Koszalin

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Koszalin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1089</id>
    <revision>
      <id>159858</id>
      <parentid>157058</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>159858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11425" sha1="dl6mzxk3n0xh37mtthwfbxxdwpkcl7g" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym lotniskiem jest Port lotniczy Szczecin-Goleniów.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się stacja kolejowa, na linii kolejowej LK 202  Stargard – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez Kołobrzeg. Posiada połączenia kolejowe ze Szczecinem, Gdańskiem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], Katowicami , Opolem, Przemyślem , Rzeszowem, Białymstokiem, Zieloną Górą. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) nr S6 Szczecin – Gdańsk i nr S11 Kołobrzeg – Poznań – [[Bytom]], Dw167 Koszalin-Połczyn Zdrój , DW206 Koszalin-Bytów  , DW 203 Koszalin- Ustka, DW 168 ( Stara DK11) Koszalin- Bobolice,DW112 Wicimice (węzeł S6 ) - Słupsk ( Stara DK6) i 165 Koszalin- Kołobrzeg ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin.

== Komunikacja ==
Koszalin posiada autobusową komunikację miejską.

== Warto zobaczyć ==
* [http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] - budynek z drugiej połowy XIV wieku
* Mury obronne
* Kaplica św. Gertrudy
* [[w:Koszalińska Kolej Wąskotorowa|Koszalińska Kolej Wąskotorowa]]
* Pałac Ślubów
* Budynek Poczty
* Ratusz
* Góra Chełmska - miejsce kultu chrześcijańskiego i ważne miejsce na szlaku pielgrzymek. Na szczycie wzniesienia Krzyżanka (najwyższego w okolicy) znajduje się wieża widokowa zbudowana w 1888 roku skąd rozpościera się panorama na cała okolicę.
* [http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] bilet wstępu 10 zł.
* Park Wodny
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/ Filharmonia Koszalińska im. Stanisława Moniuszki]
* Zagroda Jamneńska 

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma [http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska].

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* Forum Koszalin
* Galeria Emka
* Big Park
Galerie:
* Galeria Kosmos
* Saturn
* Galeria Merkury

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* [http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska] - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* Kabareton 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* Hotel Verde city

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>dl6mzxk3n0xh37mtthwfbxxdwpkcl7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159859</id>
      <parentid>159858</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>159859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12388" sha1="p5qdoxzs0qr9io39necs46flyyj9anq" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
Koszalin posiada autobusową komunikację miejską.

== Warto zobaczyć ==
* [http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] - budynek z drugiej połowy XIV wieku
* Mury obronne
* Kaplica św. Gertrudy
* [[w:Koszalińska Kolej Wąskotorowa|Koszalińska Kolej Wąskotorowa]]
* Pałac Ślubów
* Budynek Poczty
* Ratusz
* Góra Chełmska - miejsce kultu chrześcijańskiego i ważne miejsce na szlaku pielgrzymek. Na szczycie wzniesienia Krzyżanka (najwyższego w okolicy) znajduje się wieża widokowa zbudowana w 1888 roku skąd rozpościera się panorama na cała okolicę.
* [http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] bilet wstępu 10 zł.
* Park Wodny
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/ Filharmonia Koszalińska im. Stanisława Moniuszki]
* Zagroda Jamneńska 

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma [http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska].

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* Forum Koszalin
* Galeria Emka
* Big Park
Galerie:
* Galeria Kosmos
* Saturn
* Galeria Merkury

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* [http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska] - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* Kabareton 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* Hotel Verde city

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>p5qdoxzs0qr9io39necs46flyyj9anq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159860</id>
      <parentid>159859</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>159860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12995" sha1="tro98gyknq9w5ajg3n3lulnoscox6be" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.192338|16.180265|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Koszalin posiada dobrze rozwiniętą sieć autobusów miejskich, którymi można dojechać do dowolnego miejsca w mieście. Cena biletu normalnego to około 2,90 zł. Bilet całodobowy kosztuje 8 zł.

Aby dojechać do [[Mielno|Mielna]]/[[Unieście|Unieścia]] gdzie znajduje się plaża należy albo dojechać autobusem nr 1. wysiadając przed stacją lub jednym z prywatnych vanów, które również czekają przed stacją. Latem do tego nadmorskiego miasteczka kursuje pociąg.

== Warto zobaczyć ==
* [http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] - budynek z drugiej połowy XIV wieku
* Mury obronne
* Kaplica św. Gertrudy
* [[w:Koszalińska Kolej Wąskotorowa|Koszalińska Kolej Wąskotorowa]]
* Pałac Ślubów
* Budynek Poczty
* Ratusz
* Góra Chełmska - miejsce kultu chrześcijańskiego i ważne miejsce na szlaku pielgrzymek. Na szczycie wzniesienia Krzyżanka (najwyższego w okolicy) znajduje się wieża widokowa zbudowana w 1888 roku skąd rozpościera się panorama na cała okolicę.
* [http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] bilet wstępu 10 zł.
* Park Wodny
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/ Filharmonia Koszalińska im. Stanisława Moniuszki]
* Zagroda Jamneńska 

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma [http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska].

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* Forum Koszalin
* Galeria Emka
* Big Park
Galerie:
* Galeria Kosmos
* Saturn
* Galeria Merkury

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* [http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska] - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* Kabareton 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* Hotel Verde city

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>tro98gyknq9w5ajg3n3lulnoscox6be</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159861</id>
      <parentid>159860</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>159861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14588" sha1="taco7qq11t8ij4etxavk9xtn2wdpyva" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.192338|16.180265|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Koszalin posiada dobrze rozwiniętą sieć autobusów miejskich, którymi można dojechać do dowolnego miejsca w mieście. Cena biletu normalnego to około 2,90 zł. Bilet całodobowy kosztuje 8 zł.

Aby dojechać do [[Mielno|Mielna]]/[[Unieście|Unieścia]] gdzie znajduje się plaża należy albo dojechać autobusem nr 1. wysiadając przed stacją lub jednym z prywatnych vanów, które również czekają przed stacją. Latem do tego nadmorskiego miasteczka kursuje pociąg.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] | alt= | url= | adres=Bolesława Chrobrego 7 | lat=54.1894| long=16.1803| wskazówki=
| tollfree=+48 94 347 10 06. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek z drugiej połowy XIV wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Budynek poczty | alt= | url= | adres=Władysława Andersa | lat=54.189353 | long=16.188653 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neogotycki kompleks wzniesiony w 1884 roku, obecnie jeden z najpiękniejszych budynków w mieście.
}}
* {{zobacz
| name=Mury obronne | alt= | url= | adres=Marii Ludwiki | lat=54.192525 | long=16.180752 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Rynek Staromiejski 6-7 | lat=54.190861| long=16.181917| wskazówki=
| tollfree=+48 94 348 86 00. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kaplica św. Gertrudy| alt= | url= | adres=Modrzejewskiej | lat=54.186389| long=16.184444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny| alt= | url= | adres=Władysława Laskonogiego| lat=54.188333| long=16.180833| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do 1945 jedyna świątynia katolicka w Koszalinie.
}}
* {{zobacz
| name=Domek Kata| alt= | url= | adres= | lat=54.1905813| long=16.1855269| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] | alt= | url= | adres=ul. Młyńska 37/39 | lat=54.19318 | long=16.181983 | wskazówki=
| tollfree=+48 94 343 20 11 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wtorek-Niedziela: 10:00—16:00. Zamknięte w pon.
}}
* {{zobacz
| name=Skansen Kultury Jamneńskiej | alt= | url= | adres= | lat=54.19329537687005| long=16.181678132303364| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{Znacznik|Park Książąt Pomorskich w Koszalinie|54.191444|16.186194|typ=natura}}'''Park Książąt Pomorskich w Koszalinie'''.
* {{Znacznik|Park przy Amfiteatrze|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''Park przy Amfiteatrze'''.

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma [http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska].

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* Forum Koszalin
* Galeria Emka
* Big Park
Galerie:
* Galeria Kosmos
* Saturn
* Galeria Merkury

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* [http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska] - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* Kabareton 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* Hotel Verde city

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>taco7qq11t8ij4etxavk9xtn2wdpyva</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159862</id>
      <parentid>159861</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nauka */</comment>
      <origin>159862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14695" sha1="h94wmdshrhmfi960kqesve95vc3xwhi" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.192338|16.180265|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Koszalin posiada dobrze rozwiniętą sieć autobusów miejskich, którymi można dojechać do dowolnego miejsca w mieście. Cena biletu normalnego to około 2,90 zł. Bilet całodobowy kosztuje 8 zł.

Aby dojechać do [[Mielno|Mielna]]/[[Unieście|Unieścia]] gdzie znajduje się plaża należy albo dojechać autobusem nr 1. wysiadając przed stacją lub jednym z prywatnych vanów, które również czekają przed stacją. Latem do tego nadmorskiego miasteczka kursuje pociąg.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] | alt= | url= | adres=Bolesława Chrobrego 7 | lat=54.1894| long=16.1803| wskazówki=
| tollfree=+48 94 347 10 06. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek z drugiej połowy XIV wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Budynek poczty | alt= | url= | adres=Władysława Andersa | lat=54.189353 | long=16.188653 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neogotycki kompleks wzniesiony w 1884 roku, obecnie jeden z najpiękniejszych budynków w mieście.
}}
* {{zobacz
| name=Mury obronne | alt= | url= | adres=Marii Ludwiki | lat=54.192525 | long=16.180752 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Rynek Staromiejski 6-7 | lat=54.190861| long=16.181917| wskazówki=
| tollfree=+48 94 348 86 00. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kaplica św. Gertrudy| alt= | url= | adres=Modrzejewskiej | lat=54.186389| long=16.184444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny| alt= | url= | adres=Władysława Laskonogiego| lat=54.188333| long=16.180833| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do 1945 jedyna świątynia katolicka w Koszalinie.
}}
* {{zobacz
| name=Domek Kata| alt= | url= | adres= | lat=54.1905813| long=16.1855269| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] | alt= | url= | adres=ul. Młyńska 37/39 | lat=54.19318 | long=16.181983 | wskazówki=
| tollfree=+48 94 343 20 11 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wtorek-Niedziela: 10:00—16:00. Zamknięte w pon.
}}
* {{zobacz
| name=Skansen Kultury Jamneńskiej | alt= | url= | adres= | lat=54.19329537687005| long=16.181678132303364| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{Znacznik|Park Książąt Pomorskich w Koszalinie|54.191444|16.186194|typ=natura}}'''Park Książąt Pomorskich w Koszalinie'''.
* {{Znacznik|Park przy Amfiteatrze|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''Park przy Amfiteatrze'''.

