Azja

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Azja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66</id>
    <revision>
      <id>159902</id>
      <parentid>159871</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lista państw Azji */</comment>
      <origin>159902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9051" sha1="2pldua2lhems45kvetlgvxulvbrz017" xml:space="preserve">{{top-banner|Hong Kong Skyline Panorama - Dec 2008.jpg|caption=Hong Kong}}
[[Plik:Asia satellite orthographic.jpg|mały|Widok satelitarny na Azję]]
'''Azja''' ([[w:Język_grecki|gr.]] ''Ἀσία Asía'', [[w:Łacina|łac.]] ''Asia'') - największy kontynent na Ziemi lub największa część świata (tworzona razem z Europą) jako [[Eurazja]]. Zajmuje powierzchnię ponad 44 600 000 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (ok. 30% powierzchni lądowej świata) oraz zamieszkuje ją 4,87 mld ludzi.

== Charakterystyka ==
Środowisko geograficzne tego obszaru charakteryzuje się ogromną różnorodnością, w której dominują przede wszystkim wysokie góry i rozległe wyżyny, zajmujące aż trzy czwarte całego terytorium. To właśnie tutaj wznoszą się najwyższe łańcuchy górskie świata z najwyższym szczytem globu na czele, a jednocześnie niedaleko stąd znajduje się najgłębsza lądowa depresja Ziemi, położona głęboko poniżej poziomu morza. 

Pod względem klimatycznym kontynent ten rozciąga się przez wszystkie strefy, co generuje ekstremalne skrajności pogodowe – od wiecznej zmarzliny i arktycznych mrozów na dalekiej północy, przez ogromne, suche i gorące pustynie w strefie kontynentalnej, aż po parne, wilgotne lasy równikowe na południowych krańcach. Kluczowym elementem tutejszej przyrody jest klimat monsunowy, w którym cykliczne, sezonowe wiatry przynoszą potężne opady deszczu, kształtujące rytm życia natury i tamtejszych rzek. 

Sieć wodna tego regionu świata obfituje w spektakularne rekordy, w tym najdłuższe rzeki płynące przez tysiące kilometrów, największe pod względem obszaru jezioro świata o charakterze słonowodnym oraz najgłębszy na globie zbiornik słodkowodny, skupiający w sobie gigantyczne zasoby czystej wody. 

== Regiony ==

# [[Plik:Asia (orthographic projection).svg|mały|Położenie Azji na Ziemi]]Azja Północna 
#* Syberia
# [[Azja Południowa]] (subkontynent indyjski)
# [[Azja Południowo-Wschodnia]]
# Azja Zachodnia
#* [[Bliski Wschód]]
#* [[Kaukaz]]
#* Środkowy Wschód
# Azja Wschodnia ([[Daleki Wschód]])
# [[Azja Środkowa]]

== Państwa ==

=== Lista państw Azji ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stolica
!Języki urzędowe
|-
|1.
|[[Plik:Flag of Afghanistan (2004–2021, variant).svg|lewo|bezramki|25x25px]]'''[[Afganistan]]''' 
|[[Kabul]]
|paszto, Dari (perski)
|-
|2.
|'''[[Arabia Saudyjska]]'''
|[[Rijad]]
|arabski
|-
|3.
|'''[[Armenia]]'''
|[[Erywań]]
|ormiański
|-
|4.
|'''[[Azerbejdżan]]'''
|[[Baku]]
|azerbejdżański
|-
|5.
|'''[[Bahrajn]]'''
|[[Manama]]
|arabski
|-
|6.
|'''[[Bangladesz]]'''
|[[Dhaka]]
|bengalski
|-
|7.
|'''[[Bhutan]]'''
|[[Thimphu]]
|dzongkha
|-
|8.
|'''[[Brunei]]'''
|[[Bandar Seri Begawan]]
|malajski
|-
|9.
|'''[[Chiny]]'''
|[[Pekin]]
|chiński (mandaryński)
|-
|10.
|'''[[Cypr]]'''
|[[Nikozja]]
|grecki, turecki
|-
|11.
|'''[[Filipiny]]'''
|[[Manila]]
|filipiński (tagalog), angielski
|-
|12.
|'''[[Gruzja]]'''
|[[Tbilisi]]
|gruziński
|-
|13.
|'''[[Indie]]'''
|[[Nowe Delhi|New Delhi]]
|hindi, angielski, ''+22 języki lokalne''
|-
|14
|'''[[Indonezja]]'''
|[[Dżakarta]]
|indonezyjski
|-
|15.
|'''[[Irak]]'''
|[[Bagdad]]
|arabski, kurdyjski
|-
|16.
|'''[[Iran]]'''
|[[Teheran]]
|perski (farsi)
|-
|17.
|'''[[Izrael]]'''
|[[Jerozolima]]
|hebrajski
|-
|18.
|'''[[Japonia]]'''
|[[Tokio]]
|japoński
|-
|19.
|'''[[Jemen]]'''
|[[Sana]]
|arabski
|-
|20.
|'''[[Jordania]]'''
|[[Amman]]
|arabski
|-
|21.
|'''[[Kambodża]]'''
|[[Phnom Penh]]
|khmerski
|-
|22.
|'''[[Katar]]'''
|[[Doha]]
|arabski
|-
|23.
|'''[[Kazachstan]]'''
|[[Astana]]
|kazachski, rosyjski
|-
|24.
|'''[[Kirgistan]]'''
|[[Biszkek]]
|kirgiski, rosyjski
|-
|25.
|'''[[Korea Południowa]]'''
|[[Seul]]
|koreański
|-
|26.
|'''[[Korea Północna]]'''
|[[Pjongjang]]
|koreański
|-
|27.
|'''[[Kuwejt]]'''
|[[Kuwejt (miasto)|Kuwejt]]
|arabski
|-
|28.
|'''[[Laos]]'''
|[[Wientian]]
|laotański
|-
|29.
|'''[[Liban]]'''
|[[Bejrut]]
|arabski
|-
|30.
|'''[[Malediwy]]'''
|[[Male]]
|divehi
|-
|31.
|'''[[Malezja]]'''
|[[Kuala Lumpur]]
|malajski
|-
|32.
|'''[[Mjanma]] (Birma)'''
|[[Naypyidaw]]
|birmański
|-
|33.
|'''[[Mongolia]]'''
|[[Ułan Bator]]
|mongolski
|-
|34.
|'''[[Nepal]]'''
|[[Katmandu]]
|nepalski
|-
|35.
|'''[[Oman]]'''
|[[Maskat]]
|arabski
|-
|36.
|'''[[Pakistan]]'''
|[[Islamabad]]
|urdu, angielski
|-
|37.
|'''[[Rosja]]'''
|[[Moskwa]]
|rosyjski
|-
|38.
|'''[[Singapur]]'''
|[[Singapur]]
|malajski, mandaryński, tamilski, angielski
|-
|39.
|'''[[Sri Lanka]]'''
|[[Sri Dźajawardanapura Kotte]]
|syngaleski, tamilski
|-
|40.
|'''[[Syria]]'''
|[[Damaszek]]
|arabski
|-
|41.
|'''[[Tadżykistan]]'''
|[[Duszanbe]]
|tadżycki
|-
|42.
|'''[[Tajlandia]]'''
|[[Bangkok]]
|tajski
|-
|43.
|'''[[Timor Wschodni]]'''
|[[Dili]]
|tetum, portugalski
|-
|44.
|'''[[Turcja]]'''
|[[Ankara]]
|turecki
|-
|45.
|'''[[Turkmenistan]]'''
|[[Aszchabad]]
|turkmeński
|-
|46.
|'''[[Uzbekistan]]'''
|[[Taszkent]]
|uzbecki
|-
|47.
|'''[[Wietnam]]'''
|[[Hanoi]]
|wietnamski
|-
|48.
|'''[[Zjednoczone Emiraty Arabskie]]'''
|[[Abu Zabi]]
|arabski
|}

=== Państwa nieuznawane ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stosunek międzynarodowy
!Położenie geograficzne
|-
|1.
|'''[[Abchazja]]'''
|niepodległość popiera tylko [[Rosja]] i kilka jej sojuszników, dla reszty świata to teren [[Gruzja|Gruzji]] pod okupacją
|północno-zachodnia część Zakaukazia, wschodnie wybrzeże [[Morze Czarne|Morza Czarnego]] i zachodni [[Kaukaz]], terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|2.
|'''[[Cypr Północny]]'''
|państwo uznawane wyłącznie przez [[Turcja|Turcję]]; ONZ i cała reszta świata uznają je za teren pod nielegalną okupacją wojskową
|północna część śródziemnomorskiej wyspy [[Cypr]], we wschodniej części Morza Śródziemnego (na styku Europy, Azji i Afryki)
|-
|3.
|'''[[Górski Karabach]]'''
|państwo nieuznawane przez żaden kraj; formalnie przestało istnieć w 2023 roku po przejęciu pełnej kontroli przez [[Azerbejdżan]]
|południowy [[Kaukaz]] (na Zakaukaziu), formalnie znajduje się w granicach [[Azerbejdżan|Azerbejdżanu]]
|-
|4.
|'''[[Osetia Południowa]]'''
|państwo częściowo uznawane; suwerenność akceptuje jedynie [[Rosja]] i garstka jej partnerów, społeczność międzynarodowa uznaje je za część [[Gruzja|Gruzji]]
|środkowa część Wielkiego Kaukazu, na pograniczu Europy i Azji, terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|5.
|'''[[Palestyna]]'''
|państwo uznawane przez ponad 140 krajów świata i obserwator ONZ; nieuznawane przez [[Izrael]] oraz kluczowe państwa Zachodu (w tym [[Stany Zjednoczone|USA]])
|[[Bliski Wschód]], Azja Zachodnia, obejmuje odseparowany Zachodni Brzeg Jordanu oraz Strefę Gazy, terytorium pod okupacją [[Izrael|Izraela]]
|-
|6.
|'''[[Tajwan]]'''
|funkcjonuje jak suwerenny kraj; oficjalnie uznawany przez kilkanaście państw, z resztą świata (w tym Polską) utrzymuje silne relacje nieoficjalne
|wyspa na Oceanie Spokojnym w Azji Wschodniej, oddzielona Cieśniną Tajwańską od wybrzeży [[Chiny|Chin]]
|}

== Terytoria zależne ==
* [[Akrotiri]]
* [[Dhekelia]]
* [[Wyspa Bożego Narodzenia]]
* [[Wyspy Spratly]]
* [[Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego]]
* [[Palestyna]]
* [[Wyspy Kokosowe]]

== Terytoria autonomiczne ==
* [[Aceh]] (Indonezja)
* [[Adżaria]] (Gruzja)
* [[Ałtaj]] (Rosja)
* [[Buriacja]] (Rosja)
* [[Chakasja]] (Rosja)
* [[Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
* [[Czukocki Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
* [[Górski Badachszan]] (Tadżykistan)
* [[Hongkong]] (Chiny)
* [[Jakucja]] (Rosja)
* [[Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
*[[Karakałpacja]] (Uzbekistan)
* [[Kuangsi]] (Chiny)
* [[Kurdystan]] (Irak)
* [[Makau]] (Chiny)
* [[Mongolia Wewnętrzna]] (Chiny)
* [[Muzułmańskie Mindanao]] (Filipiny)
* [[Nachiczewańska Republika Autonomiczna]] (Azerbejdżan)
* [[Ningxia]] (Chiny)
* [[Sinciang]] (Chiny)
* [[Tuwa]] (Rosja)
* [[Tybet]] (Chiny)
* [[Żydowski Obwód Autonomiczny]] (Rosja)

== Inne terytoria sporne i separatystyczne ==
* [[Celebes]]
* [[Czeczenia]]
* [[Dżammu i Kaszmir]]
* [[Kurdystan]]

== Miasta ==
* [[Ułan Bator]] ([[Mongolia]])
* [[Astana]] ([[Kazachstan]])
*[[Ałmaty]] ([[Kazachstan]])
* [[Tokio]] ([[Japonia]])
* [[Pekin]] ([[Chiny]])
* [[Rijad]] ([[Arabia Saudyjska]])
* [[Abu Zabi]] ([[Zjednoczone Emiraty Arabskie]])
* [[Kabul]] ([[Afganistan]])
* [[Szanghaj]] ([[Chiny]])

== Inne ciekawe miejsca ==

== Dojazd ==

== Transport ==

== Porozumiewanie się ==
Azję charakteryzuje bardzo duże zróżnicowanie kulturowe, a co za tym idzie – także językowe. W Azji Północnej (Syberii) najczęściej używanym językiem jest język rosyjski, w Azji Południowej – hindi, w Pakistanie bardzo zbliżony do języka hindi urdu, w Azji Wschodniej chiński i japoński, a w Azji Zachodniej arabski. Po angielsku można się jednak porozumieć w takich krajach jak Chiny, Indie, Pakistan i Filipiny.

== Atrakcje turystyczne ==

== Rozrywka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==

== Zakwaterowanie ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Eurazja}}

[[Kategoria:Azja| ]]
[[Kategoria:Eurazja]]</text>
      <sha1>2pldua2lhems45kvetlgvxulvbrz017</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159903</id>
      <parentid>159902</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lista państw Azji */</comment>
      <origin>159903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8974" sha1="hfbnqhtw80ii4rfjibw355va7hbi9kr" xml:space="preserve">{{top-banner|Hong Kong Skyline Panorama - Dec 2008.jpg|caption=Hong Kong}}
[[Plik:Asia satellite orthographic.jpg|mały|Widok satelitarny na Azję]]
'''Azja''' ([[w:Język_grecki|gr.]] ''Ἀσία Asía'', [[w:Łacina|łac.]] ''Asia'') - największy kontynent na Ziemi lub największa część świata (tworzona razem z Europą) jako [[Eurazja]]. Zajmuje powierzchnię ponad 44 600 000 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (ok. 30% powierzchni lądowej świata) oraz zamieszkuje ją 4,87 mld ludzi.

== Charakterystyka ==
Środowisko geograficzne tego obszaru charakteryzuje się ogromną różnorodnością, w której dominują przede wszystkim wysokie góry i rozległe wyżyny, zajmujące aż trzy czwarte całego terytorium. To właśnie tutaj wznoszą się najwyższe łańcuchy górskie świata z najwyższym szczytem globu na czele, a jednocześnie niedaleko stąd znajduje się najgłębsza lądowa depresja Ziemi, położona głęboko poniżej poziomu morza. 

Pod względem klimatycznym kontynent ten rozciąga się przez wszystkie strefy, co generuje ekstremalne skrajności pogodowe – od wiecznej zmarzliny i arktycznych mrozów na dalekiej północy, przez ogromne, suche i gorące pustynie w strefie kontynentalnej, aż po parne, wilgotne lasy równikowe na południowych krańcach. Kluczowym elementem tutejszej przyrody jest klimat monsunowy, w którym cykliczne, sezonowe wiatry przynoszą potężne opady deszczu, kształtujące rytm życia natury i tamtejszych rzek. 

Sieć wodna tego regionu świata obfituje w spektakularne rekordy, w tym najdłuższe rzeki płynące przez tysiące kilometrów, największe pod względem obszaru jezioro świata o charakterze słonowodnym oraz najgłębszy na globie zbiornik słodkowodny, skupiający w sobie gigantyczne zasoby czystej wody. 

== Regiony ==

# [[Plik:Asia (orthographic projection).svg|mały|Położenie Azji na Ziemi]]Azja Północna 
#* Syberia
# [[Azja Południowa]] (subkontynent indyjski)
# [[Azja Południowo-Wschodnia]]
# Azja Zachodnia
#* [[Bliski Wschód]]
#* [[Kaukaz]]
#* Środkowy Wschód
# Azja Wschodnia ([[Daleki Wschód]])
# [[Azja Środkowa]]

== Państwa ==

=== Lista państw Azji ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stolica
!Języki urzędowe
|-
|1.
|'''[[Afganistan]]''' 
|[[Kabul]]
|paszto, Dari (perski)
|-
|2.
|'''[[Arabia Saudyjska]]'''
|[[Rijad]]
|arabski
|-
|3.
|'''[[Armenia]]'''
|[[Erywań]]
|ormiański
|-
|4.
|'''[[Azerbejdżan]]'''
|[[Baku]]
|azerbejdżański
|-
|5.
|'''[[Bahrajn]]'''
|[[Manama]]
|arabski
|-
|6.
|'''[[Bangladesz]]'''
|[[Dhaka]]
|bengalski
|-
|7.
|'''[[Bhutan]]'''
|[[Thimphu]]
|dzongkha
|-
|8.
|'''[[Brunei]]'''
|[[Bandar Seri Begawan]]
|malajski
|-
|9.
|'''[[Chiny]]'''
|[[Pekin]]
|chiński (mandaryński)
|-
|10.
|'''[[Cypr]]'''
|[[Nikozja]]
|grecki, turecki
|-
|11.
|'''[[Filipiny]]'''
|[[Manila]]
|filipiński (tagalog), angielski
|-
|12.
|'''[[Gruzja]]'''
|[[Tbilisi]]
|gruziński
|-
|13.
|'''[[Indie]]'''
|[[Nowe Delhi|New Delhi]]
|hindi, angielski, ''+22 języki lokalne''
|-
|14
|'''[[Indonezja]]'''
|[[Dżakarta]]
|indonezyjski
|-
|15.
|'''[[Irak]]'''
|[[Bagdad]]
|arabski, kurdyjski
|-
|16.
|'''[[Iran]]'''
|[[Teheran]]
|perski (farsi)
|-
|17.
|'''[[Izrael]]'''
|[[Jerozolima]]
|hebrajski
|-
|18.
|'''[[Japonia]]'''
|[[Tokio]]
|japoński
|-
|19.
|'''[[Jemen]]'''
|[[Sana]]
|arabski
|-
|20.
|'''[[Jordania]]'''
|[[Amman]]
|arabski
|-
|21.
|'''[[Kambodża]]'''
|[[Phnom Penh]]
|khmerski
|-
|22.
|'''[[Katar]]'''
|[[Doha]]
|arabski
|-
|23.
|'''[[Kazachstan]]'''
|[[Astana]]
|kazachski, rosyjski
|-
|24.
|'''[[Kirgistan]]'''
|[[Biszkek]]
|kirgiski, rosyjski
|-
|25.
|'''[[Korea Południowa]]'''
|[[Seul]]
|koreański
|-
|26.
|'''[[Korea Północna]]'''
|[[Pjongjang]]
|koreański
|-
|27.
|'''[[Kuwejt]]'''
|[[Kuwejt (miasto)|Kuwejt]]
|arabski
|-
|28.
|'''[[Laos]]'''
|[[Wientian]]
|laotański
|-
|29.
|'''[[Liban]]'''
|[[Bejrut]]
|arabski
|-
|30.
|'''[[Malediwy]]'''
|[[Male]]
|divehi
|-
|31.
|'''[[Malezja]]'''
|[[Kuala Lumpur]]
|malajski
|-
|32.
|'''[[Mjanma]] (Birma)'''
|[[Naypyidaw]]
|birmański
|-
|33.
|'''[[Mongolia]]'''
|[[Ułan Bator]]
|mongolski
|-
|34.
|'''[[Nepal]]'''
|[[Katmandu]]
|nepalski
|-
|35.
|'''[[Oman]]'''
|[[Maskat]]
|arabski
|-
|36.
|'''[[Pakistan]]'''
|[[Islamabad]]
|urdu, angielski
|-
|37.
|'''[[Rosja]]'''
|[[Moskwa]]
|rosyjski
|-
|38.
|'''[[Singapur]]'''
|[[Singapur]]
|malajski, mandaryński, tamilski, angielski
|-
|39.
|'''[[Sri Lanka]]'''
|[[Sri Dźajawardanapura Kotte]]
|syngaleski, tamilski
|-
|40.
|'''[[Syria]]'''
|[[Damaszek]]
|arabski
|-
|41.
|'''[[Tadżykistan]]'''
|[[Duszanbe]]
|tadżycki
|-
|42.
|'''[[Tajlandia]]'''
|[[Bangkok]]
|tajski
|-
|43.
|'''[[Timor Wschodni]]'''
|[[Dili]]
|tetum, portugalski
|-
|44.
|'''[[Turcja]]'''
|[[Ankara]]
|turecki
|-
|45.
|'''[[Turkmenistan]]'''
|[[Aszchabad]]
|turkmeński
|-
|46.
|'''[[Uzbekistan]]'''
|[[Taszkent]]
|uzbecki
|-
|47.
|'''[[Wietnam]]'''
|[[Hanoi]]
|wietnamski
|-
|48.
|'''[[Zjednoczone Emiraty Arabskie]]'''
|[[Abu Zabi]]
|arabski
|}

=== Państwa nieuznawane ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stosunek międzynarodowy
!Położenie geograficzne
|-
|1.
|'''[[Abchazja]]'''
|niepodległość popiera tylko [[Rosja]] i kilka jej sojuszników, dla reszty świata to teren [[Gruzja|Gruzji]] pod okupacją
|północno-zachodnia część Zakaukazia, wschodnie wybrzeże [[Morze Czarne|Morza Czarnego]] i zachodni [[Kaukaz]], terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|2.
|'''[[Cypr Północny]]'''
|państwo uznawane wyłącznie przez [[Turcja|Turcję]]; ONZ i cała reszta świata uznają je za teren pod nielegalną okupacją wojskową
|północna część śródziemnomorskiej wyspy [[Cypr]], we wschodniej części Morza Śródziemnego (na styku Europy, Azji i Afryki)
|-
|3.
|'''[[Górski Karabach]]'''
|państwo nieuznawane przez żaden kraj; formalnie przestało istnieć w 2023 roku po przejęciu pełnej kontroli przez [[Azerbejdżan]]
|południowy [[Kaukaz]] (na Zakaukaziu), formalnie znajduje się w granicach [[Azerbejdżan|Azerbejdżanu]]
|-
|4.
|'''[[Osetia Południowa]]'''
|państwo częściowo uznawane; suwerenność akceptuje jedynie [[Rosja]] i garstka jej partnerów, społeczność międzynarodowa uznaje je za część [[Gruzja|Gruzji]]
|środkowa część Wielkiego Kaukazu, na pograniczu Europy i Azji, terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|5.
|'''[[Palestyna]]'''
|państwo uznawane przez ponad 140 krajów świata i obserwator ONZ; nieuznawane przez [[Izrael]] oraz kluczowe państwa Zachodu (w tym [[Stany Zjednoczone|USA]])
|[[Bliski Wschód]], Azja Zachodnia, obejmuje odseparowany Zachodni Brzeg Jordanu oraz Strefę Gazy, terytorium pod okupacją [[Izrael|Izraela]]
|-
|6.
|'''[[Tajwan]]'''
|funkcjonuje jak suwerenny kraj; oficjalnie uznawany przez kilkanaście państw, z resztą świata (w tym Polską) utrzymuje silne relacje nieoficjalne
|wyspa na Oceanie Spokojnym w Azji Wschodniej, oddzielona Cieśniną Tajwańską od wybrzeży [[Chiny|Chin]]
|}

== Terytoria zależne ==
* [[Akrotiri]]
* [[Dhekelia]]
* [[Wyspa Bożego Narodzenia]]
* [[Wyspy Spratly]]
* [[Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego]]
* [[Palestyna]]
* [[Wyspy Kokosowe]]

== Terytoria autonomiczne ==
* [[Aceh]] (Indonezja)
* [[Adżaria]] (Gruzja)
* [[Ałtaj]] (Rosja)
* [[Buriacja]] (Rosja)
* [[Chakasja]] (Rosja)
* [[Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
* [[Czukocki Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
* [[Górski Badachszan]] (Tadżykistan)
* [[Hongkong]] (Chiny)
* [[Jakucja]] (Rosja)
* [[Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
*[[Karakałpacja]] (Uzbekistan)
* [[Kuangsi]] (Chiny)
* [[Kurdystan]] (Irak)
* [[Makau]] (Chiny)
* [[Mongolia Wewnętrzna]] (Chiny)
* [[Muzułmańskie Mindanao]] (Filipiny)
* [[Nachiczewańska Republika Autonomiczna]] (Azerbejdżan)
* [[Ningxia]] (Chiny)
* [[Sinciang]] (Chiny)
* [[Tuwa]] (Rosja)
* [[Tybet]] (Chiny)
* [[Żydowski Obwód Autonomiczny]] (Rosja)

== Inne terytoria sporne i separatystyczne ==
* [[Celebes]]
* [[Czeczenia]]
* [[Dżammu i Kaszmir]]
* [[Kurdystan]]

== Miasta ==
* [[Ułan Bator]] ([[Mongolia]])
* [[Astana]] ([[Kazachstan]])
*[[Ałmaty]] ([[Kazachstan]])
* [[Tokio]] ([[Japonia]])
* [[Pekin]] ([[Chiny]])
* [[Rijad]] ([[Arabia Saudyjska]])
* [[Abu Zabi]] ([[Zjednoczone Emiraty Arabskie]])
* [[Kabul]] ([[Afganistan]])
* [[Szanghaj]] ([[Chiny]])

== Inne ciekawe miejsca ==

== Dojazd ==

== Transport ==

== Porozumiewanie się ==
Azję charakteryzuje bardzo duże zróżnicowanie kulturowe, a co za tym idzie – także językowe. W Azji Północnej (Syberii) najczęściej używanym językiem jest język rosyjski, w Azji Południowej – hindi, w Pakistanie bardzo zbliżony do języka hindi urdu, w Azji Wschodniej chiński i japoński, a w Azji Zachodniej arabski. Po angielsku można się jednak porozumieć w takich krajach jak Chiny, Indie, Pakistan i Filipiny.

== Atrakcje turystyczne ==

== Rozrywka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==

== Zakwaterowanie ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Eurazja}}

[[Kategoria:Azja| ]]
[[Kategoria:Eurazja]]</text>
      <sha1>hfbnqhtw80ii4rfjibw355va7hbi9kr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159904</id>
      <parentid>159903</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lista państw Azji */</comment>
      <origin>159904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8990" sha1="bsbf0guo6zwknmddu184xwowju6s4mr" xml:space="preserve">{{top-banner|Hong Kong Skyline Panorama - Dec 2008.jpg|caption=Hong Kong}}
[[Plik:Asia satellite orthographic.jpg|mały|Widok satelitarny na Azję]]
'''Azja''' ([[w:Język_grecki|gr.]] ''Ἀσία Asía'', [[w:Łacina|łac.]] ''Asia'') - największy kontynent na Ziemi lub największa część świata (tworzona razem z Europą) jako [[Eurazja]]. Zajmuje powierzchnię ponad 44 600 000 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (ok. 30% powierzchni lądowej świata) oraz zamieszkuje ją 4,87 mld ludzi.

== Charakterystyka ==
Środowisko geograficzne tego obszaru charakteryzuje się ogromną różnorodnością, w której dominują przede wszystkim wysokie góry i rozległe wyżyny, zajmujące aż trzy czwarte całego terytorium. To właśnie tutaj wznoszą się najwyższe łańcuchy górskie świata z najwyższym szczytem globu na czele, a jednocześnie niedaleko stąd znajduje się najgłębsza lądowa depresja Ziemi, położona głęboko poniżej poziomu morza. 

Pod względem klimatycznym kontynent ten rozciąga się przez wszystkie strefy, co generuje ekstremalne skrajności pogodowe – od wiecznej zmarzliny i arktycznych mrozów na dalekiej północy, przez ogromne, suche i gorące pustynie w strefie kontynentalnej, aż po parne, wilgotne lasy równikowe na południowych krańcach. Kluczowym elementem tutejszej przyrody jest klimat monsunowy, w którym cykliczne, sezonowe wiatry przynoszą potężne opady deszczu, kształtujące rytm życia natury i tamtejszych rzek. 

Sieć wodna tego regionu świata obfituje w spektakularne rekordy, w tym najdłuższe rzeki płynące przez tysiące kilometrów, największe pod względem obszaru jezioro świata o charakterze słonowodnym oraz najgłębszy na globie zbiornik słodkowodny, skupiający w sobie gigantyczne zasoby czystej wody. 

== Regiony ==

# [[Plik:Asia (orthographic projection).svg|mały|Położenie Azji na Ziemi]]Azja Północna 
#* Syberia
# [[Azja Południowa]] (subkontynent indyjski)
# [[Azja Południowo-Wschodnia]]
# Azja Zachodnia
#* [[Bliski Wschód]]
#* [[Kaukaz]]
#* Środkowy Wschód
# Azja Wschodnia ([[Daleki Wschód]])
# [[Azja Środkowa]]

== Państwa ==

=== Lista państw Azji ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stolica
!Języki urzędowe
|-
|1.
|'''[[Afganistan]]''' {{Flaga|Niemcy}}
|[[Kabul]]
|paszto, Dari (perski)
|-
|2.
|'''[[Arabia Saudyjska]]'''
|[[Rijad]]
|arabski
|-
|3.
|'''[[Armenia]]'''
|[[Erywań]]
|ormiański
|-
|4.
|'''[[Azerbejdżan]]'''
|[[Baku]]
|azerbejdżański
|-
|5.
|'''[[Bahrajn]]'''
|[[Manama]]
|arabski
|-
|6.
|'''[[Bangladesz]]'''
|[[Dhaka]]
|bengalski
|-
|7.
|'''[[Bhutan]]'''
|[[Thimphu]]
|dzongkha
|-
|8.
|'''[[Brunei]]'''
|[[Bandar Seri Begawan]]
|malajski
|-
|9.
|'''[[Chiny]]'''
|[[Pekin]]
|chiński (mandaryński)
|-
|10.
|'''[[Cypr]]'''
|[[Nikozja]]
|grecki, turecki
|-
|11.
|'''[[Filipiny]]'''
|[[Manila]]
|filipiński (tagalog), angielski
|-
|12.
|'''[[Gruzja]]'''
|[[Tbilisi]]
|gruziński
|-
|13.
|'''[[Indie]]'''
|[[Nowe Delhi|New Delhi]]
|hindi, angielski, ''+22 języki lokalne''
|-
|14
|'''[[Indonezja]]'''
|[[Dżakarta]]
|indonezyjski
|-
|15.
|'''[[Irak]]'''
|[[Bagdad]]
|arabski, kurdyjski
|-
|16.
|'''[[Iran]]'''
|[[Teheran]]
|perski (farsi)
|-
|17.
|'''[[Izrael]]'''
|[[Jerozolima]]
|hebrajski
|-
|18.
|'''[[Japonia]]'''
|[[Tokio]]
|japoński
|-
|19.
|'''[[Jemen]]'''
|[[Sana]]
|arabski
|-
|20.
|'''[[Jordania]]'''
|[[Amman]]
|arabski
|-
|21.
|'''[[Kambodża]]'''
|[[Phnom Penh]]
|khmerski
|-
|22.
|'''[[Katar]]'''
|[[Doha]]
|arabski
|-
|23.
|'''[[Kazachstan]]'''
|[[Astana]]
|kazachski, rosyjski
|-
|24.
|'''[[Kirgistan]]'''
|[[Biszkek]]
|kirgiski, rosyjski
|-
|25.
|'''[[Korea Południowa]]'''
|[[Seul]]
|koreański
|-
|26.
|'''[[Korea Północna]]'''
|[[Pjongjang]]
|koreański
|-
|27.
|'''[[Kuwejt]]'''
|[[Kuwejt (miasto)|Kuwejt]]
|arabski
|-
|28.
|'''[[Laos]]'''
|[[Wientian]]
|laotański
|-
|29.
|'''[[Liban]]'''
|[[Bejrut]]
|arabski
|-
|30.
|'''[[Malediwy]]'''
|[[Male]]
|divehi
|-
|31.
|'''[[Malezja]]'''
|[[Kuala Lumpur]]
|malajski
|-
|32.
|'''[[Mjanma]] (Birma)'''
|[[Naypyidaw]]
|birmański
|-
|33.
|'''[[Mongolia]]'''
|[[Ułan Bator]]
|mongolski
|-
|34.
|'''[[Nepal]]'''
|[[Katmandu]]
|nepalski
|-
|35.
|'''[[Oman]]'''
|[[Maskat]]
|arabski
|-
|36.
|'''[[Pakistan]]'''
|[[Islamabad]]
|urdu, angielski
|-
|37.
|'''[[Rosja]]'''
|[[Moskwa]]
|rosyjski
|-
|38.
|'''[[Singapur]]'''
|[[Singapur]]
|malajski, mandaryński, tamilski, angielski
|-
|39.
|'''[[Sri Lanka]]'''
|[[Sri Dźajawardanapura Kotte]]
|syngaleski, tamilski
|-
|40.
|'''[[Syria]]'''
|[[Damaszek]]
|arabski
|-
|41.
|'''[[Tadżykistan]]'''
|[[Duszanbe]]
|tadżycki
|-
|42.
|'''[[Tajlandia]]'''
|[[Bangkok]]
|tajski
|-
|43.
|'''[[Timor Wschodni]]'''
|[[Dili]]
|tetum, portugalski
|-
|44.
|'''[[Turcja]]'''
|[[Ankara]]
|turecki
|-
|45.
|'''[[Turkmenistan]]'''
|[[Aszchabad]]
|turkmeński
|-
|46.
|'''[[Uzbekistan]]'''
|[[Taszkent]]
|uzbecki
|-
|47.
|'''[[Wietnam]]'''
|[[Hanoi]]
|wietnamski
|-
|48.
|'''[[Zjednoczone Emiraty Arabskie]]'''
|[[Abu Zabi]]
|arabski
|}

=== Państwa nieuznawane ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stosunek międzynarodowy
!Położenie geograficzne
|-
|1.
|'''[[Abchazja]]'''
|niepodległość popiera tylko [[Rosja]] i kilka jej sojuszników, dla reszty świata to teren [[Gruzja|Gruzji]] pod okupacją
|północno-zachodnia część Zakaukazia, wschodnie wybrzeże [[Morze Czarne|Morza Czarnego]] i zachodni [[Kaukaz]], terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|2.
|'''[[Cypr Północny]]'''
|państwo uznawane wyłącznie przez [[Turcja|Turcję]]; ONZ i cała reszta świata uznają je za teren pod nielegalną okupacją wojskową
|północna część śródziemnomorskiej wyspy [[Cypr]], we wschodniej części Morza Śródziemnego (na styku Europy, Azji i Afryki)
|-
|3.
|'''[[Górski Karabach]]'''
|państwo nieuznawane przez żaden kraj; formalnie przestało istnieć w 2023 roku po przejęciu pełnej kontroli przez [[Azerbejdżan]]
|południowy [[Kaukaz]] (na Zakaukaziu), formalnie znajduje się w granicach [[Azerbejdżan|Azerbejdżanu]]
|-
|4.
|'''[[Osetia Południowa]]'''
|państwo częściowo uznawane; suwerenność akceptuje jedynie [[Rosja]] i garstka jej partnerów, społeczność międzynarodowa uznaje je za część [[Gruzja|Gruzji]]
|środkowa część Wielkiego Kaukazu, na pograniczu Europy i Azji, terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|5.
|'''[[Palestyna]]'''
|państwo uznawane przez ponad 140 krajów świata i obserwator ONZ; nieuznawane przez [[Izrael]] oraz kluczowe państwa Zachodu (w tym [[Stany Zjednoczone|USA]])
|[[Bliski Wschód]], Azja Zachodnia, obejmuje odseparowany Zachodni Brzeg Jordanu oraz Strefę Gazy, terytorium pod okupacją [[Izrael|Izraela]]
|-
|6.
|'''[[Tajwan]]'''
|funkcjonuje jak suwerenny kraj; oficjalnie uznawany przez kilkanaście państw, z resztą świata (w tym Polską) utrzymuje silne relacje nieoficjalne
|wyspa na Oceanie Spokojnym w Azji Wschodniej, oddzielona Cieśniną Tajwańską od wybrzeży [[Chiny|Chin]]
|}

== Terytoria zależne ==
* [[Akrotiri]]
* [[Dhekelia]]
* [[Wyspa Bożego Narodzenia]]
* [[Wyspy Spratly]]
* [[Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego]]
* [[Palestyna]]
* [[Wyspy Kokosowe]]

== Terytoria autonomiczne ==
* [[Aceh]] (Indonezja)
* [[Adżaria]] (Gruzja)
* [[Ałtaj]] (Rosja)
* [[Buriacja]] (Rosja)
* [[Chakasja]] (Rosja)
* [[Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
* [[Czukocki Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
* [[Górski Badachszan]] (Tadżykistan)
* [[Hongkong]] (Chiny)
* [[Jakucja]] (Rosja)
* [[Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
*[[Karakałpacja]] (Uzbekistan)
* [[Kuangsi]] (Chiny)
* [[Kurdystan]] (Irak)
* [[Makau]] (Chiny)
* [[Mongolia Wewnętrzna]] (Chiny)
* [[Muzułmańskie Mindanao]] (Filipiny)
* [[Nachiczewańska Republika Autonomiczna]] (Azerbejdżan)
* [[Ningxia]] (Chiny)
* [[Sinciang]] (Chiny)
* [[Tuwa]] (Rosja)
* [[Tybet]] (Chiny)
* [[Żydowski Obwód Autonomiczny]] (Rosja)

== Inne terytoria sporne i separatystyczne ==
* [[Celebes]]
* [[Czeczenia]]
* [[Dżammu i Kaszmir]]
* [[Kurdystan]]

== Miasta ==
* [[Ułan Bator]] ([[Mongolia]])
* [[Astana]] ([[Kazachstan]])
*[[Ałmaty]] ([[Kazachstan]])
* [[Tokio]] ([[Japonia]])
* [[Pekin]] ([[Chiny]])
* [[Rijad]] ([[Arabia Saudyjska]])
* [[Abu Zabi]] ([[Zjednoczone Emiraty Arabskie]])
* [[Kabul]] ([[Afganistan]])
* [[Szanghaj]] ([[Chiny]])

== Inne ciekawe miejsca ==

== Dojazd ==

== Transport ==

== Porozumiewanie się ==
Azję charakteryzuje bardzo duże zróżnicowanie kulturowe, a co za tym idzie – także językowe. W Azji Północnej (Syberii) najczęściej używanym językiem jest język rosyjski, w Azji Południowej – hindi, w Pakistanie bardzo zbliżony do języka hindi urdu, w Azji Wschodniej chiński i japoński, a w Azji Zachodniej arabski. Po angielsku można się jednak porozumieć w takich krajach jak Chiny, Indie, Pakistan i Filipiny.

== Atrakcje turystyczne ==

== Rozrywka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==

== Zakwaterowanie ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Eurazja}}

[[Kategoria:Azja| ]]
[[Kategoria:Eurazja]]</text>
      <sha1>bsbf0guo6zwknmddu184xwowju6s4mr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159905</id>
      <parentid>159904</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T17:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>Lista państw Azji</comment>
      <origin>159905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9010" sha1="g7rypg0mjz9ulv4olwjd1xkex8ek5hp" xml:space="preserve">{{top-banner|Hong Kong Skyline Panorama - Dec 2008.jpg|caption=Hong Kong}}
[[Plik:Asia satellite orthographic.jpg|mały|Widok satelitarny na Azję]]
'''Azja''' ([[w:Język_grecki|gr.]] ''Ἀσία Asía'', [[w:Łacina|łac.]] ''Asia'') - największy kontynent na Ziemi lub największa część świata (tworzona razem z Europą) jako [[Eurazja]]. Zajmuje powierzchnię ponad 44 600 000 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (ok. 30% powierzchni lądowej świata) oraz zamieszkuje ją 4,87 mld ludzi.

== Charakterystyka ==
Środowisko geograficzne tego obszaru charakteryzuje się ogromną różnorodnością, w której dominują przede wszystkim wysokie góry i rozległe wyżyny, zajmujące aż trzy czwarte całego terytorium. To właśnie tutaj wznoszą się najwyższe łańcuchy górskie świata z najwyższym szczytem globu na czele, a jednocześnie niedaleko stąd znajduje się najgłębsza lądowa depresja Ziemi, położona głęboko poniżej poziomu morza. 

Pod względem klimatycznym kontynent ten rozciąga się przez wszystkie strefy, co generuje ekstremalne skrajności pogodowe – od wiecznej zmarzliny i arktycznych mrozów na dalekiej północy, przez ogromne, suche i gorące pustynie w strefie kontynentalnej, aż po parne, wilgotne lasy równikowe na południowych krańcach. Kluczowym elementem tutejszej przyrody jest klimat monsunowy, w którym cykliczne, sezonowe wiatry przynoszą potężne opady deszczu, kształtujące rytm życia natury i tamtejszych rzek. 

Sieć wodna tego regionu świata obfituje w spektakularne rekordy, w tym najdłuższe rzeki płynące przez tysiące kilometrów, największe pod względem obszaru jezioro świata o charakterze słonowodnym oraz najgłębszy na globie zbiornik słodkowodny, skupiający w sobie gigantyczne zasoby czystej wody. 

== Regiony ==

# [[Plik:Asia (orthographic projection).svg|mały|Położenie Azji na Ziemi]]Azja Północna 
#* Syberia
# [[Azja Południowa]] (subkontynent indyjski)
# [[Azja Południowo-Wschodnia]]
# Azja Zachodnia
#* [[Bliski Wschód]]
#* [[Kaukaz]]
#* Środkowy Wschód
# Azja Wschodnia ([[Daleki Wschód]])
# [[Azja Środkowa]]

== Państwa ==

=== Lista państw Azji ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stolica
!Języki urzędowe
|-
|1.
|'''🇦🇫 [[Afganistan]]''' 
|[[Kabul]]
|paszto, Dari (perski)
|-
|2.
|'''🇸🇦 [[Arabia Saudyjska]]'''
|[[Rijad]]
|arabski
|-
|3.
|'''[[Armenia]]''' {{flaga|Armenia}}
|[[Erywań]]
|ormiański
|-
|4.
|'''[[Azerbejdżan]]'''
|[[Baku]]
|azerbejdżański
|-
|5.
|'''[[Bahrajn]]'''
|[[Manama]]
|arabski
|-
|6.
|'''[[Bangladesz]]'''
|[[Dhaka]]
|bengalski
|-
|7.
|'''[[Bhutan]]'''
|[[Thimphu]]
|dzongkha
|-
|8.
|'''[[Brunei]]'''
|[[Bandar Seri Begawan]]
|malajski
|-
|9.
|'''[[Chiny]]'''
|[[Pekin]]
|chiński (mandaryński)
|-
|10.
|'''[[Cypr]]'''
|[[Nikozja]]
|grecki, turecki
|-
|11.
|'''[[Filipiny]]'''
|[[Manila]]
|filipiński (tagalog), angielski
|-
|12.
|'''[[Gruzja]]'''
|[[Tbilisi]]
|gruziński
|-
|13.
|'''[[Indie]]'''
|[[Nowe Delhi|New Delhi]]
|hindi, angielski, ''+22 języki lokalne''
|-
|14
|'''[[Indonezja]]'''
|[[Dżakarta]]
|indonezyjski
|-
|15.
|'''[[Irak]]'''
|[[Bagdad]]
|arabski, kurdyjski
|-
|16.
|'''[[Iran]]'''
|[[Teheran]]
|perski (farsi)
|-
|17.
|'''[[Izrael]]'''
|[[Jerozolima]]
|hebrajski
|-
|18.
|'''[[Japonia]]'''
|[[Tokio]]
|japoński
|-
|19.
|'''[[Jemen]]'''
|[[Sana]]
|arabski
|-
|20.
|'''[[Jordania]]'''
|[[Amman]]
|arabski
|-
|21.
|'''[[Kambodża]]'''
|[[Phnom Penh]]
|khmerski
|-
|22.
|'''[[Katar]]'''
|[[Doha]]
|arabski
|-
|23.
|'''[[Kazachstan]]'''
|[[Astana]]
|kazachski, rosyjski
|-
|24.
|'''[[Kirgistan]]'''
|[[Biszkek]]
|kirgiski, rosyjski
|-
|25.
|'''[[Korea Południowa]]'''
|[[Seul]]
|koreański
|-
|26.
|'''[[Korea Północna]]'''
|[[Pjongjang]]
|koreański
|-
|27.
|'''[[Kuwejt]]'''
|[[Kuwejt (miasto)|Kuwejt]]
|arabski
|-
|28.
|'''[[Laos]]'''
|[[Wientian]]
|laotański
|-
|29.
|'''[[Liban]]'''
|[[Bejrut]]
|arabski
|-
|30.
|'''[[Malediwy]]'''
|[[Male]]
|divehi
|-
|31.
|'''[[Malezja]]'''
|[[Kuala Lumpur]]
|malajski
|-
|32.
|'''[[Mjanma]] (Birma)'''
|[[Naypyidaw]]
|birmański
|-
|33.
|'''[[Mongolia]]'''
|[[Ułan Bator]]
|mongolski
|-
|34.
|'''[[Nepal]]'''
|[[Katmandu]]
|nepalski
|-
|35.
|'''[[Oman]]'''
|[[Maskat]]
|arabski
|-
|36.
|'''[[Pakistan]]'''
|[[Islamabad]]
|urdu, angielski
|-
|37.
|'''[[Rosja]]'''
|[[Moskwa]]
|rosyjski
|-
|38.
|'''[[Singapur]]'''
|[[Singapur]]
|malajski, mandaryński, tamilski, angielski
|-
|39.
|'''[[Sri Lanka]]'''
|[[Sri Dźajawardanapura Kotte]]
|syngaleski, tamilski
|-
|40.
|'''[[Syria]]'''
|[[Damaszek]]
|arabski
|-
|41.
|'''[[Tadżykistan]]'''
|[[Duszanbe]]
|tadżycki
|-
|42.
|'''[[Tajlandia]]'''
|[[Bangkok]]
|tajski
|-
|43.
|'''[[Timor Wschodni]]'''
|[[Dili]]
|tetum, portugalski
|-
|44.
|'''[[Turcja]]'''
|[[Ankara]]
|turecki
|-
|45.
|'''[[Turkmenistan]]'''
|[[Aszchabad]]
|turkmeński
|-
|46.
|'''[[Uzbekistan]]'''
|[[Taszkent]]
|uzbecki
|-
|47.
|'''[[Wietnam]]'''
|[[Hanoi]]
|wietnamski
|-
|48.
|'''[[Zjednoczone Emiraty Arabskie]]'''
|[[Abu Zabi]]
|arabski
|}

=== Państwa nieuznawane ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stosunek międzynarodowy
!Położenie geograficzne
|-
|1.
|'''[[Abchazja]]'''
|niepodległość popiera tylko [[Rosja]] i kilka jej sojuszników, dla reszty świata to teren [[Gruzja|Gruzji]] pod okupacją
|północno-zachodnia część Zakaukazia, wschodnie wybrzeże [[Morze Czarne|Morza Czarnego]] i zachodni [[Kaukaz]], terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|2.
|'''[[Cypr Północny]]'''
|państwo uznawane wyłącznie przez [[Turcja|Turcję]]; ONZ i cała reszta świata uznają je za teren pod nielegalną okupacją wojskową
|północna część śródziemnomorskiej wyspy [[Cypr]], we wschodniej części Morza Śródziemnego (na styku Europy, Azji i Afryki)
|-
|3.
|'''[[Górski Karabach]]'''
|państwo nieuznawane przez żaden kraj; formalnie przestało istnieć w 2023 roku po przejęciu pełnej kontroli przez [[Azerbejdżan]]
|południowy [[Kaukaz]] (na Zakaukaziu), formalnie znajduje się w granicach [[Azerbejdżan|Azerbejdżanu]]
|-
|4.
|'''[[Osetia Południowa]]'''
|państwo częściowo uznawane; suwerenność akceptuje jedynie [[Rosja]] i garstka jej partnerów, społeczność międzynarodowa uznaje je za część [[Gruzja|Gruzji]]
|środkowa część Wielkiego Kaukazu, na pograniczu Europy i Azji, terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|5.
|'''[[Palestyna]]'''
|państwo uznawane przez ponad 140 krajów świata i obserwator ONZ; nieuznawane przez [[Izrael]] oraz kluczowe państwa Zachodu (w tym [[Stany Zjednoczone|USA]])
|[[Bliski Wschód]], Azja Zachodnia, obejmuje odseparowany Zachodni Brzeg Jordanu oraz Strefę Gazy, terytorium pod okupacją [[Izrael|Izraela]]
|-
|6.
|'''[[Tajwan]]'''
|funkcjonuje jak suwerenny kraj; oficjalnie uznawany przez kilkanaście państw, z resztą świata (w tym Polską) utrzymuje silne relacje nieoficjalne
|wyspa na Oceanie Spokojnym w Azji Wschodniej, oddzielona Cieśniną Tajwańską od wybrzeży [[Chiny|Chin]]
|}

== Terytoria zależne ==
* [[Akrotiri]]
* [[Dhekelia]]
* [[Wyspa Bożego Narodzenia]]
* [[Wyspy Spratly]]
* [[Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego]]
* [[Palestyna]]
* [[Wyspy Kokosowe]]

== Terytoria autonomiczne ==
* [[Aceh]] (Indonezja)
* [[Adżaria]] (Gruzja)
* [[Ałtaj]] (Rosja)
* [[Buriacja]] (Rosja)
* [[Chakasja]] (Rosja)
* [[Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
* [[Czukocki Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
* [[Górski Badachszan]] (Tadżykistan)
* [[Hongkong]] (Chiny)
* [[Jakucja]] (Rosja)
* [[Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny]] (Rosja)
*[[Karakałpacja]] (Uzbekistan)
* [[Kuangsi]] (Chiny)
* [[Kurdystan]] (Irak)
* [[Makau]] (Chiny)
* [[Mongolia Wewnętrzna]] (Chiny)
* [[Muzułmańskie Mindanao]] (Filipiny)
* [[Nachiczewańska Republika Autonomiczna]] (Azerbejdżan)
* [[Ningxia]] (Chiny)
* [[Sinciang]] (Chiny)
* [[Tuwa]] (Rosja)
* [[Tybet]] (Chiny)
* [[Żydowski Obwód Autonomiczny]] (Rosja)

== Inne terytoria sporne i separatystyczne ==
* [[Celebes]]
* [[Czeczenia]]
* [[Dżammu i Kaszmir]]
* [[Kurdystan]]

== Miasta ==
* [[Ułan Bator]] ([[Mongolia]])
* [[Astana]] ([[Kazachstan]])
*[[Ałmaty]] ([[Kazachstan]])
* [[Tokio]] ([[Japonia]])
* [[Pekin]] ([[Chiny]])
* [[Rijad]] ([[Arabia Saudyjska]])
* [[Abu Zabi]] ([[Zjednoczone Emiraty Arabskie]])
* [[Kabul]] ([[Afganistan]])
* [[Szanghaj]] ([[Chiny]])

== Inne ciekawe miejsca ==

== Dojazd ==

== Transport ==

== Porozumiewanie się ==
Azję charakteryzuje bardzo duże zróżnicowanie kulturowe, a co za tym idzie – także językowe. W Azji Północnej (Syberii) najczęściej używanym językiem jest język rosyjski, w Azji Południowej – hindi, w Pakistanie bardzo zbliżony do języka hindi urdu, w Azji Wschodniej chiński i japoński, a w Azji Zachodniej arabski. Po angielsku można się jednak porozumieć w takich krajach jak Chiny, Indie, Pakistan i Filipiny.

