Wikipedia pmswiki https://pms.wikipedia.org/wiki/Intrada MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Special Discussion Utent Ciaciarade Wikipedia Discussion ant sla Wikipedia Figura Discussion dla figura MediaWiki Discussion dla MediaWiki Stamp Discussion dlë stamp Agiut Discussion ant sl'agiut Categorìa Discussion ant sla categorìa TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 19181 889717 857169 2026-10-24T03:55:09Z InternetArchiveBot 23399 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889717 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''San Salvador''' a l'é la capital ëd [[El Salvador]].<br /> A conta 2.225.000 abitant. == Sità gemelà == San Salvador a l'é gemelà con: * [[Figura:Flag of the United States.svg|20px]] [[Los Angeles]], [[Stat Unì d'América]] * [[Figura:Flag of Nicaragua.svg|border|20px]] [[Managua]], [[Nicaragua]] * [[San Pedro Sula]], [[Honduras]] * [[Figura:Flag of Mexico.svg|border|20px]] [[Sità dël Méssich]], [[Méssich]] * [[Figura:Flag of Guatemala.svg|border|20px]] [[Sità ëd Guatemala]], [[Guatemala]] * [[Figura:Flag of the Republic of China.svg|20px]] [[Taipei]], [[Taiwan]] == Anliure esterne == [[Figura:Catedral de San Salvador.jpg|200px|thumb|right|La catedral]] * [https://web.archive.org/web/20070701203604/http://www.amss.gob.sv/ Sit istitussional] {{Fin}} [[Categorìa:Sità dl'América central]] [[Categorìa:El Salvador]] mzk3mnnx2qfscwas2brn5omyofyy62d 0 47251 889710 889706 2026-10-23T16:20:11Z Dragonòt 19 889710 wikitext text/x-wiki <!--'''Cersosimo'''--> {{Prinsipi}} {{Comun-a| |region = Basilicà |provincia = Potensa |nome = Cersosimo |mapa = BAS-Mappa.png |mapaX = |mapaY = |bandeira = |brasao = |imagem =Cersosimo.jpg |latitude = 40° 03' N |longitude = 16° 21' E |altitude =548 |area = 24.75 |popolassion = 489 |densità = 19,76 |comun vzin = Alessandria del Carretto (CS), Castroregio (CS), Noepoli, Oriolo (CS), San Giorgio Lucano (MT), San Paolo Albanese |cap = 85030 |pref_tel = 0973 |istat = 076027 |fiscal = |abitant =cersosimesi |nomepatrono =Santa Maria 'd Costantinòpoli |datapatrono =16 ëd magg |site =https://www.comune.cersosimo.pz.it/ }} '''Cersosimo''' a l'é na comun-a dla region [[Basilicà]], an [[provincia ëd Potensa]], con sirca 489 abitant. A së stend su na surfassa ëd 24.75 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 19,76 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con [[Alessandria del Carretto]] (an [[provincia ëd Cosensa|provinsa ëd Cosensa]]), [[Castroregio]] (an provinsa ëd Cosensa), [[Noepoli]], [[Oriolo]] (an provinsa ëd Cosensa), [[San Giorgio Lucano]] (an [[provincia ëd Matera|provinsa ëd Matera]]), [[San Paolo Albanese]]. {{Fin}} [[Categorìa:Comun dla provincia ëd Potensa]] 1ivs7tmtgsss6m9onnrrk66ai5rg17t 0 67962 889719 758979 2026-10-24T11:16:36Z Kontributor 2K 26961 889719 wikitext text/x-wiki <!