Wikipedia pmswiki https://pms.wikipedia.org/wiki/Intrada MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Special Discussion Utent Ciaciarade Wikipedia Discussion ant sla Wikipedia Figura Discussion dla figura MediaWiki Discussion dla MediaWiki Stamp Discussion dlë stamp Agiut Discussion ant sl'agiut Categorìa Discussion ant sla categorìa TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 17481 887865 887837 2026-05-07T13:28:29Z ~2026-27795-68 31657 887865 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Beethoven.jpg|thumb|right|200px|Ludwig van Beethoven]] '''Ludwig van Beethoven''' a l'era nassù a [[Bonn]] ël 16 dë dzèmber dël 1770 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ël 26 ëd mars dël 1827. A l'é stàit un dij pi grand compositor dla [[stòria]] dla mùsica. Sò stil a l'é stàit ël trat d'union antra 'l Classicism (con Haydn e Mozart) e 'l [[Romanticism]] . == Biografìa == Fieul ëd Johann van Beethoven (musicista) e 'd Maria Magdalena Keverich, Beethoven a l'ha mostrà 'n talent pì che natural da cit. Sò prim mèistr a l'é stàit sò pare, ch'a l'ha anterpretà mal soa educassion . A 7 agn a l'ha fàit sò prim concert pùblich. Dël 1792 as trasferiss a [[Vien-a]] për studié con [[Joseph Haydn]]. Ambelessì a l'é dventà famos com pianista e compositor . Da j'agn 30 a l'ha comensà a perde l'udì. A la fin dla vita a l'era del tut ciòrgn. Tutun a l'ha seguità a compon-e, an dovrand la memòria e l'imaginassion . == Euvre prinsipaj == === Mùsica orchestral === * 9 [[Sinfonìa|sinfonìe]] (Sinfonìa n.5 an dò minor, Sinfonìa n.6 "Pastoral", Sinfonìa n.9 "Corale"). * 5 consert për [[pianofòrt]] e orchestra (l' "Imperador" n.5). * 1 consert për [[violin]] e orchestra (op. 61). * ''Le Creature ëd Prometé'' (balet). === Mùsica da cambra === * 16 quartèt d'arch (ij Quartèt op. 59 "Rasumovsky"). * 10 sonade për pianofòrt e violin (op. 47 "Kreutzer"). * 5 sonade për pianofòrt e [[violonsel]]. === Mùsica për pianofòrt === * 32 sonade për pianofòrt (''L'Adiù'', ''La Passion'', ''Clar de lun-a'', ''Waldstein'', ''Appassionata'', ''Hammerklavier''). * Varietà: ''Für Elise'' (op. 39), ''Rondò a caprissi "Rabia për un sòld perdù"'' . === Mùsica vocal === * ''Fidelio'' (única [[òpera lìrica]]). * ''Misa Solemnis'' (op. 123), fàita për la nominà dl'Archiduca Rodolfo. * Cantà ''Moment ëd la pas''. == Arconossiment == A l'ha arseivù 'd numbros arconossiment da 'n vita. Al dì d'ancheuj, a l'é considerà un dij pì grand geni dla mùsica ossidental. L'[[UNESCO]] a l'ha diciarà la Sinfonìa n.9 "Sinfonìa dël Mond" (2002). Un crater su [[Mercuri (pianeta)|Mercuri]] a l'ha sò nòm. == Anliure == * [[Joseph Haydn]] * [[Wolfgang Amadeus Mozart]] {{Fin}} [[Categorìa:Compositor alman|Beethoven, Ludwig van]] svqlj9pah002196aaqcy3vjpr6066z9 887866 887865 2026-05-07T13:30:09Z ~2026-27795-68 31657 887866 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Beethoven.jpg|thumb|right|200px|Ludwig van Beethoven]] '''Ludwig van Beethoven''' a l'era nassù a [[Bonn]] ël 16 dë dzèmber dël 1770 