== Atrakcje turystyczne ==

== Rozrywka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==

== Zakwaterowanie ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Eurazja}}

[[Kategoria:Azja| ]]
[[Kategoria:Eurazja]]</text>
      <sha1>g7rypg0mjz9ulv4olwjd1xkex8ek5hp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159908</id>
      <parentid>159905</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T17:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>Azja</comment>
      <origin>159908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12401" sha1="bmpalgu274ivh6lo99e2bvk2qvh3ton" xml:space="preserve">{{top-banner|Hong Kong Skyline Panorama - Dec 2008.jpg|caption=Hong Kong}}
[[Plik:Asia satellite orthographic.jpg|mały|Widok satelitarny na Azję]]
'''Azja''' ([[w:Język_grecki|gr.]] ''Ἀσία Asía'', [[w:Łacina|łac.]] ''Asia'') - największy kontynent na Ziemi lub największa część świata (tworzona razem z Europą) jako [[Eurazja]]. Zajmuje powierzchnię ponad 44 600 000 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (ok. 30% powierzchni lądowej świata) oraz zamieszkuje ją 4,87 mld ludzi.

== Charakterystyka ==
Środowisko geograficzne tego obszaru charakteryzuje się ogromną różnorodnością, w której dominują przede wszystkim wysokie góry i rozległe wyżyny, zajmujące aż trzy czwarte całego terytorium. To właśnie tutaj wznoszą się najwyższe łańcuchy górskie świata z najwyższym szczytem globu na czele, a jednocześnie niedaleko stąd znajduje się najgłębsza lądowa depresja Ziemi, położona głęboko poniżej poziomu morza. 

Pod względem klimatycznym kontynent ten rozciąga się przez wszystkie strefy, co generuje ekstremalne skrajności pogodowe – od wiecznej zmarzliny i arktycznych mrozów na dalekiej północy, przez ogromne, suche i gorące pustynie w strefie kontynentalnej, aż po parne, wilgotne lasy równikowe na południowych krańcach. Kluczowym elementem tutejszej przyrody jest klimat monsunowy, w którym cykliczne, sezonowe wiatry przynoszą potężne opady deszczu, kształtujące rytm życia natury i tamtejszych rzek. 

Sieć wodna tego regionu świata obfituje w spektakularne rekordy, w tym najdłuższe rzeki płynące przez tysiące kilometrów, największe pod względem obszaru jezioro świata o charakterze słonowodnym oraz najgłębszy na globie zbiornik słodkowodny, skupiający w sobie gigantyczne zasoby czystej wody. 

== Regiony ==

# [[Plik:Asia (orthographic projection).svg|mały|Położenie Azji na Ziemi]]Azja Północna 
#* Syberia
# [[Azja Południowa]] (subkontynent indyjski)
# [[Azja Południowo-Wschodnia]]
# Azja Zachodnia
#* [[Bliski Wschód]]
#* [[Kaukaz]]
#* Środkowy Wschód
# Azja Wschodnia ([[Daleki Wschód]])
# [[Azja Środkowa]]

== Państwa ==

=== Lista państw Azji ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stolica
!Języki urzędowe
|-
|1.
|'''[[Afganistan]]'''
|[[Kabul]]
|paszto, Dari (perski)
|-
|2.
|'''[[Arabia Saudyjska]]'''
|[[Rijad]]
|arabski
|-
|3.
|'''[[Armenia]]''' 
|[[Erywań]]
|ormiański
|-
|4.
|'''[[Azerbejdżan]]'''
|[[Baku]]
|azerbejdżański
|-
|5.
|'''[[Bahrajn]]'''
|[[Manama]]
|arabski
|-
|6.
|'''[[Bangladesz]]'''
|[[Dhaka]]
|bengalski
|-
|7.
|'''[[Bhutan]]'''
|[[Thimphu]]
|dzongkha
|-
|8.
|'''[[Brunei]]'''
|[[Bandar Seri Begawan]]
|malajski
|-
|9.
|'''[[Chiny]]'''
|[[Pekin]]
|chiński (mandaryński)
|-
|10.
|'''[[Cypr]]'''
|[[Nikozja]]
|grecki, turecki
|-
|11.
|'''[[Filipiny]]'''
|[[Manila]]
|filipiński (tagalog), angielski
|-
|12.
|'''[[Gruzja]]'''
|[[Tbilisi]]
|gruziński
|-
|13.
|'''[[Indie]]'''
|[[Nowe Delhi|New Delhi]]
|hindi, angielski, ''+22 języki lokalne''
|-
|14
|'''[[Indonezja]]'''
|[[Dżakarta]]
|indonezyjski
|-
|15.
|'''[[Irak]]'''
|[[Bagdad]]
|arabski, kurdyjski
|-
|16.
|'''[[Iran]]'''
|[[Teheran]]
|perski (farsi)
|-
|17.
|'''[[Izrael]]'''
|[[Jerozolima]]
|hebrajski
|-
|18.
|'''[[Japonia]]'''
|[[Tokio]]
|japoński
|-
|19.
|'''[[Jemen]]'''
|[[Sana]]
|arabski
|-
|20.
|'''[[Jordania]]'''
|[[Amman]]
|arabski
|-
|21.
|'''[[Kambodża]]'''
|[[Phnom Penh]]
|khmerski
|-
|22.
|'''[[Katar]]'''
|[[Doha]]
|arabski
|-
|23.
|'''[[Kazachstan]]'''
|[[Astana]]
|kazachski, rosyjski
|-
|24.
|'''[[Kirgistan]]'''
|[[Biszkek]]
|kirgiski, rosyjski
|-
|25.
|'''[[Korea Południowa]]'''
|[[Seul]]
|koreański
|-
|26.
|'''[[Korea Północna]]'''
|[[Pjongjang]]
|koreański
|-
|27.
|'''[[Kuwejt]]'''
|[[Kuwejt (miasto)|Kuwejt]]
|arabski
|-
|28.
|'''[[Laos]]'''
|[[Wientian]]
|laotański
|-
|29.
|'''[[Liban]]'''
|[[Bejrut]]
|arabski
|-
|30.
|'''[[Malediwy]]'''
|[[Male]]
|divehi
|-
|31.
|'''[[Malezja]]'''
|[[Kuala Lumpur]]
|malajski
|-
|32.
|'''[[Mjanma]] (Birma)'''
|[[Naypyidaw]]
|birmański
|-
|33.
|'''[[Mongolia]]'''
|[[Ułan Bator]]
|mongolski
|-
|34.
|'''[[Nepal]]'''
|[[Katmandu]]
|nepalski
|-
|35.
|'''[[Oman]]'''
|[[Maskat]]
|arabski
|-
|36.
|'''[[Pakistan]]'''
|[[Islamabad]]
|urdu, angielski
|-
|37.
|'''[[Rosja]]'''
|[[Moskwa]]
|rosyjski
|-
|38.
|'''[[Singapur]]'''
|[[Singapur]]
|malajski, mandaryński, tamilski, angielski
|-
|39.
|'''[[Sri Lanka]]'''
|[[Sri Dźajawardanapura Kotte]]
|syngaleski, tamilski
|-
|40.
|'''[[Syria]]'''
|[[Damaszek]]
|arabski
|-
|41.
|'''[[Tadżykistan]]'''
|[[Duszanbe]]
|tadżycki
|-
|42.
|'''[[Tajlandia]]'''
|[[Bangkok]]
|tajski
|-
|43.
|'''[[Timor Wschodni]]'''
|[[Dili]]
|tetum, portugalski
|-
|44.
|'''[[Turcja]]'''
|[[Ankara]]
|turecki
|-
|45.
|'''[[Turkmenistan]]'''
|[[Aszchabad]]
|turkmeński
|-
|46.
|'''[[Uzbekistan]]'''
|[[Taszkent]]
|uzbecki
|-
|47.
|'''[[Wietnam]]'''
|[[Hanoi]]
|wietnamski
|-
|48.
|'''[[Zjednoczone Emiraty Arabskie]]'''
|[[Abu Zabi]]
|arabski
|}

=== Państwa nieuznawane ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Lp.
!Państwo
!Stosunek międzynarodowy
!Położenie geograficzne
|-
|1.
|'''[[Abchazja]]'''
|niepodległość popiera tylko [[Rosja]] i kilka jej sojuszników, dla reszty świata to teren [[Gruzja|Gruzji]] pod okupacją
|północno-zachodnia część Zakaukazia, wschodnie wybrzeże [[Morze Czarne|Morza Czarnego]] i zachodni [[Kaukaz]], terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|2.
|'''[[Cypr Północny]]'''
|państwo uznawane wyłącznie przez [[Turcja|Turcję]]; ONZ i cała reszta świata uznają je za teren pod nielegalną okupacją wojskową
|północna część śródziemnomorskiej wyspy [[Cypr]], we wschodniej części Morza Śródziemnego (na styku Europy, Azji i Afryki)
|-
|3.
|'''[[Górski Karabach]]'''
|państwo nieuznawane przez żaden kraj; formalnie przestało istnieć w 2023 roku po przejęciu pełnej kontroli przez [[Azerbejdżan]]
|południowy [[Kaukaz]] (na Zakaukaziu), formalnie znajduje się w granicach [[Azerbejdżan|Azerbejdżanu]]
|-
|4.
|'''[[Osetia Południowa]]'''
|państwo częściowo uznawane; suwerenność akceptuje jedynie [[Rosja]] i garstka jej partnerów, społeczność międzynarodowa uznaje je za część [[Gruzja|Gruzji]]
|środkowa część Wielkiego Kaukazu, na pograniczu Europy i Azji, terytorium [[Gruzja|Gruzji]]
|-
|5.
|'''[[Palestyna]]'''
|państwo uznawane przez ponad 140 krajów świata i obserwator ONZ; nieuznawane przez [[Izrael]] oraz kluczowe państwa Zachodu (w tym [[Stany Zjednoczone|USA]])
|[[Bliski Wschód]], Azja Zachodnia, obejmuje odseparowany Zachodni Brzeg Jordanu oraz Strefę Gazy, terytorium pod okupacją [[Izrael|Izraela]]
|-
|6.
|'''[[Tajwan]]'''
|funkcjonuje jak suwerenny kraj; oficjalnie uznawany przez kilkanaście państw, z resztą świata (w tym Polską) utrzymuje silne relacje nieoficjalne
|wyspa na Oceanie Spokojnym w Azji Wschodniej, oddzielona Cieśniną Tajwańską od wybrzeży [[Chiny|Chin]]
|}

== Terytoria w Azji ==

=== Terytoria zależne ===

# '''[[Akrotiri]]''' - brytyjska baza suwerenna na [[Cypr|Cyprze]] (terytorium zamorskie [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]).
# '''Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego''' – terytorium zamorskie [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] obejmujące archipelag Czagos.
# '''Dhekelia''' – brytyjska baza suwerenna na [[Cypr|Cyprze]] (terytorium zamorskie [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]).
# '''Wyspa Bożego Narodzenia''' – terytorium zewnętrzne [[Australia|Australii]] położone na Oceanie Indyjskim.
# '''Wyspy Kokosowe (Keelinga)''' – terytorium zewnętrzne [[Australia|Australii]] położone na Oceanie Indyjskim.

=== Terytoria autonomiczne ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Państwo
!Terytoria autonomiczne
|-
|[[Azerbejdżan]]
|
* '''[[Nachiczewańska Republika Autonomiczna|Nachiczewan]]''' (Nachiczewańska Republika Autonomiczna)
|-
|[[Chiny]]
|
* '''[[Kuangsi]]''' (Guangxi – Region Autonomiczny Czuanów) 
* '''[[Mongolia Wewnętrzna]]''' (Region Autonomiczny Mongolii Wewnętrznej) 
* '''[[Ningxia]]''' (Region Autonomiczny Hui Ningxia)
* '''[[Sinciang|Sinkiang]]''' (Xinjiang – Region Autonomiczny Ujgurów)
* '''[[Tybet]]''' (Region Autonomiczny Tybetu)
|-
|[[Filipiny]]
|
* '''Bangsamoro''' (Autonomiczny Region Bangsamoro w Muzułmańskim Mindanao)
|-
|[[Gruzja]]
|
* '''[[Abchazja]]''' (formalnie autonomia gruzińska, faktycznie pod okupacją rosyjską)
* '''[[Adżaria]]''' (Autonomiczna Republika Adżarii)
|-
|[[Indonezja]]
|
* '''[[Aceh]]'''
* '''[[Dżakarta]]'''
* '''Papua'''
* '''Papua Górna'''
* '''Papua Południowa'''
* '''Papua Południowo-Zachodnia'''
* '''Papua Środkowa'''
* '''Papua Zachodnia'''
* '''[[Yogyakarta (okręg)|Yogyakarta]]'''
|-
|[[Iran]]
|
* '''[[Kurdystan (Iran)|Kurdystan]]''' (Region Kurdystanu)
|-
|[[Korea Południowa]]
|
* '''[[Czedżu]]''' (Jeju)
* '''Gangwon'''
* '''[[Jeonju|Jeonbuk]]'''
|-
|[[Mjanma]] (Birma)
|
* '''Danu'''
* '''Kokang'''
* '''Naga'''
* '''Pa-O'''
* '''Państwo Wa'''
* '''Palaung'''
|-
|[[Pakistan]]
|
* '''Azad Kaszmir'''
* '''[[Gilgit-Baltistan]]'''
|-
|[[Rosja]]
|
* '''Ałtaj''' (Republika Ałtaju)
* '''[[Buriacja]]''' (Republika Buriacji)
* '''[[Chakasja]]''' (Republika Chakasji)
* '''[[Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra]]'''
* '''Czukocki Okręg Autonomiczny'''
* '''[[Jakucja]]''' (Republika Sacha)
* '''[[Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny]]'''
* '''[[Tuwa]]''' (Republika Tuwy)
* '''[[Żydowski Obwód Autonomiczny]]'''
|-
|[[Tadżykistan]]
|
* '''Górski Badachszan'''
|-
|[[Timor Wschodni]]
|
* '''Oecusse''' (Oé-Cusse Ambeno)
|-
|[[Uzbekistan]]
|
* '''Karakalpakstan''' (Republika Karakalpakstanu)
|}

=== Inne terytoria sporne i separatystyczne ===

# '''[[Beludżystan]]''' – olbrzymi region podzielony między [[Pakistan]] i [[Iran]], gdzie lokalne plemiona od dekad prowadzą zbrojną walkę o utworzenie niepodległego państwa dla narodu Beludżów.
# '''Kaszmir''' – gigantyczny region w [[Himalaje|Himalajach]]. Choć =obszary ''Azad Kaszmir'' czy ''Ladakh'' mają tam swoje lokalne statusy autonomii, cały Kaszmir jest jednym z najbardziej zapalnych punktów na świecie, podzielonym i spornym między trzema atomowymi mocarstwami: [[Indie|Indiami]], [[Pakistan|Pakistanem]] i [[Chiny|Chinami]].
# '''Papua Zachodnia (Indonezja)''' – mimo nadanej im niedawno szerokiej autonomii administracyjnej, wciąż działa tam silny, rdzenny ruch niepodległościowy dążący do całkowitego odłączenia się od [[Indonezja|Indonezji]].
# '''Wyspy na Morzu Południowochińskim (Wyspy Paracelskie i Spratly)''' – setki małych wysepek, raf i atoli. Nie mają stałych mieszkańców, ale roszczenia do nich zgłaszają jednocześnie: [[Chiny]], [[Tajwan]], [[Wietnam]], [[Filipiny]], [[Malezja]] i [[Brunei]]. Budowane są tam sztuczne bazy wojskowe, ponieważ pod dnem kryją się złoża ropy i gazu.
# '''Wyspy Kurylskie (Kuryle Południowe)''' – cztery wyspy kontrolowane przez [[Rosja|Rosję]] od końca II wojny światowej, do których oficjalne roszczenia jako do swoich „Terytoriów Północnych” zgłasza [[Japonia]].
# '''Skały Liancourt (Dokdo / Takeshima)''' – małe wysepki na Morzu Japońskim, którymi faktycznie zarządza [[Korea Południowa]], ale do których prawa rości sobie [[Japonia]].
# '''Wyspy Senkaku (Diaoyu)''' – bezludne wyspy kontrolowane przez [[Japonia|Japonię]], do których pretensje zgłaszają [[Chiny]] oraz [[Tajwan]].

== Miasta ==
* [[Ułan Bator]] ([[Mongolia]])
* [[Astana]] ([[Kazachstan]])
*[[Ałmaty]] ([[Kazachstan]])
* [[Tokio]] ([[Japonia]])
* [[Pekin]] ([[Chiny]])
* [[Rijad]] ([[Arabia Saudyjska]])
* [[Abu Zabi]] ([[Zjednoczone Emiraty Arabskie]])
* [[Kabul]] ([[Afganistan]])
* [[Szanghaj]] ([[Chiny]])

== Klimat ==

== Inne ciekawe miejsca ==

== Dojazd ==

== Transport ==

== Porozumiewanie się ==
Azję charakteryzuje bardzo duże zróżnicowanie kulturowe, a co za tym idzie – także językowe. W Azji Północnej (Syberii) najczęściej używanym językiem jest język rosyjski, w Azji Południowej – hindi, w Pakistanie bardzo zbliżony do języka hindi urdu, w Azji Wschodniej chiński i japoński, a w Azji Zachodniej arabski. Po angielsku można się jednak porozumieć w takich krajach jak Chiny, Indie, Pakistan i Filipiny.

== Atrakcje turystyczne ==

== Rozrywka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==

== Zakwaterowanie ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Eurazja}}

[[Kategoria:Azja| ]]
[[Kategoria:Eurazja]]</text>
      <sha1>bmpalgu274ivh6lo99e2bvk2qvh3ton</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swansea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2769</id>
    <revision>
      <id>159913</id>
      <parentid>146812</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T07:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Wielka Brytania&quot;; Dodano kategorię &quot;Walia&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>159913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121151" sha1="gvh2iraazsh9087c20sfz8p2pyfrs0g" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Swansea
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Swansea Montage.png
 |opis             = 
 |herb             = Coat_of_arms_of_Swansea.svg
 |mapa             = Swansea UK ward map (blank).svg
 |państwo          = [[Walia]]
 |region           = 
 |powierzchnia     = 378
 |wysokość         = 73
 |lud              = 241 300
 |prefiks          = 01792
 |kod pocztowy     = SA1–9
 |www              = https://swansea.gov.uk/
}}
'''Swansea''' ([[Rozmówki walijskie|walijski]]: ''Abertawe'') to miasto na pięknym [[Półwysep Gower|Półwyspie Gower]] — pierwszym w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] uznanym za „Obszar Wyjątkowego Piękna Naturalnego”. Z populacją zbliżającą się do 250 000 (2016) jest drugim co do wielkości miastem w [[Walia|Walii]] i słynie z plaż z Błękitną Flagą i zachwycających nadmorskich spacerów.

== Dzielnice ==
* '''Swansea Urban''' (ten artykuł) — od północy na południe obejmuje obszary od Morriston i Clydach do St. Thomas i wybrzeża zatoki Swansea, a od wschodu na zachód obejmuje obszary od Port Tennant do Caswell. Swansea Urban obejmuje centrum miasta i obszary turystyczne Maritime Quarter, Mumbles, Limeslade, Langland i Caswell.
* '''[[Półwysep Gower]]''' — obejmuje wszystkie punkty na zachód od Bishopston, Pwll Du Bay, Fairwood Common i Upper Killay, a także obszary górskie Pontarddulais i Mawr.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
W średniowieczu Swansea było zamożnym miastem targowym, które później zyskało pewną sławę jako kurort uzdrowiskowy. Jednak to w czasie rewolucji przemysłowej miasto rozkwitło, a jego populacja wzrosła. Miasto jest domem pierwszej na świecie pasażerskiej linii kolejowej znanej jako Mumbles Train, która kursowała i podskakiwała wzdłuż pięciu mil wybrzeża Swansea, łącząc centrum miasta z przedmieściami Mumbles. Duża część dziedzictwa architektonicznego centrum miasta została utracona w wyniku bombardowań wojennych. Jednak obfitość parków, oszałamiające nadmorskie krajobrazy, urocze nadbrzeżne przedmieścia, wspaniała nadmorska dzielnica zatoki, różnorodne wydarzenia kulturalne, średniowieczne zamki i złote piaszczyste plaże zachowały miejsce Swansea jako głównego celu turystycznego. Ponadto, według badania przeprowadzonego przez międzynarodowy magazyn poświęcony zdrowiu, które uwzględniało m.in. wskaźnik przestępczości, styl życia, środowisko itp., Swansea zostało uznane za najbardziej zrelaksowane miasto w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], podczas gdy dwa krajowe badania uznały je za trzecie najbardziej przyjazne miejsce w kraju pod względem obsługi klienta i najbezpieczniejszy obszar miejski w Wielkiej Brytanii.

Nazwa „Swansea” pochodzi od „Sweyn's ey”, co oznaczało wyspę należącą do Sweyna (Svena) w staronordyckim, a obszar ten został zasiedlony przez Skandynawów w średniowieczu. ''Abertawe'', z kolei, oznacza „ujście rzeki Tawe”. Miejscowi są znani jako '''Swansea Jacks''', na cześć bohaterskiego psa, który uratował nie mniej niż 27 osób przed utonięciem w ciągu swojego siedmioletniego życia w latach 30. XX wieku; pomnik Jacka znajduje się na promenadzie w Brynmill, niedaleko uniwersytetu.

Dylan Thomas był pasjonatem Swansea i na początku opisywał je jako „brzydkie, śliczne miasto, pełzające, rozrastające się, zaniedbane, niezaplanowane, pełne tandetnych willi i zadufane w sobie przedmieścia u boku długiego i wspaniałego, zakrzywionego brzegu”. Później mówił o nim jako o „najbardziej romantycznym mieście, jakie znam” i z wielkim entuzjazmem opisywał je jako „miasto marmurowe, miasto śmiechu, mały [[Dublin]]” i triumfalnie krzyczał „Nigdy nie było takiego miasta!”.

Nawiasem mówiąc, nadmorski kurort Swansea '''Mumbles''' wywodzi swoją nazwę od francuskiego słowa ''mamelles'', oznaczającego „piersi”; spójrz na dwie wysepki przy Mumbles Head z drugiej strony zatoki, a łatwo zrozumiesz, dlaczego.

=== Klimat ===
Swansea ma wilgotny i łagodny klimat, z temperaturami zimowymi wynoszącymi od około 4 do 6°C, podczas gdy średnia temperatura latem wynosi około 20°C, ale często osiąga 26 lub 27°C. Miłośnicy słońca powinni odwiedzić Swansea od czerwca do sierpnia, czyli w okresie, w którym odnotowuje się najwięcej godzin słonecznych i który jest głównym sezonem turystycznym. Jednak osoby preferujące długie samotne spacery po ścieżkach klifowych lub kontemplacyjne przechadzki po zalesionych dolinach powinny rozważyć wrzesień i październik. W tych miesiącach powietrze jest rześkie i świeże, a okolica cicha, ponieważ większość turystów już wyjechała. Jednak ponieważ [[Walia]] jest jednym z najbardziej wilgotnych obszarów w Wielkiej Brytanii, zawsze należy przygotować się na deszcz podczas wizyty w tym regionie. Nawet latem spakuj do bagażu trochę odzieży przeciwdeszczowej i parasol.

{{infobox|Znane twarze|Bogata i różnorodna historia Swansea stworzyła miasto z charakterem, które okazało się bardzo żyznym gruntem dla produkcji znanych osobowości. W świecie literackim, '''Martin Amis''' i '''Dylan Thomas''' urodzili się w mieście, a inskrypcje wierszy Thomasa można znaleźć w całym mieście. Nagrodzona Oscarem aktorka '''Catherine Zeta-Jones''' urodziła się i wychowała tutaj, podobnie jak aktorzy '''Joanna Page''' i '''Matt Ryan'''. Sensacja rocka lat 70. i 80. '''Bonnie Tyler''' również pochodzi ze Swansea i nadal mieszka w nadmorskim przedmieściu Mumbles. '''Sir Harry Secombe''', który przez dziesięciolecia zabawiał kraj, pochodzi z East Side w Swansea, a także w świecie rozrywki, telewizyjny dramatopisarz i producent '''Russell T. Davies''' (sławny z ''Doctor Who'') ma swoje korzenie w mieście, podobnie jak kompozytor '''Sir Karl Jenkins''' i '''Ian Hislop''' (kapitan teleturnieju BBC ''Have I Got News for You'' i redaktor ''Private Eye''). Na wyższych szczeblach religii, ekonomii, polityki i rodziny królewskiej, były arcybiskup Canterbury, '''Dr. Rowan Williams''', laureat Nagrody Nobla '''Profesor Clive Granger''', były wicepremier, '''Sir Michael Heseltine''', były lider Partii Konserwatywnej, '''Michael Howard''' i '''Księżniczka Lilian ze Szwecji''', wszyscy urodzili się w Swansea, podczas gdy wśród najbardziej znanych wkładów miasta w świat sportu byli legenda piłki nożnej, '''John Charles''', angielski krykiecista '''Simon Jones''' i były mistrz świata WBO w wadze cruiser, '''Enzo Maccarinelli'''.

W odległości kilku mil od Swansea znajduje się miejsce urodzenia legend Hollywood '''Richard Burton''', '''Anthony Hopkins''' i '''Ray Milland''', a także gwiazdy opery '''Katherine Jenkins''' i '''Paul Potts'''.

Najbardziej lubianą postacią w mieście jest jednak niewątpliwie '''Jack czarny retriever'''. W ciągu siedmiu lat swojego życia uratował co najmniej 27 osób przed utonięciem w mętnych wodach doków Swansea, a na brzegu, w pobliżu stadionu St. Helen's, znajduje się mały pomnik upamiętniający tego małego bohatera.}}

== Język ==
Mimo że dialekt Swansea ma swój specyficzny charakter, to jednak (szczególnie z regionu wschodniego) może być trudny do zrozumienia dla osób niewtajemniczonych.

W Swansea można usłyszeć następujące zastosowania:

* '''bye-yer''' = here (przykład: „Put it bye-yer” oznacza „Połóż to tutaj”)
* '''ewe''' = you (przykład: „Alright, arr ewe?” oznacza „Are you OK?”)
* '''likes''' = like, (przykład: „I likes it” oznacza „I like it”)
* '''now''' = często używane jako forma twierdząca, nie należy ich rozumieć dosłownie (przykład: „I'll come over now later” oznacza po prostu „I'll come over later”)
* '''tidy''' = nie należy ich mylić z poleceniem wyjaśnienia czegoś, ale z oświadczeniem aprobaty, oznaczającym „zgadzam się” lub „to jest akceptowalne”.
* '''fair dues''' = przyznać komuś kredyt (przykład: „He is not rich, but fair dues he is always happy to loan money to his friends.” oznacza „He is not rich, but give him credit. He is always happy to loan money to his friends.”)
* '''there's''' = that's, how lub what (przykład: „There's lovely” oznacza „That's beautiful” lub „How nice”, podczas gdy „There's a mess!” w bardziej standardowym angielskim byłoby wyrażone jako „What a mess!”)
* '''butt/butty''' = friend/buddy. (przykład: „How're you doing, butt?” oznacza „How are you doing, mate/friend?”)
* '''mun''' = używane na końcu wypowiedzi w celu podkreślenia (przykład: „Hurry up, mun, or we'll be late”).
* '''cowin' lush''' = nie mylić z żyzną równiną dla roślinożerców, ale stwierdzenie podobne do aprobaty (np. „That curry I 'ad last night was cowin' lush mun”).
* '''Evening Po''' = skrócona nazwa Evening Post (popołudniowej gazety w Swansea) wykrzykiwana przez przydrożnych sprzedawców.
* Ponadto osoby z silnym akcentem mają tendencję do mówienia w '''trzeciej osobie'''. Więc jeśli ktoś podejdzie do ciebie i powie „eye nose ewe”, nie bądź zaskoczony. Po prostu wyraża fakt, że cię rozpoznaje (czyli „znam cię”)!
Akcent Swansea jest bardziej zauważalny w dzielnicach robotniczych miasta, podczas gdy w zamożniejszych obszarach ludzie mówią z bardziej wyrafinowanym walijskim akcentem. Jednak nawet w tych obszarach można usłyszeć zwroty w języku Wenglish, takie jak „Uch a fi!” (brudny).

Około 16% populacji Swansea potrafi mówić i czytać po '''[[Rozmówki walijskie|walijsku]]''' oprócz [[Rozmówki angielskie|angielskiego]], chociaż większość z nich to mieszkańcy północnych przedmieść (tj. tych położonych najbliżej hrabstw [[Powys]] i [[Carmarthenshire]]). Ludzie z pierwotnego miasta Swansea, east-side, Mumbles i South Gower nie mówili tradycyjnie po walijsku, więc w tych rejonach jest znacznie mniej osób mówiących po walijsku.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* '''[[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Lotnisko Heathrow]]''' ({{IATA|LHR}}) ma codzienne przyloty z największej liczby miejsc na świecie do Wielkiej Brytanii. Pociągiem, skorzystaj z usługi autobusowej RailAir na dworcu autobusowym Heathrow Central i przesiądź się na stacji Reading Railway Station na pociągi bezpośrednio do Swansea. Autokarem, National Express zapewnia usługę autobusową z dworca autobusowego Heathrow Central do Swansea.
* {{Znacznik|Port lotniczy Cardiff|51.396667 |-3.343333|typ=transport}}'''Lotnisko Cardiff''' ({{IATA|CWL}}), około 50 minut jazdy samochodem do Swanesa. Są przyloty z różnych miejsc w Europie. Pociągiem, wsiądź do pociągu na stacji kolejowej Rhoose Cardiff International Airport i przesiądź się w [[Bridgend]].
* {{Znacznik|Lotnisko Swansea|51.605278 |-4.067778|typ=transport}}'''[https://www.swansea-airport.co.uk/ Lotnisko Swansea]''' ({{IATA|SWS}}) (''na Półwyspie Gower''), ☏ +44 1792 20755. Obsługuje tylko prywatne samoloty. 
* {{Znacznik|Lotnisko Pembrey|51.713889 |-4.312222|typ=transport}}'''Lotnisko Pembrey'''. 17 mil (27 km) na zachód, w pobliżu [[Burry Port]], obsługuje prywatne samoloty i oferuje loty czarterowe z miejsc w Wielkiej Brytanii i Europie.

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Swansea|51.6253 |-3.9409|typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/swansea/ Dworzec kolejowy w Swansea]'''.

* '''[https://www.gwr.com/ Great Western Railway]''' (+44 8457 484950 (zapytania)) oferuje bardzo częste ekspresowe połączenia ze stacji [[Londyn|London]] Paddington, które zatrzymują się w [[Reading]], [[Swindon]], [[Bristol]] Parkway, [[Newport (Walia)|Newport]], [[Cardiff]] Central, [[Bridgend]], [[Port Talbot]] Parkway i [[Neath]].
* '''[https://tfw.wales/ Transport for Wales]''' obsługuje lokalne pociągi w całej [[Walia|Walii]], w tym linie West Wales z usługami do [[Pembroke]], [[Milford Haven]] i [[Fishguard]].
* Usługi West Wales, na zachód od Swansea. Po opuszczeniu Swansea pociąg podąża konturami wybrzeża. Najlepszy widok zapewni siedzenie po lewej stronie:
** Słynna [https://www.heart-of-wales.co.uk/ linia Heart of Wales] przebiega między średniowiecznym miastem [[Shrewsbury]] a Swansea, przechodząc przez niektóre z najbardziej spektakularnych krajobrazów i urokliwych miasteczek Walii podczas swojej 3-godzinnej i 40-minutowej podróży. Pociągi odjeżdżają ze Swansea o 4:36, 9:15, 13:17 i 18:21.
** Bezpośrednie pociągi z [[Manchester]] Piccadilly do Swansea kursują co godzinę w ciągu dnia od poniedziałku do soboty, a co dwie godziny w ciągu dnia w niedziele. Czas podróży wynosi około 4 godzin i 20 minut. Ta usługa zatrzymuje się w [[Crewe]], [[Shrewsbury]], [[Hereford]], [[Newport (Walia)|Newport]] i [[Cardiff]].

==== Połączenia lotniskowe ====
Podróżni przybywający z [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|lotniska Heathrow]] mają możliwość skorzystania z autobusu wahadłowego do [[Reading]] i przesiadki na pociąg jadący na zachód — oszczędza to podróż do [[Londyn]]u — lub skorzystania z szybkiej kolei [https://www.heathrowexpress.com/#/ Heathrow Express] do stacji London Paddington. Ta usługa kursuje co 15 minut z terminali 1, 2, 3 lub co 23 minuty z terminalu 4 i podróż trwa 15 minut: 13 GBP (w jedną stronę); 25 GBP (w obie strony).

Podróżni przybywający z lotniska Cardiff mogą dojechać pociągiem do Swansea. Wymaga to jednak przesiadki w [[Bridgend]]. Usługi świadczy [https://www.arrivatrainswales.co.uk/ Arriva Trains].

=== Samochodem ===
Autostrada [[Plik:UK-Motorway-M4.svg|25px]] łączy miasto z [[Cardiff]] i [[Londyn]]em, z połączeniami z [[Plik:UK-Motorway-M6.svg|25px]], [[Plik:UK-Motorway-M5.svg|25px]], [[Plik:UK-Motorway-M32.svg|25px]], [[Plik:UK-Motorway-M42.svg|25px]] i [[Plik:UK-Motorway-M50.svg|25px]]. Głównym węzłem komunikacyjnym dla Swansea jest 42, ale 43, 44, 45, 46 i 47 również prowadzą do Swansea.

=== Autobusem ===
* '''[https://www.nationalexpress.com/en National Express]''', ☏ +44 990 80 80 80 (zapytania). Oferuje częste połączenia autobusowe z [[Cardiff]], [[Londyn]]u, Midlands i [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|lotniska Heathrow]]. Wszystkie autobusy odjeżdżają i przyjeżdżają na {{Znacznik|Dworzec autobusowy|51.61683 |-3.94586|typ=transport}}'''dworzec autobusowy''' w mieście. Kasa biletowa National Express znajduje się obok dworca autobusowego.
* '''[https://uk.megabus.com/ Megabus]'''. Tańsza opcja. 
* Wygodnym sposobem na spędzenie dnia w centrum Swansea jest skorzystanie z jednego z trzech systemów '''Park and Ride''' [http://www.parkandride.net/swansea/index.shtml National Park and Ride Directory]. Jeden z nich znajduje się w Landore przy [[Plik:UK_road_A4067.svg|25px]]; zjedź z [[Plik:UK-Motorway-M4.svg|25px]] na skrzyżowaniu 45. Wschodni „Park and Ride” działa przy [[Plik:UK_road_A483.svg|25px]] (Fabian Way), która jest główną arterią do Swansea, gdy zjeżdżasz z [[Plik:UK-Motorway-M4.svg|25px]] (skrzyżowanie 42) ze wschodnich autobusów na tej trasie podążają ekspresowym pasem autobusowym do centrum miasta. Zachodni „Park and Ride” działa przy [[Plik:UK_road_A483.svg|25px]] (Carmarthen Road) w Fforestfach. Opłata za parking wynosi 1,50 GBP za samochód i obejmuje całodniowy parking oraz powrotny przejazd autobusem dla maksymalnie 4 pasażerów. System działa od poniedziałku do soboty w godzinach 6:45–19:30.

=== Statkiem ===
{{Znacznik|Marina Swansea|51.615833 |-3.938333|typ=transport}}'''[http://www.swanseamarina.org.uk/ Marina Swansea]'''. Oferuje 750 miejsc do cumowania prywatnych łodzi, oferując kompleksowe udogodnienia na krótkie i długie pobyty.

=== Rowerem ===
* '''National Cycle Route 4'''. Swansea obsługiwana jest przez NCR 4, która przebiega tuż na południe od centrum miasta. Na wschodzie NCR 4 łączy Swansea z [[Port Talbot]], [[Newport (Walia)|Newport]] i [[Londyn]]em. Na zachodzie NCR 4 łączy Swansea z [[Llanelli]] i [[St David's]]. Od wschodu NCR 4 podąża trasą [[Plik:UK_road_A483.svg|25px]] (Fabian Way), następnie podąża trasą nadmorskiej promenady Swansea Bay Beach, a w Blackpill kontynuuje trasę rowerową Clyne Valley w kierunku Gowerton. 
* '''National Cycle Route 43'''. NCR 43 jest nadal w fazie rozwoju i ostatecznie połączy Swansea z [[Builth Wells]]. Część trasy w całości w obrębie Swansea została ukończona i oznakowana. Ukończony, oznakowany odcinek NCR 43 zaczyna się w marinie Swansea i podąża trasą rzeki Tawe aż do Ystalyfera, mijając Pontardawe. 
* '''National Cycle Route 47'''. NCR47 łączy Newport z Fishguard. W obrębie Swansea NCR47 przebiega tą samą trasą co NCR4. Podczas gdy NCR4 jest trasą bardziej przybrzeżną, NCR47 jest trasą głównie śródlądową.

== Komunikacja ==
{{mapa|51.62|-3.951|zoom=13|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
=== Autobusem ===
Firma autobusowa First Cymru zapewnia częste połączenia łączące wszystkie przedmieścia Swansea i [[Półwysep Gower]]. Wszystkie autobusy odjeżdżają z dworca autobusowego, a istnieją połączenia do/z dworca kolejowego w Swansea. Odwiedzający podróżujący do Mumbles mają możliwość skorzystania z autobusów jadących do następujących miejsc docelowych: Oystermouth (synonim Mumbles, a przystanek końcowy znajduje się w wiosce), Limeslade (obejmuje przystanki na Mumbles Square, Verdi's Cafe i Mumbles Pier), Langland, Newton i Caswell. Wszystkie autobusy na tych trasach zatrzymują się również na St. Helen's Stadium, Swansea University/Singleton Park i Blackpill Lido.

First Cymru oferuje jednodniowy karnet autobusowy „FirstDay” na obszar miejski Swansea. Kosztuje 4,00 GBP za osobę dorosłą przed godziną 9:30 i 3,50 GBP po godzinie 9:30.

=== Taksówką ===
W centrum miasta znajduje się kilka postojów taksówek. Jeden znajduje się przy High Street Station dla połączeń kolejowych, a drugi przy Swansea Bus Station dla połączeń autobusowych/autokarowych. Postój taksówek obok kościoła St. Mary's obsługuje klientów robiących zakupy w centrum miasta. Postój taksówek na Caer Street obok Castle Square jest najwygodniejszy dla osób wracających do domu po wieczorze spędzonym na Wind Street.

