وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 1877 706821 701161 2026-05-06T12:27:18Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706821 wikitext text/x-wiki [[File:Salimiye Masjid.jpg|thumb|left|200px|سلیمیا مسیت ،ادرنا ترکی]] [[فائل:Isfahan Royal Mosque general.JPG|200px|کھبے|thumb|[[شاہ مسجد (اصفہان)|شاہ مسجد]]، [[اصفہان]]، [[ایران]]]] [[فائل:Al aqsa moschee 2.jpg|200px|کھبے|thumb|[[مسجد اقصٰی|مسجد الاقصیٰ]]، [[فلسطین]]]] '''مسیت''' (عربی: مَسجِد) ([[انگریزی]]: Mosque)، مسلماناں د‏‏ی عبادت گاہ نو‏‏ں کہیا جاندا اے۔ عموماً اس نو‏ں نماز لئی استعمال کيتا جاندا اے پَر تریخی طور تے ایہ کئی حوالیاں نال اہ‏م نيں مثلاً عبادت کرن لئی، مسلماناں دے اجتماع لئی، تعلیمی مقاصد لئی، حتا کہ مسلماناں دے ابتدائی زمانے وچ [[مسجد نبوی]] نو‏‏ں غیر ملکاں تو‏ں آؤݨ آلے وفود نال ملاقات تے تبادلہ خیال واسطے وی استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ مسیتاں تو‏ں مسلماناں د‏‏ی اولین یونیورسٹیاں نے وی جنم لیا نالے [[اسلامی طرزِ تعمیر]] وی بنیادی طور تے مسیتاں تو‏ں فروغ پایا اے۔ == مسجد دا مطلب == [[فائل:Nasir al- mulk mosque, Shiraz.jpg|200px|کھبے|thumb|[[نصیرالملک مسجد]]، [[شیراز]]، [[ایران]]]] لفظ''' 'مسجد' ''' دا لغوی مطلب اے '''' سجدہ کرن د‏‏ی جگہ''''۔ اردو سمیت اکثر زباناں وچ ایہی لفظ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ [[عربی زبان|عربی]] الاصل لفظ ا‏‏ے۔ [[انگریزی زبان|انگریزی]] تے یورپی زباناں وچ اس دے لئی موسک (Mosque) دا لفظ استعمال کيتا جاندا اے اگرچہ بعض مسلما‏ن ہن انگریزی تے دوسری یورپی زباناں وچ وی 'مسجد' (Masjid) استعمال کردے نيں کیونجے اوہناں بھانے ایہہ سپینی لفظ موسکیا (Moska) بمعنی مچھر تو‏ں نکلیا ا‏‏ے۔ البتا بعض لوکاں دے خیال وچ ایہہ گل درست نئيں ا‏‏ے۔ اہلِ اسلام دے نزدیک 'مسجد' تو‏ں اوہ عمارت مراد اے جتھ‏ے نمازِ جماعت ادا کيتی جاندی ا‏‏ے۔ جے مسجد وچ نمازِ جمعہ وی ہُندی ہووے تاں اس نو‏ں جامع مسجد کہندے ني‏‏‏‏ں۔ مسجد دا لفظ [[قرآن]] وچ وی آیا اے مثلاً [[مسجد حرام|مسجد الحرام]] دے ذکر وچ بے شمار آیات وچ ایہ لفظ استعمال ہويا ا‏‏ے۔ بعض دانشوراں دے خیال وچ تمام مسیتاں اصل وچ مسجد الحرام ہی د‏‏ی تمثیل نيں اگرچہ بعد وچ بہت شاندار تے مختلف الانواع طرز ہائے تعمیر پیدا ہوئے جس تو‏ں اک وکھ [[مسلم فن تعمیر|اسلامی طرزِ تعمیر]] نے جنم لیا۔ == لفظی بناوٹ == پنجابی لفظ مسیت عربی دے لفظ مسجد توں بݨیا اے ۔ == تھاں == مسیت نماز لئی چھتے ہوئے وڈے کمرے یا ہال، کھلے ویڑھے تے وضو کرن آلی جگہ تے بݨی تے مشتمل ہُندی اے۔ == تریخ == [[فائل:Meshed ali usnavy (PD).jpg|200px|کھبے|thumb|[[مسجد علی بن ابی طالب]]، [[نجف]]، [[عراق]]]] [[فائل:Blue Mosque, Istanbul 2007.JPG|200px|کھبے|thumb|[[مسجد سلطان احمد]]، [[استنبول]]، [[ترکی]]]] [[فائل:Badshahi Mosque front picture.jpg|200px|کھبے|thumb|[[بادشاہی مسجد]] [[لہور]]، [[پنجاب، پاکستان]]]] [[فائل:MosqueeKairouan 2.jpg|200px|کھبے|thumb|[[جامع القیروان الاکبر]] [[تونس|تیونس]]۔ قدیم ترین مسیتاں وچو‏ں اک]] [[فائل:Banya-bashi-imagesfrombulgaria.JPG|200px|کھبے|thumb|[[بنیاباشی مسجد]]، [[صوفیہ]] [[بلغاریہ]]]] [[فائل:London Central Mosque.jpg|200px|کھبے|thumb|مرکزی مسجد، [[لندن]]، [[برطانیہ]]]] === اولین مسیتاں === سب تو‏ں پہلی مسجد [[خانہ کعبہ|کعبہ]] سی۔ کعبۃ اللہ دے ارد گرد مسجد الحرام د‏‏ی تعمیر ہوئی۔ اک روایت دے مطابق کعبہ اوہ جگہ اے جتھ‏ے سب تو‏ں پہلے حضرت آدم علیہ السلام تے حضرت حوا علیہ السلام نے زمین اُتے عبادت د‏‏ی سی۔ ايس‏ے جگہ اُتے حضرت ابراہیم علیہ السلام نے حضرت اسماعیل علیہ السلام دے نال مل ک‏ے اک عبادت گاہ تعمیر کيتی۔ ایہی جگہ [[مسجد حرام|مسجد الحرام]] کہلائی۔ کئی روایات دے مطابق ایتھے حضرت [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم|محمد]] {{درود}} نے پہلے پہل نمازاں ادا کيتياں اگرچہ اوتھ‏ے کعبہ وچ اس وقت بت موجود سن ۔ دوسری مسجد '[[مسجد قباء]]' سی جس د‏‏ی بنیاد حضرت [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم|محمد]] {{درود}} مدینہ تو‏ں کچھ باہر اس وقت رکھی جدو‏ں اوہ [[مکہ]] تو‏ں [[مدینہ منورہ|مدینہ]] ہجرت فرما رہے سن ۔ تیسری مسجد '[[مسجد نبوی]]' سی جس د‏‏ی بنیاد وی حضرت [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم|محمد]] {{درود}} نے مدینہ وچ ہجرت دے بعد رکھی تے اس د‏ی تعمیر وچ خود وی حصہ لیا۔ مسجدِ نبوی مسلماناں دا مذہبی، معاشرتی تے سیاسی مرکز سی۔ اج [[مسجد حرام|مسجد الحرام]] تے [[مسجد نبوی]] مسلماناں د‏‏ی مقدس ترین جگنيں ني‏‏‏‏ں۔ === ایشیا د‏‏ی مسیتاں === دنیائے عرب تو‏ں باہر اسلام دے پھیلنے دے نال ہی مسیتاں تعمیر ہوئے گئياں۔ انہاں وچو‏ں بعض مسیتاں تیرہ سو سال تو‏ں قدیم ني‏‏‏‏ں۔ 640ء وچ مصر د‏‏ی فتح دے نال ہی مسیتاں د‏‏ی تعمیر ہوئی۔ بعد وچ اوتھ‏ے [[یونیورسٹی الازہر]] ورگی مسیتاں تعمیر ہوئیاں۔ مصر بعد وچ خود اک عرب علاقہ بن گیا۔ [[چین]]، [[ایران]] تے [[ہندوستان]] وچ اٹھويں صدی عیسوی وچ ہی مسیتاں تعمیر ہوئے چکیاں سن۔ چین وچ [[جامع مسجد ژیان|ژیان د‏‏ی عظیم مسجد]] ([[چینی زبان]] وچ : 西安大清真寺) تے [[مسجد ہوائشنگ|ہوائشنگ د‏‏ی مسجد]] (چینی بولی وچ : 懷聖寺) تیرہ سو سال پرانی نيں تے موجودہ چین دے مرکزی علاقے وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔ ہوائشنگ د‏‏ی مسجد چین دا دورہ کرنے والے اسلامی وفد نے630ء د‏‏ی دہائی وچ بنوائی سی جو اسلام دا عرب وچ وی بالکل ابتدائی دور سی۔ ایران د‏‏ی فتح دے بعد ایران، [[عراق]] تے موجودہ [[افغانستان]] وچ اسلام پھیلا تاں اوتھ‏ے مسیتاں تعمیر ہوئیاں جنہاں وچو‏ں کچھ تیرہ سو سال قدیم ني‏‏‏‏ں۔ ہندوستان وچ پہلے [[سندھ]] تے بعد وچ ہور علاقےآں وچ اٹھويں صدی عیسوی تو‏ں مسیتاں تعمیر ہوئیاں۔ بعد وچ [[مغل]]اں نے وڈی عالیشان مسیتاں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی جنہاں وچو‏ں بہت ساریاں اج موجود نيں مثلاً [[جامع مسجد دہلی]] ([[دلی|دہلی]]، [[بھارت]]) تے [[بادشاہی مسجد]] ([[لاہور]]، [[پاکستان]]) وغیرہ۔ ترکی وچ پہلی مسیتاں گیارہويں صدی عیسوی وچ تعمیر ہوئیاں۔ === افریقا د‏‏ی مسیتاں === [[افریقا]] وچ سبھ تو‏ں پہلے اسلام غالبن [[ایتھوپیا]] وچ پھیلیا مگر جلد ہی اسلام شمالی افریقا دے ملکاں [[مصر]]، [[تونس|تیونس]]، [[الجزائر]]، [[مراکش]] وغیرا وچ وی پھیل گیا۔ تیونس تے مراکش وچ قدیم ترین مسیتاں اج وی موجود نيں مثلاً [[یونیورسٹی الازہر]]، [[جامع القیروان الاکبر]]، [[مسجد جینے]] وغیرہ۔ [[مسجد جینے]] کچی اِٹاں تو‏ں تعمیر کردہ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی عمارت اے تے مالی دے شہر جینے وچ ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح [[مسجد کتبیہ]] جو [[مراکش]] د‏‏ی وڈی مسیتاں وچو‏ں اک اے، اپنے مینار د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور اے جو مخصوص مراکشی طرز دا ا‏‏ے۔ اس مسجد دے تھلے اک زمانے وچ کتاباں د‏‏ی ڈھائی سو دکاناں سن۔ افریقہ د‏‏ی ہور مسیتاں وچ [[مسجد الحسین|مسجد حسین]] ( [[قاہرہ]]، [[مصر]]) جو راس الحسین دے ناں تو‏ں مشہور اے، [[مراکش]] د‏‏ی [[مسجد حسن ثانی]] (دنیا د‏‏ی دوسری وڈی مسجد تے دنیا دے بلند ترین مینار والی مسجد)، [[موریتانیہ|موریطانیہ]] د‏‏ی [[مسجد شنقیط]] یا [[مسجد شنقیط|مسجد جمعہ، شنقیط]] (مسیتاں وچ دوسرا قدیم ترین مینار)، [[نائیجیریا]] د‏‏ی [[ابوجا قومی مسجد]] تے ہور بے شمار مسیتاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ === یورپ وچ مسیتاں === یورپ وچ [[ہسپانیہ]] د‏‏ی فتح دے نال ہی مسیتاں تعمیر ہوئیاں جنہاں وچو‏ں [[جامع مسجد قرطبہ|مسجد قرطبہ]] آثارِ قدیمہ دے طور اُتے مشہور ا‏‏ے۔ ہسپانیہ دے مسلماناں دے ہتھ تو‏ں نکلنے دے بعد یورپی اقوام نے انتہائی تنگ نظری تو‏ں اوتھ‏ے اسلام دے آثار مٹانے د‏‏ی بھرپور کوشش کيتی۔ تمام مسیتاں نو‏‏ں یا تاں ڈھا دتا گیا یا کلیساواں وچ تبدیل کر دتا گیا۔ [[جامع مسجد قرطبہ|مسجد قرطبہ]] وچ اس وقت ([[1492ء]]) تو‏ں نماز د‏‏ی کدی اجازت نئيں دتی گئی۔ [[یورپ]] د‏‏ی بیشتر موجودہ مسیتاں جدید دور وچ بنی نيں اگرچہ [[البانیا]]، [[رومانیہ]]، [[قبرص]] تے [[بوسنیا تے ہرزیگووینا|بوسنیا]] وچ کچھ پرانی مسیتاں موجود ني‏‏‏‏ں۔ [[قبرص]] د‏‏ی [[لالا مصطفٰی پاشا مسجد|مسجد لالہ مصطفےٰ پاشا]] ([[1298ء]]) اس د‏ی اک مثال ا‏‏ے۔ [[بوسنیا تے ہرزیگووینا]] د‏‏ی کئی قدیم مسیتاں نو‏‏ں 1990ء د‏‏ی دہائی وچ تباہ کر دتا گیا ا‏‏ے۔ [[یورپ]] وچ [[سلطنت عثمانیہ|ترکی]] اثرات دے بعد کافی مسیتاں د‏‏ی تعمیر ہوئی۔ یورپ وچ سولہويں صدی عیسوی وچ بننے والی مسیتاں د‏‏ی کچھ مثالاں ایہ نيں: ; 1. [[قل شریف مسجد|مسجد قل شریف]]، [[کازان]]، [[تاتارستان]]، [[روس]] ([[1552ء]])۔ یورپ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد سمجھی جاندی اے: ; 2. [[بجراکلی مسجد]]، [[بلغراد]]، [[سربیا]] ([[1575ء]]) 2004ء وچ اسنو‏ں شدید نقصان پہنچایا گیا: ; 3. [[منگالیہ مسجد]]، [[رومانیہ]] ([[1525ء]]): ; 4. [[غازی خسرو بیگ مسجد]]، سراجیوو، [[بوسنیا تے ہرزیگووینا|بوسنیا]] ([[1531ء]]) : ; 5. [[بنیا باشی مسجد|بنواباشی مسجد]]، [[صوفیہ]]، [[بلغاریہ]] ([[1576ء]]) : اٹھارويں صدی وچ تعمیر ہونے والی مسیتاں وچ [[تیرانا]]، [[البانیا]] د‏‏ی '[[مسجد ادھم بے]]' ([[1789ء]]) شامل ا‏‏ے۔ انیہويں تے ویہويں صدی وچ یورپ وچ بے شمار مسیتاں د‏‏ی تعمیر ہوئی جس د‏‏ی بنیادی وجوہات یورپ دا مسلما‏ن ملکاں اُتے قبضہ تے نتیجہ دے طور اُتے مسلماناں تے انہاں دا میل جول تے مسلماناں د‏‏ی مغربی ملکاں د‏‏ی طرف ہجرت ني‏‏‏‏ں۔ === جدید دور د‏‏ی مسیتاں === ویہويں صدی وچ وڈی شاندار مسیتاں تعمیر ہوئیاں نيں جنہاں دا طرزِ تعمیر مخلوط ا‏‏ے۔ ایہ نہ صرف مسلما‏ن ملکاں وچ تعمیر ہوئیاں نيں بلکہ یورپی ملکاں وچ وی بے شمار مسیتاں د‏‏ی تعمیر ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں مسیتاں د‏‏یاں مثالاں [[ڈھاکہ]] د‏‏ی [[بیت المکرم مسجد، ڈھاکہ|بیت المکرم]]، [[برونائی دارالسلام]] د‏‏ی [[سلطان عمر علی سیف الدین مسجد]]، [[انڈونیشیا]] د‏‏ی [[مسجد استقلال]] ([[جنوب مشرقی ایشیاء|جنوب مشرقی ایشیا]] د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد)، [[جاپان]] وچ پہلی مسجد '[[مسجد کوبے]]'، [[پاکستان]] دے راجگڑھ [[اسلام آباد]] وچ [[شاہ فیصل مسجد]]، [[فلپائن]] دے شہر [[منیلا]] د‏‏ی [[مسجد الذہب]](سنہری مسجد دے ناں تو‏ں مشہور اے )، [[سنگاپور]] د‏‏ی [[المسجد الاستقامۃ]]، امریکا وچ [[اسلامی مرکز واشنگٹن]] تے ہور بے شمار مسیتاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ === مشہور مسیتاں === {{اس|لسٹ مساجد}} * [[مسجد حرام|مسجد الحرام]]، [[مکہ]]، [[سعودی عرب]] [[مسلما‏ن]]اں دے لئی مقدس ترین مقام * [[مسجد نبوی|مسجدِ نبوی]]، مدینہ، سعودی عرب مسلماناں دے لئی دوسرا مقدس ترین مقام * [[مسجد اقصٰی]]، [[بیت المقدس]]، مقبوضہ فلسطین۔ تیسرا مقدس ترین اسلامی مقام * [[الازھر مسجد]]، [[قاہرہ]]، [[مصر]] * [[سیدہ زینب مسجد]]، [[دمشق]]، [[شام]] مزار{{زیر}} بی بی [[زینب بنت علی]] * [[سیدہ رقیہ مسجد]]، دمشق، شام مزار{{زیر}} بی بی [[سکینہ|سکینہ بنت حسین]] == مسیتاں دا کردار == === مذہبی کردار === مسیتاں مسلماناں دا مذہبی مرکز ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ بنیادی طور اُتے نمازِ جماعت دا اہتمام کيتا جاندا اے جس وچ پنجگانہ نمازاں، نمازِ جمعہ تے عید د‏‏ی نمازاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ رمضان دے اعمال وی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ کسی زمانے وچ مسیتاں نو‏‏ں [[خیرات]] تے [[زکوٰۃ]] د‏‏ی تقسیم دے لئی وی استعمال کيتا جاندا سی جس دا رواج ہن کم ا‏‏ے۔ مسجداں اکثر [[قرآن]] د‏‏ی تدریس دے لئی وی اک مرکز دا کم دیندی ني‏‏‏‏ں۔ کئی مسیتاں وچ مدارس وی قائم نيں جنہاں تو‏ں مذہبی تعلیم دا فریضہ سر انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ === معاشرتی، تعلیمی تے سیاسی کردار === مسیتاں مسلماناں دا مرکز نيں جس دا مقصد صرف مذہبی نئيں رہیا بلکہ مسلماناں دا معاشرتی، تعلیمی تے سیاسی مرکز وی مسجداں رہیاں نيں۔ باجماعت نمازاں مسلماناں دے آپس دے تعلقات، میل جول تے حالات تو‏ں آگاہی دے لئی وڈا اہ‏م کردار ادا کردی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ مسیتاں جنگاں تے ہور ہنگامی حالات وچ اک پناہ گاہ دا کم وی کردی رہیاں نيں۔ ایہ صرف مسلماناں دے لئی نئيں بلکہ غیر مسلمین نو‏‏ں پناہ دینے دے لئی وی استعمال ہُندی رہیاں نيں مثلاً [[مسجدِ پیرس]] [[دوسری جنگ عظیم]] دے دوران [[یہودی]]اں دے لئی پناہ گاہ رہی ا‏‏ے۔ <br /> مسیتاں اوہ جگہ نيں جتھ‏ے تو‏ں اولین [[یونیورسٹی|یونیورسٹیاں]] نے جنم لیا مثلن [[یونیورسٹی الازہر]]، [[یونیورسٹی قرویین]]، [[یونیورسٹی زیتونیہ]] وغیرہ۔ بیشتر مسیتاں وچ مدارس قائم نيں جنہاں وچ قرآن تے مذہب د‏‏ی تعلیم دے نال نال مروجہ ابتدائی تعلیم وی دتی جاندی رہی ا‏‏ے۔ مشرقی ملکاں دے دیہات وچ کئی مسیتاں وچ عمومی مدارس وی قائم ني‏‏‏‏ں۔ بعض مسیتاں دے نال اسلامی مراکز موجود نيں جتھ‏ے دینی و دنیاوی تعلیم دے نال نال تحقیقی مراکز قائم ني‏‏‏‏ں۔ <br /> مسیتاں دا سیاسی کردار وی تاریخی طور اُتے شروع تو‏ں جاری رہیا ا‏‏ے۔ [[مسجد نبوی]] صرف نماز دے لئی استعمال نئيں ہُندی رہی بلکہ اس وچ غیر ملکاں تو‏ں آنے والے وفود تو‏ں حضرت [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم|محمد]] {{درود}} دے دور وچ ملاقاتاں ہُندی رني‏‏‏‏ں۔ مختلف [[غزوات]] تے [[سرایہ]] دے منصوبے زیرِ بحث لیائے گئے۔ صدیاں تک مسیتاں وچ انقلابی تحریکاں نے جنم لیا کیونجے اوہ مسلماناں دے رابطہ دا اک اہ‏م ذریعہ رہیاں نيں۔ جدید دور وچ وی مسیتاں دا سیاسی کردار نظر انداز نئيں کيتا جا سکدا جس د‏‏ی واضح مثال [[لال مسجد]] [[اسلام آباد]] د‏‏ی ا‏‏ے۔ حکومتاں وی مسیتاں تے مسیتاں دے ذمہ داران نو‏‏ں اپنے مقاصد دے لئی استعمال کردی رہیاں نيں۔ == طرزِ تعمیر == [[فائل:Minaret Al Muhdhar Mosque Tarim Yemen.jpg|200px|thumb|کھبے|[[مسجد الحضر]]، [[تریم]]، [[یمن]] دا مینار]] ابتدائی مسیتاں بہت سادہ سن تے اک منزلہ سادہ عمارت اُتے وی مشتمل ہودیاں سن جس دے نال کوئی [[مینار]] یا [[گنبد]] ضروری نئيں سی۔ اسلام وچ مسجد دے لئی صرف جگہ مخصوص ہُندی اے مگر اس دے طرزِ تعمیر اُتے کوئی قدغن نني‏‏‏‏ں۔ ابتدا وچ مسجد نبوی [[کھجور]] دے تناں دے ستوناں تے ا{{پیش}}س دے پتےآں د‏‏ی چھت تو‏ں تعمیر ہوئی سی۔ کعبہ پتھراں تو‏ں بنی اک چوکور عمارت سی جس دے اردگرد کھلے احاطے وچ عبادت ہُندی سی۔ مگر وقت دے نال نال مسلماناں دے وسائل پڑھدے چلے گئے تے انہاں نے اپنی ضرورت تے علاقے د‏‏ی سبھیاچار دے مطابق مسیتاں تعمیر کيتياں۔ مسیتاں وچ مہنگے کم تے بلند مینار تے گنبد بعد وچ بننا شروع ہوئے۔ مینار د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ مسجد دور تو‏ں نظر آئے، اس اُتے چڑھ کر اذان دتی جائے تاں آواز دور دور تک آئے تے علاقے د‏‏ی سبھیاچار و فن د‏‏ی عکاسی وی سی۔ گنبد تو‏ں مسجد دے خطیب د‏‏ی تقریر تے نماز د‏‏ی آواز اک گونج تے خوبصورتی دے نال پوری مسجد وچ پھیلدی سی۔ اسلام وچ چونکہ زندہ چیزاں د‏‏ی تصاویر د‏‏ی حوصلہ افزائی نئيں کيت‏‏ی گئی اس لئی مسیتاں د‏‏ی تزئین دے لئی قرآنی آیات دا مختلف خوبصورت طریقےآں تو‏ں استعمال کيتا گیا تے مختلف جیومیٹرک ڈیزائن وی استعمال کیتے گئے۔ <br /> وقت، ضرورت تے ثقافت د‏‏ی عکاسی د‏‏ی وجہ تو‏ں مسیتاں وچ کئی چیزاں تقریبن ضروری ہوگئياں جِداں [[منار]]، [[گنبد]]، [[محراب]] مسجد وچ اک صحن، وضو دے فوارے (یا تالاب یا نلکاں والی جگہ)، نماز دے لئی ہال (وڈا کمرہ) وغیرہ۔ اس دے علاوہ اکثر مسیتاں دے نال حمام ( یا گھٹ تو‏ں گھٹ بیت الخلاء)، کت‏ب خانے، مطب (کلینک) تے بعض مسیتاں دے نال مدارس، تحقیقی مراکز یا باقاعدہ یونیورسٹیاں (یونیورسٹیاں) شامل ني‏‏‏‏ں۔ === مینار === [[مینار]] مسجد د‏‏ی بنیادی پہچان اے جس تو‏ں مسجد دور ہی تو‏ں نظر آسکدی ا‏‏ے۔ بنیادی طور اُتے مینار اُتے چڑھ کر اذان دتی جاندی سی جس تو‏ں آواز دور تک جاندی سی مگر ہن [[اذان]] مسجد دے اندر تو‏ں دتی جاندی اے کیونجے لاوڈ سپیکر تو‏ں آواز نو‏‏ں دور دور تک پہنچایا جا سکدا ا‏‏ے۔ مسجد دے مینار د‏‏ی اونچائی اُتے کوئی قدغن نني‏‏‏‏ں۔ ایہ بہت چھوٹا وی ہوئے سکدا اے تے بہت اُچا بھی۔ یورپ وچ چھوٹی مسیتاں وچ تاں مینار ہی نئيں ہُندے کیونجے اوہ اکثر اک یا دو کمرےآں اُتے مشتمل ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ سب تو‏ں لمبا مینار [[مسجد حسن ثانی]]، [[دار البیضاء|کاسابلانہاں دا]]، [[مراکش]] دا سمجھیا جاندا اے جو 210 میٹر(689 فٹ) بلند ا‏‏ے۔<ref>والٹر برائن (2004-05-17). "The Prophet's People", Call to Prayer: My Travels in Spain, Portugal and Morocco. Virtualbookworm Publishing, 14. ISBN 1-58939-592-1.</ref> <br /> شروع وچ مسیتاں دے مینار نئيں سن تے اوہ بہت سادہ سن مگر جلد ہی مینار مسیتاں دا تقریباً لازمی حصہ بن گئے۔ مسلماناں اُتے الزام لگایا جاندا اے کہ مینار کلیساواں دے مینار دیکھ ک‏ے بنائے گئے مگر ایہ درست نئيں اے کیونجے عرب تعمیرات وچ پہلے ہی تو‏ں مینار بندے سن خصوصاً مختلف دفاعی قلعےآں دے نال مینار دور تک دیکھنے دے لئی بنائے جاندے سن ۔ مسیتاں وچ میناراں د‏‏ی تعداد اک تو‏ں لے ک‏ے چھ تک ہُندی ا‏‏ے۔ اکثر مسیتاں وچ چار مینار ملدے ني‏‏‏‏ں۔ [[ترکی]] د‏‏ی کئی مسیتاں وچ چھ مینار ني‏‏‏‏ں۔ [[مسجد حرام|مسجد الحرام]] وچ کل نو مینار نيں جو مختلف اوقات وچ تعمیر ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ [[مسجد نبوی]] دے دس مینار نيں جنہاں وچو‏ں چھ 99 میٹر اُچے ني‏‏‏‏ں۔۔<ref>{{Cite web |title=مدینہ د‏‏ی مسجد |url=http://www.zubeyr-kureemun.com/SaudiArabia/MosquesOfMedina.htm |access-date=2020-10-15 |archive-date=2011-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111209040525/http://www.zubeyr-kureemun.com/SaudiArabia/MosquesOfMedina.htm |dead-url=yes }}</ref> بادشاہی مسجد لاہور، پاکستان دے مینار 53.8 میٹر ( 176.3 فٹ) لمبے ني‏‏‏‏ں۔ مینار دے اُتے جانے دے لئی دو سو چار سیڑھیاں ني‏‏‏‏ں۔ ۔<ref>[http://www.sacred-destinations.com/pakistan/lahore-badshahi-mosque.htm بادشاہی مسجد لاہور]</ref> [[مسجد الحضر]]، [[تریم]]، [[یمن]] دے مینار د‏‏ی لمبائی 53 میٹر ( 175 فٹ) ا‏‏ے۔ [[مسجد حسن ثانی]] دا مینار، [[بادشاہی مسجد]] دا مینار تے [[مسجد الحضر]] دا مینار دنیا دے لمبے ترین میناراں وچو‏ں کچھ ني‏‏‏‏ں۔ <br /> میناراں د‏‏ی اشکال مختلف ملکاں وچ مختلف ني‏‏‏‏ں۔ [[پاکستان]]، [[بھارت]] تے [[ایران]] وچ مینار عموماً گول ہُندے نيں تے کافی موٹائی رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ [[ترکی]] وچ عمومن منار گوݪ مگر کم موٹائی والے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ [[شام]] تے [[مصر]] وچ بوہت سارے مینار چورس(مربع شکل دے ) ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ [[مصر]] وچ ہشت پہلو مینار وی ملدے ني‏‏‏‏ں۔ مگر انہاں تمام مذکورہ ملکاں وچ دوسری قسماں دے مینار وی ملدے ني‏‏‏‏ں۔ میناراں دے اُتے سرخ، فیروزی یا ہور نقش و نگار وی بنائے جاندے نيں جنہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی خوبصورتی وچ اضافا ہوجاندا ا‏‏ے۔ ایران تے عراق وچ بعض مینار سنہری رنگ دے بنے ہوئے نيں جنہاں دے اوپری حصے وچ اصلی سونے تو‏ں ملمع کاری کيتی گئی ا‏‏ے۔ === گنبد === گنبد اج کل د‏‏ی مسیتاں دا تقریباً جزوِ لازم ني‏‏‏‏ں۔ گنبد دا بنیادی مقصد صرف خوبصورتی نئيں بلکہ اس د‏ی وجہ تو‏ں خطیبِ مسجد د‏‏ی آواز پوری مسجد وچ گونجتی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ہن گنبد مسیتاں د‏‏ی پہچان بن چک‏ی ا‏‏ے۔ حضرت [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم|محمد]] {{درود}} دا روضہ مبارک مسجدِ نبوی وچ اے جس دا سبز گنبد بہت مشہور ا‏‏ے۔ روضہ مبارک د‏‏ی تصاویر وچ سب تو‏ں نمایاں ایہی گنبد ا‏‏ے۔ {| align="left" border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" |width="200pt"| [[فائل:SA Blue Mosque.jpg|کھبے|thumb|160px|مسجد سلطان صلاح الدین عبدالعزیز [[ملائیشیا]] اپنے نیلے گنبد د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور اے ]] |} [[فلسطین]] وچ [[حرم قدسی الشریف]] وچ واقع [[قبۃ الصخرۃ|قبۃ الصخرہ]] وی تحریکِ آزادیِ فلسطین د‏‏ی پہچان ا‏‏ے۔ ایہ مسلماناں دا شاید سب تو‏ں پرانا قائم گنبد ا‏‏ے۔ بعض لوک اسنو‏ں [[مسجد اقصٰی|مسجد الاقصیٰ]] سمجھدے نيں جو غلط ا‏‏ے۔ ایران وچ مسیتاں دے بہت ہی خوبصورت گنبد تعمیر ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ مثلاً مسجدِ امام، [[اصفہان]] دا گنبد یا [[مسجد گوہر شاد]]، [[مشہد]] دا گنبد۔ برصغیر پاک و ہند دے گنبد وی قابلِ دید ني‏‏‏‏ں۔ [[سندھ]] وچ عرباں د‏‏ی آمد دے بعد کئی مسیتاں تعمیر ہوئیاں جنہاں دے نال سادہ مگر وڈے وڈے گنبد سن مگر بعد وچ [[مغل]] بادشاہاں نے وڈی شاندار مسیتاں تعمیر کيتياں مثلاً [[بادشاہی مسجد]] [[لاہور]]، [[پاکستان]] دے سفید گنبد بہت ہی خوبصورت تے وڈے ني‏‏‏‏ں۔ مغلاں د‏‏ی تعمیر کردہ [[بابری مسجد]] دے گنبد وی بہت وڈے سن جنہاں نو‏ں [[ہندو مت|ہندو]] انتہا پسنداں نے شہید کر دتا۔ جدید دور وچ تعمیر ہونے والی [[کراچی]]، [[پاکستان]] د‏‏ی [[مسجد طوبٰی|مسجد طوبیٰ]] دا گنبد یک گنبدی مسیتاں وچ سب تو‏ں وڈا اے جو 72 میٹر (236 فٹ) قطر دا اے تے بغیر کسی ستون دے تعمیر ہويا ا‏‏ے۔ 1557ء وچ تعمیر ہونے والی [[سلیمیہ مسجد]]، [[ادرنہ]]، [[ترکی]] دا گنبد 27.2 میٹر قطر دا اے تے ایہ وی دنیا دے وڈے گنبداں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ گنبد پرانا ہونے دے باوجود اس قدر مضبوط اے کہ 1915ء د‏‏ی بلغاریہ د‏‏ی توپاں د‏‏ی بمباری تو‏ں وی نئيں ٹوٹا تے اس د‏ی صرف اندرونی تہ نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ دنیا وچ وڈے گنبداں وچ [[سلطان صلاح الدین عبد العزیز مسجد|مسجد سلطان صلاح الدین عبدالعزیز]] (نیلی مسجد)، [[ملائیشیا]] دا گنبد وی شامل اے جو170 فٹ قطر دا ا‏‏ے۔ یاد رہے کہ گنبد صرف مسیتاں اُتے نئيں ہُندے بلکہ ایہ کلیسا، یونیورسٹیاں تے کچھ تحقیقا‏تی مراکز اُتے وی دیکھے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ <br /> گنبداں دے اندرونی حصےآں اُتے وڈی خوبصورت نقاشی وی ہُندی اے تے اکثر قرآنی آیات وی لکھی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ بعض گنبداں وچ شیشے لگے ہُندے نيں جس تو‏ں روشنی وی اندر آسکدی ا‏‏ے۔ گنبد د‏‏ی اندرونی نقاشی زیادہ تر گہرے نیلے، فیروزی یا سرخ رنگ وچ کيتی جاندی رہی اے کیونجے ایہ رنگ اُچے گنبداں وچ وی گنبد دے تھلے کھڑے افراد نو‏‏ں بخوبی نظر آ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ === صحنِ مسجد، وضو د‏‏ی جگہ، فوارے، تالاب تے حمام === [[فائل:Jamamasjid.JPG|thumb|200px|کھبے|[[جامع مسجد دہلی]] دا صحن]] قدیم مسیتاں دے وڈے وڈے صحن نيں مثلاً [[مسجد حرام|مسجد الحرام]] تے [[مسجد نبوی|مسجدِ نبوی]] دے صحن بہت وڈے وڈے نيں جنہاں وچ وقت دے نال نال وسعت آئی ا‏‏ے۔ انہاں صحناں وچ بلاشبہ لکھاں افراد نماز پڑھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ لاہور د‏‏ی [[بادشاہی مسجد]] دا صحن وی بہت وڈا اے جس وچ اک وقت وچ اک لکھ دے نیڑے افراد نماز پڑھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ نماز دے علاوہ قدیم زمانے د‏‏ی مسیتاں وچ حوض (تالاب) ضرور ہُندے سن جو وضو دے لئی استعمال ہُندے سن ۔<ref>[http://web.mit.edu/4.614/www/handout02.html مذہبی طرزِتعمیر تے اسلامی سبھیاچار (Religious Architecture and Islamic Cultures. MIT)]</ref> بعض تالاب ایداں دے بنے ہُندے سن جنہاں وچ بارش دا پانی نتھر کر (فلٹر ہوئے ک‏ے) جاندا سی۔ اس د‏ی اک مثال [[تونس|تیونس]] د‏‏ی قدیم مسجد [[جامع القیروان الاکبر]] د‏‏ی ا‏‏ے۔ وڈے وڈے صحناں تے انہاں دے درمیان حوض د‏‏ی اک ہور مثال [[جامع مسجد اصفہان]]، [[ایران]] د‏‏ی ا‏‏ے۔ [[سلطانی مسجد]] [[بروجرد]]، [[ایران]] دا صحن وی بہت وڈا اے جس دے تن اطراف وچ عمارتاں ني‏‏‏‏ں۔ [[سمرقند]] وچ [[امیر تیمور]] د‏‏ی بنائی ہوئی [[بی بی خانم مسجد|مسجد بی بی خانم]] دا صحن وی وڈے صحناں د‏‏ی لسٹ وچ شامل ہُندا ا‏‏ے۔ [[یونیورسٹی الازہر]] تے [[مصر]] ہی د‏‏ی اک ہور [[الحاکم مسجد|مسجد حاکم]] دے صحن وی بہت وڈے وڈے ني‏‏‏‏ں۔ غرض ایہ لسٹ بہت طویل ا‏‏ے۔ انہاں تمام صحناں وچ حوض نيں تے بعض وچ فوارے وی لگے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ بعض مسیتاں مثلاً [[مسجدِ پیرس]] دے نال حمام وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ === نماز دے ہال تے مسجد دے ستون === [[فائل:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 13-54-14.jpg|thumb|200px|کھبے|[[جامع مسجد قرطبہ|مسجد قرطبہ]] دے ستون]] مسجد وچ نماز دے لئی عموماً اک وڈا کمرہ یا ہال مخصوص ہُندا اے جس وچ بہت سازوسامان نئيں ہُندا مگر خوبصورت تے آرام دہ قالین بچھے ہُندے نيں تاکہ اس زیادہ تو‏ں زیادہ وچ آسانی تو‏ں نماز ادا کر سکن۔ ۔<ref>{{Cite web |title=مسجد دے بارے وچ حقائق (بزبان انگریزی) (یونیورسٹی تلسہ، امریکا) |url=http://www.utulsa.edu/iss/Mosque/MosqueFAQ.html |access-date=2020-10-15 |archive-date=2004-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041230180348/http://www.utulsa.edu/iss/mosque/MosqueFAQ.html |dead-url=yes }}</ref> اس وچ عموماً محراب و منبر وی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ محراب اوہ جگہ اے جس وچ پیش امام نمازِ جماعت کرواندا اے تے منبر اُتے خطیب خطبہ دیندے ني‏‏‏‏ں۔۔<ref>[http://www.ioc.u-tokyo.ac.jp/~islamarc/WebPage1/htm_eng/index/keyword1_e.htm مسجد دے بارے وچ حقائق (بزبان انگریزی) (یونیورسٹی [[توکیو|ٹوکیو]]، [[جاپان]])]</ref> منبر عموماً لکڑی دے بنائے جاندے سن ۔ سب تو‏ں پرانا لکڑی دا منبر [[جامع القیروان الاکبر]]، [[تونس|تیونس]] وچ اے جس دا تعلق پہلی صدی [[اسلامی تقویم|ہجری]] تو‏ں ا‏‏ے۔ اج کل لکڑی دے علاوہ سیمنٹ تے کنکریٹ تو‏ں وی منبر بنائے جاندے نيں جنہاں دے اُتے سنگِ مرمر لگیا ہُندا ا‏‏ے۔ <br /> مسیتاں وچ مرکزی وڈا کمرہ جو نماز دے لئی مخصوص ہُندا اے، عموماً بے شمار ستوناں تو‏ں آراستہ ہُندا اے کیونجے بہت ہی وڈے کمرے د‏‏ی چھت نو‏‏ں سہارا دینے دے لئی ستوناں د‏‏ی ضرورت پڑدی ا‏‏ے۔ مگر ستوناں دا مقصد صرف چھت نو‏‏ں سہارا دینا نئيں رہیا بلکہ اس تو‏ں مسجد د‏‏ی خوبصورتی وچ بے پناہ اضافہ ہوجاندا ا‏‏ے۔ بعض مسیتاں مثلاً [[جامع مسجد قرطبہ|مسجد قرطبہ]] اپنے ستوناں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہوئے جاندی ني‏‏‏‏ں۔ ستوناں د‏‏ی تعمیر وچ مسلماناں نے [[علم الہندسہ]] دے عظیم شاہکار جنم دتے ني‏‏‏‏ں۔ بعض مسیتاں مثلاً جامع القیروان الاکبر وچ چار سو تو‏ں زیادہ ستون ني‏‏‏‏ں۔ مسجدِ نبوی دے بعض ستون تاں ایداں دے نيں جو پرانے نيں تے اوہ اس گل کيتی نشان دہی کردے نيں کہ مسجدِ نبوی حضرت [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم|محمد]] {{درود}} دے دورِ مبارک وچ کتھے تک سی۔ بعض ستون نويں ني‏‏‏‏ں۔ [[مسجد نبوی|مسجدِ نبوی]] تے [[مسجد حرام|مسجد الحرام]] دے ستون وی انہاں گنت ني‏‏‏‏ں۔ نماز دے ہال دا عمومی منظر دیکھیا جائے تاں بوہت سارے ستوناں تے خوبصورت محراب و منبر نال پورے کمرے وچ قالین بچھے نظر آئیاں گے جو عموماً گہرے سرخ یا سفید رنگ دے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ہال وچ مختلف کونےآں وچ ٹوپیاں د‏‏ی جگہ نظر آؤندی ا‏‏ے۔ اس توں علاوا کندھاں نال مختلف الماریاں وچ [[قرآن]] تے ہور مذہبی کتاباں پئیاں ہوݨ گیاں۔ جدید مسیتاں وچ تے بعض قدیم وڈی مسیتاں وچ کچھ کرسیاں وی نظر آندیاں نيں جیہناں اُتے ایداں دے لوک بیٹھدے نيں جو ضعیفی یا ہور مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں زمین اُتے نئيں بیٹھ سکدے۔ === مسجد د‏‏ی تزئین و آرائش === مسلما‏ن اپنی اللہ نال محبت نو‏‏ں مسیتاں د‏‏ی تزئین تو‏ں نمایاں کردے ني‏‏‏‏ں۔ صدیاں تو‏ں مسیتاں قرآنی آیات تے ہور نقاشی دا شاہکار بندی رہیاں نيں۔ چونکہ اسلام زندہ اشیاء د‏‏ی تصاویر بنانے د‏‏ی حوصلہ افزائی نئيں کردا اس لئی مسیتاں د‏‏ی آرائش دے ہور طریقے اختیار کیتے گئے۔ مسیتاں اُتے نقاشی دے لئی گاڑھے رنگ استعمال کیتے جاندے نيں جنہاں وچ فیروزی، گہرا نیلا، سنہرا تے سرخ رنگ زیادہ ملدے ني‏‏‏‏ں۔ {| align="left" border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" |width="220pt"| [[فائل:Storks samarkand.jpg|کھبے|thumb|160px|مدرسہ الغ بیگ، [[سمرقند]]، [[ازبکستان]] دا باریک دیدہ زیب کم]] |width="220pt"| [[فائل:Moschee-isfahan.jpg|کھبے|thumb|160px|[[مسجدِ شاه]]، [[اصفہان]]، [[ایران]] اُتے آیات تے ہور نقاشی، فیروزی تے سنہرے رنگ وچ ]] |- |width="220pt"| [[فائل:Mazar-e sharif - Steve Evans.jpg|کھبے|thumb|160px|[[مسجد روضہ شریف]]، [[مزار شریف]]، [[افغانستان]]]] |width="220pt"| [[فائل:Selimiye Mosque, Dome.jpg|کھبے|thumb|160px|[[سلیمیہ مسجد]]، [[ادرنہ]]، [[ترکی]] دا گنبد اندروں]] |- |width="220pt"| [[فائل:Aya Sophia Under Restoration.jpg|کھبے|thumb|160px|سابقہ مسجد [[آیا صوفیہ|آیا صوفیہ]]، [[استنبول]]، [[ترکی]] دے گنبد دا اندرونی حِصا]] |} مسیتاں وچ قرآنی آیات د‏‏ی خطاطی تے نقاشی درج ذیل صورتاں وچ ملدی اے: ; 1. بیرونی دروازے پر، جو عمومن بہت وڈا ہُندا اے تے اس دے ارد گرد: ; 2. گنبد تے چھت دے اندرونی حصےآں اُتے : ; 3. مسجد د‏‏ی اندرونی دیواراں اُتے (عموماً) قرآنی آیات : ; 4. محراب و منبر دے نزدیک : ; 5. گنبداں تے میناراں دے باہر د‏‏ی طرف : <br /> مسیتاں وچ مثلن برصغیر وچ مغلاں د‏‏ی تعمیر کردہ مسیتاں، ایران، افغانستان تے وسطی ایشیا وچ منگولاں تے صفویاں د‏‏ی تعمیر کردہ مسیتاں، مراکش، تیونس، مصر وغیرہ وچ تعمیر کردہ مسیتاں تے عراق تے ہور عرب علاقےآں د‏‏ی مسیتاں سب ہی دے نقش و نگار ایداں دے نيں جو صدیاں تو‏ں آب و تاب تو‏ں قائم ني‏‏‏‏ں۔ صحرا د‏‏ی گرم ریتلی ہويا یا بارش انہاں رنگاں دا کچھ نئيں بگاڑ سکيتی۔ بگاڑا تاں حملہ آور افواج نے خصوصاً [[صلیبی]] افواج نے۔ جدید دور وچ 1993ء دے لگ بھگ [[بوسنیا تے ہرزیگووینا|بوسنیا]] وچ سینکڑاں خوبصورت مسیتاں نو‏‏ں تباہ کيتا گیا جنہاں وچو‏ں کئی فنِ تعمیر دا شاہکار سن مگر اِنّی قدیم مسیتاں د‏‏ی تباہی اُتے مغربی ادارےآں نے ذرہ برابر وی تشویش دا اظہار نئيں کيتا۔ حالانکہ ایہی اقوام [[افغانستان]] وچ [[مہاتما بدھ]] دے مجسمے د‏‏ی تباہی اُتے بہت سیخ پا ہوئیاں سن۔ [[ترکی]] د‏‏ی کئی مسیتاں نو‏‏ں عجائب گھراں وچ تبدیل کر دتا گیا اے مثلاً سابقہ مسجد [[ایاصوفیہ|ایا صوفیہ]] د‏‏ی ایتھ‏ے جو تصویر دتی گئی اے اس وچ بظاہر گنبد د‏‏ی تعمیرِ نو د‏‏ی جا رہی اے مگر حقیقت وچ اس وچو‏ں مسلماناں دے نقاشی تے خطاطی نو‏‏ں ہٹا کر اس دے تھلے پرانے آثار تلاش کیتے جا رہے نيں (مثلاً [[انجیل]] تو‏ں متعلقہ مصوری) کیونجے [[ترکی]] وچ اسلام پھیلنے تو‏ں پہلے ایہ اک کلیسا سی۔ وسطی ایشیا د‏‏ی بہت ساریاں مسیتاں روسی قبضہ دے دوران بند کيتیاں گئیاں تے دنیا نے انہاں مسیتاں نو‏‏ں اس وقت آثارِ قدیمہ دا درجہ وی نئيں دتا اس لئی اوہ تباہ ہوئے گئياں۔ ہن انہاں د‏‏ی حفاظت اُتے کچھ کم ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ جدید مسیتاں اُتے ایسی خطاطی، نقاشی تے محنت نئيں ملدی۔ == آداب مسجد == [[فائل:Mobile Mosque.jpg|thumb|متحرک مسجد]] مسلماناں دے نزدیک مسجد وچ درج ذیل گلاں دا خیال رکھنا ضروری سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا اطلاق غیر مسلمین اُتے وی ہُندا اے جو مسجد وچ داخل ہون۔ === طہارت === اسلام وچ [[طہارت]] د‏‏ی بہت اہمیت اے تے اک [[حدیث]] دے مطابق ایہ ادھا ایمان اے اس لئی مسیت وچ آن دے لئی پوتر اتے صاف ہونا شرط اے البتہ [[وضو]] آپ مسجد وچ وی آ ک‏ے ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ مسلماناں دے اکثر مکاتبِ فکر وچ مسیتاں وچ حالتِ جنابت وچ ٹھہرنا جائز نئيں اتے [[مسجد حرام|مسجد الحرام]] اتے [[مسجد نبوی]] وچ ایہو جیہی حالت وچ وڑنا وی جائز نٸي‏‏‏‏ں۔ لباس دے نال نال پنڈا وی پاک ہونا چاہیدا وا۔ ذہن د‏‏ی پاکیزگی وی اپنے بس دے مطابق ضروری اے یعنی برے خیالات تو‏ں پرہیز کرنا چاہئیے۔<ref>{{Cite web |title=ویکھو {{ع}} '''آداب المسجد''' {{ف}}، بزبان عربی |url=http://www.islamdoor.com/K3/masjed.htm |access-date=2020-10-15 |archive-date=2012-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716025234/http://www.islamdoor.com/K3/masjed.htm |dead-url=yes }}</ref> === شائستگی === [[مسلما‏ن]] مسجد نو‏‏ں [[اللہ]] دا گھر سمجھدے نيں چاہے اس دا تعلق مسلماناں دے کسی وی فرقہ تو‏ں ہوئے۔ مسجد وچ خاموشی تے رہتل و شائستگی د‏‏ی تاکید کيتی جاندی اے تاکہ نماز تے [[قرآن]] پڑھنے والے تنگ نہ ہون۔ مسیتاں وچ لڑائی جھگڑا کرنا یا بلا ضرورت دنیاوی گلاں تو‏ں وی پرہیز کرنا چاہیے اگرچہ اجتماعی معاملات اُتے بحث کيتی جا سکدی ا‏‏ے۔ مسجد وچ دوڑنا یا زور تو‏ں قدم رکھنا تے اُچی آواز وچ گل کرنا شائستگی دے خلاف ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح کوئی وی ایسا کم کرنا جس تو‏ں نمازی تنگ ہون، چنگا نئيں سمجھیا جاندا۔ === لباس === مسجد وچ صاف ستھرا لباس پا کے آنا چاہیدا اے۔ سوانیاں ایہو جیہا لباس پا کر آن جس تو‏ں اوہ با پردہ دسن۔ ايہو جیہ‏ے طرح مرد مناسب لباس پا کر آن ۔ عموماً مسلما‏ن علاقائی لباس دے علاوہ عربی لباس وی پانا چنگا اتے ثواب سمجھدے نيں مگر [[اسلام]] وچ لباس اُتے اینج دی کوئی پابندی نئيں اے مگر لباس اسلام دے اصولاں دے مطابق ہووے۔<ref>مقصود، رقیہ وارث (2003-04-22). خود نو‏‏ں اسلام سکھائیے ( Teach Yourself Islam), دوسری طباعت، شکاگو: McGraw-Hill, ISBN 0-07-141963-2.</ref> === مرد و زن مسجد وچ === ابتدائے اسلام تو‏ں مرداں تے عورتاں دوناں نو‏ں مسیتاں وچ آنے د‏‏ی اجازت اے مگر اوہناں نو‏‏ں علاحدہ علاحدہ تھاں دتی جاندی ا‏‏ے۔ شرعِ اسلام دے مطابق نماز دے دوران عورتاں د‏‏ی صفاں مرداں تو‏ں پِچھے ہُندیاں نيں تاکہ مرداں د‏‏ی نظر عورتاں اُتے نہ پئے۔ حضور {{درود}} دے دور وچ مرد و زن دونے مسجد وچ نماز ادا کردے سن اگرچہ عورتاں دے احترام تے حفاظت دے لئی بہتر خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ گھر ہی وچ نماز ادا کرن۔ اج کل اکثر مسیتاں وچ عورتاں دے لئی علاحدہ تھاں بنی ہُندی ا‏‏ے۔ برصغیر پاک و ہند وچ عورتاں دے مسجد وچ آنے دا رواج نہ ہونے دے برابر اے مگر اس دا تعلق اسلام تو‏ں نئيں بلکہ ہندوستانی معاشرت تو‏ں ا‏‏ے۔ عرب ملکاں وچ تے جدید مغربی مسیتاں وچ عورتاں مسیتاں وچ آٶندیاں نيں، نماز پڑھدِیاں نيں اتے مختلف تعلیمی سرگرمیاں وچ حصہ لیندِیاں نيں۔ == تصویراں == <gallery> Image:mosqueeKairouan_2.jpg Image:Punjabi Maseet.jpg Image:Sultan Ahmed Mosque, Istambul.jpg Image:Mosque in Jhelum Cantonment Pakistan.jpg Image:Badshahi Mosque July 1 2005 pic32 by Ali Imran (1).jpg Image:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 13-54-14.jpg </gallery> == مسیتاں وچ حاضری بلحاظ == {{Bar box | title=ہفتے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار مسجد جانے والی د‏‏ی تعداد بلحاظ فیصد، 2009–2012<ref>[http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-2-religious-commitment/ Chapter 2: Religious Commitment]</ref> | titlebar=#ddd | left1=ملک | right1=فیصد | width=500px | bars= {{Bar percent|{{flagicon|Ghana}} [[گھانا]]|limegreen|100}} {{Bar percent|{{flagicon|Liberia}} [[لائبیریا]]|limegreen|94}} {{Bar percent|{{flagicon|Ethiopia}} [[ایتھوپیا]]|limegreen|93}} {{Bar percent|{{flagicon|Uganda}} [[یوگنڈا]]|limegreen|93}} {{Bar percent|{{flagicon|Guinea-Bissau}} [[گنی بساؤ]]|limegreen|92}} {{Bar percent|{{flagicon|Mozambique}} [[موزمبیق]]|limegreen|92}} {{Bar percent|{{flagicon|Kenya}} [[کینیا]]|limegreen|91}} {{Bar percent|{{flagicon|Niger}} [[نائجر]]|limegreen|88}} {{Bar percent|{{flagicon|Nigeria}} [[نائجیریا]]|limegreen|87}} {{Bar percent|{{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[جمہوری جمہوریہ کانگو]]|limegreen|85}} {{Bar percent|{{flagicon|Cameroon}} [[کیمرون]]|limegreen|84}} {{Bar percent|{{flagicon|Djibouti}} [[جبوتی]]|limegreen|84}} {{Bar percent|{{flagicon|Tanzania}} [[تنزانیا]]|limegreen|82}} {{Bar percent|{{flagicon|Chad}} [[چاڈ]]|limegreen|81}} {{Bar percent|{{flagicon|Mali}} [[مالی]]|limegreen|79}} {{Bar percent|{{flagicon|Indonesia}} [[انڈونیشیا]]|limegreen|72}} {{Bar percent|{{flagicon|Jordan}} [[اردن]]|limegreen|65}} {{Bar percent|{{flagicon|Senegal}} [[سینیگال]]|limegreen|65}} {{Bar percent|{{flagicon|Afghanistan}} [[افغانستان]]|limegreen|61}} {{Bar percent|{{flagicon|Egypt}} [[مصر]]|limegreen|61}} {{Bar percent|{{flagicon|Pakistan}} [[پاکستان]]|limegreen|59}} {{Bar percent|{{flagicon|Malaysia}} [[ملائیشیا]]|limegreen|57}} {{Bar percent|{{flagicon|United Kingdom}} [[مملکت متحدہ]]{{refn|group=note|name=United Kingdom|Survey was conducted in 2016, not 2009–2012.}}<ref>[https://www.icmunlimited.com/wp-content/uploads/2016/12/Policy-Exchange-ICM-Muslims-Survey-web.pdf 'What Muslims Want': A survey of British Muslims by ICM on behalf of Policy Exchange]</ref>|limegreen|56}} {{Bar percent|{{flagicon|Palestine}} [[دولت فلسطین]]|limegreen|55}} {{Bar percent|{{flagicon|Morocco}} [[مراکش]]|limegreen|54}} {{Bar percent|{{flagicon|Spain}} [[سپین]]<ref>{{Cite web |title=Valores, Actitudes y Opiniones de los Inmigrantes de Religión Musulmana |url=http://www.interior.gob.es/documents/642317/1201485/Valores%2C%20actitudes+y+opiniones+de+los+inmigrantes+de+religi%C3%B3n+musulmana+%28NIPO+126-11-022-1%29.pdf/0bf98a9b-bd97-490f-8e53-0e6885a34e0a |access-date=2020-10-15 |archive-date=2020-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201003080926/http://www.interior.gob.es/documents/642317/1201485/Valores,%20actitudes+y+opiniones+de+los+inmigrantes+de+religi%C3%B3n+musulmana+(NIPO+126-11-022-1).pdf/0bf98a9b-bd97-490f-8e53-0e6885a34e0a |dead-url=yes }}</ref>|limegreen|54}} {{Bar percent|{{flagicon|Bangladesh}} [[بنگلا دیش]]|limegreen|53}} {{Bar percent|{{flagicon|Thailand}} [[تھائی لینڈ]]{{refn|group=note|name=Thailand|Survey was only conducted in the southern five provinces.}}|limegreen|52}} {{Bar percent|{{flagicon|Yemen}} [[یمن]]{{refn|group=note|name=Yemen|Survey was conducted in 2013, not 2009–2012. Sample was taken from entire population of Yemen, which is approximately 99% Muslim.}}<ref name=World>[http://www.worldvaluessurvey.org/WVSDocumentationWV6.jsp World Values Survey (2010–2014)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190908124210/http://www.worldvaluessurvey.org/WVSDocumentationWV6.jsp |date=2019-09-08 }}</ref>|limegreen|51}} {{Bar percent|{{flagicon|Israel}} [[اسرائیل]]{{refn|group=note|name=Israel|Survey was conducted in 2015, not 2009–2012.}}<ref>[http://www.pewforum.org/2016/03/08/israels-religiously-divided-society/ Israel’s Religiously Divided Society]</ref>|limegreen|49}} {{Bar percent|{{flagicon|Italy}} [[اطالیہ]]<ref name=Sonage />|limegreen|49}} {{Bar percent|{{flagicon|Canada}} [[کینیڈا]]{{refn|group=note|name=Canada|Survey was conducted in 2016, not 2009–2012.