnich. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. południowa [[Japonia]], południowa [[Korea Południowa|Korea Płd]], wschodnie [[Chiny]] ([[Szanghaj]]) i [[Sydney]] ([[Australia]]).
* '''podzwrotnikowy kontynentalny''' - długie i gorące lato (ze średnimi temperaturami powyżej 30°C) oraz krótka, ale wyraźnie mroźna zima ze śniegiem - spadki temperatur poniżej 0°C. Niska, regularna ilość opadów - poniżej 300 mm rocznie. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. środkowe [[Stany Zjednoczone|USA]] ([[Kansas]], [[Oklahoma]]), [[Południowa Afryka|RPA]] (płaskowyż Wysoki Weld) i północna [[Argentyna]].
* '''podzwrotnikowy kontynentalny suchy''' - upalne lato, powyżej 32°C, ale zima wyraźnie mroźna, pustynna. Suchy klimat, opady poniżej 200 mm. Silne nasłonecznienie i wysokie parowanie. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. środkowa Azja ([[Turkmenistan]], [[Uzbekistan]]), strefy wyżynne [[Iran|Iranu]] i [[Turcja|Turcji]].

==== Strefa umiarkowana ====

* '''umiarkowany ciepły morski''' - chłodne lata z temperaturami najczęściej pomiędzy 15°C a 20°C, ale łagodne i niemroźne zimy (zazwyczaj od ok. min. 2°C do 6°C). Umiarkowane, rozłożone na cały rok opady, często w postaci mżawki. Mgły, duża wilgotność. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Europa zachodnia ([[Wielka Brytania]], [[Irlandia]], zachodnia [[Francja]]) i [[Nowa Zelandia]].
* '''umiarkowany ciepły przejściowy''' - Lata ciepłe i słoneczne, czasem upalne. Zima często mroźna z nietrwałą pokrywą śnieżną. Wyraźne występowanie 4 pór roku. Opady umiarkowane z przewagą letnią, ale ogromna, nieregularna zmienność pogody.  &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. środkowa Europa ([[Polska]], [[Czechy]], [[Niemcy]], kraje bałtyckie, [[Białoruś]]).
* '''umiarkowany ciepły kontynentalny''' - krótkie, ale upalne lata (najczęściej z temperaturami powyżej 22-26°C) i długa, bardzo mroźna zima (często poniżej -10°C) z pokrywą śnieżną. Niewielkie opady (300-500 mm rocznie) spadające głównie w lato. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Europa wschodnia ([[Rosja]] - do Uralu, wschodnia [[Ukraina]]) i Wielkie Równiny w [[Stany Zjednoczone|USA]].
* '''umiarkowany chłodny morski''' - bardzo krótkie i chłodne lata, najczęściej od 10°C do 15°C, zima w miarę łagodna - ok. 0°C. Od umiarkowanej do wysokiej ilości opadów (1000-2000 mm rocznie) oraz silny wiatr. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. wybrzeże [[Norwegia|Norwegii]], południowa [[Alaska]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]) i południowe krańce [[Chile]] (Ziemia Ognista).
* '''umiarkowany chłodny przejściowy''' - umiarkowane i krótkie lata (z temperaturami dobowymi 10-20°C), zima długa i surowa (od ok. -5°C do nawet poniżej -10°C). Opady umiarkowane, szybkie przejścia między krótkim latem a długą zimą. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. północno-wschodnia Europa (północna [[Szwecja]], [[Finlandia]], północno-zachodnia [[Rosja]]).
* '''umiarkowany chłodny kontynentalny''' - lata krótkie i ciepłe (ok. 15-18°C), ale długie i bardzo mroźne zimy ze średnimi temperaturami od -20°C do -40°C, rekordy to temperatury poniżej -60°C. Opady niskie, głównie letnie. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. Syberia ([[Rosja]]) i wnętrze [[Kanada|Kanady]] (prowincje [[Alberta]], [[Manitoba]]).

==== Strefa okołobiegunowa ====

* '''podpolarny (subpolarny)''' - najcieplejsze miesiące mają temperatury lekko powyżej 0°C, najczęściej do maks. 10°C. Zima skrajnie mroźna (od -25°C do poniżej -35°C). Niska ilość opadów - głównie drobny śnieg. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. wybrzeża Oceany Arktycznego, północna Syberia, północna [[Kanada]], wybrzeża [[Grenlandia|Grenlandii]].
* '''polarny''' - temperatury cały rok poniżej 0°C, średnia roczna temperatura zależna od miejsca, najczęściej ok. -55°C. Bardzo suchy teren, głównie pustynie lodowe. Występowanie silnych wiatrów. &lt;u&gt;Występowanie:&lt;/u&gt; np. [[Antarktyka|Antarktyda]], wnętrze [[Grenlandia|Grenlandii]], archipelag wysp arktycznych ([[Svalbard]], Ziemia Franciszka Józefa).

== Ukształtowanie powierzchni ==

=== Góry i pasma górskie ===
Góry to rozległe formy ukształtowania powierzchni Ziemi, które wyraźnie wznoszą się ponad otaczający teren. Charakteryzują się znacznymi '''różnicami wysokości, nachylonymi stokami, grzbietami oraz szczytami'''. Nie istnieje jedna powszechnie obowiązująca granica wysokości, która jednoznacznie oddzielałaby góry od wzgórz. O zaliczeniu danego obszaru do terenów górskich decydują również '''rzeźba terenu, stromość zboczy oraz wysokość względna'''.

Góry powstają przede wszystkim w wyniku '''ruchów płyt tektonicznych, działalności wulkanicznej oraz długotrwałych procesów geologicznych'''. '''Góry fałdowe''' tworzą się między innymi wtedy, gdy zderzające się płyty tektoniczne powodują ściskanie i wypiętrzanie skał. '''Góry zrębowe''' powstają wskutek przemieszczania bloków skorupy ziemskiej wzdłuż uskoków, natomiast '''góry wulkaniczne''' tworzą się w wyniku gromadzenia się lawy i materiałów wyrzucanych podczas erupcji. Na obecny wygląd gór wpływają również erozja, działalność rzek, lodowców oraz zmiany temperatury.
[[Plik:Close Up View of Mount Everest from Kala Patthar (5644 m) in 2023-IMG-3485.jpg|mały|Mount Everest - najwyższy szczyt na Ziemi]]
Góry mają ogromne znaczenie dla środowiska naturalnego. Wpływają na '''klimat, kierunki przepływu powietrza, rozmieszczenie opadów oraz powstawanie rzek'''. Wysokie pasma górskie mogą stanowić bariery klimatyczne, a na ich zboczach występują różne piętra roślinności, zależne od wysokości. W górach można spotkać '''lodowce, jeziora polodowcowe, głębokie doliny i liczne złoża surowców mineralnych'''. Góry są również ważne dla turystyki, sportów zimowych i pozyskiwania wody pitnej. 

'''&lt;u&gt;Najważniejsze i najciekawsze przykłady gór i pasm górskich na świecie:&lt;/u&gt;'''

* '''[[Himalaje]]''' - pasmo górskie w [[Azja|Azji]], rozciągające się między innymi przez [[Nepal]], [[Indie]], [[Bhutan]] i [[Chiny]]. Znajdują się tam najwyższe szczyty świata.
* '''Andy''' - najdłuższy kontynentalny łańcuch górski na świecie, ciągnący się wzdłuż zachodniej części [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]], między innymi przez [[Chile]], [[Argentyna|Argentynę]] i [[Peru]].
* '''[[Alpy]]''' - wysokie góry [[Europa|Europy]], położone między innymi na terenie [[Francja|Francji]], [[Szwajcaria|Szwajcarii]], [[Włochy|Włoch]] i [[Austria|Austrii]]. Są popularnym regionem turystycznym i narciarskim.
* [[Plik:Gipfelkreuz Großer Weitschartenkopf.jpg|mały|Widok na Alpy]]'''Góry Skaliste''' - rozległy system górski w zachodniej części [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]], ciągnący się przez [[Kanada|Kanadę]] i [[Stany Zjednoczone]].

Najwyższym szczytem Ziemi nad poziomem morza jest '''Mount Everest''', położony w [[Himalaje|Himalajach]], osiągający 8848 m n.p.m. Najdłuższym kontynentalnym łańcuchem górskim są '''Andy''', rozciągające się na około 7000 km. Warto również wspomnieć o '''Mauna Kea''' na [[Hawaje|Hawajach]], której wysokość mierzona od podstawy na dnie oceanu przekracza 10 000 m, choć jej szczyt znajduje się na wysokości około 4207 m n.p.m. 

W Polsce najwyższym pasmem górskim są '''[[Tatry]]''', a najwyższym szczytem kraju są '''Rysy''', których północno-zachodni wierzchołek osiąga 2499 m n.p.m. Góry, mimo że zajmują mniejszą część powierzchni Ziemi niż niziny, mają ogromny wpływ na klimat, obieg wody i życie człowieka.