== Zabytki ==
[[Plik:Oystermouth Castle.jpg|thumb|250px|Zamek Oystermouth, Mumbles, Swansea]]
* {{zobacz
| name=Zamek Swansea | alt= | url= | email=
| adres= | lat=51.6204 | long=-3.94111| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ruiny tego zamku z XIII wieku znajdują się w centrum miasta. Choć pozostałości nie są na tyle duże, aby uzasadniać specjalną wizytę, kontrast blanków z bardziej współczesną architekturą otoczenia zapewnia interesujące tło do pamiątkowych zdjęć centrum miasta Swansea. Budynek jest oświetlony nocą.
}}
* {{zobacz
| name=Guildhall | alt= | url= | email=
| adres= | lat=51.614 | long=-3.96042| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ten elegancki budynek z białego kamienia portlandzkiego zdobi zachodnią część centrum miasta od 1934 roku. Główny budynek mieści jedynie biura administracyjne i nie jest interesujący dla zwykłego zwiedzającego. Jednak malowidła ścienne Sir Franka Brangwyna (namalowane dla Izby Lordów, ale uważane za zbyt błahe), które zdobią wnętrze Brangwyn Hall, zdecydowanie warto zobaczyć. '''Brangwyn Hall''' znajduje się po stronie budynku zwróconej w stronę morza i pełni funkcję głównej sali koncertowej i recepcyjnej miasta.
}}
* {{zobacz
| name=Kamień Artura | alt= | url= | email=
| adres= | lat=51.593532 | long=-4.17936| wskazówki=Cefn Bryn, Gower
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Neolityczna komora grobowa, czyli kromlech, datowana na 2500 r. p.n.e.
}}
* {{zobacz
| name=Dom dzieciństwa Dylana Thomasa | alt= | url= | email=
| adres=5 Cwmdonkin Dr. Uplands | lat=51.6203 | long=-3.9655| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Odrestaurowany tak, by odzwierciedlał klimat młodości Dylana, dom Number Five Cwmdonkin Drive jest obecnie otwarty jako pensjonat z własnym wyżywieniem i jest odpowiedni dla początkujących pisarzy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://castlewales.com/oyster.html Zamek Oystermouth] | alt= | url= | email=
| adres=Mumbles | lat=51.576995 | long=-4.002707| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zamek został założony na początku XII wieku przez Williama de Londres z Ogmore i zbudowany z pierścienia i muru obronnego. W XIII wieku zamek był główną rezydencją de Braose, lordów Gower (ich drugą główną rezydencją był Zamek Swansea), a większość zachowanej do dziś budowli pochodzi z tego okresu. Król Edward I odwiedził zamek w grudniu 1284 roku. Obecne pozostałości są dobrze zachowane, a blanki oferują wspaniałe widoki na zatokę Swansea. Wstęp jest płatny.
}}
[[Plik:Swansea guildhall.jpg|thumb|200px|Guildhall]]
* {{zobacz
| name=[https://www.mumbles-pier.co.uk/ Mumbles Pier] | alt= | url= | email=
| adres=Mumbles | lat=51.5697 | long=-3.98028| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 80. XIX wieku, aby zachęcić większą liczbę pasażerów do korzystania z pociągu Mumbles, molo jest gmachem wiktoriańskiej miłości do oceanu. W porównaniu do wielu molo w kraju, Mumbles ma dość prostą konstrukcję, ale 255-metrowy spacer od początku do końca pozwala na spektakularne widoki na zatokę Swansea. W szczególności zamek Oystermouth i wysokie budynki w centrum miasta są wyraźnie widoczne.
}}
* {{zobacz
| name=Budynki historyczne | alt= | url= | email=
| adres= | lat= | long=| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Duża część centrum Swansea została zniszczona podczas bombardowań wojennych. Mimo to istnieją duże obszary historycznego centrum, które przetrwały i zostały pieczołowicie odrestaurowane. Niektóre z najlepszych przykładów architektury georgiańskiej i wiktoriańskiej można znaleźć na Wind Street (wymawiane ''Wined''), przy czym Salubrious Passage (łączący Wind Street z Princess Way) jest niemal wyłącznie georgiański, chociaż wyróżnienie za najstarsze budynki w tym obszarze przypada Zamkowi Swansea i Cross Keys (zajazd), które są odpowiednio reliktami z XIII i XIV wieku. Na końcu Wind Street i po drugiej stronie głównej arterii prowadzącej z M4 do Swansea znajduje się kilka pięknych tarasów georgiańskich, z których Somerset Place i Cambrian Place są prawdopodobnie najbardziej stylowe. Dylan Thomas Centre na Somerset Place jest również doskonałym przykładem architektury georgiańskiej w stylu doryckim, a obszar (który prowadzi do mariny) ma również imponującą mieszankę budynków wiktoriańskich i edwardiańskich, takich jak kolumnadowe neoklasycystyczne Muzeum Swansea (1841) i Morgan's Hotel (1903). Po drugiej stronie miasta Alexandra Road oferuje kilka doskonałych przykładów architektury edwardiańskiej w stylu odrodzenia baroku, a Glynn Vivian Art Gallery pełni rolę centralnego punktu. Brytyjscy turyści mogą natychmiast rozpoznać niektóre z historycznych ulic Swansea, ponieważ zostały one pokazane w popularnym serialu telewizyjnym ''Doctor Who''.
}}
=== Muzea i galerie ===
* {{zobacz
| name=National Waterfront Museum | alt= | url= | email=
| adres=The, Maritime Quarter | lat=51.616389 | long=-3.938611| wskazówki=
| telefon=+44 1792 638950 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie od 10:00 do 17:00. National Waterfront Museum mieści się w budynku pokrytym walijskim łupkiem i stanowi ekscytujący i innowacyjny sposób na eksplorację rozwoju rewolucji przemysłowej oczami ludzi, których życie dotknęła i zmieniła. Trud, osiągnięcia, porażki i radości są ujawniane poprzez kreatywne wystawy muzeum. Dzieciom szczególnie spodobają się działające maszyny. Są też kawiarnie i sklepy z pamiątkami z widokiem na marinę. Jest to jedna z najbardziej pomysłowych przestrzeni wystawowych w Wielkiej Brytanii i obowiązkowych miejsc do zobaczenia. Wstęp jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Dylan Thomas Centre | alt= | url= | email=
| adres=The, Somerset Place, Marina | lat=51.6192 | long=-3.93583| wskazówki=
| telefon=+44 1792 463980 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 9:00-22:00. Ten wspaniały przykład architektury w stylu doryckim z początku XIX wieku służył jako Swansea Guildhall przez ponad 100 lat. W 1995 stał się Dylan Thomas Centre, kiedy został odnowiony na pamiątkę Swansea, które było gospodarzem brytyjskiego Roku Literatury i Pisarstwa w 1995, a otworzył go były prezydent USA Jimmy Carter. Centrum poświęcone jest twórczości największego literackiego syna Swansea, a oprócz teatru, sali wystawowej i eventowej, w centrum znajduje się również antykwariat i sklep z pamiątkami. Lokalna kuchnia serwowana w restauracji na drugim piętrze jest zdecydowanie polecana. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.swansea.gov.uk/glynnvivian/ Glyn Vivian Art Gallery] | alt= | url= | email=
| adres=The Alexandra Rd | lat=51.62388888888889 | long=-3.9444444444444446| wskazówki=
| telefon=+44 1792 516900 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 9AM-5PM. Galeria mieści się w neobarokowym budynku edwardiańskim, ma stałe wystawy obrazów lokalnych artystów i dobrą kolekcję porcelany ze Swansea. Często organizuje wystawy dzieł sztuki krajowej i międzynarodowej. Bezpłatne.
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.swanseamuseum.co.uk/ Swansea Museum] | alt= | url= | email=
| adres=Victoria Road, Maritime Quarter | lat=51.6178 | long=-3.9381| wskazówki=
| telefon=+44 1792 653763 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 9AM-5PM. Ten neoklasycystyczny budynek drugiej klasy był pierwszym muzeum w Walii i eksponuje tak różnorodne artefakty, jak porcelana ze Swansea i egipska mumia. Sklep z pamiątkami muzeum sprzedaje wysokiej jakości pamiątki. Za darmo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.gowerheritagecentre.co.uk/ Gower Heritage Centre] | alt= | url= | email=
| adres=Parkmill, Gower | lat=51.5835 | long=-4.1035| wskazówki=
| telefon=+44 1792 371206 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum życia wiejskiego wokół czynnego młyna wodnego. Sklep z pamiątkami i kawiarnia na miejscu.
}}
* {{zobacz
| name=[https://egypt.swansea.ac.uk/ Egypt Centre] | alt= | url= | email=
| adres=Singleton Park | lat=51.61015 | long=-3.97881| wskazówki=
| telefon=+44 1792 295960 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Sb 10:00-16:00. Kampus Uniwersytetu Swansea (w pobliżu Taliesin Art Centre). Jedna z najlepszych kolekcji starożytnych egipskich artefaktów w Wielkiej Brytanii poza [[Londyn]]em. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.atticgallery.co.uk/ Attic Gallery] | alt= | url= | email=sales@atticgallery.co.uk
| adres=37 Pocketts Wharf, Maritime Quarter | lat=51.61753 | long=-3.93354| wskazówki=
| telefon=+44 1792 653387 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pt 10:00-17:30, Sob 10:00-16:30. Najstarsza niezależna galeria w Walii, specjalizująca się w sztuce walijskiej tworzonej oddolnie. Wstęp wolny
}}
* {{zobacz
| name=Mission Gallery | alt= | url= | email=
| adres=Gloucester Place, Marina | lat=51.617 | long=-3.9368| wskazówki=
| telefon=+44 1792 652016 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 11:00-17:00. Mała niezależna galeria w przebudowanej kaplicy marynarza. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://1940sswanseabay.co.uk/ 1940s Swansea Bay] | alt= | url= | email=mail@1940sswanseabay.co.uk
| adres=Elba Crescent, Crymlyn Burrows | lat=51.62068 | long=-3.88019| wskazówki=
| telefon=+44 1792 458864 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zamknięte tymczasowo na czas poszukiwań nowej siedziby.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.elysiumgallery.com/#welcome-message Elysium Art Space] | alt= | url= | email=
| adres=16 College St | lat=51.6215 | long=-3.9427| wskazówki=
| telefon=+44 7980 925 449 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czw.-ndz. 11:00-17:00. Prowadzona przez wolontariuszy przestrzeń promująca twórczość początkujących artystów. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=The Nick Holly Studio Gallery | alt= | url= | email=info@nickholly.com
| adres=Exchange Building, Cambrian Place | lat=51.61787 | long=-3.93695| wskazówki=
| telefon=+44 7971 343366 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 10:00-17:00. Prezentuje prace lokalnych artystów. Bezpłatne.
}}
* {{zobacz
| name=Swansea Bus Museum | alt= | url= | email=
| adres=Unit 2, Viking Way, Winch Wen | lat=51.592 | long=-3.964| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-pt 9:00-16:00, niedz 10:00-17:00. Wystawa ponad trzydziestu autobusów, które kiedyś kursowały po ulicach Swansea i zachodniej Walii. Wstęp wolny, mile widziane datki.
}}

=== Parki i miejsca widokowe ===
* {{zobacz
| name=[https://www.visitswanseabay.com/destinations/mumbles/ Mumbles] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=51.568 | long=-3.985| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawna wioska rybacka na zachodnim krańcu zatoki Swansea, malownicze uliczki, [https://www.castlewales.com/oyster.html zamek z XII wieku], modne butiki i doskonałe restauracje sprawiają, że to przedmieście Swansea jest miejscem, którego nie można przegapić. '''Promenada''' w Mumbles oferuje spektakularny widok panoramiczny na zatokę Swansea, a Village Lane (za restauracją Patrick's) to ulica z domkami rybaków jak z pocztówki.
}}
[[Plik:Three cliffs bay gower rb 200507.jpg|thumb|350px|Three Cliffs Bay, Swansea]]
* '''[[Półwysep Gower]]''': pierwszy obszar w Wielkiej Brytanii, który został uznany za „obszar o wyjątkowym pięknie naturalnym”. Jego oszałamiające krajobrazy rozciągają się od piaszczystych plaż po ukryte zatoczki i bujną wieś. Ponadto (w tym ruiny zamku w Swansea) można zwiedzić siedem średniowiecznych zamków. Dom ''Oxwich Bay'', nazwanej najpiękniejszą plażą w Wielkiej Brytanii i jedną z najpiękniejszych na świecie przez ''[https://www.thetravelmagazine.net/ The Travel Magazine]'' w 2007.
* The '''Maritime Quarter''': zabudowa nad zatoką. Bujające się maszty i żagle trzech marin stanowią wspaniałe tło dla teatrów, muzeów, hoteli, kawiarni, barów i restauracji, które walczą o pozycję w tym ciasnym zakątku poza centrum miasta. Południowa strona zwrócona jest w stronę morza, skąd rozciągają się wspaniałe widoki na zatokę Swansea i Mumbles Head.
* {{zobacz
| name=Plantasia | alt= | url= | email=
| adres= | lat=51.6217 | long=-3.93861| wskazówki=
| telefon=+44 1792 474555 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 10:00–17:00. Parc Tawe. Cieplarnia w kształcie dłuta w centrum miasta, z trzema różnymi strefami klimatycznymi i egzotycznymi zwierzętami. Dorośli 3,70 £, dzieci i ulgowi 2,70 £, Passport to Leisure 2,00 £, dzieci poniżej 4. roku życia wchodzą za darmo, a rodzina 12,00 £.
}}
* {{Znacznik|Singleton Park|51.613|-3.9811|typ=natura}}'''[https://www.swansea.gov.uk/singletonpark Singleton Park]'''. Największy park w Swansea, wijący się przez kilka akrów łagodnych, falistych wzgórz i prowadzący w dół do ogrodu botanicznego Swansea Bay w pobliżu Sketty i Swansea University na dolnym końcu, w pobliżu nabrzeża. Główne wejście do parku znajduje się na Mumbles Road, tuż za St. Helen's Stadium.
* {{Znacznik|Clyne Gardens and Country Park|51.5959|-4.0032|typ=natura}}'''[https://www.swansea.gov.uk/clyne Clyne Gardens and Country Park]'''. Bez wątpienia klejnot w koronie parków w Swansea. Początkowo Clyne był prywatnym ogrodem, który kipi florą i fauną skrupulatnie zebraną z całego świata. Posiada międzynarodową kolekcję rododendronów i azalii, które w maju prezentują się najlepiej. Staw w stylu japońskim, z wierzbami i orientalnym mostem, to świetne miejsce na relaks i obserwowanie przepływających chmur. Wejście za pubem Woodman na Mumbles Road w Blackpill. 
* {{Znacznik|Cwmdonkin Park|51.6217|-3.9685|typ=natura}}'''Cwmdonkin Park'''. W Uplands. Klasyczny park wiktoriański, który był ulubionym parkiem Dylana Thomasa, a kilka jego prac zostało tu zainspirowanych. 
* {{Znacznik|Brynmill Park|51.6157|-3.9735|typ=natura}}'''[https://www.swansea.gov.uk/brynmill Brynmill Park]'''. Najstarszy park w Swansea, w Dylan's Uplands, słynący z dużego jeziora łabędzi. 
* {{Znacznik|Jezioro Fendrod|51.6547|-3.9153|typ=natura}}'''Jezioro Fendrod'''. W sercu Swansea Enterprise Park. Ma dużą populację łabędzi i jest zarybiony różnymi gatunkami ryb, takimi jak karpie do 20 funtów, skimmery do leszcz o wadze 8 funtów, liny do 6 funtów, płocie do 2 funtów, a także karasie, jelce, orfy, okonie i płocie. Jest około 75 kołków, z których niektóre są zabetonowane. Jezioro Fendrod otoczone jest publiczną ścieżką.
* {{Znacznik|Rezerwat przyrody Swansea Vale|51.67|-3.90083|typ=natura}}'''[https://www.swansea.gov.uk/swanseavalenaturereserve Rezerwat przyrody Swansea Vale]'''. Na dalekim północno-wschodnim krańcu Enterprise Park. Jest to jedno z niewielu pozostałych miejsc podmokłych w Swansea, w którym znajdują się strumienie, stawy i lasy. Do rezerwatu przyrody można dojechać rowerem lub pieszo. Znajduje się tam kładka i ścieżki rowerowe.
* {{Znacznik|Kilvey Community Woodland|51.629167|-3.920278|typ=natura}}'''Kilvey Community Woodland''' (''Kilvey Hill''). Południowa strona lasu oferuje panoramiczne widoki na zatokę Swansea aż do Mumbles Head i Port Talbot, a także na centrum miasta i doki, podczas gdy zachodnia ściana wzgórza pozwala na nieograniczony widok na dolną dolinę Swansea, północną część centrum miasta, Enterprise Zone i Liberty Stadium. Ponadto na wzgórzu znajduje się szlak rzeźb, szereg ścieżek dla pieszych i kilka dedykowanych tras rowerowych dla rowerzystów górskich. 
* {{Znacznik|Widok na miasto i zatokę Swansea|51.6229|-3.9656|typ=natura}}'''Widok na miasto i zatokę Swansea'''. Jednym z najlepszych miejsc, aby uzyskać panoramiczny widok na miasto i całą zatokę Swansea, jest Pant-y-Celyn Road w Townhill (w pobliżu kampusu Townhill Swansea Metropolitan University). Wzdłuż drogi znajdują się parkingi z widokiem na zatokę, które pozwalają cieszyć się wspaniałymi widokami z wygodnego samochodu. Widok jest szczególnie spektakularny o zmierzchu, gdy słońce zachodzi nad Mumbles Head. Dla odważnych i posiadaczy samochodów z mocnymi hamulcami powrót do centrum miasta brukowaną ulicą Constitution Hill o nachyleniu 1:3. 
* {{Znacznik|Blackpill Beach|51.595|-3.9962|typ=natura}}'''Blackpill Beach''' (''na południowym skraju plaży Swansea Bay''). Blackpill Beach i wpadający do niej strumień Blackpill Stream są wyznaczonymi miejscami o szczególnym znaczeniu naukowym. Podczas przypływu można tam zobaczyć wiele gatunków mew żerujących. 
* {{Znacznik|Crymlyn Bog|51.6364|-3.88833|typ=natura}}'''Crymlyn Bog'''. Crymlyn Bog to największy obszar nizinnego torfowiska w Walii na wschód od centrum miasta Swansea. Jest to obszar Ramsar, Specjalny Obszar o Znaczeniu Naukowym i chroniony Narodowy Rezerwat Przyrody. Jest tam centrum dla zwiedzających z parkingiem. 
* {{Znacznik|Plaża Swansea|51.67|-3.90083|typ=natura}}'''Plaża Swansea'''. 5-milowy (8-kilometrowy) odcinek plaży od Swansea Docks aż do Mumbles z trasą rowerową i promenadą na całej długości.

== Aktywny wypoczynek ==
* '''[https://www.swansea-airport.co.uk/ Port lotniczy Swansea]''' ({{IATA|SWS}}), ☏ +44 1792 208933. Zobacz Swansea i Półwysep Gower z powietrza. Lekcje latania i loty rekreacyjne są obsługiwane przez Cambrian Flying Club i Gower Flight Centre. Lekcje skoków spadochronowych i skoki rekreacyjne na lotnisku w Swansea są obsługiwane przez Skydive Swansea. 
* {{Znacznik|Stadion Swansea Indoor Bowls|51.653 |-3.924|typ=atrakcja}}'''Stadion Swansea Indoor Bowls''', Beaufort Road, Plasmarl, ☏ +44 1792 771728. Międzynarodowy standardowy kryty stadion do gry w kręgle, na którym odbywa się turniej Welsh International Open, będący częścią corocznej trasy World Bowls Tour. Na stadionie znajduje się 6 lodowisk z salą konferencyjną i barem.

=== Aktywności dla dzieci ===
* '''Swansea Bay Rider'''. Kolorowy dziecięcy pociąg lądowy kursuje przez całe lato wzdłuż promenady od St. Helen's Stadium do Southend Gardens, Mumbles. 
* '''Wioślarstwo i minigolf'''. Jezioro do pływania łódką i minigolf między skrzyżowaniem Sketty Lane i Mumbles Road a wejściem do Swansea University. 
[[Plik:Swansea-marina1.jpg|thumb|350px|Swansea Marina]]
* '''Discovery Centre''' (''Brynmill Park''). Pn.-pt. 11:00-17:00, sob.-nd. 11:00-16:00. Centrum oferuje dzieciom możliwość obserwacji i zdobycia wiedzy z pierwszej ręki na temat lokalnej przyrody i dzikiej przyrody. 
* '''The LC'''. Najnowocześniejszy ośrodek rekreacyjny. Więcej szczegółów w sekcji „Pływanie”.

=== Rejsy ===
* '''[https://waverleyexcursions.co.uk/ Waverley Excursions]''' (''punkt startowy - port promowy w Swansea''), ☏ +44 845 130-4647. Historyczny statek MV Balmoral oferuje jednodniowe wycieczki do [[Ilfracombe]] w North Devon i rejsy wokół wybrzeża Gower tylko latem. '''Parowiec kołowy''' Waverley oferuje podobne wycieczki, ale rzadziej. Niektóre podróże są kontynuowane na wyspie [[Lundy]]. 
* '''Euphoria Sailing Ltd''', ☏ +44 1792 234502, info@euphoriasailing.com. Rejsy łodzią motorową i jachtem wzdłuż wybrzeża Gower rozpoczynające się w Swansea Marina lub Oxwich Bay. 
* '''[https://www.gowercoastadventures.co.uk/index.php/ Gower Coast Adventures]''', ☏ +44 1792 540386. Oferuje wycieczki wokół wybrzeża Gower dla maksymalnie 12 osób na dziesięciometrowej łodzi wycieczkowej z widokiem na morskiego węża.

=== Kolarstwo ===
Swansea jest połączona z National Celtic Cycling Trail, a w mieście jest cztery główne trasy.

* '''Szlak Jersey Marine i Fabian Way'''. Prowadzi główną drogą do centrum miasta od wschodu, kilka miejsc o szczególnym znaczeniu, mija Jersey Marine Tower i oferuje widoki na ciężkie zakłady przemysłowe w Baglan Bay i [[Port Talbot]]. 
* '''Szlak River Tawe'''. Biegnie wzdłuż brzegów rzeki Tawe, przechodząc przez dawny obszar przemysłowy, który został ponownie zalesiony, omija Liberty Stadium, dzielnicę biznesową i ostatecznie kieruje się do Swansea Valley. 
* '''Szlak Promenade'''. Biegnie wzdłuż wybrzeża Swansea Bay do nadmorskiej dzielnicy Mumbles, przechodzi przez Marinę i oferuje oszałamiające widoki na zatokę Swansea. W słoneczny dzień, gdy błękitna woda obmywa brzegi promenady, jazda na rowerze tą trasą musi być czymś najbliższym poezji w ruchu. 
* '''Szlak Clyne Valley'''. Biegnie przez Clyne Country Park do wybrzeża North Gower, gdzie łączy się z National Celtic Cycle Trail. Pierwsza część szlaku przebiega przez teren zalesiony, a następnie wije się przez rozległe przedmieścia, zanim dotrze do estuarium Loughor w pobliżu Loughor. Ten szlak prowadzi z Promenade Trail w Blackpill (miejsce to jest oznaczone przez miejsce do pływania dla dzieci). Trasy rowerowe górskie znajdują się po bokach doliny. 
* '''Jazda na rowerze górskim'''. Kilvey Hill ma wydzieloną trasę zjazdową i kilka innych tras dla miłośników rowerów górskich. 
Rowery można '''wypożyczyć''' w następujących sklepach w centrum miasta:

* '''Cycle Centre''', 10 Wyndham Street, ☏ +44 1792 410710. nieczynne w niedzielę. 
* '''Action Bike''', St. David's Square, ☏ +44 1792 464640. czynne codziennie. Rower zostanie dostarczony do hotelu bezpłatnie.

=== Wycieczki samochodowe ===
W Swansea jest kilka przepięknie malowniczych tras. Oto kilka popularnych:

* Centrum miasta - Mayals - Bishopston - Caswell Bay - Langland Bay - Bracelet Bay - Limeslade Bay - Mumbles - centrum miasta.
Aby rozpocząć tę trasę, należy skręcić z centrum miasta na A4067 Mumbles Road i skręcić w prawo na B4436 Mayals Road. Jedź drogą przez Fairwood Common i skręć w lewo w Bishopston Village. Stamtąd kieruj się znakami do powyższych miejsc.

Ta trasa prowadzi przez piękne nadmorskie krajobrazy. Zalecane przystanki: kawiarnia Verdis (Mumbles, nadmorski brzeg zatoki Swansea), kawiarnia Castellamare (nadmorski brzeg zatoki Bracelet) i Mumbles Village (zobacz listę w sekcji „Warto zobaczyć”).

* Centrum miasta - Uplands - Killay - Parkmill - Reynolston - Rhossili - Llangeneth - Oldwalls - Killay - Uplands - centrum miasta. 
Aby rozpocząć tę podróż, należy jechać drogą A4118 przez przedmieścia Uplands, a następnie Killay. Na koniec, po opuszczeniu Upper Killay, droga przebiega przez serce Półwyspu Gower. Podążaj za znakami prowadzącymi do powyższych miejsc.

Ta podróż prowadzi przez typowo brytyjską wieś i kończy się w oszałamiającej zatoce Rhossili. Zalecane przystanki: Parkmill to miejsce, w którym znajduje się Gower Heritage Centre z działającym kołem wodnym, a sklep i kawiarnia Shepards' Village to dobre miejsce na orzeźwienie. W pobliżu wioski Reynolston można zrobić krótki objazd do Cefn Bryn, aby zobaczyć Arthur's Stone (zobacz listę w sekcji „Warto zobaczyć”). Ponadto w Reynolston znajduje się pięknie odnowiony wiejski zajazd „King Arthur's Hotel”, który jest doskonałym miejscem na lunch. W Rhossili znajdują się herbaciarnie, ale atrakcją są tutaj zdecydowanie oszałamiające widoki.

Gdy jedziesz pięknymi wiejskimi drogami, w powietrzu unosi się zapach świeżo skoszonej trawy, a przed Tobą rozpościera się widok na szeroką, błękitną zatokę, słowa słynnego mistrza buddyjskiego — „podróż jest celem” — nigdy nie zabrzmią prawdziwiej!

=== Loty ===
* '''[https://www.gowerflightcentre.co.uk/ Gower Flight Centre]''', Swansea Airport, ☏ +44 1792 298599. Zobacz i Gower Peninsula z powietrza. Loty z lotniska Swansea.

=== Golf ===
Swansea ma wiele doskonałych pól golfowych, wiele z nich z niesamowitym widokiem na morze:

* '''[https://www.clynegolfclub.com/ Clyne Golf Club]''', 118-120 Owls Lodge Ln, ☏ +44 1792 401989. Mayals. 6323 jardów, 18-dołkowe pole golfowe zbudowane na wrzosowisku, par 70 sss72.
* '''[https://www.fairwoodpark.com/ Fairwood Park Golf Club]''', Blackhills Lane, Upper Killay, ☏ +44 1792 297849. 6658 jardów, 18-dołkowe pole mistrzowskie w parku.
* '''INCO Golf Club''', ☏ +44 1792 841257. Clydach
* '''[https://www.morristongolfclub.co.uk/ Morriston Golf Club]''', 160 Clasemont Rd, ☏ +44 1792 796528. Morriston. 5708 jardów, 18-dołkowe pole golfowe.
* '''[https://www.langlandbaygolfclub.com/ Langland Bay Golf Club]''', ☏ +44 1792 361721. Mumbles. 
* '''Pennard Golf Club''', 2 Southgate Rd, ☏ +44 1792 233131. Southgate. 6225 jardów, 18-dołkowe pole golfowe par 71 links

=== Karting ===
* '''[https://www.skidzkarting.co.uk/listing SKIDZ Karting]''', Unit 1, Rear of Queensway, ☏ +44 1792 580927, info@skidzkarting.co.uk. Codziennie od 10:00 do 20:00.

=== Muzyka na żywo ===
'''Bary''' i '''kawiarnie''' oferujące muzykę na żywo:

* '''Albert Hall''' (https://www.albert-hall.co.uk/whats-on/), Craddock Street, enquiries@albert-hall.co.uk. Miejsce z muzyką na żywo w zabytkowym budynku klasy 2. Szeroki wybór restauracji, barów i kawiarni. 
* '''Creature Sound''', 1 Bethesda Street., ☏ +44 1792 301178. 10:00–23:00. Przede wszystkim studio nagraniowe, ale organizuje również wydarzenia i wspiera lokalną społeczność bezdomnych. 
* '''[https://www.facebook.com/thejamjarswansea/?_rdr Jam Jar]''', 216 High Street, ☏ +44 1792 654366 07527246701. Pon.–śr. 9:00–17:00, czw.–sob. 9:00–póź. Muzyka na żywo i wydarzenia. Serwuje kawę, alkohol i posiłki.
* '''[http://www.milkwoodjam.com/Welcome_-_Croeso.html Milkwoodjam]''', 50 Plymouth St, ☏ +44 1792 477577. Miejsce z muzyką na żywo, kawiarnia/bar i studio nagrań. 
* '''No Sign Bar''', 56 Wind St, ☏ +44 1792 465300. Knajpa pochodząca z XVIII wieku, z swobodną atmosferą i dobrym jedzeniem. Zazwyczaj odwiedzana przez osoby powyżej 40. roku życia. 
* '''[https://www.swanseajazzland.co.uk/ Swansea Jazzland]''', ☏ +44 1792 466535. St. James Social Club, St. James Crescent, Uplands. Jazz, jazz i jeszcze więcej jazzu edytuj
* '''[https://www.taliesinartscentre.co.uk/en/ Taliesin Arts Centre]''', ☏ +44 1792 602060. Swansea University. Muzyka z całego świata, w tym znani artyści jazzowi i inni muzycy o międzynarodowej renomie.
* '''[https://www.facebook.com/bunkhouseswansea/ The Bunkhouse]''', 63 Kingsway. Jedno z największych miejsc z muzyką na żywo w Swansea. Duży wybór lokalnych piw. 
* '''The Garage''', 47 Uplands Crescent, Uplands, ☏ +44 1792 475147. Hip-hop, metal, rock i stand-up. 
* '''Uplands Tavern''', 42 Uplands Crescent, Uplands, ☏ +44 1792 458242. Rock i folk, przyciąga tłumy studentów.

=== Życie w naturze ===
* '''[https://www.dryadbushcraft.co.uk/ Dryad Brushcraft]''', 53 Woodcote, Killay, ☏ +44 1792 547213, Info@dryadbushcraft.co.uk. Oferuje wyjątkowe kursy przetrwania na łonie natury w różnych lokalizacjach na Gower.

=== Kina ===
* '''[https://cinemaco.co.uk/#/home Cinema.co]''', 17 Castle Street, info@cinemaco.co.uk. 18:00-północ każdego wieczoru (projekcje zaczynają się o 20:00). Projekcje filmów artystycznych i niezależnych. Dyskusja po projekcji. Dorośli 5 £, studenci 4 £. 
* '''Odeon''', Odeon: Parc Tawe, ☏ +44 333 006 7777. Kina wielosalowe wyświetlające przeboje. 
* '''[https://www.taliesinartscentre.co.uk/en/ Taliesin]''', ☏ +44 1792 602060. Ekrany wysokiej jakości mainstreamowych, niezależnych filmów. 
* '''[https://www.myvue.com/cinemas/index.asp?ci=68 Vue]''', York Street, ☏ +44 8712 24024. Kina wielosalowe wyświetlające przeboje.

=== Paintball ===
* '''[https://teamforceuk.com/laser-tag/ Teamforce UK]''' (''Paintballing &amp; Activity Centre''), Llangyfelach Rd, ☏ +44 845 257 9381.

=== Rozwiązywanie zagadek ===
* '''[https://www.breakoutswansea.com/ Breakout Swansea]''', Kingsway, BreakoutSwansea@gmail.com. Uczestnicy rozwiązują zagadki, aby uciec z pokoju.

=== Wspinaczka skałkowa ===
* '''[https://swmc.org.uk/ South Wales Mountaineering Club]'''.

=== Sport ===
* '''Krykiet''': Swansea jest jedną z siedzib [https://glamorgancricket.com/landing Glamorgan County Cricket Club], jednego z 18 głównych klubów hrabstw, które tworzą angielską i walijską krajową ligę krykieta. Glamorgan gra na {{Znacznik|St Helen's Stadium|51.6125 |-3.965556|typ=atrakcja}}'''stadionie St Helen's'''.
* '''Piłka nożna''': [https://www.swanseacity.com/ Swansea City] („Swans”) gra w piłkę nożną w Championship, drugiej lidze Anglii i Walii. Ich stadionem domowym (pojemność 21 000) jest {{Znacznik|Swansea.com Stadium|51.642833 |-3.934692|typ=atrakcja}}'''[https://www.swanseacity.com/club/swanseacom-stadium Swansea.com Stadium]''' w Landore / Plasmarl SA1 2FA, milę na północ od centrum miasta.
* '''Rugby Union:'''
** '''Ospreys''' to profesjonalna drużyna grająca w United Rugby Championship (dawniej Pro-14), głównie celtyckiej superlidze. Ich stadionem domowym jest stadion St Helen's.
** '''Swansea RFC („All Whites”)''' gra w Welsh Premiership, a ich stadionem domowym jest stadion St Helen's.
* '''Swansea Bay Rally'''. Ważne wydarzenie w kalendarzu rajdów w Wielkiej Brytanii. Odbywa się co roku latem w miejscowościach niedaleko Swansea.

=== Pływanie ===
* Wiele zatok na Półwyspie Gower jest świetnych do pływania. Jednak najpopularniejsze są piaszczyste zatoki {{Znacznik|Langland Beach|51.566667|-4|typ=natura}}'''Langland''' i {{Znacznik|Caswell Beach|51.56885|-4.03336|typ=natura}}'''Caswell'''. Obie te plaże są sezonowo nadzorowane przez ratowników, oferują przebieralnie i toalety oraz są łatwo dostępne z centrum miasta.
* {{Znacznik|Welsh National Pool|51.6075 |-3.988889|typ=atrakcja}}'''[https://www.swanseabaysportspark.wales/ Welsh National Pool]''', ☏ +44 1792 513513. Sketty Lane (''w pobliżu uniwersytetu''). Zapaleni pływacy będą się dobrze bawić w wodach tego basenu olimpijskiego. 
* {{Znacznik|The LC|51.616944 |-3.940556|typ=atrakcja}}'''[https://www.freedom-leisure.co.uk/centres/lc-swansea/ The LC]'''. Pon.-pt. 6:30-22:00, sob.-nd. 8:00-21:00. Maritime Quarter. Nowoczesny kompleks rekreacyjny, który obejmuje maszynę do wytwarzania fal, zjeżdżalnię wodną, ​​sztuczną plażę, strefę do pływania dla dzieci, jedyne w Europie kryte centrum surfingu i pierwszą na świecie zjeżdżalnię wodną. LC oferuje doskonałą alternatywę na deszczowy dzień dla dnia na plaży.

=== Kręgle tenisowe ===
* '''Swansea Tenpin Bowling''', Parc Tawe, The Strand, ☏ +44 871 873 2450. Tenpin znajduje się obok multipleksu Odeon. Oferuje 26 torów do gry w kręgle i salon gier, dwa stoły bilardowe, bar z burgerami Wimpy i bar z napojami.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Grand Theatre|51.618056 |-3.947778|typ=atrakcja}}'''[https://www.swanseagrand.co.uk/ Grand Theatre]''', Singleton Street, ☏ +44 1792 475715. Największy teatr w Swansea, oferujący wszystko, od pantomimy po operę. edit
* {{Znacznik|Brangwyn Hall|51.613611 |-3.960278|typ=atrakcja}}'''Brangwyn Hall'''. Kompleks Guildhall, Victoria Park. Ta wspaniała sala koncertowa z oszałamiającymi panelami British Empire, zamówionymi dla brytyjskiej Izby Lordów, jest głównym punktem corocznego Festiwalu Muzyki i Sztuki w Swansea, drugiego co do wielkości festiwalu tego typu w Wielkiej Brytanii. 
* '''Dylan Thomas Centre''', ☏ +44 1792 463980. Maritime Quarter. Specjalizuje się w sztukach wystawianych przez barda. 
* {{Znacznik|Dylan Thomas Theatre|51.61689 |-3.93722|typ=atrakcja}}'''[https://www.dylanthomastheatre.org.uk/ Dylan Thomas Theatre]''', ☏ +44 1792 473238. Maritime Quarter. Siedziba grupy Swansea Little Theatre, w której Dylan Thomas był aktorem/członkiem, podobnie jak Catherine Zeta Jones. 
* '''South Wales Evening Post Theatre''', 219 High St (''Urban Village''). Teatr jest częścią tzw. centrum kreatywnego z siedzibą w Urban Village. 
* {{Znacznik|Swansea Arena|51.6160884 |-3.9423901694506256|typ=atrakcja}}'''Swansea Arena''', Oystermouth Road, Marina, ☏ +44 1792 804770. Nowoczesne miejsce koncertów i konferencji. Oferuje różnorodne wydarzenia. Na miejscu znajduje się bar i kawiarnia. 
* {{Znacznik|Taliesin Arts Centre|51.61022805 |-3.9789750756279543|typ=atrakcja}}'''[https://www.taliesinartscentre.co.uk/en/ Taliesin Arts Centre]''', ☏ +44 1792 602060. Kampus uniwersytecki, Singleton Park. To tętniące życiem miejsce organizuje szeroki program wydarzeń, w tym pokazy filmowe, średnio dziesięć wystaw gościnnych rocznie oraz szeroką gamę występów na żywo, od tańca i dramatu po jazz i muzykę świata. Nacisk w Taliesin kładziony jest na jakość i innowacyjność. 
* '''[https://volcanotheatre.wales/ Volcano Theatre]''', 27–29 High Street (''kilka minut spacerem na południe od stacji Swansea''), ☏ +44 1792 464790. Innowacyjna grupa teatralna wykonująca oryginalne i odważne dzieła.

=== Wolontariat ===
* '''[https://www.environmentcentre.org.uk/ Swansea Environment Centre]''', Old Telephone Exchange, Pier Street, Marina (''za 5-gwiazdkowym Morgan's Hotel na Adelaide Street''), ☏ +44 1792 480200. Centrum organizuje wolontariat na rzecz ochrony środowiska w tym obszarze; świetna okazja, aby poznać lokalnych mieszkańców i nadać więcej celu swojemu pobytowi w Swansea. 
* '''[https://www.swanseacommunityfarm.org.uk/ Swansea City Farm]''', 2 Pontarddulais Rd, ☏ +44 1792 578384, ray@swanseacommunityfarm.org.uk. Fforestfach. (''Dojazd: autobusy nr 110, 111, 112 i X13 z centrum miasta do przystanku autobusowego Ivorite Arms''). Projekt, którego celem jest „zapewnienie zrównoważonej farmy społecznej, która jest stymulująca i edukacyjna oraz oferuje przyjemne i bezpieczne zajęcia”. Każdy może poświęcić swoją energię i czas na ten trwający projekt (najpierw zadzwoń).

=== Spacery ===
Swansea to świetne miejsce, jeśli lubisz '''spacery'''. Oto kilka łatwo dostępnych tras:

* '''Swansea Marina do Mumbles Pier''': około pięciu mil płaskiego spaceru z pięknymi widokami na zatokę Swansea.
* '''Limeslade Bay do Caswell Bay''': około trzech mil spaceru ścieżką klifową z oszałamiającą scenerią.
* '''Bishopston Valley''': około trzech mil spaceru wzdłuż rzeki, zaczynając tuż pod kościołem Bishopston, spokojna i bujna dolina, która rozlewa się na plażę sztormową. Podróż powrotną można odbyć ścieżką klifową po lewej stronie plaży, stojąc twarzą do morza.

=== Sporty wodne ===
[[Plik:ThreeCliffsBay.jos.500pix.jpg|thumb|250px|Tor Bay i Three Cliffs Bay, Swansea]]
Spokojne wody zatoki Swansea i Oxwich są idealne do uprawiania sportów wodnych, takich jak '''narciarstwo wodne''', '''wakeboarding''', '''kajakarstwo''', '''żeglarstwo dinghy''' i szkolenia w zakresie '''motorówek'''.

* '''Watersports 4 All''', Bishopston, E-main, ☏ +44 1792 234502, fun@watersports4all.com. 
* '''[https://mumblesyachtclub.co.uk/ Mumbles Yacht Club]''', Southend, Mumbles, ☏ +44 1792 369321. 
* '''Mumbles Motor Boat and Fishing Club''', The Pier, Mumbles, Swansea, SA3 4EN, ☏ +44 1792 363832. 
* '''Swansea Yacht and Sub Aqua Club''', South dock, Pumphouse, East Burrows Road, Marina, ☏ +44 1792 469096. 
* '''[https://www.oxwichwatersports.co.uk/ Bay Watersports]''', Seafront at the Slip (''w pobliżu stadionu St. Helens''), ☏ +44 1792 534858. Lekcje windsurfingu i kajakarstwa w zatoce Swansea. Od maja do października, siedem dni w tygodniu. 
* '''[https://www.swanseawatersports.com/ Swansea Watersports]''', The Pilot House, Pilot Wharf, Swansea Marina, ☏ +44 7989 839878, info@swanseawaterports.com. Oferuje szkolenia w następujących dziedzinach w różnych miejscach na Półwyspie Gower: motorówki, żeglarstwo, kajakarstwo, jazda na nartach wodnych, pierwsza pomoc i przetrwanie na morzu. 
* '''Cable Wake Boarding''', Prince of Wales Dock, SA1. 
Niektóre z najlepszych miejsc do surfowania w Wielkiej Brytanii znajdują się w Swansea, a najpopularniejsze są zatoki Llangenith, Caswell i Langland.

* '''[https://www.gowerlive.co.uk/ Gower Live]'''. Widok w czasie rzeczywistym surfowania w zatoce Langland.
* '''Gower Bays Surf Club''', ☏ +44 1792 362192. Mumbles. 
* '''Langland Board Riders''', 19 Croftfield Crescent, Newton, ☏ +44 1792 386104.

=== Joga ===
* '''[https://hotpodyoga.com/studios/swansea/ Hotpod Yoga]''', Madison House, Orchard Street, centrum miasta, ☏ +44 740 1999134, ana.chidzoy@hotpodyoga.com. 
* '''[https://www.facebook.com/karmafitjuice/ Karma Fitness Centre and Juice Bar]''', 13 Strand, centrum miasta, ☏ +44 1792 930019. 
* '''[https://www.urbanzenyogastudio.co.uk/ Urban Zen]''', Little Gam St, centrum miasta (''pomiędzy Oxford St i Western St''), ☏ +44 7734 105301.

== Praca ==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Swansea University'''|51.609722 |-3.980556|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.swansea.ac.uk/ Swansea University]''' ma populację studentów zbliżającą się do 20 000 i od kilku lat jest kolejnym zwycięzcą nagrody ''The Times'' za [https://www.swansea.ac.uk/international/ najlepsze doświadczenie studenckie w Wielkiej Brytanii]. Uniwersytet jest również wymieniany jako jeden z 200 najlepszych uniwersytetów na świecie według QS World University Rankings.
* {{Znacznik|'''University of Wales Trinity St David'''|51.62005100069948 |-3.932508381348939|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.uwtsd.ac.uk/ University of Wales Trinity St David]''', Swansea. Z kilkoma kampusami w całym mieście, uniwersytet słynie z kursów projektowania witraży i mediów cyfrowych.

=== Colleges ===
* {{Znacznik|'''Gower College Swansea'''|51.6224 |-3.9838|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.gcs.ac.uk/ Gower College Swansea]'''

=== Sztuki walki ===
* '''[https://shifuwaters.co.uk/ Shifu Waters Wú Yǐng Quán School Of Kung Fu &amp; Qi Gong]''', Pentwyn Cottage, Cadle Mill, Penllergaer, ☏ +44 790 555 7613, shifujameswaters@gmail.com. Szkoła oferuje szkolenia w stylu Shaolin qi gong i kungfu, a także oferuje masaż refleksologiczny.

=== Sztuki performatywne ===
* '''[https://venueno1.co.uk/ Venue No 1 - Mark Jermin Stage School]''' (''Venue No 1''), 995A Carmarthen Rd, ☏ +44 3330 15111, manager@venueno1.co.uk. Zajęcia ze sztuk performatywnych, kawiarnia, teatr.

=== Żeglarstwo ===
Lekcje żeglarstwa są dostępne w kilku szkołach szkoleniowych w rejonie Swansea:

* '''Mumbles Sailing Club''', Mumbles, ☏ +44 1792 864499. 
* '''Rainbow Sailing''', 14 Cambrian Pl, ☏ +44 1792 467813. Marina. 
* '''Euphoria Sailing''', 34 Eastlands Park, Bishopston, ☏ +44 1792 234502.

== Zakupy ==
* '''Welsh Love Spoons''': duże łyżki rzeźbione w drewnie, które są tradycyjnymi prezentami dla zakochanych.
* '''Tkanina tkana''': dostępna w tradycyjnych walijskich wzorach i sprzedawana jako szale, spódnice i torebki.
* '''Monopoly''': jedna z serii tej słynnej gry oparta na ulicach i zabytkach Swansea.
* '''Laverbread''': specjalność Swansea z wodorostów.
* '''Murroughs Welsh Brew Tea'''. Wysokiej jakości herbaty afrykańskie i indyjskie mieszane w Swansea.
* '''Michton Chocolates'''. Luksusowe czekoladki produkowane w Swansea. 
* '''Salt Marsh Lamb''': lokalnie produkowana jagnięcina Gower salt-marsh, pochodząca od owiec hodowanych na słonych bagnach estuarium Loughor, dostępna u wielu lokalnych rzeźników i na targu w Swansea.

=== Sklepy ===
==== Rękodzieło ====
* '''[https://janinebrown.art/ Crundles]''', 80 Brynymor Rd, ☏ +44 1792 462585. Wysokiej jakości rękodzieło, ubrania etniczne i biżuteria z Azji. 
* '''[http://www.lovespoons.co.uk/ Love Spoon Gallery]''', 492 Mumbles Rd (''blisko skrzyżowania z Newton Road''). Mumbles. Oferuje największy wybór łyżeczek miłości w mieście. 
* '''[https://www.taliesinartscentre.co.uk/en/ Oriel Ceri Richards Gallery]''', ☏ +44 1792 295526. M-Sa. Taliesin Arts Centre, Swansea University. Taliesin’s Oriel Ceri Richards Gallery regularnie organizuje wystawy objazdowe i oferuje doskonały wybór kartek okolicznościowych, biżuterii, ceramiki i innych artykułów rzemieślniczych. 
* '''[https://www.slate-house.co.uk/ Slate House]''', Unit 16, SA1 Business Park, Langdon Road, ☏ +44 1792 448041. Ręcznie robione przedmioty z Walii.

==== Ogólne ====
{{Znacznik|'''Quadrant Centre'''|51.618 |-3.945|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Quadrant Centre''' i {{Znacznik|'''Oxford Street'''|51.6191783110653 |-3.9475432696762844|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Oxford Street''' to główne centra handlowe, w których znajdują się wszystkie typowe domy towarowe i sieciówki. Pomiędzy tymi dwoma obszarami znajduje się znacznie ciekawszy '''targ''' miejski. Choć mieści się w nowoczesnym budynku, Swansea Market może prześledzić swoją historię aż do czasów średniowiecznych i jest największym targiem w Walii. Jest to również dobre miejsce do zakupu lokalnego przysmaku, '''laverbread'''. Laverbread wymaga chłodzenia, aby zachować świeżość. Jeśli podróżujesz, poproś o pakowane próżniowo lub w puszkach.

Na skraju centrum miasta znajduje się szereg dużych, użytkowych centrów handlowych, znanych zbiorczo jako {{Znacznik|'''Parc Tawe'''|51.621667 |-3.939167|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Parc Tawe'''. W kompleksie znajduje się również kino wielosalowe UCI i kręgielnia. {{Znacznik|'''Parc Fforestfach'''|51.65063780959741 |-3.9906976067279647|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Parc Fforestfach''' to pozamiejskie centrum handlowe, w którym mieści się kilka ogromnych sklepów detalicznych. A dla nocnych marków ogromne supermarkety '''Tesco''' między Quadrant Centre a Oystermouth Road w centrum miasta, Parc Fforestfach i Llansamlet, są otwarte przez '''całą dobę'''.

* {{Znacznik|'''High Street'''|51.62334208525535 |-3.9420946238877286|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''High Street''' (''w pobliżu skrzyżowania z College Street'') ma kilka sklepów specjalizujących się w '''plecakach''' i '''sprzęcie turystycznym'''. Jeśli więc twój namiot przecieka lub twoje buty turystyczne się zużywają, to jest to najlepsze miejsce, aby uzupełnić swój ekwipunek przed wyruszeniem na dziką walijską wieś. High Street to kreatywne centrum Swansea, więc wśród teatrów i galerii znajdują się również sklepy specjalistyczne.
* '''Sketty Local Produce Market''', Bishop Gore Comprehensive School, Del-La-Beche Road, Sketty. 9:30-12:30, pierwsza sobota każdego miesiąca 
* {{Znacznik|'''Swansea Market'''|51.618 |-3.95|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[http://www.swanseaindoormarket.co.uk/ Swansea Market]'''. W samym sercu Swansea City Centre, otwarty 6 dni w tygodniu, ma wiele straganów sprzedających lokalne produkty. edit
* {{Znacznik|'''Uplands and Marina Markets'''|51.61652017503671 |-3.937364852036676|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://swanseabaystreetmarkets.co.uk/ Uplands and Marina Markets]''', Gwydr Square, Uplands i Dylan Thomas Square, Marina. Uplands: 9:00-13:00, ostatnia sobota każdego miesiąca. Marina: 10:00-15:00, druga niedziela każdego miesiąca. W pełni rozwinięte targi uliczne oferujące świeże pieczywo, owoce, rośliny i rękodzieło

==== Ksiązki ====
* '''[http://cover-to-cover.co.uk/ Cover to Cover]''', 58 Newton Road, Mumbles, ☏ +44 1792 366363, sales@cover-to-cover.co.uk. Pon.-Sob. 10:00-17:00, Niedz. 11:00-16:00. Niezależna księgarnia z szeroką gamą tytułów. 
* '''[https://www.dylans.com/ Dylan's Bookstore]''', The Old Manse, 5 Summerland Lane, Newton, ☏ +44 1792 360483, +44 1792 655266, +44 7850 759199, jefftowns@dylans.com. Specjalizuje się w twórczości Dylana Thomasa. 
* '''Waterstones''' (''Oxford Street i University'').

== Gastronomia ==
[[Plik:Laverbread.jpg|thumb|Laverbread na sprzedaż na targu w Swansea]]
* '''Lody'''. Ze względu na napływ włoskich rodzin do tego obszaru na początku XX wieku, Swansea zyskała całkiem niezłą reputację dzięki swoim kubkom i rożkom. Chociaż istnieje kilka doskonałych marek, krajowo cenione '''lody Joe's''' są zdecydowanie najsłynniejsze, a ich salony są szanowanymi instytucjami w mieście. W rzeczywistości często mówi się, że żadna wizyta w Swansea nie jest kompletna, dopóki nie spróbujesz lodów Joe's.
* '''Laverbread'''. Ta śniadaniowa specjalności Swansea zrobiona z wodorostów jest pyszna, obtoczona w owsiance i lekko podsmażona lub po prostu podgrzana i podawana na posmarowanym masłem toście. Poproś hotel, aby podawał je na śniadanie lub odbierz puszkę lub opakowanie próżniowe w Swansea Market.
* '''Walijskie ciasteczka'''. Ciasta przypominające bułeczki, nadziewane rodzynkami i oprószone cukrem. Dostępne w większości piekarni, ale najlepiej podawać je na gorąco prosto z patelni w Swansea Market.
* '''Welsh Rarebit'''. Swansea to dobre miejsce, aby spróbować tej walijskiej specjalności, roztopionego sera doprawionego piwem i ziołami. Zazwyczaj podaje się go na tostowanym chlebie z sałatką.
* '''Sercówki''' Są one zbierane na bagnach w pobliskim estuarium Loughor. Sercówki są sprzedawane na targu w Swansea.
* '''Jagnięcina Salt Marsh''' To mięso jagniąt pasących się na słonych bagnach. Mięso z tych jagniąt ma subtelnie inny smak niż jagnięcina sprzedawana w supermarketach. Lokalna jagnięcina z bagien słonych z Gower pochodzi od owiec hodowanych na słonych bagnach estuarium Loughor. Jagnięcinę z bagien słonych można kupić w wielu lokalnych sklepach mięsnych i na targu w Swansea, a także jest serwowana w najlepszych restauracjach z lokalną kuchnią w mieście, takich jak Bizzy Lizzies Bistro i restauracja Fairyhill (patrz poniżej).

=== Restauracje ===
W Swansea roi się od wysokiej jakości restauracji: ponad sto w samym centrum miasta. Wind Street oferuje bary tematyczne i wysokiej jakości '''kuchnię międzynarodową'''. Wysokiej jakości '''chińskie''' jedzenie na High Street i Princess Way. St. Helen's Road oferuje '''indyjskie''' dania na wynos i na miejscu (również wysokiej jakości restauracje na Walter Road i przy Mumbles Road w Blackpill), '''włoskie''', '''tureckie''' i '''indonezyjskie'''. Tanie i doskonałe dania wegetariańskie na 8 Cradock Street, przy Kingsway. [https://www.environmentcentre.org.uk/ Environment Centre], Pier Street, Marina oferuje tanią i doskonałą kawę '''fair trade''' i przekąski.

Grape and Olive na szczycie Meridian Tower w Marina oferuje niesamowite widoki na zatokę Swansea

Mumbles Road w Mumbles oferuje szeroki wybór restauracji. Sprawdź Verdi's na nabrzeżu Mumbles, aby uzyskać wspaniałe widoki przy cappuccino.

'''Joe's Ice-cream Parlours''' znajdują się na St. Helen's Road, w pobliżu Guildhall i w pobliżu poczty na Mumbles Road w Mumbles.

Poniżej znajduje się bardzo krótka lista popularnych restauracji w centrum miasta i okolicy mariny.

=== Oszczędnie ===
'''Amerykańska'''
* '''Charlie's Chowder''', 2 Prospect Pl, ☏ +44 1792 411074. Marina (w pobliżu Morgan's Hotel). Pn Wt 11:00-17:00, Wt-Sb 11:00-północ. Serwuje wspaniałe dania Nowej Anglii w prostym stylu Nowej Anglii.