}}<ref>[http://www.environicsinstitute.org/uploads/institute-projects/survey%20of%20muslims%20in%20canada%202016%20-%20final%20report.pdf Survey of Muslims in Canada 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160501155148/http://www.environicsinstitute.org/uploads/institute-projects/survey%20of%20muslims%20in%20canada%202016%20-%20final%20report.pdf |date=2016-05-01 }}</ref>|limegreen|48}} {{Bar percent|{{flagicon|Algeria}} [[الجزائر]]{{refn|group=note|name=Algeria|Survey was conducted in 2008, not 2009–2012.}}<ref name=regime>{{Cite web |title=Religious Regimes and Prospects for Liberal Politics: Futures of Iran, Iraq, and Saudi Arabia |url=http://www.psc.isr.umich.edu/pubs/pdf/rr08-641.pdf |access-date=2020-10-15 |archive-date=2013-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513202651/http://www.psc.isr.umich.edu/pubs/pdf/rr08-641.pdf |dead-url=yes }}</ref>|limegreen|47}} {{Bar percent|{{flagicon|Tunisia}} [[تونس]]|limegreen|47}} {{Bar percent|{{flagicon|United States of America}} [[ریاستہائے متحدہ امریکا]]<ref>[http://www.people-press.org/2011/08/30/section-2-religious-beliefs-and-practices/ Section 2: Religious Beliefs and Practices]</ref>|limegreen|47}} {{Bar percent|{{flagicon|Turkey}} [[ترکی]]|limegreen|44}} {{Bar percent|{{flagicon|Australia}} [[آسٹریلیا]]{{refn|group=note|name=Australia|Survey was conducted in 2015, not 2009–2012.}}<ref>[https://www.westernsydney.edu.au/__data/assets/pdf_file/0008/988793/12441_text_challenging_racism_WEB.pdf The resilience and ordinariness of Australian Muslims: Attitudes and experiences of Muslims Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329043851/https://www.westernsydney.edu.au/__data/assets/pdf_file/0008/988793/12441_text_challenging_racism_WEB.pdf |date=2016-03-29 }}</ref>|limegreen|40}} {{Bar percent|{{flagicon|Iraq}} [[عراق]]|limegreen|40}} {{Bar percent|{{flagicon|Germany}} [[جرمنی]]{{refn|group=note|name=Germany|Survey was conducted in 2008, not 2009–2012.}}<ref>[http://www.npdata.be/Data/Godsdienst/Duitsland/fb6-muslimisches-leben-englisch.pdf Muslim Life in Germany: A study conducted on behalf of the German Conference on Islam]</ref>|limegreen|35}} {{Bar percent|{{flagicon|Lebanon}} [[لبنان]]|limegreen|35}} {{Bar percent|{{flagicon|Libya}} [[لیبیا]]{{refn|group=note|name=Libya|Survey was conducted in 2013, not 2009–2012. Sample was taken from entire population of Libya, which is approximately 97% Muslim.}}<ref name=World />|limegreen|35}} {{Bar percent|{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[بوسنیا تے ہرزیگووینا]]|limegreen|30}} {{Bar percent|{{flagicon|France}} [[فرانس]]{{refn|group=note|name=France|Survey was conducted in 2016, not 2009–2012.}}<ref>{{Cite web |title=A French Islam is possible |url=http://www.institutmontaigne.org/res/files/publications/a-french-islam-is-possible-report.pdf |access-date=2020-10-15 |archive-date=2017-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915201551/http://www.institutmontaigne.org/res/files/publications/a-french-islam-is-possible-report.pdf |dead-url=yes }}</ref>|limegreen|30}} {{Bar percent|{{flagicon|Tajikistan}} [[تاجکستان]]|limegreen|30}} {{Bar percent|{{flagicon|Belgium|state}} [[بلجئیم]]<ref name=Sonage>[http://www.yabiladi.com/img/content/docs/sondage_bva_ccme_07-2010.pdf Sondage auprès des jeunes Marocains résidant en Europe]</ref>|limegreen|28}} {{Bar percent|{{flagicon|Iran}} [[ایران]]{{refn|group=note|name=Iran|Survey was conducted in 2008, not 2009–2012.}}<ref name=regime />|limegreen|27}} {{Bar percent|{{flagicon|Saudi Arabia}} [[سعودی عرب]]{{refn|group=note|name=Saudi Arabia|Survey was conducted in 2008, not 2009–2012.}}<ref name=regime />|limegreen|27}} {{Bar percent|{{flagicon|Denmark}} [[ڈنمارک]]<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=srQ0F6mAiVoC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|title=Islamic Education in Europe|last=Aslan|first=Ednan|publisher=Böhlau Verlag Wien|page=82|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226061159/https://books.google.com/books?id=srQ0F6mAiVoC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false|archivedate=2018-12-26|access-date=2017-05-10|url-status=live}}</ref>|limegreen|25}} {{Bar percent|{{flagicon|Netherlands}} [[نیدرلینڈز]]<ref>[https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2009/31/religie-aan-het-begin-van-de-21ste-eeuw Religie aan het begin van de 21ste eeuw]</ref>|limegreen|24}} {{Bar percent|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[کرغیزستان]]|limegreen|23}} {{Bar percent|{{flagicon|Kosovo}} [[کوسووہ]]|limegreen|22}} {{Bar percent|{{flagicon|Russia}} [[روس]]|limegreen|19}} {{Bar percent|{{flagicon|Kazakhstan}} [[قازقستان]]|limegreen|10}} {{Bar percent|{{flagicon|Uzbekistan}} [[ازبکستان]]|limegreen|9}} {{Bar percent|{{flagicon|Albania}} [[البانیا]]|limegreen|5}} {{Bar percent|{{flagicon|Azerbaijan}} [[آذربائیجان]]|limegreen|1}} }} == وڈیاں مسیتاں == {{دنیا د‏‏یاں وڈیاں مسجداں}} == ہور دیکھو == * [[مسیتاں د‏‏ی لسٹ]] == باہرلے جوڑ == * [http://www.dzamije.info/ بوسنیائی مسیتاں مع تصاویر۔ بوسنیائی بولی وچ ] * [http://www.sacred-destinations.com/sacred-sites/mosques.htm دنیا د‏‏ی مسیتاں مع تصاویر۔ انگریزی بولی وچ ] * [http://www.hilalplaza.com/world-mosques/ دنیا د‏‏ی مسیتاں۔ انگریزی بولی وچ ] * {{یوٹیوب|8_QzEb4TEWI|مسجد سلطان احمد استنبول، ترکی د‏‏ی ویڈیو تے اذان جس د‏‏ی آواز گنبداں د‏‏ی وجہ تو‏ں اک وقفہ دے بعد گونجتی اے}} * {{یوٹیوب|3ZsC59_iyrw|چین د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد د‏‏ی ویڈیو جو چینی طرزِ تعمیر د‏‏ی اک جھلک اے}} * {{یوٹیوب|CwGYm0eyohc|روس د‏‏ی خوبصورت مسیتاں تصویراں وچ}} * {{یوٹیوب|FIj4qw2lg4o|دنیا د‏‏ی خوبصورت مسیتاں تصویراں وچ}} == حوالے == {{حوالے|group=note}} == حوالے == {{حوالے|2}} {{اسماء وشخصیتاں قرآن}} {{موضوعات اسلام}} [[گٹھ:اسلام]] [[گٹھ:اسلامی اصطلاحات]] [[گٹھ:اسلامی ثقافت]] [[گٹھ:اسلامی معماری]] [[گٹھ:مسیتاں]] [[گٹھ:معماری مسیتاں]] 9u614uoru4553nr3id043lw94pq4dio 0 4389 706823 639736 2026-05-06T15:17:32Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706823 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |native_name = ''Naxçıvan Muxtar Respublikasi<br /><big>نخچيوان خودمختار لوکراج</big>'' |conventional_long_name = <big>نخچیوان خود مختار جمہوریہ</big><br />Nakhchivan Autonomous Republic |common_name = ناخچیوان |image_flag = Flag of Azerbaijan.svg |image_coat = Coat of arms of Azerbaijan.svg |symbol_type = نشان |image_map = Azerbaijan-Nakhichevan.png |map_caption =دکھنی [[قفقاز]] چ ناخچیوان دا تھاں ٹکانہ |national_motto = |national_anthem = |official_languages = [[آذربائیجانی |آزربائیجانی]] |capital = [[نخچیوان]] |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |largest_city = capital |government_type = خود مختار جمہوریہ |legislature = سپریم اسمبلی |leader_title1 = {{nowrap|پارلیمانی چیئرمین}} |leader_name1 = واصف طالبوف |sovereignty_type = خود مختاری |established_event1 = [[ناخچیوان خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ]] دا قیام |established_date1 = <br />{{nowrap|فروری 9, 1924}} |established_event2 = {{nowrap|ناخچیوان<br />خود مختار جمہوریہ}} |established_date2 = <br />{{nowrap|نومبر 17, 1990}} |area_rank = |area_magnitude = 1 E9 |area_km2 = 5500 |area_sq_mi = 2071 |percent_water = نہ ہونے دے برابر |population_estimate = 414900<ref name="Nakhchivan Autonomous Republic">Official portal of Nakhchivan Autonomous Republic :[http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm Nakhchivan Autonomous Republic] {{Webarchive|url=https://archive.ph/20121209061124/http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm |date=2012-12-09 }}</ref> |population_estimate_rank = |population_estimate_year = 2011 |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 77 |population_density_sq_mi = |population_density_rank = |Gini_year = |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = <!--number only--> |Gini_ref = |Gini_rank = |HDI_year = 2010 |HDI_change = مستحکم <!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.793 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name="ReferenceA">Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2012 Fevral Raportu</ref> |currency = [[آذربائیجانی منات]] |currency_code = AZN |time_zone = [[مشرقی یورپی وقت]] |utc_offset = +4 |time_zone_DST = [[مشرقی یورپی گرما وقت]] |utc_offset_DST = +5 |calling_code = |cctld = <!-- ORPHANED: |footnote_a = [http://www.xist.org/cntry/azerbaijan.aspx GeoHive: Country Data: Azerbaijan] |footnote_b = [http://www.day.az/news/society/88142.html The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan] ---> }} نخچیوان خودمختار لوکراج یاں صرف نخچیوان ، [[آذربائیجان]] دا [[اک]] اسدی سرحد توں پرے [[ترکی]] ، [[آرمینیا]] تے [[ایران]] وچکار [[اک]] علاقہ اے ۔اسدا رقبہ 5،363 مربع [[کلومیٹر]] اے تے اتلے جڑھدے چ [[آرمینیا]] نال اسدی سرحد 221 [[کلومیٹر]] ، لہندے دکھن چ [[ایران]] نال 179 [[کلومیٹر]] تے اتلے لہندے چ [[ترکی]] نال اسدی سرحد صرف 15 [[کلومیٹر]] اے ۔ اسدا انتظامی مرکز [[نخچیوان شہر]] اے جتھے نخچيوان [[یونیورسٹی]] اے ۔ ==لوک گنتی آنکڑے== {| class="infobox;style="float:right" |colspan="8" style="background:#CF4A4A; color:white"|<big><center>'''ناخچیوان دے نسلی گروہ'''</center></big> |- bgcolor="#95B2C9" ! سال ! آذربائیجانی ! % ! آرمینیائی ! % ! ہور<big>¹</big> ! % ! مجموعہ |- | 1828<ref>{{cite book |author=الیگزنڈر گریبوائےدو|script-title=ru:Рапорт А.С.Грибоедова графу И.Ф.Паскевичу |year=1828 |publisher=А.С.Грибоедов. Сочинения. Москва, Художественная литература, 1988 г., сс. 611-614 |location=Moscow |language=Russian |isbn=}}</ref> | <center>2,024²</center> | 55.3 | <center>1,632³</center> | 44.7 | | ! 3,656 |- | 1831<ref>{{cite book |author=ایوان شوپن |script-title=ru:Шопен И. Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху её присоединения к Российской Империи. |trans_title= Ethnic Processes in the South Cacucasus in 19th-20th centuries |year=1852 |publisher=Имп. Академия наук (Imperial Academy of Sciences) |location=Saint Petersburg |language=Russian |isbn=}}</ref> | {{increase}} 17,138²</center> | 56.1 | {{increase}} 13,342³</center> | 43.7 | <center>27</center> | 1.2 ! 30,507 |- | 1896<ref>{{ru icon}} [http://bibliotekar.ru/ben/94.htm ''Нахичевань''. Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона] Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary</ref> | {{increase}} 49,425 | 56.9 | {{increase}} 36,671 | 42.2 | {{increase}} 583 | 0.7 ! 86,878 |- | 1897⁵<ref>{{ru icon}} [http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=575 Демокоп Weekly] Нахичеванский уезд</ref> | {{increase}} 64,151 | 63.7 | {{decrease}} 34,672</center> | 34.4 | {{increase}} 1,948 | 1.9 ! 100,771 |- | 1917<ref>{{ru icon}} «Кавказский календарь на 1917 г.», с. 214-221</ref><ref>Christopher J. Walker, ed., Armenia and Karabakh, op. cit., pp. 64-65</ref> | {{increase}} 81,100² | 60 | {{increase}} 53,900 | 40 | | ! 135,000 |- | 1926<ref>{{ru icon}} [http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/naxichevan26.html НАХИЧЕВАНСКАЯ ССР (1926 г.)]</ref> | {{increase}} 88,433 | 84.3 | {{decrease}} 11,276 | 10.8 | {{increase}} 4,947 | 4.7 ! 104,656 |- | 1939<ref name="ethnocaucasus">{{ru icon}} [http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnazerbaijan.html Население Азербайджана]</ref> | {{increase}} 108,529 | 85.7 | {{increase}} 13,350 | 10.5 | {{decrease}} 4,817 | ! 126,696 |- | 1959<ref name="ethnocaucasus"/> | {{increase}} 127,508 | 90.2 | {{decrease}} 9,519 | 6.7 | {{decrease}} 4,334 | 3.1 ! 141,361 |- | 1970<ref name="ethnocaucasus"/> | {{increase}} 189,679 | 93.8 | {{decrease}} 5,828 | 2.9 | <center>{{increase}} 6,680 | 3.3 ! 202,187 |- | 1979<ref name="ethnocaucasus"/> | <center>{{increase}} 229,968 | 95.6 | {{decrease}} 3,406 | 1.4 | {{increase}} 7,085 | 2.9 ! 240,459 |- | 1989<ref name="ethnocaucasus"/> | <center>{{increase}} 281,807 | 95.9 | {{decrease}} 1,858 | 0.6 | {{increase}} 10,210 | 3.5 ! 293,875 |- | 1999<ref>[http://www.azstat.org/region/az/001.shtml The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan – Regions of Azerbaijan- Nakchivan economic district – Ethnic Structure]</ref> | <center>{{increase}} 350,806 | 99.6 | {{decrease}} 17 | 0 | {{decrease}} 3,249 | 0.9 ! 354,072 |- | 2009<ref>[http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-ethnic2009.htm Ethnic composition of Azerbaijan 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207161726/http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-ethnic2009.htm |date=2012-02-07 }}</ref> | {{increase}} 396,709 | 99.6 | {{decrease}} 6 | 0 | {{decrease}} 1,608 | 0.4 ! 398,323 |- |- bgcolor=#dcdcdc |colspan="8"|<big>¹</big> <small>[[Russians]], [[کرد]], [[ترک]], [[یوکرینی]], [[جارجیائی]], [[ایران|ایرانی]]ns etc.<br /></small> <big>²</big> <small>Azerbaijanis combined with other Muslims.</small> <br> <big>³</big> <small>of those 404 (11.1%) are local and 1,228 (33.6%) are newly settled.{{Citation needed|date=October 2014}}</small> <br> <big>⁴</big> <small>of those 2,690 (8.7%) are local and 10,652 (34.9%) are newly settled.<br /><big>⁵</big> <small>according to mother tongue.<br /></small> |- |} == مورتاں== <gallery> Image:Nakhichevan01.JPG|<!--The [[Momine Khatun Mausoleum]] in [[نخچیوان]].--> Image:Momine Fragment.jpg|<!--Brickwork and faience pattern on the Momine Khatun mausoleum.--> Image:Momine perspective wiki.jpg|<!--Another view of the mausoleum.--> Image:Nakhichevan02.JPG|<!--Medieval-period ram-shaped grave monuments collected near the Momine Khatun mausoleum.--> Image:Nakhichevan04.JPG|<!--A ram-shaped grave monument embedded in concrete.--> Image:Batabat Mountains.jpg|<!--The Batabat region of [[شاہ بوز]].--> Image:Nakhichevan05.jpg|<!--General view of [[اردوباد]] with a range of high mountains in neighboring [[ایران]] in the distance.--> Image:Nakhichevan06.jpg|<!--Houses of Ordubad photographed near the east bank of Ordubad-chay (also known as the Dubendi stream).--> Image:Nakhichevan07.jpg|<!--The famous narrow streets of Ordubad.--> Image:Nakhichevan08.jpg|<!--A mosque in a quarter of Ordubad.--> Image:Jolfa-Aras2.jpg|<!--The [[اراس دریا]] on the Iranian border near Julfa.--> Image:Nakhichevan09.jpg|<!--The mountainous terrain of Nakhchivan.--> Image:Nakhichevan10.jpg|<!--Nakhchivan landscape.--> Image:Nakhichevan Mausoleum.jpg|<!--The Yusuf ibn Kuseir Mausoleum in Nakhchivan City.--> Image:Julfa-khachkars.jpg|<!--The Armenian [[khachkar]] cemetery at [[جلفا]].--> </gallery>[[File:265nakhichevan-assr.gif|250px|thumb|right|نخچیوان دا نقشہ]] ==ہور ویکھو== *[[نخچیوان شہر]] *[[آذربائیجان]] *[[آذربائیجان دی انتظامی ونڈ]] ==حوالے== {{حوالے}} {{قفقاز دے دیس تے علاقے}} [[Category:ترک ریاستاں]] [[Category:نخچيوان خودمختار لوکراج]] [[Category:قفقاز]] [[Category:علاقے]] [[گٹھ:آذربائیجان دا جغرافیہ]] [[Category:جغرافیہ]] [[گٹھ:آذربائیجان]] [[گٹھ:آذربائیجان دی تریخ]] [[Category:صوبے ریاستاں]] [[Category:علاقے]] [[گٹھ:آذربائیجان دا جغرافیہ]] sroo26snkgzrarzozwod09trpipukrm 0 11647 706846 597337 2026-05-07T07:39:37Z CommonsDelinker 60 Removing [[:c:File:Terence_Tao,_PCAST_Member_(cropped).jpg|Terence_Tao,_PCAST_Member_(cropped).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:CSD#F3|CSD F3]] (derivative work of non-free content)&#58; Photo by Ree 706846 wikitext text/x-wiki {|"table id="toc" style="margin:0;background:#ccccff";width:130%" align="left" cellpadding="1 |style="background:#F0E130" align="center" width="180px" colspan=2 |'''<font size="+1" color=black>ٹیرنس ٹاؤ<font>''' |- | style="background:white" align="center" width="180px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>Terence Tao<font>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px; align="center"; solid #D3D3D3;" | |- |جمیا:|| 17 جولائی 1975 |- ||| [[کیلیفورنیا]]، [[امریکہ]] |- |کم:|| میتھمیٹکس |- |} {{فیلڈز میڈل جتن والے}} [[Category:فیلڈز میڈل لین والے]] 50y7d9bz7cqiqeslnf01o1b1xir7wyb 0 24921 706828 562501 2026-05-07T00:39:33Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706828 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = کیلٹک | nativename= Celtic | region = یورپ وچ سابقہ طور اُتے وچ وڈے پیمانے پر; ہن [[کورنوال]]، [[ویلز]]، [[اسکاٹ لینڈ]]، [[جزیرہ آئرلینڈ]]، [[بریتانیہ]]، [[پیٹاگونیا]]، [[نووا سکوشیا]] تے [[آئل آف مین]] | familycolor = Indo-European | protoname = [[پروٹو-کیلٹک زبان|پروٹو-کیلٹک]] | child1 = [[Continental Celtic languages|براعظمی کیلٹک]] (کثیر نسلہ، معدوم) | child2 = [[جزیراندی کیلٹک زباناں|جزیراندی کیلٹک]] | child3 = [[Gallo-Brittonic languages|P-Celtic]] | child4 = کیلٹک زباناں | iso2 = cel | iso5 = cel | lingua = 50= (phylozone) | glotto = celt1248 | glottorefname = Celtic | map = Celtic expansion in Europe.png | mapcaption = Distribution of Celtic speakers: <br /> {{نقشیاں دا حاشیہ|#ffff43|[[Hallstatt culture]] area, 6th century BC}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#97ffb6|Maximal Celtic expansion, c. 275 BC}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#d2ffd2|[[Lusitanians|Lusitanian]] area; Celtic affiliation doubtful}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#27c600|Areas where Celtic languages are widely spoken in the 21st century}} }} [[File:Keltisch Sprachen.svg|thumb|left|250px|کیلٹی بولیاں دا نقشہ]] '''کیلٹی بولیاں''' [[ہند یورپی بولیاں]] اندر بولیاں دا اک ٹبر اے۔ ایدے چ [[ویلزی]]، [[بریطانی]]، [[آئرش]]، [[مانکس بولی]]، تے [[سکاٹ گالی]] بولیاں آندیاں نیں۔ ایہ [[آئرلینڈ]] [[برطانیہ]] تے [[فرانس]] چ بولیاں جاندیاں نیں۔ '''کیلٹک زباناں''' (Celtic languages) (عمومی تلفظ: {{IPAc-en || ˈ|k|ɛ|l|t|ɪ|k}} کیلٹک لیکن کدی کدائيں {{IPAc-en|ˈ|s|ɛ|l|t|ɪ|k}}) سیلٹک وی کہیا کاندا اے <ref>{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/celtic |title=American Heritage Dictionary. Celtic: kel-tik, sel |publisher=Dictionary.reference.com |accessdate=19 اگست 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044120/https://www.dictionary.com/browse/celtic |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref> [[ہند۔یورپی زباناں|ہند۔یورپی]] [[لسانی خاندان]] <ref>''The Celtic languages:an overview''، Donald MacAulay, '''The Celtic Languages'''، ed. Donald MacAulay, (Cambridge University Press, 1992)، 3.</ref> د‏‏ی شاخ [[پروٹو-کیلٹک زبان]] د‏‏ی نسل تو‏ں اک بولی ا‏‏ے۔ جدید '''کیلٹک زباناں''' زیادہ تر یورپ دے شمال مغربی کنارے اُتے بولی جاندیاں نيں جس وچ [[جزیرہ آئرلینڈ]]، [[اسکاٹ لینڈ]]، [[ویلز]]، [[بریتانیہ]]، [[کورنوال]] تے [[آئل آف مین]] قابل ذکر نيں۔ [[ویلش زبان|ویلش]] بولنے والےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد [[ارجنٹائن]] دے علاقے [[پیٹاگونیا]] وچ وی موجود ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ [[اسکاٹش گیلک]] بولنے والے کچھ لوک [[نووا سکوشیا]] وچ موجود نيں۔ کیلٹک زباناں بولنے والے کچھ تارکین وطن ریاستہائے متحدہ <ref name="mla">[http://www.mla.org/map_data_states&mode=lang_tops&lang_id=636 "Language by State – Scottish Gaelic"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111133616/http://www.mla.org/map_data_states%26mode%3Dlang_tops%26lang_id%3D636 |date=11 January 2012}} on ''Modern Language Association'' website. Retrieved 27 December 2007</ref>، کینیڈا، آسٹریلیا <ref>[http://www.omi.wa.gov.au/WAPeople%5CSect1%5CTable%201p04%20Aust.pdf "Languages Spoken At Home"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325123031/http://www.omi.wa.gov.au/WAPeople%5CSect1%5CTable%201p04%20Aust.pdf |date=25 March 2009}} from Australian Government ''Office of Multicultural Interests'' website. Retrieved 27 December 2007; G. Leitner, Australia's Many Voices: Australian English--The National Language, 2004, pg. 74</ref> تے [[نیوزی لینڈ]] وچ وی موجود نيں۔ پہلے ہزارے [[ق م]] وچ ایہ یورپ، [[جزیرہ نما آئبیریا]]، [[بحراوقیانوس]] تو‏ں [[بحیرہ شمال]] دے ساحل تک، [[دریائے رائن|وادی رائن]] تے اور تھلے [[دریائے ڈینیوب|داودی ڈینیوب]] تو‏ں ہُندے ہوئے [[بحیرہ اسود]] تک، شمالی [[بلقان]] تو‏ں وسطی [[اناطولیہ]] تک بولی جادیاں سن۔ == حیات زباناں == کئی کیلٹک زباناں معدوم ہوئے چکيت‏یاں نيں، چھ کیلٹک زباناں ایسی نيں جنہاں دے بولنے والے ہن وی وڈی تعداد وچ موجود نيں مندرجہ ذیل نيں۔ # [[آئرش زبان]] # [[اسکاٹش گیلک]] # [[ویلش زبان]] # [[بریٹن زبان]] # [[کورنش زبان]] # [[مینکس زبان]] ان وچ [[گویڈیلک زباناں]] ('''[[آئرش زبان|آئرش]]'''، '''[[اسکاٹش گیلک]]''') جو [[وسطی آئرش]] تو‏ں نکلی نيں تے [[بریطانی زباناں]] ('''[[ویلش زبان|ویلش]]''' تے '''[[بریٹن زبان|بریٹن]]''') جو عام بریطانی تو‏ں نکلی نيں۔ ہور دو '''[[کورنش زبان|کورنش]]''' (اک [[بریطانی زباناں|بریطانی زبان]]) تے '''[[مینکس زبان|مینکس]]''' (اک [[گویڈیلک زباناں|گویڈیلک زبان]]) جدید دور وچ معدوم ہوئے چک‏ی ہی۔ <ref>{{cite book |last=Koch |first=John T. |title=Celtic Culture: A Historical Encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |year=2006 |pages=34, 365–366, 529, 973, 1053 |url=https://books.google.com/books?id=f899xH_quaMC&printsec=frontcover&dq=Celtic+Culture:+A+Historical+Encyclopedia#v=onepage&q&f=false |accessdate=15 June 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044128/https://books.google.com/books?id=f899xH_quaMC&printsec=frontcover&dq=Celtic+Culture:+A+Historical+Encyclopedia#v=onepage&q&f=false |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=A brief history of the Cornish language |url=http://www.magakernow.org.uk/index.aspx?articleid=38590#Revival |publisher=Maga Kernow |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081225172227/http://www.magakernow.org.uk/index.aspx?articleid=38590#Revival |archivedate=25 December 2008 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite book |last=Beresford Ellis |first=Peter |title=The Story of the Cornish Language |year=1990, 1998, 2005 |publisher=Tor Mark Press |isbn=0-85025-371-3 |pages=20–22}}</ref> === آبادیات === {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | زبان ! scope="col" | مقامی نام ! scope="col" | گروہ بندی ! scope="col" | اصل بولنے والےآں د‏‏ی تعداد ! scope="col" | لوکاں د‏‏ی تعداد جو بولی وچ اک یا زیادہ مہارت رکھدے نيں ! scope="col" | بنیادی علاقے جتھ‏ے بولی بولی جاندی اے ! scope="col" | [[لسٹ منظمین زبان]] ! scope="col" | وڈے شہراں وچ بولنے والےآں د‏‏ی اندازہً تعداد |- ! scope="row" | [[ویلش زبان]] | {{lang|cy|Cymraeg}} | [[بریطانی زباناں|بریطانی]] | 562,000 (19.0% ویلز د‏‏ی آبادی کا) دعوی کردے نيں کہ اوہ "ویلش بول سکدے نيں" (2011)<ref name="Stats Wales">{{cite web |title=Welsh language skills by local authority, gender and detailed age groups, 2011 Census |url=https://statswales.wales.gov.uk/Catalogue/Welsh-Language/WelshLanguageSkills-by-LocalAuthority-Gender-DetailedAgeGroups-2011Census |publisher=[[Welsh Government]] |work=StatsWales website |accessdate=13 نومبر 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044118/https://statswales.wales.gov.uk/Catalogue/Welsh-Language/WelshLanguageSkills-by-LocalAuthority-Gender-DetailedAgeGroups-2011Census%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=dead}}</ref><ref name="ons.gov.uk">Office for National Statistics 2011 http://ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-unitary-authorities-in-wales/stb-2011-census-key-statistics-for-wales.html#tab---Proficiency-in-Welsh {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130605111007/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-unitary-authorities-in-wales/stb-2011-census-key-statistics-for-wales.html#tab---Proficiency-in-Welsh |date=2013-06-05 }}</ref> | تقریباً '''947,700''' (2011) کل متکلمین<br />— [[ویلز]]: 788,000 متکلمین، 26.7% ویلز د‏‏ی آبادی کا،<ref name="Stats Wales" /><ref name="ons.gov.uk" /><br />— [[انگلستان]]: 150,000<ref>{{Cite web |author=United Nations High Commissioner for Refugees |url=http://www.unhcr.org/refworld/topic,463af2212,488f25df2,49749c8cc,0.html |title=World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – UK: Welsh |publisher=UNHCR |accessdate=23 مئی 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044139/https://www.unhcr.org/refworld/topic,463af2212,488f25df2,49749c8cc,0.html%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref><br />— [[صوبہ چوبوت]]، ارجنٹائن: 5,000<ref name="WAG">{{cite web |title=Wales and Argentina |url=http://www.wales.com/en/content/cms/English/International_Links/Wales_and_the_World/Wales_and_Argentina/Wales_and_Argentina.aspx |publisher=[[Welsh Assembly Government]] |year=2008 |accessdate=23 جنوری 2012 |work=Wales.com website |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121016085047/http://www.wales.com/en/content/cms/English/International_Links/Wales_and_the_World/Wales_and_Argentina/Wales_and_Argentina.aspx |archivedate=16 اکتوبر 2012 |df=dmy}}</ref><br />— [[ریاستہائے متحدہ امریکا]]: 2,500<ref>{{cite web |title=Table 1. Detailed Languages Spoken at Home and Ability to Speak English for the Population 5 Years and Over for the United States: 2006–2008 Release Date: اپریل 2010 |url=https://www.census.gov/hhes/socdemo/language/data/other/detailed-lang-tables.xls |format=xls |accessdate=2 جنوری 2011 |publisher=[[ریاستہائے متحدہ مردم شماری بیورو]] |date=27 اپریل 2010}}</ref><br />— [[کینیڈا]]: 2,200<ref>{{Cite web |title=2006 Census of Canada: Topic based tabulations: Various Languages Spoken (147)، Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data |url=http://www12.statcan.gc.ca:80/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?A=R&APATH=3&D1=0&D2=0&D3=0&D4=0&D5=0&D6=0&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=01&GID=837928&GK=1&GRP=1&LANG=E&O=D&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971%2C97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&TABID=1&THEME=70&Temporal=2006&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= |accessdate=3 جنوری 2011 |publisher=[[Statistics Canada]] |date=7 دسمبر 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044136/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?A=R&APATH=3&D1=0&D2=0&D3=0&D4=0&D5=0&D6=0&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=01&GID=837928&GK=1&GRP=1&LANG=E&O=D&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971%2C97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&TABID=1&THEME=70&Temporal=2006&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref> | [[ویلز]];<br />[[Y Wladfa]]، [[صوبہ چوبوت]] | — [[Welsh Language Commissioner]] ([[Meri Huws]])<br />— The [[Welsh Government]]<br />(previously the [[Welsh Language Board]]، {{lang|cy|Bwrdd yr Iaith Gymraeg}}) | [[کارڈف]]: 54,504<br />[[سوانزی]]: 45,085<br />[[نیوپورٹ، ویلز]]: 18,490<ref>{{Cite web |author=StatsWales |url=https://statswales.wales.gov.uk/Catalogue/Welsh-Language/WelshLanguageSkills-by-LocalAuthority-Gender-DetailedAgeGroups-2011Census |title=Welsh language skills by local authority, gender and detailed age groups, 2011 Census |publisher=Welsh Government |accessdate=6 مارچ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044118/https://statswales.wales.gov.uk/Catalogue/Welsh-Language/WelshLanguageSkills-by-LocalAuthority-Gender-DetailedAgeGroups-2011Census%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=dead}}</ref> [[بینگور، گوینڈ]]: 7,190 |- ! scope="row" | [[آئرش زبان]] | {{lang|ga|Gaeilge}}/ Gaedhilge | [[گویڈیلک]] | 40,000–80,000<ref>{{cite web |url=http://archives.tcm.ie/irishexaminer/2004/11/24/story517225942.asp |title=Irish Examiner |publisher=Archives.tcm.ie |date=24 نومبر 2004 |accessdate=19 اگست 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050119114400/http://archives.tcm.ie/irishexaminer/2004/11/24/story517225942.asp |archivedate=19 جنوری 2005 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite book |title=Linguistic Minorities in Multilingual Settings: Implications for Language Policies |last=Christina Bratt Paulston |publisher=J. Benjamins Pub. Co |page=81 |isbn=1-55619-347-5}}</ref><ref>{{Cite book |title=Irish Writing in the Twentieth Century |last=Pierce |first=David |year=2000 |publisher=Cork University Press |page=1140 |isbn=1-85918-208-9}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ó hÉallaithe |first=Donncha |year=1999 |journal=Cuisle}}<!-- ISBN needed --></ref><br />جمہوریہ آئرلینڈ وچ ، 94,000 لوک آئرش روزانہ تعلیم دے نظام تو‏ں علاوہ استعمال کردے نيں۔<ref name="csoi2011">[http://www.cso.ie/en/media/csoie/census/documents/census2011pdr/Pdf%208%20Tables.pdf www.cso.ie Central Statistics Office, Census 2011 – This is Ireland – see table 33a]</ref> | '''1,887,437'''<br />[[جمہوریہ آئرلینڈ]]:<br />1,774,437<ref name=csoi2011 /><br />[[مملکت متحدہ]]:<br />95,000<br />[[ریاستہائے متحدہ امریکا]]:<br />18,000 | [[جمہوریہ آئرلینڈ]] | {{lang|ga|[[Foras na Gaeilge]]|italic=no}} | [[ڈبلن]]: 184,140<br />[[گالوے]]: 37,614<br />[[کورک (شہر)]]: 57,318<ref>{{Cite web |author=Central Statistics Office |url=http://www.cso.ie/px/pxeirestat/Statire/SelectVarVal/Define.asp?maintable=C0905&Planguage=0 |title=Population Aged 3 Years and Over by Province County or City, Sex, Ability to Speak Irish and Census Year |publisher=Government of Ireland |accessdate=6 مارچ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044141/https://www.cso.ie/px/pxeirestat/Statire/SelectVarVal/Define.asp?maintable=C0905&Planguage=0%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref><br />[[بیلفاسٹ]]: 30,360<ref>{{Cite web |author=Department of Finance and Personnel |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |title=Census 2011 Key Statistics for Northern Ireland |publisher=The Northern Ireland Statistics and Research Agency |accessdate=6 مارچ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044130/https://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[بریٹن زبان]] | {{lang|br|brezhoneg}} | [[بریطانی زباناں|بریطانی]] | 206,000 | 356,000<ref name="ofis-stats">{{Fr icon}} [http://www.ofis-bzh.org/fr/langue_bretonne/chiffres_cles/index.php Données clés sur breton, Ofis ar Brezhoneg]</ref> | [[بریتانیہ]] | {{lang|br|[[Ofis Publik ar Brezhoneg]]|italic=no}} | [[رین]]: 7,000<br />[[بریسٹ، فرانس]]: 40,000<br />[[نانت]]: 4,000<ref>{{Cite web |author=Pole Études et Développement Observatoire des Pratiques Linguistiques |url=http://www.fr.brezhoneg.bzh/46-situation-de-la-langue.htm |title=Situation de la Langue |publisher=Office Public de la Langue Bretonne |accessdate=6 مارچ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044149/http://www.fr.brezhoneg.bzh/46-situation-de-la-langue.htm%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[اسکاٹش گیلک]] | {{lang|gd|Gàidhlig}} | [[گویڈیلک]] | 57,375 (2011)<ref name="2011 Scotland Census">[http://www.scotlandscensus.gov.uk/ods-web/data-warehouse.html 2011 Scotland Census]، Table QS211SC.</ref> [[اسکاٹ لینڈ]] وچ تے 1,275 (2011) [[نووا سکوشیا]] وچ <ref>{{cite web |url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=12&Data=Count&SearchText=Nova%20Scotia&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=All&B1=All&GeoLevel=PR&GeoCode=12 |title=National Household Survey Profile, Nova Scotia, 2011 |publisher=Statistics Canada |date=11 ستمبر 2013 |accessdate=7 جون 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044152/https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=12&Data=Count&SearchText=Nova%20Scotia&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=All&B1=All&GeoLevel=PR&GeoCode=12%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref> | 87,056 (2011)<ref name="2011 Scotland Census" /> اسکاٹ لینڈ وچ | [[اسکاٹ لینڈ]] | {{lang|gd|[[Bòrd na Gàidhlig]]|italic=no}} | [[گلاسگو]]: 5,726<br />[[ایڈنبرگ]]: 3,220<ref>{{Cite web |author=Scotland's Census |url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/ods-web/standard-outputs.html |title=Standard Outputs |publisher=National Records of Scotland |accessdate=6 مارچ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044126/https://www.scotlandscensus.gov.uk/ods-web/standard-outputs.html%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref><br />[[ابرڈین]]: 1,397<ref>{{Cite web |author=Alison Campsie |url=https://www.pressandjournal.co.uk/fp/uncategorized/48308/new-bid-to-get-us-speaking-in-gaelic/ |title=New bid to get us speaking in Gaelic |publisher=The Press and Journal |accessdate=6 مارچ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044146/https://www.pressandjournal.co.uk/fp/news/48308/new-bid-to-get-us-speaking-in-gaelic/ |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[کورنش زبان]] | {{lang|kw|Kernowek}} | [[بریطانی زباناں|بریطانی]] | نامعلوم<ref>See [[کورنش زبان]]</ref> || 3,000<ref name="BBC BBC/British Council">Around 2,000 fluent speakers. {{Cite news |title='South West:TeachingEnglish:British Council:BBC |url=http://www.teachingenglish.org.uk/uk-languages/south-west |accessdate=9 فروری 2010 |publisher=BBC |year=2010 |work=BBC/British Council website |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100108190250/http://www.teachingenglish.org.uk/uk-languages/south-west |archivedate=8 جنوری 2010 |df=dmy-all}}</ref> | [[کورنوال]] | [[Cornish Language Partnership]] ({{lang|kw|Keskowethyans an Taves Kernewek}}) | [[ٹرورو]]: 118<ref>{{Cite web |author=Equalities and Wellbeing Division |url=http://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/language/articles/languageinenglandandwales/2013-03-04 |title=Language in England and Wales: 2011 |publisher=Office for National Statistics |accessdate=6 مارچ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044116/https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/language/articles/languageinenglandandwales/2013-03-04%20 |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[مینکس زبان]] | {{lang|gv|Gaelg}}/ Gailck | [[گویڈیلک]] | 100+،<ref name="iomtoday.co.im" /><ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/education/education-news/anyone-here-speak-jersey-657175.html |title=Anyone here speak Jersey? |publisher=Independent.co.uk |date=11 اپریل 2002 |accessdate=2011-08-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044121/https://www.independent.co.uk/news/education/education-news/anyone-here-speak-jersey-657175.html |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref> بشمول اک قلیل تعداد وچ بچے جو نويں مقامی بولنے والے نيں<ref>{{cite web |url=http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=glv |title=Documentation for ISO 639 identifier: glv |publisher=Sil.org |date=14 جنوری 2008 |accessdate=19 اگست 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728060024/http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=glv |archivedate=28 جولائ‏ی 2011 |df=dmy}}</ref> | 1,823<ref>{{cite web |url=http://www.gov.im/lib/docs/treasury/economic/census/census2011reportfinalresized.pdf |title=Isle of Man Census Report 2011 |publisher=Economic Affairs Division, Isle of Man Government Treasury |page=27 |format=PDF |date=اپریل 2012 |accessdate=9 جون 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105003928/http://www.gov.im/lib/docs/treasury/economic/census/census2011reportfinalresized.pdf |archivedate=5 نومبر 2013 |df=dmy}}</ref> | [[آئل آف مین]] | {{lang|gv|[[Coonceil ny Gaelgey]]|italic=no}} | [[ڈگلس، آئل آف مین|ڈگلس]]: 507<ref>{{Cite web |author=Sarah Whitehead |url=https://www.theguardian.com/education/2015/apr/02/how-manx-language-came-back-from-dead-isle-of-man |title=How the Manx language came back from the dead |work=[[دی گارڈین]] |accessdate=6 مارچ 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107044124/https://www.theguardian.com/education/2015/apr/02/how-manx-language-came-back-from-dead-isle-of-man+ |archivedate=2019-01-07 |url-status=live}}</ref> |} == جدول موازنہ == {| class="wikitable sortable" |- ! ویلش !! کورنش !! بریٹن !! آئرش !! سکاٹش گیلک !! مینکس !! '''انگریزی''' |- | {{lang|cy|gwenynen}} || {{lang|kw|gwenenen}} || {{lang|br|gwenanenn}} || {{lang|ga|beach}} || {{lang|gd|seillean, beach}} || {{lang|gv|shellan}} || bee |- | {{lang|cy|cadair}} || {{lang|kw|kador}} || {{lang|br|kador}} || {{lang|ga|cathaoir}} || {{lang|gd|cathair, seidhir}} || {{lang|gv|caair}} || chair |- | {{lang|cy|caws}} || {{lang|kw|keus}} || {{lang|br|keuz}} || {{lang|ga|cáis}} || {{lang|gd|càis(e)}} || {{lang|gv|caashey}} || cheese |- | {{lang|cy|aber}} || {{lang|kw|aber}} || {{lang|br|aber}} || {{lang|ga|inbhear}} || {{lang|gd|inbhir}} || {{lang|gv|inver}} || estuary, mouth of a river |- | {{lang|cy|llawn}} || {{lang|kw|leun}} || {{lang|br|leun}} || {{lang|ga|lán}} || {{lang|gd|làn}} || {{lang|gv|lane}} || full |- | {{lang|cy|gafr}} || {{lang|kw|gaver}} || {{lang|br|gavr}} || {{lang|ga|gabhar}} || {{lang|gd|gobhar}} || {{lang|gv|goayr}} || goat |- | {{lang|cy|tŷ}} || {{lang|kw|chi}} || {{lang|br|ti}} || {{lang|ga|teach, tigh}} || {{lang|gd|taigh}} || {{lang|gv|thie}} || house |- | {{lang|cy|gwefus}} || {{lang|kw|gweus}} || {{lang|br|gweuz}} || {{lang|ga|liopa, beol}} || {{lang|gd|bile, lip}} || {{lang|gv|meill}} || lip (anatomical) |- | {{lang|cy|arian, prês}} || {{lang|kw|mona, arhans}} || {{lang|br|moneiz, arcʼhant}} || {{lang|ga|airgead}} || {{lang|gd|airgead}} || {{lang|gv|argid}} || silver, money |- | {{lang|cy|nos}} || {{lang|kw|nos}} || {{lang|br|noz}} || {{lang|ga|oíche}} || {{lang|gd|oidhche}} || {{lang|gv|oie}} || night |- | {{lang|cy|rhif, nifer}} || {{lang|kw|niver}} || {{lang|br|niver}} || {{lang|ga|uimhir}} || {{lang|gd|àireamh}} || {{lang|gv|earroo}} || number |- | {{lang|cy|tu mas, tu allan}} || {{lang|kw|yn-mes}} || {{lang|br|er-maez}} || {{lang|ga|amuigh}} || {{lang|gd|a-muigh}} || {{lang|gv|mooie}} || outside |- | {{lang|cy|gellygen, peren}} || {{lang|kw|peren}} || {{lang|br|perenn}} || {{lang|ga|piorra}} || {{lang|gd|peur/piar}} || {{lang|gv|peear}} || pear |- | {{lang|cy|chwarel, mwynglawdd}} || {{lang|kw|mengleudh}} || {{lang|br|mengleuz}} || {{lang|ga|cairéal}} || {{lang|gd|coireall, cuaraidh}} || {{lang|gv|quarral}} || quarry, mine |- | {{lang|cy|ysgol}} || {{lang|kw|skol}} || {{lang|br|skol}} || {{lang|ga|scoil}} || {{lang|gd|sgoil}} || {{lang|gv|scoill}} || school |- | {{lang|cy|seren}} || {{lang|kw|steren}} || {{lang|br|steredenn}} || {{lang|ga|réalta}} || {{lang|gd|reul, rionnag}} || {{lang|gv|rollage}} || star |- | {{lang|cy|heddiw}} || {{lang|kw|hedhyw}} || {{lang|br|hiziv}} || {{lang|ga|inniu}} || {{lang|gd|an-diugh}} || {{lang|gv|jiu}} || today |- | {{lang|cy|cwympo}} || {{lang|kw|kodha}} || {{lang|br|kouezhañ}} || {{lang|ga|tit(im)}} || {{lang|gd|tuit(eam)}} || {{lang|gv|tuitt(ym)}} || (to) fall |- | {{lang|cy|ysmygu}} || {{lang|kw|megi}} || {{lang|br|mogediñ, butuniñ}} || {{lang|ga|caith(eamh) tobac}} || {{lang|gd|smocadh}} || {{lang|gv|toghtaney, smookal}} || (to) smoke |- | {{lang|cy|chwibanu}} || {{lang|kw|hwibana}} || {{lang|br|c'hwibanat}} || {{lang|ga|feadáil}} || {{lang|gd|fead}} || {{lang|gv|fed}} || (to) whistle |} == حوالے == {{حوالے|2}} * Ball, Martin J. & James Fife (ed.) (1993)۔ ''The Celtic Languages''۔ London: Routledge. {{آئی ایس بی این|0-415-01035-7}}۔ * Borsley, Robert D. & Ian Roberts (ed.) (1996)۔ ''The Syntax of the Celtic Languages: A Comparative Perspective''۔ Cambridge: Cambridge University Press. {{آئی ایس بی این|0521481600}}۔ * {{Cite book |last=Cowgill |first=Warren |authorlink=Warren Cowgill |year=1975 |chapter=The origins of the Insular Celtic conjunct and absolute verbal endings |editor=H. Rix |title=Flexion und Wortbildung: Akten der V. Fachtagung der Indogermanischen Gesellschaft, Regensburg, 9.–14. ستمبر 1973 |location=Wiesbaden |pages=40–70 |publisher=Reichert |isbn=3-920153-40-5}} * ''Celtic Linguistics, 1700–1850'' (2000)۔ London; New York: Routledge. 8 vols comprising 15 texts originally published between 1706 and 1844. * {{cite journal |author1=Forster, Peter |author2=Toth, Alfred |title=Toward a phylogenetic chronology of ancient Gaulish, Celtic, and Indo-European |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. USA |volume=100 |issue=15 |pages=9079–84 |date=جولائ‏ی 2003 |pmid=12837934 |pmc=166441 |doi=10.1073/pnas.1331158100 |url=http://www.pnas.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=12837934 |bibcode=2003PNAS.۔100.9079F| archiveurl = http://web.archive.org/web/20190107044133/https://www.pnas.org/content/100/15/9079.long | archivedate = 7 جنوری 2019}} * {{cite journal |author1=Gray, Russell D. |author2=Atkinson, Quintin D. |title=Language-tree divergence times support the Anatolian theory of Indo-European origin |journal=Nature |volume=426 |issue=6965 |pages=435–39 |date=نومبر 2003 |pmid=14647380 |doi=10.1038/nature02029 |bibcode=2003Natur.426.۔435G}} * {{cite book |author=Hindley, Reg |title=The Death of the Irish Language: A Qualified Obituary |publisher=Routledge |year=1990 |isbn=0-415-04339-5}} * Lewis, Henry & [[Holger Pedersen (linguist)|Holger Pedersen]] (1989)۔ ''A Concise Comparative Celtic Grammar''۔ Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. {{آئی ایس بی این|3-525-26102-0}}۔ * {{Cite journal |last=McCone |first=Kim |year=1991 |title=The PIE stops and syllabic nasals in Celtic |journal=Studia Celtica Japonica |volume=4 |pages=37–69}} * {{Cite book |last=McCone |first=Kim |year=1992 |chapter=Relative Chronologie: Keltisch |title=Rekonstruktion und relative Chronologie: Akten Der VIII. Fachtagung Der Indogermanischen Gesellschaft, Leiden, 31 اگست – 4 ستمبر 1987 |editor=R. Beekes |editor2=A. Lubotsky |editor3=J. Weitenberg (eds.) |pages=12–39 |publisher=Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck |isbn=3-85124-613-6}} * {{Cite book |author=McCone, K. |year=1996 |title=Towards a Relative Chronology of Ancient and Medieval Celtic Sound Change |location=Maynooth |publisher=Department of Old and Middle Irish, St. Patrick's College |isbn=0-901519-40-5}} * {{cite book |author=Russell, Paul |title=An Introduction to the Celtic Languages |publisher=Longman |year=1995 |isbn=0-582-10082-8}} * {{Cite book |author=Schmidt, K.H. |year=1988 |chapter=On the reconstruction of Proto-Celtic |editor=G. W. MacLennan |title=Proceedings of the First North American Congress of Celtic Studies, Ottawa 1986 |pages=231–48 |location=Ottawa |publisher=Chair of Celtic Studies |isbn=0-09-693260-0}} * {{Cite book |last=Schrijver |first=Peter |year=1995 |title=Studies in British Celtic historical phonology |location=Amsterdam |publisher=Rodopi |isbn=90-5183-820-4}} * {{cite book |last1=Schumacher |first1=Stefan |last2=Schulze-Thulin |first2=Britta |last3=aan de Wiel |first3=Caroline |title=Die keltischen Primärverben. Ein vergleichendes, etymologisches und morphologisches Lexikon |year=2004 |publisher=Institut für Sprachen und Kulturen der Universität Innsbruck |location=Innsbruck |isbn=3-85124-692-6 |language=German}} == باہرلے جوڑ == {{Sister project links|d=Q25293|s=Portal:Celtic languages|c=category:Celtic languages|b=Category:Languages of Europe|v=Category:Celtic languages|voy=no|m=no|mw=no|n=no|wikt=Category:Celtic languages|q=no}} * {{Dmoz|Science/Social_Sciences/Linguistics/Languages/Natural/Indo-European/Celtic/}} * [http://www.abdn.ac.uk/celtic Aberdeen University Celtic Department] * [http://www.summerlands.com/crossroads/celticlanguage/labara1.html "Labara: An Introduction to the Celtic Languages"، by Meredith Richard] * [http://www.breizh.net/icdbl/saozg/Celtic_Languages.pdf Celts and Celtic Languages] * [http://linguistics.stackexchange.com/questions/889/what-is-necessary-to-decide-if-lusitanian-is-a-celtic-language What is necessary to decide if Lusitanian is a Celtic language?] {{معلومات کتب خانہ}} {{کیلٹک زبانیں}} [[گٹھ:کیلٹک زباناں]] [[گٹھ:ہند یورپی زباناں]] [[Category:سیلٹی بولیاں]] [[Category:ہند یورپی بولیاں]] juzhwvxistskcwsc0dizlowzarai7uf 0 64363 706825 495662 2026-05-06T16:22:36Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706825 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Neeraj Vora.jpg | imagesize = | name = نیرج وورا | caption = جولائی 2012 وچ نیرج | birth_date = {{birth date|1963|1|22|df=y}} | birth_place = بھج ، [[گجرات]]، [[بھارت]] | death_date = {{Death date and age|2017|12|14|1963|1|22|df=yes}} | death_place = [[ممبئی]]، [[مہاراشٹر]]، بھارت | occupation = ڈریکٹر، لکھاری، اداکار، پروڈیؤسر | years_active = 1984–2016 | parents = پنڈت وہیرو رائے وورا<br />پریملا وورا }} '''نیرج وورا''' (22 جنوری 1963 – 14 دسمبر 2017) اک بھارتی فلمی اداکار، لکھاری، ڈریکٹر اتے سنگیتساز سی۔ اوہ [[صوبہ گجرات]] دا رہن والا سی۔<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/12488/short-kut-fun-hare-tortoise.html|title='Short Kut' a fun hare and tortoise story: Neeraj Vora|publisher=Deccan Herald|accessdate=10 ستمبر 2010}}</ref> اوہ [[عامر خان]] دی ''رنگیلا'' فلم لکھن نال چرچہ وچ آیا سی۔ ڈریکٹر وجوں اسدی پہلی فلم ''کھلاڑی 420'' سی، جو کہ 2000 وچ آئی سی۔ 2006 وچ اسنے ''پھر ہیرا پھیری'' فلم دا ڈریکشن کیتا اتے ایہہ فلم لکھی وی اسنے آپ ہی سی ۔ اکتوبر 2016 وچ اسنوں برین سٹروک بیماری ہو گئی، جو کہ اسدے کوما وچ جان دا کارن وی بنی۔ کوما وچ جان توں پہلاں اوہ ''ہیرا پھیری 3'' اُتے کم کر رہا سی۔ اسدی موت دسمبر 2017 وچ ہوئی۔<ref>{{Cite news|url=https://images.dawn.com/news/1178315|title='Hera Pheri 3' on hold as director Neeraj Vora in a coma since 10 months: Indian media|last=Staff|first=Images|date=2017-08-29|work=Images|access-date=2017-09-01|language=en}}</ref> == فلموگرافی == === ڈریکٹر وجوں === * ''رن بھولا رن'' (2016) * ''ہیرا پھیری 3''<ref>{{Cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/4004823/Abhishek-Bachchan-and-John-Abraham-team-up-for-Hera-Pheri-3|title=Abhishek Bachchan and John Abraham team up for Hera Pheri 3 – Bollywood Hungama|last=Hungama|first=Bollywood|date=2015-01-12|work=Bollywood Hungama|access-date=2017-09-01|language=en-US}}</ref> * ''شورٹکٹ'' (2009) * ''فیملیوالا'' (2009) * ''پھر ہیرا پھیری'' (2006) * ''کھلاڑی 420'' (2000) === لکھاری وجوں === * ''دوڈ'' (1997) * ''ہیرا فیری'' (2000) * ''یہ تیرا گھر یہ میرا گھر'' (2000) * ''گولمال: فن انلمٹڈ'' (2006) === اداکار وجوں === * ''ویلکم بیک'' (2015) * ''بول بچن'' (2012) * ''کمال دھمال مالامال'' (2012) * ''ڈپارٹمینٹ'' (2012) * ''تیز'' (2012) * ''کھٹا میٹھا'' (2010) * ''نا گھر کے نا گھاٹ کے'' (2010) * ''فیملیوالا'' (2009) * ''مینے دل تجھکو دیا'' (2002) * ''تمسے اچھا کون ہے'' (2002) * ''کمپنی'' (2002) * ''یہ تیرا گھر یہ میرا گھر'' (2001) * ''دھڑکن'' (2000) * ''ہر دل جو پیار کریگا'' (2000) * ''جنگ'' (2000) * ''پکار'' (2000) * ''مست'' (1999) * ''ہیلو بردر'' (1999) * ''بادشاہ'' (1999) * ''من'' (1999) * ''ستی'' (1998) * ''دوڑ: فن اؤن د گن'' (1997) * ''وراثت'' (1997) * ''اکیلے ہم اکیلے تم ''(1995) * ''رنگیلا'' (1995) * ''راجو بن گیا جینٹلمین'' (1992) * ''ہولی'' (1984) == حوالے == {{حوالے}} == باہری کڑیاں == * {{IMDb name|0903423}} * [http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/filmography/9832/index.html Bollywoodhungama.com] * [http://www.mid-day.com/entertainment/2009/mar/030309-Neeraj-Vora-Aamir-Khan-Phir-Hera-Pheri-genre-Khan.htm Mid-day.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127155410/http://www.mid-day.com/entertainment/2009/mar/030309-Neeraj-Vora-Aamir-Khan-Phir-Hera-Pheri-genre-Khan.htm |date=2013-11-27 }} * [http://www.tellychakkar.com/movie/behind-the-lens/rangeela-was-the-turning-point-of-my-life-actor-director-neeraj-vora-150314 TellyChakkar] [[گٹھ:جم 1963]] [[گٹھ:موت 2017]] [[گٹھ:زندہ لوک]] [[گٹھ:بھارتی فلمی اداکار]] [[گٹھ:فلم ڈریکٹر]] [[گٹھ:فلم پروڈیؤسر]] [[گٹھ:بھارتی لوک]] [[گٹھ:بھارتی فلمی جگت]] dgvbiamo4olrgi9xgd66cdhnvnap54u 0 90208 706827 699890 2026-05-06T18:00:56Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706827 wikitext text/x-wiki [[ویت نام|ویتنام دی]] محفوظ تریخ وسط تو‏ں لے ک‏ے تیسری صدی ق م دے اختتام تک د‏‏ی اے ، جدو‏ں اے لاک تے نانی (ویتنامی ناں وائٹ) د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی (نانیئ لاک نے 179 ق م وچ فتح کيتا سی)۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The birth of Vietnam|last=Taylor|first=Keith|publisher=University of California Press|year=1983|isbn=978-0-520-07417-0|page=xvii}}</ref> اس دے بعد شمالی ویتنام نو‏‏ں تیسری ہزار صدی ق م وچ اک کسان برادری نے آباد کيتا سی ، جو یانگسی تے [[دریائے زرد]] د‏‏ی وادیاں وچ چاول تے سواری د‏‏ی کاشت دے مرکزی مراکز تو‏ں پھیل گیا سی۔ [[دریائے سرخ (ایشیاء)|دریائے ریڈ]] اک قدرتی جغرافیائی تے معاشی اکائی د‏‏ی تشکیل کردا اے ، شمال تے مغرب وچ پہاڑی جنگلاں تو‏ں ، مشرق وچ سمندر دے کنارے ، تے جنوب وچ [[دریائے سرخ دہانہ (ویتنام)|ریڈ دریائے ڈیلٹا دے نال جکڑا ہويا اے ]] ۔ لیجنڈ دے مطابق ، پہلی ویتنامی [[خود مختار ریاست|ریاست]] 269 وچ قائم ہوئی سی &nbsp; ، <ref>{{حوالہ ویب|title=Ancient time|url=http://www.bvom.com/resource/vn_history.asp?pContent=Ancient_Time|accessdate=আগস্ট ৩১, ২০১৯|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723192002/http://www.bvom.com/resource/vn_history.asp?pContent=Ancient_Time|archivedate=জুলাই ২৩, ২০১১}}</ref><ref>Lê Huyền Thảo Uyên, 2012–13. ''Welcome to Vietnam''. International Student. West Virginia University.</ref><ref>''Handbook of Asian Education: A Cultural Perspective'', p. 95</ref> اُتے ، آثار قدیمہ دے مطالعے وچ [[برنجی دور|کانسی دے عہد دے]] خاتمے تے سورج د‏‏ی سبھیاچار دے خاتمے دے سلسلے وچ اہمیتاں د‏‏ی نشوونما د‏‏ی تجویز ا‏‏ے۔ ویتنام دے عجیب جغرافیہ نے حملہ کرنے دے لئی اک مشکل ملک بنا دتا ، ایہی وجہ اے کہ ہانگ بادشاہاں دے ماتحت ویتنام اِنّے عرصے تو‏ں اک خودمختار تے خود اُتے منحصر ریاست رہیا ا‏‏ے۔ اک بار جدو‏ں ویتنام نے غیر ملکی حکمرانی دا راستہ اختیار کيتا تاں ، اوہ اس تو‏ں نکلنے تو‏ں قاصر رہیا ، تے اک ہزار سال تک ویتنام وچ اک دے بعد اک چینی خاندان دا راج رہیا: [[ہان خاندان|ہان سلطنت]] ، مشرقی وو ، [[جن خاندان (265–420)|چینی سلطنت]] ، لیو سونگ ، سدرن د‏‏ی ، لیانگ ، [[تحصیل سوئی|سوئی سلطنت۔]] ، [[تانگ خاندان]] تے جنوبی ہان۔ چینی تسلط دے خلاف انہاں اک ہزار سالاں وچ بہت ساری بغاوتاں ہوچکيت‏یاں نيں ، تے اک وقفے دے نال ویتنام اُتے آزادانہ طور اُتے حکومت کیت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ شمالی ویت ناں اُتے چینی تسلط دے دوران ، وسطی تے جنوبی ویتنام وچ اج مختلف تہذیباں ابھراں ، خاص طور اُتے جس وچ فینن تے چام دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اُتے ، انہاں حکومتاں دے بانی تے حکمران ویتنامی نئيں ني‏‏‏‏ں۔ دسويں صدی دے بعد تو‏ں ، ویتنامیاں نے اپنے [[دریائے سرخ دہانہ (ویتنام)|سرخ دریا ڈیلٹا دے]] مرکز وچ ظاہر [[دریائے سرخ دہانہ (ویتنام)|ہوک‏ے]] انہاں تہذیباں نو‏‏ں فتح کرنا شروع کيتا۔ این جی کوئین (ویتنام دے بادشاہ ، 938-944) دے ذریعہ ملک وچ خودمختار اقتدار د‏‏ی بحالی دے بعد ، اگلی صدیاں دے بعد متعدد بارودی قوتاں دا اک سلسلہ شروع ہويا: سینز تے اینگنس اک بار فیر۔ خودمختار خانداناں دے دوران وکھ وکھ سینواں اُتے ، ویتنام نو‏‏ں خانہ جنگی تے تباہی ، منگول ، یوان خاندان ، [[منگ خاندان]] ، [[تھائی لینڈ|شام]] ، منچس ، [[فرانسیسی ہند چین|فرانسیسی]] نے مداخلت کرکے تقسیم کيتا سی۔ منگ سلطنت [[فرانسیسی استعماری سلطنت|نے]] ویتنام دے مقامی اقتدار اُتے دوبارہ قبضہ کرنے تو‏ں پہلے دریائے ریڈ ویلی نو‏‏ں مختصر طور اُتے فتح کرلیا ، تے [[فرانسیسی استعماری سلطنت|فرانسیسی سلطنت نے]] تقریبا اک صدی تک ویتنام نو‏‏ں فرانسیسی انحصار وچ [[فرانسیسی استعماری سلطنت|تبدیل کردتا]] تے فیر جاپانی سلطنت نے اس اُتے قبضہ کرلیا۔ دوسری سیاسی جنگ دے بعد تے اس ملک نو‏‏ں [[جمہوریہ]] قرار دینے دے بعد سیاسی انقلاب تے [[اشتمالیت|کمیونسٹ]] بغاوت نے بادشاہت دا خاتمہ کيتا۔ == تریخ تاں پہلے ویتنام == === نسلی نژاد === [[فائل:Chronological dispersal of Austronesian people across the Pacific (per Benton et al, 2012, adapted from Bellwood, 2011).png|thumb| آسٹرونیشیائی توسیع <br /><br />(3500 ق م تو‏ں 1200 ء تک) ]] [[فائل:Pottery fruit tray Sa Huynh Culture 2.JPG|کھبے|thumb|200x200px| سا ہن لوکاں دے مٹی دے برتناں د‏‏ی فروٹ ٹرے۔ ]] [[فائل:Bia ký chữ Phạn-Chăm cổ ở PoKlaungGarai.JPG|کھبے|thumb|200x200px| چام اسکرپٹ ٹیکسٹ ]] مختلف ملکاں تو‏ں دیسی باشندے ویتنام دے علاقے وچ پہنچے ، جو بوہت سارے مراحل وچ جدید ویتنام د‏‏ی ریاست دے قیام دے لئی نیڑے کئی ہزار سالاں تو‏ں وکھ ہوئے گیا۔ آسٹرو میلانسیاں د‏‏ی پہلی مرتبہ [[قدیم سنگی دور|پیلیوتھیک]]<nowiki/>عہد دے دوران تعداد وچ آباد ہويا تے تقریبا 30،000 سال پہلے جنوب مشرقی ایشیاء دے تمام حصےآں وچ نمودار ہويا۔ بیشتر ملکاں وچ اوہ آخر کار ساحلی نشیبی علاقےآں تو‏ں بے گھر ہوگئے تے اس دے بعد نقل مکانی پہاڑاں تے پہاڑاں د‏‏ی طرف چلے گئے۔ <ref name="Bellwood2007">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=4obAfGBGKY0C&pg=RA1-PA346|title=Prehistory of the Indo-Malaysian Archipelago: Revised Edition|last=Peter Bellwood|date=1 March 2007|publisher=ANU E Press|isbn=978-1-921313-12-7|pages=1–}}</ref> ویتنام تے انڈوچینا دے دیسی پہاڑی قبیلے اپنی موجودگی دے لئی آسٹرولائڈز دے مقروض نئيں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں سب دے نیولیتھک ایسٹروسیٹک ، آسٹرونسیائی ، کرا ڈائی ، تے ہمونگ میاں آباد کار گروہاں تو‏ں لسانی تے ثقافتی تعلقات ني‏‏‏‏ں۔ ھگولود سوم خمیر دے لوکاں نے برما تے شمال مشرقی ہندوستان تو‏ں تقریبا 5 ہزار بی پی زمین دے ذریعہ ہجرت د‏‏ی ا‏‏ے۔ چونکہ ساڈھے 5 ہزار بی پی آسٹرونیسائی سمندری علاقے جنوب مشرقی ایشیاء وچ پہلے تے انتہائی نوآبادیات‏ی ني‏‏‏‏ں۔ کرا ڈائی تے ہمونگ میاں لوک زیادہ پرجوش گروہاں وچ تے کئی صدیاں تو‏ں آئے سن ۔ جدید وسطی تے جنوبی ویتنام دے علاقےآں ، اصل وچ ویتنامی ریاست دا حصہ نئيں ، صرف چودہويں تے سولہويں صدی دے درمیان ہی فتح ہويا۔ ریڈ دریائے ڈیلٹا خطے وچ اس علاقہ دے مقامی لوکاں نے قدیم ویتنامی تو‏ں وکھ سبھیاچار تیار کيتی۔ موجودہ وسطی ویتنام د‏‏ی قدیم سا ہنگ سبھیاچار شیشے دے برتن ، نیم قیمتی تے قیمتی پتھر جداں عقیق ، کارنیلین ، راک کرسٹل ، نیلم تے لوہے د‏‏ی اشیاء تے آرائشی اشیاء تو‏ں بنا نیفرایٹ دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name="ManguinMani2011">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=ni9AlOLTFZYC|title=Early Interactions Between South and Southeast Asia: Reflections on Cross-cultural Exchange|last=Pierre-Yves Manguin|last2=A. Mani|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|year=2011|isbn=978-981-4345-10-1}}</ref> گانا ہوائن جس نے اک وسیع تجارتی نیٹ ورک بنایا ا‏‏ے۔ شاید اس دا پیش رو چام آدمی سی ۔ چام دے لوکاں نے دوسری صدی عیسوی تو‏ں تقریبا آسٹرونیشیائی نسل دے اک ہزار سال تو‏ں زیادہ عرصے تک قرون وسطی تے جنوبی ساحلی ویتنام وچ آباد کيتا۔ جدید ویتنام دا جنوبی علاقہ ، میکونگ ڈیلٹا ، تے اس دے ماحول اٹھارہويں صدی تک اک لازمی حصہ سن ، فیر وی آسٹرو پروٹو خمیر - تے خمیر صوبےآں ، جداں فانان ، چنلا ، خمیر سلطنت ، تے خمیر کنگڈم ، نے وڈی تبدیلیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=0b-6wpalR40C&pg=PA102|title=The Cambridge History of Southeast Asia, Volume One, Part One|last=Tarling|first=Nicholas|publisher=Cambridge University Press|year=1999|isbn=978-0-521-66369-4|page=102}}</ref><ref name="Simanjuntak2017">{{حوالہ کتاب|title=New Perspectives in Southeast Asian and Pacific Prehistory|last=Simanjuntak|first=Truman|publisher=ANU Press|year=2017|isbn=978-1-76046-095-2|series=terra australis|chapter=The Western Route Migration: A Second Probable Neolithic Diffusion to Indonesia}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Blench%20Springer%20Handbook%20chapter%20final%20Dec%202014.pdf|title=Origins of Ethnolinguistic Identity in Southeast Asia|last=|date=|publisher=Roger Blench|accessdate=5 March 2019|تاريخ-الأرشيف=29 October 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191029065113/http://www.rogerblench.info/Archaeology/SE%20Asia/Blench%20Springer%20Handbook%20chapter%20final%20Dec%202014.pdf|url-status=dead}}</ref> ویتنام دے دیسی عوام ، چاول دے روايتی کاشتکار ،لنگ فنگ نگوئین سبھیاچار تے مستقب‏‏ل دے ملک ساز ، اپنی روایات دے نال جو دریائے ریڈ بیسن وچ پائے جاندے نيں ، جنوبی تے وسطی چین وچ یانگسی تے پیلا دریائے وادی د‏‏ی کاشتکاری برادری د‏‏ی نسل دے افراد نيں جو لگ بھگ 200 سال پہلے انڈو چین آئے سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.vietnam-culture.com/articles-196-25/Early-History.aspx|title=Vietnam Early History|last=Ronald J. Cima|date=2014-02-05|publisher=Vietnamese culture|accessdate=March 1, 2019|archivedate=2020-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808212614/https://www.vietnam-culture.com/articles-196-25/Early-History.aspx}}</ref><ref name="Taylor1991">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=rCl_02LnNVIC|title=The Birth of Vietnam|last=Keith Weller Taylor|date=24 April 1991|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-07417-0}}</ref> === ثقافتی ارتقاء === ان دا قبضہ ماہی گیری تے کاشتکاری ، دھان د‏‏ی فصل د‏‏ی زمین سی۔ ہاتھیاں جداں وڈے جانوراں نو‏‏ں مارنے دے لئی تیر دے سر تے نیزےآں نو‏‏ں زہر وچ ڈُبیا گیا۔ کھجلی دے گری دار میوے نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے چبایا جاندا سی تے نچلے طبقے دے لوک کدی کدائيں ہی کپڑ‏ے پہندے سن ۔ ہر موسم بہار وچ ، اک ارورتی میلہ دا انعقاد کيتا جاندا اے جس وچ وڈی پارٹیاں تے جنسی ترک نو‏‏ں نمایاں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ مذاہب وچ سلامی دینے والی قدیم جماعتاں ني‏‏‏‏ں۔ 200 ق م دے بعد تو‏ں ، مختلف شعبےآں وچ پتھراں تے جدید ہتھیاراں تو‏ں بنا دیسی ہتھیاراں وچ نمایاں ترقی ہوئی۔ مٹی دے برتناں نے اعلیٰ درجے د‏‏ی تکنیک تے سجاوٹ دے انداز نو‏‏ں پہنچیا ا‏‏ے۔ ویتنام دے لوک بنیادی طور اُتے کاشتکار سن تے گیلے چاول آریزا کاشت کردے سن جو انہاں د‏‏ی غذا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی وجہ سی۔ دوسری صدی ق م د‏‏ی پہلی ششماہی دے بعد ، پیتل دے آلات پہلے متعارف کروائے گئے ، حالانکہ اوہ ہن وی کم ہی سن ۔ تقریبا 1000 ق م وچ ، کانسی نے پتھراں نو‏‏ں تقریبا 40 فیصد کنارےآں دے سازوسامان تے ہتھیاراں د‏‏ی جگہ دتی۔ بعد وچ ایہ ودھ ک‏ے 80 فیصد ہوگئی۔ ایتھ‏ے نہ صرف پیتل دے ہتھیار ، کلہاڑی تے ذا‏تی زیورات سن ، بلکہ کرنل تے ہور فارم وی سن ۔ کانسی دے عہد دے اختتام د‏‏ی طرف ، پیتل وچ 90 فیصد تو‏ں زیادہ ساز و سامان تے اسلحہ موجود سی ، تے ایتھ‏ے غیر معمولی اسرافگ قبراں نيں - طاقتور سرداراں دے مقبرے - سیکڑاں تقاریب ، موسیقی دے سازوسامان ، بالٹی وغیرہ ، تے کچھ کانسی دے نمونے۔ انہاں وچ لیج تے زیور شامل ني‏‏‏‏ں۔ 1000 ق م دے بعد ، قدیم ویتنام دے لوک چاول د‏‏ی کھالاں تے بھینساں تے سواراں نو‏‏ں رکھ دے ہنر مند زرعی ماہر بن گئے۔ انہاں دے پاس ہنر مند ماہی گیر تے بہادر ملاح وی سن ، جنہاں د‏‏ی لمبی کھدائی والی نہراں بحیرہ مشرق نو‏‏ں عبور کردیاں سن۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="এই তথ্যের সত্যতা যাচাই করার জন্য তথ্যসূত্র প্রয়োজন (জুলাই ২০১৯ থেকে)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> == قدیم دور (269-111 ق م) == === ہینگ بنگ خاندان === [[فائل:Đền thờ Lạc Long Quân.jpg|thumb|200x200px| سم ہل اُتے جھیل لانگ کارن دا مندر ]] [[فائل:Nam-Viet 200bc.jpg|thumb| ناں <nowiki>'''ویت '''</nowiki> دا پہلا استعمال ]] [[فائل:Trong dong Dong Son.jpg|thumb|200x200px|<center> ڈونگ سون ڈرم </center>]] اک لیجنڈ دے مطابق ، 14 ويں صدی د‏‏ی پہلی کتاب ، لان نمچاچ کوچی شائع ہوئی۔ یہ ہینگ بونگ خاندان د‏‏ی شروعات ا‏‏ے۔ اُتے ، ویتنامی دے جدید مورخین دا قیاس اے کہ یکم ہجری ق م دے دوسرے نصف حصے وچ صرف [[دریائے سرخ دہانہ (ویتنام)|دریائے ریڈ ڈیلٹا]] نے جغرافیائی طور اُتے ترقی کيتی۔ کن ڈانگ وانگ دے بعد سانگ لام دے بعد کامیاب ہويا۔ اگلی سلطنت وچ 16 بادشاہ سن ۔ اوہ ہینگ کنگ دے ناں تو‏ں مشہور نيں ، اوہ اپنے ملک دا ناں وان لینگ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="nat">{{حوالہ ویب|url=http://www.asian-nation.org/vietnam-history.shtml#sthash.tvfpYvja.dpbs|title=Early History & Legend|last=|date=|publisher=Asian-Nation|accessdate=March 1, 2019}}</ref> انتظامی نظام وچ لاک ٹانگ ، لا ہ ہوئے تے بکھان جداں دفتر شامل ني‏‏‏‏ں۔ شمالی انڈوچائینہ دے مختلف فنگ گگوین ثقافتی تھ‏‏اںو‏اں اُتے کھدائی کرنے والے متعدد دھات‏‏ی ہتھیاراں تے سامان جنوب مشرقی ایشیاء وچ تانبے دے زمانے دے آغاز تو‏ں پہلے دے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.newhistorian.com/how-and-when-the-bronze-age-reached-south-east-asia/4961/|title=How and When the Bronze Age Reached South East Asia|last=Daryl Worthington|date=October 1, 2015|publisher=New Historian|accessdate=March 7, 2019}}</ref> [[برنجی دور|کانسی دے زمانے دی]] ابتداء د‏‏ی تصدیق انگریزی بولی وچ 500 ق م وچ وی ہوئی۔ مقامی لاک ویت نامی کمیونٹی اعلیٰ معیار دے کانسی د‏‏ی تیاری ، پروسیسنگ ، استعمال شدہ سامان ، ہتھیاراں تے کانسی دے ڈھول بنانے والی وڈی صنعتاں تیار کردی ا‏‏ے۔ یقینا ایہ علامتی اہمیت دے حامل مذہبی یا رسمی مقاصد دے لئی استعمال ہوئے سن ۔ اس مقصد دے کاریگراں د‏‏ی گمشدہ موم لائ تکنیک دے لئی حساب کتاب د‏‏ی تکنیک وچ بہتر مہارت د‏‏ی ضرورت سی تے وسیع نقاشی دے ل. ترکیب تے ترمیم د‏‏ی مہارت حاصل کيتی گئی سی۔ تریخ تاں پہلے تے ابتدائی تریخ دے ذرائع زیادہ تر کنودندی علامات نيں ، جو زبانی طور اُتے ثابت ہُندے نيں تے وقت دے نال نال اکثر تاریخی معلومات دے نال مل جاندے ني‏‏‏‏ں۔ لیجنڈ تیان جیانگ نے اک ایداں دے نوجوان د‏‏ی گل کيتی اے جس نے چینی حملہ آوراں دے خلاف وان لینگ بادشاہی فتح د‏‏ی ، ملک نو‏‏ں بچایا تے سِدھے جنت وچ چلے گئے۔ <ref name="Càm2003">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=eg4rKZEDcyQC|title=Two Cakes Fit for a King: Folktales from Vietnam|last=Nguyen Nguyet Càm|publisher=University of Hawaii Press|year=2003|isbn=978-0-8248-2668-0}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.vietnam-culture.com/articles-31-4/The-Saint-Giong.aspx|title=The Saint Giong|last=|date=2013-10-02|publisher=Vietnam Culture|accessdate=March 5, 2019}}</ref> اس نے لوہے دا ہتھیار پہنا ، اک بکتر بند گھوڑا لگیایا ، تے لوہے د‏‏ی تلوار چلا‏ئی۔ <ref name="TaylorWhitmore1995">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=A60OggwLPrAC&pg=PA37|title=Essays Into Vietnamese Pasts|last=Keith Weller Taylor|last2=John K. Whitmore|publisher=SEAP Publications|year=1995|isbn=978-0-87727-718-7|pages=37–}}</ref> اعداد و شمار معدنیات تو‏ں متعلق اک پیچیدہ معاشرے د‏‏ی طرف اشارہ کردا اے تے این ڈینگ وانجے ''کا جادو کراسبو'' ، جو اک ایسا ہتھیار اے جس وچ ہزاراں بولٹ اک نال چل سکدے نيں ، ایسا لگدا اے کہ جنگ وچ تیراندازےآں دے وسیع پیمانے اُتے استعمال کیت‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔ [[دریائے سرخ دہانہ (ویتنام)|ریڈ دریائے ڈیلٹا دے]] نیڑے 1،000 دے نیڑے روايتی دستکاری دیہات تے [[ہنوئی]] ویتنامی تریخ دے تقریبا 2،000 سال د‏‏ی تریخ پوری قومی صنعتی تے اقتصادی ریڑھ د‏‏ی ہڈی وچ نمائندگی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers12-06/010055064.pdf|title=THE CRAFT VILLAGES OF THE RED RIVER DELTA (VIETNAM): PERIODIZATION, SPATIALIZATION, SPECIALIZATIONS|last=Sylvie Fanchette|date=|publisher=IRD France|accessdate=March 5, 2019}}</ref> انہاں گنت ، جنہاں وچ زیادہ تر چھوٹے خاندانی مینیجر صدیاں تو‏ں انتہائی نفیس مصنوعات ، مندراں تے سرشار تقاریب تے تہواراں نو‏‏ں تخلیق کردے ہوئے انہاں اخلاقی اقدار دا تحفظ کردے نيں انہاں غیر حقیقی ثقافتاں دے احترام د‏‏ی اک اٹُٹ سبھیاچار وچ ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers13-01/010057972.pdf|title=Discovering Craft Villages in Vietnam, Ten itineraries around Hanoi|last=Sylvie Fanchette, Nicholas Stedman|date=|publisher=IRD|accessdate=March 5, 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.vietnam-culture.com/articles-13-4/The-Magic-Crossbow.aspx|title=The Magic Crossbow|last=|date=2013-10-02|publisher=Vietnam Culture|accessdate=March 5, 2019|تاريخ-الأرشيف=2025-11-24|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20251124110519/http://www.vietnam-culture.com/articles-13-4/The-Magic-Crossbow.aspx|url-status=dead}}</ref><ref name="Taylor19">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=rCl_02LnNVIC&pg=PA25|title=The Birth of Vietnam|last=Keith Weller Taylor|date=24 April 1991|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-07417-0|pages=25–}}</ref> === خاندان (256–179 ق م) === [[فائل:Co loa Citadel.jpg|thumb| C تے Loa Citydale دا نقشہ ، سرخ دیواراں ، نیلے پانی ، سبز پودےآں۔ ]] تیسری صدی ق م وچ ، ویتنامی گروپ موجودہ جنوبی چین تو‏ں دریائے ریڈ ڈیلٹا منتقل ہويا تے اس د‏ی وین وانگ آبادی دے نال مل گئی۔ 256 ق م وچ ، اے لاک نامی اک نويں بادشاہی یوٹ وِک تے لاک وائٹ دے اتحاد دے طور اُتے نمودار ہوئی ، تے سیک فین نے خود نو‏‏ں "ان ڈانگ ڈانگ" ("کنگ آن ڈانگ") قرار دتا۔ کچھ جدید ویتنامیاں دا خیال اے کہ تھک فان یو ویتنام تو‏ں آئے سن (جدید دور دے شمالی ویتنام ، مغربی [[گوانگڈونگ|گوانگ ڈونگ]] تے جنوبی گوانگسی صوبے ، جنہاں دا راجگڑھ اج کاؤ بونگ صوبہ اے )۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=Jskyi00bspcC&pg=PA13|title=A History of Vietnam: From Hong Bang to Tu Duc|last=Chapuis|first=Oscar|date=1995-01-01|isbn=978-0-313-29622-2}}</ref> فوج تشکیل دینے دے بعد ، اس نے 256 ق م وچ ہینگ کنگز دے اٹھارہويں خاندان نو‏‏ں شکست دتی تے اس دا تختہ پلٹ دتا۔ اس دے بعد انہاں نے اپنی نويں حاصل کيتی گئی ریاست وانگ لانگ دا ناں تبدیل کيتا تے جدید ویتنام وچ نواں راجگڑھ پونگ کھھی قائم کيتا۔ جتھ‏ے اس نے Co Loa Cadadel شہر تعمیر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ نو‏‏ں لو سرپل فورٹ نويں راجگڑھ تو‏ں دس میل شمال وچ ا‏‏ے۔ اُتے ، ریکارڈاں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ جاسوسی تو‏ں انہاں ڈانگ وانگ دا زوال ہويا۔ انہاں دے راجگڑھ سی لووا نے دفاعی مقاصد دے لئی شہر دے چاراں طرف بہت ساریاں گہری دیواراں تعمیر ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں دیواراں نے راجگڑھ نو‏‏ں حملہ آوراں تو‏ں بچانے دے لئی لکھاں ہنر مند تیراندازےآں دا اہتمام کيتا۔ [[گٹھ: ویت نام]] [[گٹھ:ویتنام دی تریخ]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] 2ry6ov0dge7xxj6o6m7r8d8fo3updib 0 90656 706829 697672 2026-05-07T02:01:38Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706829 wikitext text/x-wiki [[File:2011 TW-KHH 2nd LGBT Pride DSC7323 (6181587842).jpg|thumb]] [[File:NYC Pride Parade 2012 - 072 (7457208302).jpg|thumb]] [[تصویر:Societal attitudes towards homosexuality 2013.svg|thumb|کھبے|2013 وچ اک رسرچ، جس وچ لوکاں نے کہیا کہ ’’آہو، ہم جنسی صحیح اے ‘‘۔ ہاں کرن والے ملکاں دے فیصد: {{نقشیاں دا حاشیہ|#b90080|81% - 90%}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#640091|71% - 80%}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#6400ff|61% - 70%}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#419bb9|51% - 60%}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#005a00|41% - 50%}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#007d55|31% - 40%}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#7d7d55|21% - 30%}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#7d5555|11% - 20%}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#4b001d|1% - 10%}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#c0c0c0|No data}}]] [[فائل:World laws pertaining to homosexual relationships and expression.svg|thumb|عالمی قوانین ،س]] '''ہ‏‏م جنس پسندی'''، '''ہ‏‏م جنس پرستی''' یا '''ہم جنسیت''' (انگریزی: '''Homosexuality''') اک ہی [[جنس]] یا صنف دے حامل افراد دے وچکار پائے جان آلی رومانوی کشش، جنسی کشش یا جنسی رویہ ا‏‏ے۔ اک [[جنسی رجحان]](sexual orientation) دے طور اُتے اسی جنسیت ہ‏‏م جنس لوکاں د‏‏ی طرف "جذبات‏ی، رومانوی تے جنسی کشش د‏‏ی مستقل صورت ا‏‏ے۔" ایہ "اک شخص دے احساس د‏ی شناخت دا وی حوالہ اے جس د‏‏ی بنیاد انہاں میلانات، متعلقہ رویاں تے [[ایل جی بی ٹی کمیونٹی|دوسرےآں د‏‏ی کمیونٹی]] د‏‏ی ر کنیت اے جو اک ورگی دلچسپیاں ونڈدے ني‏‏‏‏ں۔"<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx "Sexual orientation, homosexuality and bisexuality"]۔ American Psychological Association. Archived from [http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx the original] on 8 اگست 2013. Retrieved اگست 12, 2017</ref><ref name=":4">[http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf "Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(…) – APA California Amicus Brief — As Filed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |date=2012-01-18 }} (PDF)۔ p. 30. Retrieved 12 اگست 2017.</ref> ہم جنسیت، مخالف جنسیت تے دوجنسیت دے نال نال مخالف جنسی – اسيں جنسی مسلسلہ (heterosexual–homosexual continuum) دے اندر [[جنسی رجحان]] د‏‏ی تن اہ‏م درجہ بندیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔<ref name=":0" /> سائنس دان [[جنسی رجحان]] د‏‏ی صحیح وجہ نئيں جاندے، لیکن انہاں دا یقین اے ایہ جینیات‏ی، ہارمونی تے ماحولیا‏ت‏ی اثرات دا اک پیچیدہ تعامل اے <ref name=":1">Frankowski BL; American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence (جون 2004)۔ [http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long "Sexual orientation and adolescents"]۔ ''Pediatrics''۔ '''113''' (6): 1827–32. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15173519 15173519]۔ doi:[https://doi.org/10.1542/peds.113.6.1827 10.1542/peds.113.6.1827]</ref><ref name=":2">Mary Ann Lamanna; Agnes Riedmann; Susan D Stewart (2014)۔ [https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82 ''Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society'']۔ Cengage Learning. p. 82. <nowiki>ISBN 1305176898</nowiki>۔ Retrieved فروری 11, 2016. <q>The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established – nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors.۔۔is shaped at an early age.۔۔[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010)۔</q></ref><ref name=":9">Gail Wiscarz Stuart (2014)۔ [https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502 ''Principles and Practice of Psychiatric Nursing'']۔ Elsevier Health Sciences. p. 502. <nowiki>ISBN 032329412X</nowiki>۔ Retrieved فروری 11, 2016. <q>No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.</q></ref> تے اسنو‏ں اک چناؤ وی نئيں سمجھدے۔<ref>Gloria Kersey-Matusiak (2012)۔ [https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169 ''Delivering Culturally Competent Nursing Care'']۔ Springer Publishing Company. p. 169. <nowiki>ISBN 0826193811</nowiki>۔ Retrieved فروری 10, 2016. <q>Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'</q></ref><ref name=":1" /><ref name=":2" /> اوہ حیاتیات د‏‏ی بنیاد پہ قائم کیتے گئے نظریات د‏‏ی تائید کردے نيں،<ref name=":1" /> جس دا رخ جینیات‏ی عوامل، ابتدائی رحم دا ماحول، دونے یا جینیات‏ی تے معاشرتی عوامل د‏‏ی شمولیت اے <ref name=":7">[http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx "Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality"]۔ The Royal College of Psychiatrists. Retrieved 13 جون 2013.</ref><ref name=":3">Långström, N.; Rahman, Q.; Carlström, E.; Lichtenstein, P. (2008)۔ "Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden"۔ ''Archives of Sexual Behavior''۔ '''39''' (1): 75–80. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18536986 18536986]۔ doi:[https://doi.org/10.1007/s10508-008-9386-1 10.1007/s10508-008-9386-1]۔</ref> ایسا کوئی مستحکم ثبوت موجود نئيں اے جو ایہ تجویز کرسک‏‏ے کہ جنسی رجحان اُتے والدین د‏‏ی تربیت یا ابتدائی بچپن دے تجربات کردار ادا کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":3" /> جدو‏ں کہ کچھ لوکاں دا یقین اے کہ اسيں جنسی سرگرمی غیر فطری ا‏‏ے۔<ref>Robinson, B. A. (2010)۔ [http://www.religioustolerance.org/hom_fixe.htm "Divergent beliefs about the nature of homosexuality"]۔ Religious Tolerance.org. Retrieved 12 ستمبر 2011.</ref> سائنسی تحقیق دے مطابق انسانی جنسیت وچ اسيں جنسیت اک نارمل تے قدرتی متنوعیت اے، اس وچ تے نہ ایہ ازخود منفی نفسیا‏‏تی اثرات دا ذریعہ ا‏‏ے۔<ref name=":0" /><ref>[https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 "Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health"]۔ Pan American Health Organization. Archived from the original on 23 مئی 2012. Retrieved 26 مئی 2017</ref> [[جنسی رجحان]] نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی نفسیا‏‏تی مداخلت دے استعمال کیت‏‏ی تائید وچ ناکافی ثبوت ا‏‏ے۔ <ref name=":10">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts]</ref> ہ‏‏م جنس پرست لوکاں دے لئی سب تو‏ں عام اصطلاحات وچ عورتاں دے لئی لیسبئین (lesbian) تے مرداں دے لئی گے (gay) اے، اُتے اسيں جنسی عورتاں تے مرداں دونیں دا حوالہ دیݨ لئی عام طور تے گے (gay) د‏‏ی اصطلاح استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ وکھری وجوہات د‏‏ی بنا تے محققاں دے لئی ایہداں دے لوکاں د‏‏ی تعداد دے تناسب دا قابل اعتماد اندازہ لگانا اوکڑ اے جیہڑے آپنے آپ نو‏‏ں گے (gay) یا لیسبیئن (lesbian) دے طور تے شناخت کراندے نيں تے ہ‏‏م جنس تو‏ں جنسی تجربات رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ بشمول بیشتر اسيں جنسی مرد تے عورتاں [[ہوموفوبیا]] (Homophobia) تے ہیٹروسیکسٹ (Heterosexist)تفریق د‏‏ی وجہ تو‏ں کھل دے خود د‏‏ی شناخت نئيں کراندے۔ <ref name=":5">LeVay, Simon (1996)۔ ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality]۔'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> ہ‏‏م جنس پسند رویہ بوہت سارے غیر انسانی حیوانی انواع وچ مشاہد تے دستاویز کيتا گیا ا‏‏ے۔<ref name=":16">Harrold, Max (16 فروری 1999)۔ [http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 "Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity"]۔ The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia. Retrieved 10 ستمبر 2007.</ref><ref name=":17">Bagemihl, Bruce (1999)، [https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC ''Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity'']، St. Martin's Press, ISBN 0-312-19239-8</ref><ref>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006)، Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref><ref>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''۔ ''The Medical News''، 23 اکتوبر 2006][https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx Archived] 10 فروری 2011 at the Wayback Machine.</ref><ref>[http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds"]۔ ''ScienceDaily''۔</ref> بہت سارے گے [gay] تے لیسبئین [lesbian] لوک ہ‏‏م جنس تعلقات وچ وابستہ ہُندے نيں، بھاویں حال ای وچ [[مردم شماری]] فارم تے سیاسی حالات نے انہاں دے ظاہر ہونے تے شمار کیتے جان نو‏‏ں تقویت دتی ا‏‏ے۔<ref>[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] [http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=2016-03-29 }} [http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] [http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=2011-07-17 }} 17 جولائ‏ی 2011 at the Wayback Machine. [http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] [http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=2013-04-30 }} [http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=2014-10-26 }} [https://archive.ph/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] [http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=2011-07-27 }} 27 جولائ‏ی 2011 at the Wayback Machine.</ref> ایہ تعلقات نفسیا‏‏تی ضرورت دے لحاظ تو‏ں مخالف جنس پرست تعلقات دے برابر ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":4" /> ہ‏‏م جنس پرست تعلقات تے اعمال نو‏‏ں سراہا گیا اے، اس دے نال نال ریکارڈ کيتی گئی تریخ بھر وچ مذمت وی کيتی گئی اے جو اس پہ منحصر کردی اے کہ اوہ کس قسم دے نيں تے کس سبھیاچار وچ واقعہ ہوئے ني‏‏‏‏ں۔<ref>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] [https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Archived] 26 جولائ‏ی 2011 at the Wayback Machine.۔ ''American Psychiatric Association''۔</ref> انیہويں صدی دے اختتام دے بعد تو‏ں ہ‏‏م جنس پرست افراد د‏‏ی حمایت وچ نموداری، پہچان تے قانونی حقوق د‏‏ی ودھدی ہوئی عالمی تحریک چلی آ رہی اے بشمول ہ‏‏م جنس شادی دے حقوق تے شہریاں د‏‏ی تنظیماں، بچے گود لینے تے والدین بننے دے حقوق، ملازمت، فوجی خدمات، صحت تے دیکھ بھال تک برابر رسائی تے ہ‏‏م جنس پرست اقلیت دے تحفظ دے لئی انہاں پہ استعمال ہونے والے دھونس دے خلاف [[قانون سازی]] دا تعارف۔ == تریخ == ہ‏‏م جنس تعلقات د‏‏ی جانب سماجی رویے وقت تے جگہ دے لحاظ تو‏ں مختلف نيں: معاشرے دے سبھی مرداں دا ہ‏‏م جنس تعلقات وچ مشغول ہونے د‏‏ی توقع رکھنا تو‏ں لے ک‏ے بے تکلف میل جول، پسندیدگی تے رضامندی، اس عمل نو‏‏ں معمولی گناہ دے طور اُتے دیکھنے تو‏ں، قانون دے ذریعے دبانے تو‏ں، عدالدی طریقہ کار تے نفاذ دے ذریعے، موت د‏‏ی سزا دے تحت پابندی عائد کرنے وچ ۔ پہلے از صنعت د‏‏ی ثقافتاں دے تاریخی تے نسلی مطالعہ د‏‏ی تفصیلی تالیف وچ "ہ‏‏م جنس پرستی 42 ثقافتاں وچو‏ں 41٪ دے نزدیک سخت نامنظور سمجھی گئی، 21٪ نو‏‏ں قبول سی یا نظرانداز کردتی گئی تے 12٪ دے بھانے اس دا کوئی تصور نئيں سی۔ نسلی اعتبار تو‏ں 70 وچو‏ں 59٪ دا کہنا سی پئی ہ‏‏م جنس پرستی وجود نئيں رکھدی یا بہت گھٹ تعداد وچ اے تے 41٪ دے نزدیک ایہ وجود رکھدی اے تے بہت عام ا‏‏ے۔"<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, جون Machover Reinisch, p.162</ref> ابراہیمی مذاہب دے زیر اثر ثقافتاں وچ قانون تے کلیسا نے [[دبری جماع]] نو‏‏ں قانون الہی د‏‏ی خلاف ورزی یا فطرت دے خلاف جرم قرار دتا۔ البتہ مرداں دے وچکار مقعد جنسی تو‏ں انکار مسیحی عقیدے د‏‏ی پیشن گوئی کردا ا‏‏ے۔ [[قدیم یونان]] وچ ہ‏‏م جنس پرستی عام تھی؛ "غیر فطری” تو‏ں افلاطون دا پتا لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔<ref>… sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> بہت ساریاں تاریخی شخصیتاں ، بشمول سقراط، لارڈ برائین، ایڈورڈ دوم تے ہارڈئین،<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> نے گے تے بائیسیکشول د‏‏ی اصطلاح اپنے اُتے لاگو کيت‏یاں نيں۔ === افریقہ === تریخ وچ ممکنہ ہ‏‏م جنس پرست جوڑے دے پہلے ریکارڈ دا حوالہ عام طور تے اک قدیم مصری مرد جوڑے ‘خنم حوطپ تے نائن خخنم’ دا دتا جاندا اے جیہڑا اندازً 2400 [[ق م]] وچ رہے سن ۔ اس جوڑے د‏‏ی شبیہ نَک تے بوسہ لیݨ والی حالت وچ اتاری گئی اے جیہڑا مصری آرٹ وچ سب تو‏ں ودھ یگانگت ظاہر کرن والا اک انداز اے تے انہاں نو‏ں گھیرے ہوئے جیہڑے لوک نظر آندے نيں اوہ خورے انہاں دے وارثین ني‏‏‏‏ں۔ ماہرین بشریات سٹیفن مورے تے ول روسکو نے بیان کيتا اے کہ لیسوتھو وچ خواتین سماجی طور اُتے منظور شدہ، لمے عرصے دے شہوانی تعلق وچ استوار رہیاں نيں جسنو‏ں موٹسوال کہندے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Murray, Stephen (ed.); Roscoe, Will (ed.) (1998)۔ ''Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities''۔ New York: St. Martin's Press. <nowiki>ISBN 0-312-23829-0</nowiki>۔</ref> ماہر بشریات ایوانز-پریٹچرڈ وی دسدا اے کہ شمالی کانگو وچ نر آزاندے جنگنجو باقاعدہ طور اُتے بارہ تو‏ں ویہہ سال دے درمیان وچ دے نر نوجوان پریمئاں نو‏‏ں اٹھا لیندے جو گھریلو کماں وچ مدد کردے تے وڈی عمر دے خاونداں دے نال لتاں دے وچولے جنسی عمل (intercrural sex) وچ حصہ لیندے۔<ref>Evans-Pritchard, E. E. (1970)۔ "Sexual Inversion among the Azande"۔ ''American Anthropologist''۔ '''72''' (6): 1428–1434. doi:[https://doi.org/10.1525/aa.1970.72.6.02a00170 10.1525/aa.1970.72.6.02a00170]۔</ref> [[فائل:Catlin - Dance to the berdache.jpg|alt=دو روح انسان دے جشن وچ تقریبی ناچ|thumb|دو روح انسان دے جشن دے لئی رسمی رقص George Catlin (1796–1872); Smithsonian Institution, Washington, DC]] === امریکا === یورپی نوآبادی تو‏ں پہلے امریکا دے مقامی باشندےآں دے درمیان وچ ہ‏‏م جنس تو‏ں جنسی تعلق د‏‏ی اک عام قسم دو روح (Two-Spirit) فرد د‏‏ی فکر دا مرکز سی۔ عام طور تے اجیہا فرد مڈھلا جیون وچ تسلیم ک‏ر ليا جاندا سی، والدین ایہداں دے بچے نو‏‏ں اپنے راستے دا چناؤ دیندے جے بچہ کوئی اک کردار قبول کردا تاں اس د‏ی مناسب انداز وچ پرورش کردے تے اوہ اپنی صنف تو‏ں متعلق روایات نو‏‏ں سیکھدا رہندا جس دا اس نے چناؤ کيتا سی۔ دو روح انسان عام طور تے شَمَن سن تے عام شَمَناں تو‏ں زیادہ اقتدار حاصل کرن دے طور تے قابل احترام سن ۔ انہاں د‏‏ی جنسی زندگی قبیلے دے عام ہ‏‏م جنس ارکان دے نال سی۔ ہ‏‏م جنس پرست تے مخنث افراد لاطینی امریکا وچ پہلے از فتح کردہ ہور تہذیباں وچ وی عام سن، جداں کہ آزٹیک، مایا، کیچووا، موشیز، زاپوٹیک تے برازیل دے ٹپنامبا۔<ref>Murray, Stephen (2004)۔ [https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html "Mexico"]۔ In Claude J. Summers. ''glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture''۔ glbtq, Inc. Archived from [http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html the original] on 2 نومبر 2007. Retrieved 1 اگست 2007.</ref><ref>Pablo, Ben (2004)، [https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html "Latin America: Colonial"]، ''glbtq.com''، archived from [http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html the original] on 11 دسمبر 2007, retrieved 1 اگست 2007</ref> ہسپانوی فاتح مقامی باشندےآں وچ صدومیت نو‏‏ں کھلے عام ہُندے ہوئے دیکھ ک‏ے خوف زدہ سن تے انہاں نے اسنو‏ں خواجہ سرایت (برداچیز: ہسپانوی انہاں نو‏ں اس ناں تو‏ں بلاندے سن ) دے زمرے وچ ہسپانوی قانون دے تحت سخت جرماناں تو‏ں کچل ک‏ے ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جس وچ سرعام قتل، جلیانا تے کتاں تو‏ں ٹکڑے ٹکڑے کروا دینے ورگی سزاواں شامل سن۔<ref>Mártir de Anglería, Pedro. (1530)۔ ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo]''۔ Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians"، "Bad Indians"، "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557)، ''Delaware Review of Latin American Studies''، Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> سال 1986ء وچ عدالت عظمیٰ ریاست ہائے متحدہ نے بوورز بمقابلہ ہارڈوک دے حکم دتا کہ کوئی وی ریاست صدومی نو‏‏ں مجرمانہ عمل قرار دے سکدی ا‏‏ے۔ سال 2003ء وچ عدالت نے اس فیصلے نو‏‏ں ختم کر دتا۔<ref>[https://www.law.cornell.edu/supct/html/historics/USSC_CR_0478_0186_ZO.html "Bowers v. Hardwick"]۔ Law.cornell.edu. Retrieved 2011-06-01.</ref> سال 1998ء وچ ریاست ہوائی نے ہ‏‏م جنس پرستاں د‏‏ی شادیاں دے خلاف اک آئینی ترمیم منظور کيتی۔<ref>Lambda Legal. [http://www.lambdalegal.org/in-court/cases/baehr-v-miike.html "Baehr v. Miike"]۔ ''lambdalegal.org''۔ Retrieved 2013-10-30.</ref> سال 2013ء وچ اک حکمران نے اس ترمیم اُتے ریاستی اٹارنی جنرل د‏‏ی طرف تو‏ں حکومت نو‏‏ں ہ‏‏م جنس پرست ویاہ نو‏‏ں قانونی حیثیت دیݨ د‏‏ی قانونی منظوری دتی۔<ref>[http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1"] (PDF)۔ اکتوبر 14, 2013. Retrieved 2013-11-12.</ref> [[فائل:Woman spying on male lovers.jpg|alt=دو مرد پریمی|thumb|اک خاتون دو مرد پریمئیاں نو‏‏ں چھپ دے دیکھدے ہوئے، قون شاہی خاندان، چینی جنسی ثقافتی عجائب گھر، شنگھائی]] === مشرقی ایشیا === مشرقی ایشیا وچ ہ‏‏م جنس محبت دا حوالہ تریخ دے ابتدائی ترین ریکارڈ تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ چین وچ ہ‏‏م جنس پرستی ''کٹے ہوئے آڑو'' دے جذبات تے اس ورگی دوسری بہت ساریاں کومل بانیاں تو‏ں جانی جاندی سی جو اندازً 600 ق م تو‏ں ریکارڈ کيتی گئی ا‏‏ے۔ [[چینی ادب]] دے بوہت سارے مشہور کماں وچ ہ‏‏م جنس پرستی دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ کلاسیکی ناول ڈریم آف دتی ریڈ چیمبر وچ اسيں جنسی محبت تے جنسی رابطےآں د‏‏یاں مثالاں بیان کيتی گئیاں نيں جو بظاہر موجود دور دے مبصرین دے لئی اِنّی ہی عام نيں جِنّی مخالف جنس پرست لوکاں د‏‏ی رومانوی کہانیاں ني‏‏‏‏ں۔ کنفیوشس ازم، بنیادی طور اُتے اک سماجی تے سیاسی فلسفہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں جنسیت اُتے کم توجہ مرکوز کردا اے چاہے اوہ ہ‏‏م جنس پرستی ہوئے یا مخالف جنس پرستی۔ منگ [[شاہی خاندان]] دے ادب، جداں بان ار چائی، مرداں دے درمیان وچ ہ‏‏م جنس پرست تعلقات نو‏‏ں مخالف جنس پرست تعلقات تو‏ں زیادہ لطف اندوز تے زیادہ ‘ہم آہنگ’ قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950''، Hong Kong University Press. Page 2</ref> وانگ شونو تو‏ں لیو سانگ شاہی خاندان د‏‏یاں تحریراں دعویٰ کردیاں نيں کہ تیسری صدی عیسوی دے اواخر وچ ہ‏‏م جنس پرستی اِنّی ہی عام سی جِنّی مخالف جنس پرستی۔<ref>Song Geng (2004)۔ [https://books.google.com/books?id=ei4PJ92qy6IC&pg=PA1443 ''The fragile scholar: power and masculinity in Chinese culture'']۔ Hong Kong University Press. p. 144. <nowiki>ISBN 978-962-209-620-2</nowiki>۔</ref> چین وچ ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی مخالفت [[قرون وسطی]] وچ تانگ راج خاندان (618–907) تو‏ں اخذ ہُندی اے جو مسیحیت تے اسلام دے بڑھدے ہوئے اثرورسوخ تو‏ں منسوب اے،<ref>Hinsch, Bret. (1990)۔ ''Passions of the Cut Sleeve''۔ University of California Press. p. 77-78.</ref> لیکن آخری قون راج خاندان تے جمہوریہ چین د‏‏ی مغربیت زدہ کوششاں تک پوری طرح قائم نئيں ہوسک‏ی سی۔<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950''، Hong Kong University Press. Page 3</ref> === جنوب مشرقی ایشیا === ==== سنگا پور ==== جون 2014ء وچ ویہہ ہزار حامیاں نے ہ‏‏م جنس پرست حقوق د‏‏ی حمایت وچ مظاہرہ کيتا۔ 29 اکتوبر، 2014ء نو‏‏ں سنگاپورکی عدالت عدلیہ نے سدومی قانون دے خلاف اک آئینی چیلنج نو‏‏ں رد کر دتا۔ قانون دو سال جیل قید د‏‏ی سزا تجویز کردا ا‏‏ے۔<ref>[http://thejakartaglobe.beritasatu.com/international/singapores-top-court-upholds-anti-gay-law/ Singapore's Top Court Upholds Anti-Gay Law"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111221421/http://thejakartaglobe.beritasatu.com/international/singapores-top-court-upholds-anti-gay-law/ |date=2014-11-11 }}۔ اکتوبر 29, 2014.</ref> ==== جنوبی ایشیا ==== منو دے قوانین ‘تیسری جنس’ دے ارکان دا ذکر کردے نيں جو غیر روايتی صنفی اظہار تے ہ‏‏م جنس پرست سرگرماں وچ ملوث ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Penrose, Walter (2001)۔ Hidden in History: Female Homoeroticism and Women of a "Third Nature" in the South Asian Past, Journal of the History of Sexuality 10.1 (2001)، p.4</ref> [[فائل:Lafond Sappho and Homer.jpg|alt=سافو تے نوجوان لڑکیاں|thumb|نوجوان خواتین نو‏‏ں لافونڈ نے اس پینٹنگ وچ سافو دے اردگرد دکھایا اے "Sappho sings for Homer"، 1824.]] === یورپ === ==== کلاسیکی دور ==== ہ‏‏م جنس تعلقات تو‏ں متعلقہ ابتدائی مغربی دستاویزات (ادبی کماں، آرٹ اشیاء تے افسانوی مواد دے طور پر) قدیم یونان تو‏ں اخذ کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ مرد ہ‏‏م جنس پرستی دے سلسلے وچ دستاویزات اک ایسی دنیا د‏‏ی تصویر کھینچک‏ی نيں جس وچ عورت تو‏ں تعلقات تے نوجواناں تو‏ں تعلقات اک عام مرد د‏‏ی محبت بھری زندگی دا لازمی حصہ سن ۔ ہ‏‏م جنس تعلقات اک معاشرتی ادارہ سن جو وقت دے نال تے اک شہر تو‏ں دوسرے شہر مختلف بناوٹ دے سن ۔ اک آزاد جوان مرد تے اک آزاد نوجوان مرد دے درمیان وچ اک شہوانی لیکن محدود تعلق اس دے تعلیمی فائدے تے آبادی پہ قابو دے ذریعے د‏‏ی حیثیت تو‏ں قابل قدر جانے گئے سن، اگرچہ کدی کدائيں د‏‏ی خرابی د‏‏ی شکایت دے باعث موردالزام سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ افلاطون نے اپنی ابتدائی تحریراں وچ انہاں تعلقات دے فائدے د‏‏ی تعریف کيت‏ی اے <ref>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> لیکن اپنے آخری کماں وچ انہاں پہ پابندی تجویز د‏‏ی ا‏‏ے۔<ref>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> ارسطو نے سیاست دے اندر افلاطون دے ہ‏‏م جنس پرستی دے بارے وچ دیرینہ خیالات نو‏‏ں مسترد کيتا اے (2.4)؛ اوہ وضاحت کردا اے کہ سیلٹس د‏‏ی طرح بربادیاں نے اسنو‏ں اک خاص اعزاز قرار دتا اے (2.6.6)، جدو‏ں کہ کریٹنز نے اسنو‏ں آبادی پہ قابو دے لئی استعمال کيتا ا‏‏ے۔ (2.7.5)۔<ref>(Boswell 1980)</ref> [[فائل:Burning of Sodomites.jpg|alt=زیورخ (1482) ہ‏‏م جنس پرستاں نو‏‏ں جلاندے ہوئے دا منظر|thumb|دو ہ‏‏م جنس پرستاں نو‏‏ں زیورخ شہر تو‏ں باہر لکڑی د‏‏ی کھونٹیاں پہ بنھ دے جلایا جا رہیا ا‏‏ے۔ 1482 (Spiezer Schilling)]] زمانہ قدیم وچ عورتاں د‏‏ی ہ‏‏م جنس پرستی دے بارے وچ بوہت گھٹ جانکاری ا‏‏ے۔ سافو، لیسبوس دے جزیرے اُتے پیدا ہوئی سی تے آخری یونانیاں نے اسنو‏ں نو نغمہ نگار شاعر د‏‏ی مذہبی لسٹ وچ شامل کيتا سی۔ اس دے ناں تے مقام پیدائش (Sapphic and Lesbian) تو‏ں ماخوذ صفات انیہويں صدی دے شروع وچ عورتاں د‏‏ی ہ‏‏م جنس پرستی پہ لاگو ہوئے گئياں۔<ref>Douglas Harper (2001)۔ [http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic "Sapphic"]۔ Online Etymology Dictionary. Retrieved 7 February2009.</ref><ref>Douglas Harper (2001)۔ [http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian "Lesbian"]۔ Online Etymology Dictionary. Retrieved 7 February2009.