=== Niziny ===
Niziny to rozległe formy ukształtowania powierzchni Ziemi, które charakteryzują się '''niewielkimi wysokościami bezwzględnymi''', najczęściej nieprzekraczającymi 200 m n.p.m. Ich powierzchnia jest zazwyczaj '''płaska lub lekko falista''', a różnice wysokości między poszczególnymi obszarami są niewielkie. Niziny mogą obejmować ogromne tereny, na których występują '''równiny, doliny rzeczne, jeziora oraz rozległe obszary rolnicze'''. Nie wszystkie niziny są jednak całkowicie płaskie, ponieważ ich rzeźba może być urozmaicona przez '''wzgórza, pagórki i doliny'''.

Niziny powstają przede wszystkim w wyniku długotrwałych procesów geologicznych, takich jak '''osadzanie się materiałów skalnych, działalność rzek, lodowców i mórz oraz stopniowe wyrównywanie powierzchni przez erozję'''. Duże obszary nizinne powstają również w miejscach, gdzie przez miliony lat gromadziły się osady rzeczne, morskie lub polodowcowe. Niziny mogą być zbudowane z różnych rodzajów '''skał i osadów''', między innymi '''piasków, żwirów, glin oraz iłów'''.
[[Plik:Zahorska lowland 01.jpg|mały|Widok na niziny]]
Niziny mają ogromne znaczenie dla działalności człowieka i środowiska naturalnego. Dzięki niewielkim różnicom wysokości często sprzyjają '''budowie miast, dróg, linii kolejowych oraz rozwojowi rolnictwa'''. Występują na nich rozległe '''pola uprawne, łąki, lasy i tereny podmokłe'''. Przez niziny przepływają liczne rzeki, które mogą tworzyć szerokie doliny i rozległe obszary zalewowe. Niziny są również ważnymi obszarami występowania wielu gatunków roślin i zwierząt. Niektóre z nich są jednak narażone na powodzie, a na obszarach położonych blisko morza również na zalewanie wodami morskimi.

'''&lt;u&gt;Najważniejsze i najciekawsze przykłady nizin na świecie:&lt;/u&gt;'''

* '''Nizina Amazonki''' - rozległy obszar nizinny w [[Ameryka Południowa|Ameryce Południowej]], obejmujący znaczną część dorzecza Amazonki. Występują tam jedne z największych lasów równikowych na świecie, charakteryzujące się bardzo dużą różnorodnością biologiczną.
* '''Nizina Zachodniosyberyjska''' - ogromna nizina w [[Azja|Azji]], położona głównie na terenie [[Rosja|Rosji]]. Charakteryzuje się bardzo małymi różnicami wysokości oraz występowaniem rozległych bagien i licznych rzek.
* '''Nizina Chińska''' - obszar we wschodnich [[Chiny|Chinach]], przez który przepływa między innymi Rzeka Żółta. Żyzne gleby sprawiają, że jest to jeden z najważniejszych regionów rolniczych kraju.
* [[Plik:Borská nížina.jpg|mały|Nizina Borska na Słowacji]]'''Nizina Wschodnioeuropejska''' - rozległy obszar nizinny obejmujący znaczną część [[Europa Wschodnia|Europy Wschodniej]], między innymi tereny [[Polska|Polski]], [[Białoruś|Białorusi]], [[Ukraina|Ukrainy]] i europejskiej części [[Rosja|Rosji]].

Niziny należą do największych obszarów płaskiego lub lekko falistego terenu na świecie. Za jedną z największych nizin uważa się '''Nizinę Zachodniosyberyjską''', zajmującą około 2,6–2,7 mln km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Z kolei '''Nizina Amazonki''' obejmuje rozległe tereny dorzecza największej rzeki świata pod względem przepływu wody. 

W Polsce dominują niziny, a większość powierzchni kraju nie przekracza 200 m n.p.m. Najniżej położony punkt Polski znajduje się w okolicach miejscowości Marzęcino na [[Żuławy Wiślane|Żuławach Wiślanych]], około 2,2 m p.p.m. Niziny, mimo niewielkich wysokości, mają więc ogromne znaczenie dla przyrody, gospodarki i rozmieszczenia ludności.

=== Wyżyny i wzniesienia ===
Wyżyny to rozległe obszary powierzchni Ziemi położone zazwyczaj na wysokości od 200 do 500 m n.p.m., choć niektóre z nich znajdują się znacznie wyżej. Charakteryzują się bardziej urozmaiconą rzeźbą terenu niż niziny, ale zwykle nie mają tak dużych różnic wysokości i tak stromych stoków jak góry. Na wyżynach występują '''faliste równiny, pagórki, doliny rzeczne, wąwozy oraz pojedyncze wzgórza'''. Ich powierzchnia może być '''płaska, lekko pofałdowana lub silnie rozcięta przez procesy erozyjne'''.

Wyżyny powstają w wyniku różnych procesów geologicznych, między innymi '''wypiętrzania fragmentów skorupy ziemskiej, działalności wulkanicznej, osadzania się materiałów skalnych oraz długotrwałej erozji'''. Niektóre wyżyny są pozostałościami dawnych obszarów górskich, które przez miliony lat ulegały niszczeniu i obniżaniu. W ich krajobrazie mogą występować skały wapienne, formacje skalne, jaskinie oraz głębokie doliny. Wzniesienia natomiast to formy terenu, które wyraźnie górują nad najbliższym otoczeniem, ale nie osiągają rozmiarów typowych dla gór. Mogą powstawać wskutek '''procesów geologicznych, działalności lodowców lub akumulacji osadów'''.
[[Plik:Tibetan Plateau landscape.jpg|mały|Wyżyna Tybetańska, najbardziej znana wyżyna na świecie]]
Wyżyny i wzniesienia mają duże znaczenie dla środowiska naturalnego oraz działalności człowieka. Występują na nich '''lasy, łąki, pola uprawne i liczne doliny rzeczne'''. Niektóre obszary wyżynne są bogate w surowce mineralne, takie jak węgiel kamienny, rudy metali czy wapienie. Wyżyny mogą również stanowić ważne '''regiony rolnicze, przemysłowe i turystyczne'''. Wzniesienia urozmaicają krajobraz, a niektóre z nich są wykorzystywane jako punkty widokowe lub miejsca budowy zamków i innych obiektów historycznych. 

'''&lt;u&gt;Najważniejsze i najciekawsze przykłady wyżyn i wzniesień na świecie:&lt;/u&gt;'''

* '''Wyżyna Tybetańska''' - rozległy obszar w [[Azja|Azji]], położony na średniej wysokości około 4500 m n.p.m. Jest nazywana „Dachem Świata” i otaczają ją liczne wysokie pasma górskie, w tym [[Himalaje]].
* '''Wyżyna Dekan''' - rozległa wyżyna w południowej części [[Indie|Indii]], zbudowana w dużej mierze ze skał wulkanicznych. Występują tam żyzne gleby, liczne miasta i obszary rolnicze.
* '''Wyżyna Brazylijska''' - rozległy obszar we wschodniej i środkowej części [[Brazylia|Brazylii]], obejmujący liczne płaskowyże, wzgórza i doliny. Jest ważnym regionem rolniczym i gospodarczym kraju.
* [[Plik:High plateau in the Black Mountains - geograph.org.uk - 222133.jpg|mały|Widok na wyżyny]]'''Wyżyna Krakowsko-Częstochowska''' - obszar w południowej [[Polska|Polsce]], znany z wapiennych skał, jaskiń, wąwozów i charakterystycznych ostańców. Jest popularnym regionem turystycznym. 

Jednym z najwyżej położonych rozległych obszarów wyżynnych na świecie jest '''Wyżyna Tybetańska''', której średnia wysokość wynosi około 4500 m n.p.m., a powierzchnia przekracza 2,5 mln km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Warto pamiętać, że wyżyna może znajdować się wyżej niż wiele gór, ale jej charakterystyczną cechą jest rozległa powierzchnia, a nie pojedyncze wysokie szczyty. 

W Polsce do znanych obszarów wyżynnych należą '''Wyżyna Krakowsko-Częstochowska''', '''Wyżyna Lubelska''' i '''Wyżyna Śląska'''. Wzniesienia mogą natomiast występować zarówno na nizinach, jak i na wyżynach, dlatego nie każde wzniesienie jest górą.

=== Inne formy terenu ===

==== Kotliny ====
Kotliny to '''rozległe obniżenia terenu''' otoczone ze wszystkich lub większości stron obszarami położonymi wyżej, takimi jak góry, wyżyny lub wzgórza. Mogą mieć różne kształty i rozmiary, a ich dno bywa płaskie, faliste lub pocięte dolinami rzecznymi. W kotlinach często występują '''rzeki, jeziora, żyzne gleby oraz tereny rolnicze i zabudowane'''. W zależności od położenia i wysokości mogą charakteryzować się odmiennym klimatem niż otaczające je obszary.
[[Plik:Medená kotlina ľadovček.jpg|mały|Boczna Kotlina Miedziana w Tatrach na Słowacji]]
Kotliny powstają w wyniku różnych procesów geologicznych, między innymi '''ruchów tektonicznych, obniżania się fragmentów skorupy ziemskiej, działalności rzek i lodowców oraz długotrwałej erozji'''. Niektóre tworzą się również wskutek zapadania się terenu. Kotliny mają duże znaczenie dla ludzi i przyrody, ponieważ często zapewniają dogodne warunki do '''osadnictwa, rozwoju rolnictwa, przemysłu i transportu'''. Otaczające je wzniesienia mogą chronić przed silnymi wiatrami, ale jednocześnie utrudniać wymianę powietrza, sprzyjając powstawaniu mgieł i gromadzeniu się zanieczyszczeń. Na dnach kotlin mogą również występować inwersje temperatury, a podczas intensywnych opadów istnieje ryzyko powodzi. 