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma {{Znacznik|'''Politechnika Koszalińska'''|54.203611|16.197194|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska]'''.

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* Forum Koszalin
* Galeria Emka
* Big Park
Galerie:
* Galeria Kosmos
* Saturn
* Galeria Merkury

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* [http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska] - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* Kabareton 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* Hotel Verde city

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>h94wmdshrhmfi960kqesve95vc3xwhi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159863</id>
      <parentid>159862</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>159863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15056" sha1="2md9gv754xsucjdkjb9zyzmo29uh24p" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.192338|16.180265|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Koszalin posiada dobrze rozwiniętą sieć autobusów miejskich, którymi można dojechać do dowolnego miejsca w mieście. Cena biletu normalnego to około 2,90 zł. Bilet całodobowy kosztuje 8 zł.

Aby dojechać do [[Mielno|Mielna]]/[[Unieście|Unieścia]] gdzie znajduje się plaża należy albo dojechać autobusem nr 1. wysiadając przed stacją lub jednym z prywatnych vanów, które również czekają przed stacją. Latem do tego nadmorskiego miasteczka kursuje pociąg.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] | alt= | url= | adres=Bolesława Chrobrego 7 | lat=54.1894| long=16.1803| wskazówki=
| tollfree=+48 94 347 10 06. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek z drugiej połowy XIV wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Budynek poczty | alt= | url= | adres=Władysława Andersa | lat=54.189353 | long=16.188653 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neogotycki kompleks wzniesiony w 1884 roku, obecnie jeden z najpiękniejszych budynków w mieście.
}}
* {{zobacz
| name=Mury obronne | alt= | url= | adres=Marii Ludwiki | lat=54.192525 | long=16.180752 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Rynek Staromiejski 6-7 | lat=54.190861| long=16.181917| wskazówki=
| tollfree=+48 94 348 86 00. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kaplica św. Gertrudy| alt= | url= | adres=Modrzejewskiej | lat=54.186389| long=16.184444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny| alt= | url= | adres=Władysława Laskonogiego| lat=54.188333| long=16.180833| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do 1945 jedyna świątynia katolicka w Koszalinie.
}}
* {{zobacz
| name=Domek Kata| alt= | url= | adres= | lat=54.1905813| long=16.1855269| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] | alt= | url= | adres=ul. Młyńska 37/39 | lat=54.19318 | long=16.181983 | wskazówki=
| tollfree=+48 94 343 20 11 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wtorek-Niedziela: 10:00—16:00. Zamknięte w pon.
}}
* {{zobacz
| name=Skansen Kultury Jamneńskiej | alt= | url= | adres= | lat=54.19329537687005| long=16.181678132303364| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{Znacznik|Park Książąt Pomorskich w Koszalinie|54.191444|16.186194|typ=natura}}'''Park Książąt Pomorskich w Koszalinie'''.
* {{Znacznik|Park przy Amfiteatrze|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''Park przy Amfiteatrze'''.

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma {{Znacznik|'''Politechnika Koszalińska'''|54.203611|16.197194|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska]'''.

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* {{Znacznik|'''Forum Koszalin'''|54.1775652|16.2021957|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Forum Koszalin'''
* {{Znacznik|'''Galeria Emka'''|54.2069896|16.1858191|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Emka'''
* {{Znacznik|'''Big Park'''|54.2312168|16.1738012|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Big Park'''
Galerie:
* {{Znacznik|'''Galeria Kosmos'''|54.1899951|16.1723214|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Kosmos'''

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* [http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska] - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* Kabareton 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* Hotel Verde city

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>2md9gv754xsucjdkjb9zyzmo29uh24p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159864</id>
      <parentid>159863</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>159864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15161" sha1="f44uz1ygbi1jzkmkasvdsvf58slq5hs" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.192338|16.180265|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Koszalin posiada dobrze rozwiniętą sieć autobusów miejskich, którymi można dojechać do dowolnego miejsca w mieście. Cena biletu normalnego to około 2,90 zł. Bilet całodobowy kosztuje 8 zł.

Aby dojechać do [[Mielno|Mielna]]/[[Unieście|Unieścia]] gdzie znajduje się plaża należy albo dojechać autobusem nr 1. wysiadając przed stacją lub jednym z prywatnych vanów, które również czekają przed stacją. Latem do tego nadmorskiego miasteczka kursuje pociąg.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] | alt= | url= | adres=Bolesława Chrobrego 7 | lat=54.1894| long=16.1803| wskazówki=
| tollfree=+48 94 347 10 06. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek z drugiej połowy XIV wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Budynek poczty | alt= | url= | adres=Władysława Andersa | lat=54.189353 | long=16.188653 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neogotycki kompleks wzniesiony w 1884 roku, obecnie jeden z najpiękniejszych budynków w mieście.
}}
* {{zobacz
| name=Mury obronne | alt= | url= | adres=Marii Ludwiki | lat=54.192525 | long=16.180752 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Rynek Staromiejski 6-7 | lat=54.190861| long=16.181917| wskazówki=
| tollfree=+48 94 348 86 00. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kaplica św. Gertrudy| alt= | url= | adres=Modrzejewskiej | lat=54.186389| long=16.184444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny| alt= | url= | adres=Władysława Laskonogiego| lat=54.188333| long=16.180833| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do 1945 jedyna świątynia katolicka w Koszalinie.
}}
* {{zobacz
| name=Domek Kata| alt= | url= | adres= | lat=54.1905813| long=16.1855269| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] | alt= | url= | adres=ul. Młyńska 37/39 | lat=54.19318 | long=16.181983 | wskazówki=
| tollfree=+48 94 343 20 11 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wtorek-Niedziela: 10:00—16:00. Zamknięte w pon.
}}
* {{zobacz
| name=Skansen Kultury Jamneńskiej | alt= | url= | adres= | lat=54.19329537687005| long=16.181678132303364| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{Znacznik|Park Książąt Pomorskich w Koszalinie|54.191444|16.186194|typ=natura}}'''Park Książąt Pomorskich w Koszalinie'''.
* {{Znacznik|Park przy Amfiteatrze|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''Park przy Amfiteatrze'''.

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma {{Znacznik|'''Politechnika Koszalińska'''|54.203611|16.197194|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska]'''.

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* {{Znacznik|'''Forum Koszalin'''|54.1775652|16.2021957|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Forum Koszalin'''
* {{Znacznik|'''Galeria Emka'''|54.2069896|16.1858191|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Emka'''
* {{Znacznik|'''Big Park'''|54.2312168|16.1738012|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Big Park'''
Galerie:
* {{Znacznik|'''Galeria Kosmos'''|54.1899951|16.1723214|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Kosmos'''

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* {{Znacznik|'''Gospoda Jamneńska'''|54.1931022|16.1815271|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska]''' - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* Kabareton 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* Hotel Verde city

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>f44uz1ygbi1jzkmkasvdsvf58slq5hs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159865</id>
      <parentid>159864</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Imprezy */</comment>
      <origin>159865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15179" sha1="ms0v9aj0ll4yycy2jeorkzz0vsgrgzb" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.192338|16.180265|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Koszalin posiada dobrze rozwiniętą sieć autobusów miejskich, którymi można dojechać do dowolnego miejsca w mieście. Cena biletu normalnego to około 2,90 zł. Bilet całodobowy kosztuje 8 zł.

Aby dojechać do [[Mielno|Mielna]]/[[Unieście|Unieścia]] gdzie znajduje się plaża należy albo dojechać autobusem nr 1. wysiadając przed stacją lub jednym z prywatnych vanów, które również czekają przed stacją. Latem do tego nadmorskiego miasteczka kursuje pociąg.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] | alt= | url= | adres=Bolesława Chrobrego 7 | lat=54.1894| long=16.1803| wskazówki=
| tollfree=+48 94 347 10 06. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek z drugiej połowy XIV wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Budynek poczty | alt= | url= | adres=Władysława Andersa | lat=54.189353 | long=16.188653 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neogotycki kompleks wzniesiony w 1884 roku, obecnie jeden z najpiękniejszych budynków w mieście.
}}
* {{zobacz
| name=Mury obronne | alt= | url= | adres=Marii Ludwiki | lat=54.192525 | long=16.180752 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Rynek Staromiejski 6-7 | lat=54.190861| long=16.181917| wskazówki=
| tollfree=+48 94 348 86 00. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kaplica św. Gertrudy| alt= | url= | adres=Modrzejewskiej | lat=54.186389| long=16.184444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny| alt= | url= | adres=Władysława Laskonogiego| lat=54.188333| long=16.180833| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do 1945 jedyna świątynia katolicka w Koszalinie.
}}
* {{zobacz
| name=Domek Kata| alt= | url= | adres= | lat=54.1905813| long=16.1855269| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] | alt= | url= | adres=ul. Młyńska 37/39 | lat=54.19318 | long=16.181983 | wskazówki=
| tollfree=+48 94 343 20 11 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wtorek-Niedziela: 10:00—16:00. Zamknięte w pon.
}}
* {{zobacz
| name=Skansen Kultury Jamneńskiej | alt= | url= | adres= | lat=54.19329537687005| long=16.181678132303364| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{Znacznik|Park Książąt Pomorskich w Koszalinie|54.191444|16.186194|typ=natura}}'''Park Książąt Pomorskich w Koszalinie'''.
* {{Znacznik|Park przy Amfiteatrze|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''Park przy Amfiteatrze'''.

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma {{Znacznik|'''Politechnika Koszalińska'''|54.203611|16.197194|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska]'''.

