Wikisource pmswikisource https://pms.wikisource.org/wiki/Intrada MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Special Discussion Utent Ciaciarade Wikisource Discussion ant sla Wikisource Figura Discussion dla figura MediaWiki Discussion dla MediaWiki Stamp Discussion dlë stamp Agiut Discussion ant sl'agiut Categorìa Discussion ant sla categorìa Pàgina Discussion ëd la pàgina Tàula Discussion ëd la tàula TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 892 37967 30656 2026-06-30T14:33:43Z Dragonòt 119 37967 wikitext text/x-wiki {{header|title=[[La_Bibia_piemontèisa|La Bibia piemontèisa]]|author=|section=[[La_Bibia_piemontèisa/Testament_Vej/Esechiel|Esechiel]]|previous=[[La_Bibia_piemontèisa/Testament_Vej/Esechiel/Esechiel 16|Esechiel 16]]|next=[[La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Esechiel/Esechiel 18|Esechiel 18]]|notes=}} {{chapter|17}} {{TOCright}} [[File:La Bìbia piemontèisa - Esechiel 17.ogg|thumb|La Bìbia piemontèisa - Esechiel 17]] = Esechiel = == 17 == === Le doe òje, ël séder e ‘l gich === {{verse|chapter=17|verse=1}}Nosgnor a l’ha comunicame soa paròla. A l’ha dime: {{verse|chapter=17|verse=2}}“Fieul d’òm, spòrz n’enìgma, presenta na paràbola al pòpol d’Israel. {{verse|chapter=17|verse=3}}Dije: ‘Ël Signor Dé a fà savèj sossì: N’òja maestosa, dj’ale gròsse e dal piumage satì e vajant, a l’é rivà dal Liban e a l’ha rancà via ‘l cò d’un séder. {{verse|chapter=17|verse=4}}A l’ha stroncà ‘l branch pì àut e a l’é portass-lo ant un pais ëd comerciant. {{verse|chapter=17|verse=5}}Peui a l’ha pijà un dij gich dël pais e a l’ha piassalo ant na tèra ‘d sëmna, arlongh d’eve bondose e a l’ha ‘rpiantalo tanme ‘n sales. {{verse|chapter=17|verse=6}}A l’é chërsù e a l'é dventà na vis ëd pianta bassa, ëd manera d’avèjne ij bramboj virà anvers l’òja, e soe rèis sota ‘d chila. A l’é parèj ch’a l’é dventà na vis ch’a l’ha portà ‘d mèir e slargane ij branch. {{verse|chapter=17|verse=7}}Ma a-i j'era n'àutra òja, gròssa, da j'ale longhe e la piumassera s-ciassa. Parèj cola vis a l'ha adrëssà soe rèis anvers ëd chila, e dëstendù vers l'òja ij sò brombo përchè a-j seivèissa mej che la preus andova ch'a j'ero fongà. {{verse|chapter=17|verse=8}}Pura as trovava ant la tèra drua, dacant d'eve bondose, për buté mèir portor, për vnì esse na vis pomposa”. {{verse|chapter=17|verse=9}} Dije: “Ël Signor Dé a ciama sossì: A-i la fara-lo a prosperé? L'òja a dësrancherà-lo soe reis e a vendëmierà sò frut? Secchera-lo pa ij sò brombo? A-i j'andrà pa un gròss ësfòrs nì tròpa gent për ranchela da le radis! {{verse|chapter=17|verse=10}}Vardè com a l'è bin fongà! Ma a-i la fara-lo a prosperé? O a sëccherà 'd pianta pen-a che 'l vent ëd levant a l'avrà rasentala? A sëccherà pròpi ant la preus andova che a l'avìa gicà!”. === Anterpretassion ëd l’alegorìa === {{verse|chapter=17|verse=11}}Apress ëd lòn, Nosgnor a l’ha comunicame soa paròla. A l’ha dime: {{verse|chapter=17|verse=12}}“Ciàmje a cola gent arvirosa: Seve pa lòn ch’a veul dì sossì?’ Dijlo: Ël rè ‘d Babilònia a l’é vnùit a Gerusalem. A l’ha ciapà ‘l rè e ij prinsipaj dël pais e a l’ha portaje a sò pais, a Babilònia. {{verse|chapter=17|verse=13}}A l'é piàsse un ëd la famija real e a l'ha sarà ‘n pat con chiel e a l’ha faje giuré un pat ëd fidelità. A l’ha donca deportà la gent amportanta dël pais, {{verse|chapter=17|verse=14}}përchè'l regn a fussa pì débol e pa bon a arviresse, e a compisse fidelment ël pat. {{verse|chapter=17|verse=15}}Tutun ës regn a l'é arvirassje contra e a l'ha spedì 'd nunsi an Egit për fesse dé 'd cavaj e vàire tropié. Còs ancapitera-lo adess? Podra-lo scampé sensa dann col che a l'ha fàit parèj, an brisand un pat<ref>17:12-15 cfr.