Do najważniejszych przykładów kotlin na świecie należą '''Kotlina Konga''' w [[Afryka|Afryce]], obejmująca rozległe obszary lasów równikowych, oraz '''Kotlina Meksykańska''' w [[Ameryka Północna|Ameryce Północnej]], na której terenie leży między innymi stolica [[Meksyk|Meksyku]]. W Polsce znane kotliny to '''Kotlina Jeleniogórska''', położona u podnóża [[Karkonosze|Karkonoszy]], '''Kotlina Kłodzka''' w [[Sudety|Sudetach]] oraz '''Kotlina Sądecka''' w [[Karpaty|Karpatach]]. Są one wykorzystywane między innymi do celów rolniczych, mieszkaniowych i turystycznych, a ich krajobrazy często łączą szerokie doliny z otaczającymi je górami.

==== Przełęcze ====
Przełęcze to '''naturalne obniżenia terenu''' znajdujące się w grzbietach górskich, pomiędzy sąsiednimi szczytami lub wzniesieniami. Często przypominają siodło, ponieważ teren obniża się pomiędzy dwoma wyżej położonymi punktami. Przełęcze mogą mieć różną '''wysokość, szerokość i kształt''', a ich położenie sprawia, że często stanowią najdogodniejsze miejsca do przekraczania pasm górskich.
[[Plik:Furkotna Przełęcz a1.jpg|mały|Furkotna Przełęcz]]
Przełęcze powstają w wyniku działania różnych procesów geologicznych, między innymi '''erozji, wietrzenia skał oraz działalności lodowców'''. Mogą również powstawać w miejscach osłabionych skał lub wzdłuż uskoków tektonicznych, gdzie skały łatwiej ulegają niszczeniu. Przełęcze mają duże znaczenie dla ludzi, ponieważ umożliwiają prowadzenie '''szlaków turystycznych, dróg i linii kolejowych przez góry''', często ograniczając konieczność pokonywania najwyższych szczytów. Są także ważnymi przejściami dla zwierząt przemieszczających się pomiędzy dolinami. Ich wadą może być trudna dostępność zimą, zagrożenie lawinowe oraz silne wiatry, które utrudniają transport i turystykę. 

Do znanych przełęczy na świecie należy '''Przełęcz Khyber''' w górach Hindukuszu, na pograniczu [[Afganistan|Afganistanu]] i [[Pakistan|Pakistanu]], która od wieków stanowi ważny szlak komunikacyjny między [[Azja Środkowa|Azją Środkową]] a [[Azja Południowa|Południową]]. Innym przykładem jest '''Przełęcz Świętego Gotarda''' w Alpach Szwajcarskich, przez którą prowadzą ważne szlaki transportowe. W Polsce do najbardziej znanych należy '''Przełęcz Świnicka''' w [[Tatry|Tatrach]], położona na wysokości około 2051 m n.p.m., oraz '''Przełęcz Karkonoska''' w [[Sudety|Sudetach]], znajdująca się na wysokości około 1198 m n.p.m. Przełęcze są istotnymi elementami krajobrazu górskiego, ponieważ łączą obszary położone po przeciwnych stronach pasm górskich i ułatwiają przemieszczanie się przez nie.

==== Klify ====
Klify to '''strome, często niemal pionowe ściany skalne lub urwiska występujące najczęściej na wybrzeżach mórz i oceanów''', gdzie ląd styka się z wodą. Mogą osiągać wysokość od kilku do nawet kilkuset metrów. Ich powierzchnia bywa zbudowana ze skał, piaskowców, wapieni lub innych materiałów geologicznych. Klify są charakterystycznymi elementami krajobrazu nadmorskiego, a ich wygląd może się zmieniać w zależności od rodzaju skał i intensywności procesów niszczących.
[[Plik:Gdynia Orlowo klif 4.jpg|mały|Klif w Gdyni Orłowie, najbardziej rozpoznawalny klif Polski]]
Klify powstają przede wszystkim wskutek '''abrazji''', czyli niszczącej działalności fal morskich, które uderzają w brzeg, podcinają jego podstawę i powodują obrywanie się fragmentów skał. Na ich rozwój wpływają również '''wietrzenie, opady deszczu, mróz oraz osuwanie się materiału skalnego'''. Klify mają znaczenie dla przyrody, ponieważ mogą stanowić siedliska ptaków morskich i innych organizmów, a także tworzyć wyjątkowe krajobrazy przyciągające turystów. Jednocześnie ich ciągłe niszczenie może zagrażać budynkom, drogom i szlakom położonym blisko krawędzi urwiska. Z tego powodu niektóre odcinki wybrzeży wymagają zabezpieczeń lub ograniczenia dostępu. 

Do najbardziej znanych klifów na świecie należą '''Białe Klify Dover''' w [[Anglia|Anglii]], zbudowane głównie z kredy, oraz '''klify Étretat''' we [[Francja|Francji]], słynące z jasnych skał i charakterystycznych łuków skalnych. W Polsce znanym przykładem jest '''klif w Gdyni Orłowie''', który osiąga około 40 metrów wysokości i jest stopniowo niszczony przez fale morskie. Warto wymienić również '''klify na wyspie Wolin''', między innymi w okolicach [[Międzyzdroje|Międzyzdrojów]], gdzie niektóre odcinki wybrzeża osiągają wysokość kilkudziesięciu metrów. Klify są jednymi z najbardziej rozpoznawalnych form wybrzeża, a ich wygląd nieustannie zmienia się pod wpływem działania morza i warunków atmosferycznych.

==== Mierzeje ====
Mierzeje to '''wąskie, wydłużone pasy lądu zbudowane głównie z piasku, które oddzielają zatokę, zalew lub jezioro przybrzeżne od otwartego morza'''. Zazwyczaj ciągną się równolegle do wybrzeża i mogą mieć długość od kilku do nawet kilkudziesięciu kilometrów. Po jednej stronie mierzei znajduje się morze, a po drugiej najczęściej spokojniejsze wody zalewu lub zatoki. Mierzeje są charakterystycznymi formami wybrzeża, które mogą obejmować '''plaże, wydmy, lasy i tereny podmokłe'''.
[[Plik:Mierzeja Helska.jpg|mały|Widok satelitarny na Mierzeję Helską]]
Mierzeje powstają przede wszystkim w wyniku działalności '''fal morskich i prądów przybrzeżnych''', które transportują piasek wzdłuż wybrzeża i stopniowo odkładają go w postaci wydłużonych wałów. Do ich rozwoju przyczynia się również '''działalność wiatru, który przemieszcza piasek i tworzy wydmy'''. Mierzeje mają duże znaczenie dla ludzi i przyrody, ponieważ osłaniają zatoki i zalewy przed bezpośrednim działaniem fal, tworzą siedliska wielu gatunków roślin i zwierząt oraz sprzyjają rozwojowi turystyki. Mogą jednak utrudniać wymianę wody między zalewem a morzem, a ich piaszczysta powierzchnia jest podatna na '''erozję, sztormy i podnoszenie się poziomu morza'''. Dlatego niektóre mierzeje wymagają ochrony przed zniszczeniem. 

Do znanych mierzei na świecie należy '''Mierzeja Kurońska''', położona nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]] na terytorium [[Litwa|Litwy]] i [[Rosja|Rosji]], słynąca z wysokich wydm i rozległych lasów. Innym przykładem jest '''Mierzeja Helska''' w [[Polska|Polsce]], która oddziela Zatokę Pucką od otwartego [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]] i ma około 35 km długości. W Polsce znajduje się również '''Mierzeja Wiślana''', oddzielająca Zalew Wiślany od Zatoki Gdańskiej. Mierzeje należą do ważnych form ukształtowania wybrzeży, ponieważ wpływają na wygląd linii brzegowej, warunki wodne oraz rozwój turystyki i osadnictwa.

== Zobacz też ==

* [[Mars]]

[[Kategoria:Świat| ]]</text>
      <sha1>81u7g6ck8dgdgyps1sctjlgxdsmdkpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Port lotniczy Manila-Ninoy Aquino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19424</id>
    <revision>
      <id>159735</id>
      <parentid>159687</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bezpieczeństwo */</comment>
      <origin>159735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39404" sha1="s9efd7231r76jxz936xzdn4zp8u2hw9" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''[https://www.newnaia.com.ph/ Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ninoya Aquino]''' ({{IATA|MNL}}), powszechnie znany jako '''NAIA''', obsługuje [[Manila|Manilę]] – stolicę [[Filipiny|Filipin]] – oraz otaczający ją obszar metropolitalny.