'''Kawiarnie (angielskie śniadanie)'''
* '''Coffee's Been''', Parter, 55 Walter Rd. 
* '''Espresso Bar''', 65 High Street, ☏ +44 1792 653469. To niepozorna mała kawiarnia naprzeciwko stacji kolejowej w Swansea. Rano serwują śniadania smażone na patelni. W porze lunchu serwują kilka brytyjskich klasyków, takich jak paszteciki i pieczone obiady. Oprócz jedzenia na talerzach serwują robione na zamówienie kanapki i bagietki oraz kawę. To doskonałe miejsce, aby się najeść, gdy jest trochę czasu do zabicia przed odjazdem kolejnego pociągu. 
* '''HQ Urban Kitchen''', The Old Police Station, Orchard Street (''Skręć w prawo po wyjściu ze stacji. The Old Police Station znajduje się pięć minut spacerem.''), info@hqurbankitchen.co.uk. Pon.-Sob.: 9:00-16:00. Przedsiębiorstwo społeczne. Ekologiczne opakowania. Lokalne składniki. Specjalizuje się w treściwych daniach kuchni brytyjskiej/kontynentalnej. Kawa. Kreatywna przestrzeń. 
* '''Kardomah''', Morris Buildings, 11 Portland St. 
* '''Sams Café''', St. Helens Road. 
* '''Uplands Diner''', 69 Uplands Crescent. Dom „Bestii” - ogromne śniadanie, trzeba zobaczyć, żeby uwierzyć.

'''Kawiarnie (Fish and Chips)'''
* '''Roma''', Bryn-y-Mor Road. 
* '''Windsor Cafe''', 3 Cradock St.

'''Chińska'''
* '''April's Cafe''', 19 Mansel St, ☏ +44 1792 455422. 
* '''April's Cafe 2''', 83 Brynymor Rd, ☏ +44 1792 455422. 
* '''China Deli and Cafe''', 42 St. Helens Rd. Smaczne, autentyczne dania chińskiej kawiarni, doskonała wartość. 
* '''Oriental Garden''', 18-23 Anchor Court, Victoria Quay, Maritime Quarter (''blisko Waterfront Museum i The LC''), ☏ +44 1792 464600. Kuchnia w formie bufetu z co najmniej 40 daniami na zmianę.

'''Indyjska'''
* '''Indian Scooner''', 18 Anchor Court, Victoria Quay, Marina, ☏ +44 1792 649301. 
* '''Nawab Tandoori''', 12 Christina St, ☏ +44 1792 470770. 
* '''Anarkali Tandoori''', 79-80 St. Helens Rd, ☏ +44 1792 650549. 
* '''Gulshan''', 74 St. Helens Rd, ☏ +44 1792 456390.

'''Indonezyjska'''
* '''Garuda''', 18 St. Helens Rd, ☏ +44 1792 653388.

'''Międzynarodowa'''
* '''Cafe Continental''', 37 Castle St, ☏ +44 1792 654663.

'''Meksykańska'''
* '''[https://www.facebook.com/elmercadoswansea/ El Mercado]''', Swansea Market, ☏ +44 1792 930694. Wt-Ndz 11:00-16:00. Świeżo przyrządzane dania meksykańskie. Stoisko ma spore grono fanów wśród miłośników meksykańskiego jedzenia. Tylko na wynos.

'''Tajska'''
* '''Lemongrass''', 43 St Helens Rd, ☏ +44 1792 654764. 
* {{Znacznik|'''The Bay View'''|51.612721 |-3.959100|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Bay View''', 400 Oystermouth Rd, ☏ +44 1792 652610. W pobliżu Guildhall restauracja oferuje wspaniałe widoki na zatokę Swansea i jest połączona z barem typu lounge. Dobre, niedrogie posiłki.

'''Wegetariańska'''
* '''[https://www.facebook.com/canteen18/ Canteen 18]''', 18 Brynymor Road, ☏ +44 1792 555518. Codziennie 10:00–16:00. Wegańska restauracja serwująca przepyszne dania. 
* '''Khusi Khana''', 36 St Helens Rd, ☏ +44 1792 411076. Indyjskie przekąski i fast food. 
* '''[https://govindasvegetarianrestaurant.org/ Govinda's]''', 8 Cradock St (''od Kingsway''), ☏ +44 1792 468469. Pn.–czw. 12:00–15:00, pt. sob. 12:00–18:00. Zamknięte w niedziele. Tanie i naprawdę doskonałe jedzenie. Dania indyjskie to specjalność, ale same desery są warte odwiedzenia. 
* '''Retreat''', 2 Humphrey St (''od Walter Road''), ☏ +44 1792 457880. Wegańska, mała kawiarnia na uboczu.

'''Walijska/brytyjska'''
* '''[https://www.facebook.com/thekitchentablecafe/ The Kitchen Table]''', 626 Mumbles Rd, ☏ +44 1792 367616. Wt-Sob 10:00-16:00, Sob 18:30-21:30. Mumbles. Zdrowe posiłki przygotowywane z lokalnych składników.

=== Umiarkowanie ===
'''Chińska (kantońska)'''
* '''Dragons Nest''', 12 High St, ☏ +44 1792 644868. Jedyna chińska restauracja w okolicy Swansea serwująca Dim Sum. Doskonałe jedzenie i świetna obsługa. 
* '''Evergreen Cantonese''', 9 St Helens Rd, ☏ +44 1792 466787. 
* '''[https://www.facebook.com/gigigaochinese/ Gigi Gao]''', 18-23 Anchor Court, Victoria Quay, Marina, ☏ +44 1792 653300. 11:00-22:00. Restauracja z widokiem na nabrzeże. Wyjątkowe jedzenie. Żywy chiński wystrój. Miejsca do siedzenia na zewnątrz. 
* '''Rendez-Vous''', ☏ +44 1792 467113. St. Davids Square, Princess Way. Kuchnia francuska i chińska, doskonałe jedzenie, świetna obsługa. 
* '''Sea Garden''', ☏ +44 1792 872886. Penclawdd Road, Penclawdd. 
* '''The Emperor''', 206 High St, ☏ +44 1792 652888. 
* '''Wild Swan''', 14 Orchard St, ☏ +44 1792 472121.

'''Wschodnioazjatycka'''
* '''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100050001167191 Rainbao]''', Unit 3/3a 23-26 Princess Way (''blisko Kingsway''). Codziennie od południa do 23:00. Otwarta kuchnia. Specjalizujemy się w tajwańskich bułeczkach na parze z wyborem nadzienia, japońskich gyozach i curry katsu, kantońskich dim sum, koreańskiej wieprzowinie i kimchi. Wiele opcji wegańskich i wegetariańskich.

'''Food court'''
* '''[https://www.albert-hall.co.uk/about/ Albert Hall]''', Cradock Street, enquiries@albert-hall.co.uk. Pn.-Wt.: 9:00-18:00, Śr.-Sb.: 9:00-22:30, Nd.: 9:00-20:00. Szeroka gama wysokiej jakości restauracji i kawiarni w strefie gastronomicznej. Budynek wpisany na listę zabytków klasy 2. Sala koncertowa. 
* '''[https://foundersandco.uk/ Founders &amp; Co.]''', 24 Wind Street, ☏ +44 1792 962710. 9:00-północ. Innowacyjna przestrzeń dla sprzedawców oferujących kuchnię japońską i indyjską, pizzę, burgery rzemieślnicze, jedzenie uliczne, kawę i piwo rzemieślnicze itp. Founders &amp; co mieści również emporium z rękodziełem projektantów i wielofunkcyjną salę eventową. Regularna muzyka na żywo i wystawy sztuki.

'''Francuska'''
* '''[https://www.bouchonderossi.co.uk/ Bouchon De Rossi]''', 217 Oxford St, ☏ +44 1792 655780. 
* '''Pant-y-Gwydr''', 178 Oxford Street, ☏ +44 1792 455498.

'''Grecka'''
* '''[https://www.facebook.com/greekflavoursbyalexanter/ Greek Flavours]''', 32 Kingsway, ☏ +44 1792 381143. Niedz.-śr. 9:30-22:00, pt. sob. 9:30-22:30. Szeroki wybór greckiego jedzenia i przekąsek. Wysoko oceniana za obsługę i standard posiłków. Jasna i przestronna restauracja. Bar.

'''Indyjska'''
* '''[https://www.facebook.com/adelinasbarandkitchen/ Adelinas Bar &amp; Indian Kitchen]''', Patti Pavilion, Victoria Park, Brynmill, ☏ +44 1792 475444. Pn.-Sb. 17:00-22:30, Nd. 12:00-22:00. Szeroka gama dań tradycyjnych i fusion serwowanych w zabytkowym budynku. Widok na park. Radosna atmosfera. 
* '''Anarkali Tandoori Restaurant''', 80 St. Helens Rd, ☏ +44 1792 650549. 
* '''Bengal Brasserie''', 67 Walter Rd, ☏ +44 1792 641316. Uplands. 
* '''Cafe Saffron''', 1 Wind St, ☏ +44 1792 477771. 
* '''K2''', 91-92 Mansel St, ☏ +44 1792 465015. 
* '''Miahs''', St. Helens Rd (''w zabytkowym budynku dawnego kościoła''), ☏ +44 1792 466244. 
* '''Mumbai''', Mill Lane, Blackpill (''naprzeciwko Blackpill Lido na Mumbles Road''), ☏ +44 1792 402402. Nowoczesna i przestronna atmosfera z niesamowitym jedzeniem. Bardzo polecam. 
* '''Patti Raj''', Victoria Park, Gorse Ln (''w wspaniałym Patti Pavailion w Victoria Park''), ☏ +44 1792 475444. 
* '''[https://www.rasoiwaterfront.co.uk/ Rasoi Waterfront]''', 3-4 J Shed, Kings Road, Marina (''przy Langdon Road''), ☏ +44 1792 462350, info@rasoiwaterfront.co.uk. Pt–Nd i święta bankowe 12:00–23:30; Pn–Czw 12:00–14:30, 17:30–23:00. W przebudowanym magazynie. Przytulny i ciepły wystrój uzupełnia doskonałe posiłki i obsługę.
* '''The Seaview Tandoori''', 728 Mumbles Rd, ☏ +44 1792 361991. Mumbles.
* {{Znacznik|'''Vojon'''|51.61893 |-3.95089|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Vojon''', 13 St. Helens Road, SA1 4AW, ☏ +44 1792 466658. Doskonały stosunek jakości do ceny, obsługa jest nieco powolna. 7–18 GBP.

'''Międzynarodowa'''
* '''Chelsea Cafe''', 17 St. Marys St (''od Wind Street''), ☏ +44 1792 464068. Popularne wśród młodych, obiecujących ludzi. 
* '''[https://www.facebook.com/HoogahSwansea/ Hoogah]''', 68 Brynymor Road, ☏ +44 1792 449731. 10:00–23:00. Ciepły i przytulny bar-kawiarnia serwujący doskonałe dania kuchni brytyjskiej i włoskiej. Specjalnością są pizze na zakwasie. 
* '''Ice''', 64 Wind St, ☏ +44 1792 646111. 
* '''The River House''', Kings Road, SA1 (''w pobliżu Sail Bridge''), ☏ +44 1792 649060. Elegancka restauracja i salonik z widokiem na Sail Bridge. Pyszna i innowacyjna kuchnia.

'''Włoska'''
* '''Ask''', 6 Wind St, ☏ +44 1792 477070. 
* '''Bella Ciao''', 37 Castle Street (''powyżej Castle Square''), ☏ +44 1792 387742. Wt-Czw 12:00-22:00, Pt So 12:00-23:00, Nd 12:00-21:00. Restauracja rodzinna. Autentyczna kuchnia sycylijska. Przyjazna atmosfera. Fantastyczne jedzenie. Centralna lokalizacja. 
* '''Bella Napoli''', 66 Wind St, ☏ +44 1792 644611. 
* '''Vivaldi Ristorante''', 29 Singleton St, ☏ +44 1792 456780. 
* '''La Bussola''', 217 Oxford St, ☏ +44 1792 655780. 
* '''Pizzeriea Vesuvio''', 200-201 Neath Road, Landore, ☏ +44 1792 648346.
* '''Topo Gigio''', 55 St. Helens Rd, ☏ +44 1792 467888. 
* '''[https://www.verdis-cafe.co.uk/ Verdi's]''' (''kawiarnia i restauracja''), Knab Rock, Southend, Mumbles, ☏ +44 1792 369135. Prawdopodobnie najbliższa rzecz w Wielkiej Brytanii do autentycznej włoskiej kawiarni-restauracji nad morzem, a ogromne okna z taflami szkła oferują spektakularne widoki na zatokę Swansea. Autobusy jadące do Limeslade zatrzymują się tutaj. Alternatywnie można dotrzeć tam pieszo promenadą - dziesięć minut spacerem od Mumbles Village.

'''Jamajska'''
* '''Marley Vibes''', 10-11 High Street. pon-sob południe-9 wieczorem. Autentyczna jamajska kuchnia w ciepłym i przyjaznym otoczeniu.

'''Japońska'''
* '''[https://joyato.co.uk/ Joyato]''', Salubrious Court, Salubrious Place (''obok kina Vue''), ☏ +44 1792 399488, swansea@joyato.co.uk. Pn.-Czw. 16:30-22:00, Pt. Sob. 12:00-23:00, Nd. 12:00-22:00. All-you-can-eat. Specjalizuje się w sushi i daniach z grilla. Duża otwarta restauracja. Jasne wnętrze. 
* '''Nishimura''', 580 Mumbles Road, Mumbles. Sushi, japońskie makarony, pudełka bento, japońska popołudniowa herbata. Ciepły i nowoczesny wystrój wnętrz. 
* '''RyuGin''', 83 Brynymor Road, ☏ +44 1792 653222. Śr-Sb 12:00-14:30, 17:15-22:15; Wt 17:15-22:15. Świeże sushi i makaron w kompaktowej, ale jasnej przestrzeni. 
* '''[https://www.wagamama.com/restaurants/swansea/swansea Wagamama]''', Unit 14, City Gates, Wind Street, ☏ +44 1792 940219. Niedz-Cz 12:00-22:00, Pt So 12:00-23:00. Specjalizuje się w ramen, donburi, teppanyaki, curry, sałatkach. Szeroki wybór dań wegetariańskich i wegańskich.

'''Libańska/perska'''
* '''Kan Zaman Restaurant''', 67 Brynymor Rd, ☏ +44 1792 465665. Relaksująca atmosfera i szeroki wybór dań. 
* '''Shiraz Restaurant''', 696 Mumbles Rd, ☏ +44 1792 107760. Mumbles. Duży wybór dań kuchni bliskowschodniej z niezakłóconym widokiem na zatokę Swansea.

'''Śródziemnomorska'''
* '''Grape &amp; Olive''' (''Brains''), Meridian Tower, Trawler Road, ☏ +44 1792 462617, grape.olive@sabrain.com. Restauracja typu penthouse w najwyższym budynku w Walii ze spektakularnym widokiem na centrum Swansea i zatokę. Dostępny jest dostęp do Wi-Fi, a imprezy są organizowane. 
* '''The Mediterranean''', 640 Mumbles Rd, ☏ +44 1792 363666. Mumbles. Mała restauracja z mnóstwem charakteru i doskonałym jedzeniem.

'''Meksykańska'''
* '''[https://www.facebook.com/pinatasbar/ Piñatas Burrito Bar]''', 8 Strand (''wejście od Strand lub przez alejkę od Wind Street (alejka jest wyraźnie oznaczona znakami barrito)''), ☏ +44 7541 992863. Śr Czw 17:00-22:00, Pt-Nd 12:00-22:00. Autentyczne i smaczne dania meksykańskie. Dobry wybór dań wegetariańskich i wegańskich.

'''Ogólnoazjatycka'''
* '''Cosmo''', 16 Castle Street, SA1 1JF, ☏ +44 1792 456666. Restauracja bufetowa. Serwuje szeroki wybór dań kuchni azjatyckiej. Bardzo ładny wystrój.

'''Tajska'''
* '''Thai Elephant''', Ice House, Kings Road, SA1, ☏ +44 1792 650050. Mała, ale przytulna restauracja serwująca autentyczne dania tajskie.

'''Turecka'''
* {{Znacznik|'''Istanbul'''|51.61875 |-3.95130|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Istanbul''', 22B St Helens Road, SA1 4AP, ☏ +44 1792 654966. 10:00-23:00. Bezpretensjonalna, ale doskonała turecka restauracja z bardzo przyjazną obsługą. Porcje są duże i tanie. 8-20 £. 
* '''Mediterranean''', 640 Mumbles Road, Mumbles, ☏ +44 1792 363666. Świetna, praktyczna kuchnia turecka.

'''Wegetariańska'''
* '''[https://www.facebook.com/CrumbsKitchenSwansea/ Crumbs Kitchen]''', 2 Gwydr Square, Uplands, ☏ +44 1792 456258. Pyszne, zdrowe i innowacyjne. 
* '''The V Hub''', 32 Craddock Street, ☏ +44 7929 203653. Śr.-pt. 9:00-16:30, sob. 9:30-15:30. Restauracja wegańska. Doskonałe dania fusion. Wyjątkowe desery. Jasne, wielokolorowe sofy, drewniane podłogi, ceglane ściany.

'''Wietnamska'''
* '''Vietnam Restaurant''', 36 Uplands Crescent, Uplands, ☏ +44 1792 650929.

'''Walijska/brytyjska'''
* '''Bizzy Lizzies Bistro''', 55 Walter Road, Uplands, ☏ +44 1792 473379. 
* '''Dylan Thomas Centre''', ☏ +44 1792 463980. 
* '''Hanson at the Chelsea''', Ty Castell House, 17 Mary St, ☏ +44 1792 464068. 
* '''The Gower Kitchen''', 39 Uplands Crescent, ☏ +44 1792 476344. 
* '''Sketty Hall''', Sketty Lane, Sketty, ☏ +44 1792 284011. W pięknej białej rezydencji w stylu georgiańskim na rozległym terenie Singleton Park, ta restauracja oferuje wyjątkowo spokojną i relaksującą atmosferę. 
* '''The Pump House''', ☏ +44 1792 651080. Pump House Quay, Maritime Quarter.

=== Ekskluzywnie ===
'''Francuska'''
* '''[https://www.bistrotpierre.co.uk/locations/mumbles/ Bistro Pierre]''', 3 Oyster Wharf, Mumbles Road, Mumbles, ☏ +44 1792 365040. Pn.-pt. 12:00-15:00, 17:00-22:00; Sob. Niedz. 12:00-21:00. Wysokiej jakości kuchnia francuska i sezonowe menu. Lokalizacja nad morzem, oferująca wspaniałe widoki na zatokę Swansea. Dwudaniowy lunch z ustaloną ceną 11,95 GBP. Dwudaniowe menu przed teatrem za 14,95 GBP.

'''Indyjska'''
* {{Znacznik|'''Rose Indienne'''|51.616273 |-3.956607|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.rose-indienne.co.uk/ Rose Indienne]''', 73-74 St. Helens Road, ☏ +44 1792 467000. Swansea. 

'''Włoska'''
* '''[https://www.gallinisrestaurant.co.uk/ Gallinis]''', Unit 3, Fishmarket Quay, Marina, ☏ +44 1792 456285, gallinisrestaurant@outlook.com. Codziennie od południa do 14:30, od 18:00 do północy. Doskonała tradycyjna kuchnia włoska. na nabrzeżu przy marinie.

'''Międzynarodowa'''
* '''[https://www.rokmumbles.co.uk/ RoK Restaurant]''', Bracelet Bay, Mumbles (''podczas podróży z Mumbles, po lewej stronie po minięciu Mumbles Head''), ☏ +44 1792 712210, info@secrethg.co.uk. Czw. Pt. 12:00-14:30, 17:30-21:00; Sob. 12:00-21:00; Niedz. 12:00-17:00. Restauracja z wykwintną kuchnią. Ciepłe i kameralne wnętrze. Nieograniczony widok na Bracelet Bay. Doskonałe jedzenie. 
* {{Znacznik|'''Truffle'''|51.616423 |-3.959752|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://truffleswansea.com/ Truffle]''', 1A King Edward's Rd, ☏ +44 1792 547246.

'''Śródziemnomorska/hiszpańska'''
* '''[https://elpescador.co.uk/ El Pescador]''', Trawler Road, Marina, ☏ +44 1792 464947. Wt-Niedz 12:00-21:30. Autentyczna kuchnia hiszpańska z nowoczesnym akcentem. Solidne drewniane stoły. Widok na nabrzeże mariny. Wysoko oceniane za jedzenie i atmosferę. 
* {{Znacznik|'''La Braseria'''|51.619168 |-3.938597|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://labraseria.com/ La Braseria]''', 28 Wind St, ☏ +44 1792 469683. Ulubione miejsce Catherine Zeta-Jones.

'''Walijska/brytyjska'''
* '''[https://www.altitude28skybar.co.uk/ Altitude 28 Sky Bar and Restaurant]''' (''Altitude 28''), Top Floor, Meridian Tower, Trawler Road, Maritime Quarter, ☏ +44 1792 712-772, reservations@altitude28skybar.co.uk. Codziennie: 12:00-21:30. Menu brytyjskie i kontynentalne. Eleganckie wnętrze. Najwyżej położona restauracja w Walii. Widok na marinę i zatokę Swansea. Doskonałe posiłki. Kawa i koktajle. 
* '''Langland's Brasserie''', Brynfield Road, Langland, ☏ +44 1792 363699, info@langlandsbrasserie.co.uk. Elegancka, nowoczesna brytyjska restauracja z fantastycznym widokiem na zatokę Langland. Składniki są organiczne, jeśli są dostępne. 
* '''[https://www.nortonhousehotel.co.uk/ Norton House]''', Norton Road, Mumbles, ☏ +44 1792 403210, enquiries@nortonhousehotel.co.uk. Codziennie od 17:00 do 21:00, czwartek-sobota od 12:00 do 15:00, niedziela od 14:00 do 15:00. Cicha i elegancka atmosfera. Historyczne otoczenie dworu. Lokalne składniki. Doskonałe desery. 
* '''[https://www.mpwrestaurants.co.uk/our-brands/steakhouse-bar-and-grill/swansea Marco Pierre White Steakhouse]''', Bar &amp; Grill, Unit 5, J Shed Arcade, King's Road, Marina, ☏ +44 1792 480749. Codziennie od 12:00 do 23:00. Wysokiej jakości steki. Widok na nabrzeże mariny. Znajduje się w zabytkowym budynku. 
* '''Quay Three''', Trawler Road, Marina (''pięć minut jazdy od centrum miasta''), ☏ +44 1792 462251. Wtorek-niedziela od 8:30 do późna (nieczynne w niedzielę wieczorem). Elegancki delikates, bar, kawiarnia i restauracja. Świetne miejsce do obserwowania łodzi przy cappuccino. 
* '''Papa Sanchos''', College St, ☏ +44 1792 454647. Restauracja Stone Grill. 
* '''Slice''', 73-75 Eversley Road, Sketty (''pięć minut jazdy od centrum miasta''), ☏ +44 1792 290929. Czw.-Sob. 12:00-14:00, 18:30-21:00. Doskonałe dania przyrządzane z lokalnych produktów i sezonowych składników. Slice zdobyło dwie nagrody „Which” za kuchnię. 
* '''Swigg''', Unit 18 Waterfront Museum, Marina, ☏ +44 1792 655666, theswigg@gmail.com. 7:30-23:00. Położony nad brzegiem morza Swigg funkcjonuje jako fajna kawiarnia w ciągu dnia i wyrafinowany bar nocą. 
* '''[https://theshedsa1.com/ The Shed]''', Unit 1&amp;2 J-Shed, Kings Road, Marina, ☏ +44 1792 712120, info@theshedsa1.com. Wt 5-11PM, Wt-Sb 12-11PM, Nd: 12-18. Znajduje się w zabytkowym budynku. Wykwintna kuchnia. Lokalne składniki. Wyrafinowane wnętrze. Blisko nabrzeża.

== Życie nocne ==
* Najbardziej ruchliwym i najżywszym barem w Swansea jest historyczna '''Wind Street''' (odpowiednio wymawiana jako ''Wined'') i okolica, gdzie znajduje się również wiele najlepszych restauracji w Swansea.
* '''Wind Street''' stanowi centrum nocnego klubu i baru w mieście, a w piątkowe lub sobotnie wieczory słowa Dylana Thomasa, chociaż pierwotnie odnosiły się do śmierci, wydają się w jakiś sposób odpowiednie do opisania nastroju imprezowiczów: „Nie idź łagodnie w tę dobrą noc,... płoń i szalej pod koniec dnia; szalej, szalej przeciwko umieraniu światła”.
* Innym popularnym miejscem jest obszar '''Brynymor Road'''. Obszar ten ma bardziej swobodną atmosferę niż Wind Street i jest popularny wśród wielu studentów uniwersyteckich mieszkających w pobliżu. W okolicy znajduje się również kilka doskonałych międzynarodowych restauracji serwujących kuchnię włoską, francuską, śródziemnomorską, tajską i indyjską.
* '''Uplands''' to najbardziej artystyczna dzielnica Swansea. Znajdziesz tu niezależne restauracje, bary i kawiarnie, natomiast w dzielnicy Mumbles znajdziesz kilka uroczych starych pubów i szereg charakterystycznych kawiarni, z których wiele oferuje widok na morze.

=== Kawa i herbata ===
W Swansea panuje wspaniała kultura kawiarniana, która narodziła się na początku XX wieku, gdy do miasta przybyło wiele włoskich rodzin, a później rozszerzyła się wraz z powstawaniem lokalnych, niezależnych lokali.

'''City Centre/Marina'''
* '''Americanos''', Prince of Wales Docks, Kings Road, SA1, ☏ +44 1792 468230. Czw.-ndz. 15:00-północ. Muzyka na żywo w piątki i soboty. Kawiarnia/bar jazzowy nad wodą serwujący przekąski i tapas. 
* '''[https://www.facebook.com/basekampswansea/ BaseKamp]''', King's Lane. Niedz.-czw. 8:00-16:30, pt. 8:00-16:30, 17:00-22:00; sob. 8:00-16:30, 17:00-22:00. Przestronna kawiarnia w zabytkowym budynku. Mikro-palarnia, doskonała kawa i posiłki. 
* '''[https://www.facebook.com/bogartsCBDcoffeehouse/ Bogarts CBD Coffee House]''', 11 St Helen's Road. 8:00-18:00. Spokojna atmosfera, dobra kawa. Specjalizuje się w oferowaniu suplementów z kannabidiolem (CBD). 
* '''Boobo Tea''', 6 Plymouth Street (''skręć w lewo po wyjściu z wejścia Quadrant Shopping Union Street''), ☏ +44 1792 449881. Pn.-Sb.: 11:00-18:30, Nd.: 12:00-17:00. Autentyczna tajwańska herbata bąbelkowa. Herbaty owocowe. Różnorodne dodatki. Jasne i proste wnętrze. edycja
* '''Chai Stop''', 12 Mansel Street. Sob.-Czw. 12:00-23:00, Pt. 13:00-23:00. Różne rodzaje chai, w tym pikantne karak chai, indyjskie desery i całodzienne śniadania. Jasny i radosny wystrój w stylu indyjskim.
* '''Chuckaboo''', 11 Strand, ☏ +44 7930 371948. Śr.-Nd. 18:00-23:30. Kawiarnia czynna do późna w nocy. Połączenie stylu vintage i nowoczesnego. Przyjazne dla LGBTQ. Doskonała kawa i przekąski. 
* '''Coast Cafe''', Trawler Road, Marina. Niedz.-czw. 9:00-18:00, pt. 9:00-19:00, sob. 9:00-20:00. Modna kawiarnia z widokiem na marinę. Miejsca siedzące na zewnątrz. Doskonała kawa i przekąski. 
* '''Coffee Punks''', 32 Kingsway. Odsłonięte drewno i beton nadają kawiarni miejskiego uroku. Specjalnością są wegańskie ciasta. 
* '''[https://www.commonmeeple.co.uk/ Common Meeple]''', 77 St Helen's Road, ☏ +44 1792 304898, info@commonmeeple.co.uk. Śr.-pon. 12:00-23:00. Kawiarnia z grami planszowymi. Przestronne i jasne otoczenie. Szeroki wybór gier planszowych. Kawa i lekkie posiłki. Zalecana wcześniejsza rezerwacja. 
* '''Gershwins Coffee House''', 14 Nelson St, ☏ +44 1792 474000. 
* '''Ground Plant Based Coffee''' (''Ground Coffee Shop''), The Sup Hut, Francis Street, Brynmill, ☏ +44 7581 005605. Wt-pt 8:30-15:30, pn 9:00-15:30, sob 9:30-14:30. Kawiarnia wegańska. Przytulne i kameralne wnętrze. Pyszne przekąski i desery. 
* '''Holbrook's''', 28 Union St, ☏ +44 1792 477797. Przyjemna i ciepła atmosfera. Doskonała kawa, w tym Fair Trade, i duży wybór ciast. 
* '''Java Tading Company''', 10 Picton Archade, ☏ +44 1792 458141. 
* '''Kardomah''', 11 Portland St, ☏ +44 1792 652336. Oryginalna Kardomah była ulubionym miejscem spotkań Dylana Thomasa. 
* '''[https://www.facebook.com/mattscafesa1/ Matt's Cafe]''', Mathew House, 82 High Street. Niedz. 18:30-21:00, Pn. Wt. 10:00-16:00. Matt's oferuje zdrowe, pełnowartościowe posiłki w systemie „płać, ile chcesz”.
* '''[https://www.millefoglie.co.uk/ Millefoglie]''', 15 Picton Arcade, ☏ +44 7864308723, info@millefoglie.co.uk. Sob.-pt. 7:30-18:00. Autentyczna włoska kawiarnia. Doskonała kawa i desery. Jasny i przyjazny wystrój. 
* '''Mosaic''', Urban Village, 218 High St, ☏ +44 1792 655225. Elegancka kawiarnia-bistro. Świetna kawa, innowacyjne dania (w tym szeroki wybór dań wegetariańskich) i ciekawe wina. 
* '''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100075686155490 Nonna's]''', Stall 16CD, Swansea Market, ☏ +44 7860 453966. Kawiarnia wegańska. Asortyment deserów. Pączki to specjalność. 
* '''Social Bean''', 12 St Mary's Square (''naprzeciwko kościoła St Mary's''), ☏ +44 1792 473443. Pn.-Sb. 8:00-3:30:00. Społeczna kawiarnia, która zapewnia zatrudnienie i możliwości rozwoju umiejętności osobom niepełnosprawnym. W kawiarni sprzedaje się kawę rzemieślniczą fairtrade i zdrowe posiłki przygotowywane z lokalnych składników. 
* '''Social Dice''', 43 Wind Street, cafesocialdice@gmail.com. Kawiarnia z grami planszowymi. Ponad 400 gier planszowych. Serwuje kawę, piwo i koktajle, ciepłe i zimne przekąski. Opłata za grę. Przyjazna i zachęcająca atmosfera. 
* '''Strudles Coffee Shop''', Whitewalls, ☏ +44 1792 650011. 
* '''The Sub-Cafe''', 6 Shoppers Walk Archade, ☏ +44 1792 476334. 
* '''Tapestri''', Llys Glas (róg Orchard Street i Alexandra Road). Kawiarnia społeczna, która korzysta ze sprawiedliwego handlu i lokalnych produktów. edytuj
* '''Tiffanys''', 57-58 Plymouth St, City Centre, ☏ +44 1792 646048. 
* '''Waterfront Cafe''' (''National Waterfront Museum''), ☏ +44 1792 456100. Duża kawiarnia, wspaniałe widoki na marinę, ogromny wybór kaw i herbat.

'''Mumbles'''
* '''Cafe Valance''', 50 Newton Rd. Skórzane sofy, drewniana podłoga, ceglane ściany i otwarty front nadają tej kawiarni bardzo modną, ​​ale domową atmosferę. 
* '''The Coffee Denn''', 34/36 Newton Rd, ☏ +44 1792 360044. Proste, ale doskonałe posiłki w dobrej cenie edit
* '''Ocean''', 61 Newton Rd, ☏ +44 1792 363462. Serwowany alkohol. 
* '''Pavilion Bistro''' (''Mumbles Pier''), ☏ +44 1792 365225. 
* Również '''Verdis''' i '''Castellamare'', zobacz listę [[#Gastronomia|Gastronomia]].

'''Swansea Beach'''
* '''The Junction Cafe''', Old Station Building, Mumbles Road, ☏ +44 1792 406000. Urocza kawiarnia i bar przekąskowy mieszczący się w budynku, który kiedyś był stacją historycznej linii kolejowej Swansea-Mumbles Railway. 
* '''[https://www.thesecretswansea.co.uk/ The Secret Beach Bar and Kitchen]''', Mumbles Road, ☏ +44 1792 439220. Codziennie. Kawiarnia, bar i restauracja w pobliżu St Helen's Rugby Ground. Na plaży. Nieograniczony widok na zatokę Swansea. 
Zobacz także sekcję Mumbles powyżej.

'''Uplands'''
* '''Chambers Cafe Bar''', 87 Brynymor Rd, ☏ +44 1792 480699. Nowoczesny i przytulny lokal serwuje zdrowe napoje i przekąski, takie jak kawa fair trade, herbaty, koktajle, lokalne produkty, hummus i ciabatty. 
* '''Noahs Yard''', 38 Uplands Rd. Pn.-Czw. 16:00-północ, Pt. Sob. 16:00-3:00, Nd. 16:00-23:00. Jazz na żywo Pn. 20:30-23:00. Kawiarnia/bar inspirowany kuchnią włoską. Doskonała atmosfera. Przytulne i ziemiste dzieła sztuki, w tym oryginalny Banksy. 
* '''One Shoe Cafe''', 1 King Edward Rd, ☏ +44 1792 439595. Ta mała, przytulna kawiarnia mieści się w dawnym zakładzie szewskim i serwuje doskonałe kawy i zdrowe przekąski w bardzo konkurencyjnych cenach. 
* '''[https://www.instagram.com/sloth.coffee.co/ Sloth Cafe]''', 102 Glanmor Rd, Uplands, ☏ +44 7759 506441. Pn.-pt. 7:00-14:00, sob. 8:00-14:00. Mała, elegancka kawiarnia ze specjalnymi kawami, pysznymi wypiekami i ciastami.

=== Soki i smoothies ===
* '''Pure Refreshment''', Ty John Penri Building, St. Helen's Road (''blisko skrzyżowania z Kingsway''). Bar z sokami i koktajlami, w którym wykorzystuje się wyłącznie naturalne składniki.
* '''[http://www.swanseaindoormarket.co.uk/market-stalls/places-to-eat/smoothie-den/ Smoothie Den]''', Stall 57A, Swansea Market. Prowadzony przez byłego lekarza, który jest pasjonatem zdrowia. Soki tłoczone na zimno. Koktajle z naturalnych składników. Gofry z różnymi dodatkami.

=== Alkohol ===
'''Centrum miasta: okolice Wind Street'''
* '''Bar-Co''', 8-9 Wind St, ☏ +44 1792 460658. 
* '''Bar SA1''', 2-5 Wind St, ☏ +44 1792 630941. 
* '''Exchange Bar''', 10 The Strand, ☏ +44 1792 510919. 
* '''[https://www.facebook.com/thejamjarswansea/?_rdr Jam Jar]''', 218 High Street, ☏ +44 1792 654366 07527246701. Pon.-Śr. 9:00-17:00, Czw.-Sb. 9:00-późn. miejsce koncertów i wydarzeń na żywo.
* '''Idols''', 10 Wind St, ☏ +44 1792 474240. 
* '''La Cantina''', Wind St, ☏ +44 1792 472874. 
* '''[https://www.facebook.com/people/Main-Stage-Swansea/100091807670394/ Main Stage]''', 36 Castle Street. Bar dla gejów. Kabaret. 
* '''[https://www.penderyn.wales/tours/ Penderyn Distillery]''', dawna huta miedzi Hafod, Hafod (''15 minut jazdy od centrum miasta, w pobliżu stadionu Swansea.co''). Trzecia destylarnia whisky Penderyn zostanie otwarta w lipcu 2023 w odrestaurowanym zabytkowym budynku. 
* '''Revolution''', 24 Wind Street, ☏ +44 1792 475189. 
* '''The Cross Keys Inn''', 12 St Mary's St, ☏ +44 1792 630921. Pub w budynku z XIV wieku. Miejsca do siedzenia na zewnątrz. 
* '''Utopia''', parter, York Chambers, York Street. Pn Wt Czw 12:00-21:00, Śr Pt Sob 12:00-23:00, Niedz 12:00-17:00. Bar przyjazny dla osób LGBTQ. Rozrywka na żywo 
* '''Varsity''', 63 Wind St, ☏ +44 1792 463520.

'''Centrum miasta: okolice Kingsway'''
* '''Eli Jenkins''', 24-25 Oxford St, ☏ +44 1792 641067. 
* '''The Potters Wheel''' (''Wetherspoons''), 85 The Kingsway, ☏ +44 1792 465113.

'''Centrum miasta: okolice Bryn-y-Mor Road'''
* '''Cardamon Lounge''', St. Paul's Church, St. Helens Road. 
* '''[https://www.brunswickswansea.com/ The Brunswick Arms]''', 3 Duke St. 
* '''The Bryn-y-Mor''', 17 Brynymor Rd. 
* '''The Mill''', 75 Brynymor Rd. 
* '''The Westbourne''', 1 Brynymor Rd. 
* '''The Wig''', 134 St. Helens Rd.

'''Uplands'''
* '''Noahs Yard''', 38 Uplands Rd. Pon.-Czw. 16:00-północ, Pt. Sob. 16:00-3:00, Nd. 16:00-23:00. Kawiarnia/bar inspirowany Włochami. Jazz na żywo w każdy poniedziałek od 8:30 do 23:00. Doskonała atmosfera. Przytulne i ziemiste dzieła sztuki, w tym oryginalny Banksy. 
* '''Uplands Tavern''', 42 Uplands Crescent, Uplands. Większość wieczorów w tygodniu grają zespoły na żywo. Z przodu znajduje się duży ogrodzony teren na zewnątrz. W weekendy i na specjalne okazje może to być bardzo ożywiony pub. 
* '''[https://www.facebook.com/mozartsbar Mozart's]''', 76b Walter Rd, Uplands, ☏ +44 1792 649984. bar i miejsce koncertów

== Festiwale, imprezy ==
=== Wiosna i lato ===
* '''[https://www.visitswanseabay.com/whats-on/ Swansea Bay Summer Festival]'''. Nadrzędne określenie dla szeregu wydarzeń odbywających się w rejonie zatoki Swansea od maja do września. Poniżej wymieniono tylko główne festiwale. Aby zapoznać się z innymi wydarzeniami, sprawdź oficjalną stronę internetową. 
* '''[https://www.swanseapride.co.uk/ Swansea Pride]''', parada przez centrum miasta. Festiwal przed Guildhall. Połowa maja. Wydarzenie LGBTQ, parady. bezpłatnie.
* '''[https://www.gowerfolkfestival.co.uk/ Gower Folk Festival]''', ☏ +44 1792 850803, joy@gowerfolkfestival.co.uk. Początek czerwca. Weobley Castle Farm, północne Gower. 
* '''Swansea International Jazz Blues Festival''', Brangwyn Hall, marketing@swansea.gov.uk. Połowa czerwca. Sześć koncertów jazzowych. 
* '''[https://www.gowerfestival.org/ Gower Festival]'''. Występy muzyki na żywo w różnych miejscach na półwyspie.
* '''[https://www.walesnationalairshow.com/ Wales National Airshow]''', Swansea foreshore. 10:00-18:30. Spektakularne pokazy lotnicze, w których często biorą udział Red Arrows. Wstęp wolny. 
* '''World Triathlon Para Series i Ironman 70.3'''. Wydarzenia triathlonowe Wstęp wolny dla widzów. 
* '''[https://www.escapefestival.co.uk/ Escape Festival]''', Singleton Park. Koncert rockowy na świeżym powietrzu, różni artyści.

=== Jesień i zima ===
* '''Swansea Fringe Festival''', różne lokalizacje w Swansea, enquiries@theswanseafringe.com. Koniec października. Muzyka, magia, występy na żywo w wielu miejscach w centrum miasta 
* '''[http://www.dylanthomas.com/festival/ Dylan Thomas Festival]'''. Dylan Thomas Centre odbywa się corocznie między 27 października a 9 listopada. Przez te dwa tygodnie centrum zbudowane na cześć twórczości Thomasa rozbrzmiewa dźwiękami jego wierszy i sztuk. To wydarzenie, którego nie można przegapić dla fanów poety. Ponadto festiwal organizuje ceremonię wręczenia nagród dla zwycięzcy nagrody '''[https://thedylanthomasprize.com/ Dylan Thomas Prize]''', dwuletniego konkursu literackiego dla najbardziej wybitnego talentu literackiego w języku angielskim, w wieku poniżej 30 lat. 
* '''Swansea Fringe'''. Początek października. Muzyka, komedia, poezja i sztuki wizualne w wielu miejscach w mieście.
* '''[https://www.discoverdylanthomas.com/portfolio-items/not-go-gentle-festival Do Not Go Gentle Festival]''', różne miejsca w Swansea. Początek listopada. Festiwal muzyki i słów. 
* '''Waterfront Wonderland'''. Od połowy listopada do początku stycznia. Wydarzenie odbywające się obok National Waterfront Museum obejmuje stoiska z tradycyjnymi świątecznymi wyrobami, diabelski młyn z widokiem na zatokę Swansea i lodowisko.

== Noclegi ==
Na Oystermouth Road z widokiem na morze znajduje się cały szereg pensjonatów '''B&amp;B''', a także wiele w przestronnych przedmieściach Uplands. Obie lokalizacje znajdują się blisko centrum miasta, choć noclegi w okolicy Uplands są zazwyczaj lepszej jakości. Mumbles Road w Mumbles oferuje również szeroki wybór pensjonatów B&amp;B z widokiem na morze.

=== Schroniska dla backpackerów ===
Swansea ma dwa hostele: jeden w centrum miasta i jeden na wsi (patrz [[Półwysep Gower]]):

* '''[https://www.cwtsh-hostel.co.uk/ Cwtsh Hostel]''', 10-14 Castle Square (''pięć minut spacerem od stacji kolejowej, pionowo naprzeciwko zamku''), ☏ +44 1792 986556, hello@cwtsh-hostel.co.uk. Nowoczesny i stylowy hostel z piętrowymi pokojami i prywatnymi pokojami. Kawiarnia, kuchnia, kino. Widok na ruiny zamku i główny plac. Od 20 do 50 funtów za noc.

=== Kemping i przyczepy kempingowe ===
* '''[https://www.riversideswansea.com/ Riverside Caravan Park]''', Ynysforgan Farm, Morriston, Swansea, SA6 6QL (''tuż przy zjeździe 45 z autostrady [[Plik:UK-Motorway-M4.svg|25px]]''), ☏ +44 1792 775587. Położony w bardzo zielonej okolicy otoczonej drzewami; najbliższy kemping do centrum miasta Swansea. 
* '''[http://www.riverviewtouringpark.co.uk/ River View Touring Park]''', The Dingle, Llanedi, Pontarddulais, Swansea, SA4 0FH, ☏ +44 1269 844876. W pięknej wiejskiej okolicy w południowo-zachodniej Walii. Łatwo do niego dojechać ze zjazdu 49 z autostrady [[Plik:UK-Motorway-M4.svg|25px]] i innych głównych tras.

=== Bed &amp; breakfast ===
* '''Leonardo's Guest House''', 380 Oystermouth Rd, ☏ +44 1792 470163. 
* '''The Oyster Hotel''', 262 Oystermouth Rd, ☏ +44 1792 654345. 
* '''Devon View''', 394396 Oystermouth Rd, ☏ +44 1792. 
* '''The White House Hotel''', 4 Nyanza Terrace, Uplands, ☏ +44 1792 473856. 
* '''Cefn-Bryn Guest House''', 6 Uplands Crescent, Uplands, ☏ +44 1792 466687. 
* '''Carlton Hotel''', 654-656 Mumbles Rd, Mumbles, ☏ +44 1792 36045. 
* '''Shoreline Hotel''', 648 Mumbles Rd, Mumbles, ☏ +44 1792 366233. 
* '''The Coast House''', 708 Mumbles Rd, Mumbles, ☏ +44 1792 368702. 
* '''Glenview House''', 140 Langland Rd, Mumbles, ☏ +44 1792 367933. 
* '''Langland Cove Guest House''', 4 Rotherslade Rd, Langland, Mumbles, ☏ +44 1792 366003. 
* '''The Mirador Town House''', 14 Mirador Crescent, Uplands, ☏ +44 1792 466976, info@themirador.co.uk. 

=== Samodzielne wyżywienie ===
* '''[https://www.bayapartments.co.uk/ Bay Apartments]''', 29 Camona Dr, ☏ +44 1792 645566, mail@bayestateagents.com. Apartamenty w dzielnicy Maritime Quarter. 
* '''[https://clynefarm.com/ Clyne Farm Cottages &amp; Clyne Estate]''', Westport Avenue, Mayals, ☏ +44 1792 403333, info@clynefarm.com. Przebudowane stodoły i domki, a także jazda konna i inne atrakcje. W pobliżu Mumbles. 
* {{Znacznik|'''Gower Edge Self Catering'''|51.62644|-4.04034 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Gower Edge Self Catering''', Killan Road, Dunvant, Swansea. SA2 7TH (''zjazd na skrzyżowaniu 48 [[Plik:UK-Motorway-M4.svg|25px]]''), ☏ +44 1608 674467, enquiries-gower-edge@live.co.uk. Przestronny, wolnostojący dom, w którym wygodnie może spać 8 osób. Wales Tourist Board 3*. Dzieci i zwierzęta są mile widziane. Dostępne są krótkie przerwy i dłuższe pobyty. 399–899 GBP. 
* '''Hendrefoelan Holiday Apartments''', Gower Road, Sketty, ☏ +44 1792 208929, n.s.edmonds@swansea.ac.uk. Zakwaterowanie i apartamenty w wiosce studenckiej tylko w okresie wakacyjnym.
* '''[https://www.walescottages.com/ Swansea Valley Holiday Cottages]''', Plas Farm, Cilybebyll, Pontardawe, Swansea, ☏ +44 1792 864611, enquiries@walescottages.com. Historyczny dwór i kompleks ośmiu luksusowych domków letniskowych na farmie w pięknym zapleczu Swansea poza Pontardawe. Dostępne domki przyjazne zwierzętom.

=== Agencje oferujące zakwaterowanie z własnym wyżywieniem ===
* '''[https://www.homefromhome.com/ Home from Home]''', 101 Newton Road, Mumbles, SA3 4BN, ☏ +44 1792 360624, faks: +44 1792 361626, enquiries@homefromhome.com. Oferują szereg domków letniskowych i apartamentów w Mumbles, Gower, Swansea Marina i innych obszarach południowo-zachodniej Walii.

=== Oszczędnie ===
* '''Alexander Private Hotel''', 3 Sketty Road, Uplands, ☏ +44 1792 470045. Mały i przyjemny hotel z przyjazną i pomocną obsługą. Blisko centrum miasta, Uniwersytetu Swansea i Półwyspu Gower. 
* '''Hotel Ibis''', Fabian Way, ☏ +44 1792 638800. Z dala od drogi łączącej autostradę, samochód jest niezbędny. Nie jest to wygodne dla turystów. 
* {{Znacznik|'''Hurst Dene Guest House'''|51.620442|-3.946629 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hurstdene.co.uk/ Hurst Dene Guest House]''', 10 Sketty Road, Uplands, Swansea, SA2 0LJ, ☏ +44 1792 280920, faks: +44 1792 280920, hurstdenehotel@yahoo.co.uk. Hurst Dene znajduje się w zielonej dzielnicy Uplands, tuż przy Uplands Square, przy głównej drodze do serca półwyspu Gower. Oferują pokoje gościnne i apartamenty z własnym wyżywieniem w przystępnych cenach. 
* '''Premier Travel Inn''':
** '''[https://www.premierinn.com/gb/en/hotels/wales/glamorgan/swansea/swansea-city-centre.html City Gates]''', The City Gates, Wind Street, SA1 1EE, ☏ +44 870 990 6562. Dogodny dojazd do centrum miasta, mariny i promu „Swansea-Cork Ferry”. W weekendy jest tu bardzo głośno, ponieważ Wind Street jest głównym hotelem wypoczynkowym w Swansea, a wielu gości spoza miasta zatrzymuje się w tym hotelu. 
* '''[https://www.premierinn.com/gb/en/hotels/wales/glamorgan/swansea/swansea-north.html Swansea North]''' (''w parku przedsiębiorstwa''), Upper Forest Way, Morriston, SA6 8WB, ☏ +44 870 990 6562. Cichszy niż ten w centrum miasta i obok popularnej restauracji Taybarns „eat as much as you like”. 
** '''[https://www.premierinn.com/gb/en/hotels/wales/glamorgan/swansea/swansea-waterfront.html Swansea Waterfront]''', Langdon Road, SA1 8QY, ☏ +44 871 527-9212. Ten hotel położony jest w spokojnej okolicy, tuż obok mariny Prince of Wales. Na parterze znajduje się restauracja Beefeater i sklep spożywczy Tesco. Polecane osobom podróżującym w interesach i turystom. 
* {{Znacznik|'''Swansea University'''|51.609722|-3.980556 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Swansea University''', Singleton Park, SA2 8PP, ☏ +44 1792 602403, conferences@swansea.ac.uk. Swansea University oferuje zakwaterowanie dla ogółu społeczeństwa w okresie wakacji letnich i wielkanocnych. Mogą zaoferować szeroki wybór zakwaterowania, od pokoi jednoosobowych typu bed and breakfast bez łazienki po apartamenty z własnym wyżywieniem. Mogą pomieścić duże grupy na wydarzenia i konferencje w okolicy. Zakwaterowanie jest dostępne w kampusie Singleton Park Uniwersytetu Swansea, położonym w pięknym parku, 5 minut spacerem od plaży. 
* '''[https://www.travelodge.co.uk/hotels/333/Swansea-Central-hotel Travelodge Swansea Central Hotel]''', Princess Way, SA1 3LQ, ☏ +44 870 191 1826. Nowoczesny, ale bardzo podstawowy hotel w centrum miasta. 
* '''[https://www.travelodge.co.uk/hotels/100/Swansea-M4-hotel Travelodge Swansea M4 Hotel]''', Swansea West Services, Penllergaer, SA4 9GT, ☏ +44 871 984-6055.