[[La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Re/2Re 24|2 Rè 24:15-20]]; [[La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Cronache/2Cronache36|2 Crònache 36:10-13]].</ref>? {{verse|chapter=17|verse=16}}“Mi, ël Signor, i fortisso - e sossì a l’é tant sicur che mia vita midema - che col-lì a ‘ndrà a meuire an Babilònia, pròpi ant ël pais dël rè che a l'avìa daje 'l tròno, përchè a l'ha dëspresià 'l giurament e brisà l'aleansa. {{verse|chapter=17|verse=17}}Faraon con tuta soa potensa e soa grand' armeja a podrà pa giutelo an guèra, cora ch’as drisseran ëd contrascarpe e as construeran ëd rampar për ësterminè tanta gent. {{verse|chapter=17|verse=18}}Chiel a l’ha violà ‘l pat d’aleansa dëspresiand ël giurament. A l’ha fàit parèj dòp ch’a l’avìa dàit soa paròla. A scamperà pa. {{verse|chapter=17|verse=19}}Për tant, sòn a dis Nosgnor Dé: Tant vera coma che mi i vivo, i giuro ch’i-j farai paghé ‘l dëspresi dël pat ëd fidelità e la violassion ëd l’aleansa. {{verse|chapter=17|verse=20}}I dëstendrài mè griseul ansima 'd chiel e a restrà ciapà da mia liàssa. Mi i lo mnerai a Babilònia e i lo giudicherai për l'anfedeltà comëttùa anvers ëd mi. {{verse|chapter=17|verse=21}}Tùit ij mèj vajant ëd soe trope a andran a meuire dë spa, e coj ch’a resteran a saran ësbardlà a tùit ij buf ëd vent. E vojàutri i savreve che mi, ël Signor i l'hai parlà. === Sòrt final dël séder === {{verse|chapter=17|verse=22}}Sòn a nunsia Nosgnor Dé: “Dcò mi i pijerai 'l cò dël séder, da le ponte dij sò branch i ciaperai un gichèt e i lo arpianterai dzora 'd na montagna àuta, gròssa; {{verse|chapter=17|verse=23}}la pì àuta montagna d'Israel, dzora 'd tute j'àutre. A butrà 'd branch e a farà 'd frut, e a vnirà esse un séder fiamengh. Tuti j'oslin a-i jë staran sota, minca volaja a trovrà sosta a l'ombra dij sò brombo. {{verse|chapter=17|verse=24}}Tùit j'erbo dël bòsch a savran che mi i son ël Signor, e ch’i faso tombé j'erbo àut e chërse coj-lì ch'a stan sota; i faso sëcché coj-lì verd e buté ij sèch. Mi, ël Signor, i l'hai parlà e i faràj parèi. Mi, ël Signor, a l’é col ch’a l’ha dilo e col ch’a lo farà”. == Nòte == <references /> [[Category:Bibia]] [[Category:Testament Vej]] [[Category:Esechiel]] 5mjla5mnqx8d747wnyii56jjrqhvn7z 0 4189 37966 18015 2026-06-30T14:33:22Z Dragonòt 119 37966 wikitext text/x-wiki [[Neuv Sermon Subalpin|Artorn]] == '''Licensa 'd massé?''' == Gavess-je dai pé coj ch'a son d'antrap a soe ambission, anteresse e profit, a l'é nen mach lòn ch'a fà la Mafia, ma 'dcò lòn ch'a fan soens d'autorità legìtime. A-i é tante manere ch'a lo fan, comprèis l'amassidi. A l'é 'l cas dj'autorità religiose e polìtiche d'antlora, cole ch'a l'avìo fàit fòra Nosgnor Gesù Crist, che a-j dasìa fastidi. Levé la vos contra j'ingiustissie e la corussion a podrìa esse 'dcò anchej bin arzigos, ma a l'é 'l dovèj dij cristian. Vëdoma coma. ::'''Ël complòt contra Gesù'''. ''"A-i mancava doi a la festa 'd Pasqua e dle Frascà. Ij cap dij sacerdòt e ij magister ëd la Lej ancora a sercavo n'ocasion për ciapé Gesù për furbaria e masselo, ma nen