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* {{Znacznik|'''Forum Koszalin'''|54.1775652|16.2021957|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Forum Koszalin'''
* {{Znacznik|'''Galeria Emka'''|54.2069896|16.1858191|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Emka'''
* {{Znacznik|'''Big Park'''|54.2312168|16.1738012|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Big Park'''
Galerie:
* {{Znacznik|'''Galeria Kosmos'''|54.1899951|16.1723214|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Kosmos'''

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* {{Znacznik|'''Gospoda Jamneńska'''|54.1931022|16.1815271|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska]''' - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* '''[http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film]''' - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* '''[http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy]''' - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* '''Kabareton''' 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* Hotel Verde city

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>ms0v9aj0ll4yycy2jeorkzz0vsgrgzb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159866</id>
      <parentid>159865</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>159866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15471" sha1="ohdy45lp4x6ycjfu6xnngp8s0vhdokj" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.192338|16.180265|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Koszalin posiada dobrze rozwiniętą sieć autobusów miejskich, którymi można dojechać do dowolnego miejsca w mieście. Cena biletu normalnego to około 2,90 zł. Bilet całodobowy kosztuje 8 zł.

Aby dojechać do [[Mielno|Mielna]]/[[Unieście|Unieścia]] gdzie znajduje się plaża należy albo dojechać autobusem nr 1. wysiadając przed stacją lub jednym z prywatnych vanów, które również czekają przed stacją. Latem do tego nadmorskiego miasteczka kursuje pociąg.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] | alt= | url= | adres=Bolesława Chrobrego 7 | lat=54.1894| long=16.1803| wskazówki=
| tollfree=+48 94 347 10 06. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek z drugiej połowy XIV wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Budynek poczty | alt= | url= | adres=Władysława Andersa | lat=54.189353 | long=16.188653 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neogotycki kompleks wzniesiony w 1884 roku, obecnie jeden z najpiękniejszych budynków w mieście.
}}
* {{zobacz
| name=Mury obronne | alt= | url= | adres=Marii Ludwiki | lat=54.192525 | long=16.180752 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Rynek Staromiejski 6-7 | lat=54.190861| long=16.181917| wskazówki=
| tollfree=+48 94 348 86 00. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kaplica św. Gertrudy| alt= | url= | adres=Modrzejewskiej | lat=54.186389| long=16.184444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny| alt= | url= | adres=Władysława Laskonogiego| lat=54.188333| long=16.180833| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do 1945 jedyna świątynia katolicka w Koszalinie.
}}
* {{zobacz
| name=Domek Kata| alt= | url= | adres= | lat=54.1905813| long=16.1855269| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] | alt= | url= | adres=ul. Młyńska 37/39 | lat=54.19318 | long=16.181983 | wskazówki=
| tollfree=+48 94 343 20 11 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wtorek-Niedziela: 10:00—16:00. Zamknięte w pon.
}}
* {{zobacz
| name=Skansen Kultury Jamneńskiej | alt= | url= | adres= | lat=54.19329537687005| long=16.181678132303364| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{Znacznik|Park Książąt Pomorskich w Koszalinie|54.191444|16.186194|typ=natura}}'''Park Książąt Pomorskich w Koszalinie'''.
* {{Znacznik|Park przy Amfiteatrze|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''Park przy Amfiteatrze'''.

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma {{Znacznik|'''Politechnika Koszalińska'''|54.203611|16.197194|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska]'''.

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* {{Znacznik|'''Forum Koszalin'''|54.1775652|16.2021957|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Forum Koszalin'''
* {{Znacznik|'''Galeria Emka'''|54.2069896|16.1858191|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Emka'''
* {{Znacznik|'''Big Park'''|54.2312168|16.1738012|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Big Park'''
Galerie:
* {{Znacznik|'''Galeria Kosmos'''|54.1899951|16.1723214|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Kosmos'''

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* {{Znacznik|'''Gospoda Jamneńska'''|54.1931022|16.1815271|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska]''' - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* '''[http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film]''' - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* '''[http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy]''' - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* '''Kabareton''' 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* {{Znacznik|'''Hotel Sport'''|54.1965|16.1993717|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]'''** – hotel dwugwiazdkowy 
* {{Znacznik|'''Hotel Gromada'''|54.1894595|16.1748368|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Gromada'''
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* {{Znacznik|'''Hotel Verde city'''|54.1864812|16.1831912|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Verde city'''

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>ohdy45lp4x6ycjfu6xnngp8s0vhdokj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159867</id>
      <parentid>159866</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wyjazd */</comment>
      <origin>159867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15270" sha1="il4vhtujfhspcsaq4ivfd19ierlsq8y" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.192338|16.180265|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Koszalin posiada dobrze rozwiniętą sieć autobusów miejskich, którymi można dojechać do dowolnego miejsca w mieście. Cena biletu normalnego to około 2,90 zł. Bilet całodobowy kosztuje 8 zł.

Aby dojechać do [[Mielno|Mielna]]/[[Unieście|Unieścia]] gdzie znajduje się plaża należy albo dojechać autobusem nr 1. wysiadając przed stacją lub jednym z prywatnych vanów, które również czekają przed stacją. Latem do tego nadmorskiego miasteczka kursuje pociąg.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] | alt= | url= | adres=Bolesława Chrobrego 7 | lat=54.1894| long=16.1803| wskazówki=
| tollfree=+48 94 347 10 06. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek z drugiej połowy XIV wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Budynek poczty | alt= | url= | adres=Władysława Andersa | lat=54.189353 | long=16.188653 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neogotycki kompleks wzniesiony w 1884 roku, obecnie jeden z najpiękniejszych budynków w mieście.
}}
* {{zobacz
| name=Mury obronne | alt= | url= | adres=Marii Ludwiki | lat=54.192525 | long=16.180752 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Rynek Staromiejski 6-7 | lat=54.190861| long=16.181917| wskazówki=
| tollfree=+48 94 348 86 00. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kaplica św. Gertrudy| alt= | url= | adres=Modrzejewskiej | lat=54.186389| long=16.184444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny| alt= | url= | adres=Władysława Laskonogiego| lat=54.188333| long=16.180833| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do 1945 jedyna świątynia katolicka w Koszalinie.
}}
* {{zobacz
| name=Domek Kata| alt= | url= | adres= | lat=54.1905813| long=16.1855269| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] | alt= | url= | adres=ul. Młyńska 37/39 | lat=54.19318 | long=16.181983 | wskazówki=
| tollfree=+48 94 343 20 11 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wtorek-Niedziela: 10:00—16:00. Zamknięte w pon.
}}
* {{zobacz
| name=Skansen Kultury Jamneńskiej | alt= | url= | adres= | lat=54.19329537687005| long=16.181678132303364| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{Znacznik|Park Książąt Pomorskich w Koszalinie|54.191444|16.186194|typ=natura}}'''Park Książąt Pomorskich w Koszalinie'''.
* {{Znacznik|Park przy Amfiteatrze|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''Park przy Amfiteatrze'''.

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma {{Znacznik|'''Politechnika Koszalińska'''|54.203611|16.197194|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska]'''.

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* {{Znacznik|'''Forum Koszalin'''|54.1775652|16.2021957|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Forum Koszalin'''
* {{Znacznik|'''Galeria Emka'''|54.2069896|16.1858191|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Emka'''
* {{Znacznik|'''Big Park'''|54.2312168|16.1738012|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Big Park'''
Galerie:
* {{Znacznik|'''Galeria Kosmos'''|54.1899951|16.1723214|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Kosmos'''

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* {{Znacznik|'''Gospoda Jamneńska'''|54.1931022|16.1815271|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska]''' - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* '''[http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film]''' - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* '''[http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy]''' - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* '''Kabareton''' 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* {{Znacznik|'''Hotel Sport'''|54.1965|16.1993717|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]'''** – hotel dwugwiazdkowy 
* {{Znacznik|'''Hotel Gromada'''|54.1894595|16.1748368|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Gromada'''
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* {{Znacznik|'''Hotel Verde city'''|54.1864812|16.1831912|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Verde city'''

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Gdzie dalej ==
'''[[Mielno]]''' i '''[[Darłowo]]''' — dwa nadmorskie kurorty, które są stosunkowo blisko siebie

{{użyteczny}}
{{geo|54.19|16.18}}

[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>il4vhtujfhspcsaq4ivfd19ierlsq8y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159868</id>
      <parentid>159867</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gdzie dalej */</comment>
      <origin>159868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15312" sha1="dvkg70xx7bcol57wg42l4w9wj5g9qzl" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Koszalin
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Koszalin radnice 1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Koszalin_COA.svg
 |mapa             = POL Koszalin map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 105,57
 |wysokość         = 32
 |ludność          = 105 100
 |prefiks          = +48 94
 |kod pocztowy     = 75-001 do 75-903
 |www              = https://www.koszalin.pl/
}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''[https://www.koszalin.pl/ Koszalin]''' to miasto liczące ponad 100 000 mieszkańców, położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]] w [[Polska|Polsce]]. Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Morza Bałtyckiego, Koszalin oferuje odwiedzającym połączenie architektury gotyckiej z dostępem do pobliskich kurortów nadmorskich. Miasto znajduje się bardzo blisko miejscowości wypoczynkowej [[Mielno]], położonej na wybrzeżu.

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W pobliżu Koszalina nie ma lotniska. Te dwa są najbliższe:

* {{Znacznik|Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność|53.584722|14.902222|typ=transport}}'''[https://airport.com.pl/ Port Lotniczy Szczecin-Goleniów Solidarność]''' ({{IATA|SZZ}}). 120 km na południowy zachód od Koszalina. 
* {{Znacznik|Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy]''' ({{IATA|GDN}}). 185km na wschód od Koszalina.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.190613|16.169943|typ=transport}}'''stacja kolejowa''', na linii kolejowej LK 202  [[Stargard]] – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze [[Szczecin]]em, [[Gdańsk]]iem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em , [[Kraków|Krakowem]], [[Katowice|Katowicami]] , [[Opole]]m, [[Przemyśl]]em , [[Rzeszów|Rzeszowem]], [[Białystok|Białymstokiem]], [[Zielona Góra|Zieloną Górą]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) [[Plik:S6-PL.svg|25px]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i nr [[Plik:S11-PL.svg|25px]] [[Kołobrzeg]] – [[Poznań]] – [[Bytom]], [[Plik:DW167-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Połczyn Zdrój]], [[Plik:DW206-PL.svg|25px]] Koszalin-[[Bytów]], [[Plik:DW203-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Ustka]], [[Plik:DW168-PL.svg|25px]] ( Stara DK11) Koszalin- [[Bobolice]], [[Plik:DW112-PL.svg|25px]] Wicimice (węzeł S6 ) - [[Słupsk]] ( Stara DK6) i [[Plik:DW165-PL.svg|25px]] Koszalin- [[Kołobrzeg]] ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Koszalinie|54.189180|16.170658|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Koszalinie''' znajduje się w pobliżu dworca kolejowego.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.192338|16.180265|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Koszalin posiada dobrze rozwiniętą sieć autobusów miejskich, którymi można dojechać do dowolnego miejsca w mieście. Cena biletu normalnego to około 2,90 zł. Bilet całodobowy kosztuje 8 zł.