--'''Saint-Samson'''--> {{Prinsipi}} {{Info/Comun-a dla Fransa| |nòm = Saint-Samson |region = Bassa Normandìa |dipartiment = Calvados |aira = 3.66 |autitudin = |latP = N| latG = 49| latM = 11|latS = 07 |lonP = W| lonG = 0| lonM = 09|lonS = 30 |popolassion = 322 |densità = auto |censiment = 1999 |insee = 14657 |codpostal = 14670 |mapa = |mapaX = |mapaY = |scu = Blason ville fr Saint-Samson (Calvados).svg |bandiera = |figura = |legenda = |gentilissi = |website = |nòte = }} '''Saint-Samson''' a l'é na comun-a fransèisa ant la [[Region fransèise|region aministrativa]] ëd [[Bass-Normandìa]], ant ël [[dipartiment fransèis|dipartiment]] ëd [[Calvados]]. A së stend për na surfassa ëd 3,66 [[Kilòmetr quàder|km²]], con 322 abitant, scond ël [[censiment]] dël [[1999]], con na [[densità ëd popolassion|densità]] ëd ëd 87 ab/km². [[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd Calvados]] {{Fin}} l98txk3jks6vlne47ofd0z0xwydzajj 0 68118 889716 796208 2026-10-24T03:27:46Z InternetArchiveBot 23399 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 889716 wikitext text/x-wiki <!--'''Rochefort (Charente-Maritime)'''--> {{Prinsipi}} [[Figura:Place Colbert rochefort.JPG|thumb|300px|left| Piassa Colbert, an '''Rochefort''']] '''Rochefort''' a l’é na [[comun-a]] [[Fransa|fransèisa]] situà ant ël dipartiment ëd [[Charente-Maritime]], ant la region ëd [[Poitou-Charentes]]. Scond ël censiment dël [[1999]] a l’ha 25.797 abitant. == Colegament == *[https://web.archive.org/web/20110903020622/http://www.ville-rochefort.fr/accueil Sit ufissial dla sità] [[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd la Charente Marìtima]] {{Fin}} kxf2izgk4v4u9m2jethr0t740p0l8qr 0 69695 889718 814279 2026-10-24T10:05:18Z Kontributor 2K 26961 889718 wikitext text/x-wiki <!--'''Flammerans'''--> {{Prinsipi}} {{Info/Comun-a dla Fransa| |nòm = Flammerans |region = Borgògna |dipartiment = Côte-d'Or |aira = 16.27 |autitudin = |latP = N | latG = 47 | latM = 14 | latS = 0 |lonP = E | lonG = 5 | lonM = 27 | lonS = 0 |popolassion = 358 |densità = auto |censiment = 1999 |insee = 21269 |codpostal = 21130 |mapa = |scu = Blason ville FR Flammerans (21).svg |bandiera = |figura = |legenda = |gentilissi = |website = |nòte = }} '''Flammerans''' a l'é na comun-a fransèisa ant la [[Region fransèise|region aministrativa]] ëd [[Borgògna]], ant ël [[dipartiment fransèis|dipartiment]] ëd [[Côte-d’Or]]. A së stend për na surfassa ëd 16,27 [[Kilòmetr quàder|km²]], con 358 abitant, scond ël [[censiment]] dël 1999, con na [[densità ëd popolassion|densità]] ëd 22 ab/km². [[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd la Còsta d'Òr]] {{Fin}} grh65y6lhgwoerxouv2onvg012b4rr4 0 81236 889720 794014 2026-10-24T11:18:59Z Kontributor 2K 26961 889720 wikitext text/x-wiki <!