durant le célebrassion ëd la Pasqua, për tëmma 'd na solevassion dël pòpol" (''March 14:1-2). A j'ero pa riussì a pijelo an contraddission an lòn ch'a disìa e gnanca 'd trové quaicòsa ch'a fasìa ch'a 'ndèissa contra la lege, e antlora, për gavèss-lo dai pé a j'ero pront a passé "a le maniere forti": a ventava felo massé da quajdun! Nosgnor Gesù Crist a dasìa pròpi fastidi a j'autorità d'antlora - e a smija ch'a daga 'ncora fastidi a tanti ancheuj an nòst mond ch'a penso che ij cristian a l'abio da esse butà sota e fin-a massà. Coma fé, antlora? A ventava pijelo ant tràpola ëd na quaj manera, magara felo rivé da sol (përché 'l pòpol a stasìa da soa banda e a l'avrìa podù reagì) e peui felo sparì. La crìtica che Gesù a fasìa anvers j'autorità religiose e polìtiche lor a podìo nen tolerela. A l'é vera che Gesù con ij sò a l'avrìo fàit gnun-e violense (a j'ero pa rivolussionari tanme jë zelota), ma, per lor, Gesù a l'era nen men-o 'n privo, na mnassa për j'istitussion. Soens, ant la stòria, lë Stat e j'istitussion ëd la Gesia a son ëstàite 'd fòrse për la guerna dl'òrdin pùblich, dla lege e dla moral ëstablìa. A l'é 'dcò vera e a l'ha na giustificassion bìblica lòn ch'a dis l'Apòstol a sto riguard quand ch'a scriv: ''"L'autorità a l'é al servissi 'd Nosgnor për tò bin, ma s'it fas dël mal, àbie tëmma, përchè a l'é pa për nen che l'autorità a pòrta la spa, përchè a l'é al servissi 'd Nosgnor për dé ai malfasent lòn ch'a merito A l'é për costa rason ch'a venta sugetesse a j'autorità, nen mach për tëmma dël castigh, ma 'dcò për motiv ëd cossiensa. An efet, a l'é 'dcò për lòn ch'i paghe le taje, përchè j'autorità ant lòn ch'a fan a son al servissi 'd Nosgnor. Rende donca a tùit lòn ch'a-j é deuvù: le taje a coj ch'i deuve le taje, ël pedagi a chi 'l pedagi, la tëmma a chi la tëmma, l'onor a chi l'onor"'' ([[La Bibia piemontèisa/Testament Neuv/Roman/Roman 13|Roman 13:4-7]]). A l'é nen contut, sèmper parèj, e për lòn i dovoma vijé. J'istitussion a son pro necessarie, ma 'dcò lor a son antamnà da la corussion e dal pëccà. J'istitussion a peudo bin corompse e guastesse, dventé nen giuste e crasé la gent. J'istitussion a l'han ël control dla società, e lolì a va pro bin, ma 'dcò la società, minca un ëd nojàutri, i l'oma da "controlé ij controlor", e 'l "bon órdin" dj'istitussion midéme. A l'é necessaria lòn ch'as ciama "n'istansa crìtica", profètica, lìbera e andipendenta che përdabon a "controla ij controlor" e ch'a fasa bin atension quand che lor a funsion-o pa com a dovrìo, quand ch'a fan d'ingiustisse e a dvento degenerà; n'istansa ch'a ciama 'dcò j'stitussion a 'rformesse, a cambié, a emendé soa condòta 'd lor. Nosgnor Gesù Crist e 'l moviment cristian, a l'era costa "istansa crìtica", e pròpi për lolì - as capiss - a podrìa bin esse nen tant "simpàtica" për j'istitussion, o n'antrap ch'a lor a vorìo bin fé sté ciuto, gavess-lo dai pé... Quand, contut, ël podej a dventa prepotensa e privilegi, a tòlera nen d'esse criticà e a farà 'd tut për fé sté ciuto chi a lo crìtica e a lo denunsia -e sensa fesse scrupol ëd gnente, coma ch'a l'avìa fàit con Gesù. Al podèj a-j n'anfà bin pòch se Gesù "a ven da Nosgnor Dé". L'istess, ël podèj, ël rè Eròde, a l'avìa fàit parlé Gioann Batista, ma mach fin-a na certa mira... Peui Gioann a l'avìa comensà a dé tròp fastidi e a l'avrìa provëddù 'd felo tase, ...fasendje tajé la testa! A-i