Aby dojechać do [[Mielno|Mielna]]/[[Unieście|Unieścia]] gdzie znajduje się plaża należy albo dojechać autobusem nr 1. wysiadając przed stacją lub jednym z prywatnych vanów, które również czekają przed stacją. Latem do tego nadmorskiego miasteczka kursuje pociąg.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] | alt= | url= | adres=Bolesława Chrobrego 7 | lat=54.1894| long=16.1803| wskazówki=
| tollfree=+48 94 347 10 06. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek z drugiej połowy XIV wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Budynek poczty | alt= | url= | adres=Władysława Andersa | lat=54.189353 | long=16.188653 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neogotycki kompleks wzniesiony w 1884 roku, obecnie jeden z najpiękniejszych budynków w mieście.
}}
* {{zobacz
| name=Mury obronne | alt= | url= | adres=Marii Ludwiki | lat=54.192525 | long=16.180752 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Rynek Staromiejski 6-7 | lat=54.190861| long=16.181917| wskazówki=
| tollfree=+48 94 348 86 00. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kaplica św. Gertrudy| alt= | url= | adres=Modrzejewskiej | lat=54.186389| long=16.184444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny| alt= | url= | adres=Władysława Laskonogiego| lat=54.188333| long=16.180833| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do 1945 jedyna świątynia katolicka w Koszalinie.
}}
* {{zobacz
| name=Domek Kata| alt= | url= | adres= | lat=54.1905813| long=16.1855269| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] | alt= | url= | adres=ul. Młyńska 37/39 | lat=54.19318 | long=16.181983 | wskazówki=
| tollfree=+48 94 343 20 11 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wtorek-Niedziela: 10:00—16:00. Zamknięte w pon.
}}
* {{zobacz
| name=Skansen Kultury Jamneńskiej | alt= | url= | adres= | lat=54.19329537687005| long=16.181678132303364| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{Znacznik|Park Książąt Pomorskich w Koszalinie|54.191444|16.186194|typ=natura}}'''Park Książąt Pomorskich w Koszalinie'''.
* {{Znacznik|Park przy Amfiteatrze|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''Park przy Amfiteatrze'''.

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma {{Znacznik|'''Politechnika Koszalińska'''|54.203611|16.197194|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska]'''.

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* {{Znacznik|'''Forum Koszalin'''|54.1775652|16.2021957|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Forum Koszalin'''
* {{Znacznik|'''Galeria Emka'''|54.2069896|16.1858191|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Emka'''
* {{Znacznik|'''Big Park'''|54.2312168|16.1738012|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Big Park'''
Galerie:
* {{Znacznik|'''Galeria Kosmos'''|54.1899951|16.1723214|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Kosmos'''

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* {{Znacznik|'''Gospoda Jamneńska'''|54.1931022|16.1815271|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska]''' - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* '''[http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film]''' - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* '''[http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy]''' - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).
* '''Kabareton''' 

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* {{Znacznik|'''Hotel Sport'''|54.1965|16.1993717|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]'''** – hotel dwugwiazdkowy 
* {{Znacznik|'''Hotel Gromada'''|54.1894595|16.1748368|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Gromada'''
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim
* {{Znacznik|'''Hotel Verde city'''|54.1864812|16.1831912|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Verde city'''

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Gdzie dalej ==
'''[[Mielno]]''' i '''[[Darłowo]]''' — dwa nadmorskie kurorty, które są stosunkowo blisko siebie

{{użyteczny}}
{{geo|54.19|16.18}}
{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}
[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>dvkg70xx7bcol57wg42l4w9wj5g9qzl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nazaré</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8210</id>
    <revision>
      <id>159857</id>
      <parentid>129409</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T18:09:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>17735</id>
      </contributor>
      <comment>Miradouro do Suberco 13.jpg</comment>
      <origin>159857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1806" sha1="20okmgiwuho1mxmm4tjrrcnxyikp6ow" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Nazaré
 |widok        = Miradouro do Suberco 13.jpg
 |herb         = NZR.png
 |mapa         = LocalNazare.svg
 |region       = [[Dystrykt Leiria]]
 |powierzchnia = 80,49
 |lud          = 15 200
 |prefiks      = 
 |www          = http://www.cm-nazare.pt/pt
}}
'''Nazaré''' – miejscowość w [[Portugalia|Portugalii]], leżąca w dystrykcie Leiria, w regionie Centrum w podregionie Oeste.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliżej położony jest międzynarodowy port lotniczy Lizbona-Portela. Jest to największy port lotniczy kraju. Linie lotnicze Wizz Air, Ryanair czy TAP Portugal oferują bezpośrednie loty z Polski.

=== Koleją ===
Do Nazaré nie dociera linia kolejowa.

=== Samochodem ===
Nazaré jest lokalnym węzłem drogowym. W pobliżu biegnie autostrada A8 Lizbona-Leiria

=== Autobusem ===
Do Nazaré kursują często autobusy z Lizbony.

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==
Nazaré jest popularną atrakcją turystyczną, reklamując się jako malownicza nadmorska miejscowość. Położona na wybrzeżu Atlantyku, ma długie, piaszczyste plaże i jest odwiedzana przez dużą ilość turystów w okresie letnim. Miasto znane jest z tradycyjnych strojów noszonych przez rybaków i ich żon, które noszą tradycyjne chusty i haftowane fartuchy nałożone na siedem flanelowych spódnic w różnych kolorach. Spódnice te, choć obecnie rzadko noszone, można jeszcze czasami zobaczyć.

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Estremadura (Portugalia)}}

[[Kategoria:Portugalia]]</text>
      <sha1>20okmgiwuho1mxmm4tjrrcnxyikp6ow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frankfurt nad Odrą</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8777</id>
    <revision>
      <id>159856</id>
      <parentid>143532</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T15:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FidelioFFO</username>
        <id>17782</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>kilka artykulow na temat miasta i kilka zmian</comment>
      <origin>159856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39302" sha1="m5c38jvekcrhbebbnj917dlai2awcg3" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Frankfurt nad Odrą
 |nazwa oryginalna = Frankfurt (Oder)
 |widok            = Frankfurt_Oder_from_Orderturm_029.JPG
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Frankfurt_(Oder)_COA.svg
 |mapa             = Lage Frankfurt (Oder).png
 |państwo          = [[Niemcy]]
 |region           = [[Brandenburgia]]
 |powierzchnia     = 147,85
 |wysokość         = 28
 |lud              = 58 200
 |prefiks          = 0335, 033605
 |kod pocztowy     = 15230, 15232, 15234, 15236
 |www              = https://www.frankfurt-oder.de/
}}
[[Plik:Stadtbruecke-ffo.jpg|thumb|Panorama mostu łączącego Frankfurt z sąsiednim polskim miastem [[Słubice]]]]
'''[https://www.frankfurt-slubice.eu/pl/startseite Frankfurt nad Odrą]''' ([[Rozmówki niemieckie|niem]]: ''Frankfurt (Oder)'' dawniej ''Frankfurt an der Oder'', lub czasami ''Frankfurt/Oder'') znajduje się nad [[Odra|Odrą]] w [[Brandenburgia|Brandenburgii]] w [[Niemcy|Niemczech]]. Leży bezpośrednio przy granicy z [[Polska|Polską]] i jest połączony mostem ze swoim polskim miastem siostrzanym [[Słubice|Słubicami]]. Miasto jest czasami mylone z dużo większym i bardziej znanym [[Frankfurt nad Menem|Frankfurtem nad Menem]].

== Charakterystyka ==
Frankfurt był niegdyś miastem hanzeatyckim i mesłubickim nad środkową Odrą, która wpada do [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]] poniżej [[Szczecin]]a za Zalewem Szczecińskim. Miasto zostało zasiedlone już w 1226 roku, a prawa miejskie otrzymało w 1253 roku. Heinrich von Kleist, urodzony 18 października 1777, jest jedną z najbardziej znanych osób we Frankfurcie nad Odrą. Brandenburski Uniwersytet Państwowy Viadrina we Frankfurcie został otwarty w 1506 roku. Ulrich von Hutten, C. Ph. E. Bach, bracia Humboldt, Michael Prätorius, Heinrich v. Kleista i wielu innych.

W wyniku walk Armii Czerwonej i wycofujących się oddziałów armii niemieckiej około 22 kwietnia 1945 roku Frankfurt nad Odrą został mocno zniszczony (prawie 93%). Po Porozumieniu Poczdamskim Frankfurt stał się miastem granicznym, a dawne ''Dammvorstadt'' stało się sąsiednim polskim miastem [[Słubice]]. Odra na długich odcinkach stała się rzeką graniczną. Od 1990 roku oba miasta nad rzeką, połączone mostem miejskim, ponownie pod wieloma względami rosną razem. W dawnym mieście powiatowym NRD w latach pięćdziesiątych XX wieku rozpoczęło się ożywione budownictwo mieszkaniowe, dzięki czemu w krajobrazie miasta dominują obecnie powojenne i nowe budynki. Ale nadal istnieją historyczne budynki i dzielnice. Terytorium miasta uległo dalszemu powiększeniu poprzez włączenie okolicznych miast. Na przykład lokalny teren rekreacyjny z parkiem rekreacyjnym i kempingowym nad '''Helenesee''', zwanym „małym Bałtykiem”, oddalonym o około 12 km, obecnie należy do Frankfurtu.