--'''Saint-Christophe-du-Foc'''--> {{Prinsipi}} {{Info/Comun-a dla Fransa| |nòm = Saint-Christophe-du-Foc |region = Bassa Normandìa |dipartiment = Mania |aira = 3.59 |autitudin = |latP = N | latG = 49 | latM = 33 | latS = 0 |lonP = O | lonG = 1 | lonM = 45 | lonS = 0 |popolassion = 273 |densità = auto |censiment = 1999 |insee = 50454 |codpostal = 50340 |mapa = |scu = Blason ville fr Saint-Christophe-du-Foc (Manche).svg |bandiera = |figura = |legenda = |gentilissi = |website = |nòte = }} '''Saint-Christophe-du-Foc''' a l'é na comun-a fransèisa ant la [[Region fransèise|region aministrativa]] dla [[Bassa Normandìa]], ant ël [[dipartiment ëd la Mania]]. As dëstend an s'na surfassa ëd 3,59 km², con 273 abitant, scond ël [[censiment]] dël [[1999]], con na [[densità ëd popolassion|densità]] dë 76 abitant al chilòmeter quàder. {{Fin}} [[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd la Mania]] 4xqg81toh5ne21s6xlpt6ydosit6l51 0 90361 889709 788941 2026-10-23T16:01:03Z Kontributor 2K 26961 889709 wikitext text/x-wiki <!--'''Amberre'''--> {{Prinsipi}} {{Info/Comun-a dla Fransa| |nòm = Amberre |region = Poitou-Charentes |dipartiment = Vienne |aira = 15.63 |autitudin = |latP =N | latG = 46| latM = 46|latS = 02 |lonP =E | lonG = 0| lonM = 09|lonS = 56 |popolassion = 424 |densità = auto |censiment = 1999 |insee = 86002 |codpostal = 86110 |mapa = |mapaX = |mapaY = |scu = Blason ville fr Amberre (Vienne).svg |bandiera = |figura = |legenda = |gentilissi = |website = |nòte = }} '''Amberre''' a l'é na comun-a fransèisa ant la [[Region fransèise|region aministrativa]] ëd [[Poitou-Charentes]], ant ël [[dipartiment fransèis|dipartiment]] ëd [[Vienne (dipartiment)|Vienne]]. As dëstend për na surfassa ëd 15,63 [[Kilòmetr quàder|km²]], con 424 abitant, scond ël [[censiment]] dël [[1999]], con na [[densità ëd popolassion|densità]] ëd 27 ab/km². [[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd Vienne]] {{Fin}} 7zxo5hpsampj3ewg1wraggh7ud4jfys 0 110749 889715 885482 2026-10-23T21:59:20Z Monsù Fume 23391 /* */ 889715 wikitext text/x-wiki Ca Savòja a l'era un-a dle famije nòbil pi antiche d'[[Euròpa]], nassùa ant ël secol ch'a fa 10 ant ël regn ëd [[Borgògna]], con ël prim tra lor ch'a l'é stàit [[Umbert Biancaman]]. [[Figura:Lesser coat of arms of the Kingdom of Italy (1890) (2).svg|miniatura|Ansëgna dij Savòja, con la divisa "FERT"]] == Stòria == === J'achit === Ël prim dij Savòja a l'era stàit [[Umbert Biancaman]], ch'a l'era nassù tra 'l 970 e 'l 980 ij sò cé a j'ero miraco rivà da la [[Borgògna]], chiel a l'avia ancaminasse ant la cariera polìtica an governand com cont dzor a 22 castej për cont dël re dle [[Borgògna|Doe Borgògne]] (ëdcò Regn d'Arles) Rodolf III ëd Borgògna. Umbert a l'avia cominsià an governand ij dantorn ëd [[Belley]] donch ël [[Bugey]] e sla contà ëd Sermorens. Chiel a l'avia giurà fidelità a l'amperator dl'[[Imperi Roman Sacrà]]: Corad II, ëdcò an agiutandlo ant na guera contra [[Milan]] e ij cont ëd Blois. Për sa fidelità, Umbert a l'é stàit premià con la contà ëd Morian-a, lë Chablais e ël përmess ëd dovré l'aghia amperial<ref>https://vessillologia.wordpress.com/wp-content/uploads/2015/02/casa-savoia.pdf</ref>. Umbert a l'era ëdcò riussì a controlé la contà d'[[Osta]] dal 