veul bin pòch, për chi ch'a l'é al podèj, ëd dëstravërsé 'l fossal ch'a separa legalità e criminalità, e cost fossal a l'é motobin pì strèit da lon che 'd sòlit as pensa. "''Ij cap dij sacerdòt e ij magister ëd la Lej"'', coma 'dcò coj che ancheuj a ócupo na posission parìja, a-j fà quajvòta pensé che lor a l'àbio - fòra da lòn ch'a l'è consentì da la lege - la "licensa 'd massè". Lor a rivo fin-a a giustifiché, an efet, l'amassidi quand ch'a-i é da goerné "j'anteresse dlë stat", "un but pì àut" o lòn ch'as podrìa dì me j'anteresse privà dij potent, soe ambission, ij sò privilegi, lòn ch'a penso sia "pì convenient" për la gent o për lor medésim. Lor a penso d'avèj "licensa 'd massé". An efet, lolì lor a l'avìo bin dilo (ant ël cas ëd Gesù): "''Vojàutri iv rendeve nen cont ch'a l'é mej che 'n sol òm a meuira për ël pòpol che vëdde la distrussion ëd tuta la nassion"'' ([[La Bibia piemontèisa/Testament Neuv/Gioann/Gioann 11|Gioann 11:50]]). J'autorità costituìje, contut ch'a sìo da rispeté e da scotesse, a peudo trasformesse facilment ant "la bestia" ch'a na parla 'l lìber dl'Arvelassion, antlora e 'dcò ancheuj. Roman 13 a l'é contrapeisà da Revelassion 13. A dis:: "''Antlora a la bestia a l’é staje consentì ëd dì ‘d grande bëstëmmie contra Nosgnor. (...) Da la boca dla bestia a sortio afrose paròle ‘d bëstëmmia contra Nosgnor ch’a dasìo ‘d discrédit a sò nòm e al tabernàcol dij céj andoa chiel a stà"'' ([[La Bibia piemontèisa/Testament Neuv/Arvelassion/Arvelassion 13|Revelassion 13:5-6]]). Ma: ''"A l’han ëdcò përmëttuje ‘d fé la guèra contra ‘l pòpol sant e ‘d butelo an deròta. E a l’ha arseivù ‘l podej an sù tute le tribù, pòpoj, lenghe e nassion"'' ([[La Bibia piemontèisa/Testament Neuv/Arvelassion/Arvelassion 13|Revelassion 13:7]]). Che Nosgnor a veuja e a peuda fé 'dcò lolì a dëstorna nen pòchi cristian. A l'é 'n fàit che, sensa giustifiché 'd sicur lòn ch'a fà la gent përversa, ëdcò an lòn Nosgnor a l'ha 'n progèt. Gesù a sarà arestà, suplissià e massà, ma, për col mojen, e a la fàcia dij sò nemis, Nosgnor Dé a compirà la rendension ëd sò pòpol: ''"...col òm-là, an essend ëstàit tradì conform al propòsit predeterminà e precognission ëd Nosgnor, vojàutri i l’eve massalo ancioandlo a na cros për man ëd gent ch’a rispeta nen la lej ëd Nosgnor. Nosgnor, contut, a l’ha arsussitalo, an avend delivralo dai patiment dla mòrt, përché ch’a l’era nen possibil ch’a fussa artenù da chila"'' ([[La Bibia piemontèisa/Testament Neuv/At/At 2|At 2:23-24]]). '''PREGHIERA''' Nosgnor! A l'é vera che j'autorità a dvento grame e ingiuste. Dane 'd podèj elevé con coragi la vos ëd nòstra protesta contra 'd lor e 'd ciameje al pentiment. Che ij rizigh ëd felo a në sbaruvo nen. Ste ciuto e parèj salvesse la vita a l'é pa lòn ch'a l'ha fàit Nosgnor Gesù Crist. It pregoma 'd dé al moviment cristian e a nojàutri ch'i na foma part, na cossiensa pì granda dël dovèj d'esse profétich. Nojàutri i vorsoma esse dij testimòni fedej ëd tò Regn e dij prinsipi ch'a na fan soa identità. Amen. [[Categorìa:Neuv sermon subalpin]] [[Categorìa:Pàul Castlin-a]] issk1kog190fq1v3krfwgj6uq0tl6k3 0 5359 37965 37409 2026-06-30T14:32:56Z Dragonòt 119 37965 wikitext text/x-wiki {{Pelerin-2}} {{TOCright}} = 31. La continuassion dël viage = Parèj a son butasse an marcia e ij sò amis a-j compagnavo për lòn ch’a-j fussa convenient; a l’han torna fidasse l’un