=== Umiarkowanie ===
* '''A Space in the City''', Pricess Way/Marina, ☏ +44 29 2009-9889. Apartamenty z obsługą w centrum miasta: czyste, przestronne i pięć minut spacerem od centrum rekreacyjnego, kasyna i sklepów. 
* '''Delta Hotels by Marriott''' (''Delta''), Maritime Quarter, ☏ +44 870 400-7282. Dogodny dojazd do centrum miasta. Malownicze widoki na zatokę Swansea i marinę. 
* '''[https://www.dragon-hotel.co.uk/ Dragon Hotel]''', 39 Kingsway Circle, ☏ +44 1792 657100, info@dragon-hotel.co.uk. Najstarszy i jeden z najpopularniejszych hoteli w Swansea, położony w samym sercu centrum miasta. 
* '''[https://www.nortonhousehotel.co.uk/ Norton House]''', Norton Road, Mumbles, ☏ +44 1792 404891. Przebudowany mały dworek w stylu georgiańskim. 
* '''[https://www.mercureswansea.co.uk/ Mercure Swansea Hotel]''', Phoenix Way, SA7 9EG, ☏ +44 844 815 9081, info@mercureswansea.co.uk. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Zamień miejski wir na widoki na jezioro w Mercure Swansea Hotel, bramie do Brecon Beacons i Półwyspu Gower. 
* '''[https://www.thegrandhotelswansea.co.uk/ The Grand]''', High St (''naprzeciwko wejścia na stację kolejową Swansea''), ☏ +44 1792 645898. Pięknie odnowiony klasyczny hotel. Dogodny dojazd do centrum miasta i podróż pociągiem. 
* '''[https://www.village-hotels.co.uk/swansea The Village]''', ☏ +44 870 066 5013, faks: +44 1792 479946. SA1 Waterfront, Fabian Way, w prestiżowej dzielnicy SA1 Waterfront, 20 minut spacerem do centrum miasta lub dwie minuty do morza. 
* '''Winston Hotel''', Church Lane, Bishopston, ☏ +44 1792 232074, email@winstonhotel.com. Mały, rodzinny hotel w spokojnej okolicy z widokiem na Bishopston Valley i blisko piaszczystych plaż.

=== Ekskluzywnie ===
[[Plik:Swansea harbourtrust.JPG|thumb|250px|Morgan's Hotel]]
* '''[https://www.craigynoscastle.com/ Craig y Nos Castle]''', Brecon Road, Penycae, ☏ +44 1639 730205, info@craigynoscastle.com. 
* '''[https://www.morganshotel.co.uk/ Morgan's Hotel]''', Adelaide Street, Marina, ☏ +44 1792 484848. Pięciogwiazdkowy luksus w zabytkowym budynku. Dogodny dojazd do centrum miasta i mariny. Restauracja Atrium.
* '''Knabrock Hotel''', 734 Mumbles Road, Mumbles, ☏ +44 1792 361818. Butikowy hotel oferujący niezakłócony widok na zatokę Swansea. Doskonała kuchnia i obsługa. Nieskomplikowana, ale doskonała kuchnia. Restauracja oferuje niezakłócony widok na zatokę Swansea. 
* '''[https://www.thegeorgianswansea.com/ The Georgian]''', www.thegeorgianswansea.com, ☏ +44 1792 484848. Luksusowy, butikowy hotel z 12 pokojami w charakterystycznej, błękitnej georgiańskiej kamienicy w Wedgewood. Pokoje urządzone w stylu epokowym. Blisko centrum miasta i mariny.

== Kontakt ==
Od lipca 2022 Swansea ma 5G od wszystkich brytyjskich operatorów. Wi-Fi jest szeroko dostępne w miejscach publicznych.

Możesz uzyskać dostęp do Internetu w bibliotekach publicznych, takich jak Central Library na Oystermouth Road, ale do rejestracji potrzebujesz dokumentu tożsamości.

== Bezpieczeństwo ==
=== Plaże i wybrzeże ===
Jako miasto nadmorskie, odwiedzający nieuchronnie mają kontakt z morzem. Przed pływaniem lub uprawianiem żeglarstwa należy zapoznać się z lokalnymi warunkami.

Spośród popularnych plaż '''Three Cliffs''' jest niebezpieczna dla pływania ze względu na silne prądy podwodne spowodowane przez lagunę pływową. '''Worm's Head''' na czubku zatoki Rhossili również pochłonął wiele istnień ludzkich. Upewnij się, że znasz godziny przypływów i odpływów, zanim wyruszysz na wyspę. Wiele osób zostało porwanych przez szybko wzbierający przypływ. Klify między wioską '''Rhosilli''' a '''Worms Head''' również pochłonęły życie ludzkie, część trawy i ziemi na krawędzi klifu ulega erozji, a spacerowicze powinni przestrzegać lokalnych ostrzeżeń i trzymać się ścieżki. Należy zachować ostrożność podczas spacerów po klifach w Gower.

Od początku maja plaże '''Caswell''', '''Langland''', '''Bracelet''' i '''Port Eynon''' są patrolowane przez profesjonalnych ratowników w weekendy. Od czerwca do września plaże są patrolowane 7 dni w tygodniu

'''Porady dotyczące bezpiecznego pływania:'''

* Czerwona flaga oznacza niebezpieczeństwo. Nie wchodź do wody, jeśli powiewa czerwona flaga
* Rozważ kąpiel na plaży, która jest pod opieką ratowników
* Nie pływaj sam na opuszczonej plaży
* Nie używaj pontonów. Łatwo porywają je silne prądy
* Jeśli widzisz kogoś w tarapatach, zadzwoń pod numer 999 i poproś o '''straż przybrzeżną'''
* Zapytaj lokalne biura turystyczne o warunki pływania przed wyruszeniem na plażę bez opieki ratownika
* Przeczytaj ostrzeżenia umieszczone w pobliżu miejsc dostępu do plaży
* Obszar między czerwoną i żółtą flagą oznacza obszar patrolowany przez ratowników. Nie pływaj poza tym obszarem

=== Przestępczość ===
Przestępstwa zdarzają się w Swansea, tak jak w większości innych miast, i należy zachować rozsądne środki ostrożności. Podobnie jak w innych miejscach w Wielkiej Brytanii, mogą występować problemy związane z alkoholem w obszarach o dużej koncentracji pubów i klubów, takich jak Wind Street. Generalnie jednak Swansea jest bardzo bezpiecznym miastem, a przestępstwa z użyciem przemocy zdarzają się rzadko.

=== Szpitale i kliniki ===
'''W nagłych wypadkach zadzwoń pod numer 999 i poproś o karetkę pogotowia.'''

* {{Znacznik|'''Morriston Hospital'''|51.684167 |-3.934722 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Morriston Hospital''', Heol Maes Eglwys, Morriston (''w pobliżu [[Plik:UK-Motorway-M4.svg|25px]]''), ☏ +44 1792 702222. Największy szpital w mieście prowadzi specjalistyczne centrum leczenia oparzeń i oddział ratunkowy.
* {{Znacznik|'''Singleton Hospital'''|51.609444 |-3.985556 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Singleton Hospital''', Sketty Lane, Sketty (''na zachodzie miasta''), ☏ +44 1792 205666. Duży szpital, ale bez oddziału ratunkowego. 
* '''[https://hmtsanctamaria.org/ Sancta Maria]''', Lamberts Road, Sa1, ☏ +44 1792 479040. Duży prywatny szpital. Doskonała obsługa. 
* '''[https://www.swanseaclinic.co.uk/ Swansea Clinic of Natural Medicine]''', 20 Walter Rd, ☏ +44 1792 644362. 
* '''[https://adferiad.org/ Swansea Treatment Centre]''' (''WCADA''), 40/41 St James Crescent, Uplands, ☏ +44 1792 472519, admin.swansea@wcada.org. Ośrodek rehabilitacji narkotykowej i alkoholowej.

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.visitswanseabay.com/destinations/swansea/ Informacja turystyczna w centrum miasta]''', Plymouth Street (''naprzeciwko dworca autobusowego''), ☏ +44 1792 468321. Paź—Wielkanoc: pn.–sob. 9:30–17:30; Wielkanoc—wrz.: pn.–sob. 9:30–17:30, nd. 10:00–16:00. Oferuje bezpłatne mapy, informacje o miejscach turystycznych i usługę rezerwacji pokoi hotelowych. 
* '''Informacja turystyczna Mumbles''', The Methodist Church, Mumbles Road, ☏ +44 1792 361302. pn.–sob. 10:00–17:00, niedziela (i wakacje szkolne) 12:00–17:00. Oferuje te same usługi, co główne biuro w centrum miasta.

=== Media ===
* '''[https://www.bbc.co.uk/news/wales/south_west_wales BBC]'''. Witryna BBC dotycząca Swansea i całego regionu.
* '''[https://www.walesonline.co.uk/all-about/swansea The South Wales Evening Post]'''. Główna wieczorna gazeta miejska, dostępna od poniedziałku do soboty w punktach informacyjnych w całym mieście. Jest to najlepsza publikacja, aby dowiedzieć się o ofertach pracy, wydarzeniach lub po prostu być na bieżąco z wydarzeniami w mieście.
* '''[https://hellorayo.co.uk/greatest-hits/south-wales/ Swansea Sound]'''. Jedna z pierwszych lokalnych stacji radiowych, które pojawiły się w Wielkiej Brytanii. Popularna muzyka oldies jest stałym elementem, podobnie jak wiadomości, bieżące wydarzenia i programy dyskusyjne. Programy w języku walijskim są nadawane codziennie, gdy stacja jest znana jako Sain Abertawe. Swansea Sound nadaje na częstotliwości 1170MW i w radiu cyfrowym DAB.
* '''[https://hellorayo.co.uk/hits-radio/south-wales/ The Wave]'''. Obejmuje podobny obszar jak ich siostrzana stacja, Swansea Sound, ale jest skierowana do młodszej publiczności, oferując mieszankę popularnej muzyki, w tym głównie bieżących list przebojów i współczesnych hitów, a także wiadomości, lokalne informacje i rozrywkę. Stacja jest dostępna na częstotliwości 96,4 FM i DAB.
* '''[https://www.nationplayer.com/swansea-bay-radio/ Bay Radio]''' nadaje na ten sam obszar co The Wave i Swansea Sound. Zawiera łatwą w odbiorze muzykę, a także format dla dorosłych. Dostępny na 102.1FM.
* '''What's On'''. Jest to miesięczna broszura informacyjna wydawana przez radę miasta, zawierająca listę [https://www.swansea.gov.uk/whatson nadchodzących wydarzeń] i informacje o filmach. Broszurę można otrzymać bezpłatnie w głównym biurze turystycznym lub w kawiarniach, restauracjach i hotelach w obszarach turystycznych.
* '''Compass'''. Dwumiesięcznik wydawany bezpłatnie i obejmujący mistyczny i duchowy aspekt Swansea. Dobre źródło informacji o lokalnych grupach buddyjskich, zajęciach tai'chi i jogi oraz praktykujących reiki i shiatsu. Compass jest dostępny w głównym biurze turystycznym oraz w kawiarniach i restauracjach, szczególnie tych w dzielnicy Mumbles i apartamentach w Uplands.
* '''[https://www.walesonline.co.uk/all-about/swansea-life Swansea Life Magazine]'''. Błyszczący magazyn obejmujący wszystkie gorące tematy w okolicy Swansea. Sprzedawany w większości kiosków w mieście.
* '''[https://www.swansea.com/ Swansea.com.]''' Przewodnik informacyjny o hotelach, barach, klubach nocnych i tym, co robić w mieście.

=== Utrzymuj formę ===
* '''Bishopston Leisure Centre''', The Glebe, Bishopston, ☏ +44 1792 235040. Bishopston oferuje dobrze wyposażoną siłownię, halę sportową i korty tenisowe. 
* '''The LC''' (''Swansea Leisure Centre'') (''patrz sekcja Pływanie powyżej''). Oferuje kompleksową siłownię i spa. 
* '''Village Swansea Health &amp; Fitness Club''', Langdon Road (''Off Fabian Way, Waterfront''), ☏ +44 844 847-2970. Oferuje najnowocześniejsze obiekty rekreacyjne na naprawdę imponującą skalę. Otwarte zarówno dla gości hotelowych, jak i członków klubu. Oferuje 25-metrowy basen, sprzęt do ćwiczeń cardio i wytrzymałościowych, saunę, studio aerobiku i jacuzzi.

=== Usługi religijne ===
W Swansea spotyka się wiele grup religijnych i duchowych. Poniżej znajduje się tylko przykład najpopularniejszych.

* '''[https://dzogchencommunity.org/ Społeczność Dzogczenów]''', andrew.cadmore@dzogchencommunity.org. Buddyjska, tradycja ningma. Regularne spotkania w Fforestfach.
* '''[https://www.swanseaquakers.org/ Friends Meeting House]''', 168 St Helen's Road. Kwaker. 
* '''The Heyokah Centre''', The Retreat, 2 Humphrey Street, ☏ +44 1792 457880. Praktyki rdzennych Amerykanów. 
* '''Swansea Congregational Jehovah Witnesses''', Kingdom Hall, Uplands, ☏ +44 1792 411861. 
* '''[https://www.palpung.org/english/news/default.asp Pulpung Changchub Dargyeling]''', 7 Benbow Close, Sketty, ☏ +44 1792 524282 (Annzella Gregg), palpungchangchubdargyeling@ymail.com. spotkania w środy od 19:00 do 21:00. Buddyjska, tradycja Kagyu.
* '''[http://iskconuk.com/?page_id=286/index.html Świątynia Radha Krishny (Govinda's)]''', 8 Cradock St, ☏ +44 1792 468469. 
* '''Katedra św. Józefa''', Convent Street, Greenhill, ☏ +44 1792 652683. 
* '''Kościół św. Marii''', St Mary's Square, ☏ +44 1792 655489. Wspólny kościół anglikański i grecko-prawosławny. 
* '''[https://www.swanseamosque.org/ Meczet w Swansea]''', 14/15 St Helens Road. 
* '''Tridev Meditation Society''', 5A Beechwood Road, Uplands, ☏ +44 1792 208373. Hindu. 
* '''Grupa medytacyjna Yungdrung Bon''', 122 Clydach Rd, ☏ +44 1792 207474. Morriston.

== Gdzie dalej ==
Inne interesujące miejsca w okolicy Swansea:

* '''[https://www.showcaves.co.uk/ Jaskinie Dan-yr-Ogof]''' znajdują się w dolinie Swansea (przy drodze [[Plik:UK_road_A4067.svg|25px]] – głównej Swansea do Brecon Road). Wybrane jako „ulubiony dziw natury” Wielkiej Brytanii w ogólnokrajowym konkursie zorganizowanym przez Channel 5, jest to największy kompleks jaskiń pokazowych w Europie Zachodniej. Jest tam również sklep z rękodziełem i restauracja.
* '''Narodowy Ogród Botaniczny Walii''', [[Carmarthenshire]] (przy drodze [[Plik:UK_road_A48.svg|25px]], między Swansea i [[Carmarthen]]). Aby uzyskać informacje o transporcie publicznym, zadzwoń pod numer 0870 608 2608.
* '''[[Park Narodowy Brecon Beacons]]''': krótka przejażdżka ze Swansea zaprowadzi Cię do tej krainy jezior, szczytów górskich i celtyckich tajemnic.
[[Plik:Careg Cennen Castle.jpg|thumb|200px|Zamek Carreg Cennen]]
* '''Pół dnia jazdy ze Swansea''': Włącz się do [[Plik:UK-Motorway-M4.svg|25px]] w Swansea i jedź do końca. Podążaj drogą [[Plik:UK_road_A483.svg|25px]], a następnie [[Plik:UK_road_A40.svg|25px]] przez '''[[Llandeilo]]''' i miasteczko targowe '''[[Llandovery]]'''. Oba miasta są bardzo malownicze, choć Llandovery jest większe i ma więcej miejsc do wypoczynku i zwiedzania. Zamiast jechać bezpośrednio do Llandovery, można zrobić objazd do nadrzecznej wioski Trap i spektakularnego [https://www.castlewales.com/carreg.html zamku Carreg Cennen]. W zamku i w pobliżu Trap znajdują się sklepy z rękodziełem i kawiarnie. Z zamku istnieje możliwość powrotu do Llandeilo i ponownego dołączenia do [[Plik:UK_road_A40.svg|25px]] lub podróży drogami do Llandovery. Z Llandovery należy kierować się znakami na Sennybridge, a następnie skręcić w prawo na [[Plik:UK_road_A4067.svg|25px]]. Ta droga prowadzi do jaskiń pokazowych Dan-yr-Ogof i z powrotem do [[Plik:UK-Motorway-M4.svg|25px]] (kieruj się na zachód do Mumbles i Gower i zjedź z autostrady na zjeździe 47, 'Swansea West' lub skieruj się na wschód do Swansea City Centre i zjedź z autostrady na zjeździe 42. Kieruj się znakami na 'The National Waterfront Museum'). Podczas tej półdniowej podróży przejedziesz przez jedne z najbardziej zapierających dech w piersiach pasterskich krajobrazów Walii, a po drodze zobaczysz malownicze wioski i miasteczka, góry, jaskinie, jeziora i wodospady.
* '''[[Park Narodowy Pembrokeshire Coast]]''' — oszałamiające nadmorskie krajobrazy, ponad 90 minut jazdy samochodem (dłużej w okresie wakacyjnym)
* '''[[Tenby]]''' — średniowieczne miasto otoczone murami z pięknymi plażami. Ponad 90 minut jazdy samochodem, autobusem lub pociągiem.
* '''[[Cardiff]]''' — stolica Walii ma zamek i sklepy. Jest to około 50 minut jazdy samochodem, autobusem lub pociągiem, a także częste połączenia autobusowe i kolejowe.
* '''[https://www.ffoslas-racecourse.co.uk/ Ffos Las Race Course]''' — tor wyścigów konnych otwarty w 2009 roku.
* '''Pembrey Circuit''' — tor wyścigowy uważany za dom walijskiego sportu motorowego. Dwukrotnie gościł British Touring Car Championship i był popularny wśród testujących Formułę 1. Czasami odbywają się tam rajdy monster trucków i inne wydarzenia. 40 minut jazdy samochodem (również na trasie autobusu X11 do Carmarthen)
* '''[[Półwysep Gower]]''' — piękny Półwysep Gower jest pierwszym w Wielkiej Brytanii obszarem o wyjątkowym pięknie przyrody. Znajduje się w Swansea i słynie z oszałamiających nadmorskich krajobrazów, szerokich piaszczystych plaż i średniowiecznych zamków. Llangennith jest szczególnie popularne wśród surferów i uważane jest za jeden z najlepszych obszarów do uprawiania surfingu w Wielkiej Brytanii.

{{Użyteczny}}
{{Jest w|Walia}}
{{geo|51.621|-3.947}}
[[Kategoria:Walia]]</text>
      <sha1>gvh2iraazsh9087c20sfz8p2pyfrs0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cheshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4964</id>
    <revision>
      <id>159912</id>
      <parentid>76500</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T07:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Wielka Brytania&quot;; Dodano kategorię &quot;Anglia&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>159912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="502" sha1="lfq5xyytjbzz8nheyiq8py1gq445njn" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
[[File:Cheshire map.png|thumb|Mapa hrabstwa Cheshire]]
'''Cheshire''' to hrabstwo w [[North West England|północno-zachodniej]] części [[Anglia|Anglii]].

==Miasta==
* [[Congleton]]
* [[Chester]]
* [[Crewe]] 
* [[Ellesmere Port]]
* [[Knutsford]]
* [[Lymm]]
* [[Middlewich]] 
* [[Macclesfield]]
* [[Nantwich]]
* [[Northwich]]
* [[Runcorn]]
* [[Sandbach]]
* [[Tattenhall]]
* [[Warrington]]
* [[Widnes]]
* [[Wilmslow]]
* [[Wybunbury]]

{{Jest w|North West England}}

[[Kategoria:Anglia]]</text>
      <sha1>lfq5xyytjbzz8nheyiq8py1gq445njn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skarżysko-Kamienna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5181</id>
    <revision>
      <id>159910</id>
      <parentid>159881</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T20:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukabułka</username>
        <id>14232</id>
      </contributor>
      <comment>zmiana zdjecia</comment>
      <origin>159910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34495" sha1="iola0zifegr3uc8a46k4gf078zm3ui3" xml:space="preserve">{{top-banner|Zalew Rejów panorama.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Skarżysko-Kamienna
 |nazwa oryginalna = &lt;!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--&gt;
 |widok            = Skarzysko kamienna milica.jpg
 |opis             = Fragment osiedla [[Milica (Skarżysko-Kamienna)|Milica]]
 |herb             = POL Skarżysko-Kamienna COA.svg
 |mapa             = Skarzysko mapa.png
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo świętokrzyskie]]
 |powierzchnia     = 64,39
 |wysokość         = 250
 |prefiks          = (+48) 41
 |kod pocztowy     = 26-110
 |www              = www.um.skarzysko.pl
|lud=40 650}}
[[Plik:Skarzysko kamienna rejow stadion.jpg|thumb|Dzielnica Rejów i [[w:Jezioro Rejowskie|Jezioro Rejowskie]]]]
[[Plik:Zalew Rejów 02 ssj 20070520.jpg|thumb]]
[[Plik:Zalew Rejów 06 ssj 20070520.jpg|thumb]]
[[Plik:Skarzysko-Kamienna - Bór.jpg|thumb|Osiedle Bór]]
'''Skarżysko-Kamienna''' – miasto powiatowe [[powiat skarżyski|powiatu skarżyskiego]], w [[województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]].

== Charakterystyka ==
Z uwagi na specyficzne położenie stanowi ważny węzeł komunikacyjny – leży na przecięciu głównych szlaków drogowych oraz kolejowych z [[Warszawa|Warszawy]] do [[Kraków|Krakowa]] i z [[Łódź|Łodzi]] do [[Rzeszów|Rzeszowa]]. Położona w granicach miasta duża stacja towarowa jest jedną z największych w [[Polska|Polsce]].
Powszechnie znane przede wszystkim z [[w:Bazylika Matki Bożej Ostrobramskiej w Skarżysku-Kamiennej|bazyliki Matki Bożej Ostrobramskiej]] i [[w:Muzeum im. Orła Białego|muzeum]], gromadzącego ciekawe eksponaty z czasów II wojny światowej. Z negatywnej strony, Skarżysko-Kamienna znane jest z faktu, że było to drugie najbardziej zadłużone miasto w kraju w 2014 roku.

Połączenie oferowanego zaplecza noclegowego i gastronomicznego wraz z ciekawym położeniem – blisko innych ciekawych miejsc turystycznych – oraz interesujące miejsca w samym mieście sprawiają, że jest ono dobrą lokalizacją dla turystów, którzy chcą się zatrzymać podczas dłuższych wycieczek z innych miast, są zainteresowani są okolicami Skarżyska, a podróż chcą kontynuować w dalszym kierunku.

=== Historia ===
==== Prehistoria i starożytność ====
Pierwszy człowiek w dorzeczu rzeki [[w:Kamienna|Kamiennej]] pojawił się już w epoce plejstocenu. Pierwszymi mieszkańcami tych terenów byli [[:w:Neandertalczyk|neandertalczycy]], którzy wiedli [[w:koczowniczy tryb życia|koczowniczy tryb życia]]. Żyli w niewielkich grupach, a podstawą ich przetrwania było głównie zbieractwo oraz prymitywne [[w:łowiectwo|łowiectwo]].

Około 25 000 lat temu tereny nad Kamienną zaczęli stopniowo zasiedlać przedstawiciele naszego gatunku – [[w:Homo sapiens|homo sapiens]], którzy umieli już oni posługiwać się prostą bronią, na przykład łukiem.

Pod koniec okresu [[w:paleolit|paleolitu]] oraz we wczesnym [[w:mezolit|mezolicie]], około 10000–7000 lat p.n.e., w okolicy obecnego Skarżyska, [[Grzybowa Góra|Grzybowej Góry]], [[Marcinków|Marcinkowa]] i [[Wąchock]]a produkowana była broń kamienna i narzędzia, co potwierdzają wykonane badania archeologiczne i liczne znaleziska w tych okolicach. Znajdowały się tutaj także prymitywne kopalnie [[w:hematyt|hematytu]], czerwonego barwnika, który używany był do malowania ciała i prawdopodobnie także do malowania broni łowieckiej. Czerwona barwa przypominała kolor krwi, co mogło ówczesnym symbolizować zdrowie i życie. Był on także atrybutem wierzeń. Barwnik ten i produkowane narzędzia kamienne stały się później przedmiotami wymiany handlowej.

==== Średniowiecze ====
Z czasem opisywane tereny zamieszkane zostały przez plemiona pasterskie. Grupy ludzi wyspecjalizowały się w wydobywaniu z ziemi [[w:krzemień|krzemienia]] i produkcją z tego surowca broni i narzędzi. Zajmowano się handlem. W epoce brązu zamieszkiwała tu ludność kultury łużyckiej. Wielu badaczy utożsamia ten lud z Prasłowianami. W okresie wpływów Rzymu, około 1400 r. n.e., w dorzeczu Kamiennej istniał ośrodek hutniczy, działający w oparciu o kopalnie rudy żelaza.

Z wykonanych badań wynika, że w okresie średniowiecza około VIII-IX w. tereny te należały do Księstwa Wiślan.

W następnych okresach nad Kamienną rozwijał się przemysł górniczy i hutniczy. Niezbędnej do prac energii mechanicznej dostarczały rzeki, a lasy – węgla drzewnego, niezbędnego surowca, stosowanego w dymarkach do wytopu rudy. Ważnym elementem osadnictwa na tym terenie były drogi. Dzięki zakonnikom z klasztoru Cystersów w Wąchocku w tych obszarach wysoce rozwinęła się gospodarka. Byli oni właścicielami znacznych obszarów dzisiejszego Skarżyska i powiatu skarżyskiego.

W XIV w. rozpoczęły się początki osadnictwa na terenach obecnych wsi: [[Lipowe Pole|Lipowego Pola]], [[Gadka|Gadki]], czy [[Grzybowa Góra|Grzybowej Góry]].

==== Nowożytność ====
W II połowie XV w. powstawały nowe osady: Żyrcin – obecny Rejów, a później Bzin, z kuźnicą i wielkim piecem. W XVII w. kształtowały się osady Łyżwy, Usłów i Nowy Młyn, wybudowano także nowe kościoły.

Drugim ośrodkiem, mającym duży wpływ na zagospodarowanie terenów, będących obecnie północną częścią Skarżyska-Kamiennej był bogaty ród Odrowążów i Szydłowieckich, a potem Radziwiłłów. Rozwijało się Skarżysko Rycerskie – dziś Skarżysko Książęce, część miasta, Pogorzałe, a także osada Kamienna. W dolinie rzeki Bernatki rozwijała się wieś Milica (obecnie główna z dzielnic) oraz Ciurów, zwany także Dziurdziowem. Nad rzeką Kamienną dalej rozwijała się gospodarka i przemysł – powstały młyny i nowe osady: Szczepanów i Nowy Młyn.

I połowa XVII w. to dalszy szybki rozwój gospodarczy terenów dzisiejszego powiatu skarżyskiego – czynnych tu było wiele kuźnic: Bzin, Ciurów, Baranów, Berezów, Gilów, Goszków (dzisiejszy Gostków), Kamienna, [[Majków]], [[Mroczków]], [[Łączna]], Ogonków, [[Mostki]], Jędrów, [[Suchedniów]], [[Płaczków]], Wołów (Bliżyński), Zbrojów oraz mniejsze nad rzeczkami, trudne do lokalizacji w dzisiejszych czasach. Czynne były również kopalnie rudy żelaza i kamieniołomy. W rejonie obecnych ulic Żytniej (przy zachodniej granicy miasta) i ulicy Grota-Roweckiego, czynne były dwie kopalnie rudy żelaza: „Siadek” i „Olejówka”, noszące wspólną nazwę „Piotr”. Jedna z nich funkcjonowała do roku 1857.

Kolejne lata były okresem dalszego wzrostu ilości ludności w osadach i wsiach, rozwijał się handel i rzemiosło. Znaczący dalszy rozwój przemysłu za czasów Królestwa Polskiego jest głównie związany z działalnością projektanta i budowniczego Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego, [[w:Stanisław Staszic|Stanisława Staszica]]. Zagospodarowano całą dolinę rzeki Kamiennej – od Mroczkowa aż do Ostrowca Świętokrzyskiego. Powstało wiele zakładów hutniczych i górniczych.

==== Czasy najnowsze ====
Tragiczne w skutkach następstwa spowodowało [[w:powstanie styczniowe|powstanie styczniowe]] w 1863 roku. Rosjanie poprzez stosowane represje znacząco wpłynęli na zahamowanie rozwoju tego regionu.

Ponowne ożywienie gospodarcze w okolicach Skarżyska-Kamiennej przyniosła budowa [[w:Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska|linii kolejowej Dęblin – Dąbrowa Górnicza]], z odgałęzieniem w osadzie Kamienna do Koluszek w kierunku Łodzi i na wschód do Ostrowca Świętokrzyskiego, w 1885 roku. Nastąpił wtedy szybki rozwój osady nad Kamienną. Wybudowano duży węzeł kolejowy oraz odlewnię i stalownię. Powstały także inne mniejsze zakłady. Rozwijał się handel i rzemiosło.

W dniu 28 grudnia 1922 roku, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, została utworzona gmina miejska Kamienna z dotychczasowej osady Kamienna i gruntów rządowych Milica Pastwisko, z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 1923 roku. W roku 1928 natomiast zatwierdzono współczesną, dwuczłonową nazwę miasta – Skarżysko-Kamienna.

W [[w:dwudziestolecie międzywojenne|dwudziestoleciu międzywojennym]] nastąpił ponowny szybki rozwój miasta. Wybudowano Państwową Fabrykę Amunicji, rozbudowywano i rozwijano węzeł PKP, powstawały inne mniejsze jednostki produkcyjne. Miasto, obok innych należących do Centralnego Okręgu Przemysłowego, skorzystało na masowym budownictwie mieszkaniowym, z tzw. „wielkiej płyty” dla pracowników fabryki amunicji. W 1928 roku powołana została spółka pod nazwą Zjednoczenie Elektrowni Okręgu Radomsko-Kieleckiego (ZEORK) z siedzibą w Skarżysku-Kamiennej. Mimo różnych przekształceń i zmian, przetrwała ona w pewnym sensie do dnia dzisiejszego. Wtedy głównym jej zadaniem była sprzedaż i produkcja energii oraz elektryfikacja.

Trudnym okresem dla mieszkańców miasta i okolic była II wojna światowa i okres okupacji niemieckiej. Działały tutaj organizacje dywersyjno-sabotażowe. Miejscowe zakłady zbrojeniowe Skarżyska i sąsiedniego Suchedniowa zaopatrywały w broń i amunicję oddziały partyzanckie. W związku z tym dochodziło do masowych mordów ludności cywilnej. Państwową Fabrykę Amunicji przejęła niemiecka firma „Hasag”, utworzone zostało tam [[w:getto|getto]] dla Żydów i przymusowy obóz pracy. Do śmierci doprowadzono tutaj około 33000 ludzi, głównie Żydów.

Miasto zostało zdobyte przez żołnierzy [[w:Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] 17 stycznia 1945 roku. Na obecnej ulicy Legionów stoczono bój z niemieckim oddziałem, a czołg [[w:T-34|T-34]] wygrał artyleryjski pojedynek z załogą niemieckiego czołgu Pantera (co upamiętniał stojący jeszcze kilkanaście lat temu posąg przy tym skrzyżowaniu). Po przejęciu władzy przez komunistów pierwszym burmistrzem został Antoni Gruszczyński, który 20 stycznia 1945 roku władzę przekazał burmistrzowi [[w:Leon Wudzki|Leonowi Wudzkiemu]]. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1953 roku ustanowione zostało miasto-powiat Skarżysko-Kamienna. Do miasta zostały przyłączone dzielnice: Bzinek, Milica, Rejów i Borki.

Lata 1956–1970 charakteryzują się dynamicznym rozwojem przemysłu w mieście. W 1957 roku uruchomiona zostaje Fabryka Obuwia „Fosko”. W 1968 roku zakończono [[w:elektryfikacja|elektryfikację]] węzła PKP. Powstały nowe osiedla: Milica i Pięćdziesięciolecia, w dzielnicy Kolonia Górna wybudowane zostały nowe bloki mieszkalne. W sposób niezwykle dynamiczny trwała rozbudowa oraz produkcja w Zakładach Metalowych. Wzrastało zatrudnienie i liczba mieszkańców Skarżyska.

W latach 70. wybudowane zostały: Kombinat Budowlany, Fabryka Domów i nowe, duże osiedle mieszkaniowe. W latach wcześniejszych wybudowany został też szpital miejski i Zakładowy Dom Kultury Zakładów Metalowych (obecne Miejskie Centrum Kultury). W 1969 roku z inicjatywy miłośnika miasta, inż. Stanisława Sławińskiego i Towarzystwa Miłośników Miasta otwarto muzeum w dzielnicy Rejów. Rozwijała się sieć linii autobusowych Miejskiej Komunikacji Samochodowej, infrastruktura miejska stale i systematycznie podlegała rozbudowie.

Transformacja ustrojowa po 1989 roku była dla Skarżyska-Kamiennej negatywna w skutkach – wielkie zakłady przemysłowe, metalowe, odlewnicze i kolejnictwo, a także budownictwo mieszkaniowe przeżywały olbrzymi kryzys zakończony likwidacją produkcji i masowymi zwolnieniami pracowników. Następne lata to próby stopniowego wyjścia z tego kryzysu; widoczne ożywienie gospodarki dotyczy małych i średnich firm, handlu i usług. Lata zastoju spowodowały, że młodzi ludzie zasilili duże miasta. Tworzone programy naprawcze pod postaciami Skarżyskiej Strefy Ekonomicznej, nowej produkcji przyszłościowej w sektorze przemysłu zbrojeniowego są szansą na poprawę materialną mieszkańców miasta i powiatu.

W ubiegłym wieku w mieście wybudowano 6 kościołów, które skupiają życie religijne. Wybudowanie kościoła przy ulicy Wileńskiej, jako repliki wileńskiej Ostrej Bramy, stało się właściwie wizytówką miasta. Z biegiem lat sanktuarium zyskało tytuł bazyliki mniejszej. Bazylika przyciąga rzesze pielgrzymów z Polski, a także Polonię z całego świata. Wyznaczony czerwony szlak turystyczny ze skarżyskiej bazyliki do Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Kałkowie-Godowie jest rozszerzeniem możliwości poznawczo-turystycznych powiatów skarżyskiego oraz starachowickiego.

==== Współczesność ====
Miasto dzięki funduszom unijnym zyskiwało i zyskuje na nowych obiektach – hala sportowa, lodowisko, poprawie ulega infrastruktura i transport, szkolnictwo – sieć szkół o różnym profilu kształcenia umożliwia zaspokojenie oczekiwań wszystkim uczniom.

=== Geografia ===
Położone jest nad rzeką Kamienną oraz jej dopływami Kamionką, Bernatką i Oleśnicą, na pograniczu Płaskowyżu Suchedniowskiego i Garbu Gielniowskiego oraz na północnym obrzeżu [[Góry Świętokrzyskie|Gór Świętokrzyskich]]. Graniczy bezpośrednio z [[województwo mazowieckie|województwem mazowieckim]]; jeden z największych ośrodków miejskich województwa.

=== Klimat ===
Klimat jest stosunkowo urozmaicony, ma charakter przejściowy – od klimatu oceanicznego Europy Zachodniej, do kontynentalnego Europy Wschodniej. Na przedwiośniu i późną jesienią odczuwalna jest najbardziej jego wyraźna kontrastowość.

Okres wegetacyjny trwa 205 dni, średnia temperatura roczna wynosi +12,9&amp;nbsp;°C. Średnie opady roczne wynoszą 633 mm.

== Dojazd ==
[[Plik:Dworzec3.jpg|thumb|Widok na budynek dworca od strony peronów, nocą]]
[[Plik:Dworzec22.jpg|thumb|Widok na [[:w:Skarżysko-Kamienna (stacja kolejowa)|stację kolejową Skarżysko-Kamienna]]]]

=== Pociągiem ===
Przez Skarżysko-Kamienną przejeżdżają zarówno pociągi regionalne, jak i pospieszne różnych spółek. Z [[Radom]]ia, [[Warszawa|Warszawy]] i [[Dęblin|Dęblina]] dotrzeć można pociągami [[:w:Koleje Mazowieckie|Kolei Mazowieckich]], obsługiwanych zarówno jednostkami bezprzedziałowymi drugiej klasy, jak i wagonami piętrowymi z pierwszą klasą. Z [[Kielce|Kielc]], [[Suchedniów|Suchedniowa]], [[Ostrowiec Świętokrzyski|Ostrowca Świętokrzyskiego]], [[Sandomierz|Sandomierza]], [[Końskie|Końskich]], [[Opoczno|Opoczna]], [[Łódź|Łodzi]] i [[Kraków|Krakowa]] można dojechać pociągami [[w:Polregio|Polregio]] (tylko druga klasa). Z [[Łódź|Łodzi]], [[Tomaszów Mazowiecki|Tomaszowa Mazowieckiego]], [[Opoczno|Opoczna]], [[Kielce|Kielc]](tylko w weekendy) i [[Końskie|Końskich]] dotrzeć można pociągami [[w:Łódzka_Kolej_Aglomeracyjna|Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej]]. Zatrzymujące się na stacji pociągi pośpieszne klasy TLK oraz IC spółki [[:w:PKP Intercity|PKP Intercity]] dojeżdżają m.in. do [[Warszawa|Warszawy]], [[Lublin]]a, [[Wrocław]]ia, [[Kraków|Krakowa]], [[Katowice|Katowic]], [[Olsztyn|Olsztyna]], [[Zakopane|Zakopanego]], [[Giżycko|Giżycka]], [[Kołobrzeg]]u, czy też [[Gdynia|Gdyni]].&lt;ref&gt;https://portalpasazera.pl/&lt;/ref&gt;

Na dworcu kolejowym znajdują się kasy biletowe, sprzedające bilety Przewozów Regionalnych, Kolei Mazowieckich i PKP Intercity oraz punkt informacyjny. W hali poczekalni znajdują się też kiosk i sklepik.

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiegają następujące trasy:
* [[Plik:S7-PL.svg|30px]] [[w:Droga ekspresowa S7 (Polska)|Droga ekspresowa S7]]
* [[Plik:DK42-PL.svg|30px]] [[w:Droga krajowa nr 42 (Polska)|Droga krajowa nr 42]] ([[Kamienna (województwo opolskie)|Kamienna]] – [[Radomsko]] – '''Skarżysko-Kamienna''' – [[Starachowice]] – [[Rudnik (powiat starachowicki)|Rudnik]]).

=== Autobusem ===
Z [[Kielce|Kielc]] prywatnymi przewoźnikami (BUS), ze [[Starachowice|Starachowic]] – prywatnymi przewoźnikami (BUS)

=== Szlaki turystyczne ===
Skarżysko-Kamienna jest punktem początkowym [[Plik:POL Szlak czerwony.svg|25px]] czerwonego Szlaku Milenijnego prowadzącego do Kałkowa, [[Plik:POL Szlak zielony.svg|25px]] zielonego szlaku turystycznego prowadzącego na Wykus, [[Plik:POL Szlak żółty.svg|25px]] żółtego szlaku turystycznego prowadzącego poprzez okolice miasta, [[Plik:Szlak rowerowy czarny.svg|18px]] czarnego szlaku rowerowego prowadzącego do Mostek oraz [[Plik:Szlak rowerowy niebieski.svg|18px]] niebieskiego szlaku rowerowego prowadzącego do [[Ostrowiec Świętokrzyski|Ostrowca Świętokrzyskiego]].

== Dzielnice ==
{{Mapframe|51.117748|20.87471|zoom=13}}
&lt;div style=&quot;column-count: 2; -webkit-column-count: 2; -moz-column-count: 2;&quot;&gt;
* Osiedle Borki
* Osiedle Bór
* Osiedle Bzinek
* Osiedle Dolna Kamienna I
* Osiedle Dolna Kamienna II
* Osiedle Kolejowe
* Osiedle Kolonia Górna – Młodzawy
* [[w:Skarżysko Książęce|Skarżysko Książęce]]
* Osiedle Łyżwy
* Osiedle Metalowiec
* [[w:Milica-Przylesie|Osiedle Milica-Przylesie]]
* Osiedle Odrodzenia
* Osiedle Paryska
* Osiedle Piłsudskiego
* Osiedle Place
* [[w:Pogorzałe (Skarżysko-Kamienna)|Pogorzałe]]
* Osiedle Przydworcowe
* [[w:Rejów (Skarżysko-Kamienna)|Rejów]]
* Osiedle Skałka
* Osiedle Usłów
* Osiedle Zachodnie
* Osiedle Żeromskiego
&lt;/div&gt;

== Transport ==
[[Plik:Solaris_Urbino_10,5_III_MKS_Skarżysko-Kamienna.jpg|thumb|Autobus MKS na trasie]]
W mieście działa zbiorowa komunikacja autobusowa obsługiwana przez przedsiębiorstwo [[:w:Miejska Komunikacja Samochodowa w Skarżysku-Kamiennej|Miejskiej Komunikacji Samochodowej]]. Przez miasto przebiega 14 linii autobusowych dziennych miejskich, brak jest linii nocnych.

Dostępne są bilety normalne i ulgowe, karnety 10-przejazdowe, bilety miesięczne i 24-godzinne. Ceny jednorazowych biletów miejskich:
* bilet normalny ważny przez 45 minut – 4,00 PLN;
* bilet ulgowy ustawowy i gminny ważny przez 45 minut – 2,00 PLN;
* bilet socjalny ważny przez 45 minut – 1,50 PLN;
* bilet ulgowy ze Skarżyską Kartą Dużej Rodziny ważny przez 45 minut: 1,00 PLN

=== Funkcjonujące linie ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
!nr
!przebieg trasy
|-
|1
|'''Wiejska Przychodnia Kolejowa / Szydłowiecka Pętla – Łyżwy Wysypisko / Langiewicza Cmentarz'''
|-
|2
|'''Szydłowiecka Pętla / Wiejska Przychodnia Kolejowa – Langiewicza Cmentarz'''
|-
|5
|'''1 Maja MKS – Paryska Pętla'''
|-
|7
|'''Wiejska Przychodnia Kolejowa / Szydłowiecka Pętla – Krakowska Przejście Podziemne / Kilińskiego'''
|-
|8
|'''Ekonomii Zakłady Metalowe nr 2 – 1 Maja MKS'''
|-
|9
|'''Rycerska Warszawska – Langiewicza Cmentarz'''
|-
|11
|'''Wiejska Przychodnia Kolejowa / Szydłowiecka Pętla – Młodzawy Ogródki Działkowe'''
|-
|12
|'''Wiejska Przychodnia Kolejowa / Szydłowiecka Pętla – Wojska Polskiego Pętla'''
|-
|14
|'''Wiejska Przychodnia Kolejowa / Szydłowiecka Pętla – Młodzawy Ogródki Działkowe'''
|-
|15
|'''Wiejska Przychodnia Kolejowa – Asfaltowa Zakłady Metalowe nr 3'''
|-
|18
|'''Langiewicza Cmentarz / 1 Maja MKS – Rajdowa Pętla'''
|-
|19
|'''Langiewicza Cmentarz / 1 Maja Jeżynowa – Kilińskiego'''
|-
|22
|'''Rycerska Warszawska – Langiewicza Cmentarz / 1 Maja Jeżynowa'''
|-
|25
|'''Langiewicza Cmentarz / Łyżwy Wysypisko– Wojska Polskiego Pętla'''
|}

=== Uwagi ===

* Opracowano na podstawie: https://mks.skarzysko.pl/cenniki/ oraz https://komunikacja.skarzysko.pl/rozklad-linii/
* Stan na październik 2026

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Skarzysko muzeum budynek glowny.jpg|thumb|Budynek główny Muzeum im. Orła Białego]]
; [[w:Muzeum im. Orła Białego|Muzeum im. Orła Białego]], ul. Słoneczna 90: Powstałe w 1969 roku z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Skarżyska-Kamiennej; w 1982 roku upaństwowione, nadano mu imię generała Zygmunta Berlinga. Z czasem imię zmieniono na ''Orła Białego''. Siedzibą jest budynek administracyjny dawnej huty Rejów wybudowany w latach 30. XIX wieku. Muzeum gromadzi i dokumentuje materiały związane z historią miasta i regionu. Stała ekspozycja plenerowa prezentuje kolekcję ciężkiego uzbrojenia z okresu II wojny światowej: czołgi, rakiety, działa, pojazdy bojowe. Latem organizowane są przejazdy ciężkimi pojazdami wojskowymi i inscenizacje bitew historycznych.&lt;br /&gt;&lt;small&gt;http://www.muzeum.skarzysko.pl/&lt;/small&gt;
[[Plik:Skarżysko-Kamienna - Bazylika MB Ostrobramskiej (1).jpg|mały|Bazylika Matki Bożej Ostrobramskiej]]

'''[https://www.noepark.pl/ Noe Park], ul. Paryska 1'''
: Park rozrywki powstały w 2025 w pobliżu zalewu Bernatka oraz zjazdu z trasy S7 oferuje 5 stref żywiołów, strefy relaksu, mini zoo, park linowy, karuzele, roller coaster, place zabaw, ogrody tematyczne oraz strefę gastronomiczną. W parku znajduje się także [https://proskarzysko.pl/czy-wiesz-ze-noe-park-najwiekszy-dmuchaniec-swiata/#:~:text=The%20largest%20inflatable%20ship%20is%201789%2C3%20m2,do%20Ksi%C4%99gi%20Rekord%C3%B3w%20Guinnessa.%201%20z%208. największy dmuchaniec na świecie].

;Rekonstrukcja Zakładu Wielkopiecowego, ul. Wioślarska
: W pobliżu Muzeum im. Orła Białego i w sąsiedztwie Jeziora Rejowskiego znajduje się trwała rekonstrukcja zespołu zakładu wielkopiecowego w Rejowie z XVIII wieku i początków wieku XIX. Do tego okresu nawiązuje także ekspozycja muzealna ukazująca wyroby odlewnicze i sztuki kowalskiej. W bezpośrednim sąsiedztwie ruin Wielkiego Pieca znajduje się infrastruktura do organizacji niewielkiego ogniska, imprezy.