1033[2], përché a j'ero pa podej sodà ant la zòna. Costi a j'ero terìtori ai piè dle [[Alp]], donch, controleje a vorìa controlé ij passagi tra [[Italia]] e [[Fransa]]. Lë stranòm "Biancaman" a ven miraco da ''"blancis moenibus",'' visadì "bianche fortësse", ma autri stòrich a fortiss ch'a ven da la soa tendensa a avej na bon-a polìtica, donch avej le man polide, bianche. Umbert a l'é mòrt dël 1047 o 1048 a [[Hermillon]] e a l'avia lassà soa ardità al fieul [[Medeo I]]. === Cont ëd Savòja (dòp Umbert Biancaman) === Lë scond cont dij Savòja, a l'era stàit [[Medeo I]] dal 1048 al 1051, e peuj a l'é montà al tròno sò frel [[Odon]], ch'a l'era mariasse con la marchesa ëd [[Turin]] [[Adelàide ëd Susa]], an spantiand për la prima vira ij domini dla Ca an [[Piemont]]. Dòp la mòrt da giovo d'Odon, i domini a j'ero passà ai fieuj, ch'a j'ero cit, ma a l'era Adelàide a governé coma resiora, fin a la soa mòrt dël 1091, donch an governand al pòst ëd [[Pero I]], [[Medeo II]] e an part dël novod [[Umbert II, cont ëd Savòja|Umbert II]] an riussend ëdcò a slarghé sò domini con la sità d'[[Ast]]. Umbert II, dël 1091, con la mòrt dla nona, a l'avia pijà dël tut ël podej, tutun, a l'avia avù dij problem con autri fileur al tròno. Dòp soa mòrt dël 1103, a l'era sucessàje [[Medeo III]], cost a l'ha pijà part a la sconda crosìa, e a l'é mòrt a [[Nicosìa]] a [[Cipro]] dël 1148. Dòp chiel, ël fieul Umbert III a l'ha pijà ël tròno e a l'é dëssernse për soa fej catòlica, tant da esse beat për la Cesa catòlica, a l'era ëdcò nemis d'amperator [[Federich I Barbarossa]], përché a l'era butesse dla part ëd Papa Lissandro, ma avia comsëssìa condedù ël passagi senté ël [[Monsnis]] a l'amperator. Sò sucessor a l'é stàit [[Tomà I]] dal 1189: chiel a l'avia stabilì n'autra vira sò domini dël [[Piemont]], ch'a j'ero drocà an man d'autr potent rivoltos ai Savòja. Ëd pi, a l'avia spantià ij domini dël [[Canton ëd Vaud|Vaud]] e ant la [[Savòja (Fransa)|Savòja]], an catand [[Chambéry]], ch'avia ardà senter aministrativ. Dòp soa mòrt, ël podej a l'é stàit partagià tra [[Medeo IV]], ch'avia otnì ij domini an [[Fransa]] antratan che [[Tomà II]] a l'é dventé ël prim monsù ëd [[Piemont]], an arsèivend ij terìtori da [[Vian-a]] an giù. Dòp la mòrt ëd [[Medeo IV]], dël 1259, a son sucedùje an órdin: [[Bonifass ëd Savòja|Bonifass,]] [[Pero II]] (ch'avia reorganisé la giustissia), [[Flip I]] e [[Medeo V]], fieul ëd [[Tomà II]], che a l'ha patì n'autra spartission dij domini: * a [[Medeo V|Medeo]] [[Medeo V|V]] e ij sò calant a spetavo la contà ëd Savòja e la dëssù dzora j'autri branch dij Savòja * a Ludovich I ël Vaud (an batend ël branch "Savòja-Vaud") * a l'ardité dël monsù dël [[Piemont]] Tomà II: Filip I ëd Savòja-Acaja - ch'avia seguité ël govern dzora ij terìtori a sud ëd [[Vian-a]], an batend ël branch [[Savòja-Acaja]]. [[Medeo V]] a l'avia avù dij conflit con ël Delfinà che a son seguità për tant temp, chiel a l'era ëdcò stàit an campagne