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ël 26 ëd mars dël 1827. A l'é stàit un dij pi grand compositor dla [[stòria]] dla mùsica. Sò stil a l'é stàit ël trat d'union antra 'l Classicism (con Haydn e Mozart) e 'l [[Romanticism]] . == Biografìa == Fieul ëd Johann van Beethoven (musicista) e 'd Maria Magdalena Keverich, Beethoven a l'ha mostrà 'n talent pì che natural da cit. Sò prim mèistr a l'é stàit sò pare, ch'a l'ha anterpretà mal soa educassion . A 7 agn a l'ha fàit sò prim concert pùblich. Dël 1792 as trasferiss a [[Vien-a]] për studié con [[Joseph Haydn]]. Ambelessì a l'é dventà famos com pianista e compositor . Da j'agn 30 a l'ha comensà a perde l'udì. A la fin dla vita a l'era del tut ciòrgn. Tutun a l'ha seguità a compon-e, an dovrand la memòria e l'imaginassion . == Euvre prinsipaj == === Mùsica orchestral === * 9 [[Sinfonìa|sinfonìe]] (Sinfonìa n.5 an dò minor, Sinfonìa n.6 "Pastoral", Sinfonìa n.9 "Corale"). * 5 consert për [[pianofòrt]] e orchestra (l' "Imperador" n.5). * 1 consert për [[violin]] e orchestra (op. 61). * ''Le Creature ëd Prometé'' (balet). === Mùsica da cambra === * 16 quartèt d'arch (ij Quartèt op. 59 "Rasumovsky"). * 10 sonade për pianofòrt e violin (op. 47 "Kreutzer"). * 5 sonade për pianofòrt e [[violonsel]]. === Mùsica për pianofòrt === * 32 sonade për pianofòrt (''L'Adiù'', ''La Passion'', ''Clar de lun-a'', ''Waldstein'', ''Appassionata'', ''Hammerklavier''). * Varietà: ''Für Elise'' (op. 39), ''Rondò a caprissi "Rabia për un sòld perdù"'' . === Mùsica vocal === * ''Fidelio'' (única [[òpera lìrica]]). * ''Christus am Ölberge'' (oratori). * ''Misa Solemnis'' (op. 123), fàita për la nominà dl'Archiduca Rodolfo. * Cantà ''Moment ëd la pas''. == Arconossiment == A l'ha arseivù 'd numbros arconossiment da 'n vita. Al dì d'ancheuj, a l'é considerà un dij pì grand geni dla mùsica ossidental. L'[[UNESCO]] a l'ha diciarà la Sinfonìa n.9 "Sinfonìa dël Mond" (2002). Un crater su [[Mercuri (pianeta)|Mercuri]] a l'ha sò nòm. == Anliure == * [[Joseph Haydn]] * [[Wolfgang Amadeus Mozart]] {{Fin}} [[Categorìa:Compositor alman|Beethoven, Ludwig van]] s9l473fhfzqe2dnzy6cxak8lnos5lzw 887867 887866 2026-05-07T13:37:17Z ~2026-27626-20 31659 887867 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Beethoven.jpg|thumb|right|200px|Ludwig van Beethoven]] '''Ludwig van Beethoven''' a l'era nassù a [[Bonn]] ël 16 dë dzèmber dël 1770 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ël 26 ëd mars dël 1827. A l'é stàit un dij pi grand compositor dla [[stòria]] dla mùsica. Sò stil a l'é stàit ël trat d'union antra 'l Classicism (con Haydn e Mozart) e 'l [[Romanticism]] . == Biografìa == Fieul ëd Johann van Beethoven (musicista) e 'd Maria Magdalena Keverich, Beethoven a l'ha mostrà 'n talent pì che natural da cit. Sò prim mèistr a l'é stàit sò pare, ch'a l'ha anterpretà mal soa educassion . A 7 agn a l'ha fàit sò prim concert pùblich. Dël 1792 as trasferiss a [[Vien-a]] për studié con [[Joseph Haydn]]. Ambelessì a l'é dventà famos com pianista