== Dojazd ==
100 km na wschód od [[Berlin]]a i 470 km na zachód od [[Warszawa|Warszawy]].

=== Samolotem ===
Frankfurt nad Odrą nie posiada lotniska. {{Znacznik|Lotnisko Berlin Brandenburg|52.366667|13.503333|typ=transport}}'''[https://ber.berlin-airport.de/en.html Lotnisko Berlin Brandenburg]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Berlin Brandenburg|BER]]}}) oddalone jest o około godzinę jazdy samochodem.

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Frankfurt (Oder)|52.3368|14.5471|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Frankfurt (Oder)''' jest jednocześnie stacją graniczną od wschodu. Istnieją połączenia regionalne z [[Berlinem]], [[Chociebuż|Cottbus]] przez [[Guben]] i [[Eisenhüttenstadt]], [[Poznań]], [[Zielona Góra|Zieloną Górę]] oraz połączenia dalekobieżne z [[Berlin]]em i [[Warszawa|Warszawą]]. Większość połączeń z niemieckimi stacjami kolejowymi wymaga przesiadki w Berlinie.

* RE 1: [[Eisenhüttenstadt]] – Frankfurt nad Odrą – [[Berlin]] – [[Poczdam]] – [[Brandenburg an der Havel|Brandenburg]]/[[Magdeburg]]
* RE 11: [[Chociebuż|Cottbus]] – Frankfurt nad Odrą
* RB 36: Frankfurt nad Odrą – [[Beeskow]] – [[Wendisch-Rietz]] – [[Königs Wusterhausen]] – Berlin-Schöneweide – Berlin Lichtenberg
* RB 60: Frankfurt nad Odrą – [[Werbig]] – [[Wriezen]] – [[Bad Freienwalde]] – [[Eberswalde]] – Berlin-Lichtenberg
Odległy o 8 km [[Rzepin]] jest lepiej skomunikowany z transportem lokalnym i dalekobieżnym na terenie Polski niż [[Słubice]].
Frankfurt leży w zasięgu '''stowarzyszenia transportowego Berlin-Brandenburgia (VBB)'''.

=== Samochodem ===
Do Frankfurtu można dojechać autostradą federalną [[Plik:Bundesautobahn_12_number.svg|22px]] ([[Plik:Tabliczka_E30.svg|22px]]). Autostrada ta wychodzi od strony [[Berlin]]a i biegnie (jako autostrada [[Plik:A2-PL.svg|22px]]) do [[Poznań|Poznania]] i [[Warszawa|Warszawy]].

Istnieją dwa wyjścia: 16 ''Frankfurt/Oder West'' i 17 ''Frankfurt (Oder) Süd''.

Do miasta prowadzą również następujące drogi federalne:

* [[Plik:Bundesstraße_112_number.svg|22px]]: z [[Eisenhüttenstadt]] lub [[Guben]]
* [[Plik:Bundesstraße_87_number.svg|22px]]: z [[Müllrose]] i [[Beeskow]] oraz z [[Chociebuż|Cottbus]] i [[Peitz]]
* [[Plik:Bundesstraße_5_number.svg|22px]]: z [[Müncheberg]]
* [[Plik:Bundesstraße_167_number.svg|22px]]: z [[Seelow]]

=== Autobusem ===
Istnieje regionalna sieć autobusowa obejmująca okoliczne dzielnice. Sieć autobusowa należy do '''związku transportowego Berlin-Brandenburgia'''. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|52.33740092811748|14.546860290116555|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w centrum miasta, naprzeciwko dworca kolejowego, na dziedzińcu dworca. Linie tramwajowe przecinają plac.

=== Statkiem ===
Odra jest żeglowna w pobliżu Frankfurtu. Ale nie ma połączenia promowego.

=== Rowerem ===
* Miasto położone jest bezpośrednio przy [[Ścieżka rowerowa Odra-Nysa|ścieżce rowerowej Odra-Nysa]].
* [[Kostrzyn nad Odrą]], oddalony o 30 km, ma dobre połączenia z [[Berlin]]em/Lichtenbergiem i [[Krzyż]]em, a także z innymi połączeniami w obrębie Polski.

== Komunikacja ==
{{mapa|52.34793|14.53385|zoom=13|type=geoline|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking}}
Dworzec autobusowy znajduje się na dziedzińcu dworca, zatrzymuje się tu także frankfurcki tramwaj obsługiwany przez przedsiębiorstwo komunikacji miejskiej Frankfurt nad Odrą (SVF). Miasto i okolicę obsługuje 5 linii tramwajowych, 9 linii autobusowych i 2 linie nocne. Od 1 lutego 2007 dostępna jest ciekawa usługa: dla obszaru SVF dostępna jest platforma informacyjna dla telefonów komórkowych stworzona dla transportu lokalnego. Godziny odjazdów, informacje o przystankach i rozkłady jazdy wszystkich linii tramwajowych i autobusowych we Frankfurcie można uzyskać bezpłatnie (0162-2622626).[https://svf-ffo.de/]. Od grudnia 2012 roku istnieje bezpośrednie połączenie autobusowe (linia 983) z sąsiednim polskim miastem [[Słubice|Słubicami]].

{| style=&quot;padding: 0 0.3em 0 0.3em; border: 1px solid gainsboro; background: #D1EEEE&quot;
| style=&quot;border-bottom: 1px solid gainsboro; &quot; | &lt;small&gt;'''Linia'''&lt;/small&gt;
| style=&quot;border-bottom: 1px solid gainsboro; padding: 0 0 0 1em&quot; | &lt;small&gt;'''Kurs (tor)'''&lt;/small&gt;
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;border-bottom: 1px solid gainsboro; &quot; | &lt;small&gt;'''Linia'''&lt;/small&gt;
| style=&quot;border-bottom: 1px solid gainsboro; padding: 0 0 0 1em&quot; | &lt;small&gt;'''Kurs (autobus)'''&lt;/small&gt;
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;border-bottom: 1px solid gainsboro; &quot; | &lt;small&gt;'''Linia'''&lt;/small&gt;
| style=&quot;border-bottom: 1px solid gainsboro; padding: 0 0 0 1em&quot; | &lt;small&gt;'''Kurs (autobus)'''&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;background: #EEEE00; color: #000000; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''1'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Neuberesinchen ↔ Stadion
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''980'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Seefichten ↔ Rosengarten Bahnhof
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''985'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Bahnhof ↔ Messering
|-
| style=&quot;background: #A0522D; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''2'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Europa-Universität ↔ Messegelände
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''981'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Kopernikusstr. ↔ Spitzkrug Nord ↔ Booßen Forstweg
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''986'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Bahnhof ↔ Perleberger Str. ↔ Spitzkrug Nord
|-
| style=&quot;background: #FF0000; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''3'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Markendorf Ort ↔ Europa-Universität
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''982'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Bahnhof ↔ Markendorf Ort
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''987'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Neuberesinchen ↔ Spitzkrug Nord
|-
| style=&quot;background: #BA55D3; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''4'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Markendorf Ort ↔ Lebuser Vorstadt
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''983'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Bahnhof ↔ Słubice, Plac Bohaterów
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''988'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Schulkinder im Linienverkehr
|-
| style=&quot;background: #CD853F; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''5'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Neuberesinchen ↔ Messegelände
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''984'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Bahnhof ↔ Lossow Lindenstr. ↔ Helenesee
| style=&quot;width:30px&quot; |
| style=&quot;background: #436EEE; color: #FFFFFF; padding: 0 0.1em 0 0.1em; text-align: center&quot; | '''N1/N2'''
| style=&quot;padding: 0 0 0 1em&quot; | Nachtlinien N1/N2 (Rundkurse)
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;small&gt;Stan: 17 Listopada 2013&lt;/small&gt;
|}

== Warto zobaczyć ==
Wycieczki, wycieczki kulturalne i wycieczki grupowe organizowane są za pośrednictwem [https://www.frankfurt-slubice.eu/ Stowarzyszenia Turystycznego Frankfurtu nad Odrą].