Położony 8 km na południe od [[Manila|Manili]], na terenie miast [[Pasay]] i [[Parañaque]], port ten stanowi główną bramę wjazdową dla większości osób odwiedzających [[Filipiny]]; swoje główne bazy operacyjne mają tu również wszystkie najważniejsze filipińskie linie lotnicze.

== Charakterystyka ==
Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ninoya Aquino (NAIA) powstał jako baza wojskowa i nadal pełni tę funkcję. Obiekt, zbudowany w latach 30. XX wieku przez Amerykanów jako baza wyłącznie wojskowa o nazwie Nichols Field, w 1948 roku przekształcił się w Międzynarodowy Port Lotniczy Manila, gdy przeniesiono tu ruch cywilny z wcześniejszego lotniska w tym mieście – Nielsen Field (które obecnie stanowi część dzielnicy [[Makati]]). W 1987 roku lotnisko przemianowano na cześć Benigno „Ninoya” Aquino Jr., cztery lata po tym, jak został on zamordowany na płycie lotniska w trakcie powrotu z dobrowolnego wygnania w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]]. Aquino był liderem opozycji wobec reżimu Marcosa, a jego śmierć przyczyniła się do zmian, które doprowadziły do ​​objęcia urzędu prezydenta przez jego wdowę.

NAIA jest piątym pod względem natężenia ruchu lotniskiem w [[Azja Południowo-Wschodnia|Azji Południowo-Wschodniej]], ustępując jedynie portom w [[Dżakarta|Dżakarcie]], [[Bangkok]]u, [[Singapur]]ze i [[Kuala Lumpur]]. Rozbudowa infrastruktury nie nadąża jednak za wzrostem liczby pasażerów i przewiduje się, że w ciągu najbliższych 5–10 lat lotnisko osiągnie kres swojej przepustowości: terminale 1 i 2 już teraz funkcjonują powyżej swoich możliwości, a przecinające się pasy startowe utrudniają zwiększenie przepustowości. W rezultacie lotnisko zyskało niechlubną sławę ze względu na słabą infrastrukturę, długie kolejki, opóźnienia, nieefektywne procedury tranzytowe oraz – co istotniejsze – korupcję. W 2011 roku dwie osoby zostały ranne w wyniku zawalenia się części sufitu w terminalu 1.

W 2016 roku oddano do użytku estakadę szybkiego ruchu, co usprawniło komunikację między terminalami a resztą aglomeracji, jednak oczekuje się, że przyszłe połączenie z linią MRT nr 9 trwale poprawi dostępność lotniska. Oprócz tych inwestycji, lotnisko Sangley Point w mieście [[Cavite]] pełni funkcję portu pomocniczego, obsługującego tanie linie lotnicze, loty czarterowe oraz lotnictwo ogólne. Od 2021 roku w prowincji [[Bulacan]] trwa budowa nowego lotniska, które po otwarciu pod koniec lat 20. XXI wieku będzie miało dwukrotnie większą przepustowość niż NAIA. Od 2023 roku terminale 1 i 3 obsługują loty międzynarodowe, natomiast terminal 2 przeznaczony jest do obsługi lotów krajowych. Podróżni przybywający z zagranicy dość często omijają lotnisko NAIA, wybierając zamiast tego mniejsze i bardziej przyjazne porty lotnicze – przede wszystkim Clark (w przypadku osób, których celem podróży jest północna część kraju) oraz [[Cebu]] (dla podróżujących w rejon [[Visayas]] lub na [[Mindanao]]).

== Loty ==
[[Plik:Ninoy Aquino International Airport Complex Map.png|right|thumb|upright=1.6|Mapa lotniska]]
{{mapa|14.5111|121.0141|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:PAL operations.jpg|thumb|Terminal 2]]
NAIA posiada trzy terminale, '''Terminale 1–3'''. Znajdują się one w oddzielnych, niepołączonych ze sobą budynkach. Terminal 2 jest powszechnie nazywany „Centennial Terminal”, ponieważ został otwarty w 1998 roku z okazji obchodów stulecia niepodległości [[Filipiny|Filipin]].

Linie międzynarodowe korzystają z terminali 1 i 3, natomiast linie krajowe – z terminalu 2:

{{Lista regionów
| mapa regionów = 
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = Terminal 1
| kolor regionu 1 = #ff2c2c
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = AirAsia (loty międzynarodowe), Air India, Air Niugini, Asiana Airlines, China Airlines, EVA Air, Korean Air, Kuwait Airways, Malaysia Airlines, Oman Air, Philippine Airlines (loty międzynarodowe), Saudia, VietJet Air, XiamenAir

| nazwa regionu 2 = Terminal 2
| kolor regionu 2 = #ff7f00
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = AirAsia (loty krajowe), Philippine Airlines (loty krajowe, w tym loty obsługiwane przez PAL Express)

| nazwa regionu 3 = Terminal 3
| kolor regionu 3 = #009600
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Air Canada, Air China, Air France, Air Macau, All Nippon Airways (ANA), Cathay Pacific, Cebu Pacific, China Eastern Airlines, China Southern Airlines, Emirates, Ethiopian Airlines, Etihad Airways, Greater Bay Airlines, Gulf Air, Hong Kong Express Airlines, Japan Airlines, Jeju Air, Jetstar Airways, Juneyao Air, KLM, Qantas, Qatar Airways, Riyadh Air, Royal Brunei Airlines, Scoot, Shenzhen Airlines, Singapore Airlines, Starlux Airlines, Thai Airways, Turkish Airlines, United Airlines, Vietnam Airlines
}}
''[https://betternaia.com/flights/manila-departures Pod tym linkiem] znajdziesz harmonogramy odlotów z Międzynarodowego Portu Lotniczego Ninoy Aquino, a pod tym – listę kierunków obsługiwanych przez to lotnisko (według Wikipedii). Choć jest to źródło nieoficjalne, zawiera bardziej aktualne dane niż oficjalna strona internetowa lotniska NAIA.''

Z godnym uwagi wyjątkiem Terminalu 3, do środka wpuszczani są wyłącznie pasażerowie odlatujący z dowodem odlatującego lotu, zatem pożegnanie z terminalem będzie konieczne przed budynkiem terminala w upale, kurzu i ogólnym zamieszaniu. Pasażerowie lotów międzynarodowych muszą również przejść przez kontrolę imigracyjną, zanim przejdą przez kontrolę bezpieczeństwa na lotnisku. W pracowite dni lub w godzinach szczytu poczekaj w kolejce przez 30 minut, aby przejść przez ten proces.

Terminal 1 ma dość duże lobby odlotów na lądzie, ale korytarze i poczekalnie w strefie operacyjnej lotniska są ciasne i często wypełnione po brzegi. Loty Philippine Airlines do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] odlatują ze wschodniej hali satelitarnej Terminalu 1. Linia lotnicza utworzyła dodatkowy punkt kontroli bezpieczeństwa w korytarzu dojazdowym, którego zadaniem jest sprawdzanie, czy pasażerowie posiadają odpowiednie dokumenty uprawniające do wjazdu do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]], oraz sprawdzanie ich zgodnie z amerykańskimi standardami. Satelita i jego ograniczone wyposażenie mogą być poważnie przepełnione wieczorami, gdy zaplanowanych jest wiele lotów do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]]. Jeśli przybędziesz do Terminalu 1 wcześniej i będziesz musiał poczekać na lot, wygodniej będzie poczekać w poczekalni na lotnisku do czasu wejścia na pokład.

== Transport naziemny ==
=== Autobusem ekspresowym ===
'''[http://ubeexpress.com/ UBE Express]''' („Ultimate Bus Experience”) obsługuje ekspresowe usługi autobusowe pomiędzy lotniskiem a różnymi lokalizacjami w [[Metro Manila]].

Dostępne są następujące trasy:

* '''Trasa Alabang''': NAIA → Starmall Alabang
* '''Trasa Cavite''': NAIA → Dzielnica Imus
* '''Trasa Cubao''': NAIA → Centrum Araneta
* '''Trasa Grand Prix''': NAIA → Hotel Grand Prix (terminal Victory Liner Pasay)
* '''Trasa Laguna''': NAIA → Robinsons Sta. Rosa Market
* '''Trasa PITX''': NAIA → PITX (stacja PITX linii LRT 1 [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]])
* '''Trasa Robinsons''': NAIA → Robinsons Place Manila
Pasażerowie mogą wsiadać wyłącznie na Terminalu 3, natomiast wysiadać można na wszystkich trzech terminalach. Większość autobusów kursuje co 1–2 godziny, od 5:30 do 21:00, ale nie dotyczy to wszystkich tras. Przykładowo autobusy do Alabang kursują tylko dwa razy dziennie: o 14:00 i 18:00. Z kolei autobusy w kierunku lotniska odjeżdżają trzy razy dziennie: o 10:30, 16:00 i 20:30. Ceny biletów wahają się od 150 do 300 ₱, w zależności od trasy. Bilety można kupić przez internet. Wszystkie autobusy są klimatyzowane, niskopodłogowe i wyposażone w Wi-Fi.