e compositor . Da j'agn 30 a l'ha comensà a perde l'udì. A la fin dla vita a l'era del tut ciòrgn. Tutun a l'ha seguità a compon-e, an dovrand la memòria e l'imaginassion . == Euvre prinsipaj == === Mùsica orchestral === * 9 [[Sinfonìa|sinfonìe]] (Sinfonìa n.5 an dò minor, Sinfonìa n.6 "Pastoral", Sinfonìa n.9 "Corale"). * 5 consert për [[pianofòrt]] e orchestra (l' "Imperador" n.5). * 1 consert për [[violin]] e orchestra (op. 61). * ''Le Creature ëd Prometé'' (balet). === Mùsica da cambra === * 16 quartèt d'arch (ij Quartèt op. 59 "Rasumovsky"). * 10 sonade për pianofòrt e violin (op. 47 "Kreutzer"). * 5 sonade për pianofòrt e [[violonsel]]. === Mùsica për pianofòrt === * 32 sonade për pianofòrt (''L'Adiù'', ''La Passion'', ''Clar de lun-a'', ''Waldstein'', ''Appassionata'', ''Hammerklavier''). * Varietà: ''Für Elise'' (op. 39), ''Rondò a caprissi "Rabia për un sòld perdù"'' . === Mùsica vocal === * ''Fidelio'' (única [[òpera lìrica]]). * ''Christus am Ölberge'' (oratòri). * ''Misa Solemnis'' (op. 123), fàita për la nominà dl'Archiduca Rodolfo. * Cantà ''Moment ëd la pas''. == Arconossiment == A l'ha arseivù 'd numbros arconossiment da 'n vita. Al dì d'ancheuj, a l'é considerà un dij pì grand geni dla mùsica ossidental. L'[[UNESCO]] a l'ha diciarà la Sinfonìa n.9 "Sinfonìa dël Mond" (2002). Un crater su [[Mercuri (pianeta)|Mercuri]] a l'ha sò nòm. == Anliure == * [[Joseph Haydn]] * [[Wolfgang Amadeus Mozart]] {{Fin}} [[Categorìa:Compositor alman|Beethoven, Ludwig van]] tfaseo6xfsk6p4xci1xra6886sd1r9s 0 32200 887868 887778 2026-05-07T15:21:36Z ~2026-27599-26 31660 887868 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:JohannesBrahms.jpg|thumb|right|200px|Johannes Brahms]] '''Johannes Brahms''' a l'era nassù a [[Amborgh]] ai 7 ëd magg dël 1833 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ai 3 d'avril dël 1897.<br /> A l'é stàit un dij pi amportant compositor dël period [[romàntich]]. == Euvre prinsipaj == * 4 [[Sinfonìa|sinfonìe]] * 2 consert për [[pianofòrt]] e orchestra * 3 quartèt d'arch * 3 sonade për pianofòrt * 3 sonade për pianofòrt e [[violin]] * 2 sonade për pianofòrt e [[violonsel]] {{Fin}} [[Categorìa:Compositor alman|Brahms, Johannes]] blyac6jem2fjr8w54lvgilhblebml58 0 50655 887869 258354 2026-05-07T19:53:10Z Dragonòt 19 887869 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Lo partisan''' (an [[lenga fransèisa]] ''Le Partisan'') a l'era un giornal ebdomadari valdostan, ch'a l'é surtì dal 1945 al 1949. A l'era l'òrgan ëd la ''Ligue valdôtaine'' (lija për l'autonomìa dla Val d'Osta) e a l'ha giugà un ròl amportant ant la bataja për lë statù special dla region. {{Fin}} [[Categorìa:Giornaj]] 8ktlfs0l4dbs0efnldc9pp4zpg1g1go 0 61484 887872 338505 2026-05-07T20:10:18Z Dragonòt 19 887872 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Nicola Gabiani''' (o '''Niccola Gabiani''', nassù a [[Ast]] dël 1858, mòrt a Ast dël 1940) a l'é stàit un geòmetra, stòrich e storiògraf italian. A l'é avosà për esse stàit un dij pì grand studios dël [[Palio