l’àutr a la protession ëd sò Re, e a son separasse. Coj ch’a j’ero dla companìa dij pelerin a l’han proseguì, e monsù Gran-Cheur a marciava ‘dnans ëd lor. Ore, essend le fomne e ij fiolin pì débol, a son ëstàit forsà a marcé pì pian coma lor a podìo e ij monsù Sopeta e Mentfiaca a l’han avù pì ‘d rason ëd simpatisé con soa condission ëd lor. Slontanasse ch’a j'ero dai sitadin ëd Vanità, ch’a l’avìo salutaje, a son tòst rivà al leugh anté che Fidelin a l’era stàit butà a mòrt. A son fërmasse lì e a l’han rendù grassie a Col ch’a l’avìa përmëttuje ‘d porté csì bin soa cros; e pì ‘ncora ‘d lòn, përchè ora a l’avìo trovà d’avèj avù benefissi da sò martiri vajant. A son peui andàit anans për un bel pò, parland ëd Cristian e 'd Fidelin, e ‘d coma Sperante a l’era giontasse a Cristian, apress ëd la mòrt ëd Fidelin. Adess a j’ero rivà fin-a a la Colin-a dël Lucro, andova ch’a-i ëstasìa na min-a d’argent, cola ch’a l’avìa fàit dëstorné Dema da sò pelerinagi e anté che, coma cheidun a pensa, a l’era tombaie Conveniensa e ch’a l’era mòrtie - për lòn a l’han consideralo bin. Ma cand ch’a son rivà al pòst anté ch’a-i j'era ‘l vej monument drissà an vista ‘d Sòdoma e ‘d sò lagh fiairos, a son maravijasse, coma ch’a l’avìa ‘dcò fàit Cristian, che d’òm ëd conossensa e maturità d’angegn, coma che lor a j’ero, a l’avèisso podù esse tant bòrgno da viresse e andeie. A l’han mach torna considerà coma che la natura uman-a a peuda esse tant anfluensà sensa arflete an sij dann che d’àutri a l’han patì, dzortut se cola còsa ch’a contemplo a l’ha na virtù anciarmanta për d’euj beté. Ore i l’hai vëddù che a son andàit anans fin-a ch’a son rivà al fium ch’a l’era da costa banda dle Montagne dle Delissie, ël fium ch’a-i chërso da tut’ e doe le rive, coj erbo dont le feuje, s’as pijo coma ‘d meisin-e, a servo bin contra l’intemperansa, e ‘ndoa che ij pra a son verd për tut l’ann e ch’as peul cogessie dzora sensa privo<ref>Salm 23:1-3 - “Nosgnor a l’é mè bërgé: am fà manché nen. Am men-a a dij pasturagi bondos e am fà andé anté ch’i treuvo d’eve chete. Am ristora le fòrse e am men-a për dij senté giust: Chiel a mancherà mai ‘d paròla”.</ref>. Arlongh ëd costa riva dël fium, ant ël pra, a j’ero dë stabi e ‘d pascagi për le feje, na ca fabricà për nurì e anlevé ij babèro, le masnà ‘d cole fomne ch’a van an pelerinagi. A-i era lì dcò Un ch’a l’era staje fidà, ch’a në podìa avej compassion e ch’a podìa sambleje, coj babèro, con ij sò brass e porteje an sle spale, e ch’a podìa guidé con dlicadëssa cole feje ch’a j’ero con ij sò cit<ref>Ebreo 5:2 - “A l'é n'òm ch'a sà pro d'avèj compassion ëd coj ch'a fan ëd pecà d'ignoransa e ch'a falisso, përchè chiel midem a l'é sogèt a j'istesse dëbolësse ch'a l'han lor”; Isaìa 2:2-5; 40:1-2 - “Ant ij di darié, ël Mont ëd la Ca ‘d Nosgnor a sarà ël pì àut - ël leu pì d’amportansa dla tera. As alvrà bin ëdzora dj’àutri mont, e ‘d gent da tut ël mond as arvërsrà ansilà për rendje onor a Nosgnor. Ëd gent da tute le nassion a vniran e a diran: ‘Vnì, montoma a la ca ‘d Nosgnor, la ca dël Dé ‘d Giacòb. Ambelelà chiel an mostrerà soe vie, e nojàutri i marceroma an sij sò vieuj. Përchè la dotrin-a ‘d Nosgnor a surtirà da Sion, soa paròla a surtirà da Gerusalem. A sarà chiel ël giùdes an tra le nassion, chiel a farà da àrbiter dzora dij pòpoj. Ant la fòrgia a modlaran soe spa për fé dë slòire, e 'd soe lanse a në faran ëd mëssòire. A-i saran pa pì ‘d nassion ch’a ampugneran lë spà contra 'd n’àutra, nì a s’antrenran pa pì a fé la guèra. Vnì, vojàutri ij dissendent ëd Giacòb, marcioma al ciàir ëd Nosgnor! ... Consolé, consolé mia gent a dis vòst Dé. Parlé al cheur ëd Gerusalem e nunsieje che ij sò di da s-ciavandé a son rivà a la fin, ch’a l’é staje përdonà soe colpe, ch’a l’ha arseivù da Nosgnor na retribussion dobia për tùit ij sò pecà”.