militar ant le Fiandre e a [[Rodi]]. Sò sucessor a l'era stàit [[Edoard|Edoard ël liberal]] dël 1323, semper an guera con lë vzin Delfinà, a l'era motobin generos con ij nòbil, an ridùend le finanse dlë Stat. Dël 1329, ël frel d'Edoard, [[Ajmon ël pasi]], a l'é dventà ël neuv cont, a l'ha arsanì le finanse dësblà dal frel e a l'era riussì a finì la guera delfin-sabauda dël 1334 con la pas ëd [[Chapareillan]]. Dël 1343 ël cont a l'é dventà [[Medeo VI]], stranomà ''"Cont Verd",'' ch'a l'ha riorganisà l'armada, a l'ha catà ij drit dzora ël branch Savòja-Vaud, an giontendje n'altra vira ai domini sabaud, a l'ha pijà part in pi spedission, un-a ant ij Balcan contra [[Bulgarìa|Bulgar]] e [[Turchìa|Turch]] an agiud ëd sò cusin Gioann V Paleologo e un-a an agiutand Luis II d'Angiò ant la conquista dël regn ëd Nàpoli: an costa occasion chiel a meuirërà vzin a [[Campobass]] ëd pest, ma a l'ha otnù për jë stat sabaud ël sud dël [[Piemont]] da part ëd j'Angiò, an giontand parej sità 'me [[Coni]]. [[Medeo VI]] a l'avia ëdcò gionté ai domini sabaud [[Ivrèja]], ël Paìs ëd Gex e ël Faucigny. A l'ha sostituìje [[Medeo VI]], stranomà ''"Cont Ross"'' për sò cavej ross, dël 1383. Dël 1388, chiel a l'ha otnù l'adonassion ëd [[Nissa Marìtima]] e dantorn a la Contà Sabauda, an riussend parej a controlé un teritòri da Oltralp al [[Mar Mediterani]]. Ël dërié cont a l'é stàit [[Medeo VIII]] dal 1391: a l'era riussì a fé aussé la Contà a Ducà, grassie a l'aussà concedùa da Sigismond ëd [[Lussemborgh]] dël 1416. A l'avia ëdcò sènterisà ël podej dlë Stat, përché a l'era dësmortasse ël branch cadet dij [[Savòja-Acaja]] dël 1418 e a l'era stàit ël dërié anti-papa 'me "Felice V", për peuj sogetesse al papa ëd [[Roma]] për riunì n'autra vira ij cristian dël 1449. === Duca ëd Savòja === Ël prim duca [[Medeo VIII]] a l'avia abdicà an agreman dël fieul [[Ludovich]] dël 1440. Ludovich a l'ha tentà ëd conquisté ël Ducà ëd [[Milan]], përché ël dërié dij Viscont a l'era restà sensa ardité. A l'ha perdù la causa ma a l'avia tentà dël 1451 ëd gionté almanch [[Noara]] ant na guera aleà con [[Venessia]], [[Nàpoli]], [[Marcheisà ëd Monfrà|Marcheisà dël Monfrà]] e Aragona, contra Sforza, [[Fransa]], [[Firense]] e [[Génoa]]. [[Venessia]] a l'era surtìa da la guera, seguità da j'autri aleà, [[Ludovich]] a l'ha docnh dovù agradì grev condission dal re ëd [[Fransa]] për surtì da la guera: da cost moment ij Savòja a saran motobin anflensà dai fransèis. Dal 1465 ël duca a l'é stàit [[Medeo IX]], motobin religios, tant da esse beat për la Cesa catòlica; a l'avia ëdcò marià Iolanda ëd Valois, fija dël re ëd [[Fransa]], an perdend an manera ulterior ël podej an agreman dla [[Fransa]]. Sò sucessor a l'é stàit [[Filibert I]] sot la mare Iolanda ch'a l'era resiora, lë stat a l'é restà fiach ancora sota [[Carl I]], përché a l'ha governà la mare Bianca dël Monfrà, (ma chiel a l'avia catà ij drit dzor ël Regn ëd [[Cipro]], [[Gerusalem]] e la Cicilia Armen-a) e