d'Ast]] e për avèj documentà la stòria e le tradission dla sità. == Biografìa == Nassù ant ël Rion Catedral, Gabiani a l'ha fàit dë studi técnich e a 22 agn a l'é intrà ant l'aministrassion comunal d'Ast, an travajand a l'Ufissi Técnich. A l'é stàit un autodidat an matèria stòrica, ma a l'ha dësvlupà na passion tant fòrta ch'a l'ha dël tut anfluensà la storiografìa local. Dël 1911 a l'é stàit nominà Regi Ispetor Onorari për jë scav, ij monument e j'oget d'art dël Circondari d'Ast, e peui Regi Ispetor Onorari bibliogràfich. A l'é stàit ëdcò comissari ëd sorvejanza dla [[Biblioteca]] e dël Musé Alfierian. == Euvre e amportansa për ël Palio == Gabiani a l'é considerà lë stòrich pì autoritativ dël [[Palio d'Ast]]. Sò studi pì avosà a l'é "'''La Corsa del Palio in Asti e la Musa Popolare Locale'''" (Vinassa, 1931). An costa euvra a l'ha arbatù la stòria dla corsa a caval dal Medi Ev fin al Sécol ch'a fa XX, an analisand le font archivistiche e la tradission oral. D'àutre euvre amportante: * "'''Asti nei suoi principali ricordi storici'''" (1927-1930) – sò caplavor, an tre volum, ch'a l'é la [[stòria]] pì completa dla sità. * "'''Le torri, le case-forti ed i palazzi nobili medievali in Asti'''" (1906), un inventari sistemàtich dle [[tor]] e dij palass ëd la sità. * "'''Gli atti della Società del Popolo di Asti dal 1312 al 1323'''" (1906, con F. Gabotto). == Arconossiment e restaur == Për sò angagi, dël 1930 a l'ha personalment restaurà dël Batisté ëd San Pé in Consavia, dla [[Tor Rossa]] e dla Gesìa ëd Santa Maria Ausiliatrice dël Borgh Viatost. Un sò ritrat su tèila (euvra d'Anacleto Laretto, 1930) a l'é esponù al Palass Mazzetti. A l'é mòrt dël 1940 e a l'é sotrà al Simiteri Monumental d'Ast. == Anliure == * [[Palio d'Ast]] * [[Stòria d'Ast]] {{Fin}} [[Categorìa:Stòrich|Gabiani, Nicola]] slv22qgw1wp7d9qkwkkf95d2twbwv2j 0 71867 887873 865891 2026-05-07T20:25:27Z Dragonòt 19 887873 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Yves Klein''' (nassù a [[Nissa]] ël 28 d'avril dël [[1928]], mòrt a [[Paris]] ël 6 ëd giugn dël 1962) a l'é stàit n'artista fransèis, un dij protagonista pì anfluent dël Neuv Realism e dl'art concetual. A l'é avosà dzortut për l'invension dël bleu internassional Klein (IKB) e për soe antropometrìe. == Biografìa == Klein a l'era fieul ëd doi pitor dla Scòla 'd Paris: Fred Klein e Marie Raymond. A l'ha studià a la Scòla Nassional dla Marin-a Mercantil e a l'ha amprendù la [[lenga giaponèisa]], an dventand judoka e professor. A l'ha viagià an [[Anghiltèra]], a [[Berlin]], an [[Italia]] e an [[Giapon]] (1952). A l'ha fàit sò debut ant l'art dël 1954 con la publicassion dël libret "Yves Klein, peintures". A l'é stàit fondador (ansema a Pierre Restany) dël grup dël Neuv Realism (1960). Soa cariera a l'é durà squasi des agn prima 'd meuire d'[[infart]]. A l'é sotrà al Simiteri dël Lou Castel. == Euvre e técnica == === Ël monocrom === Dël 1955, Klein a l'ha presentà al Salon d'Oto na tèila monòcroma, arfudà. Dël 1957 a l'ha esponù 11 tele monòcrome