</ref>. Alora Cristiana a l'ha esortà soe quatr fije<ref>A sarìo soe nòre: Misericòrdia, Marta, Grassia e Febe.</ref> a fidé le masnà ch'a l'avrìo avù a la soèn ëd cost Òm, përchè, aranda 'd coste aque, a peulo esse ospità, arseivùe, giutà e nurìe, e përchè gnun-a ëd lor a ven-a mai a perd-se ant l'avnì. Cost Òm, se cheidun-a ëd lor a dovèissa perdse, a la mënrìa torna andré; a curerìa 'dcò cole ch'a son ëstàite ferìe e a darìa vigor a cole ch'a son débol<ref>Geremìa 23:4 - “I-j darai an goerna a ‘d bon bërgé ch’a-j pasturo e a l’avran pa pì tëmma che cheidun a-j fasa ‘d mal. Gnanca un ëd lor a andrà pa pì a perdse e as trovrà dun-a cola ch’a manca. I lo diso mi, ël Signor”; Esechiel 34:11-16 - “Përché sossì a l'é lòn ch'a dis ël sovran Signor: Vardé: mi midem i andrai a l'arserca 'd mie feje e i-j troverai. I sarai tanme 'n bërgé për sò strop dësperdù. I troverai mie feje e i j'arcupererai da tùit ij leugh anté ch'a son spërdusse cand ch' a l'era fros e scur. Mie feje i-j farai seurte d'ant le nassion e i-j archeuierai dai pais foresté. I-j porterai torna an sò pais. I-j farai pasturé an sle montagne d'Israel, aranda dij torent e an tùit ij leugh anté ch'a sta la gent. Vera, i darai a lor ëd bon pasturagi an sj'àute colin-e d'Israel. Ambelelà as cogeran pàsie ant ij bej leugh e a saran sodisfàite dla bon-a erba dle colin-e. Mi midem i farai pasturé mie feje e mi midem i-j farai cogé an sl'erba, a fortiss ël Signor sovran. I andrai a l'arserca dle feje dësperdùe e i farai artorné cole ch'a 'ndasio dëdsà e dëdlà sensa ch'a savèisso 'ndoa ch'a j'ero. I-j binderai le ferìe e i darai fòrsa a cole ch'a son malàvie. I farài fòra, nopà, coj bërgé ch'a j'ero angrassasse e fasse fòrt grassie a mè strop. Ëdcò lor i-j faraj mangé - ma 'd mè giudissi!”.</ref>. Ambelessì a mancheran mai ëd nuriment, beivande e vestiari; ambelessì a saran sota soa protession e guernà dai làder e dai brigant, përchè cost Òm a sarà dispòst a meuire chiel midem anans pitòst che un sol ch’a sia fidà a soa guerna a vada a përd-se. Pì ancora ‘d lòn, ambelessì a saran sicur d’arsèive na bon-a educassion e amonission, e a-j sarà mostrà ‘d portesse ant ij vieuj giust; e lolì, i lo seve, a l’é pa un favor ch’as peussa passeje ansima. Ëdcò ‘mbelessì a-i son d’eve chete, ‘d pra agreàbil, dle fior magnìfiche, na varietà d’erbo ch’a dan ëd fruta ch’a fà bin. Nen ëd frut coma col ch’a l’avìa mangià Maté, ‘l frut ch’a l’era tombà dal vërzé ‘d Belsebù, ma ‘d fruta ch’a pòrta salute là ‘ndova ch’a i në j’é pa. A l’é parèj ch’a son ëstàite motobin contente ‘d fidé a chiel soe masnà e lòn ch’a l’é stàit për lor n’ ancoragiament ulterior a felo, a l’era ‘l fàit che tut a sarìa stàit a càrich dël Rè, parèj coma ch’a l’é n’ospidal për le masnà o për j’orfanin. = 32. La demolission dël Castel dël Dubi e la mòrt ëd Dësperassion e Difidensa = A l’han donca proseguì, e cand ch’a son rivà al Pra dla Scursa, a la cioenda che Cristian a l’avìa passaie