sota Carl Gioann Medeo, ch'a l é mòrt da cit, an lassand ij domini al grand barba Filip II ël Sensa Tera (prim dël branch cadet Savòja-[[Bress|Bresse]]), [[Filibert II]] ch'a l'ha lassià ël podej al fradlastr e sota [[Carl II]] (ciama ëdcò Carl III ël bon), ch'a l'ha perdù scasi tuti ij teritòri ant le guere d'Italia tra [[Fransa]] e [[Spagna]] (ëdcò se a l'avia otnù la contà d'[[Ast]] grassie al mariagi). [[Figura:Ritratto di Emanuele Filiberto di Savoia.jpg|miniatura|Filibert Emanuel "testa 'd fer"]] A Carl II a l'é dventà duca sò fieul [[Filibert Emanuel ëd Savòja|Filibert Emanuel]] (stranomà Testa 'd fer) dal 1553 al 1580, ch'a l'ha restaurà lë Stat sabaud con la pas ëd Cateau-Cambrésis dël 1559, e a l'ha tramudà la capital da [[Chambéry]] a [[Turin]], an tramudand ël but ant l'espansion an [[Italia]]. A l'ha ëdcò fé batì ël [[Palass Real]] ant la sità. Ël sucessor a l'é stàit [[Carl Emanuel I]] dël 1580, ch'a l'ha fondà l'università ëd [[Turin]], an incentivand l'art e la cultura; a l'era ëdcò u militarista: a l'ha s-ciancà ël [[Marchesà ëd Salusse]] da le man dla [[Fransa]] an cambi dla [[Bress]], Valromey ël [[Bugey]] e ël Paìs ëd Gex, a l'avia tentà la conquista ëd [[Gëneva]] ant la neuit nebiosa. A l'é stàit në stilos diplomàtich, an riussend a esse aleà dla [[Fransa]] e dla [[Spagna]] scond a com a j'era còmod. Con soa mòrt, a l'ha pijà ël tròno [[Vitòrio Medeo I]], che con ël tratà d'[[Cherasch]] a l'ha otnù [[Trin]] e [[Alba]] dal [[Marcheisà ëd Monfrà|Ducà dël Monfrà]], ch'a surtìa da na guera ëd sucession. Dòp soa mòrt dël 1637 soa fomna Madama Cristin-a ëd Fransa a l'é stàita resiora, an përmëttend a la [[Fransa]] d'antërferì ant le custion sabaude. [[Carl Emanuel II]] a l'é stàit duca dal 1663, a l'ha incentivà ël dësvlup dl'art ([[Amedeo di Castellamonte|Medeo ëd Castlamont]]: baròch), a l'é dëstacasse dl'anfluensa dla [[Fransa]]. Dël 1675 ël duca a l'é dventà [[Vitòrio Medeo II]], ch'a l'ha pijà part a la guera ëd sucession spagneula, an patend gròss atach, coma l'[[Assedi 'd Turin dël 1706]], ma a l'avia otnù ël [[Marcheisà ëd Monfrà|Ducà dël Monfrà]] e la [[Sicilia]] dël 1713 con ël tratà d'[[Utrecht]], an dventand, dòp avejlo revà tant, Re (ma pa mach titolar com për ël tìtol ëd re ëd [[Cipro]]). A l'ha peuj baratà la [[Sicilia]] con la [[Sardëgna]] dël 1720. A l'é parej nassù ël [[Regn ëd Sardëgna]]. Chiel a l'ha ëdcò fàit batì la [[Basìlica ëd Superga]] e la [[Palassin-a ëd Cassa ëd Stupinis]]. === Re di Sardegna === [[Vitòrio Medeo II]] a l'avia abdicà dël 1730, quand a l'é montà al tròno ël fieul [[Carl Emanuel III]], ch'a l'ha pijà part ant la guera ëd sucession polonèisa, an otnend [[Noara]], [[Torton-a]] e le [[Langhe]] con ël tratà ëd [[Vien-a]] dël 1738 e ant la guera ëd sucession àustriaca an otnend la [[Lomlin-a]], [[Voghera]] e [[Bobbio]] (Oltrapò Pavèis), a l'avia ëdcò mijiorà motobin l'armada sabauda. Dël 1773 a l'é dventà re [[Vitòrio Medeo III]], sò domini