bleu a la Galarìa Apollinaire ëd Milan, ch'a l'ha marcà la nàssita dël Bleu IKB. === L'Antropometrìa === Dël 1960, a l'ha dovrà dle fomne vive coma "pé" për "ampressioné" la tela: j'antropometrìa (o ''piture dël viv''). A l'ha presentà sòn a la Galarìa Internassional d'Arserca. === Ël veuid === Dël 1958, a la galarìa Iris Clert a Paris, a l'ha esponù n'ambient [[veuid]]. St'operassion a l'ha avù 'l nòm ''Specialisassion dla sensibilisassion an condission ëd povronisassion aerostàtica primària''. A l'ha 'dcò vendù dle zòne d'aria (''Zòne 'd sensibilisassion pitura inmaterial'') contra d'[[òr]]. == Arconossiment e Ardità == Klein a l'é mòrt giovo, ma soa euvra a l'ha anfluensà generassion d'artista, dzortut an sla performance e l'art concetual. Dël 2012, la Tate Modern a l'ha dedicaje na retrospetiva. Sò nòm a l'é stàit giontà a neuv tìtol ant l'arzulta dij nòm dj'aste. {{Fin}} [[Categorìa:Artista|Klein, Yves]] [[Categorìa:Pitor|Klein, Yves]] e0evbn8uwuirf7wui58o26it5w5asdb 887874 887873 2026-05-07T20:26:22Z Dragonòt 19 887874 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Yves_Klein_in_front_of_one_of_his_canvases_(1962)_(cropped).jpg|thumb|Yves Klein (1962]] '''Yves Klein''' (nassù a [[Nissa]] ël 28 d'avril dël [[1928]], mòrt a [[Paris]] ël 6 ëd giugn dël 1962) a l'é stàit n'artista fransèis, un dij protagonista pì anfluent dël Neuv Realism e dl'art concetual. A l'é avosà dzortut për l'invension dël bleu internassional Klein (IKB) e për soe antropometrìe. == Biografìa == Klein a l'era fieul ëd doi pitor dla Scòla 'd Paris: Fred Klein e Marie Raymond. A l'ha studià a la Scòla Nassional dla Marin-a Mercantil e a l'ha amprendù la [[lenga giaponèisa]], an dventand judoka e professor. A l'ha viagià an [[Anghiltèra]], a [[Berlin]], an [[Italia]] e an [[Giapon]] (1952). A l'ha fàit sò debut ant l'art dël 1954 con la publicassion dël libret "Yves Klein, peintures". A l'é stàit fondador (ansema a Pierre Restany) dël grup dël Neuv Realism (1960). Soa cariera a l'é durà squasi des agn prima 'd meuire d'[[infart]]. A l'é sotrà al Simiteri dël Lou Castel. == Euvre e técnica == === Ël monocrom === Dël 1955, Klein a l'ha presentà al Salon d'Oto na tèila monòcroma, arfudà. Dël 1957 a l'ha esponù 11 tele monòcrome bleu a la Galarìa Apollinaire ëd Milan, ch'a l'ha marcà la nàssita dël Bleu IKB. === L'Antropometrìa === Dël 1960, a l'ha dovrà dle fomne vive coma "pé" për "ampressioné" la tela: j'antropometrìa (o ''piture dël viv''). A l'ha presentà sòn a la Galarìa Internassional d'Arserca. === Ël veuid === Dël 1958, a la galarìa Iris Clert a Paris, a l'ha esponù n'ambient [[veuid]]. St'operassion a l'ha avù 'l nòm ''Specialisassion dla sensibilisassion an condission ëd povronisassion aerostàtica primària''. A l'ha 'dcò vendù dle zòne d'aria (''Zòne 'd sensibilisassion pitura inmaterial'') contra d'[[òr]]. == Arconossiment e Ardità == Klein a l'é mòrt giovo, ma soa euvra a l'ha anfluensà generassion d'artista, dzortut an sla performance e l'art concetual. Dël 2012, la Tate