; [[w:Bazylika Matki Bożej Ostrobramskiej w Skarżysku-Kamiennej|Bazylika Matki Bożej Ostrobramskiej]], ul. Wileńska 33: Budowę zespołu obiektów z kościołem i kaplicą, będącą wierną repliką [[Wilno|wileńskiej]] [[w:Ostra Brama w Wilnie|Ostrej Bramy]] rozpoczęto w 1989 roku. Jest to jedyny tego typu obiekt sakralny w Polsce. Naprzeciw kościoła, przy promenadzie, znajduje się „Dom Pielgrzyma” z miejscami noclegowymi i stołówką.&lt;br /&gt;&lt;small&gt;http://ostrobramska.pl&lt;/small&gt;
; [[w:Kościół Świętego Józefa Oblubieńca w Skarżysku-Kamiennej|Kościół pw. św. Józefa]], ul. Legionów 24: Wybudowany w 1928 roku, drewniany; z drewnianą dzwonnicą. We wnętrzu kościoła interesujące stacje drogi krzyżowej, wykonane ze specjalnej glinki terakotowej. Po renowacji przeniesione do budynku nowego kościoła.
[[Plik:Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Skarżysku-Kamiennej - fotopolska.eu (562302).jpg|thumb|Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego]]
; [[w:Kościół Najświętszego Serca Jezusa w Skarżysku-Kamiennej|Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego]], al. Niepodległości 77: Kościół parafialny wybudowany w 1923 roku w stylu neogotyckim. Do budowy murów użyto ciosów białego piaskowca. Stanowi ciekawy obiekt architektoniczny wśród okolicznych krajobrazów i zabudowy. Lokalnie potocznie zwany ''dużym kościołem''.
; Doły rudne: Doły rudne w rejonie ulicy Żytniej na rubieżach miasta, w oddziale lasu 172 to pozostałości po dwóch kopalniach rudy żelaza – „Siadek” i „Olejówka”, mających nazwę „Piotr”, eksploatowane do połowy XIX wieku. Opisane są one w publikacji ''„Relacje Pawła Podczaszyńskiego o stanie górnictwa i hutnictwa w okolicach Mostek z 1842 roku”''. Ruda była dostarczana do Wielkiego Pieca w Bzinie i Rejowie.
; Kamienny próg przelewowy zbiornika wodnego w Bzinie, ul. Cmentarna: Jest to zabezpieczony fragment ujęcia wodnego w zlewni wód rzek Kamiennej, Kamionki i Bernatki, długości około 70 m z południowym przyczółkiem znajdującym się obecnie pod mostem nowej trasy 42 Skarżysko–Końskie. Zbudowany z ciosów kamiennym, spoinowanych ołowiem. Woda tego zbiornika wykorzystywana była przez zakład wielkopiecowy w Bzinie w XIX wieku.
; Zbiorowa mogiła na Borze: Zbiorowa mogiła ofiar faszyzmu niemieckiego znajdująca się w lesie, ku pamięci zmarłych w dniach 12–16 lutego 1940 roku w wyniku rozstrzelania przez Niemców nazistowskich 360 osób pochodzących ze Skarżyska, także wielu harcerzy działających w ruchu oporu. Pomnik z piaskowca na mogile ziemnej.
; Zbiorowa mogiła na Brzasku: Miejsce egzekucji dokonanej przez hitlerowców w dniu 29 czerwca 1940 roku na 760 osobach pochodzących ze Skarżyska i okolic, należących do ruchu oporu.
; Cmentarz miejski przy ul. Cmentarnej: Mogiły 62 żołnierzy Armii Krajowej z żeliwnymi krzyżami z nazwiskami i datami śmierci, zbiorowa mogiła z tablicą poświęconą żołnierzom Armii Czerwonej, poległym w walce o wyzwolenie miasta w styczniu 1945. Ulica Cmentarna – w głębi cmentarza zbiorowa mogiła żołnierzy września 1939 r. poległych w walce o wolność Ojczyzny.
; Pamiątkowa tablica przy al. Niepodległości: Pamiątkowa tablica na kamiennym bloku z orłem, w pobliżu kościoła pw. Najświętszego Serca Jezusowego. W miejscu ustawienia tablicy w lutym i lipcu 1944 roku Niemcy powiesili 42 osoby – zakładników i żołnierzy AK.
; Obelisk na Rejowie: Położony w lesie nad zalewem, po stronie zachodniej. Kamienny obelisk wystawiony w setną rocznicę powstania styczniowego 1863 r. Wystawiło go miejscowe PTTK i społeczeństwo Skarżyska. W tym miejscu 2 lutego 1863 roku Rosjanie powiesili na dębie powstańców wziętych do niewoli.
; Dróżniczówka:Zabytkowa dróżniczka (obecnie w posiadaniau GDDKiA) i zabytkowy głaz narzutowy przy ulicy Krakowskiej.

[[Plik:Wojenny cmentarz partyzancki żołnierzy Armii Krajowej - fotopolska.eu (461573).jpg|thumb|Wojenny cmentarz partyzancki żołnierzy Armii Krajowej w Pogorzałem]]
Ponadto na terenie miasta Skarżyska-Kamiennej znajduje się kilkadziesiąt pomników i tablic upamiętniających udział mieszkańców w walce o wolność Polski. Szczególnym miejscem jest zbiorowa mogiła partyzantów w lesie w okolicach osiedla Pogorzałe. Pochowano tam w latach 1943–1944 żołnierzy Armii Krajowej z oddziału „Szarego”, którzy zginęli w walce z Niemcami w różnych miejscach. Znajdują się tam 34 groby z wypisanymi nazwiskami i pseudonimami.

=== Imprezy ===
[[Plik:Piknik Archeologiczny &quot;Rydno&quot;.JPG|thumb|Piknik Archeologiczny „Rydno”]]
; Piknik Archeologiczny „Rydno”: Klub Archeologiczny „Rydno” działający przy Oddziale Międzyszkolnym PTTK w Starachowicach i Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Wąchocku co roku organizują na terenach nad rzeką Kamienną Archeologiczny Piknik „Rydno” – imprezę historyczno-artystyczną, na której inscenizowane jest życie praprzodków: ich kultura, ubiór, obyczaje, narzędzia i życie codzienne. Całość dopełnia posiłek z pieczonej w całości nad ogniskiem zwierzyny oraz stanowiska, gdzie można obejrzeć pradawne urządzenia, narzędzia, czy namioty i szałasy.

== Aktywny wypoczynek ==
W sezonie letnim zazwyczaj dostępne są do kąpieli [[:w:Jezioro Rejowskie|Zalew Rejów]] (dwie plaże przy brzegach, ścieżki piesze i rowerowe, przebieralnie, natryski) i [[:w:Zalew Bernatka|Bernatka]] (obecnie brak infrastruktury do wypoczynku).

'''Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji''' oferuje ponadto:
* halę sportową (na 550 miejsc siedzących, o powierzchni areny około 1200 m²) – ul. Sienkiewicza 34,
* sześciotorową krytą pływalnię o wymiarach basenu 25x13 m, głębokość od 0,7 do 1,65 m – ul. Spółdzielcza 19,
* lodowisko miejskie im. Mieczysława Filipowskiego (półkryte, tylko w sezonie zimowym).

== Praca i nauka ==
* '''Społeczna Akademia Nauk''' w Łodzi, Wydział zamiejscowy w Skarżysku-Kamiennej – szkoła wyższa, [http://www.skarzysko.spoleczna.pl/ www.skarzysko.spoleczna.pl]
* '''Powiatowy Urząd Pracy''' w Skarżysku-Kamiennej, ul. 1-go Maja 105, od poniedziałku do piątku w godz. 7:00-15:00, tel. 41 2517-300, [http://www.pupskarzysko.pl www.pupskarzysko.pl]

== Zakupy ==
Przy ulicy Krasińskiego 18 znajduje się CH Hermes, w którym znajdują się sieciowe sklepy różnej branży, tj. np. ''H&amp;M'', ''Empik'', ''Hebe'', ''Natura'', ''Stokrotka'', ''Rossmann, Diverse''. Przy ulicy Metalowców 5 znajduje się CH Talgo, gdzie także znajduje się kilka wielobranżowych sklepów sieciowych. Przy ulicy Krakowskiej 142 znajduje się Vendo Park, gdzie znajdują się m. in. sklepy takie jak ''Biedronka, Rossmann, Sinsay, CCC, Martes Sport, Pepco, Media Expert, RTV Auro AGD, Smyk.''

W budynku przy al. Niepodległości 103 znajduje się centrum handlowe &quot;Nowy Manhattan&quot; z licznymi sklepami spożywczymi oraz sprzedającymi drobnicę.

Ponadto na terenie miasta znajduje się duża liczba sklepów spożywczych i supermarketów sieciowych, m.in. 5 sklepów ''Biedronka,'' 6 sklepów ''Dino'', 2 sklepy ''Lidl,'' market ''Kaufland''.

Na osiedlu Kamienna, przy ulicy Rynek znajduje się targowisko miejskie.

== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===
* '''Restauracja RetroFrog''', ul. Moniuszki 26
* '''Karczma U Edzia''', ul. Zwycięzców 2, tel. 41 253 83 58
* '''Bar Sajgonka''', ul. Staszica 10, tel. 41 251 27 30
* '''Atmosfera''', ul. Armii Krajowej 9, https://atmosferaskarzysko.eatbu.com/?lang=pl#
* '''McDonald's''', ul. Krasińskiego 24
* '''Autorska Pizza &amp; Cafe''', ul. Krasińskiego 20
* '''Asia Wok,''' al. Niepodległości 103

=== Umiarkowanie ===
* '''Restauracja Casablanca''', ul. Juliusza Słowackiego 21
* '''Restauracja Myśliwska''', ul. Wioślarska 1, https://rejow.pl/mysliwska-menu/
* '''Restauracja Gościniec Przylesie''', ul. Stokowa 15

=== Wystawnie ===
* '''Restauracja Aramis''', ul. Szkolna 13, tel. 41 252 42 52, https://restauracja-aramis.pl/
* '''Hotel Promień – Restauracja''', ul. Legionów 105, tel. 41 253 86 36, https://hotel-promien.pl/restauracja/
* '''Hotel Komes – Restauracja''', ul. Legionów 130, tel. 41 252 30 25

== Rozrywka ==
* '''Kombinat Formy''', ul. Rejowska 99, http://kombinatformy.pl.
** &lt;small&gt;'''Fitness:''' poniedziałek – piątek 08.00-22.00, sobota 08:00 – 20:00, niedziela 08:00 -20:00; tel. 791 201 401, recepcja@kombinatformy.pl&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;'''Restauracja, pizzeria ''Festa in tavola'':''' tel. 512-507-507 (możliwy jest dowóz)&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;'''Kręgielnia i Pub:''' tel. 531 597 567&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;'''Solarium:''' tel. 791 201 401, solarium@kombinatformy.pl&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;'''Bawialnia „U Pana Kota”''' tel. 732 751 057, (41) 25 15 101, bawialnia@kombinatformy.pl&lt;/small&gt;
* '''Klub muzyczny SEMAFOR''', ul. Towarowa 2, tel. 601 525 735, semafor@semafor.pl, http://semafor.vbiz.pl
* '''Klub Tokarnia''', ul. Towarowa 2/2, Piątek-Sobota: 21:00-04:00, Niedziela: 20:00-02:00, tokarniaklub@gmail.com
* '''Centrum Zabaw Kuleczkowo''', ul. 1 Maja 65, III piętro, tel. 793 293 080
* '''''Brykolandia''''' – bawialnia dla dzieci, Szkoła Języków Obcych i Informatyki ''PerfeKt'', ul. Żeromskiego 64a, poniedziałek – piątek: 13.30 – 19.30, sobota: 10.00 – 18.00, http://sjo-perfekt.pl/

== Noclegi ==
=== Skromnie ===
* '''Hotel Promień''' przy ulicy Legionów 105. Posiada w ofercie pokoje 1, 2, 3, 4, osobowe, oraz pokoje o podwyższonym standardzie. Śniadanie jest wliczone w cenę pokoju. Parking jest nieodpłatny. Hotel posiada Internet Wi-Fi i telewizję w pokojach. Doba hotelowa rozpoczyna się od godziny 14:00 i trwa do godziny 12:00 następnego dnia. Grupom zorganizowanym przysługują zniżki.
* '''Ośrodek wypoczynkowy „Rejów”''', ul. Wioślarska 1, tel. 41 252 41 65. Oferuje 10 domków kempingowych typu BRDA z 80 miejscami noclegowymi. Pełne wyposażenie sanitarne w każdym domku, aneks kuchenny.
* '''Dom Pielgrzyma''' – Bazylika Matki Bożej Ostrobramskiej, ul. Wileńska 33, tel. 41 253 88 00, fax. 41 252 91 00.

=== Umiarkowanie ===
* '''&lt;nowiki&gt;**&lt;/nowiki&gt; Hotel Komes''' przy ulicy Legionów 130. Recepcja czynna całodobowo, parking, Internet przewodowy w pokojach i Wi-Fi. Zaplecze do organizacji konferencji i szkoleń. Położony w odległości 2 km od trasy E-7 i bezpośrednio przy drodze krajowej nr 42.

== Bezpieczeństwo ==
W późnych godzinach wieczornych i nocnych uważać należy na obszary zabudowane, blokowiska i osiedla – szczególnie osiedle Żeromskiego (ul. Górnicza, Sezamkowa), Przydworcowe (ul. Rejowska, Szydłowiecka, Zielna), Skałka.
* '''Straż Miejska''', tel. (41) 252 01 93, tel. alarmowy 986, ul. Sikorskiego 18
* '''Komenda Powiatowa Policji''', tel. (41) 39 51 205 (dyżurny KPP), tel. alarmowy 997, ul. Krasińskiego 11, [http://www.skarzysko-kamienna.swietokrzyska.policja.gov.pl/ www.skarzysko-kamienna.swietokrzyska.policja.gov.pl]
* '''Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej''', tel. 41 2511757 &lt;small&gt;(dowódca JRG)&lt;/small&gt;, tel. alarmowy 998, ul. 1-go Maja 101, http://www.strazskarzysko.pl/

=== Zdrowie ===
Przychodnie niepubliczne na terenie całego miasta.
* '''Szpital Powiatowy im. Marii Skłodowskiej-Curie''', ul. Szpitalna 1, http://www.zoz.com.pl

=== Pozostałe ===
* '''Sąd Rejonowy w Skarżysku-Kamiennej''', ul. Krasińskiego 11, tel. centr. 41 2520360, fax: 41 2520369 http://www.skarzysko.sr.gov.pl/, sad@skarzysko.sr.gov.pl
** &lt;small&gt;Wydział III Rodzinny i Nieletnich, Wydział V Ksiąg Wieczystych oraz Zespół służby kuratorskiej ds. rodzinnych i nieletnich mieszczą się w budynku obok przy ulicy '''Sikorskiego 20'''.&lt;/small&gt;

== Kontakt ==
* '''Urząd Miasta Skarżyska-Kamiennej''', ul. Sikorskiego 18, [http://skarzysko.pl www.skarzysko.pl], poczta@um.skarzysko.pl &lt;small&gt;'''Poniedziałek:''' 7:30 – 17.00; '''Wtorek – Czwartek:''' 7:30 – 15.30; '''Piątek:''' 7:30 – 14:00&lt;/small&gt;
* '''Starostwo Powiatowe w Skarżysku-Kamiennej''', ul. Konarskiego 20, [http://skarzysko.powiat.pl www.skarzysko.powiat.pl], starostwo@skarzysko.powiat.pl, tel. od 41 3953000 do 41 3953039, fax. 41 2524001. &lt;small&gt;'''Poniedziałek:''' 8:00 – 16:00; '''Wtorek – Piątek:''' 7:30 – 15:30&lt;/small&gt;

== Gdzie dalej ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; -webkit-column-count: 2; -moz-column-count: 2;&quot;&gt;
* '''Kościół pw. Świętej Trójcy w [[Skarżysko Kościelne|Skarżysku Kościelnym]]''' (7 km)
* '''Ratusz w [[Szydłowiec|Szydłowcu]]''' (13 km)
* '''Klasztor cystersów [[Wąchock]]u''' (14 km)
* '''Muzeum Przyrody i Techniki w [[Starachowice|Starachowicach]]''' (19 km)
* '''Sanktuarium w [[Kałków|Kałkowie-Godowie]]''' (33 km)
* '''Pałac Biskupów Krakowskich w [[Kielce|Kielcach]]''' (35 km)
* '''Ruiny zamku w [[Chęciny|Chęcinach]]''' (52 km)
* '''[[Święty Krzyż]], [[Nowa Słupia]]''' (52 km)
* '''Muzeum Wsi Kieleckiej w [[Tokarnia|Tokarni]]''' (54 km)
&lt;/div&gt;
{{Jest w|Powiat skarżyski}}
{{Geo||51°06′59″N 20°52′01″E}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Województwo świętokrzyskie]]</text>
      <sha1>iola0zifegr3uc8a46k4gf078zm3ui3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Neumünster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5363</id>
    <revision>
      <id>159886</id>
      <parentid>159885</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T11:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>159886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7077" sha1="2yor59m0v5fpu6t53riwtrsiz6dmvih" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>2yor59m0v5fpu6t53riwtrsiz6dmvih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159887</id>
      <parentid>159886</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>159887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9562" sha1="bps1196whl82fmg4ybhgju1uve67ovv" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>bps1196whl82fmg4ybhgju1uve67ovv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159888</id>
      <parentid>159887</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Najbliższe okolice */</comment>
      <origin>159888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16899" sha1="aho788p7y54mig5ru5aem6i08tqnd9s" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|mthumbini|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>aho788p7y54mig5ru5aem6i08tqnd9s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159889</id>
      <parentid>159888</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aktywny wypoczynek */</comment>
      <origin>159889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16895" sha1="ly8i30x9be9jhlr1bwzres47q9c6y7w" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|thumb|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>ly8i30x9be9jhlr1bwzres47q9c6y7w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159890</id>
      <parentid>159889</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Imprezy */</comment>
      <origin>159890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17895" sha1="dghxxi3le8zghrnczyrkf4fbwbbxb3i" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|thumb|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==
* '''Holstenköste''': Największa miejska fiesta w Szlezwiku-Holsztynie, ustępująca jedynie festiwalowi Kieler Woche. Odbywa się w połowie czerwca, trwa 4 dni i przyciąga około 200 000 gości. (wymaga uściślenia daty)
* '''[https://city-nms.de/unsere-events/weinkoeste.html Weinköste]''': Wrzesień. Mniejsza impreza, odbywająca się w połowie września, poświęcona winu i jedzeniu. (wymaga aktualizacji daty)
* '''[https://www.shmf.de/ Schleswig-Holstein Musik-Festival]''': – sierpień. W ramach festiwalu w lipcu i sierpniu w Neumünster odbywa się szereg koncertów – głównie w „Holstenhalle”, dużym obiekcie wykorzystywanym zazwyczaj do organizacji kongresów czy aukcji bydła. (Leonard Bernstein chwalił niegdyś tamtejszą znakomitą akustykę. To prawda!) (wymaga uściślenia daty)
* '''Sporty jeździeckie''': w „Holstenhalle” odbywa się kilka ważnych wydarzeń.
* '''[https://www.trakehner-verband.de/ Aukcje koni]''': rasy trakeńskiej i holsztyńskiej.

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>dghxxi3le8zghrnczyrkf4fbwbbxb3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159891</id>
      <parentid>159890</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>159891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19809" sha1="fjykxdq7qx5xktln1r93icb41wsnuod" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|thumb|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Neumuenster holsten-galerie 031 01 (14).jpg|thumb|Holsten-Galerie Neumünster]]
[[Plik:DOC Neumünster2.JPG|thumb|McArthurGlen Designer Outlet]]
* {{Znacznik|'''Holsten-Galerie'''|54.073978|9.981463|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.holsten-galerie.de/ Holsten-Galerie]''', Gänsemarkt 1, 24534 Neumünster (''w pobliżu dworca kolejowego''). Tel.: +49 (0)4321 851380, Faks: +49 (0)4321 8513890​ . Galeria Holsten oferuje wiele możliwości biznesowych i znajduje się w pobliżu głównego dworca kolejowego w Neumünster. Centrum zostało otwarte w 2015 roku i mieści 90 sklepów. Wcześniej w tym miejscu znajdowała się fabryka sukna, co nadało Neumünster wizerunek miasta przemysłu tekstylnego. W galerii znajdują się dwa piętra, na których rozciąga się wiele rodzajów sklepów, m.in. sklepy z modą, sklepy z elektroniką i drogerie. 
* {{Znacznik|'''Designer Outlet Neumünster'''|54.04287|9.9787|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.mcarthurglen.com/de/outlets/de/designer-outlet-neumuenster/ Designer Outlet Neumünster]''' (Centrum wyprzedażowe McArthur Glen Designer), Oderstraße 10, 24539 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 5586880, e-mail: info@designeroutletneumuenster.de​ . W 2012 roku w Neumünster otwarto drugie w Niemczech centrum outletowe McArthur Glen Designer Outlet Centre. Znajduje się na Oderstrasse i można do niego łatwo dojechać autostradą nr 7, zjazdem Neumünster Süd. Designer Outlet Neumünster obejmuje 120 sklepów i 6 restauracji i jest ważnym czynnikiem napędzającym lokalną gospodarkę. a także przyciąga gości z zagranicy. Outlet w Neumünster to największy designerski outlet w Europie Północnej. Zachwyca atrakcyjnym designem i wieloma zachęcającymi miejscami.
* Historyczne centrum handlowe Neumünster zlokalizowane jest w centrum miasta, wokół Großflecken, Kleinflecken i Lütjenstraße.

== Gastronomia ==

== Imprezy ==
* '''Holstenköste''': Największa miejska fiesta w Szlezwiku-Holsztynie, ustępująca jedynie festiwalowi Kieler Woche. Odbywa się w połowie czerwca, trwa 4 dni i przyciąga około 200 000 gości. (wymaga uściślenia daty)
* '''[https://city-nms.de/unsere-events/weinkoeste.html Weinköste]''': Wrzesień. Mniejsza impreza, odbywająca się w połowie września, poświęcona winu i jedzeniu. (wymaga aktualizacji daty)
* '''[https://www.shmf.de/ Schleswig-Holstein Musik-Festival]''': – sierpień. W ramach festiwalu w lipcu i sierpniu w Neumünster odbywa się szereg koncertów – głównie w „Holstenhalle”, dużym obiekcie wykorzystywanym zazwyczaj do organizacji kongresów czy aukcji bydła. (Leonard Bernstein chwalił niegdyś tamtejszą znakomitą akustykę. To prawda!) (wymaga uściślenia daty)
* '''Sporty jeździeckie''': w „Holstenhalle” odbywa się kilka ważnych wydarzeń.
* '''[https://www.trakehner-verband.de/ Aukcje koni]''': rasy trakeńskiej i holsztyńskiej.

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>fjykxdq7qx5xktln1r93icb41wsnuod</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159892</id>
      <parentid>159891</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Imprezy */</comment>
      <origin>159892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21189" sha1="1eea4ou711im8qyt81j4ofrv10ajx1k" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|thumb|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Neumuenster holsten-galerie 031 01 (14).jpg|thumb|Holsten-Galerie Neumünster]]
[[Plik:DOC Neumünster2.JPG|thumb|McArthurGlen Designer Outlet]]
* {{Znacznik|'''Holsten-Galerie'''|54.073978|9.981463|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.holsten-galerie.de/ Holsten-Galerie]''', Gänsemarkt 1, 24534 Neumünster (''w pobliżu dworca kolejowego''). Tel.: +49 (0)4321 851380, Faks: +49 (0)4321 8513890​ . Galeria Holsten oferuje wiele możliwości biznesowych i znajduje się w pobliżu głównego dworca kolejowego w Neumünster. Centrum zostało otwarte w 2015 roku i mieści 90 sklepów. Wcześniej w tym miejscu znajdowała się fabryka sukna, co nadało Neumünster wizerunek miasta przemysłu tekstylnego. W galerii znajdują się dwa piętra, na których rozciąga się wiele rodzajów sklepów, m.in. sklepy z modą, sklepy z elektroniką i drogerie. 
* {{Znacznik|'''Designer Outlet Neumünster'''|54.04287|9.9787|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.mcarthurglen.com/de/outlets/de/designer-outlet-neumuenster/ Designer Outlet Neumünster]''' (Centrum wyprzedażowe McArthur Glen Designer), Oderstraße 10, 24539 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 5586880, e-mail: info@designeroutletneumuenster.de​ . W 2012 roku w Neumünster otwarto drugie w Niemczech centrum outletowe McArthur Glen Designer Outlet Centre. Znajduje się na Oderstrasse i można do niego łatwo dojechać autostradą nr 7, zjazdem Neumünster Süd. Designer Outlet Neumünster obejmuje 120 sklepów i 6 restauracji i jest ważnym czynnikiem napędzającym lokalną gospodarkę. a także przyciąga gości z zagranicy. Outlet w Neumünster to największy designerski outlet w Europie Północnej. Zachwyca atrakcyjnym designem i wieloma zachęcającymi miejscami.
* Historyczne centrum handlowe Neumünster zlokalizowane jest w centrum miasta, wokół Großflecken, Kleinflecken i Lütjenstraße.

== Gastronomia ==

== Imprezy ==
* '''Holstenköste''': Największa miejska fiesta w Szlezwiku-Holsztynie, ustępująca jedynie festiwalowi Kieler Woche. Odbywa się w połowie czerwca, trwa 4 dni i przyciąga około 200 000 gości. (wymaga uściślenia daty)
* '''BaDaBoom''': Od 2009 roku odbywa się coroczny festiwal muzyki ulicznej „BaDaBoom”, w którym bierze udział około 350 zespołów i 1000 muzyków, a wydarzenie przyciąga ponad 10 000 odwiedzających.
* '''[https://city-nms.de/unsere-events/weinkoeste.html Weinköste]''': Wrzesień. Mniejsza impreza, odbywająca się w połowie września, poświęcona winu i jedzeniu. 
* '''Bierköste''': Festiwal piwa rzemieślniczego Bierköste odbył się po raz pierwszy w 2023 roku. Zarówno browary krajowe, jak i międzynarodowe zaprezentowały się w Kleinflecken kilku tysiącom gości. Dzięki sukcesowi pierwszej edycji, w przyszłości wydarzenie będzie odbywać się corocznie.
* '''Schlemmerköste''': 24 sierpnia 2012 roku na placu Kleinflecken po raz pierwszy zainaugurowano wydarzenie pod nazwą „Naschköste”. W 2016 roku zmieniono jego nazwę na „Schlemmerköste”. Podczas weekendu odwiedzający mogą tu skosztować specjałów kuchni krajowej i międzynarodowej; towarzyszą temu występy muzyczne oraz liczne atrakcje. Impreza Schlemmerköste odbywa się dwa razy w roku – wiosną oraz jesienią.
* '''[https://www.shmf.de/ Schleswig-Holstein Musik-Festival]''': – sierpień. W ramach festiwalu w lipcu i sierpniu w Neumünster odbywa się szereg koncertów – głównie w „Holstenhalle”, dużym obiekcie wykorzystywanym zazwyczaj do organizacji kongresów czy aukcji bydła. (Leonard Bernstein chwalił niegdyś tamtejszą znakomitą akustykę. To prawda!) (wymaga uściślenia daty)
* '''Sporty jeździeckie''': w „Holstenhalle” odbywa się kilka ważnych wydarzeń.
* '''[https://www.trakehner-verband.de/ Aukcje koni]''': rasy trakeńskiej i holsztyńskiej.
* '''Jarmark adwentowy''': W okresie Adwentu na Großflecken odbywa się targ adwentowy. W tym czasie centralnie stanie tam także przenośne lodowisko. Tradycyjnie w Wigilię o godzinie 12:00 odbywa się koncert na wieży pod gołym niebem. z dwóch domów przy Holstenstrasse, które co roku przyciągają około 4000 gości.
* '''Cotygodniowy targ''': Cotygodniowy targ odbywa się na Großflecken trzy razy w tygodniu (wtorek, piątek i sobota).

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>1eea4ou711im8qyt81j4ofrv10ajx1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159895</id>
      <parentid>159892</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>159895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22868" sha1="5f106963j5pnm7qo749n3z37jeum4rk" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|thumb|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Neumuenster holsten-galerie 031 01 (14).jpg|thumb|Holsten-Galerie Neumünster]]
[[Plik:DOC Neumünster2.JPG|thumb|McArthurGlen Designer Outlet]]
* {{Znacznik|'''Holsten-Galerie'''|54.073978|9.981463|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.holsten-galerie.de/ Holsten-Galerie]''', Gänsemarkt 1, 24534 Neumünster (''w pobliżu dworca kolejowego''). Tel.: +49 (0)4321 851380, Faks: +49 (0)4321 8513890​ . Galeria Holsten oferuje wiele możliwości biznesowych i znajduje się w pobliżu głównego dworca kolejowego w Neumünster. Centrum zostało otwarte w 2015 roku i mieści 90 sklepów. Wcześniej w tym miejscu znajdowała się fabryka sukna, co nadało Neumünster wizerunek miasta przemysłu tekstylnego. W galerii znajdują się dwa piętra, na których rozciąga się wiele rodzajów sklepów, m.in. sklepy z modą, sklepy z elektroniką i drogerie. 
* {{Znacznik|'''Designer Outlet Neumünster'''|54.04287|9.9787|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.mcarthurglen.com/de/outlets/de/designer-outlet-neumuenster/ Designer Outlet Neumünster]''' (Centrum wyprzedażowe McArthur Glen Designer), Oderstraße 10, 24539 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 5586880, e-mail: info@designeroutletneumuenster.de​ . W 2012 roku w Neumünster otwarto drugie w Niemczech centrum outletowe McArthur Glen Designer Outlet Centre. Znajduje się na Oderstrasse i można do niego łatwo dojechać autostradą nr 7, zjazdem Neumünster Süd. Designer Outlet Neumünster obejmuje 120 sklepów i 6 restauracji i jest ważnym czynnikiem napędzającym lokalną gospodarkę. a także przyciąga gości z zagranicy. Outlet w Neumünster to największy designerski outlet w Europie Północnej. Zachwyca atrakcyjnym designem i wieloma zachęcającymi miejscami.
* Historyczne centrum handlowe Neumünster zlokalizowane jest w centrum miasta, wokół Großflecken, Kleinflecken i Lütjenstraße.

== Gastronomia ==
Dostępnych jest wiele restauracji w różnych stylach i przedziałach cenowych.

* {{Znacznik|'''Postkeller'''|54.072151 |9.98678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Postkeller''', Grossflecken 29, ☏ +49 4321 43546. Otwarte w godzinach 11:00–23:00. Posiłki serwowane są od 12:00 do 23:00. Najstarsza restauracja w mieście (założona w 1877), mieszcząca się w piwnicach dawnego budynku poczty. Jedzenie jest smaczne, porcje obfite, a ceny przystępne. Lokal pełni również funkcję kawiarni i baru; bywa w nim dość ciasno.
* {{Znacznik|'''Klatsch Palais'''|54.071468 |9.98612 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.klatsch-palais.de/ Klatsch Palais]''' (''naprzeciwko „Postkeller” przy Grossflecken''), ☏ +49 4321 48652. Pon.–czw. 8:00–22:00, pt.–sob. 8:00–23:00, niedz. 8:00–20:00. Kawiarnia, restauracja i bar. Dostępna wydzielona strefa dla palących.
* {{Znacznik|''Am Kamin'''|54.06778 |9.986672 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://am-kamin.info/ Am Kamin]''', Propstenstr. 13, ☏ +49 4321 42853. Wt.–sob. 18:00–23:00. Wykwintna kuchnia, nieco wyższe ceny.
* {{Znacznik|'''Südbahnhof'''|54.05991 |9.982288 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.suedbahnhof-neumuenster.de/ Südbahnhof]''', Altonaer Str. 131 (''pociągi linii AKN oraz Nordbahn zatrzymują się tuż przed restauracją''), ☏ +49 4321 84498. Pon.–wt. nieczynne, śr.–czw. 17:00–22:00, pt. 17:00–23:00, sob. 9:00–23:00, niedz. 10:00–21:00. Lokal mieści się w budynku dawnej stacji kolejowej. Funkcjonuje jako kawiarnia, bar i restauracja. Poza sezonem zimowym dostępny jest duży ogródek.

== Imprezy ==
* '''Holstenköste''': Największa miejska fiesta w Szlezwiku-Holsztynie, ustępująca jedynie festiwalowi Kieler Woche. Odbywa się w połowie czerwca, trwa 4 dni i przyciąga około 200 000 gości. (wymaga uściślenia daty)
* '''BaDaBoom''': Od 2009 roku odbywa się coroczny festiwal muzyki ulicznej „BaDaBoom”, w którym bierze udział około 350 zespołów i 1000 muzyków, a wydarzenie przyciąga ponad 10 000 odwiedzających.
* '''[https://city-nms.de/unsere-events/weinkoeste.html Weinköste]''': Wrzesień. Mniejsza impreza, odbywająca się w połowie września, poświęcona winu i jedzeniu. 
* '''Bierköste''': Festiwal piwa rzemieślniczego Bierköste odbył się po raz pierwszy w 2023 roku. Zarówno browary krajowe, jak i międzynarodowe zaprezentowały się w Kleinflecken kilku tysiącom gości. Dzięki sukcesowi pierwszej edycji, w przyszłości wydarzenie będzie odbywać się corocznie.
* '''Schlemmerköste''': 24 sierpnia 2012 roku na placu Kleinflecken po raz pierwszy zainaugurowano wydarzenie pod nazwą „Naschköste”. W 2016 roku zmieniono jego nazwę na „Schlemmerköste”. Podczas weekendu odwiedzający mogą tu skosztować specjałów kuchni krajowej i międzynarodowej; towarzyszą temu występy muzyczne oraz liczne atrakcje. Impreza Schlemmerköste odbywa się dwa razy w roku – wiosną oraz jesienią.
* '''[https://www.shmf.de/ Schleswig-Holstein Musik-Festival]''': – sierpień. W ramach festiwalu w lipcu i sierpniu w Neumünster odbywa się szereg koncertów – głównie w „Holstenhalle”, dużym obiekcie wykorzystywanym zazwyczaj do organizacji kongresów czy aukcji bydła. (Leonard Bernstein chwalił niegdyś tamtejszą znakomitą akustykę. To prawda!) (wymaga uściślenia daty)
* '''Sporty jeździeckie''': w „Holstenhalle” odbywa się kilka ważnych wydarzeń.
* '''[https://www.trakehner-verband.de/ Aukcje koni]''': rasy trakeńskiej i holsztyńskiej.
* '''Jarmark adwentowy''': W okresie Adwentu na Großflecken odbywa się targ adwentowy. W tym czasie centralnie stanie tam także przenośne lodowisko. Tradycyjnie w Wigilię o godzinie 12:00 odbywa się koncert na wieży pod gołym niebem. z dwóch domów przy Holstenstrasse, które co roku przyciągają około 4000 gości.
* '''Cotygodniowy targ''': Cotygodniowy targ odbywa się na Großflecken trzy razy w tygodniu (wtorek, piątek i sobota).

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>5f106963j5pnm7qo749n3z37jeum4rk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159896</id>
      <parentid>159895</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>159896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23912" sha1="f3yy008qy9tu00bxdn7savlukjeakz6" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|thumb|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Neumuenster holsten-galerie 031 01 (14).jpg|thumb|Holsten-Galerie Neumünster]]
[[Plik:DOC Neumünster2.JPG|thumb|McArthurGlen Designer Outlet]]
* {{Znacznik|'''Holsten-Galerie'''|54.073978|9.981463|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.holsten-galerie.de/ Holsten-Galerie]''', Gänsemarkt 1, 24534 Neumünster (''w pobliżu dworca kolejowego''). Tel.: +49 (0)4321 851380, Faks: +49 (0)4321 8513890​ . Galeria Holsten oferuje wiele możliwości biznesowych i znajduje się w pobliżu głównego dworca kolejowego w Neumünster. Centrum zostało otwarte w 2015 roku i mieści 90 sklepów. Wcześniej w tym miejscu znajdowała się fabryka sukna, co nadało Neumünster wizerunek miasta przemysłu tekstylnego. W galerii znajdują się dwa piętra, na których rozciąga się wiele rodzajów sklepów, m.in. sklepy z modą, sklepy z elektroniką i drogerie. 
* {{Znacznik|'''Designer Outlet Neumünster'''|54.04287|9.9787|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.mcarthurglen.com/de/outlets/de/designer-outlet-neumuenster/ Designer Outlet Neumünster]''' (Centrum wyprzedażowe McArthur Glen Designer), Oderstraße 10, 24539 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 5586880, e-mail: info@designeroutletneumuenster.de​ . W 2012 roku w Neumünster otwarto drugie w Niemczech centrum outletowe McArthur Glen Designer Outlet Centre. Znajduje się na Oderstrasse i można do niego łatwo dojechać autostradą nr 7, zjazdem Neumünster Süd. Designer Outlet Neumünster obejmuje 120 sklepów i 6 restauracji i jest ważnym czynnikiem napędzającym lokalną gospodarkę. a także przyciąga gości z zagranicy. Outlet w Neumünster to największy designerski outlet w Europie Północnej. Zachwyca atrakcyjnym designem i wieloma zachęcającymi miejscami.
* Historyczne centrum handlowe Neumünster zlokalizowane jest w centrum miasta, wokół Großflecken, Kleinflecken i Lütjenstraße.

== Gastronomia ==
Dostępnych jest wiele restauracji w różnych stylach i przedziałach cenowych.

* {{Znacznik|'''Postkeller'''|54.072151 |9.98678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Postkeller''', Grossflecken 29, ☏ +49 4321 43546. Otwarte w godzinach 11:00–23:00. Posiłki serwowane są od 12:00 do 23:00. Najstarsza restauracja w mieście (założona w 1877), mieszcząca się w piwnicach dawnego budynku poczty. Jedzenie jest smaczne, porcje obfite, a ceny przystępne. Lokal pełni również funkcję kawiarni i baru; bywa w nim dość ciasno.
* {{Znacznik|'''Klatsch Palais'''|54.071468 |9.98612 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.klatsch-palais.de/ Klatsch Palais]''' (''naprzeciwko „Postkeller” przy Grossflecken''), ☏ +49 4321 48652. Pon.–czw. 8:00–22:00, pt.–sob. 8:00–23:00, niedz. 8:00–20:00. Kawiarnia, restauracja i bar. Dostępna wydzielona strefa dla palących.
* {{Znacznik|''Am Kamin'''|54.06778 |9.986672 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://am-kamin.info/ Am Kamin]''', Propstenstr. 13, ☏ +49 4321 42853. Wt.–sob. 18:00–23:00. Wykwintna kuchnia, nieco wyższe ceny.
* {{Znacznik|'''Südbahnhof'''|54.05991 |9.982288 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.suedbahnhof-neumuenster.de/ Südbahnhof]''', Altonaer Str. 131 (''pociągi linii AKN oraz Nordbahn zatrzymują się tuż przed restauracją''), ☏ +49 4321 84498. Pon.–wt. nieczynne, śr.–czw. 17:00–22:00, pt. 17:00–23:00, sob. 9:00–23:00, niedz. 10:00–21:00. Lokal mieści się w budynku dawnej stacji kolejowej. Funkcjonuje jako kawiarnia, bar i restauracja. Poza sezonem zimowym dostępny jest duży ogródek.

== Życie nocne ==
* '''Club Orange &amp; Blue'''. Club Orange &amp; Blue to klub nocny w Neumünster. Lokal składa się z trzech stref: Mainhall, Astra Lounge oraz Coke Lounge. W każdej z nich prezentowane są różne gatunki muzyczne, od hitów z list przebojów (charts) i muzyki EDM, po czarne brzmienia (black music) oraz ponadczasowe klasyki. Klub jest otwarty w piątki i soboty; organizowane są w nim imprezy tematyczne z udziałem różnych DJ-ów oraz gości specjalnych.
* '''Bumer'''. Bumer to dyskoteka w Neumünster, w której dominuje muzyka rosyjska. Lokal jest otwarty w soboty i regularnie organizuje imprezy tematyczne.
* '''Weitblick'''. Weitblick to połączenie baru, salonu (lounge) i pubu w Neumünster. Odbywają się tu regularne imprezy tematyczne, podczas których różni DJ-e prezentują rozmaite gatunki muzyczne.
* '''Postkeller'''. Postkeller to lokal w Neumünster łączący funkcje pubu, restauracji i baru. Jest to najstarszy pub w mieście, położony w samym centrum. Lokal jest otwarty przez 365 dni w roku.

== Imprezy ==
* '''Holstenköste''': Największa miejska fiesta w Szlezwiku-Holsztynie, ustępująca jedynie festiwalowi Kieler Woche. Odbywa się w połowie czerwca, trwa 4 dni i przyciąga około 200 000 gości. (wymaga uściślenia daty)
* '''BaDaBoom''': Od 2009 roku odbywa się coroczny festiwal muzyki ulicznej „BaDaBoom”, w którym bierze udział około 350 zespołów i 1000 muzyków, a wydarzenie przyciąga ponad 10 000 odwiedzających.
* '''[https://city-nms.de/unsere-events/weinkoeste.html Weinköste]''': Wrzesień. Mniejsza impreza, odbywająca się w połowie września, poświęcona winu i jedzeniu. 
* '''Bierköste''': Festiwal piwa rzemieślniczego Bierköste odbył się po raz pierwszy w 2023 roku. Zarówno browary krajowe, jak i międzynarodowe zaprezentowały się w Kleinflecken kilku tysiącom gości. Dzięki sukcesowi pierwszej edycji, w przyszłości wydarzenie będzie odbywać się corocznie.
* '''Schlemmerköste''': 24 sierpnia 2012 roku na placu Kleinflecken po raz pierwszy zainaugurowano wydarzenie pod nazwą „Naschköste”. W 2016 roku zmieniono jego nazwę na „Schlemmerköste”. Podczas weekendu odwiedzający mogą tu skosztować specjałów kuchni krajowej i międzynarodowej; towarzyszą temu występy muzyczne oraz liczne atrakcje. Impreza Schlemmerköste odbywa się dwa razy w roku – wiosną oraz jesienią.
* '''[https://www.shmf.de/ Schleswig-Holstein Musik-Festival]''': – sierpień. W ramach festiwalu w lipcu i sierpniu w Neumünster odbywa się szereg koncertów – głównie w „Holstenhalle”, dużym obiekcie wykorzystywanym zazwyczaj do organizacji kongresów czy aukcji bydła. (Leonard Bernstein chwalił niegdyś tamtejszą znakomitą akustykę. To prawda!) (wymaga uściślenia daty)
* '''Sporty jeździeckie''': w „Holstenhalle” odbywa się kilka ważnych wydarzeń.
* '''[https://www.trakehner-verband.de/ Aukcje koni]''': rasy trakeńskiej i holsztyńskiej.
* '''Jarmark adwentowy''': W okresie Adwentu na Großflecken odbywa się targ adwentowy. W tym czasie centralnie stanie tam także przenośne lodowisko. Tradycyjnie w Wigilię o godzinie 12:00 odbywa się koncert na wieży pod gołym niebem. z dwóch domów przy Holstenstrasse, które co roku przyciągają około 4000 gości.
* '''Cotygodniowy targ''': Cotygodniowy targ odbywa się na Großflecken trzy razy w tygodniu (wtorek, piątek i sobota).

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>f3yy008qy9tu00bxdn7savlukjeakz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159897</id>
      <parentid>159896</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:38:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nocleg */</comment>
      <origin>159897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24963" sha1="lqvxmwbjjkk004wuxcwsi181n3d69h6" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|thumb|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Neumuenster holsten-galerie 031 01 (14).jpg|thumb|Holsten-Galerie Neumünster]]
[[Plik:DOC Neumünster2.JPG|thumb|McArthurGlen Designer Outlet]]
* {{Znacznik|'''Holsten-Galerie'''|54.073978|9.981463|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.holsten-galerie.de/ Holsten-Galerie]''', Gänsemarkt 1, 24534 Neumünster (''w pobliżu dworca kolejowego''). Tel.: +49 (0)4321 851380, Faks: +49 (0)4321 8513890​ . Galeria Holsten oferuje wiele możliwości biznesowych i znajduje się w pobliżu głównego dworca kolejowego w Neumünster. Centrum zostało otwarte w 2015 roku i mieści 90 sklepów. Wcześniej w tym miejscu znajdowała się fabryka sukna, co nadało Neumünster wizerunek miasta przemysłu tekstylnego. W galerii znajdują się dwa piętra, na których rozciąga się wiele rodzajów sklepów, m.in. sklepy z modą, sklepy z elektroniką i drogerie. 
* {{Znacznik|'''Designer Outlet Neumünster'''|54.04287|9.9787|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.mcarthurglen.com/de/outlets/de/designer-outlet-neumuenster/ Designer Outlet Neumünster]''' (Centrum wyprzedażowe McArthur Glen Designer), Oderstraße 10, 24539 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 5586880, e-mail: info@designeroutletneumuenster.de​ . W 2012 roku w Neumünster otwarto drugie w Niemczech centrum outletowe McArthur Glen Designer Outlet Centre. Znajduje się na Oderstrasse i można do niego łatwo dojechać autostradą nr 7, zjazdem Neumünster Süd. Designer Outlet Neumünster obejmuje 120 sklepów i 6 restauracji i jest ważnym czynnikiem napędzającym lokalną gospodarkę. a także przyciąga gości z zagranicy. Outlet w Neumünster to największy designerski outlet w Europie Północnej. Zachwyca atrakcyjnym designem i wieloma zachęcającymi miejscami.
* Historyczne centrum handlowe Neumünster zlokalizowane jest w centrum miasta, wokół Großflecken, Kleinflecken i Lütjenstraße.

== Gastronomia ==
Dostępnych jest wiele restauracji w różnych stylach i przedziałach cenowych.

* {{Znacznik|'''Postkeller'''|54.072151 |9.98678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Postkeller''', Grossflecken 29, ☏ +49 4321 43546. Otwarte w godzinach 11:00–23:00. Posiłki serwowane są od 12:00 do 23:00. Najstarsza restauracja w mieście (założona w 1877), mieszcząca się w piwnicach dawnego budynku poczty. Jedzenie jest smaczne, porcje obfite, a ceny przystępne. Lokal pełni również funkcję kawiarni i baru; bywa w nim dość ciasno.
* {{Znacznik|'''Klatsch Palais'''|54.071468 |9.98612 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.klatsch-palais.de/ Klatsch Palais]''' (''naprzeciwko „Postkeller” przy Grossflecken''), ☏ +49 4321 48652. Pon.–czw. 8:00–22:00, pt.–sob. 8:00–23:00, niedz. 8:00–20:00. Kawiarnia, restauracja i bar. Dostępna wydzielona strefa dla palących.
* {{Znacznik|''Am Kamin'''|54.06778 |9.986672 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://am-kamin.info/ Am Kamin]''', Propstenstr. 13, ☏ +49 4321 42853. Wt.–sob. 18:00–23:00. Wykwintna kuchnia, nieco wyższe ceny.
* {{Znacznik|'''Südbahnhof'''|54.05991 |9.982288 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.suedbahnhof-neumuenster.de/ Südbahnhof]''', Altonaer Str. 131 (''pociągi linii AKN oraz Nordbahn zatrzymują się tuż przed restauracją''), ☏ +49 4321 84498. Pon.–wt. nieczynne, śr.–czw. 17:00–22:00, pt. 17:00–23:00, sob. 9:00–23:00, niedz. 10:00–21:00. Lokal mieści się w budynku dawnej stacji kolejowej. Funkcjonuje jako kawiarnia, bar i restauracja. Poza sezonem zimowym dostępny jest duży ogródek.

== Życie nocne ==
* '''Club Orange &amp; Blue'''. Club Orange &amp; Blue to klub nocny w Neumünster. Lokal składa się z trzech stref: Mainhall, Astra Lounge oraz Coke Lounge. W każdej z nich prezentowane są różne gatunki muzyczne, od hitów z list przebojów (charts) i muzyki EDM, po czarne brzmienia (black music) oraz ponadczasowe klasyki. Klub jest otwarty w piątki i soboty; organizowane są w nim imprezy tematyczne z udziałem różnych DJ-ów oraz gości specjalnych.
* '''Bumer'''. Bumer to dyskoteka w Neumünster, w której dominuje muzyka rosyjska. Lokal jest otwarty w soboty i regularnie organizuje imprezy tematyczne.
* '''Weitblick'''. Weitblick to połączenie baru, salonu (lounge) i pubu w Neumünster. Odbywają się tu regularne imprezy tematyczne, podczas których różni DJ-e prezentują rozmaite gatunki muzyczne.
* '''Postkeller'''. Postkeller to lokal w Neumünster łączący funkcje pubu, restauracji i baru. Jest to najstarszy pub w mieście, położony w samym centrum. Lokal jest otwarty przez 365 dni w roku.