'''[https://www.genesistransportserviceinc.com/ Genesis Transport]''' obsługuje ekspresowe usługi autobusowe pomiędzy lotniskiem a międzynarodowym lotniskiem Clark w [[Angeles]], [[Pampanga]] przez SM City Clark, skierowane głównie do pasażerów tranzytowych, którzy muszą przesiąść się na dalsze loty.

Pasażerowie mogą wsiadać wyłącznie na Terminalu 3, natomiast wysiadać można na wszystkich trzech terminalach. Autobusy z lotniska NAIA do Clark kursują co godzinę, a w kierunku z Clark na NAIA co 1–2 godziny. Podróż trwa od 2 do 3 godzin, w zależności od natężenia ruchu. Rozkład jazdy autobusów nie jest dostosowany do rozkładów lotów na żadnym z lotnisk, dlatego warto wsiąść do autobusu z jak największym wyprzedzeniem, aby uniknąć spóźnienia na samolot. Bilet w jedną stronę między lotniskiem NAIA a centrum handlowym SM City Clark kosztuje 430 ₱, natomiast przejazd między NAIA a lotniskiem Clark kosztuje 450 ₱. Bilety można kupić wyłącznie za gotówkę. Wszystkie autobusy są klimatyzowane i wyposażone w Wi-Fi.

=== Autobusem lokalnym ===
Autobusy UBE Express (trasa „Route 43/PITX-NAIA Loop”) kursują między lotniskiem (Terminal 3) a kompleksem przesiadkowym [[Parañaque]] Integrated Terminal Exchange (PITX), skąd można kontynuować podróż linią [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]]. Przejazd kosztuje 150 PHP; płatność gotówką odbywa się przed wejściem do pojazdu. Autobusy kursują co 1–2 godziny, w godzinach od 4:30 do 20:00. Choć dystans jest niewielki, czas przejazdu może się wydłużyć w przypadku dużego natężenia ruchu. Wsiadanie i wysiadanie odbywa się na terenie dużego dworca autobusowego PITX.

Autobusy przewoźnika HM Transport kursują między lotniskiem (Terminal 3) a skrzyżowaniem alei EDSA i Taft Avenue, skąd można przesiąść się na linie [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]] lub [[Plik:DOTr_MRT-3_Logo_(cropped).jpg|20px]]. Przejazd kosztuje 40 PHP; płatność gotówką następuje po wejściu do autobusu. Pojazdy kursują średnio raz lub dwa razy na godzinę, przy czym dokładny rozkład jazdy nie jest jasno określony. Mimo niewielkiej odległości, czas podróży może być długi ze względu na korki. Autobusy zatrzymują się przy niewielkim dworcu autobusowym, znajdującym się za restauracją McDonald’s, w pobliżu skrzyżowania EDSA i Taft Avenue.

Terminal 1 oraz Terminal 2 są obsługiwane (w sposób pośredni) przez linię „Route 44/Navotas-Alabang”, prowadzoną przez przewoźnika Alabang Metro Link. Autobusy zatrzymują się wzdłuż alei Ninoy Aquino (Ninoy Aquino Avenue), tuż przy terminalach.

Terminal 3 jest obsługiwany (w sposób pośredni) przez linię „Route 16/Eastwood Libis-Marriott Terminal”, prowadzoną przez firmę Megaworld Corporation. Autobusy zatrzymują się przy kompleksie Newport World Resorts, tuż obok terminala.

=== Jeepney ===
Choć są wolniejsze, mniej wygodne i pozbawione klimatyzacji, jeepneye stanowią tańszą alternatywę dla autobusów i kursują przez całą dobę (24/7). Opłata za przejazd wynosi 8 ₱ za pierwsze 4 km (7 ₱ dla studentów) oraz dodatkowo 1 ₱ za każdy kolejny kilometr. Studentom przysługuje zniżka w wysokości 20% – taka sama, jak w przypadku przejazdów autobusowych.

Dostępne są następujące trasy:

* '''Trasa Nichols–Vito Cruz–EDSA–Tramo:''' Obsługuje wszystkie trzy terminale; przystanek znajduje się na skrzyżowaniu EDSA i Taft Avenue (punkt przesiadkowy do stacji [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]] EDSA oraz stacji [[Plik:DOTr_MRT-3_Logo_(cropped).jpg|20px]] Taft Avenue). Przy terminalu nr 3 (Terminal 3) jeepneye zatrzymują się obok ronda Circulo del Mundo. Na skrzyżowaniu EDSA i Taft Avenue przystanek znajduje się przy terminalu autobusowym Giselle’s, hotelu SOGO oraz schodach prowadzących do stacji [[Plik:DOTr_MRT-3_Logo_(cropped).jpg|20px]] Taft Avenue.
* '''Trasa Baclaran–MIA:''' Obsługuje terminale nr 1 i 2; przystanek znajduje się przy Quirino Avenue (punkt przesiadkowy do stacji [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]] Baclaran). Przy terminalach nr 1 i 2 jeepneye zatrzymują się na wyznaczonych przystankach autobusowych. Niektóre z tych pojazdów mogą kursować na trasie Domestic Airport–Baclaran–South Pier, która prowadzi aż do portu Manila South Harbor i przebiega przez szereg punktów w samej Manili.
Wewnątrz jeepneyów jest bardzo mało miejsca, dlatego nie zaleca się korzystania z nich, jeśli podróżujesz z dużym bagażem.

=== Taksówką ===
Dla wielu podróżnych taksówki stanowią najłatwiejszy i najwygodniejszy sposób dotarcia na lotnisko.

Oficjalne '''żółte taksówki lotniskowe''' obsługują kursy na lotnisko i z powrotem. Opłata początkowa wynosi 70 PHP, a do tego doliczane jest od 4 do 4,50 PHP za każde 250 metrów trasy. Każda odjeżdżająca taksówka jest rejestrowana przez dyspozytora. Koszt przejazdu wynosi zazwyczaj od 100 do 350 PHP, w zależności od celu podróży. Warto wcześniej sprawdzić odległość do miejsca docelowego, aby mieć orientacyjne pojęcie o przewidywanym koszcie. Niestety, znaczna część taksówkarzy w [[Manila|Manili]] codziennie próbuje zawyżać opłaty obcokrajowcom. Zawsze domagaj się włączenia taksometru i odmawiaj zapłaty, jeśli kierowca żąda wygórowanej, z góry ustalonej kwoty.

Zwykłe '''białe taksówki miejskie''' kosztują od 100 do 250 PHP w przypadku większości kursów na terenie miasta, zależnie od dystansu. Choć taksówki te mogą jedynie wysadzać pasażerów na poziomie odlotów (i nie mają prawa zabierać tam nowych osób), podróżni chcący zaoszczędzić mogą wjechać windą z poziomu przylotów na poziom odlotów i tam złapać taksówkę, która właśnie wysadziła pasażera i odjeżdża z lotniska. Ponieważ w takim przypadku nie są doliczane żadne opłaty lotniskowe, koszt przejazdu jest znacznie niższy. Należy jednak pamiętać, że ochrona ma polecenie wypraszania białych taksówek, które próbują zabierać pasażerów w strefie odlotów. Zawsze nalegaj na użycie taksometru.

Istnieją również '''taksówki typu „kuponowego”''' (''coupon taxis''), w których obowiązują stałe stawki zależne od miejsca docelowego. Obsługują one hotele w aglomeracji [[Manila|Manili]], większość lokalizacji w mieście oraz miejscowości na terenie całej wyspy [[Luzon]]. Niektórzy przewoźnicy oferują minivany lub SUV-y, co może być wygodnym rozwiązaniem dla większych grup. Trzeba jednak uważać, gdyż ceny w takich taksówkach bywają zawyżone – dojazd do centrum [[Manila|Manili]] może kosztować nawet 1250 PHP lub więcej, podczas gdy przejazd taksówką z włączonym licznikiem wyniósłby około 250 PHP.

Na koniec warto wspomnieć, że usługi przewozowe typu '''ride-sharing''', takie jak Grab, nie są już zakazane na lotnisku i można bez przeszkód zamówić przez nie przejazd. W zależności od natężenia ruchu, koszt takiej usługi może być niższy lub wyższy niż w przypadku zwykłej taksówki. Przy terminalach 1 i 2 miejsca odbioru pasażerów przez przewoźników typu „rideshare” znajdują się przy hali przylotów, natomiast przy terminalu 3 należy kierować się znakami prowadzącymi do strefy odbioru w budynku parkingu wielopoziomowego.

=== Samochodem ===
[[Plik:Nichols railway Station.jpg|right|thumb|Metro Manila Skyway i NAIA Expressway]]
Najszybszym sposobem dotarcia na lotnisko lub wyjazdu z niego drogą lądową jest skorzystanie z estakady '''NAIA Expressway''' (NAIAx). Trasa ta łączy kompleks lotniskowy z autostradami Metro Manila Skyway (oraz South Luzon Expressway) i Manila–Cavite Expressway, a także z aleją Macapagal Boulevard. Zapewnia szybkie, bezpośrednie i wolne od korków połączenie z wieloma częściami aglomeracji [[Metro Manila]] oraz sąsiednimi prowincjami, oferując zjazdy prowadzące do terminali 1, 2 i 3.