Modern a l'ha dedicaje na retrospetiva. Sò nòm a l'é stàit giontà a neuv tìtol ant l'arzulta dij nòm dj'aste. {{Fin}} [[Categorìa:Artista|Klein, Yves]] [[Categorìa:Pitor|Klein, Yves]] fw6mayhwmnjfydd3topnkwkp0y2eavp 0 74038 887875 764434 2026-05-08T09:01:51Z Dragonòt 19 887875 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Joseph Antoine Ferdinand Plateau''' (nassù a [[Brussel]] ël 14 d'otóber dël 1801, mòrt a Gand (Belgi) ël 15 dë stèmber dël 1883) a l'é stàit un fìsich e matemàtich [[Belgi]]. A l'é stàit professor ëd [[fìsica]] a l'Università ëd Gand. A l'é avosà dzortut për avèj anventà un dij prim aparà për mostré ël moviment (ël Fenachistiscòpi) e për jë studi an sj'ilusion òtiche (persistensa dla vision). A l'ha ëdcò studià le lerme d'eva e ij film ëd [[savon]], an fissand le ''Lej ëd Plateau''. == Sò travaj == Ant ël 1829 a l'ha presentà na tesi ëd dotorà a l'Università ëd Liège an sj'impression luminose an sl'euj. Ant l'istess ann, për prové l'efet dla lus, a l'ha vardà fiss ël [[Sol]] për 25 second. Cost esperiment a l'ha falo vnì bòrgn pì tard (1843). Për ij sò travaj sientìfich a l'ha vagnà 'l Premi Quiquenal dle Siense Fìsiche e Matemàtiche (1854 e 1869). Dël 1832 a l'ha anventà 'l '''Fenachistiscòpi''', un dij prim machinari ch'a fasìa vëdde l'ilusion dle figure an moviment. A l'era formà da 'n disch con ëd disegn e da n'àutr con ëd filure radiaj. A l'é stàit un pioné dël cine e a l'é stàit ciamà "grandpare dël cine". A l'ha ëdcò studià ij film ëd savon e a l'ha dëscurvì la tension superficial, an formuland le '''Lej ëd Plateau''' (Plataeu's Laws): andoa tre film a s'ancrosio a 120°, e ses film as ancrosio a 109,47°. A l'é 'dcò studià ël Problema dël mìnim ëd surfassa ch'a pòrta sò nòm. {{Fin}} [[Categorìa:Matemàtich dël 1800|Plateau, Josephantoineferdinand]] 5dlxmfcpa8coz5g1d5p9p5fjm93bkah 887876 887875 2026-05-08T09:02:57Z Dragonòt 19 887876 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Joseph_Plateau_-_clean.jpg|thumb|Joseph Antoine Ferdinand Plateau (1840)]] '''Joseph Antoine Ferdinand Plateau''' (nassù a [[Brussel]] ël 14 d'otóber dël 1801, mòrt a Gand (Belgi) ël 15 dë stèmber dël 1883) a l'é stàit un fìsich e matemàtich [[Belgi]]. A l'é stàit professor ëd [[fìsica]] a l'Università ëd Gand. A l'é avosà dzortut për avèj anventà un dij prim aparà për mostré ël moviment (ël Fenachistiscòpi) e për jë studi an sj'ilusion òtiche (persistensa dla vision). A l'ha ëdcò studià le lerme d'eva e ij film ëd [[savon]], an fissand le ''Lej ëd Plateau''. == Sò travaj == Ant ël 1829 a l'ha presentà na tesi ëd dotorà a l'Università ëd Liège an sj'impression luminose an sl'euj. Ant l'istess ann, për prové l'efet dla lus, a l'ha vardà fiss ël [[Sol]] për 25 second. Cost esperiment a l'ha falo vnì bòrgn pì tard (1843). Për ij sò travaj sientìfich a l'ha vagnà 'l Premi Quiquenal dle Siense Fìsiche e Matemàtiche (1854 e 1869). Dël 1832 a l'ha anventà 'l '''Fenachistiscòpi''', un dij prim machinari ch'a fasìa vëdde l'ilusion dle figure an moviment. A l'era formà