dë dlà con sò compagn Sperante, cand ch’a son ëstàit ciapà dal gigant Dësperassion e sarà ant ël Castel dël Dubi, a son setasse e consultasse për capì lòn ch’a l’avìo da fé. Ore, an efet, Cristiana e ij sò a l’avìo ‘nsema a lor coma soa guida n’òm coma monsù Gran-Cheur e as sentìo fòrt, e a l’han pensà s’a fussa nen ëstàit mej, anans ëd passé dë dlà, ‘d prové a massé ‘l Gigant, dësblé sò castel e, s’a-i ero lì ‘ndrinta dij pelerin, libereje. Parèj, un a l’ha dit na còsa, e l’àutr a l’ha dit ël contrari. Un a l’ha ciamà s’a-j fussa consentì andé sù ‘n teren pa consacrà; n’àutr a l’ha dit che a l’avrìo podù bin felo, se ‘l but a fussa stàit bon. Tutun, monsù Gran-Cheur a l’ha dit: “Cand bin che l’afermassion ch’a l’é fasse për ùltima a sia nen vera ‘d manera strèita, an tùit ij cas, i l’hai ‘l comandamen ëd fé resistensa al pecà; ‘d vince ‘l mal; ëd combate la bon-a bataja dla Fej. Për lòn iv ciamo: contra ch’i podrìo combate costa bon-a bataja se nen contra ‘l gigant Dësperassion? I proverai, donca, ‘d masselo e ‘d dësblé ‘l Castel dël Dubi”. Parèj a l’ha dit: “Chi ch’a veul ven-e con mi?”. Anlora ël vej Onestà a l’ha dit: “Mi i-i ven-o”. “Ëdcò nojàutri i-i vnoma”, a l’han dit ij quatr fieuj ‘d Cristian: Maté, Samuel, Giaco e Giusèp, përchè lor a j’ero giovo e fòrt<ref>1 Gioann 2:13-14 - “Vojàutri pare, i vë scrivo përchè ch'i l'eve conossù col ch'a esistìa fin-a dal prinsipi. Giovo, i vë scrivo përchè ch'i l'eve batù 'l Malègn. Fieuj, i vë scrivo përchè ch'i l'eve conossù 'l Pare. Pare, i vë scrivo përchè i l'eve conossù col ch'a esistìa fin-a dal prinsipi. Giovo, i l'hai scrivuve përchè ch'i seve fòrt. La paròla 'd Nosgnor a stà an vojàutri e i l'eve batù 'l Malègn”.</ref>. Donch, a l'han lassà le fomne an sla stra, e con lor monsù Mentfiaca e monsù Sopeta con soe cròsse, për guerneje fintant che j'àutri a fusso tornà; përchè combin che 'l gigant Dësperassion a abitèissa lì davzin e lor a fusso an sla stra, ëdcò na pcita masnà a l'avrìa podù mneje<ref>Citassion da Isaìa 11:6 - “An col di-lì ël luv a vivrà ansem al babero, la pantera a starà cogià con ël cravòt. Ël vailet e ‘l leon a mangeran ansema, e na masnà a j'ëmnerà”. Për armarché che Nosgnor a-j guerna, basta ch’a resto an sla stra giusta.</ref>. Parèj, monsù Gran-Cheur, ël vej Onestà e i quatr giovo, a son montà fin-a al Castel dël Dubi për trové ‘l Gigant Dësperassion. Cand ch’a son rivà al porton dël castel, a l’han tambussà për intreje. Stravis a l’era 'l rabel ch’a l’han fàit. Al che, ‘l gigant a l’é vnùit a la pòrta con soa fomna Difidensa. Dësperassion a l’ha dit: “Chi e còsa ch’a l’é ch’a l’ha fàit un ciadel csì fòrt, tant da molesté ‘l Gigant Dësperassion?”. Gran-Cheur a l’ha replicà: “A l’é mi, Gran-Cheur, un che ‘l Rè dël Pais dël Cel a l’ha daje la comission ëd guidé ij pelerin a soa ca. It comando che ti ‘t deurbe ‘l porton e ch’im fase intré. Pront-te ‘dcò a combate, përchè i son ëvnùit a tajete la testa e a dësblé ‘l Castel dël Dubi!”