== Imprezy ==
* '''Holstenköste''': Największa miejska fiesta w Szlezwiku-Holsztynie, ustępująca jedynie festiwalowi Kieler Woche. Odbywa się w połowie czerwca, trwa 4 dni i przyciąga około 200 000 gości. (wymaga uściślenia daty)
* '''BaDaBoom''': Od 2009 roku odbywa się coroczny festiwal muzyki ulicznej „BaDaBoom”, w którym bierze udział około 350 zespołów i 1000 muzyków, a wydarzenie przyciąga ponad 10 000 odwiedzających.
* '''[https://city-nms.de/unsere-events/weinkoeste.html Weinköste]''': Wrzesień. Mniejsza impreza, odbywająca się w połowie września, poświęcona winu i jedzeniu. 
* '''Bierköste''': Festiwal piwa rzemieślniczego Bierköste odbył się po raz pierwszy w 2023 roku. Zarówno browary krajowe, jak i międzynarodowe zaprezentowały się w Kleinflecken kilku tysiącom gości. Dzięki sukcesowi pierwszej edycji, w przyszłości wydarzenie będzie odbywać się corocznie.
* '''Schlemmerköste''': 24 sierpnia 2012 roku na placu Kleinflecken po raz pierwszy zainaugurowano wydarzenie pod nazwą „Naschköste”. W 2016 roku zmieniono jego nazwę na „Schlemmerköste”. Podczas weekendu odwiedzający mogą tu skosztować specjałów kuchni krajowej i międzynarodowej; towarzyszą temu występy muzyczne oraz liczne atrakcje. Impreza Schlemmerköste odbywa się dwa razy w roku – wiosną oraz jesienią.
* '''[https://www.shmf.de/ Schleswig-Holstein Musik-Festival]''': – sierpień. W ramach festiwalu w lipcu i sierpniu w Neumünster odbywa się szereg koncertów – głównie w „Holstenhalle”, dużym obiekcie wykorzystywanym zazwyczaj do organizacji kongresów czy aukcji bydła. (Leonard Bernstein chwalił niegdyś tamtejszą znakomitą akustykę. To prawda!) (wymaga uściślenia daty)
* '''Sporty jeździeckie''': w „Holstenhalle” odbywa się kilka ważnych wydarzeń.
* '''[https://www.trakehner-verband.de/ Aukcje koni]''': rasy trakeńskiej i holsztyńskiej.
* '''Jarmark adwentowy''': W okresie Adwentu na Großflecken odbywa się targ adwentowy. W tym czasie centralnie stanie tam także przenośne lodowisko. Tradycyjnie w Wigilię o godzinie 12:00 odbywa się koncert na wieży pod gołym niebem. z dwóch domów przy Holstenstrasse, które co roku przyciągają około 4000 gości.
* '''Cotygodniowy targ''': Cotygodniowy targ odbywa się na Großflecken trzy razy w tygodniu (wtorek, piątek i sobota).

== Nocleg ==
* {{Znacznik|'''Best Western Hotel Prisma'''|54.089466 |9.977523 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.bestwestern.de/hotels/Neumuenster/BEST-WESTERN-Hotel-Prisma/hotel Best Western Hotel Prisma]''', Max-Johannsen-Bruecke 1, ☏ +49 4321 9040. Kilka metrów od kompleksu „Holstenhallen”.
* {{Znacznik|'''Hotel Wittorf'''|54.046665 |9.971617 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotel-wittorf.de/english/home/ Hotel Wittorf]''', Havelstr. 5, ☏ +49 4321 81011. W południowej części miasta, w pobliżu strefy przemysłowej „Industriegebiet Neumünster-Süd”.
* {{Znacznik|'''Hildebrandts Hotel'''|54.070072 |9.996475 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hildebrandts-hotel.de/ Hildebrandts Hotel]''', Plönerstr. 67, ☏ +49 4321 81011. Hotel dla niepalących.
* {{Znacznik|'''Neues Parkhotel'''|54.074802 |9.987053 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Neues Parkhotel''', Parkstr. 29, ☏ +49 4321 9406. Zlokalizowany wewnątrz niewielkiego centrum handlowego w samym sercu miasta.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>lqvxmwbjjkk004wuxcwsi181n3d69h6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159898</id>
      <parentid>159897</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bezpieczeństwo */</comment>
      <origin>159898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25635" sha1="k2x85plb3bqval7v4a8yquav9o5awph" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|thumb|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Neumuenster holsten-galerie 031 01 (14).jpg|thumb|Holsten-Galerie Neumünster]]
[[Plik:DOC Neumünster2.JPG|thumb|McArthurGlen Designer Outlet]]
* {{Znacznik|'''Holsten-Galerie'''|54.073978|9.981463|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.holsten-galerie.de/ Holsten-Galerie]''', Gänsemarkt 1, 24534 Neumünster (''w pobliżu dworca kolejowego''). Tel.: +49 (0)4321 851380, Faks: +49 (0)4321 8513890​ . Galeria Holsten oferuje wiele możliwości biznesowych i znajduje się w pobliżu głównego dworca kolejowego w Neumünster. Centrum zostało otwarte w 2015 roku i mieści 90 sklepów. Wcześniej w tym miejscu znajdowała się fabryka sukna, co nadało Neumünster wizerunek miasta przemysłu tekstylnego. W galerii znajdują się dwa piętra, na których rozciąga się wiele rodzajów sklepów, m.in. sklepy z modą, sklepy z elektroniką i drogerie. 
* {{Znacznik|'''Designer Outlet Neumünster'''|54.04287|9.9787|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.mcarthurglen.com/de/outlets/de/designer-outlet-neumuenster/ Designer Outlet Neumünster]''' (Centrum wyprzedażowe McArthur Glen Designer), Oderstraße 10, 24539 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 5586880, e-mail: info@designeroutletneumuenster.de​ . W 2012 roku w Neumünster otwarto drugie w Niemczech centrum outletowe McArthur Glen Designer Outlet Centre. Znajduje się na Oderstrasse i można do niego łatwo dojechać autostradą nr 7, zjazdem Neumünster Süd. Designer Outlet Neumünster obejmuje 120 sklepów i 6 restauracji i jest ważnym czynnikiem napędzającym lokalną gospodarkę. a także przyciąga gości z zagranicy. Outlet w Neumünster to największy designerski outlet w Europie Północnej. Zachwyca atrakcyjnym designem i wieloma zachęcającymi miejscami.
* Historyczne centrum handlowe Neumünster zlokalizowane jest w centrum miasta, wokół Großflecken, Kleinflecken i Lütjenstraße.

== Gastronomia ==
Dostępnych jest wiele restauracji w różnych stylach i przedziałach cenowych.

* {{Znacznik|'''Postkeller'''|54.072151 |9.98678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Postkeller''', Grossflecken 29, ☏ +49 4321 43546. Otwarte w godzinach 11:00–23:00. Posiłki serwowane są od 12:00 do 23:00. Najstarsza restauracja w mieście (założona w 1877), mieszcząca się w piwnicach dawnego budynku poczty. Jedzenie jest smaczne, porcje obfite, a ceny przystępne. Lokal pełni również funkcję kawiarni i baru; bywa w nim dość ciasno.
* {{Znacznik|'''Klatsch Palais'''|54.071468 |9.98612 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.klatsch-palais.de/ Klatsch Palais]''' (''naprzeciwko „Postkeller” przy Grossflecken''), ☏ +49 4321 48652. Pon.–czw. 8:00–22:00, pt.–sob. 8:00–23:00, niedz. 8:00–20:00. Kawiarnia, restauracja i bar. Dostępna wydzielona strefa dla palących.
* {{Znacznik|''Am Kamin'''|54.06778 |9.986672 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://am-kamin.info/ Am Kamin]''', Propstenstr. 13, ☏ +49 4321 42853. Wt.–sob. 18:00–23:00. Wykwintna kuchnia, nieco wyższe ceny.
* {{Znacznik|'''Südbahnhof'''|54.05991 |9.982288 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.suedbahnhof-neumuenster.de/ Südbahnhof]''', Altonaer Str. 131 (''pociągi linii AKN oraz Nordbahn zatrzymują się tuż przed restauracją''), ☏ +49 4321 84498. Pon.–wt. nieczynne, śr.–czw. 17:00–22:00, pt. 17:00–23:00, sob. 9:00–23:00, niedz. 10:00–21:00. Lokal mieści się w budynku dawnej stacji kolejowej. Funkcjonuje jako kawiarnia, bar i restauracja. Poza sezonem zimowym dostępny jest duży ogródek.

== Życie nocne ==
* '''Club Orange &amp; Blue'''. Club Orange &amp; Blue to klub nocny w Neumünster. Lokal składa się z trzech stref: Mainhall, Astra Lounge oraz Coke Lounge. W każdej z nich prezentowane są różne gatunki muzyczne, od hitów z list przebojów (charts) i muzyki EDM, po czarne brzmienia (black music) oraz ponadczasowe klasyki. Klub jest otwarty w piątki i soboty; organizowane są w nim imprezy tematyczne z udziałem różnych DJ-ów oraz gości specjalnych.
* '''Bumer'''. Bumer to dyskoteka w Neumünster, w której dominuje muzyka rosyjska. Lokal jest otwarty w soboty i regularnie organizuje imprezy tematyczne.
* '''Weitblick'''. Weitblick to połączenie baru, salonu (lounge) i pubu w Neumünster. Odbywają się tu regularne imprezy tematyczne, podczas których różni DJ-e prezentują rozmaite gatunki muzyczne.
* '''Postkeller'''. Postkeller to lokal w Neumünster łączący funkcje pubu, restauracji i baru. Jest to najstarszy pub w mieście, położony w samym centrum. Lokal jest otwarty przez 365 dni w roku.

== Imprezy ==
* '''Holstenköste''': Największa miejska fiesta w Szlezwiku-Holsztynie, ustępująca jedynie festiwalowi Kieler Woche. Odbywa się w połowie czerwca, trwa 4 dni i przyciąga około 200 000 gości. (wymaga uściślenia daty)
* '''BaDaBoom''': Od 2009 roku odbywa się coroczny festiwal muzyki ulicznej „BaDaBoom”, w którym bierze udział około 350 zespołów i 1000 muzyków, a wydarzenie przyciąga ponad 10 000 odwiedzających.
* '''[https://city-nms.de/unsere-events/weinkoeste.html Weinköste]''': Wrzesień. Mniejsza impreza, odbywająca się w połowie września, poświęcona winu i jedzeniu. 
* '''Bierköste''': Festiwal piwa rzemieślniczego Bierköste odbył się po raz pierwszy w 2023 roku. Zarówno browary krajowe, jak i międzynarodowe zaprezentowały się w Kleinflecken kilku tysiącom gości. Dzięki sukcesowi pierwszej edycji, w przyszłości wydarzenie będzie odbywać się corocznie.
* '''Schlemmerköste''': 24 sierpnia 2012 roku na placu Kleinflecken po raz pierwszy zainaugurowano wydarzenie pod nazwą „Naschköste”. W 2016 roku zmieniono jego nazwę na „Schlemmerköste”. Podczas weekendu odwiedzający mogą tu skosztować specjałów kuchni krajowej i międzynarodowej; towarzyszą temu występy muzyczne oraz liczne atrakcje. Impreza Schlemmerköste odbywa się dwa razy w roku – wiosną oraz jesienią.
* '''[https://www.shmf.de/ Schleswig-Holstein Musik-Festival]''': – sierpień. W ramach festiwalu w lipcu i sierpniu w Neumünster odbywa się szereg koncertów – głównie w „Holstenhalle”, dużym obiekcie wykorzystywanym zazwyczaj do organizacji kongresów czy aukcji bydła. (Leonard Bernstein chwalił niegdyś tamtejszą znakomitą akustykę. To prawda!) (wymaga uściślenia daty)
* '''Sporty jeździeckie''': w „Holstenhalle” odbywa się kilka ważnych wydarzeń.
* '''[https://www.trakehner-verband.de/ Aukcje koni]''': rasy trakeńskiej i holsztyńskiej.
* '''Jarmark adwentowy''': W okresie Adwentu na Großflecken odbywa się targ adwentowy. W tym czasie centralnie stanie tam także przenośne lodowisko. Tradycyjnie w Wigilię o godzinie 12:00 odbywa się koncert na wieży pod gołym niebem. z dwóch domów przy Holstenstrasse, które co roku przyciągają około 4000 gości.
* '''Cotygodniowy targ''': Cotygodniowy targ odbywa się na Großflecken trzy razy w tygodniu (wtorek, piątek i sobota).

== Nocleg ==
* {{Znacznik|'''Best Western Hotel Prisma'''|54.089466 |9.977523 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.bestwestern.de/hotels/Neumuenster/BEST-WESTERN-Hotel-Prisma/hotel Best Western Hotel Prisma]''', Max-Johannsen-Bruecke 1, ☏ +49 4321 9040. Kilka metrów od kompleksu „Holstenhallen”.
* {{Znacznik|'''Hotel Wittorf'''|54.046665 |9.971617 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotel-wittorf.de/english/home/ Hotel Wittorf]''', Havelstr. 5, ☏ +49 4321 81011. W południowej części miasta, w pobliżu strefy przemysłowej „Industriegebiet Neumünster-Süd”.
* {{Znacznik|'''Hildebrandts Hotel'''|54.070072 |9.996475 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hildebrandts-hotel.de/ Hildebrandts Hotel]''', Plönerstr. 67, ☏ +49 4321 81011. Hotel dla niepalących.
* {{Znacznik|'''Neues Parkhotel'''|54.074802 |9.987053 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Neues Parkhotel''', Parkstr. 29, ☏ +49 4321 9406. Zlokalizowany wewnątrz niewielkiego centrum handlowego w samym sercu miasta.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Friedrich-Ebert-Krankenhaus'''|54.0651|9.99295|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.friedrich-ebert-krankenhaus.de/ Friedrich-Ebert-Krankenhaus]''', Friesenstraße 11, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 405 0, faks: +49 (0)4321 16 09, e-mail: info@fek.de. Szpital znajduje się w centrum miasta. W placówce FEK rocznie hospitalizuje się (w trybie stacjonarnym lub częściowo stacjonarnym) ponad 26 000 pacjentów; ponadto blisko 60 000 pacjentów korzysta z opieki ambulatoryjnej. Z centralnym oddziałem ratunkowym można skontaktować się telefonicznie pod numerem +49 (0)4321 4054700. Czynne: całodobowo (24/7).

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Holsztyn}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>k2x85plb3bqval7v4a8yquav9o5awph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159899</id>
      <parentid>159898</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wyjazd */</comment>
      <origin>159899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25883" sha1="lu9i4myyk4tj30orklmqj94echht938" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Neumünster
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = City hall Neumuenster Germany.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Neumünster_COA.svg
 |mapa             = Karte Neumuenster in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 71,66
 |wysokość         = 22
 |ludność          = 80 100
 |prefiks          = 04321
 |kod pocztowy     = 24534 - 24539
 |www              = https://www.neumuenster.de/
}}
'''Neumünster''' to czwarte co do wielkości miasto w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]], liczące około 77 000 mieszkańców. Położone jest w centrum tego landu, 40 km na południe od [[Kilonia|Kilonii]] i 60 km na północ od [[Hamburg]]a.

== Charakterystyka ==
Nazwa Neumünster wywodzi się od łacińskiego określenia „novam monasterium” (nowy klasztor). Miasto, założone w 1127 roku jako klasztor, rozwinęło się gwałtownie w drugiej połowie XIX wieku, stając się ośrodkiem przemysłowym (hutnictwo, przemysł skórzany i tekstylny, warsztaty obsługi kolei). Współczesna gospodarka miasta opiera się na nowoczesnej mieszance różnych gałęzi przemysłu. Około 40 procent zabudowy miasta zostało zniszczone podczas alianckich bombardowań w czasie II wojny światowej, dlatego dziś nie ma w nim historycznej dzielnicy.

Dzięki centralnemu położeniu w sercu [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztyna]], pomiędzy [[Morze Północne|Morzem Północnym]] a [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]], do tego miasta – zwanego również „miastem koni” – można łatwo dotrzeć. [[Hamburg]] znajduje się na południu, stolica kraju związkowego, [[Kilonia]], na północ od Neumünster, a granica z [[Dania|Danią]] w pobliżu [[Flensburg]]a oddalona jest o zaledwie około godzinę jazdy samochodem.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1–3, 22335 Hamburg. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Lotnisko w [[Hamburg]]u znajduje się około 60 km na południe od Neumünster. Z tego miejsca można dotrzeć do niemal wszystkich krajów europejskich oraz wybranych miejsc poza [[Europa|Europą]]. Dostępne jest bezpośrednie połączenie autobusowe ([https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]).

{{Znacznik|Port Lotniczy Lubeka|53.805367|10.719222|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-luebeck.de/home Port lotniczy Lubeka]''' (Flughafen Hamburg-Lübeck, {{IATA|LBC}}), Blankenseer Straße 101, 23562 Lubeka. Tel.: +49 (0)451 58 30 10, faks: +49 (0)451 583 01 24, e-mail: info@flughafen-luebeck.de. Od kwietnia 2025 roku lotnisko w Lubece obsługuje regularne połączenia z [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Londynem-Stansted]], [[Malaga|Malagą]] i [[Majorka|Majorką]]. Obiekt jest również dostępny dla lotnictwa biznesowego i sportowego. 

{{Znacznik|Port Lotniczy Hartenholm|53.915|10.0405|typ=transport}}'''Lotnisko Hartenholm''' (ICAO: '''EDHM''') to port lotniczy (lotnisko ogólnego przeznaczenia) położony w gminie Hasenmoor w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Jest dopuszczone do obsługi samolotów o masie do 5700 kg oraz śmigłowców o masie do 10 000 kg. Oferta obejmuje: usługi warsztatu lotniczego, loty widokowe i czarterowe, szkołę latania oraz skoki spadochronowe. (odległość: ok. 28 km)

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy Neumünster|54.076|9.97988|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/neumuenster Dworzec kolejowy Neumünster]''', Konrad-Adenauer-Platz 2, 24534 Neumünster. Stacja Neumünster stanowi najważniejszy węzeł kolejowy w kraju związkowym [[Szlezwik-Holsztyn]]. W ramach połączeń dalekobieżnych do stacji Neumünster można dotrzeć wybranymi pociągami ICE oraz IC, które zatrzymują się tu w drodze do [[Kilonia|Kilonii]]. Cechy: brak sieci Wi-Fi.

Pociągi typu Regional-Express (RE) kursują z [[Hamburg]]a do Neumünster co 30 minut, a następnie jadą naprzemiennie w kierunku [[Kilonia|Kilonii]] lub [[Flensburg]]a. Linia obsługiwana przez przewoźnika AKN kursuje co godzinę na trasie z [[Norderstedt]] (z przesiadką na metro hamburskie) przez [[Kaltenkirchen]] do Neumünster. Ponadto co godzinę dostępne są połączenia z [[Bad Oldesloe]] (z możliwością przesiadki w kierunku [[Lubeka|Lubeki]]) przez [[Bad Segeberg]], a także z [[Hohenwestedt]] (z kontynuacją trasy co dwie godziny do [[Heide]]).

Na terenie miasta znajdują się również przystanki kolejowe: Einfeld, Neumünster Süd oraz Neumünster Stadtwald. 

=== Samochodem ===
Neumünster leży przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], która przebiega około pięciu kilometrów na zachód od miasta.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Przystanek autobusów dalekobieżnych|54.0751 |9.9803|typ=transport}}'''Przystanek autobusów dalekobieżnych''' na Bahnhofstrasse w pobliżu dworca kolejowego jest obsługiwany przez różne linie autobusowe, w tym: Flixbus. Autobus lotniskowy Kielius łączy także miasto z [[Port lotniczy Hamburg|lotniskiem w Hamburgu]] i stolicą kraju związkowego [[Kilonia]].

=== Rowerem ===
[[Plik:Ochsenweg Schutzhütte Neumünster Tierpark.jpg|alternativtext=Schutzhütte Ochsenweg Neumünster|thumb|Przy ogrodzie zoologicznym w Neumünster znajduje się wiata dla podróżujących rowerem szlakiem Ochsenweg.]]
Do Neumünster można dojechać wschodnią częścią ścieżki rowerowej Ochsenweg, która przecina miasto. Co więcej, życie i dzieło św. Vicelina można prześledzić na przestrzeni ok. 100 km po okrężnej trasie Vicelin.

=== Statkiem ===
Dość niezwykłe jak na miasto w Szlezwiku-Holsztynie, do Neumünster nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.07139|9.99|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Dzięki centralnej lokalizacji w [[Szlezwik-Holsztyn|Szlezwiku-Holsztynie]] i dobrym połączeniom, można stosunkowo szybko dostać się z punktu A do punktu B w Neumünster. Wybór środka transportu różni się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Ze względu na płaską topografię i niewielkie odległości w obszarze miejskim Neumünster charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem ruchu rowerowego, wynoszącym prawie 25%. Niemniej jednak większość korzysta z samochodu. Uzupełnieniem regionalnej komunikacji autobusowej jest usługa wahadłowa There&amp;Wech. Hulajnogi elektryczne Tier można wypożyczyć w większości miast.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tuch und Technik Museum Neumünster. Neumuenster. Aussenansicht.jpg|thumb|Muzeum Tuch und Technik Museum, widok z zewnątrz]]
[[Plik:042 271-7 schnappt frische Luft vor dem Lokschuppen in Neumünster.jpg|thumb|Zabytkowa lokomotywa w Kulturlokschuppen]]
* {{zobacz
| name=[https://www.tuchundtechnik.de/ Tuch + Technik] | alt= | url= | adres=Kleinflecken 1 | lat=54.0716| long=9.98119| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 559 58 0 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=post@tuch-und-technik.de​ . Otwarte: wtorek-piątek 9:00-17:00, sob.+niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Cena: dorośli 6 €, ogólnodostępne. Zwiedzanie z przewodnikiem Niedziela 14:00, wstęp bezpłatny.
}} 
* {{zobacz
| name=[https://www.gerisch-stiftung.de/ Fundacja Herberta Gerischa] | alt= | url= | adres=Brachenfelder Straße 69 | lat=54.075314| long=9.99905| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)4321 55 51 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@gerisch-stiftung.de​ . Charakterystyka: częściowo przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, akceptowane psy. Otwarte: środa-niedziela 11:00-18:00, kwiecień-wrzesień: środa-piątek 11:00-18:00, sobota i niedziela 11:00-19:00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: dorośli 8,00 €, ulgowa 5,00 €; Z kartą wolontariusza 4,00 €, dzieci (do 6 lat) bezpłatnie, rodziny 10,00 €, niedzielne zwiedzanie ze wstępem 10,00 €. Akceptowane formy płatności: W sklepie muzealnym nie ma możliwości płatności kartą.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kulturlokschuppen.de/ Kulturlokschuppen Neumünster] | alt= | url= | adres=Brückenstraße 16-18 | lat=54.08825| long=9.98236| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: sobota 11:00 - 17:00
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sternwarte-nms.de/ Obserwatorium Neumünster] | alt= | url= | adres=Hahnknüll 58 | lat=54.0988| long=9.94679| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.keramikkuenstlerhaus.de/ Keramikkünstlerhaus Neumünster] | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0714| long=9.98854| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: czwartek, piątek 14:00 - 17:00, sobota 10:00 - 13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fürsthof 8 | lat=54.0701| long=9.98822| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1900 roku, w stylu neogotyckim.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Einfelder See Neumünster. Neumuenster.jpg|thumb|Einfelder See]]
[[Plik:Dosenmoor msu 05 2018-.jpg|thumb|Dosenmoor]]
[[Plik:Tierpark Zoo. Neumuenster.jpg|thumb|Zoo Neumünster]]
[[Plik:Bad am Stadtwald. Schwimmbad. Neumuenster.jpg|thumb|Bad am Stadtwald]
* '''[https://www.neumuenster.de/kultur-freizeit/tourismus/stadtfuehrungen Zwiedzanie miasta]''' (''rozpoczęcie wycieczki: kościół w Vicelin''). Otwarte: w miesiącach letnich w pierwszą sobotę miesiąca od 10:00 Cena: bezpłatnie.
* {{Znacznik|Einfelder See|54.141389|10.001111|typ=natura}}'''Einfelder See''' . Jezioro Einfelder See położone jest na północy Neumünster, pomiędzy miejscowością Mühbrook a dzielnicą Einfeld. Z Kistenmoor do jeziora wpływa niewielki dopływ; nie ma innych znaczących wpływów. Dlatego jezioro zasilane jest niemal w całości wodami gruntowymi i opadami atmosferycznymi. Jezioro Einfelder See ma powierzchnię 168 hektarów i dlatego jest jednym z większych jezior w Szlezwiku-Holsztynie. Na zachodnim brzegu położony jest rezerwat przyrody „Zachodni Brzeg Jeziora Einfelder”. Od 1987 roku obszar 13 hektarów stanowi część rezerwatu przyrody i zapewnia schronienie i ochronę wielu ptakom wodnym. W zatoce wioski Einfelder i po wschodniej stronie jeziora znajdują się odcinki plaży z miejscami do opalania. Po południowo-wschodniej stronie jeziora niektóre kluby mają hangary dla łodzi. Dozwolone jest pływanie po jeziorze kajakami i kajakami oraz łodziami wiosłowymi i żaglowymi. Na północno-wschodniej plaży ustawiono kamienne rzeźby, które mają podkreślać harmonię natury i sztuki.
* {{Znacznik|Dosenmoor|54.1317|10.0194|typ=natura}}'''Dosenmoor'''. Rezerwat przyrody Töpfemoor położony jest na północy Neumünster. Jest to największe i najlepiej zachowane wrzosowisko w Szlezwiku-Holsztynie. Trasa okrężna o powierzchni 521 hektarów zajmuje 120 minut pieszo i 30 minut rowerem. Od XVIII wieku w Kistenmoor prowadzono również uprawę torfu. Ponieważ przemysłowe wydobycie torfu za pomocą dużych maszyn trwało tylko 10 lat w południowej części, torfowisko torfowe o miąższości od ośmiu do dziewięciu metrów torfu w obszarze centralnym jest nadal bardzo dobrze zachowane. Natomiast w części północnej i na obszarach peryferyjnych krajobraz charakteryzuje się licznymi zagłębieniami torfowymi. W północnej części rezerwatu znajduje się kilka ścieżek okrężnych, na których znajdują się zarówno ławki, jak i ścieżka edukacyjna wzdłuż promenady. Z drugiej strony większa część południowa jest zarezerwowana dla przyrody i niezakłóconej zabudowy.
* {{Znacznik|Zoo w Neumünster|54.193227 |16.187919 |typ=natura}}'''[https://www.tierparkneumuenster.de/en/ Zoo w Neumünster]'''. Na 24 hektarach terenów leśnych żyje ponad 700 zwierząt, od stu do 100 gatunków ssaków, gadów i ptaków. Wśród zwierząt znajdują się alpaki, makaki berberyjskie, niedźwiedzie polarne, pingwiny Humboldta, wilki grzywiaste, foki oraz wybieg z kozami i owcami. Organizowane są zarówno karmienia, jak i publiczne wycieczki. Niektóre gatunki zwierząt, takie jak kozy czy daniele, mogą być karmione paszą pochodzącą z ogrodu zoologicznego. Na terenie obiektu znajduje się duży plac zabaw z atrakcjami, można zarezerwować miejsca do grillowania, a przez cały rok odbywają się tu różne imprezy. Zoo zaprojektowano tak, aby było dostępne dla osób niepełnosprawnych, z toaletami bez barier i dobrze utwardzonymi ścieżkami przystosowanymi dla wózków inwalidzkich. W zoo można wprowadzać psy na krótkiej smyczy. Na terenie zoo znajduje się także tor agility.
* {{Znacznik|Wittorfer Burg|54.05291|9.94482|typ=atrakcja}}'''Wittorfer Burg'''. W południowo-wschodniej części Neumünster, w widłach rzek Schwale i Stör, znajdują się pozostałości grodu obronnego, wzniesionego prawdopodobnie w IX wieku. Obecnie teren leśny otaczający dawny gród jest chętnie odwiedzany przez spacerowiczów i osoby uprawiające sport.
* {{Znacznik|Lotnisko Neumünster|54.078667|9.9405|typ=transport}}'''[https://www.edhn.de/ Lotnisko Neumünster]''' ({{IATA|EUM}}), Baumschulenweg 15, 24537 Neumünster. Na lotnisku w Neumünster można nie tylko obserwować startujące samoloty i oddać się błogiemu relaksowi, ale także wzbić w powietrze własny model latający.
* {{Znacznik|CineStar Neumünster|54.07409|9.98516|typ=atrakcja}}'''[https://www.cinestar.de/kino-neumuenster CineStar Neumünster]''', Kuhberg 47–51, 24534 Neumünster. CineStar Neumünster to kino położone w centrum miasta. Obiekt dysponuje 7 salami kinowymi, które mieszczą łącznie około 1190 widzów. W repertuarze znajdują się aktualne hity filmowe. Na miejscu można również zakupić przekąski i napoje. Bilety dostępne są w kasie kina lub online za pośrednictwem strony z repertuarem.
* {{Znacznik|Bad am Stadtwald|54.08171559498375|9.96020939358203|typ=atrakcja}}'''Bad am Stadtwald'''. Bad am Stadtwald to kompleks basenowy w Neumünster. W części wewnętrznej znajduje się kilka rodzajów niecek basenowych: basen główny wyposażony w wiry denne, dysze masujące i wylewki wodne, a także podgrzewany basen zewnętrzny. Dla dzieci przygotowano brodzik ze zjeżdżalnią. Ponadto obiekt oferuje basen do zajęć z salą gimnastyczną, halę basenową z wieżą do skoków (platformy na wysokości 1, 3 i 5 metrów) oraz przylegający do niej basen dla osób nieumiejących pływać. Unikalnym w skali Szlezwiku-Holsztyna rozwiązaniem jest tzw. „hala typu kabriolet” z otwieranym dachem. Do dyspozycji gości jest również 90-metrowa zjeżdżalnia wodna, wyposażona w system pomiaru czasu w czasie rzeczywistym oraz efekty świetlne. W cieplejszych miesiącach czynny jest basen odkryty, wyposażony w nieckę do skoków (z wieżami o wysokości 1 i 3 metrów), basen dla osób nieumiejących pływać ze zjeżdżalnią typu „fala”, brodzik dla dzieci z osłoną przeciwsłoneczną, plac zabaw oraz teren rekreacyjny z trawnikiem. Na miejscu znajduje się również bistro z panoramicznym widokiem oraz bezpłatny dostęp do sieci Wi-Fi. Obiekt jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zostało potwierdzone wyróżnieniem przyznanym przez niemieckie stowarzyszenie socjalne Sozial-Verband Deutschland.
* {{Znacznik|Park linowy w Neumünster|54.08149 |10.00014 |typ=atrakcja}}'''Park linowy w Neumünster''' (Hochseilgarten Neumünster), Plöner Straße 69, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 3909879, e-mail: klettern@scgutheil.de. Park linowy w Neumünster oferuje przeszkody zawieszone na wysokości do 16 metrów. Dostępne są trzy różne trasy, dzięki czemu zarówno początkujący, jak i zaawansowani miłośnicy wspinaczki znajdą tu coś dla siebie.
* {{Znacznik|'''Browar Wittorfer'''|54.066367893828776|9.973885613470708|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Browar Wittorfer''' (Wittorfer Brauerei). Browar Wittorfer to miejsce, w którym każdy miłośnik piwa znajdzie coś dla siebie. Warto odwiedzić ten otwarty w 2018 roku obiekt – nie tylko ze względu na możliwość spróbowania wielu gatunków piwa, ale także dlatego, że regularnie odbywają się tu koncerty i inne wydarzenia. Dla zainteresowanych przygotowano degustacje piwa oraz kursy warzenia trunku.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Neumuenster holsten-galerie 031 01 (14).jpg|thumb|Holsten-Galerie Neumünster]]
[[Plik:DOC Neumünster2.JPG|thumb|McArthurGlen Designer Outlet]]
* {{Znacznik|'''Holsten-Galerie'''|54.073978|9.981463|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.holsten-galerie.de/ Holsten-Galerie]''', Gänsemarkt 1, 24534 Neumünster (''w pobliżu dworca kolejowego''). Tel.: +49 (0)4321 851380, Faks: +49 (0)4321 8513890​ . Galeria Holsten oferuje wiele możliwości biznesowych i znajduje się w pobliżu głównego dworca kolejowego w Neumünster. Centrum zostało otwarte w 2015 roku i mieści 90 sklepów. Wcześniej w tym miejscu znajdowała się fabryka sukna, co nadało Neumünster wizerunek miasta przemysłu tekstylnego. W galerii znajdują się dwa piętra, na których rozciąga się wiele rodzajów sklepów, m.in. sklepy z modą, sklepy z elektroniką i drogerie. 
* {{Znacznik|'''Designer Outlet Neumünster'''|54.04287|9.9787|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.mcarthurglen.com/de/outlets/de/designer-outlet-neumuenster/ Designer Outlet Neumünster]''' (Centrum wyprzedażowe McArthur Glen Designer), Oderstraße 10, 24539 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 5586880, e-mail: info@designeroutletneumuenster.de​ . W 2012 roku w Neumünster otwarto drugie w Niemczech centrum outletowe McArthur Glen Designer Outlet Centre. Znajduje się na Oderstrasse i można do niego łatwo dojechać autostradą nr 7, zjazdem Neumünster Süd. Designer Outlet Neumünster obejmuje 120 sklepów i 6 restauracji i jest ważnym czynnikiem napędzającym lokalną gospodarkę. a także przyciąga gości z zagranicy. Outlet w Neumünster to największy designerski outlet w Europie Północnej. Zachwyca atrakcyjnym designem i wieloma zachęcającymi miejscami.
* Historyczne centrum handlowe Neumünster zlokalizowane jest w centrum miasta, wokół Großflecken, Kleinflecken i Lütjenstraße.

== Gastronomia ==
Dostępnych jest wiele restauracji w różnych stylach i przedziałach cenowych.

* {{Znacznik|'''Postkeller'''|54.072151 |9.98678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Postkeller''', Grossflecken 29, ☏ +49 4321 43546. Otwarte w godzinach 11:00–23:00. Posiłki serwowane są od 12:00 do 23:00. Najstarsza restauracja w mieście (założona w 1877), mieszcząca się w piwnicach dawnego budynku poczty. Jedzenie jest smaczne, porcje obfite, a ceny przystępne. Lokal pełni również funkcję kawiarni i baru; bywa w nim dość ciasno.
* {{Znacznik|'''Klatsch Palais'''|54.071468 |9.98612 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.klatsch-palais.de/ Klatsch Palais]''' (''naprzeciwko „Postkeller” przy Grossflecken''), ☏ +49 4321 48652. Pon.–czw. 8:00–22:00, pt.–sob. 8:00–23:00, niedz. 8:00–20:00. Kawiarnia, restauracja i bar. Dostępna wydzielona strefa dla palących.
* {{Znacznik|''Am Kamin'''|54.06778 |9.986672 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://am-kamin.info/ Am Kamin]''', Propstenstr. 13, ☏ +49 4321 42853. Wt.–sob. 18:00–23:00. Wykwintna kuchnia, nieco wyższe ceny.
* {{Znacznik|'''Südbahnhof'''|54.05991 |9.982288 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.suedbahnhof-neumuenster.de/ Südbahnhof]''', Altonaer Str. 131 (''pociągi linii AKN oraz Nordbahn zatrzymują się tuż przed restauracją''), ☏ +49 4321 84498. Pon.–wt. nieczynne, śr.–czw. 17:00–22:00, pt. 17:00–23:00, sob. 9:00–23:00, niedz. 10:00–21:00. Lokal mieści się w budynku dawnej stacji kolejowej. Funkcjonuje jako kawiarnia, bar i restauracja. Poza sezonem zimowym dostępny jest duży ogródek.

== Życie nocne ==
* '''Club Orange &amp; Blue'''. Club Orange &amp; Blue to klub nocny w Neumünster. Lokal składa się z trzech stref: Mainhall, Astra Lounge oraz Coke Lounge. W każdej z nich prezentowane są różne gatunki muzyczne, od hitów z list przebojów (charts) i muzyki EDM, po czarne brzmienia (black music) oraz ponadczasowe klasyki. Klub jest otwarty w piątki i soboty; organizowane są w nim imprezy tematyczne z udziałem różnych DJ-ów oraz gości specjalnych.
* '''Bumer'''. Bumer to dyskoteka w Neumünster, w której dominuje muzyka rosyjska. Lokal jest otwarty w soboty i regularnie organizuje imprezy tematyczne.
* '''Weitblick'''. Weitblick to połączenie baru, salonu (lounge) i pubu w Neumünster. Odbywają się tu regularne imprezy tematyczne, podczas których różni DJ-e prezentują rozmaite gatunki muzyczne.
* '''Postkeller'''. Postkeller to lokal w Neumünster łączący funkcje pubu, restauracji i baru. Jest to najstarszy pub w mieście, położony w samym centrum. Lokal jest otwarty przez 365 dni w roku.

== Imprezy ==
* '''Holstenköste''': Największa miejska fiesta w Szlezwiku-Holsztynie, ustępująca jedynie festiwalowi Kieler Woche. Odbywa się w połowie czerwca, trwa 4 dni i przyciąga około 200 000 gości. (wymaga uściślenia daty)
* '''BaDaBoom''': Od 2009 roku odbywa się coroczny festiwal muzyki ulicznej „BaDaBoom”, w którym bierze udział około 350 zespołów i 1000 muzyków, a wydarzenie przyciąga ponad 10 000 odwiedzających.
* '''[https://city-nms.de/unsere-events/weinkoeste.html Weinköste]''': Wrzesień. Mniejsza impreza, odbywająca się w połowie września, poświęcona winu i jedzeniu. 
* '''Bierköste''': Festiwal piwa rzemieślniczego Bierköste odbył się po raz pierwszy w 2023 roku. Zarówno browary krajowe, jak i międzynarodowe zaprezentowały się w Kleinflecken kilku tysiącom gości. Dzięki sukcesowi pierwszej edycji, w przyszłości wydarzenie będzie odbywać się corocznie.
* '''Schlemmerköste''': 24 sierpnia 2012 roku na placu Kleinflecken po raz pierwszy zainaugurowano wydarzenie pod nazwą „Naschköste”. W 2016 roku zmieniono jego nazwę na „Schlemmerköste”. Podczas weekendu odwiedzający mogą tu skosztować specjałów kuchni krajowej i międzynarodowej; towarzyszą temu występy muzyczne oraz liczne atrakcje. Impreza Schlemmerköste odbywa się dwa razy w roku – wiosną oraz jesienią.
* '''[https://www.shmf.de/ Schleswig-Holstein Musik-Festival]''': – sierpień. W ramach festiwalu w lipcu i sierpniu w Neumünster odbywa się szereg koncertów – głównie w „Holstenhalle”, dużym obiekcie wykorzystywanym zazwyczaj do organizacji kongresów czy aukcji bydła. (Leonard Bernstein chwalił niegdyś tamtejszą znakomitą akustykę. To prawda!) (wymaga uściślenia daty)
* '''Sporty jeździeckie''': w „Holstenhalle” odbywa się kilka ważnych wydarzeń.
* '''[https://www.trakehner-verband.de/ Aukcje koni]''': rasy trakeńskiej i holsztyńskiej.
* '''Jarmark adwentowy''': W okresie Adwentu na Großflecken odbywa się targ adwentowy. W tym czasie centralnie stanie tam także przenośne lodowisko. Tradycyjnie w Wigilię o godzinie 12:00 odbywa się koncert na wieży pod gołym niebem. z dwóch domów przy Holstenstrasse, które co roku przyciągają około 4000 gości.
* '''Cotygodniowy targ''': Cotygodniowy targ odbywa się na Großflecken trzy razy w tygodniu (wtorek, piątek i sobota).

== Nocleg ==
* {{Znacznik|'''Best Western Hotel Prisma'''|54.089466 |9.977523 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.bestwestern.de/hotels/Neumuenster/BEST-WESTERN-Hotel-Prisma/hotel Best Western Hotel Prisma]''', Max-Johannsen-Bruecke 1, ☏ +49 4321 9040. Kilka metrów od kompleksu „Holstenhallen”.
* {{Znacznik|'''Hotel Wittorf'''|54.046665 |9.971617 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotel-wittorf.de/english/home/ Hotel Wittorf]''', Havelstr. 5, ☏ +49 4321 81011. W południowej części miasta, w pobliżu strefy przemysłowej „Industriegebiet Neumünster-Süd”.
* {{Znacznik|'''Hildebrandts Hotel'''|54.070072 |9.996475 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hildebrandts-hotel.de/ Hildebrandts Hotel]''', Plönerstr. 67, ☏ +49 4321 81011. Hotel dla niepalących.
* {{Znacznik|'''Neues Parkhotel'''|54.074802 |9.987053 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Neues Parkhotel''', Parkstr. 29, ☏ +49 4321 9406. Zlokalizowany wewnątrz niewielkiego centrum handlowego w samym sercu miasta.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Friedrich-Ebert-Krankenhaus'''|54.0651|9.99295|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.friedrich-ebert-krankenhaus.de/ Friedrich-Ebert-Krankenhaus]''', Friesenstraße 11, 24534 Neumünster. Tel.: +49 (0)4321 405 0, faks: +49 (0)4321 16 09, e-mail: info@fek.de. Szpital znajduje się w centrum miasta. W placówce FEK rocznie hospitalizuje się (w trybie stacjonarnym lub częściowo stacjonarnym) ponad 26 000 pacjentów; ponadto blisko 60 000 pacjentów korzysta z opieki ambulatoryjnej. Z centralnym oddziałem ratunkowym można skontaktować się telefonicznie pod numerem +49 (0)4321 4054700. Czynne: całodobowo (24/7).

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
* Plaże Morza Bałtyckiego ('''[[Kilonia]]''', '''Schönberg''') oddalone są o około 40 km, a plaże Morza Północnego ('''[[Büsum]]''', '''[[Sankt Peter-Ording]]''') o około 60 km.
* '''[[Plön]]'''

{{użyteczny}}

{{Jest w|Holsztyn}}
{{geo|54.08245|9.97713|zoom=13}}
[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>lu9i4myyk4tj30orklmqj94echht938</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wyspy Egejskie Południowe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7030</id>
    <revision>
      <id>159923</id>
      <parentid>131733</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T07:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <origin>159923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="erk3iycp9giba8xnc2qiqqg61eq85rm" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{quickbar
| grafika=Seskli Island, Greece - panoramio.jpg
| flaga=Flag of the Region of South Aegean.svg
| mapa=Periferia_Notiou_Egeou.png
| stolica=[[Ermupolis]]
| ustrój=
| waluta=euro
| powierzchnia=5286
| ludność=322 321
| język=[[Rozmówki greckie|grecki]]
| religia=grekokatolicyzm
| napięcie prądu=230
| numer kierunkowy=
| domena=
| strefa czasowa=
}}
'''Wyspy Jońskie Południowe''' – jeden z 13 regionów administracyjnych [[Grecja|Grecji]] położony na terenie wysp południowej części Morza Egejskiego bez Krety i Wysp Sarońskich. Region graniczy z innymi jednostkami admistracyjnymi przez morze – od południa z regionem Kreta, od północnego zachodu z regionami [[Peloponez]], [[Attyka]] i [[Grecja Środkowa]]. Na północy znajduje się region [[Wyspy Egejskie Północne]] zaś na wschodzie [[Turcja|Turcja]].

Stolicą regionu jest [[Ermupolis]].

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Historia ===

=== Polityka ===

=== Gospodarka ===

== Dojazd ==
=== Samochodem ===

=== Samolotem ===

=== Statkiem ===

== Miasta ==
* [[Ermupolis]]
* [[Rodos (miasto)|Rodos]]

== Ciekawe miejsca ==

== Transport ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Noclegi ==

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Grecja}}

[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>erk3iycp9giba8xnc2qiqqg61eq85rm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giżycko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10520</id>
    <revision>
      <id>159929</id>
      <parentid>143218</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T08:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>159929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1587" sha1="14zwh4sz5fd4cm1ci34fz98l3p6gi77" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Położenie geograficzne: 54°02'10.0&quot;N 21°46'07.5&quot;E.

=== Historia ===

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Lotnisko Olsztyn - Mazury

=== Pociągiem ===
Stacja kolejowa w Giżycku 

=== Samochodem ===
Giżycko jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
PKS Giżycko

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

* Twierdzę Boyen
* Zamek krzyżacki
* Jezioro Niegocin
* Wieża Ciśnień

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>14zwh4sz5fd4cm1ci34fz98l3p6gi77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159930</id>
      <parentid>159929</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T08:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>159930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2749" sha1="mmvyy0g9s8mei02m3jvha6do2ncpdys" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Lotnisko Olsztyn - Mazury

=== Pociągiem ===
Stacja kolejowa w Giżycku 

=== Samochodem ===
Giżycko jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===
PKS Giżycko

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

* Twierdzę Boyen
* Zamek krzyżacki
* Jezioro Niegocin
* Wieża Ciśnień

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>mmvyy0g9s8mei02m3jvha6do2ncpdys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159931</id>
      <parentid>159930</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T08:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>159931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3925" sha1="mpn7570673dg9olet8sd3zjfls7mk9h" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

* Twierdzę Boyen
* Zamek krzyżacki
* Jezioro Niegocin
* Wieża Ciśnień

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>mpn7570673dg9olet8sd3zjfls7mk9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159932</id>
      <parentid>159931</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T08:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samochodem */</comment>
      <origin>159932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3940" sha1="f95hhgbe9e7318de8gcydpnnqy0pyh0" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

* Twierdzę Boyen
* Zamek krzyżacki
* Jezioro Niegocin
* Wieża Ciśnień

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>f95hhgbe9e7318de8gcydpnnqy0pyh0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159933</id>
      <parentid>159932</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T08:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>159933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4173" sha1="34xu3sj9xl9tpoxofy8wnlq4tfvnx23" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==

* Twierdzę Boyen
* Zamek krzyżacki
* Jezioro Niegocin
* Wieża Ciśnień

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>34xu3sj9xl9tpoxofy8wnlq4tfvnx23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159934</id>
      <parentid>159933</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T08:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>159934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7314" sha1="01tn9cuz9b4hcqx955otskqevcyvsit" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>01tn9cuz9b4hcqx955otskqevcyvsit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159935</id>
      <parentid>159934</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T08:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Najbliższe okolice */</comment>
      <origin>159935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7495" sha1="onszxh35kn8ubei8v20967nfkzd35d1" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Wakacje na łodzi mieszkalnej są idealne na pięknych drogach wodnych Mazur, ponieważ z łodzi można jeszcze lepiej podziwiać cudowną przyrodę i spojrzeć z innej perspektywy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>onszxh35kn8ubei8v20967nfkzd35d1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159936</id>
      <parentid>159935</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T08:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>159936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7792" sha1="pjknf80gt8ylc4zfcifepq1cvt857wi" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Wakacje na łodzi mieszkalnej są idealne na pięknych drogach wodnych Mazur, ponieważ z łodzi można jeszcze lepiej podziwiać cudowną przyrodę i spojrzeć z innej perspektywy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
W supermarkecie Biedronka zaopatrzysz się we wszystkie potrzebne Ci na co dzień produkty. Targ znajduje się w pobliżu portu nad torami kolejowymi i można go szybko odnaleźć na mapie miasta (mapy dynamiczne). W porcie idź na północny zachód przez park, a następnie przez tory kolejowe.

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>pjknf80gt8ylc4zfcifepq1cvt857wi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159937</id>
      <parentid>159936</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T09:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>159937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8069" sha1="hvpuehx3061h7nkjyvuylqdp8k8ugrh" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Wakacje na łodzi mieszkalnej są idealne na pięknych drogach wodnych Mazur, ponieważ z łodzi można jeszcze lepiej podziwiać cudowną przyrodę i spojrzeć z innej perspektywy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
W supermarkecie Biedronka zaopatrzysz się we wszystkie potrzebne Ci na co dzień produkty. Targ znajduje się w pobliżu portu nad torami kolejowymi i można go szybko odnaleźć na mapie miasta (mapy dynamiczne). W porcie idź na północny zachód przez park, a następnie przez tory kolejowe.