da 'n disch con ëd disegn e da n'àutr con ëd filure radiaj. A l'é stàit un pioné dël cine e a l'é stàit ciamà "grandpare dël cine". A l'ha ëdcò studià ij film ëd savon e a l'ha dëscurvì la tension superficial, an formuland le '''Lej ëd Plateau''' (Plataeu's Laws): andoa tre film a s'ancrosio a 120°, e ses film as ancrosio a 109,47°. A l'é 'dcò studià ël Problema dël mìnim ëd surfassa ch'a pòrta sò nòm. {{Fin}} [[Categorìa:Matemàtich dël 1800|Plateau, Josephantoineferdinand]] s2a8p3451nshbalouucz64nxzy79b4z 0 77791 887870 569600 2026-05-07T19:59:01Z Dragonòt 19 887870 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Attilio Spaldo''' (nassù a [[Turin]] ël 9 ëd gené dël 1914, mòrt a Turin ël 14 ëd mars dël 1997) a l'é stàit un poeta an [[lenga piemontèisa]]. A l'é stàit un dij pì giovo e ativ esponent dla [[Companìa dij Brandé]], ël moviment literari ch'a l'ha arnovà la poesìa piemontèisa dël Neuvsent. == Biografìa == Spaldo a l'é stàit un colaborador fedel dle riviste ''Ij Brandé'', ''Ël Tòr'' e ''Musicalbrandé''. Arnomà për sò caràter discret e galant, a l'é stàit definì da [[Pinin Pacòt]] «ël pì giovo dij vej poeta piemontèis» e soa poesìa a l'é stàita "giovo e malincònica". Sò travaj për la Companìa a l'é stàit motobin ativ: nen mach a scrivìa, ma a fasìa 'dcò ij travaj pràtich për fé seurte ël giornal "Ij Brandé". A l'é stàit amis e colega 'd poeta com [[Camillo Brero]], [[Alfredo Nicola]], Mario Albano e Armando Mottura. == Euvre == Spaldo a l'ha publicà soa ùnica racòlta 'd poesìe dël 1951 con ël tìtol '''''L'Amorin dësmentià''''' (Turin, Ij Brandé). Dël [[1996]], la Ca dë Studi Pinin Pacòt a l'ha publicà na sconda edission slargà con na trenten-a 'd poesìe neuve e la presentassion ëd Camillo Brero. Un-a 'd soe poesìe a l'é stàita antologisà ant la raccòlta ''Candeilin-e 'd Natal'' dël 2022. === Crìtica === Pinin Pacòt a l'ha scrivù che la poesìa dë Spaldo a l'ha na «gentilëssa 'd sentiment, ch'a sa esprime con discression dlicà, con misura eleganta; con sò amor për le còse bele». == Anliure == * [[Companìa dij Brandé]] * [[Pinin Pacòt]] * [[Lenga piemontèisa]] {{Fin}} [[Categorìa:Poeta piemontèis|Spando, Attilio]] la7df9cupq6ks0t9aypt0fjh0izac60 887871 887870 2026-05-07T20:00:55Z Dragonòt 19 887871 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Attilio Spaldo''' (nassù a [[Turin]] ël 9 ëd gené dël 1914, mòrt a Turin ël 14 ëd mars dël 1997) a l'é stàit un poeta an [[lenga piemontèisa]]. A l'é stàit un dij pì giovo e ativ esponent dla [[Companìa dij Brandé]], ël moviment literari ch'a l'ha arnovà la poesìa piemontèisa dël Neuvsent. == Biografìa == Spaldo a l'é stàit un colaborador fedel dle riviste ''Ij Brandé'', ''Ël Tòr'' e ''Musicalbrandé''. Arnomà për sò caràter discret e galant, a l'é stàit definì da [[Pinin Pacòt]] «ël pì giovo dij vej poeta piemontèis» e soa poesìa a l'é stàita "giovo e malincònica". Sò travaj për la Companìa a l'é stàit motobin ativ: nen mach a scrivìa, ma a fasìa 'dcò ij travaj pràtich për fé seurte ël giornal "Ij Brandé". A