=== Kościoły ===
[[Plik:FFO 04-13 Marienkirche.jpg|thumb|200px|Kościół Najświętszej Marii Panny]]
[[Plik:Bleiglasfenster Marienkirche.JPG|thumb|150px|Słynne ołowiane witraże kościoła Mariackiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.st-marien-ffo.de/ Kościół Mariacki] |alt= |  url= | email=
| adres=Oberkirchplatz 1 | lat=52.34315 | long=14.55449 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół Najświętszej Marii Panny jest dawnym głównym kościołem parafialnym Frankfurtu. Oryginalna budowla w stylu północnoniemieckiego gotyku ceglanego z 1253 roku. Bardzo mocno zniszczona w 1945 roku w wyniku intensywnych walk. Pierwotnie odrestaurowany od 1979, dziś mieści się tu ośrodek społeczno-kulturalny. Budynek jest wykorzystywany do imprez. W 2002 roku [[Rosja]] zwróciła 111 średniowiecznych witraży (1360 i 1370!), co było jak dotąd jedynym udanym zwrotem zrabowanych przez Sowietów dzieł sztuki. Zwrócone witraże stanowią najważniejszą spójną kolekcję średniowiecznych witraży w Brandenburgii. W związku z wojną zabezpieczono je w 1941 i wywieziono do [[Poczdam]]u, skąd następnie w 1945 wywieziono je do Rosji jako łup wojenny. Rekonstrukcję okien ze szkła ołowiowego zakończono tymczasowo w 2007 roku. Kolejne elementy okienne wkrótce wrócą z Rosji. Otwarte: 10:00 - 16:00, maj-wrzesień do 18:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.evangelische-kirche-ffo.de/index.php/gemeindebezirke/gertraud-marien Kościół św. Gertrauda] |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.3495 | long=14.5526 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neogotycki kościół murowany z lat 1874-1878, trójnawowa bazylika, dwa dzwony. Od zakończenia wojny przechowywane są tu ocalone skarby sztuki z kościoła Mariackiego, który doszczętnie spłonął w 1945 roku. Szczególnym skarbem jest między innymi rzeźbiony i złocony wieloskrzydłowy ołtarz maryjny (koniec XV w.) Otwarty: pon.-pt. 8.00-17.00, niedziela/święta. po zakończeniu mszy.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół dawnego klasztoru franciszkanów |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.3386 | long=14.5531 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dziś mieści się w nim sala koncertowa „Carla Philippa Emanuela Bacha”. Budowę trójnawowego kościoła halowego rozpoczęto około 1270 roku. W 1966 roku rozpoczęto prace restauratorskie i adaptację na salę koncertową. Zainstalowano organy Sauera z 50 rejestrami i 3890 piszczałkami. Sala koncertowa „Carl Philipp Emanuel Bach” jest obecnie częścią Messe- und Veranstaltungs-GmbH. Jest to siedziba Brandenburskiej Orkiestry Państwowej we Frankfurcie i Singakademie Frankfurt nad Odrą.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Pokoju |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.3486 | long=14.5522 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=trójnawowy kościół halowy, którego budowę rozpoczęto około 1253 roku. Jest to najstarszy kościół w mieście. Budowę dwóch podwójnych wież rozpoczęto w latach 1891-1894. W 1929 roku przemianowano go na „Kościół Pokoju”.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Jerzego |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.3508 | long=14.54 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z 1926, cztery dzwony, nowe organy zbudowane w 1990 przez firmę Sauer, 27 rejestrów. Przed kościołem znajduje się rzeźba pogromcy smoków Jerzego.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Świętego Krzyża |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.3434 | long=14.5468 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=(Kościół katolicki) - trójprzęsłowa nawa halowa z 1897, organy Wilhelma Sauera, 46 rejestrów, 4 dzwony.
}}
* {{zobacz
| name=Kaplice Zbawiciela |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.361223 | long=14.512532 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kaplicę zbudowano w latach 1915/1916 na miejscu byłego obozu jenieckiego w Gronenfelde przez 23 000 wziętych do niewoli Rosjan, Anglików, Francuzów i Włochów. Miała pełnić funkcję sali modlitw, ale także przedstawień teatralnych i czytań. Jest to budynek o konstrukcji drewnianej o konstrukcji szkieletowej, wykonany w technologii syberyjskiego drewna. Drewno pochodziło z neutralnej [[Szwecja|Szwecji]]. Na szczególną uwagę zasługują ręcznie rzeźbione żyrandole z głowami smoków, rzeźbiony ołtarz i żeliwny kocioł parowy do ogrzewania wnętrza. Stowarzyszenie Pomocy istnieje od 2001 roku. Adres: w osiedlu homecoming 40/41, 15234 Frankfurt. Dojazd z centrum miasta: Kieler Straße-Am Klingetal-Klingetal-Platanenweg-Eichenweg.
}}
=== Inne budynki ===
[[Plik:Rathaus Frankfurt (Oder).jpg|thumb|300px|Średniowieczny ratusz dawnego miasta hanzeatyckiego]]
* {{zobacz
| name=Ratusz |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.344139 | long=14.554083 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany z 1253, północnoniemiecki gotyk ceglany, ze wspaniałym szczytem.
}}
* {{zobacz
| name=Oderturm |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.342222 | long=14.551667 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Najwyższy budynek biurowo-handlowy (25 pięter) ma 89 metrów.
}}
* {{zobacz
| name=Pumpenhaus |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.353352 | long=14.550526098483154 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pochodzi z 1910 roku i jest zabytkiem techniki. Odgrywa też nie całkiem bez znaczenia rolę w wielkiej powodzi na Odrze, która w lipcu i sierpniu 2017 roku obchodziła swoje 20-lecie i była największą powodzią na Odrze od czasów, gdy zaczęto prowadzić badania. Jest to dom o konstrukcji szachulcowej, który obecnie jest rozbudowywany na restaurację i nocleg.
}}
* {{zobacz
| name=Hala koncertowa. |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.349556 | long=14.552609 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Löwen-Apothek |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.3457511373781 | long=14.554504702123278 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeden z najstarszych domów we Frankfurcie. Dalsze znajdują się w sąsiedniej Forststrasse.
}}
* {{zobacz
| name=Bolfrashaus |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.34365 | long=14.55528 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Na rogu Bischofstrasse i Große Oderstrasse, w centrum miasta, znajdował się dom wybudowany w czasach średniowiecznych, obecnie znany jako „Bolfrashaus”. Przez wiele lat stanowił on południowo-wschodni kraniec rynku pod koniec wojny stał dom Namalowany obraz Bolfrashaus. Po pewnym czasie rozbiórki i odbudowy, w 2014 roku otwarto nowy Bolfrashaus.
}}
* {{zobacz
| name=Kartoffelhaus |alt= |  url= | email=
| adres=Oderspeicher, Packhof | lat=52.34531857037097 | long=14.556727272950859 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawne budynki portowe, z których wszystkie są wykorzystywane do renowacji. Jednakże pakownia jest obecnie zamknięta.
}}
* {{zobacz
| name=Grosse Scharrnstrasse |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.3446727 | long=14.5528728 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=budynki NRD z grafiką zewnętrzną NRD.
}}
* {{zobacz
| name=Dzwon Pokoju |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.3452219 | long=14.5573624 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=naprzeciwko Muzeum Viadrina; bezpośrednio nad Odrą.
}}
=== Pomniki ===
[[Plik:FFO 04-13 Kleist-Park.jpg|thumb|Pomnik Heinricha von Kleista]]
* {{zobacz
| name=Pomnik poległych żołnierzy radzieckich podczas II wojny światowej |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.33669778381963 | long=14.553767986647095 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=znajduje się w parku „Der Anger” na południe od Gertraudenkirche.
}}
* {{zobacz
| name=Pomnik Heinricha von Kleista |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=52.339986347272806 | long=14.552090672777696 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=od chwili jego inauguracji 25 października 1910 znajduje się w zielonej okolicy na północ od Gertraudenkirche.
}}
* {{zobacz
| name=Stolpersteine |alt= |  url= | email=
| adres= | lat= | long= | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=113 przeszkód w 56 miejscach instalacji
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=[https://www.kleist-museum.de/ Muzeum Kleista] |alt= |  url= | email=info@kleist-museum.de
| adres=Faberstraße 7 | lat=52.3438 | long=14.5573 | wskazówki=
| telefon=+49 335-531155 | tollfree= | fax=+49 335-5004945
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: wt.-niedz. 11-17. Cena: 5 €, ulgowy 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.museum-junge-kunst.de/ Muzeum Młodej Sztuki] |alt= |  url= | email=kontakt@museum-junge-kunst.de
| adres=Carl-Philipp-Emanuel-Bach-Str. 11 | lat=52.345 | long=14.5547 | wskazówki=Sztuka współczesna w zmieniających się wystawach w innych lokalizacjach, patrz strona internetowa
| telefon=+49 335-40156010 | tollfree= | fax=+49 335-4015611
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.museum-viadrina.de/museum/junkerhaus/ Muzeum Viadrina] |alt= |  url= | email=verwaltung@museum-viadrina.de.
| adres=Carl-Philipp-Emanuel-Bach-Str. 11 | lat=52.345 | long=14.5547 | wskazówki=
| telefon=+49 335-40156-0 | tollfree= | fax=+49 335-40156-11
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: od wtorku do niedzieli od 11:00 do 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.museum-viadrina.de/museum/junkerhaus/ Centrum Pamięci i Dokumentacji] |alt= |  url= | email=
| adres=Collegienstraße 10 | lat=52.345 | long=14.5547 | wskazówki=
| telefon=+49 335-6802712 | tollfree= | fax=+49 335-40156-11
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: poniedziałek, wtorek, czwartek w godz. 9.30-17.00, środa nieczynne, piątek w godz. 9.00-13.00, zwiedzanie z przewodnikiem możliwe jest także poza godzinami otwarcia po wcześniejszej rezerwacji. Cena: bezpłatna.
}}
=== Ulice i place ===
Z promenady nad Odrą rozciąga się szeroki widok na rzekę.

=== Parki ===
[[Plik:Sowjetisches Ehrenmal FFO.jpg|thumb|270px|Radziecki pomnik w Anger]]
Pomimo wielu architektonicznych grzechów NRD, które pocięły niemal doszczętnie zniszczone (dawniej) miasto, wiele terenów zielonych zostało zachowanych lub utworzonych na nowo, więc z całą pewnością można mówić o zielonym mieście.
* {{Znacznik|Lennépark|52.3462 |14.5482|typ=natura}}'''Lennépark''' („Anlagen”), park obywatelski (ok. 1834-1845) zaprojektowany przez projektanta ogrodów Johanna Petera Lenné w XIX wieku, biegnie równolegle do centralnej ulicy Karl-Marx-Strasse („Magistrale”) i przyciąga spragnionych relaksu z jego bogatymi drzewami. Był to jeden z pierwszych parków społecznościowych w Niemczech.
* {{Znacznik|Kleistpark|52.3447 |14.5382|typ=natura}}'''Kleistpark''' Powstał w 1953 roku na miejscu starego cmentarza miejskiego.
* {{Znacznik|Ziegenwerder|52.3364 |14.5598|typ=natura}}'''Ziegenwerder''' – wyspa na Odrze. Bezpośredni lokalny punkt rekreacyjny. Nazwa pochodzi od kóz rybackich, które pozyskiwały pożywienie z wyspy. W latach 19/20 Już w XIX wieku istniały tu zakłady kąpielowe. 2003 przebudowany na Europagarten. Część zachodnią zaprojektowano na park z promenadą, rozległymi rabatami kwiatowymi, „Linią Hanzy” symbolicznie wzorowaną na Odrze, teatrem żywopłotowym z restauracjami, kinem panoramicznym i dużym placem zabaw. Latem odbywa się tu „Lato na Wyspie”. Odbyło się wiele wydarzeń (m.in. występy OperOderSpree). Z północnego krańca wyspy roztacza się szeroki widok na [[Słubice]] w Polsce.
* {{Znacznik|Lienaupark|52.35071725 |14.544861655132985|typ=natura}}'''Lienaupark''' – także park stworzony przez J. P. Lenné, który bezpośrednio graniczy od północy z Lennéparkiem. Park otrzymał swoją nazwę od nazwiska radnego miejskiego Frankfurtu i hurtownika wina Martina Michaela Lienau, którego domek ogrodowy stał tu do 1945 roku. W czasach NRD w Lienaupark znajdowała się scena plenerowa.
* {{Znacznik|Gertraudpark|52.33961005811895 |14.552603851268838|typ=natura}}'''Gertraudpark''' – ten pomiędzy Gertraudkirche a dawnym szpitalem „St. Spiritus” – dziś „Dom Sztuki” – dzisiejszy park był dawnym cmentarzem przedmieścia Guben. Do dziś można tam znaleźć groby poety Ewalda von Kleista i pomnik Heinricha von Kleista.
* {{Znacznik|Anger|52.335890630796136 |14.553876889578408|typ=natura}}'''Anger''' – dawny plac apelowy Frankfurckiego Pułku Życia został w 1923 roku przekształcony w park. Znajduje się tu także Pomnik Poległych Żołnierzy Radzieckich.
* {{Znacznik|Stadtwald|52.3560757 |14.4337033|typ=natura}}'''Stadtwald''' – przylegający do zachodniego krańca miasta las miejski o powierzchni ponad 700 ha Las mieszany z udziałem dębu, buku, lipy ozimej, jesionu, wiązu. Popularny teren rekreacyjny i zbiornik grzybowy dla mieszkańców Frankfurtu.
* {{Znacznik|Park Przyrody|52.3506 |14.4637|typ=natura}}'''Park Przyrody''' – Park Przyrody Rosengarten położony jest na wschodnim skraju lasu miejskiego. Park dzikiej przyrody zainaugurowany w 2000 roku z dzikimi, jeleniami, jeleniami, muflonami, kozami górskimi itp. Niektóre zwierzęta poruszają się swobodnie po okolicy.