== Gastronomia ==
Restauracja w EkoMarinie jest średnia, ale godna polecenia, mówi się także po angielsku. Jeśli szukasz taniego jedzenia, skręć na zachód przy EkoMarinie do portu, a jeszcze dalej na zachód znajdziesz wiele mniejszych straganów w parku i dobrą tawernę nad kanałem.

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>hvpuehx3061h7nkjyvuylqdp8k8ugrh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159938</id>
      <parentid>159937</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T09:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>159938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8135" sha1="nnoja58tadz9wvllt9koy6qnu6frlqu" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Wakacje na łodzi mieszkalnej są idealne na pięknych drogach wodnych Mazur, ponieważ z łodzi można jeszcze lepiej podziwiać cudowną przyrodę i spojrzeć z innej perspektywy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
W supermarkecie Biedronka zaopatrzysz się we wszystkie potrzebne Ci na co dzień produkty. Targ znajduje się w pobliżu portu nad torami kolejowymi i można go szybko odnaleźć na mapie miasta (mapy dynamiczne). W porcie idź na północny zachód przez park, a następnie przez tory kolejowe.

== Gastronomia ==
Restauracja w EkoMarinie jest średnia, ale godna polecenia, mówi się także po angielsku. Jeśli szukasz taniego jedzenia, skręć na zachód przy EkoMarinie do portu, a jeszcze dalej na zachód znajdziesz wiele mniejszych straganów w parku i dobrą tawernę nad kanałem.

== Życie nocne ==
Życie nocne toczy się w pubach przy porcie.

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>nnoja58tadz9wvllt9koy6qnu6frlqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159939</id>
      <parentid>159938</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T09:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>159939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8439" sha1="a991rif2x339ulqoubfsi8zipfammty" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Wakacje na łodzi mieszkalnej są idealne na pięknych drogach wodnych Mazur, ponieważ z łodzi można jeszcze lepiej podziwiać cudowną przyrodę i spojrzeć z innej perspektywy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
W supermarkecie Biedronka zaopatrzysz się we wszystkie potrzebne Ci na co dzień produkty. Targ znajduje się w pobliżu portu nad torami kolejowymi i można go szybko odnaleźć na mapie miasta (mapy dynamiczne). W porcie idź na północny zachód przez park, a następnie przez tory kolejowe.

== Gastronomia ==
Restauracja w EkoMarinie jest średnia, ale godna polecenia, mówi się także po angielsku. Jeśli szukasz taniego jedzenia, skręć na zachód przy EkoMarinie do portu, a jeszcze dalej na zachód znajdziesz wiele mniejszych straganów w parku i dobrą tawernę nad kanałem.

== Życie nocne ==
Życie nocne toczy się w pubach przy porcie.

== Imprezy ==

== Noclegi ==
Jest wiele dobrych hoteli, z pewnością najlepszy jest zamek krzyżacki, przebudowany niemiecki zamek rycerski nad Kanałem Giżyckiem, który obecnie należy do Grupy ZAMEK. Z kolei przyczepy kempingowe, przyczepy kempingowe i kampery mają w EkoMarinie bardzo dobre miejsce parkingowe lub kempingowe.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>a991rif2x339ulqoubfsi8zipfammty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159940</id>
      <parentid>159939</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T09:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bezpieczeństwo */</comment>
      <origin>159940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8738" sha1="1v2ou7bnagrfzia83zxuuiyz0kuzdo6" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Wakacje na łodzi mieszkalnej są idealne na pięknych drogach wodnych Mazur, ponieważ z łodzi można jeszcze lepiej podziwiać cudowną przyrodę i spojrzeć z innej perspektywy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
W supermarkecie Biedronka zaopatrzysz się we wszystkie potrzebne Ci na co dzień produkty. Targ znajduje się w pobliżu portu nad torami kolejowymi i można go szybko odnaleźć na mapie miasta (mapy dynamiczne). W porcie idź na północny zachód przez park, a następnie przez tory kolejowe.

== Gastronomia ==
Restauracja w EkoMarinie jest średnia, ale godna polecenia, mówi się także po angielsku. Jeśli szukasz taniego jedzenia, skręć na zachód przy EkoMarinie do portu, a jeszcze dalej na zachód znajdziesz wiele mniejszych straganów w parku i dobrą tawernę nad kanałem.

== Życie nocne ==
Życie nocne toczy się w pubach przy porcie.

== Imprezy ==

== Noclegi ==
Jest wiele dobrych hoteli, z pewnością najlepszy jest zamek krzyżacki, przebudowany niemiecki zamek rycerski nad Kanałem Giżyckiem, który obecnie należy do Grupy ZAMEK. Z kolei przyczepy kempingowe, przyczepy kempingowe i kampery mają w EkoMarinie bardzo dobre miejsce parkingowe lub kempingowe.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
W EkoMarinie działa Stacja Ratownictwa Wodnego (MOPR), w której całodobowo pracuje także lekarz pogotowia ratunkowego. W każdej chwili możesz także zadzwonić pod numer 112, aby uzyskać pomoc znad wody. Żółte łodzie ratunkowe znajdują się we wschodniej części mariny.

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>1v2ou7bnagrfzia83zxuuiyz0kuzdo6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159941</id>
      <parentid>159940</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T09:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Informacje turystyczne */</comment>
      <origin>159941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9171" sha1="npdl6zhb8aw82s51qrn7b2xxnmw94gf" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Wakacje na łodzi mieszkalnej są idealne na pięknych drogach wodnych Mazur, ponieważ z łodzi można jeszcze lepiej podziwiać cudowną przyrodę i spojrzeć z innej perspektywy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
W supermarkecie Biedronka zaopatrzysz się we wszystkie potrzebne Ci na co dzień produkty. Targ znajduje się w pobliżu portu nad torami kolejowymi i można go szybko odnaleźć na mapie miasta (mapy dynamiczne). W porcie idź na północny zachód przez park, a następnie przez tory kolejowe.

== Gastronomia ==
Restauracja w EkoMarinie jest średnia, ale godna polecenia, mówi się także po angielsku. Jeśli szukasz taniego jedzenia, skręć na zachód przy EkoMarinie do portu, a jeszcze dalej na zachód znajdziesz wiele mniejszych straganów w parku i dobrą tawernę nad kanałem.

== Życie nocne ==
Życie nocne toczy się w pubach przy porcie.

== Imprezy ==

== Noclegi ==
Jest wiele dobrych hoteli, z pewnością najlepszy jest zamek krzyżacki, przebudowany niemiecki zamek rycerski nad Kanałem Giżyckiem, który obecnie należy do Grupy ZAMEK. Z kolei przyczepy kempingowe, przyczepy kempingowe i kampery mają w EkoMarinie bardzo dobre miejsce parkingowe lub kempingowe.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
W EkoMarinie działa Stacja Ratownictwa Wodnego (MOPR), w której całodobowo pracuje także lekarz pogotowia ratunkowego. W każdej chwili możesz także zadzwonić pod numer 112, aby uzyskać pomoc znad wody. Żółte łodzie ratunkowe znajdują się we wschodniej części mariny.

== Informacje turystyczne ==
Na stronie internetowej miasta Giżycko, w prawym górnym rogu, znajdziesz obszerne oferty i informacje. Dobry bankomat znajdziesz w UniCredit Banku PEKAO, przy moście obrotowym, zaraz po prawej stronie na wschód.

'''Wi-Fi''': Bezpłatny odbiór Wi-Fi znajduje się na promenadzie, nad brzegiem Kanału Lötzen, na północ od mostu obrotowego na prawym brzegu. Wi-Fi jest również wliczone w opłatę za cumowanie w EkoMarinie.

== Wyjazd ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>npdl6zhb8aw82s51qrn7b2xxnmw94gf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159942</id>
      <parentid>159941</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T09:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wyjazd */</comment>
      <origin>159942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9329" sha1="5hl54juso77hbu5vbedhrnaexkoo0jo" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Wakacje na łodzi mieszkalnej są idealne na pięknych drogach wodnych Mazur, ponieważ z łodzi można jeszcze lepiej podziwiać cudowną przyrodę i spojrzeć z innej perspektywy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
W supermarkecie Biedronka zaopatrzysz się we wszystkie potrzebne Ci na co dzień produkty. Targ znajduje się w pobliżu portu nad torami kolejowymi i można go szybko odnaleźć na mapie miasta (mapy dynamiczne). W porcie idź na północny zachód przez park, a następnie przez tory kolejowe.

== Gastronomia ==
Restauracja w EkoMarinie jest średnia, ale godna polecenia, mówi się także po angielsku. Jeśli szukasz taniego jedzenia, skręć na zachód przy EkoMarinie do portu, a jeszcze dalej na zachód znajdziesz wiele mniejszych straganów w parku i dobrą tawernę nad kanałem.

== Życie nocne ==
Życie nocne toczy się w pubach przy porcie.

== Imprezy ==

== Noclegi ==
Jest wiele dobrych hoteli, z pewnością najlepszy jest zamek krzyżacki, przebudowany niemiecki zamek rycerski nad Kanałem Giżyckiem, który obecnie należy do Grupy ZAMEK. Z kolei przyczepy kempingowe, przyczepy kempingowe i kampery mają w EkoMarinie bardzo dobre miejsce parkingowe lub kempingowe.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
W EkoMarinie działa Stacja Ratownictwa Wodnego (MOPR), w której całodobowo pracuje także lekarz pogotowia ratunkowego. W każdej chwili możesz także zadzwonić pod numer 112, aby uzyskać pomoc znad wody. Żółte łodzie ratunkowe znajdują się we wschodniej części mariny.

== Informacje turystyczne ==
Na stronie internetowej miasta Giżycko, w prawym górnym rogu, znajdziesz obszerne oferty i informacje. Dobry bankomat znajdziesz w UniCredit Banku PEKAO, przy moście obrotowym, zaraz po prawej stronie na wschód.

'''Wi-Fi''': Bezpłatny odbiór Wi-Fi znajduje się na promenadzie, nad brzegiem Kanału Lötzen, na północ od mostu obrotowego na prawym brzegu. Wi-Fi jest również wliczone w opłatę za cumowanie w EkoMarinie.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Mikołajki]]'''
* '''[[Ryn]]'''
* '''[[Pisz]]'''
* '''[[Ruciane-Nida]]'''
* '''[[Węgorzewo]]'''

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

{{użyteczny}}
{{geo|54.0425|21.76944|zoom=13}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>5hl54juso77hbu5vbedhrnaexkoo0jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159943</id>
      <parentid>159942</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T09:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>159943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9311" sha1="t6e8hps2ajxopj84ksc3hov66sz7ii9" xml:space="preserve">{{Top-banner|Port w Giżycku 3.jpg|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Giżycko
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Port w Giżycku 4.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Giżycko_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|20px]] [[Województwo warmińsko-mazurskie]]
 |powierzchnia     = 13,72
 |wysokość         = 116
 |ludność          = 27 300
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 11-500
 |www              = https://www.gizycko.pl/
}}
'''Giżycko''' to [[Polska|polskie]] miasto położone na historycznych [[Mazury|Mazurach]], w centrum [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]], na terenie [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]].

== Charakterystyka ==
Giżycko obok [[Węgorzewo|Węgorzewa]] i [[Mikołajki|Mikołajek]] rozwinęło się w ośrodek sportów wodnych. Żeglarze, a teraz także kierowcy łodzi mieszkalnych, czują się pod dobrą opieką w pięknym, zadbanym miasteczku, które stale oferuje szeroką gamę wydarzeń. Oprócz dobrych hoteli i restauracji swoje usługi oferują także dobre supermarkety, takie jak Biedronka i Lidl. W okolicznych portach ma swoją siedzibę wielu międzynarodowych dostawców łodzi mieszkalnych. Budując EkoMariny, rozwiązano również kwestię usuwania (wypompowywania) zbiorników na śmieci z łodzi; ani kropla ścieków nie przedostaje się do czystych wód. Najwyższym priorytetem była ochrona środowiska.

Giżycko jest ważnym ośrodkiem turystycznym. Miasto jest malowniczo położone na przesmyku pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Żeglarze spotykają się tu latem, a żeglarze lodowi zimą, kiedy jeziora są już dostatecznie zamarznięte. Oferta noclegowa, handlowa i rekreacyjna jest tutaj bardzo dobra dla turystów. W pobliżu znajduje się Twierdza Boyen, zbudowana w połowie XIX wieku. Stamtąd można wybrać się statkiem do [[Sztynort]]u, gdzie można obejrzeć pozostałości zamku rodziny Lehndorffów.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port Lotniczy Hamburg|53.481944|20.937778|typ=transport}}'''Port lotniczy Olsztyn-Mazury''' ({{IATA|SZY}}) to najbliższy międzynarodowy port lotniczy.

=== Pociągiem ===
Miejsce ma dobre połączenia kolejowe. {{Znacznik|Stacja kolejowa|54.031389|21.780389|typ=transport}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się naprzeciwko portu i Ekomarina (MOSIR).

=== Samochodem ===
W mieście krzyżują się drogi prowadzące do [[Olsztyn]]a [[Plik:DK59-PL.svg|25px]], [[Węgorzewo|Węgorzewa]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Kętrzyn]]a [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Bartoszyce|Bartoszyc]] [[Plik:DW592-PL.svg|25px]], [[Pisz]]a [[Plik:DK63-PL.svg|25px]], [[Mikołajki|Mikołajek]] [[Plik:DW643-PL.svg|25px]], [[Łomża|Łomży]] [[Plik:DK63-PL.svg|25px]] i [[Suwałki|Suwałk]] [[Plik:DW655-PL.svg|25px]].

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.03202333230464|21.776847399114974|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Żegluga Mazurska oferuje obsługę żeglugi liniowej po Jeziorach Mazurskich. W Giżycku port położony jest na wschód od Kanału Giżyckiego. '''Przybycie łodzią mieszkalną''': Jeśli przypłyniesz łodzią mieszkalną, dostępne są porty {{Znacznik|Ekomarina|54.0310066|21.7725993|typ=transport}}'''Ekomarina''' (MOSIR), LOK i DALBA, w których można zacumować i zatrzymać się.

== Komunikacja ==
{{mapa|54.0425|21.76944|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miejscowość można dobrze zwiedzić pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Giżycko - port.jpg|thumb|Marina]]
[[Plik:Port w Giżycku 26.jpg|thumb|Na Kanale]]
[[Plik:Giżycko, Twierdza Boyen 01.jpg|thumb|Twierdza Boyen]]
[[Plik:Zamek w Giżycku.jpg|thumb|Zamek krzyżacki]]
[[Plik:Kościół ewangelicki w Giżycku.jpg|thumb|Kościół ewangelicki]]
[[Plik:Giżycko woj.warmińsko-mazurskie 16.JPG|thumb|Architektura szachulcowa]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Boyen | alt= | url= | adres= | lat=54.0325| long=21.7485| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wzniesiona w połowie XIX wieku pomiędzy jeziorami Niegocin a Kisajno, przy Kanale Giżyckim, miała na celu lepsze ufortyfikowanie miasta Giżycko i ochronę państwa niemieckiego przed zagrożeniami ze wschodu. Istotną rolę odegrały tu również mocarstwowe dążenia Prus i Rosji, zwłaszcza w świetle doświadczeń zdobytych podczas wojen napoleońskich. Twierdza została w całości zbudowana z cegły. W 1914 roku przetrwała rosyjskie oblężenie, a podczas II wojny światowej została przekazana bez walki. Mury o długości 2,3 km otaczają obszar blisko 100 hektarów. Obiekt stanowi znakomity przykład pruskiej sztuki fortyfikacyjnej.
}} 
* {{zobacz
| name=Most obrotowy | alt= | url= | adres= | lat=54.035925| long=21.760556| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w 1889 roku nad Kanałem Giżyckim, miała umożliwić ruch drogowy pomiędzy miastem a twierdzą Boyen. Sama konstrukcja ma 20 metrów długości, 8 metrów szerokości i waży około 100 ton. Aby umożliwić przepływ statków, most jest obracany – dzięki genialnemu rozwiązaniu technicznemu może to zrobić jedna osoba. Proces otwierania trwa około 5 minut. Konstrukcja ta jest prawdopodobnie jedyną taką na świecie i znajduje się pod ochroną konserwatorską. Do dziś służy ona ruchowi drogowemu.
}} 
* {{zobacz
| name=Zamek krzyżacki | alt= | url= | adres= | lat=54.035278| long=21.759444| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w drugiej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Oznakowany przez Litwinów, następnie przebudowany w stylu renesansowym. Rozebrany w XIX wieku, za wyjątkiem skrzydła mieszkalnego, które służyło jako siedziba komendanta Twierdzy Boyen. Podczas I wojny o Werl znajdowała się tu także kwatera generała Paula von Hindenburga. W 2011 roku zamek został przekształcony w hotel i obecnie zarządza nim grupa hotelowa Zamek. Cała lokalizacja nad Kanałem Lötzen jest bardzo atrakcyjna i otoczona jest przystaniami, parkami i promenadą.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wodna | alt= | url= | adres= | lat=54.03643 | long=21.77934 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża ciśnień, zbudowana na początku XX wieku, udostępniona do zwiedzania od 2007 roku..
}} 
* {{zobacz
| name=Kościół ewangelicki | alt= | url= | adres= | lat=54.0358| long=21.77053| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany pod koniec XIX wieku.
}} 
* {{zobacz
| name=Cerkiew św. Anny | alt= | url= | adres= | lat=54.036694| long=21.779139| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z końca XIX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Wakacje na łodzi mieszkalnej są idealne na pięknych drogach wodnych Mazur, ponieważ z łodzi można jeszcze lepiej podziwiać cudowną przyrodę i spojrzeć z innej perspektywy.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
W supermarkecie Biedronka zaopatrzysz się we wszystkie potrzebne Ci na co dzień produkty. Targ znajduje się w pobliżu portu nad torami kolejowymi i można go szybko odnaleźć na mapie miasta (mapy dynamiczne). W porcie idź na północny zachód przez park, a następnie przez tory kolejowe.

== Gastronomia ==
Restauracja w EkoMarinie jest średnia, ale godna polecenia, mówi się także po angielsku. Jeśli szukasz taniego jedzenia, skręć na zachód przy EkoMarinie do portu, a jeszcze dalej na zachód znajdziesz wiele mniejszych straganów w parku i dobrą tawernę nad kanałem.

== Życie nocne ==
Życie nocne toczy się w pubach przy porcie.

== Imprezy ==

== Noclegi ==
Jest wiele dobrych hoteli, z pewnością najlepszy jest zamek krzyżacki, przebudowany niemiecki zamek rycerski nad Kanałem Giżyckiem, który obecnie należy do Grupy ZAMEK. Z kolei przyczepy kempingowe, przyczepy kempingowe i kampery mają w EkoMarinie bardzo dobre miejsce parkingowe lub kempingowe.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
W EkoMarinie działa Stacja Ratownictwa Wodnego (MOPR), w której całodobowo pracuje także lekarz pogotowia ratunkowego. W każdej chwili możesz także zadzwonić pod numer 112, aby uzyskać pomoc znad wody. Żółte łodzie ratunkowe znajdują się we wschodniej części mariny.

== Informacje turystyczne ==
Na stronie internetowej miasta Giżycko, w prawym górnym rogu, znajdziesz obszerne oferty i informacje. Dobry bankomat znajdziesz w UniCredit Banku PEKAO, przy moście obrotowym, zaraz po prawej stronie na wschód.

'''Wi-Fi''': Bezpłatny odbiór Wi-Fi znajduje się na promenadzie, nad brzegiem Kanału Lötzen, na północ od mostu obrotowego na prawym brzegu. Wi-Fi jest również wliczone w opłatę za cumowanie w EkoMarinie.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Mikołajki]]'''
* '''[[Ryn]]'''
* '''[[Pisz]]'''
* '''[[Ruciane-Nida]]'''
* '''[[Węgorzewo]]'''

{{Jest w|Powiat giżycki}}

{{użyteczny}}
{{geo|54.0425|21.76944|zoom=13}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>t6e8hps2ajxopj84ksc3hov66sz7ii9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Starachowice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19466</id>
    <revision>
      <id>159900</id>
      <parentid>159880</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukabułka</username>
        <id>14232</id>
      </contributor>
      <comment>dojazd</comment>
      <origin>159900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3338" sha1="q7bbuwmvbxdxxgliffcudf8rtwnb2ay" xml:space="preserve">{{Top-banner|Bugaj, Starachowice, Poland - panoramio - Łukasz Drozdowski (2).jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Starachowice
 |widok            = Wierzbnik , rynek.JPG
 |opis             = Rynek w Starachowicach
 |herb             = Starachowice_herb.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo świętokrzyskie]]
 |powierzchnia     = 31,82
 |wysokość         = &lt;!-- wysokość n.p.m. bez metrów--&gt;
 |lud              = 43 883
 |prefiks          = +48
 |kod pocztowy     = 27-200
 |www              = https://starachowice.eu/
}}
{{Mapframe |51.04935760326788|21.06233412590687|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400}}
'''Starachowice''' – miasto powiatowe [[powiat starachowicki|powiatu starachowickiego]], w [[województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]]. 

== Charakterystyka ==

=== Historia ===

=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==
=== Pociągiem ===
W Starachowicach znajdują się trzy stacje kolejowe - [https://portalpasazera.pl/KatalogStacji/Index?stacja=Starachowice Starachowice], [https://portalpasazera.pl/KatalogStacji/Index?stacja=Starachowice+Wschodnie Starachowice Wschodnie] oraz [https://portalpasazera.pl/KatalogStacji/Index?stacja=Starachowice+Michalow Starachowice Michałów]. Na stacji Starachowice Wschodnie zatrzymują się pociągi dalekobieżne PKP Intercity w kierunku [[Warszawa|Warszawy]], [[Radom|Radomia]], [[Przemyśl|Przemyśla]], [[Rzeszów|Rzeszowa]], [[Tarnobrzeg|Tarnobrzega]] oraz [[Sandomierz|Sandomierza]] oraz pociągi regionalne Polregio w kierunku [[Skarżysko-Kamienna|Skarżyska-Kamiennej]], [[Kielce|Kielc]], [[Kraków|Krakowa]], [[Ostrowiec Świętokrzyski|Ostrowca Świętokrzyskiego]] oraz Sandomierza. Na pozostałych stacjach zatrzymują się jedynie pociągi Polregio w tych samych kierunkach. 
=== Samochodem ===
Do miasta samochodem można dojechać następującymi trasami:
* [[Plik:DK42-PL.svg|30px]] [[w:Droga krajowa nr 42 (Polska)|Droga krajowa nr 42]] ([[Kamienna (województwo opolskie)|Kamienna]] – [[Radomsko]] – Skarżysko-Kamienna – [[Starachowice]] – [[Rudnik (powiat starachowicki)|Rudnik]])
* [[Plik:DW744-PL.svg|30px]] [[w:Droga wojewódzka nr 744|Droga wojewódzka nr 744]] ([[Radom]] - [[Wierzbica (województwo mazowieckie)|Wierzbica]] - [[Mirzec (województwo świętokrzyskie)|Mirzec]] - '''Starachowice''' - [[Wąchock]])
* [[Plik:DW756-PL.svg|30px]] [[w:Droga wojewódzka nr 756|Droga wojewódzka nr 756]] ('''Starachowice''' - [[Nowa Słupia]] - [[Łagów (województwo świętokrzyskie)|Łagów]] - [[Szydłów]] - [[Stopnica]])
=== Autobusem ===
W Starachowicach autobusy dalekobieżne zatrzymują się głównie na dworcu przy stacji kolejowej Starachowice Wschodnie oraz dworcu przy stacji kolejowej Starachowice 
== Dzielnice ==

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
=== Wydarzenia ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==
&lt;!-- 
== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===
--&gt;
== Rozrywka ==

== Noclegi ==

=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==

=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{Jest w|Powiat starachowicki}}
{{Geo||51°04′59″N 21°07′07″E}}

[[Kategoria:Województwo świętokrzyskie]]</text>
      <sha1>q7bbuwmvbxdxxgliffcudf8rtwnb2ay</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159901</id>
      <parentid>159900</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukabułka</username>
        <id>14232</id>
      </contributor>
      <comment>warto zobaczyć</comment>
      <origin>159901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5079" sha1="9n8iohg83mb0dldw6qb0shj7x0l20ql" xml:space="preserve">{{Top-banner|Bugaj, Starachowice, Poland - panoramio - Łukasz Drozdowski (2).jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Starachowice
 |widok            = Wierzbnik , rynek.JPG
 |opis             = Rynek w Starachowicach
 |herb             = Starachowice_herb.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo świętokrzyskie]]
 |powierzchnia     = 31,82
 |wysokość         = &lt;!-- wysokość n.p.m. bez metrów--&gt;
 |lud              = 43 883
 |prefiks          = +48
 |kod pocztowy     = 27-200
 |www              = https://starachowice.eu/
}}
{{Mapframe |51.04935760326788|21.06233412590687|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400}}
'''Starachowice''' – miasto powiatowe [[powiat starachowicki|powiatu starachowickiego]], w [[województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]]. 

== Charakterystyka ==

=== Historia ===

=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==
=== Pociągiem ===
W Starachowicach znajdują się trzy stacje kolejowe - [https://portalpasazera.pl/KatalogStacji/Index?stacja=Starachowice Starachowice], [https://portalpasazera.pl/KatalogStacji/Index?stacja=Starachowice+Wschodnie Starachowice Wschodnie] oraz [https://portalpasazera.pl/KatalogStacji/Index?stacja=Starachowice+Michalow Starachowice Michałów]. Na stacji Starachowice Wschodnie zatrzymują się pociągi dalekobieżne PKP Intercity w kierunku [[Warszawa|Warszawy]], [[Radom|Radomia]], [[Przemyśl|Przemyśla]], [[Rzeszów|Rzeszowa]], [[Tarnobrzeg|Tarnobrzega]] oraz [[Sandomierz|Sandomierza]] oraz pociągi regionalne Polregio w kierunku [[Skarżysko-Kamienna|Skarżyska-Kamiennej]], [[Kielce|Kielc]], [[Kraków|Krakowa]], [[Ostrowiec Świętokrzyski|Ostrowca Świętokrzyskiego]] oraz Sandomierza. Na pozostałych stacjach zatrzymują się jedynie pociągi Polregio w tych samych kierunkach. 
=== Samochodem ===
Do miasta samochodem można dojechać następującymi trasami:
* [[Plik:DK42-PL.svg|30px]] [[w:Droga krajowa nr 42 (Polska)|Droga krajowa nr 42]] ([[Kamienna (województwo opolskie)|Kamienna]] – [[Radomsko]] – Skarżysko-Kamienna – [[Starachowice]] – [[Rudnik (powiat starachowicki)|Rudnik]])
* [[Plik:DW744-PL.svg|30px]] [[w:Droga wojewódzka nr 744|Droga wojewódzka nr 744]] ([[Radom]] - [[Wierzbica (województwo mazowieckie)|Wierzbica]] - [[Mirzec (województwo świętokrzyskie)|Mirzec]] - '''Starachowice''' - [[Wąchock]])
* [[Plik:DW756-PL.svg|30px]] [[w:Droga wojewódzka nr 756|Droga wojewódzka nr 756]] ('''Starachowice''' - [[Nowa Słupia]] - [[Łagów (województwo świętokrzyskie)|Łagów]] - [[Szydłów]] - [[Stopnica]])
=== Autobusem ===
W Starachowicach autobusy dalekobieżne zatrzymują się głównie na dworcu przy stacji kolejowej Starachowice Wschodnie oraz dworcu przy stacji kolejowej Starachowice 
== Dzielnice ==

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
'''[https://ekomuzeum.pl/ Ekomuzeum], ul. Piłsudskiego 95
: W muzeum można zobaczyć zabytkowy wielki piec, maszynę parową lub samochody produkowane przez byłą Fabrykę Samochodów Ciężarowych STAR. Zobaczysz tam także wystawę paleontologiczną, której najważniejszym elementem jest zbiór skamieniałości - tropów zwierząt żyjących w rejonie Gór  Świętokrzyskich przed 200 milionami lat. W muzeum znajdziesz też [https://ekomuzeum.pl/archeopark-osada-starozytnego-hutnictwa-zelaza/ Archeopark] - osadę starożytnego hutnictwa żelaza, w której znajdziesz piecowisko dymarskie, czyli zespół zrekonstruowanych pieców tzw. szybowych - kotlinkowych, chatę mieszczącą warsztat kowalski, chatę bursztyniarza zaopatrzoną we własne palenisko oraz chatę złotnika.
[[Plik:Muzeum_Przyrody_i_Techniki_&quot;Ekomuzeum&quot;_im._Jana_Pazdura_(16).jpg|thumb|Maszyna parowa w Ekomuzeum]]
'''[https://tymrazem.pl/sciezka-stara-sladami-kultowej-ciezarowki/ Ścieżka STARa]
: W różnych punktach miasta ustawione są kultowe samochody marki STAR. Poszukiwanie tych pojazdów może być swietną formą spaceru po mieście, zwłaszcza dla fanów motoryzacji i historii polskiego przemysłu.
[[Plik:STAR_A660_M1_Koparka.jpg|thumb|Koparka STAR na terenie miasta, część ścieżki STARa]]
'''[https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Awi%C4%99tej_Tr%C3%B3jcy_w_Starachowicach Kościół Świętej Trójcy], ul. Kościelna 12
: Zabytkowy kościół z końca XVII wieku, wzniesiony w 1688 roku staraniem opata benedyktynów Hieronima Jaksy Komornickiego.
[[Plik:Kościół_pw._Świętej_Trójcy_w_Starachowicach.JPG|thumb| Zabytkowy kościół Świętej Trójcy]]
'''Wierzbnik'''
: Najstarsza część miasta z rynkiem, kamienicami i kapliczkami. 
== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===

== Rozrywka ==

== Noclegi ==

=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==

=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{Jest w|Powiat starachowicki}}
{{Geo||51°04′59″N 21°07′07″E}}

[[Kategoria:Województwo świętokrzyskie]]</text>
      <sha1>9n8iohg83mb0dldw6qb0shj7x0l20ql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159909</id>
      <parentid>159901</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T20:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukabułka</username>
        <id>14232</id>
      </contributor>
      <comment>aktywny wypoczynek</comment>
      <origin>159909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5527" sha1="okbuodg23bi0xrmrl0v9whrnpahoict" xml:space="preserve">{{Top-banner|Bugaj, Starachowice, Poland - panoramio - Łukasz Drozdowski (2).jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Starachowice
 |widok            = Wierzbnik , rynek.JPG
 |opis             = Rynek w Starachowicach
 |herb             = Starachowice_herb.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo świętokrzyskie]]
 |powierzchnia     = 31,82
 |wysokość         = &lt;!-- wysokość n.p.m. bez metrów--&gt;
 |lud              = 43 883
 |prefiks          = +48
 |kod pocztowy     = 27-200
 |www              = https://starachowice.eu/
}}
{{Mapframe |51.04935760326788|21.06233412590687|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400}}
'''Starachowice''' – miasto powiatowe [[powiat starachowicki|powiatu starachowickiego]], w [[województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]]. 

== Charakterystyka ==

=== Historia ===

=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==
=== Pociągiem ===
W Starachowicach znajdują się trzy stacje kolejowe - [https://portalpasazera.pl/KatalogStacji/Index?stacja=Starachowice Starachowice], [https://portalpasazera.pl/KatalogStacji/Index?stacja=Starachowice+Wschodnie Starachowice Wschodnie] oraz [https://portalpasazera.pl/KatalogStacji/Index?stacja=Starachowice+Michalow Starachowice Michałów]. Na stacji Starachowice Wschodnie zatrzymują się pociągi dalekobieżne PKP Intercity w kierunku [[Warszawa|Warszawy]], [[Radom|Radomia]], [[Przemyśl|Przemyśla]], [[Rzeszów|Rzeszowa]], [[Tarnobrzeg|Tarnobrzega]] oraz [[Sandomierz|Sandomierza]] oraz pociągi regionalne Polregio w kierunku [[Skarżysko-Kamienna|Skarżyska-Kamiennej]], [[Kielce|Kielc]], [[Kraków|Krakowa]], [[Ostrowiec Świętokrzyski|Ostrowca Świętokrzyskiego]] oraz Sandomierza. Na pozostałych stacjach zatrzymują się jedynie pociągi Polregio w tych samych kierunkach. 
=== Samochodem ===
Do miasta samochodem można dojechać następującymi trasami:
* [[Plik:DK42-PL.svg|30px]] [[w:Droga krajowa nr 42 (Polska)|Droga krajowa nr 42]] ([[Kamienna (województwo opolskie)|Kamienna]] – [[Radomsko]] – Skarżysko-Kamienna – [[Starachowice]] – [[Rudnik (powiat starachowicki)|Rudnik]])
* [[Plik:DW744-PL.svg|30px]] [[w:Droga wojewódzka nr 744|Droga wojewódzka nr 744]] ([[Radom]] - [[Wierzbica (województwo mazowieckie)|Wierzbica]] - [[Mirzec (województwo świętokrzyskie)|Mirzec]] - '''Starachowice''' - [[Wąchock]])
* [[Plik:DW756-PL.svg|30px]] [[w:Droga wojewódzka nr 756|Droga wojewódzka nr 756]] ('''Starachowice''' - [[Nowa Słupia]] - [[Łagów (województwo świętokrzyskie)|Łagów]] - [[Szydłów]] - [[Stopnica]])
=== Autobusem ===
W Starachowicach autobusy dalekobieżne zatrzymują się głównie na dworcu przy stacji kolejowej Starachowice Wschodnie oraz dworcu przy stacji kolejowej Starachowice 
== Dzielnice ==

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
'''[https://ekomuzeum.pl/ Ekomuzeum], ul. Piłsudskiego 95
: W muzeum można zobaczyć zabytkowy wielki piec, maszynę parową lub samochody produkowane przez byłą Fabrykę Samochodów Ciężarowych STAR. Zobaczysz tam także wystawę paleontologiczną, której najważniejszym elementem jest zbiór skamieniałości - tropów zwierząt żyjących w rejonie Gór  Świętokrzyskich przed 200 milionami lat. W muzeum znajdziesz też [https://ekomuzeum.pl/archeopark-osada-starozytnego-hutnictwa-zelaza/ Archeopark] - osadę starożytnego hutnictwa żelaza, w której znajdziesz piecowisko dymarskie, czyli zespół zrekonstruowanych pieców tzw. szybowych - kotlinkowych, chatę mieszczącą warsztat kowalski, chatę bursztyniarza zaopatrzoną we własne palenisko oraz chatę złotnika.
[[Plik:Muzeum_Przyrody_i_Techniki_&quot;Ekomuzeum&quot;_im._Jana_Pazdura_(16).jpg|thumb|Maszyna parowa w Ekomuzeum]]
'''[https://tymrazem.pl/sciezka-stara-sladami-kultowej-ciezarowki/ Ścieżka STARa]
: W różnych punktach miasta ustawione są kultowe samochody marki STAR. Poszukiwanie tych pojazdów może być swietną formą spaceru po mieście, zwłaszcza dla fanów motoryzacji i historii polskiego przemysłu.
[[Plik:STAR_A660_M1_Koparka.jpg|thumb|Koparka STAR na terenie miasta, część ścieżki STARa]]
'''[https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Awi%C4%99tej_Tr%C3%B3jcy_w_Starachowicach Kościół Świętej Trójcy], ul. Kościelna 12
: Zabytkowy kościół z końca XVII wieku, wzniesiony w 1688 roku staraniem opata benedyktynów Hieronima Jaksy Komornickiego.
[[Plik:Kościół_pw._Świętej_Trójcy_w_Starachowicach.JPG|thumb| Zabytkowy kościół Świętej Trójcy]]
'''Wierzbnik'''
: Najstarsza część miasta z rynkiem, kamienicami i kapliczkami. 
== Aktywny wypoczynek ==
'''Zalew Lubianka'''
: Zalew Lubianka w Starachowicach to świetne miejsce na wypoczynek nad wodą, wycieczkę rowerową lub spacer po okolicznych lasach. Nad zalewem znajdziesz strzeżone(w sezonie) kąpielisko, lokale gastronomiczne, skatepark, boiska i place zabaw. Można tu także wypożyczyć kajak, rowerki wodne lub żaglówki. Warto zaznaczyć, że miejsce może być czasem zatłoczone oraz może być trudno znaleźć miejsce parkingowe.
== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===

== Rozrywka ==

== Noclegi ==

=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==

=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{Jest w|Powiat starachowicki}}
{{Geo||51°04′59″N 21°07′07″E}}

[[Kategoria:Województwo świętokrzyskie]]</text>
      <sha1>okbuodg23bi0xrmrl0v9whrnpahoict</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Użytkownik:Lukabułka</title>
    <ns>2</ns>
    <id>19467</id>
    <revision>
      <id>159893</id>
      <timestamp>2026-11-08T12:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukabułka</username>
        <id>14232</id>
      </contributor>
      <comment>Utworzono nową stronę „{{#babel:pl|pl|en-3|de-1}}  Coś tam czasem edytuję, pochodzę z województwa świętokrzyskiego i edytuję głównie artykuły związane z moim regionem”</comment>
      <origin>159893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154" sha1="t9wuuax79n39xtl3curt3norwbo1dyd" xml:space="preserve">{{#babel:pl|pl|en-3|de-1}}

Coś tam czasem edytuję, pochodzę z województwa świętokrzyskiego i edytuję głównie artykuły związane z moim regionem</text>
      <sha1>t9wuuax79n39xtl3curt3norwbo1dyd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159894</id>
      <parentid>159893</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lukabułka</username>
        <id>14232</id>
      </contributor>
      <origin>159894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151" sha1="dbnaclznjf75rk0gkrdazpu6a98bmky" xml:space="preserve">{{#babel:pl|en-3|de-1}}

Coś tam czasem edytuję, pochodzę z województwa świętokrzyskiego i edytuję głównie artykuły związane z moim regionem</text>
      <sha1>dbnaclznjf75rk0gkrdazpu6a98bmky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sri Dźajawardanapura Kotte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19468</id>
    <revision>
      <id>159906</id>
      <timestamp>2026-11-08T17:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>utworzenie</comment>
      <origin>159906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1662" sha1="jpt61hil1nol6qjc5a20t2brmnaf9ou" xml:space="preserve">'''Sri Dźajawardanapura Kotte''', znane także jako '''Kotte''' - stolica [[Sri Lanka|Sri Lanki]].

== Charakterystyka ==
Sri Dźajawardanapura Kotte to oficjalna stolica administracyjna Sri Lanki, położona na zachodnim wybrzeżu wyspy, na południowo-wschodnich przedmieściach Kolombo. Choć to Kolombo pozostaje głównym centrum gospodarczym kraju, Kotte przejęło funkcje rządowe w 1982 roku, co miało na celu odciążenie dotychczasowej metropolii i rozproszenie miejskiego ruchu. Obecnie miasto stanowi integralną część aglomeracji stołecznej, łącząc w sobie cechy nowoczesnego ośrodka władzy oraz spokojnej strefy rezydencjalnej.

Historia tego miejsca sięga XIV wieku, kiedy to jako ufortyfikowane miasto Kotte służyło za stolicę dawnego królestwa o tej samej nazwie i przez długi czas broniło się przed wpływami kolonialnymi. Współczesny krajobraz urbanistyczny harmonijnie przeplata się z naturą, a miasto słynie z licznych kanałów, malowniczych jezior oraz rozległych terenów podmokłych, które są domem dla wielu gatunków ptaków.

Najważniejszym punktem orientacyjnym i architektonicznym symbolem stolicy jest monumentalny budynek Parlamentu Sri Lanki, zaprojektowany przez uznanego architekta Geoffreya Bawę. Gmach ten wznosi się na sztucznej wyspie pośrodku jeziora Diyawanna Oya, tworząc niezwykle widowiskowy i unikalny kompleks, który przyciąga uwagę zarówno dyplomatów, jak i odwiedzających to miejsce turystów.
{{Miejscowość infobox|nazwa=Sri Dźajawardanapura Kotte|widok=Battaramulla Polduwa Junction.jpg|państwo=Sri Lanka|region=Kolombo|powierzchnia=17|lud=136 000|kod pocztowy=10100}}</text>
      <sha1>jpt61hil1nol6qjc5a20t2brmnaf9ou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159907</id>
      <parentid>159906</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T17:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>Sri Dźajawardanapura Kotte</comment>
      <origin>159907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1664" sha1="9t728ylxw7nvoma3s2pfem5gs1ab9bs" xml:space="preserve">'''Sri Dźajawardanapura Kotte''', znane także jako '''Kotte''' - stolica [[Sri Lanka|Sri Lanki]]. 

{{Miejscowość infobox|nazwa=Sri Dźajawardanapura Kotte|widok=Battaramulla Polduwa Junction.jpg|państwo=Sri Lanka|region=Kolombo|powierzchnia=17|lud=136 000|kod pocztowy=10100}}

== Charakterystyka ==
Sri Dźajawardanapura Kotte to oficjalna stolica administracyjna Sri Lanki, położona na zachodnim wybrzeżu wyspy, na południowo-wschodnich przedmieściach Kolombo. Choć to Kolombo pozostaje głównym centrum gospodarczym kraju, Kotte przejęło funkcje rządowe w 1982 roku, co miało na celu odciążenie dotychczasowej metropolii i rozproszenie miejskiego ruchu. Obecnie miasto stanowi integralną część aglomeracji stołecznej, łącząc w sobie cechy nowoczesnego ośrodka władzy oraz spokojnej strefy rezydencjalnej.

Historia tego miejsca sięga XIV wieku, kiedy to jako ufortyfikowane miasto Kotte służyło za stolicę dawnego królestwa o tej samej nazwie i przez długi czas broniło się przed wpływami kolonialnymi. Współczesny krajobraz urbanistyczny harmonijnie przeplata się z naturą, a miasto słynie z licznych kanałów, malowniczych jezior oraz rozległych terenów podmokłych, które są domem dla wielu gatunków ptaków.

Najważniejszym punktem orientacyjnym i architektonicznym symbolem stolicy jest monumentalny budynek Parlamentu Sri Lanki, zaprojektowany przez uznanego architekta Geoffreya Bawę. Gmach ten wznosi się na sztucznej wyspie pośrodku jeziora Diyawanna Oya, tworząc niezwykle widowiskowy i unikalny kompleks, który przyciąga uwagę zarówno dyplomatów, jak i odwiedzających to miejsce turystów.</text>
      <sha1>9t728ylxw7nvoma3s2pfem5gs1ab9bs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159911</id>
      <parentid>159907</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T06:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dodano kategorię &quot;Sri Lanka&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>159911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1689" sha1="h0inwgm44tl989xwellfwvskf7m95ct" xml:space="preserve">'''Sri Dźajawardanapura Kotte''', znane także jako '''Kotte''' - stolica [[Sri Lanka|Sri Lanki]]. 

{{Miejscowość infobox|nazwa=Sri Dźajawardanapura Kotte|widok=Battaramulla Polduwa Junction.jpg|państwo=Sri Lanka|region=Kolombo|powierzchnia=17|lud=136 000|kod pocztowy=10100}}

== Charakterystyka ==
Sri Dźajawardanapura Kotte to oficjalna stolica administracyjna Sri Lanki, położona na zachodnim wybrzeżu wyspy, na południowo-wschodnich przedmieściach Kolombo. Choć to Kolombo pozostaje głównym centrum gospodarczym kraju, Kotte przejęło funkcje rządowe w 1982 roku, co miało na celu odciążenie dotychczasowej metropolii i rozproszenie miejskiego ruchu. Obecnie miasto stanowi integralną część aglomeracji stołecznej, łącząc w sobie cechy nowoczesnego ośrodka władzy oraz spokojnej strefy rezydencjalnej.

Historia tego miejsca sięga XIV wieku, kiedy to jako ufortyfikowane miasto Kotte służyło za stolicę dawnego królestwa o tej samej nazwie i przez długi czas broniło się przed wpływami kolonialnymi. Współczesny krajobraz urbanistyczny harmonijnie przeplata się z naturą, a miasto słynie z licznych kanałów, malowniczych jezior oraz rozległych terenów podmokłych, które są domem dla wielu gatunków ptaków.

Najważniejszym punktem orientacyjnym i architektonicznym symbolem stolicy jest monumentalny budynek Parlamentu Sri Lanki, zaprojektowany przez uznanego architekta Geoffreya Bawę. Gmach ten wznosi się na sztucznej wyspie pośrodku jeziora Diyawanna Oya, tworząc niezwykle widowiskowy i unikalny kompleks, który przyciąga uwagę zarówno dyplomatów, jak i odwiedzających to miejsce turystów.

[[Kategoria:Sri Lanka]]</text>
      <sha1>h0inwgm44tl989xwellfwvskf7m95ct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159928</id>
      <parentid>159911</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T08:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>159928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1726" sha1="6sb6paitvpletk8p0nygyvq4fzwz0cx" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''Sri Dźajawardanapura Kotte''', znane także jako '''Kotte''' - stolica [[Sri Lanka|Sri Lanki]]. 

{{Miejscowość infobox|nazwa=Sri Dźajawardanapura Kotte|widok=Battaramulla Polduwa Junction.jpg|państwo=Sri Lanka|region=Kolombo|powierzchnia=17|lud=136 000|kod pocztowy=10100}}

== Charakterystyka ==
Sri Dźajawardanapura Kotte to oficjalna stolica administracyjna Sri Lanki, położona na zachodnim wybrzeżu wyspy, na południowo-wschodnich przedmieściach Kolombo. Choć to Kolombo pozostaje głównym centrum gospodarczym kraju, Kotte przejęło funkcje rządowe w 1982 roku, co miało na celu odciążenie dotychczasowej metropolii i rozproszenie miejskiego ruchu. Obecnie miasto stanowi integralną część aglomeracji stołecznej, łącząc w sobie cechy nowoczesnego ośrodka władzy oraz spokojnej strefy rezydencjalnej.

Historia tego miejsca sięga XIV wieku, kiedy to jako ufortyfikowane miasto Kotte służyło za stolicę dawnego królestwa o tej samej nazwie i przez długi czas broniło się przed wpływami kolonialnymi. Współczesny krajobraz urbanistyczny harmonijnie przeplata się z naturą, a miasto słynie z licznych kanałów, malowniczych jezior oraz rozległych terenów podmokłych, które są domem dla wielu gatunków ptaków.

Najważniejszym punktem orientacyjnym i architektonicznym symbolem stolicy jest monumentalny budynek Parlamentu Sri Lanki, zaprojektowany przez uznanego architekta Geoffreya Bawę. Gmach ten wznosi się na sztucznej wyspie pośrodku jeziora Diyawanna Oya, tworząc niezwykle widowiskowy i unikalny kompleks, który przyciąga uwagę zarówno dyplomatów, jak i odwiedzających to miejsce turystów.

{{Jest w|Sri Lanka}}

[[Kategoria:Sri Lanka]]</text>
      <sha1>6sb6paitvpletk8p0nygyvq4fzwz0cx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Peloponez</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19469</id>
    <revision>
      <id>159914</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Grecja Zachodnia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19470</id>
    <revision>
      <id>159915</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:17:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Wyspy Jońskie</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19471</id>
    <revision>
      <id>159916</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="1w5kqynhbjki7irz37duj6zu3lltvn2" xml:space="preserve">[[Kategoria:Wyspy Jońskie]]</text>
      <sha1>1w5kqynhbjki7irz37duj6zu3lltvn2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159917</id>
      <parentid>159916</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T07:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Wyspy Jońskie&quot;; Dodano kategorię &quot;Grecja&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>159917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Epir</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19472</id>
    <revision>
      <id>159918</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Tesalia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19473</id>
    <revision>
      <id>159919</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Grecja Środkowa</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19474</id>
    <revision>
      <id>159920</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Attyka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19475</id>
    <revision>
      <id>159921</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Kreta</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19476</id>
    <revision>
      <id>159922</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Wyspy Egejskie Północne</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19477</id>
    <revision>
      <id>159924</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Macedonia Zachodnia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19478</id>
    <revision>
      <id>159925</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:29:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Macedonia Środkowa</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19479</id>
    <revision>
      <id>159926</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Macedonia Wschodnia i Tracja</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19480</id>
    <revision>
      <id>159927</id>
      <timestamp>2026-11-09T07:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um" xml:space="preserve">[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>dnwtf2z8grho6i8dulm0xzyvx8z77um</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>