a l'é stàit caraterisà da andi rivolussionari e dël 1796 lë Stat a l'é stàit invas da [[Napoleon Bon-a-part]], ch'a l'ha siglà l'armistissi ëd [[Cherasch]], con ël qual a l'ha otnù Savòja, [[Nissa Marìtima]] e diferent sità 'me [[Coni]] e [[Tenda]]. Ij teritòri sabaud a son restà ocupà da la [[Fransa]] (a part la [[Sardëgna]]), fin-a la [[Concili ëd Vien-a|Ciambrea ëd Vien-a]] dël 1814, quand ël [[Regn ëd Sardëgna]] pa mach a l'era tornà indipendent, ma a l'ha 'dcò otnù la Repùblica ëd [[Génoa]] an funsion ëd dventé në Stat cussinet tra [[Fransa]] e [[Àustria]]. Ël re a l'é tornà a esse [[Vitòrio Emanuel I]], përché sò frel [[Carl Emanuel IV]] a l'avia già abdicà dël 1802; a l'ha batì ël Còrp dij Carabinié e a l'ha abdicà dël 1824 dòp le proteste dël 1821. Ël sucessor a l'é stàit [[Carl Feliss]], considerà pa bon a governé, a l'é mòrt dël 1831, sensa fieuj, donch a l'é parej dësmortésse la dinastìa dij Savòja, e la prinsipal a l'é dventà la linia dinàstica dij Savòja-[[Carignan]]. ==== Re dla linia Savòja-Carignan ==== [[Figura:Coat of arms of the Prince of Carignano as a Knight of the Supreme Order of the Most Holy Annunciation.svg|miniatura|Ansëgna dij Savòja-Carignan]] [[Carl Albert]] a l'é stàit ël prim re dla linia Savòja-Carignan, a l'ha sigla lë Statut Albertin, cé dla costitussion italian-a, an vigor fin-al 1948, a l'ha unì [[Sardëgna]] e l'avans dlë Stat con la Fusion Përféta dël 1847 (prima ij [[Sardëgna]] e l'avans dij domini a j'ero mach mnà dla midema përson-a ma a j'ero doi Stat diferent) e a l'ha inissià la prima guera d'indipendensa italian-a dël 1848 contra l'[[Àustria]], an restand dësfàit dël 1849 con la bataja ëd [[Noara]]. Ël dërié re ëd [[Sardëgna]] a l'é stàit [[Vitòrio Emanuel II]], dal 1849, ch'a l'ha travajà ansem a [[Camillo Benso cont ëd Cavour]] për modernisé lë Stat e cost dërié a l'ha consijà ëd partecipé a la guera ëd Crimea dël 1855, për avzinesse a la [[Fransa]] e otnì la colaborassion ëd [[Napoleon III]] për le guere contra j'àustrich. Parej, dël 1861 ij Savòja a l'avio unificà part dl'[[Italia]], për peuj furnì ëd conquisté [[Roma]] e ël [[Véneto]], an tramudand la capital da [[Turin]] a [[Firense]] a [[Roma]]. [[Vitòrio Emanuel II]] a l'é stàit donch ël prim re d'[[Italia]]. === Re d'Italia === Dël 1878, con la mòrt ëd [[Vitòrio Emanuel II]], [[Umbert I d'Italia|Umbert I]] a l'ha pijà ël podej, a l'ha incentivà l'industria e la colonissassion an [[Eritrea]] e [[Somalia]]. A l'é stàit massà dal anàrchich ìtal-american Gaetano Bresci. Dal 1900 al 1946 ël re a l'é stàit [[Vitòrio Emanuel III]], sota son govern, l'[[Italia]] a l'ha pijà part a la guera ìtal-turca, la [[prima guèra mondial]] e la [[sconda guèra mondial]]. A l'é stàit buté da part da [[Benito Mussolini]], përché chiel istess a l'ha lassià fé për tëmma dij moviment [[Comunism|comunist]] e ëd fé la fin dlë zar ëd [[Russia]]. A l'ha abdicà an favor dël fieul për sauvé la monarchìa dël referendum dël 1946, ma