l'é stàit amis e colega 'd poeta com [[Camillo Brero]], [[Alfredo Nicola]], [[Mario Alban (poeta)|Mario Albano]] e [[Armand Motura|Armando Mottura]]. == Euvre == Spaldo a l'ha publicà soa ùnica racòlta 'd poesìe dël 1951 con ël tìtol '''''L'Amorin dësmentià''''' (Turin, Ij Brandé). Dël [[1996]], la Ca dë Studi Pinin Pacòt a l'ha publicà na sconda edission slargà con na trenten-a 'd poesìe neuve e la presentassion ëd Camillo Brero. Un-a 'd soe poesìe a l'é stàita antologisà ant la raccòlta ''Candeilin-e 'd Natal'' dël 2022. === Crìtica === Pinin Pacòt a l'ha scrivù che la poesìa dë Spaldo a l'ha na «gentilëssa 'd sentiment, ch'a sa esprime con discression dlicà, con misura eleganta; con sò amor për le còse bele». == Anliure == * [[Companìa dij Brandé]] * [[Pinin Pacòt]] * [[Lenga piemontèisa]] {{Fin}} [[Categorìa:Poeta piemontèis|Spando, Attilio]] 7t5cneygl6zmeohu64r1pxe51p8rifa 0 86815 887864 795165 2026-05-07T13:22:07Z Dragonòt 19 887864 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} {{Info/Comun-a dla Fransa| |nòm = Saint-Privé |region = Borgògna |dipartiment = Saône-et-Loire |aira = 5.14 |autitudin = |latP = | latG = | latM = |latS = |lonP = | lonG = | lonM = |lonS = |popolassion = 72 |densità = auto |censiment = 1999 |insee = 71471 |codpostal = |mapa = |mapaX = |mapaY = |scu = |bandiera = |figura = |legenda = |gentilissi = |website = |nòte = }} '''Saint-Privé''' a l'é na comun-a fransèisa ant la [[Region fransèise|region aministrativa]] dël [[Borgògna-Franca Contà]], ant ël [[dipartiment fransèis|dipartiment]] ëd [[Saône-et-Loire]]. A së stend për na surfassa ëd 5,14 [[Kilòmetr quàder|km²]], con 79 abitant (2016), con na [[densità ëd popolassion|densità]] ëd 15 ab/km². == Geografìa == Saint-Privé as treuva ant la part sud-oriental dël dipartiment, a 8 km a nòrd-òvest ëd [[Chagny]] e a 25 km a sud ëd [[Beaune]]. Ël pais a l'é traversà dal fium Pierreuse e a confin-a con [[Mercurey]], [[Montagny-lès-Buxy]], [[Sassangy]], [[Bissey-sous-Cruchaud]] e [[Buxy]]. Ël paisage a l'é caraterisà da ''vigne'' (le vigne ëd la Côte Chalonnaise), [[bòsch]] e prà. == Stòria == Ël nòm "Saint-Privé" a ven dal màrtir gal-roman Privato, vësco ëd [[Mende]] (Gévaudan), protetor contra ij mal 'd testa e l'[[epilessìa]]. Ant la [[stòria]], la comun-a a l'é stàita anfluensà da l'Abassìa 'd [[La Ferté]]. Dël 1841, ël pais a l'ha avù na popolassion màssima d'apopré 200 abitant. == Leu d'anteresse == * '''Cesa romànica dël sécol ch'a fa XII''' (Saint-Privé), con na [[cros]] romànica e capitej scolpì. * '''Castel ëd Saint-Privé''' (sécol ch'a fa XV), 'na costrussion fortificà con [[tor]] e [[pont]] levatòj. * '''Vigne''' dla AOC Bourgogne Côte Chalonnaise (vin ross e bianch). == Aministrassion == * '''Sìndich''' (2020-2026): Jacques Labrosse. * '''Intercomunalità''': Comun-a 'd Comun dël Sud Côte Chalonnaise. == Anliure == * [[Saône-et-Loire]] * [[Borgògna-Franca Contà]] [[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd Saône e Lòira]] {{Fin}} resuxn5gwduyewr2nxhqqbjmlibfe6c