NAIA Expressway składa się z dwóch połączonych ze sobą odcinków. '''Krótszy odcinek''' łączy Macapagal Boulevard oraz Manila–Cavite Expressway z terminalami 1 i 2, natomiast '''dłuższy odcinek''' łączy ten fragment z terminalem 3 oraz trasą Metro Manila Skyway. Opłata za przejazd krótszym odcinkiem wynosi 35 PHP, a dłuższym – 45 PHP.

Do lotniska NAIA prowadzą również drogi naziemne, których nazwy nawiązują do samego portu lotniczego lub wybitnych postaci związanych z lotnictwem. Należą do nich: '''NAIA Road''' (dawniej MIA Road) oraz '''Ninoy Aquino Avenue''' (prowadzące do terminali 1 i 2), a także '''Andrews Avenue''' (prowadząca do terminalu 3). Choć poruszanie się samochodem po aglomeracji [[Metro Manila]] bywa wyzwaniem, otwarcie estakady znacząco odciążyło drogi naziemne. W godzinach o mniejszym natężeniu ruchu (na przykład wczesnym rankiem) mogą one stanowić szybszą alternatywę.

Przy wszystkich trzech terminalach znajdują się parkingi.

* W przypadku terminalu 1 dostępne są '''parkingi A i B''', które łącznie mogą pomieścić 500 pojazdów. '''Parking C''' jest w dużej mierze zajęty przez flotę lotniskowych taksówek, jednak wydzielono na nim również miejsca dla klientów indywidualnych.
* Przy terminalu 2 znajdują się '''parkingi nr 1 i 2''', oferujące łącznie około 1100 miejsc postojowych. Część parkingu nr 2 jest zajęta przez lotniskowe taksówki.
* Przy terminalu 3 dostępny jest '''parking otwarty''' na 1200 pojazdów oraz '''wielopoziomowy budynek parkingowy''' obok terminala, mogący pomieścić 2000 aut.
Standardowy koszt parkowania wynosi 50 ₱ za pierwsze 2 godziny, natomiast parkowanie całodobowe kosztuje 300 ₱ za dobę. Pojazdy pozostawione na lotnisku na noc muszą zostać zgłoszone pracownikom ochrony w momencie wjazdu. Aby uzyskać więcej informacji, można skontaktować się z infolinią parkingową zarządu lotniska (Manila International Airport Authority) pod numerem +63 2 877-1109, numer wewnętrzny 4315.

=== Pociągiem ===
Otwarcie stacji NAIA Terminal 3 w ramach linii MRT 9 (Metro Manila Subway) zaplanowano na 2029 rok.

Autobusy UBE Express, kursujące na trasie „Route 43/PITX-NAIA Loop”, obsługują połączenia między lotniskiem (Terminal 3) a kompleksem przesiadkowym Parañaque Integrated Terminal Exchange (PITX), skąd można kontynuować podróż linią [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]].

Autobusy przewoźnika HM Transport kursują między lotniskiem (Terminal 3) a skrzyżowaniem alei EDSA i Taft Avenue; stamtąd pasażerowie mogą przesiąść się na linię [[Plik:LRT_Line_1_icon_(Metro_Manila).svg|20px]] lub [[Plik:DOTr_MRT-3_Logo_(cropped).jpg|20px]].

== Poruszanie się ==
Lotnisko NAIA słynie z trudności w przesiadkach, zwłaszcza jeśli lot przesiadkowy odbywa się z innego terminala. Terminale mieszczą się w całkowicie odrębnych budynkach, które nie są ze sobą połączone. W przypadku przesiadki między terminalami warto zarezerwować co najmniej trzy godziny – zwłaszcza jeśli podróżujesz do lub z Terminala 3 – ponieważ na drogach wokół lotniska często tworzą się korki. Jeśli się spieszysz, rozważ skorzystanie z taksówki.

Firma NNIC oferuje bezpłatny '''autobus wahadłowy''' kursujący poza strefą zastrzeżoną (landside), który przewozi pasażerów między terminalami. Autobusy odjeżdżają co 15 minut, kursują przez całą dobę (24/7) i są dostępne wyłącznie dla pasażerów posiadających kartę pokładową na kolejny lot.

Firma UBE Express zapewnia transport między terminalami za opłatą 50 PHP. Autobusy te kursują co godzinę w godzinach od 5:00 do 20:00 i są dostępne dla wszystkich podróżnych.

Pasażerowie przesiadający się między lotami obsługiwanymi przez Philippine Airlines oraz PAL Express mogą skorzystać z bezpłatnego '''autobusu kursującego wewnątrz strefy zastrzeżonej''' (airside) pomiędzy Terminalami 1 i 2.

Między Terminalami 1 i 2 można również przejść pieszo; trasa prowadzi wzdłuż ruchliwej drogi i zajmuje około piętnastu minut.

== Czekanie ==
W przeciwieństwie do wielu innych lotnisk w [[Azja|Azji]], NAIA oferuje stosunkowo niewiele udogodnień czy atrakcji. Sytuacja ta zaczyna się jednak zmieniać dzięki renowacji Terminalu 1 oraz otwarciu Terminalu 3.

Na terenie lotniska znajdują się dwa miejsca upamiętniające '''Benigno „Ninoya” Aquino juniora''' – polityka opozycyjnego, od którego pochodzi nazwa portu lotniczego:

* Na rampie odlotów Terminalu 1 znajduje się '''pomnik upamiętniający miejsce zamachu'''; umieszczono tam fragment płyty lotniska, w miejscu gdzie Aquino upadł po tym, jak został zastrzelony tuż po powrocie z wygnania w USA w 1983 roku.
* W hali odpraw Terminalu 3 znajduje się '''popiersie Benigno Aquino juniora''', wykonane przez rzeźbiarza Rosalio Arcillę juniora.
Na poziomie odlotów w Terminalu 3 dostępna jest '''galeria widokowa''', z której roztacza się widok na strefę odbioru bagażu. Wstęp jest bezpłatny.

Z myślą o dzieciach, w strefach przedodlotowych Terminali 1 i 3 przygotowano bezpłatne strefy '''NAIA Kiddie Traveler’s Lounges'''. Znajdują się w nich kąciki zabaw, zabawki i gry, pomieszczenia do przewijania niemowląt oraz miejsca do ich karmienia, a także telewizory, na których wyświetlane są bajki. W Terminalu 3 dostępne są dwie takie strefy. Są one otwarte codziennie w godzinach 7:00–22:00 i przeznaczone dla dzieci w wieku do 7 lat.

=== Saloniki ===
Pasażerowie klasy biznes i pierwszej, a także posiadacze określonych kart kredytowych, mogą korzystać z saloników VIP. W porównaniu z salonikami na innych azjatyckich lotniskach, te na lotnisku NAIA oceniane są jednak dość przeciętnie. Większość z nich znajduje się w Terminalu 1. Linie Japan Airlines oraz Philippine Airlines posiadają własne saloniki w Terminalu 1, przy czym Philippine Airlines oferują również salonik w Terminalu 2. W Terminalu 3 własne saloniki prowadzą linie Cathay Pacific oraz Singapore Airlines.