a l'ha vagnà la republica sla monarchìa, donch [[Umbert II d'Italia|Umbert II]] a l'ha governà për un mèis e peuj ij Savòja a son stàit confinà fora da l'[[Italia]], fin-al 2002. Adess a-i é na discossion dzora chi a dovrìa esse re tra Emanuel Filibert ëd Savòja-Carignan e Aimon ëd Savòja-Osta. == Branch cadet == * Savòja-[[Carignan]]: dventà re con [[Carl Albert]] përché ël dërié dij Savòja "sclent" a l'avia pa fieuj. Ël prim dij Carignan a l'era [[Tomà Cesco]], anvestì dal pare [[Carl Emanuel I]] dël tìtol "prinse ëd [[Carignan]]" dël 1620. ** Savòja-Soissons ** Savòja-Vilafranca (morganàtich) *** Vilafranca-Soissons (morganàtich) * Savòja-[[Osta]]: ël prim a l'é stàit Medeo Ferdinand Maria dël 1845, n'autr dla linia arnomà a l'é ël duca dj'[[Abruss]]. * Savòja-[[Génoa]]: ël prim a l'é stàit Ferdinand Maria Albert dël 1831, a l'é dësmortesse dël 1996 con la mòrt d'Eugeni Alfons Maria * [[Savòja-Acaja]]: nassù dël 1301 con Filip I, fieul ëd Tomà III, Filip a l'ha ardità ël tìtol ëd prinse d'Acaja con ël mariagi con Isabella ëd Villehardouin ** Savòja-[[Busca]] (morganàtich) ** Savòja-[[Racunis]] ** Savòja-[[Colegn]] e [[La Venerìa|Altessan Inferior]] (morganàtich) * Savòja-Vaud: nassù për la spartission dij domini sota la contà ëd [[Medeo V]] e catà da [[Medeo VI]] për giontelo n'autra vira ai domini sabaud. * Savòja-Villars-[[Tenda]] * Savòja-Nemours * Savòja-[[Mirafior]]-Fontanafredda (morganàtich) == Arferiment == # ↑ <nowiki>https://vessillologia.wordpress.com/wp-content/uploads/2015/02/casa-savoia.pdf</nowiki> # ↑ <nowiki>https://centro-margerita-savoia-op.jimdofree.com/real-casa-di-savoia/conte-d-aosta/#:~:text=La%20contea%20di%20Aosta%20(in%20francese%20Comt%C3%A9,morte%20di%20Rodolfo%20III%20avvenuta%20nel%201032</nowiki>. <references /> [[Categorìa:Ca ëd Savòja]] [[Categorìa:Ca nobiliar]] [[Categorìa:Fransa]] [[Categorìa:Italia]] [[Categorìa:Nobiltà]] s13dgsd5dxr1koqypq2lk54cmnnddea 3 111974 889711 2026-10-23T16:22:22Z Dragonòt 19 Creà la pàgina con '{{Bin-ëvnù}} --~~~~' 889711 wikitext text/x-wiki {{Bin-ëvnù}} --[[Utent:Dragonòt|Dragonòt]] ([[Ciaciarade:Dragonòt|ciaciarade]]) 18:22, 23 Otó 2026 (CEST) 2yglgepzx5ua5xep468hn1nuhonp7qy 3 111975 889712 2026-10-23T16:22:48Z Dragonòt 19 Creà la pàgina con '{{Bin-ëvnù}} --~~~~' 889712 wikitext text/x-wiki {{Bin-ëvnù}} --[[Utent:Dragonòt|Dragonòt]] ([[Ciaciarade:Dragonòt|ciaciarade]]) 18:22, 23 Otó 2026 (CEST) 2yglgepzx5ua5xep468hn1nuhonp7qy 3 111976 889713 2026-10-23T16:23:12Z Dragonòt 19 Creà la pàgina con '{{Bin-ëvnù}} --~~~~' 889713 wikitext text/x-wiki {{Bin-ëvnù}} --[[Utent:Dragonòt|Dragonòt]] ([[Ciaciarade:Dragonòt|ciaciarade]]) 18:23, 23 Otó 2026 (CEST) n6c7b17chm6rp6lg8d5i12w86lcitdy 3 111977 889714 2026-10-23T16:23:29Z Dragonòt 19 Creà la pàgina con '{{Bin-ëvnù}} --~~~~' 889714 wikitext text/x-wiki {{Bin-ëvnù}} --[[Utent:Dragonòt|Dragonòt]] ([[Ciaciarade:Dragonòt|ciaciarade]]) 18:23, 23 Otó 2026 (CEST) n6c7b17chm6rp6lg8d5i12w86lcitdy