== Aktywny wypoczynek ==
* '''Wizyta w Kleist Forum Frankfurt''', Platz der Unit 1, tel.: +49 335-4010-120, faks: +49 335-4010-145, e-mail, [https://www.kleistforum.de/pl]. Program składa się z przedstawienia teatralnego, muzycznego lub operetkowego. Istnieją również coroczne festiwale, takie jak Festiwal Kleista.
* '''Wizyta w sali koncertowej „Carl Philipp Emanuel Bach”''', Lebuser Mauerstrasse 4, [https://www.kleistforum.de/pl].
Za działalność eventową na Forum Kleista, w sali koncertowej i na terenach wystawowych odpowiada spółka Frankfurter Messe und Veranstaltungs GmbH.

* '''[https://www.oderhaehne.de/ Oderhähne]''', Marktplatz 3. Tel.: +49 (0)335-23723, faks: +49 (0)335-325484, e-mail: orhaehne@t-online.de. Od 32 lat teatr satyryczny i kabaret we Frankfurcie nad Odrą. Cena: 9-25 € zniżka studencka.
* '''[https://www.theaterdeslachens.de/de Theatre des Lachens]''', Ziegelstraße 31. Tel.: +49 (0)335-6801695, Faks: +49 (0)335-6801696, E-mail: kontakt@theaterdeslachens.de. Jedyny profesjonalny teatr lalek w Brandenburgii, wystawiający przedstawienia dla dorosłych, od dziwacznych po poetyckie i przedstawienia dla dzieci. Cena: 3-8€.
* '''[http://www.theater-ff.de/ Teatr we Frankfurcie]''', Ziegelstraße 28a/b. Tel.: +49 335-64957, Faks: +49 335-6840012, E-mail: info@theater-ff.de. Theatre im Scheune e.V. – Niekonwencjonalny teatr niezależny, posiadający w repertuarze sztuki z klasyków takich jak Szekspir i Molière, a także performatywnie opowiadane historie Kleista i Poego lub własne produkcje. Cena: 6,50 €, obniżona 3,50 €.
* '''[https://www.konzerthalle-bach.de/de Sala koncertowa]''', Lebuser Mauerstraße 4, 15230 Frankfurt nad Odrą. Tel.: +49 335-663880, Faks: +49 (0)335-6638877, E-mail: info@muv-ffo.de. Sala koncertowa „Carl Philipp Emanuel Bach” - Dawny kościół franciszkanów z XIII wieku, obecnie pełniący funkcję sali koncertowej. Miejsce występów Brandenburskiej Orkiestry Państwowej we Frankfurcie, Singakademie Frankfurt (Oder) e.V. i Orkiestry Frankfurter Musikfreunde e.V., a także miejsce występów Niemiecko-Polskiej Orkiestry Młodzieżowej i młodych talentów ze Szkoły Muzycznej we Frankfurcie nad Odrą. Znajduje się bezpośrednio nad Oder.
* '''[https://www.hist-strab-ffo.de/ Zabytkowe tramwaje]''', Heilbronner Straße 26, 15230 Frankfurt nad Odrą (tylko biuro). Tel.: +49 335 535206, e-mail: info@hist-strab-ffo.de. Przejażdżki zabytkowymi tramwajami. Otwarte: działa w wybrane dni.

=== Sport ===
* '''[https://www.sport-in-frankfurt.de/ Sport we Frankfurcie]'''. Sportowe miasto Frankfurt nad Odrą jest bastionem sportów wyczynowych i popularnych, a także ma szczególną historię sportową. Frankfurt nad Odrą stał się znany w całych Niemczech dzięki federalnemu centrum wydajności, bazie olimpijskiej, grupie wsparcia sportowego Bundeswehry, szkole sportowej, 13 stanowym bazom sportowym i 83 klubom sportowym zrzeszającym około 10 000 członków. Na przykład Oderstadt zasłynęło na całym świecie dzięki mistrzowi świata w boksie zawodowym i dzisiejszemu honorowemu obywatelowi miasta, Henrykowi Maske i Axelowi Schulzowi. Kobiety z Frankfurter Handball Club e.V. zostały mistrzami Niemiec w 2004 roku.

== Praca ==

== Nauka ==
[[Plik:Mensa Viadrina.JPG|thumb|180px|Kawiarnia Uniwersytetu Europejskiego Viadrina bezpośrednio nad Odrą]]
* {{Znacznik|'''Uniwersytet Europejski Viadrina'''|52.342222|14.553889|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.europa-uni.de/pl/index.html Uniwersytet Europejski Viadrina]''', Große Scharrnstraße 59. Tel.: +49 (0)33601-5534-0 . '''Viadrina''' to najbardziej wysunięte na wschód miasto uniwersyteckie w Niemczech, w którym studiuje ponad 5000 studentów z ponad 75 krajów. '''Collegium Polonicum''' w polskim mieście siostrzanym [[Słubice|Słubicach]] tworzy edukacyjny pomost pomiędzy Wschodem i Zachodem. Wydziały Prawa, Ekonomii i Kulturoznawstwa. Cechą szczególną jest wielojęzyczność (niemiecka/polska/angielska/francuska) orientacja programów studiów licencjackich i magisterskich. Obie stołówki we Frankfurcie nad Odrą i Słubicach (stołówka w Collegium Polonicum) są otwarte dla wszystkich studentów w tym samym czasie.
* '''[http://www.schauspielschule-frankfurt.de/ Szkoła Teatralna we Frankfurcie nad Odrą]''', Ziegelstraße 28 b. Tel.: +49 (0)33601-5016, Faks: +49 (0)335-6840012, E-mail: info@schauspielschule-frankfurt.de. Szkoła Teatralna dla Ciała i Edukacji.
* Instytut Fizyki Półprzewodników (IHP)

== Zakupy ==
* HEP – centrum handlowe w Neuberesinchen
* Oderturm w centrum miasta
* Pasaże Lenné w centrum miasta
* Multicentrum Spitzkrug na północy
* Centrum Südring na południowym wschodzie

== Gastronomia ==
[[Plik:FFO 04-13 Oderturm.jpg|thumb|upright|Oderturm]]
* '''[http://www.bewirtung1900.de/ Bewirtung 1900], Leipziger Platz 1. Tel.: +49 (0)335-538144. Rustykalny i przytulny pub w stylu początku XX wieku. Przyziemne jedzenie. Brunch w niedziele! Cena: Tania do normalnej ceny.
* '''Rathauskeller'''
* '''[http://www.cafe-diana.de/ Café Diana]''', przy ratuszu. 
* '''Brunnencafé''', na Brunnenplatz w pobliżu wieży Odry. 
* {{Znacznik|'''Frankfurter Kartoffelhaus'''|52.3445 |14.5576|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://Frankfurter-Kartoffelhaus.de Frankfurter Kartoffelhaus] – Das Restaurant Frankfurt (Oder)''', Holzmarkt 7, 15230 Frankfurt nad Odrą. Tel.: +49 335 60665573, e-mail: mail@frankfurter-kartoffelhaus.de. Restauracja z kuchnią niemiecką w centrum Frankfurtu nad Odrą, przy promenadzie nad rzeką. W cieplejszych miesiącach dostępny jest taras. Lokal organizuje również spotkania i uroczystości rodzinne.
** '''[https://zuraltenoder.de/restaurant/ Restauracja w hotelu Zur Alten Oder]''', Fischerstraße 32, 15230 Frankfurt nad Odrą. Tel.: +49 335 556220, e-mail: info@zuraltenoder.de. Restauracja hotelowa w spokojnej okolicy, w pobliżu Odry i wyspy Ziegenwerder. Na miejscu ogródek piwny oraz sale na uroczystości rodzinne, spotkania firmowe i konferencje. Przy hotelu dostępny jest bezpłatny parking.
** '''[https://www.eiscafe-frankfurt-oder.de/ Eisgarten Markendorf – Café &amp; Bistro]''', Müllroser Chaussee 75, 15236 Frankfurt nad Odrą–Markendorf. Tel.: +49 1752460304, e-mail: info@eiscafe-frankfurt-oder.de. Kawiarnia i bistro w dzielnicy Markendorf, oferujące lody, kawę, ciasta i niewielkie dania. Miejsca siedzące wewnątrz oraz na tarasie.
* '''Grecka restauracja Olympia''' na Brunnenplatz.