* '''Club Manila''', 3. piętro, Terminal 1 (''naprzeciwko dawnego saloniku PAGSS''), tel. +63 2 877-1109 wew. 3021. Czynne całą dobę. Salonik, utrzymany w eleganckim stylu art déco, rywalizuje z salonikiem MIASCOR o miano najlepszego na lotnisku NAIA. Jest to jeden z dwóch płatnych saloników w Terminalu 1; oferuje dostęp do Wi-Fi, bufet oraz prysznic. Znakiem rozpoznawczym tego miejsca jest duże akwarium. Wstęp jest bezpłatny dla posiadaczy kart American Express Platinum oraz UnionBank Gold i Platinum, klientów „Preferred Banking” banku BPI, członków programu BDO Diamond Rewards, a także pasażerów klasy biznes linii Malaysia Airlines, Philippine Airlines oraz United Airlines. Koszt: 750 PHP.
* '''Pacific Club Executive Lounge''', 4. piętro, część międzynarodowa, Terminal 3. Codziennie w godzinach 4:00–10:00. To większy z dwóch saloników w Terminalu 3; wyróżnia się nowoczesnym wystrojem, dużą liczbą miejsc siedzących, rozbudowanym bufetem oraz dostępem do prysznica. Wstęp jest bezpłatny dla posiadaczy kart Priority Pass, DragonPass, BPI SkyMiles Platinum oraz Citibank Prestige i PlatinumMiles, członków programu SkyTeam Elite Plus, a także pasażerów klasy biznes linii Delta Air Lines i KLM. Koszt: 25 USD.
* '''PAGSS Lounge''', West Satellite, Terminal 1 (''obok wejścia do bramki nr 2''), tel. +63 2 879-6324. Codziennie w godzinach 6:00–00:00. Wnętrze utrzymane jest w lokalnym stylu. Do dyspozycji gości są materiały do ​​czytania, bufet oraz zaplecze biznesowe (brak toalet). Dostępny jest również oddzielny bufet z żywnością posiadającą certyfikat halal. Wstęp jest bezpłatny dla posiadaczy kart The Club Card, Priority Pass oraz Diners Club, klientów BPI „Preferred Banking”, członków programu BDO Diamond Rewards, a także pasażerów klasy biznes linii lotniczych Air Niugini, Asiana Airlines, China Airlines, China Eastern Airlines, China Southern Airlines, Ethiopian Airlines, Etihad Airways, EVA Air, Gulf Air, Korean Air, Qantas, Turkish Airlines oraz XiamenAir. 
* '''Skyview Lounge''', 4. piętro, część międzynarodowa, Terminal 3 (''w pobliżu bramki 115''). Czynny całodobowo. Obiekt, znany wcześniej jako MIASCOR Skyview Lounge, wyróżnia się gustownym wystrojem i smacznym bufetem – choć wybór potraw jest tu nieco mniejszy niż w saloniku MIASCOR w Terminalu 1. Choć jest to mniejszy z dwóch płatnych saloników w Terminalu 3, oferuje dużą liczbę miejsc siedzących, dostęp do gniazdek elektrycznych oraz prysznic. Wstęp jest bezpłatny dla posiadaczy kart Priority Pass, Priority Access Club, AmEx Platinum, Citibank Platinum i PremierMiles, Diners Club oraz UnionBank Platinum, wybranych kart kredytowych RCBC Bankard, członków programu BDO Diamond Rewards, abonentów Globe Telecom Platinum, a także pasażerów klasy biznes linii ANA i Emirates. Koszt: 800 PHP. edytuj
* '''The Wings Transit Lounge''' (''4. piętro, strefa handlowa Terminalu 3, w pobliżu restauracji McDonald’s''). Czynny całodobowo. Obiekt oferuje różnorodne opcje noclegowe i jest dostępny dla wszystkich podróżnych za opłatą. Do dyspozycji gości są rozkładane fotele wypoczynkowe, niewielki hotel kapsułowy, pokoje dwuosobowe oraz jeden pokój rodzinny dla czterech osób. Pokoje dwuosobowe i rodzinny wyposażone są w łóżka piętrowe. Dostęp do pryszniców jest możliwy w ramach pakietu obejmującego wynajęcie kapsuły, pokoju dwuosobowego lub pokoju rodzinnego. Na miejscu zapewniono również podstawowe przybory toaletowe, takie jak szampon, odżywka, mydło, szczoteczka i pasta do zębów. W ofercie znajduje się także nielimitowany dostęp do przekąsek i napojów bezalkoholowych, płatne usługi (masaże, zabiegi na stopy), bezpłatne Wi-Fi oraz możliwość przechowania bagażu. Ich centrum biznesowe jest dość niewielkie – składa się jedynie z małego stolika, na którym ustawiono dwa komputery oraz drukarkę. Fotele wypoczynkowe: 700 ₱; kapsuła: 1000 ₱; pokój dwuosobowy: 1800 ₱; pokój rodzinny: 3200 ₱ (podane ceny dotyczą pobytu trwającego maksymalnie 7 godzin; istnieje możliwość przedłużenia pobytu za dodatkową opłatą).

== Jedzenie i picie ==
Oferta gastronomiczna na lotnisku NAIA nie jest tak rozbudowana jak w innych portach lotniczych, jednak we wszystkich trzech terminalach dostępne są różne punkty gastronomiczne. Na szczególną uwagę zasługuje Terminal 3, w którym na czwartym piętrze – powyżej strefy odprawy – znajduje się strefa gastronomiczna (food court) dostępna również dla osób niepodróżujących. Oto niektóre z ciekawszych propozycji na lotnisku:

* '''[https://www.boscoffee.com/ Bo's Coffee]''' – lokalna sieć kawiarni słynąca z szerokiego wyboru wypieków; swoje placówki posiada w Terminalach 1 i 3.
* '''Goldilocks''' (skrzydło północne, Terminal 2, tel. +63 2 877-1109, wew. 2294) – punkt największej filipińskiej sieci cukierniczej, oferujący rozmaite wypieki, ciasta i słodycze, w tym słynne bułeczki ensaymada oraz biszkopty mamon.
* '''Grand Kitchen''' (tel. +63 2 879-5325) – lokal serwujący tradycyjne filipińskie dania w stylu ''carinderia'' (lokalna jadłodajnia); dostępny w Terminalach 2 i 3.
* '''[https://www.jollibee.com.ph/ Jollibee]''' – największa filipińska sieć fast food, posiadająca swoje punkty w Terminalach 1, 2 i 3. Serwuje typowe dania typu fast food w filipińskim wydaniu. Ceny: 40–200 PHP.
* '''Kaishu Express''' (skrzydło międzynarodowe, Terminal 3, tel. +63 2 701-9326) – lokal powiązany z restauracją Kaishu, uznawaną za jedną z najlepszych japońskich restauracji w [[Manila|Manili]]. Ceny: 180–300 PHP.
* '''[https://lebistro.ph/ Le Bistro]''' (tel. +63 2 836-9757) – miejsce znane z kawy pochodzącej wyłącznie z lokalnych, zrównoważonych upraw oraz z organicznych sałatek i kanapek; placówki znajdują się w Terminalach 2 i 3. Ceny: 100–300 PHP.
* '''Little Vin-Vin's''' (tel. +63 2 877-1109, wew. 2439). Restauracja ta serwuje dania w stylu lokalnych jadłodajni typu „carinderia”; posiada swoje punkty w terminalach 2 i 4. Jest to jedyny lokal gastronomiczny w terminalu 4. Ceny są jednak zdecydowanie zbyt wysokie w stosunku do oferowanych potraw. 60–200 PHP.
* '''Raku Hokkaido Ramen House''', 4. piętro, terminal 3, tel. +63 2 721-9695. Przyzwoita japońska restauracja w terminalu 3, znana przede wszystkim z dania gyudon oraz – rzecz jasna – ramenu z Hokkaido. To jeden z popularniejszych lokali w terminalu 3, często bywa w nim tłoczno. 120–300 PHP.
* '''[https://seattlesbest.com.ph/ Seattle's Best Coffee]'''. Ta siostrzana sieć Starbucksa posiada swój punkt w terminalu 3. W przeciwieństwie do innych miejsc gastronomicznych na lotnisku NAIA, ceny są tu takie same, jak w pozostałych lokalach tej sieci poza portem lotniczym. (aktualizacja: kwiecień 2025 r.)
* '''Starbucks Coffee,''' główna poczekalnia tranzytowa (Head Transit Lounge), terminal 1. Największa sieć kawiarni na Filipinach jest jednym z nowszych punktów w terminalu 1; w ofercie znajduje się kawa, zimne napoje oraz inne typowe dla kawiarni przekąski.
* '''Tim Horton's''', 4. piętro, terminal 3, tel. +63 2 8234-1684. Ta kanadyjska sieć oferująca m.in. pączki posiada kilkadziesiąt placówek w aglomeracji Manili, w tym jedną w strefie gastronomicznej terminalu 3. Serwują tu kawę parzoną metodą przelewową (nie espresso) – wielu Kanadyjczyków uważa ją za znacznie lepszą od tej ze Starbucksa.
* '''[https://app.yakun.com/ Ya Kun Kaya Toast]''', skrzydło południowe (South Wing), terminal 2 (obok lokalu Little Vin-Vin's), tel. +63 2 401-4037. Ta singapurska sieć posiada na lotnisku jeden ze swoich czterech filipińskich oddziałów. W menu znajdziemy słynne tosty z dżemem kokosowym (kaya toast) oraz szereg innych tradycyjnych dań kuchni singapurskiej.
Żadna z restauracji na lotnisku nie posiada certyfikatu halal (ani koszerności), a możliwości wyżywienia dla podróżnych przestrzegających zasad religii muzułmańskiej lub judaistycznej są dość ograniczone.

== Zakupy ==
W terminalach 1, 2 i 3 znajdują się placówki '''Duty Free Philippines''' (DFP) – państwowej sieci sklepów bezcłowych. Sklepy DFP dostępne są zarówno w strefach odlotów, jak i przylotów każdego z terminali, a w terminalu 1 punkt DFP znajduje się również w strefie powitań (Greeters' Area).

Kantory wymiany walut dostępne są w terminalu 1 (strefy przylotów i odlotów międzynarodowych) oraz w terminalu 3 (strefy przylotów i odlotów międzynarodowych).

W sklepach bezcłowych oferowane są wyłącznie pełnowymiarowe butelki alkoholi zagranicznych. Jeśli jednak poszukujesz mniejszego opakowania – np. piersiówki lub butelki o pojemności typowej dla serwisu pokładowego w samolotach – znajdziesz je w większości sklepów, a nawet w niektórych restauracjach na terenie lotniska.