. Ore, ‘l Gigant Dësperassion, da già ch’a l‘era ‘n gigant, a pensava che gnun òm a l’avrìa podulo vince e, ancora, chiel a pensava, sicoma na vira a l’avìa conquistà fin-a d’àngej, ëd sicur Gran-Cheur a-j fasìa pa tëmma! A l’é parèj ambardasse e a l’é surtì. A l’avìa n’elm d’assél an sla testa e ‘n bust ëd fèr sandrà d'antorn ëd chiel. A l’é surtì con ëscarpe ‘d fer e con na massa granda an man. Donca, costi ses òm a son fasse anans anvers ëd chiel e a l’han assedialo dë ‘dnans e darera. Fin-a cand che Difidensa, la gigantëssa, a l’é avzinassje për giuté sò òm, ma ël vej monsù Onestà a l’ha 'batula con un colp sol. Parèj a l’han lotà për soe vite; e ‘l gigant Dësperassion a l’é stàit abatù a tèra, meno ch'a l’era motobin resistent a meuire. A l’ha lotà ‘d manera ‘ncagnìa e a l’ha mostrà d’avèj, coma ch’as dis, tante vite coma ‘n gat; ma Gran-Cheur a l’é stàit soa mòrt, përchè a l’ha nen daje treva fin-a tant ch’a l’é riussì a dëstacheje la testa da le spale. Peui a son butasse a dësblé ‘l Castel ël Dubi, e për lolì a l’han nen avù ‘d dificoltà, sicoma che ‘l Gigant Dësperassion a l’era mòrt. A l’han travajà sèt di për dësblé ‘l castel. An tra ij pelerin ch’a j’ero stàit ampërzonà a l’han trovà un cert monsù Dëscorament, scasi mòrt ëd fam; e n’àutra, madamin Pagorosa, soa fija. Costi doi a l’han salvaje viv. A-i era contut da maravijesse a vëdde vàire ch’a j’ero ij cadàver dëstèis për tuta la cort dël castel, e vàire ch’a l’era pien-a la përzon d’òss ëd mòrt. Cand che Gran-Cheur e ij sò compagn a l’han compì soa imprèisa, a son pijasse sota soa protession monsù Dëscorament e soa fija Pagorosa, përchè ch’a j’ero përson-e oneste, cand bin ch’a fusso stàite fàite përzonere ant ël Castel dël Dubi da col lagosin, ël Gigant Dësperassion. Anlora, i disìa, a l’han ciapà con lor la testa dël gigant (përchè sò còrp a l’avìo sotralo sota ‘n baron ëd pere) e a son calà dai sò compagn për mostreje lòn ch’a l’avìo fàit. Ore, cand che Mentfiaca e Sopeta a l’han vëddù che cola-lì a l’era përdabon la testa dël Gigant Dësperassion, a në son restà pien ëd gòj. Ora Cristiana, se necessari, a savìa soné la viòla, e soa fija Pietà ‘l lut; parèj, da già che tùit a j’ero tant alégher, a l’han sonà na bela mùsica e fin-a Sopeta a l’ha vorsù balé. A l’ha parèj pijà për la man la fija ‘d Dëscorament, ciamà Pagorosa e a l’han balà për la stra. A l’é vera ch'a savìa pa balé sensa na cròssa an man, ma i peule sté sigur che a-j riussìa bin. Ëdcò la giovna a l’era degna ‘d làude, përchè a rëspondìa a la mùsica con elegansa. Për lòn ch’a riguarda monsù Dëscorament, la mùsica a l’era nen tant për chiel, përchè a l’avrìa mej vorsù mangé che balé, përchè pròpi a l’era scasi mòrt ëd fam! Parèj Cristiana a l’ha daje da bèive ‘n pò dël licor ch’a sërvìa për tiresse sù lë spirit, e a l’ha prontaje cheicòsa da mangé. Tòst col povròm a l’é arpatasse e a l’é sentusse pròpi mej. Ore, i l’hai vëddù an mè seugn, cand che tut lolì a l’é rivà a la conclusion, che monsù Gran-Cheur a l’ha ciapà la testa dël Gigant Dësperassion e a l’ha drissala dzora d’un paloch an sla broa dla stra, pròpi contra dla colona che Cristian a l’avìa tirà sù për buté ‘n vardia ij pelerin dal chité la Stra Real për intré an col teren fatal lì dacant. Peuj a l’ha gravaje sota, dzora ‘d na marmorin-a, ij vers ch’a séguito: <poem> Costa a l'é la testa 'd col che 'n temp, as peul nen chërd-se, a fasìa pàu a la gent. Sò castel a l'é andàit a tòch, e soa fomna Difidensa a l'é pì nen na mnassa. Dëscorament e soa fija Pavorosa, Gran-Cheur a l'ha salvaje con man sicura. Se cheidun a lo chërd nen, ch'a àussa j'euj: minca tëmma a svaniss là giù! E cand che ij sopèt a balo content, costa testa a-j fà dì: "I son lìber a la fin!". </poem> == Nòte == <references /> 10br2en0wv9rb6aclce46yjt2gl4e5q