== Życie nocne ==
* '''Klub Studencki Grotte''', Lindenstraße 7. Tel.: +49 (0)335-326118, Faks: +49 (0)335-62137040, E-mail: vorstand@grotte-ffo.de. Piwnica studencka oferuje wszechstronny i bezproblemowy pakiet dla wszystkich nocnych marków. Cena: Tania do normalnej ceny.

== Imprezy ==

== Noclegi ==
In Frankfurt (Oder) und im benachbarten polnischen Słubice stehen Unterkünfte verschiedener Preiskategorien zur Verfügung – von preiswerten Pensionen und Hotels bis hin zu komfortablen Übernachtungsmöglichkeiten. Ein Vergleich der Angebote auf beiden Seiten der Oder kann sich lohnen. Die Innenstädte sind über die Stadtbrücke bequem zu Fuß miteinander verbunden.

=== Tanio ===
* {{Znacznik|'''Hotel Grünhof'''|52.3467 |14.5021 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.hotel-gruenhof.de/ Hotel Grünhof]''', August-Bebel-Straße 54. Tel.: +49 (0)335-414040, Faks: +49 (0)335-40444, E-mail: info@hotel-gruenhof.de. Prywatny, cichy, mały hotel niedaleko centrum miasta. Cena: Ceny od 45 € pokój jednoosobowy.
* {{Znacznik|'''Gasthof Goldener Hahn'''|52.3144 |14.4822 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.gasthof-goldener-hahn.de/ Gasthof Goldener Hahn]''', Marie-Curie-Straße 10. Tel.: +49 (0)335-5212753, faks: +49 (0)335-5213904, e-mail: haehn@gasthof-goldener-hahn.de. Zajazd położony jest ok. 4 km od centrum Frankfurtu/O. Najbliższy przystanek tramwajowy oddalony jest o około osiem minut drogi. Cena: Ceny od 28 € pokój jednoosobowy.
* {{Znacznik|'''Pension am Kleistpark Elke Wagner'''|52.3448 |14.5361 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.pension-kleistpark.de/ Pension am Kleistpark Elke Wagner]''', Humboltstraße 14. Tel.: +49 (0)335-23890. Duże pokoje dwuosobowe, śniadanie kosztuje dodatkowo 5 €. Jeśli przyjedziesz późno, zadzwoń do 18:00! Funkcja: Pensjonat. Cena: Pokój dwuosobowy: 52 €.
* {{Znacznik|'''City Residence Hotel-Frankfurt-Oder'''|52.3382 |14.5464 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotel-city-residence.de/ City Residence Hotel-Frankfurt-Oder]''', Bahnhofstraße 11. Tel.: +49 335-6642666, E-mail: info@hotel-city-residence.de.Hotel we Frankfurcie nad Odrą, położony w bezpośrednim sąsiedztwie głównego dworca kolejowego, w odległości spaceru od centrum i zabytków miasta. Oferuje 43 pokoje dla niepalących, bezpłatne Wi-Fi oraz bezpłatny parking. Śniadanie dostępne jest za dodatkową opłatą.
* {{Znacznik|'''Kemping Wolff'''|52.4305 |14.4446 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Kemping Wolff''', Neuesiedlung 18, 15326 Alt Zeschdorf, ok. 10 km na północ od Frankfurtu nad Odrą. Tel.: +49 (0)33602 247, Faks: +49 (0) 33602 247, E-mail: wolffscamp@hotmail.com. Cena: od 12 € namiot/samochód.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Zur Alten Oder Frankfurt'''|52.3343 |14.5552 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://zuraltenoder.de/ Hotel Zur Alten Oder - Frankfurt (Oder)]''', Fischerstraße 32, 15230 Frankfurt nad Odrą. Tel.: +49 335-556220.Hotel trzygwiazdkowy we Frankfurcie nad Odrą, położony w spokojnej okolicy w pobliżu promenady nad Odrą i wyspy Ziegenwerder. Pokoje wyposażone są w telewizor, biurko oraz łazienkę z prysznicem i suszarką do włosów. Na miejscu znajdują się restauracja, ogródek piwny oraz sale na uroczystości rodzinne, spotkania firmowe i konferencje. Dostępne są bezpłatny parking i pomieszczenie do przechowywania rowerów.
* {{Znacznik|'''Viadrina Hotel- und Immobilienbetriebs GmbH'''|52.33450 |14.55464 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://ferienwohnung-frankfurtoder.de Viadrina Apartments]''', Walter-Korsing-Straße 33. Tel.: +49 (0)335 86948640, e-mail: info@ferienwohnung-frankfurtoder.de . Apartamenty we Frankfurcie nad Odrą, położone w pobliżu parku i wyspy Ziegenwerder. Wyposażone w kuchnię, z dostępem do bezpłatnego Wi-Fi i parkingu. Oferta obejmuje krótkie oraz dłuższe pobyty.

=== Drogo ===
* {{Znacznik|'''City Park Hotel'''|52.3391 |14.5521 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://citypark-hotel.de/ City Park Hotel]''', Lindenstraße 12. Tel.: +49 (0)335-5532-0, Faks: +49 (0)335-5532-605, E-mail: info@citypark-hotel.de. W środku centrum. Cena: Ceny od 62 € za pokój jednoosobowy.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==
Doniesienia mediów, że Frankfurt nad Odrą jest niebezpieczny ze względu na bliskość sąsiedniego kraju polskiego, można tylko przeciwstawić: Frankfurt nad Odrą jest tak samo bezpieczny i niebezpieczny jak każde inne duże miasto.

* W '''[https://polizei.brandenburg.de/ punkcie internetowym]''' znajduje się także wirtualny komisariat policji kraju związkowego Brandenburgia.

== Zdrowie ==
* '''[https://www.diakonissenhaus.de/krankenhaeuser/evangelisches-krankenhaus-lutherstift-frankfurt-oder Lutherstift]''', Heinrich-Hildebrand-Straße 22. Tel.: (0)335-5542-301, Faks: (0)335-5542-302, E-mail: kontakt@lutherstiftung.de. Szpital Ewangelicki Lutherstift Frankfurt nad Odrą - Seelow.
* '''[https://www.rhoen-klinikum-ag.com/index.html Klinikum]''', Müllroser Chaussee 7. Tel.: (0)335-548-0, Faks: (0)335-548-2003. Jako szpital z planowaną liczbą 889 łóżek Klinika Frankfurcka nad Odrą jest jednym z największych ośrodków zdrowia w Brandenburgii.

== Informacje turystyczne ==
* '''Informacja turystyczna Frankfurt nad Odrą''', Bolfrashaus, Große Oderstraße 29 15230 Frankfurt nad Odrą, tel.: 0335-610080-0, faks: 0335-610080-40, e-mail.
* O wszystkim, co dzieje się lub nie dzieje we Frankfurcie nad Odrą, można przeczytać w magazynach Sun Magazin i [https://www.frankfurt-slubice.eu/de/kultur-mitgestalten/veranstaltungen Freizeit]. Dostępny również w formie analogowej.
* Miejscowa gazeta regionalna nazywa się [https://www.moz.de/ Märkische Oderzeitung].

== Gdzie dalej ==
* Kieruj się na północ do: '''[[Seelow]]''', '''[[Bad Freienwalde]]''', '''[[Eberswalde]]'''; przez Oderbruch.
* '''Wzgórza Seelow''' – tutaj rozegrała się największa bitwa II wojny światowej na ziemi niemieckiej. Zginęło tu 100 000 żołnierzy rosyjskich, polskich i niemieckich. Na pamiątkę tego wzniesiono ogromny pomnik żołnierza radzieckiego. W załączeniu memoriał opisujący wydarzenia w poruszający i imponujący sposób wraz z dokumentacją dźwiękową, obrazową i filmową.
* Kierujemy się na wschód do: '''[[Poznań|Poznania]]''' (Polska).
* Kieruj się na południe do: '''[[Eisenhüttenstadt]]''', '''[[Guben]]''', '''[[Chociebuż]]'''; w regionie '''[[Spreewald]]u'''.
* '''Güldendorf''' - Typowy Angerdorf z pięknym, dużym wiejskim jeziorem. Pierwsza wzmianka o Güldendorfie pojawiła się w dokumentach pod nazwą Cessonowo w roku 1230. Dotyczy to najstarszej dzielnicy miasta, której nazwę zmieniono dopiero 29 października 1937 roku na [https://www.gueldendorf.de/ Güldendorf].
* '''[[Eisenhüttenstadt]]''' - Miasto, zbudowane jako miasto mieszkalne dla kombinatu hutniczego (dziś Arcelor-Mittal), jest największym zabytkiem w Niemczech. Warte zobaczenia są muzeum straży pożarnej, muzeum współczesnej kultury NRD oraz jako zabytek techniki zamek dwuwałowy.
* '''Klasztor cystersów Neuzelle''' - Dawny klasztor cystersów '''[[Neuzelle]]''' ze wspaniałym barokowym kościołem, ogrodem klasztornym i oranżerią znajduje się pięć minut jazdy samochodem od Eisenhüttenstadt. Latem na terenie zespołu klasztornego lub kościoła odbywają się często i regularnie koncerty i przedstawienia operowe. Wizyta w zespole klasztornym i znajdującym się przed nim browarze klasztornym (Klosterbräu; żadnego piwa!) przez cały rok.
* '''Park Przyrody Schlaubetal''' – rezerwat przyrody z rozległymi obszarami leśnymi i m.in. T. rzadka fauna i flora. Około 15 km od Frankfurtu nad Odrą.
* Kieruj się na zachód do: ;'''[[Bad Saarow]]''', '''[[Fürstenwalde]]''', '''[[Berlin]]'''.
* '''Helenesee''', Helene-See 2, 15236 Helene-See (Frankfurter Freizeit i Campingpark Helene-See AG). Tel.: (0)335-556660, Faks: (0)335-5566678, E-mail: info@helenesee-ag.de. W kierunku Eisenhüttenstadt leży najczystsze jezioro w Brandenburgii, Jezioro Helene. Zajmuje powierzchnię około 250 hektarów i oferuje największy kemping w Europie!

{{Jest w|Brandenburgia}}
{{użyteczny}}
{{geo|52.34095|14.54032|zoom=14}}
[[Kategoria:Brandenburgia]]</text>
      <sha1>m5c38jvekcrhbebbnj917dlai2awcg3</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>