Poza punktami DFP na lotnisku działają również inni sprzedawcy detaliczni; oto niektórzy z nich:

* '''Christian Ventures Bookstore''' (tymczasowo zamknięta). Księgarnia posiadająca placówki w terminalach 1, 2 i 4; w ofercie znajdują się powieści, przewodniki turystyczne, mapy, czasopisma oraz literatura chrześcijańska.
* '''Cora Jacobs''', West Transit Lounge, terminal 1, tel. +63 2 833-3680. Marka uznawana za „pioniera filipińskiego projektowania torebek”; w sklepie lotniskowym dostępny jest szeroki wybór produktów z jej kolekcji.
* '''National Book Store''', tel. +63 2 799-8140. Największa sieć księgarni na Filipinach posiada dwa punkty w terminalu 3: po jednym w części międzynarodowej (International Wing) oraz krajowej (Domestic Wing). Oferuje bogaty wybór książek i czasopism, a także podstawowy asortyment artykułów szkolnych.
* '''Mixed Lifestyle''', Domestic Wing, terminal 3, tel. +63 2 846-2383. Modny sklep odzieżowy w terminalu 3, oferujący m.in. produkty marki Team Manila, które świetnie sprawdzą się jako pamiątki.
* '''Preclaro's Souvenirs''', East Satellite, terminal 1 (''pod schodami ruchomymi prowadzącymi w stronę bramek''), tel. +63 2 877-1109 (główna centrala lotniska, numer wewnętrzny 4331). W tym sklepie z pamiątkami można znaleźć szeroki wybór filipińskich upominków, jednak miejsce to słynie przede wszystkim z ogromnej, fioletowej figury „moriona” (lokalna interpretacja rzymskiego żołnierza, wywodząca się z wyspy Marinduque), która stoi przed wejściem.
* '''[https://www.tesoros.ph/ Tesoro's Philippine Handicrafts]''' – znany sprzedawca filipińskiego rękodzieła i pamiątek; sklepy tej sieci znajdują się w terminalach 1 i 3.
Choć w większości sklepów na lotnisku można płacić zarówno w peso, jak i w dolarach amerykańskich, wiele punktów nie honoruje kart płatniczych (kredytowych ani debetowych). We wszystkich trzech terminalach dostępne są bankomaty, jednak znajdują się one w strefach przylotów lub przed wejściem do strefy odlotów.

== Bezpieczeństwo ==
Unikaj osób oferujących pomoc w niesieniu bagażu – szczególnie jeśli ktoś odbiera Cię samochodem z Terminalu 1. Na lotnisku dostępni są oficjalni, umundurowani bagażowi; usługa kosztuje 50 PHP. Można płacić również w dolarach amerykańskich, choć po nieco mniej korzystnym kursie: 1 USD = 50 PHP (stan na 2020 rok).

Uważaj na '''oszustwa polegające na bezpodstawnym zakazie opuszczania kraju''' („hold-departure order”), stosowane przez skorumpowanych urzędników imigracyjnych. Proceder ten występuje niemal wyłącznie na lotnisku NAIA. Choć obcokrajowcy padają jego ofiarą rzadko, Filipińczycy wracający z zagranicy powinni zachować szczególną czujność.

Lotnisko to ma za sobą historię głośnych afer, z których najsłynniejszą był proceder podrzucania amunicji do bagażu (tzw. ''tanim-bala''). Sprawa zyskała rozgłos międzynarodowy, gdy w proceder ten uwikłany został obywatel USA. Choć obecnie zjawisko to niemal całkowicie ustąpiło, niektórzy pasażerowie wciąż zachowują ostrożność i na wszelki wypadek owijają swój bagaż folią, aby uniknąć ewentualnych kłopotów.

== Łączność ==
=== Internet ===
We wszystkich trzech terminalach dostępny jest bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi (do trzech godzin) za pośrednictwem dwóch sieci – „NewNAIAFreeWiFi” – udostępnianych odpowiednio przez operatorów PLDT oraz Converge ICT; zasięg bywa jednak momentami niestabilny.

=== Poczta ===
W dwóch terminalach NAIA znajdują się urzędy pocztowe. W Terminalu 1 poczta znajduje się w zachodnim skrzydle holu przylotów, natomiast w Terminalu 2 poczta znajduje się obok Biura Kontroli Przepustek, na poziomie przylotów skrzydła południowego. Obydwa urzędy pocztowe są czynne w dni powszednie w godzinach 8:00-17:00. Skrzynki pocztowe znajdują się w West Transit Lounge (po imigracji) w Terminalu 1 oraz na poczcie w Terminalu 2. Pocztę odbiera się codziennie o 10:30 w dni powszednie.

Znaczki można nabyć w następujących sklepach:

* Terminal 1: Wszystkie sklepy pomiędzy bramkami 3-10
* Terminal 2: Sklepy wokół bramki S1 (skrzydło południowe), sklep przed stanowiskiem odpraw klasy Mabuhay Philippine Airlines (skrzydło północne)
Sklepy te są również upoważnione do dostarczania poczty na pocztę w celu doręczenia. W weekendy sklepy te będą przetrzymywać pocztę do ponownego otwarcia poczty w poniedziałek. W Terminalu 1 usługę tę świadczy księgarnia Christian Ventures w East Satellite (bramki 2-7).

== Informacje praktyczne ==
=== Obiekty sakralne ===
Na terenie lotniska NAIA znajduje się szereg miejsc przeznaczonych do praktyk religijnych. We wszystkich trzech terminalach dostępne są kaplice chrześcijańskie oraz sale modlitewne dla muzułmanów. Pomieszczenia sanitarne wyposażono w urządzenia do obmyć rytualnych, a w salach modlitewnych wskazano kierunek Mekki (qibla). W pobliżu lotniska znajdują się również dwa kościoły rzymskokatolickie otwarte dla wiernych:

* {{Znacznik|Parafia Matki Bożej od Podróżujących Samolotami|14.5139 |121.00419 |typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/OLAPOffice1976/ Parafia Matki Bożej od Podróżujących Samolotami]''' (Our Lady of the Airways Parish) – róg Chapel Road i Ninoy Aquino Avenue, [[Parañaque]] (''jadąc drogą NAIA Road, należy skręcić w prawo przed skrzyżowaniem z Ninoy Aquino Avenue''), tel. +63 2 851-4371. Jest to oficjalny kościół lotniskowy; NAIA jest prawdopodobnie jedynym portem lotniczym w kraju – a być może nawet na świecie – który posiada własną świątynię. Na wysepce naprzeciwko kościoła, u zbiegu NAIA Road i Ninoy Aquino Avenue, stoi duża figura Najświętszej Maryi Panny.
* {{Znacznik|Sanktuarium św. Teresy od Dzieciątka Jezus|14.52141 |121.01579 |typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[http://www.therese.ph/ Sanktuarium św. Teresy od Dzieciątka Jezus]''' (Shrine of Saint Thérèse of the Child Jesus) – Newport Boulevard, Newport City, [[Pasay]] (''naprzeciwko terminalu nr 3, za stacją benzynową Total''), tel. +63 2 853-9187. Świątynia ta, obsługująca dzielnicę Newport City i będąca siedzibą Ordynariatu Wojskowego Filipin, jest popularnym miejscem organizacji ślubów. Jej kopuła jest widoczna z każdego zakątka kompleksu lotniskowego.

=== Przechowalnia bagażu ===
W terminalach 2 i 3 dostępne są przechowalnie bagażu. W terminalu 2 usługę tę świadczą linie '''Philippine Airlines''' (150 ₱ za sztukę), natomiast w terminalu 3 zajmuje się tym firma '''Luggage&amp;More''' (150–200 ₱ za sztukę za trzy godziny lub 300–350 ₱ za sztukę za dobę).

Choć nie jest to typowa przechowalnia bagażu, bagaż można również zostawić w punkcie '''Interline Baggage Section''' w terminalu 1, znajdującym się obok strefy odbioru bagażu (koszt: 150–200 ₱ za sztukę).

=== Palenie ===
We wszystkich budynkach lotniska – z nielicznymi wyjątkami – obowiązuje '''zakaz palenia'''; dotyczy to również znacznej części terenów zewnętrznych w ich pobliżu. Osoby palące mogą wyjść na zewnątrz, jednak aby dotrzeć do wyznaczonego miejsca, w którym palenie jest dozwolone, może zaistnieć konieczność przejścia przez drogę.

Na lotnisku nie ma bezpłatnych palarni, ale w niektórych restauracjach na terenie terminali wydzielono strefy, w których klienci mogą palić.

* '''Terminal 3'''
** Strefa ogólnodostępna (przed kontrolą bezpieczeństwa): w lokalu „Let’s Chow”, znajdującym się w strefie gastronomicznej na 4. piętrze (w kierunku przejścia do hotelu), dostępna jest palarnia; lokal oferuje przyzwoite jedzenie w przystępnych cenach.
** Strefa zastrzeżona (za kontrolą bezpieczeństwa): miejsca w pobliżu bramek 119 oraz 134.

{{zarys}}
{{Jest w|Luzon}}

[[Kategoria:Porty lotnicze|Manila-Ninoy Aquino]]</text>
      <sha1>s9efd7231r76jxz936xzdn4zp8u2hw9</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>