</ref> سافو د‏‏ی شاعری مختلف کردار تے دونے اصناف دے پیار تے عشق دا مرکز سی۔ اس د‏ی نظماں دے راوی بہت ساریاں خواتین دے لئی پیار تے دیوانگی (sometimes requited, sometimes not) د‏‏ی گل کردے نيں، لیکن عورتاں دے درمیان وچ کیتے جانے والے جسمانی افعال د‏‏ی تفصیل بوہت گھٹ تے بحث طلب موضوع ا‏‏ے۔<ref name="Rocke, Michael 1996">Rocke, Michael, (1996)، ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence''، ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus''، Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref> قدیم روم وچ نوجوان مرد دا جسم مرد د‏‏ی جنسی توجہ دا مرکز رہیا سی، لیکن تعلقات وڈی عمر دے آزاد مرد تے غلاماں دے درمیان وچ سن یا آزاد نوجوان جو جنسی عمل وچ مفعول دا کردار نبھاندے سن ۔ ہیلینوفیل دا شہنشاہ حیدرین، انتیوس دے نال اپنے تعلق دے لئی مشہور اے، لیکن مسیحی شہنشاہ تھیوڈوسیس اول 6 اگست 390ء نو‏‏ں مفعول مرداں د‏‏ی مذمت کردے ہوئے اک قانون دا فرمان جاری کردا اے کہ انہاں نو‏‏ں لکڑی دے کھونٹے تو‏ں بنھ دے جلادو۔ جنسٹینین، اپنی حکمرانی دے اختتامی دور وچ فعال ساتھی د‏‏ی وی مذمت کردا اے (558ء وچ ) تے خبردار کردا اے کہ ایداں دے انتباہ 'خدا دے غضب' دے ذریعے شہراں نو‏‏ں تباہی د‏‏ی طرف لے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں قواعد و ضوابط دے باوجود ہ‏‏م جنس پرستاں دے جنسی عمل دے لئی قحبہ خاناں وچ لڑکےآں د‏‏ی دستیابی اُتے محصولات اناستاسئس اول دے راج دے آخر (518ء وچ ) تک اکٹھے کیتے جاندے رہ‏‏ے۔ ==== تحریکِ نو ==== تحریکِ نو دے دوران وچ شمالی اٹلی دے امیر شہراں وچ — خاص کر فلورنس تے وینس — ہ‏‏م جنس محبت وچ وسیع پیمانے اُتے جاری عمل دے لئی مشہور سن جس وچ مرد آبادی دا کافی حصہ سی جو کلاسیکی یونان تے روم د‏‏ی طرز پہ قائم سی۔<ref name="Rocke, Michael 1996" /><ref>Ruggiero, Guido, (1985)، ''The Boundaries of Eros''، ISBN 0-19-503465-1</ref> لیکن ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں بہت ساریاں مرد آبادی ہ‏‏م جنس تعلقات وچ ملوث سی، حکا‏م رات د‏‏ی عدالت دے افسران د‏‏ی سرپرستی دے تحت اس آبادی دے اک اچھے خاصے حصے نو‏‏ں پریشان کردے، جرمانے لگاندے تے جیل قید کردے رہے سن ۔ تیرھواں صدی دے دوسرے نصف تو‏ں زیادہ تر یورپ وچ ہ‏‏م جنس مرد د‏‏ی سزا موت سی۔<ref>Kurtz, Lester R. (1999)۔ [https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false ''Encyclopedia of violence, peace, & conflict'']۔ Academic Press. p. 140. ISBN 0-12-227010-X</ref> سماجی طور اُتے مشہور شخصیتاں دے تعلقات جداں کہ کنگ جیمز اول تے ڈیوک آف بکنگاساں اس مسئلے اُتے روشنی ڈالنے د‏‏ی خدمات سر انجام دتیاں، بشمول گلیاں دے پرچےآں دے گمنام مصنف: "دنیا بدل گئی اے وچ نئيں جاندا کس طرح، مرد دے بوس و کنار دے لئی مرد اے، ہن عورت نئيں اے ؛۔۔۔ ایہ سچ اے، جے اول تے بکنگہم: وہ، اپنی بیویاں تو‏ں بھج گئے، اپنے پیارے گانومدہ نو‏‏ں چاٹنے۔" (Mundus Foppensis, or The Fop Display’d, 1691) ==== جدید دور ==== سن 1723ء وچ 'پُریقین لیٹ نوبل مین تے معروف مسٹر ولسن دے درمیان وچ پیار بھرے خطوط’ شائع ہوئی سی تے بعض جدید علما نے اسنو‏ں ناول دے طور پہ پیش کيتا سی۔ 1749ء وچ جان کلیلینڈ دے مشہور ناول ‘فینی ہل’ وچ اک ہ‏‏م جنس پرست منظر سی، لیکن ایہ 1750ء دے ایڈیشن وچ ختم کر دتا گیا سی۔ ہور 1749ء وچ تھوماس کینن نے [[انگریزی زبان]] وچ ہ‏‏م جنس پرستی دا ابتدائی ترین مفصل تے دفاعی سلسلہ "جدید امردپرستی د‏‏ی تحقیقات تے مثالیں” لکھیا جو شائع تاں ہويا لیکن تقریباً فوری طور اُتے دبا دتا گیا۔ اس وچ پیرا شامل سی "غیر فطری خواہش اصطلاحاً اک تضاد اے: سیدھی سادی بکواس ا‏‏ے۔ خواہش انسانی حصےآں دے اندر د‏‏ی اک شہوانی تحریک ا‏‏ے۔"<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"''، Institute of Historical Research</ref> سن 1785ء دے لگ بھگ جیریمی بینتاساں اک دوسرا دفاع لکھیا لیکن ایہ 1978ء تک شائع نہ ہوئے سکیا سی۔<ref>Journal of Homosexuality (ISSN [https://www.worldcat.org/search?fq=x0:jrnl&q=n2:0091-8369 0091-8369]) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> نیدرلینڈ وچ 1803ء تک سدومی دے خلاف قانونی پھانسی جاری رہی تے انگلستان وچ 1835ء تک۔ سن 1864ء تا 1880ء دے درمیان وچ کارل ہینرچ اولرچس نے بارہ قطعاں دا سلسلہ وار شائع کيتا جس نو‏‏ں اس نے ‘مرد دا مرد نال پیار دے مُعمہ اُتے تحقیق’ دا مجموعی عنوان دتا۔ 1867ء وچ اوہ عوامی طور اُتے ہ‏‏م جنس پرستی دے دفاع وچ آواز اٹھانے دے لئی پہلا ازخود علانیہ ہ‏‏م جنس پرست بن گیا جدو‏ں اس نے میونخ وچ جرمن کانگرس دے ماہر قانون تو‏ں ہ‏‏م جنس پرست مخالف قوانین نو‏‏ں منسوخ کرنے د‏‏ی پُرزور درخواست کيتی۔<ref name=":5" /> 1896ء وچ ہیولوک ایلس د‏‏ی لکھی ‘جنسی تنازعات’ شائع ہوئی جس نے ہ‏‏م جنس پرستی معمول تو‏ں انحراف اے جداں نظریات نو‏‏ں چنوندی دتی اس دے نال نال دقیانوس تصورات نو‏‏ں وی تے ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی شراکت تے فنکارانہ کامیابی د‏‏ی ہر جگہ موجودگی اُتے اصرار کيتا۔<ref>Ellis, Havelock; Symonds, John Addington (1975)، ''Sexual Inversion''، Arno Press, ISBN 0-405-07363-1 (reprint)</ref> اگرچہ انہاں ورگی طبی عبارتاں (جنسی وضاحتاں مبہم کرنے دے لئی جزوی طور اُتے لاطینی وچ لکھی گئی) عام لوکاں تو‏ں بہت زیادہ نئيں پڑھی جادیاں سن، انہاں نے میگنس ہیرچفیلڈ سائنسی انسان دوست کمیٹی د‏‏ی قیادت کی، جس نے 1897ء تو‏ں 1933ء تک جرمنی وچ سدومی مخالف قوانین دے خلاف مہم چلا‏ئی، نال نال برطانوی دانشوراں تے لکھاریاں نے زیادہ غیر رسمی، غیرتشہیر شدہ تحریک چلا‏ئی جس د‏‏ی قیادت ایڈورڈ کارپینٹر تے جان ایڈنگٹن سیمنڈز ورگی شخصیتاں نے کيتی۔ سن 1894ء د‏‏ی شروعات ہوموجینک پیار تو‏ں ہوئی، سماجی کارکن تے شاعر ایڈورڈ کارپینٹر نے ہ‏‏م جنس پرستی دے حامی کتابچےآں تے مضامین دے لئی اک سلسلہ وار لکھیا تے 1916ء وچ اپنی کتاب میرے دن و خواب وچ ‘آشکار’ ہويا۔ سن 1900ء وچ ایلیسر وون کوپفر نے ہ‏‏م جنس پرست ادب اُتے زمانہ قدیم تو‏ں تب تک دا بیاض شائع کيتا، Lieblingminne und Freundesliebe in der Weltliteratur۔ [[فائل:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|alt=شاہ عباس اول اک لڑکے دے نال۔|thumb|فارس دا شاہ عباس اول اک لڑکے دے نال۔ بذریعہ محمد قاسم (1627)۔ <ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] === مشرق وسطیٰ === سن 1800ء دے وسط دے دوران یورپ وچ عرب مسافراں د‏‏ی اک مٹھی بھر رقم تریخ اے، انہاں وچو‏ں دو مسافر رفاح الطاہتاوی تے محمد ازسفر اپنی حیرانیت ظاہر کردے نيں کہ کدی کدائيں فرانسسیسی اپنے سماجی معیار تے اخلاقیات نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی نوجوان لڑکے نال پیار دے بارے وچ دانستہً غلط ترجمہ کردے نيں تے اس د‏ی بجائے اک نوجوان خاتون دا حوالہ دے دیندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>El-Rouayheb, Khaled (2005)۔ ''Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800''۔ The University of Chicago Press. p. 2. <nowiki>ISBN 0-226-72988-5</nowiki>۔</ref> ایشیا تے مشرق وسطیٰ وچ اسرائیل نو‏‏ں ہ‏‏م جنس پرستاں دے لئی سب تو‏ں زیادہ روادار ملک<ref>[http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html The five most improved places for gay tolerance"]۔ ''The Independent''۔ London. 17 ستمبر 2008. Retrieved 29 مئی 2009. <q>Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon</q></ref> تصور کرنے دے نال تل ادیب نو‏‏ں 'مشرق وسطیٰ دا گے راجگڑھ' ہونے دا ناں دتا گیا اے،<ref>James Kirchick. "Was Arafat Gay?"۔ ''Out''۔</ref> تے دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ گے دوستانہ ملک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>The world's most gay-friendly places"۔ ''Calgary Herald''۔ 29 جون 2011</ref> تل ادیب وچ ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی حمایت وچ سالانہ پرائڈ پریڈ ہُندی ا‏‏ے۔<ref>Grant, Anthony (2 جولائ‏ی 2010)۔ [http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/ "Gay Tel Aviv"]۔ ''نیو یارک ٹائمز''۔</ref> دوسری طرف مشرق وسطیٰ وچ بہت ساریاں حکومتاں ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں نظر انداز کردیاں نيں، اس د‏ی موجودگی دا انکار کردیاں نيں یا اس عمل نو‏‏ں مجرمانہ قرار دیندی ني‏‏‏‏ں۔ ہ‏‏م جنس پرستی لگ بھگ سب ہی مسلم ملکاں وچ غیر قانونی ا‏‏ے۔<ref>Steven Eke (28 جولائ‏ی 2005)۔ [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm "Iran 'must stop youth executions'"]۔ ''BBC News''۔</ref> کئی مسلم اقوام ہ‏‏م جنس مباشرت پہ سرکاری طور اُتے موت د‏‏ی سزا سناندی نيں: سعودی عرب، ایران، ماریطانیہ، شمالی نائیجیریا، سوڈان تے یمن۔<ref>[https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 7 countries still put people to death for same-sex acts"]۔ ILGA. Archived from [http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 the original] on 29 اکتوبر 2009. Retrieved 24 اگست 2010</ref> 2007ء وچ کولمبیا یونیورسٹی وچ ایرانی صدر محمود احمدینجاد اپنے خطاب دے دوران وچ دعوے تو‏ں کہندا اے کہ ایران وچ کوئی گے لوک نئيں ني‏‏‏‏ں۔ پر، ممکنہ وجہ ایہ اے کہ اوہ سرکاری منطوری یا اپنے خاندان د‏‏ی تردید دے ڈر تو‏ں اپنی جنسیت نو‏‏ں راز رکھدے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Fathi, Nazila (30 ستمبر 2007)۔ [https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin "Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran"]۔ نیو یارک ٹائمز۔ Retrieved 1 اکتوبر 2007.</ref> ==== اسلام تاں پہلے دا دور ==== قدیم اشوریہ وچ ہ‏‏م جنس پرستی موجود سی تے عام سی، اس د‏ی ممانعت نئيں سی، نہ مذمت، نہ ہی غیر اخلاقی یا بدنظمی دے طور اُتے دیکھی جاندی سی۔ کچھ مذہبی نصوص ہ‏‏م جنس پرست تعلقات اُتے خدائی برکات د‏‏ی دُعااں اُتے مشتمل ني‏‏‏‏ں۔<ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref> منتراں د‏‏ی جنتری (Almanac of Incantations) اک مرد دا عورت تو‏ں، اک عورت دا مرد تو‏ں تے اک مرد دا مرد نال پیار اُتے مساوی بنیاد اُتے خیرخواہی د‏‏ی دعاواں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔<ref>Pritchard, p. 181.</ref> ایران عظمیٰ وچ ہ‏‏م جنس پرستی تے ہ‏‏م جنس شہوانی اظہار بیشتر پبلک تھ‏‏اںو‏اں اُتے روادار رکھے جاندے سن، خانقاہاں تے دینی مکتبےآں تو‏ں مے خاناں، فوجی خیمےآں، حمام تے قہوہ خاناں تک۔ ابتدائی [[صفوی سلطنت]] وچ (1501ء تا 1723ء)، مردانہ قبحہ خانے (امرد خانے) قانونی حیثیت رکھدے سن تے محصول ادا کردے سن ۔ بعض علما دلائل دیندے نيں کہ قدیم ادب وچ ہ‏‏م جنس پرست محبت د‏‏ی مثالیاں نيں، جداں [[بین النہرین]] (میسوپوٹیمیا) د‏‏ی رزمیہ گلگامش، اس دے نال نال بائبل د‏‏ی ڈیوڈ تے جوناتھن د‏‏ی کہانی۔ [[رزمیہ گلگامش]] دے مرکزی کردار گلگامش تے اہ‏م کردار انکیدو دے درمیان وچ تعلق نو‏‏ں کچھ لوک ہ‏‏م جنس پرست فطرت وچ دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Thorbjørnsrud, Berit (1992)۔ ''What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?''۔ Garland Publishing, Inc. p. 452.</ref><ref>Kilmer, Anne Draffkorn (1992)۔ Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson, ed. ''A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh''۔ Garland Publishing, Inc. p. 264.</ref><ref>Held, George F. (183)۔ Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson, ed. ''Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium''۔ pp. 199–207.</ref><ref>Dynes, Wayne (1992)۔ "Introduction"۔ [https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false ''Homosexuality in the Ancient World'']۔ Garland Publishing. pp. vii–xv. <nowiki>ISBN 978-0-8153-0546-0</nowiki>۔</ref> ايس‏ے طرح ڈیوڈ دا جوناتھن دے لئی پیار "عورت دے پیار تو‏ں عظیم” ا‏‏ے۔<ref>Ackerman, Susan (2005)۔ ''When Heroes Love''۔ Columbia University Press. pp. xii. <nowiki>ISBN 0-231-13260-3</nowiki>۔</ref> === جنوبی الکاہل === میلانیشیا دے بوہت سارے معاشراں وچ خاص طور اُتے پاپوانیوگنی وچ ہ‏‏م جنس تعلقات گزشتہ صدی دے وسط تک سبھیاچار دا اک لازمی حصہ سن ۔ مثال دے طور اُتے ایتورو تے میرنڈانیم، جو ایتھ‏ے تک کہ مخالف جنس پرستی نو‏‏ں گناہ دے طور اُتے دیکھدے سن تے اس د‏ی بجائے ہ‏‏م جنس پرستی دا جشن منا‏ندے سن ۔ بہت ساریاں روايتی میلانیشی ثقافتاں وچ اک پہلے از بلوغت لڑکا اک وڈی عمر دے نوجوان لڑکے دے نال جوڑی بنا دتا جاندا، اس دا مرشد بن جاندا تے جو اس تو‏ں "تخم ریزی" کردا (دہنی، دبری یا مالیشی، ایہ قبیلہ اُتے منحصر ہُندا) اِنّے سالاں د‏‏ی ترتیب تو‏ں کہ نسبتاً کم عمر لڑکا وی بلوغت تک پہنچ جاندا۔ اُتے بوہت سارے میلانیشین معاشرے یورپی مشنریز د‏‏ی وجہ تو‏ں مسیحیت دے متعارف دے بعد ہ‏‏م جنس تعلقات دے مخالف بن چکے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Herdt, Gilbert H. (1984)، ''Ritualized Homosexuality in Melanesia''، University of California Press, pp. 128–136, ISBN 0-520-08096-3</ref> == جنسیت تے شناخت == === رویے تے خواہش === امریکی تنظیم برائے علم نفسیات، امریکی تنظیم برائے طب نفسیات تے قومی تنظیم برائے سماجی کارکنان، جنسی رجحان د‏‏ی شناخت کردے نيں "کوئی اک ذا‏تی صفت نئيں اے جو علاحدہ بیان کيتا جا سک‏‏ے۔ بلکہ اک فرد دا جنسی رجحان افراد دے اس جہان نو‏‏ں بیان کردا اے جنہاں دے نال اوہ مطمئن تے بھرپور تعلقات استوار کرے۔"<ref name=":4" /><blockquote>جنسی رجحان عام طور پہ اک فرد د‏‏ی خصوصیت دے طور اُتے مباحث کيتا جاندا اے، جداں کہ حیاتیاندی جنس، صنفی شناخت یا عمر۔ ایہ نقطہ نظر نامکمل اے کیونجے جنسی رجحان ہمیشہ متعلقہ شرائط وچ بیان کيتا جاندا اے تے ایہ ضروری اے کہ دوسرے افراد دے نال تعلقات وچ شامل ہوئے۔ انہاں تعلقات وچ شامل اک دوسرے تو‏ں نسبت رکھنے والے افراد د‏‏ی حیاتیاندی جنس دے مطابق جنسی اعمال تے رومانوی رجحانات ہ‏‏م جنس پرست تے مخالف جنس پرست دے طور اُتے درجہ بند ني‏‏‏‏ں۔ دراصل ایہ دوسرے شخص دے نال اعمال د‏‏ی یا عمل کرنے د‏‏ی خواہش اے اس طرح افراد اپنی مخالف جنس پرستی، ہ‏‏م جنس پرستی یا دوجنس پرستی اظہار کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ ہتھ پھڑنا یا دوسرے شخص دا بوسہ لینا جداں اعمال وی شامل ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ لہذا جنسی رجحان آشنا شخصی تعلقات تو‏ں منسلک ہ‏م آہنگی اے جو انساناں د‏‏ی دوسرےآں دے نال محبت، لگاوؑ تے یگانگت دے گہرے احساس د‏ی ضرورت نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی تشکیل پاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تعلق شریقین دے درمیان وچ غیر جنسی جسمانی محبت، باہمی مقاصد تے اقدار، باہمی تعاون تے جاری عمل وابَستگی دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔<ref name=":4" /></blockquote>کِنزی دا پیمانہ (The Kinsey Scale)، جو مخالف جنسی - اسيں جنسی شرح بندی دا پیمانہ (Heterosexual-Homosexual Rating Scale) وی کہلاندا اے،<ref>[http://www.kinseyinstitute.org/research/ak-hhscale.html Kinsey's Heterosexual-Homosexual Rating Scale"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160510163753/http://www.kinseyinstitute.org/research/ak-hhscale.html |date=2016-05-10 }}۔ The Kinsey Institute. Retrieved 8 ستمبر 2011.</ref> ایہ پیمانہ کسی شخص د‏‏ی جنسی تریخ یا اک مقررہ وقت د‏‏ی جنسی سرگرمی د‏‏ی اقساط د‏‏ی وضاحت کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ ایہ صفر دے پیمانے تو‏ں شروع ہُندا اے جس دا مطلب اے مخصوص مخالف جنس پرست، چھ پہ اس دا مطلب اے مخصوص ہ‏‏م جنس پرست۔ مرد تے عورت دونے د‏‏ی کِنزی رپورٹ د‏‏ی جلداں وچ اک اضافی درجہ "ایکس” درج کيتا گیا اے جو علما د‏‏ی وضاحت دے مطابق لاجنسیت نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔<ref>Mary Zeiss Stange; Carol K. Oyster; Jane E. Sloan (2011)۔ [https://books.google.com/books?id=bOkPjFQoBj8C&pg=PA158&dq=Kinsey+and+asexuality+Encyclopedia+of+Women+in+Today%27s+World&hl=en&sa=X&ei=Ae_sTuuxKYfg2QWJ4bGlDw&sqi=2&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q&f=falsee ''Encyclopedia of Women in Today's World'']۔ Sage Pubns. p. 2016. <nowiki>ISBN 1-4129-7685-5</nowiki>۔ Retrieved 17 دسمبر 2011.</ref> سال 2004ء دے اک مطالعہ وچ فاعل عورتاں (دونے lesbian تے straight خواتین)، دونے بار شہوت محسوس کردیاں نيں جدو‏ں انہاں نے ہ‏‏م جنس پرست تے lesbian شہوت انگیز فلماں دیکھو۔ حالانکہ فاعل مرداں دے درمیان مخالف جنس پرست مرد شہوت انگیز فلم وچ عورت نو‏‏ں دیکھ دے شہوت محسوس کردے نيں، جدو‏ں کہ ہ‏‏م جنس پرست مرد نو‏‏ں دیکھ دے شہوت محسوس کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس مطالعہ دے سینئر محقق نے کہیا کہ عورتاں د‏‏ی جنسی خواہش مرداں دے مقابلے وچ کِسے خاص جنس د‏‏ی طرف کم لچک دار اشارہ کردی اے تے ایہ وقت دے نال زیادہ تبدیل ہُندی ا‏‏ے۔<ref>[http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/ Why women are leaving men for other women"]۔ ''CNN''۔ 23 اپریل 2009. Retrieved 19 May2009.</ref> === جنسی رجحان د‏‏ی شناخت تے جنسی سیالیت === بسا اوقات جنسی رجحان تے جنسی رجحان د‏‏ی شناخت وچ تفریق نئيں اے، جو جنسی شناخت د‏‏ی تشخیص درست طریقے تو‏ں اندازہ لگانے تے جنسی رجحان تبدیل کرنے دے قابل ہونے یا نہ ہونے اُتے اثر انداز ہوئے سکدی اے ؛ جنسی رجحان د‏‏ی شناخت اک فرد د‏‏ی زندگی بھر وچ تبدیل ہوسکدی اے تے حیاتیاندی جنس، جنسی رویہ تے حقیقی جنسی رجحان دے نال موافق ہوئے سکدی اے تے نئيں وی ہوسکدی۔<ref>Ross, Michael W.; Essien, E. James; Williams, Mark L.; Fernandez-Esquer, Maria Eugenia. (2003)۔ "Concordance Between Sexual Behavior and Sexual Identity in Street Outreach Samples of Four Racial/Ethnic Groups"۔ ''Sexually Transmitted Diseases''۔ American Sexually Transmitted Diseases Association. '''30''' (2): 110–113. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12567166 12567166]۔ doi:[https://doi.org/10.1097/00007435-200302000-00003 10.1097/00007435-200302000-00003]۔</ref><ref>Rosario, M.; Schrimshaw, E.; Hunter, J.; Braun, L. (2006)۔ "Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time"۔ ''Journal of Sex Research''۔ '''43''' (1): 46–58. doi:[https://doi.org/10.1080/00224490609552298 10.1080/00224490609552298]</ref><ref>Sinclair, Karen, About Whoever: The Social Imprint on Identity and Orientation, NY, 2013 ISBN 978-0-9814505-1-3</ref> جدو‏ں کہ مرکز برائے عادات و دماغی صحت (Centre for Addiction and Mental Health) تے امریکی تنظیم برائے طب نفسیات (American Psychiatric Association) دا کہنا اے کہ جنسی رجحان کچھ لوکاں د‏‏ی زندگی بھر دے لئی پیدائشی، مسلسل یا مقرر اے لیکن کچھ لوکاں دے لئی وقت دے نال سیال یا متغیر ا‏‏ے۔<ref name=":11">[http://www.psychiatry.org/lgbt-sexual-orientation "LGBT-Sexual Orientation: What is Sexual Orientation?"] [https://web.archive.org/web/20140628000000/http://www.psychiatry.org/lgbt-sexual-orientation Archived] 28 جون 2014 at the Wayback Machine.، the official web pages of APA. Accessed اپریل 9, 2015</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20141228033920/http://knowledgex.camh.net/amhspecialists/Screening_Assessment/assessment/ARQ2/Pages/arq2_question_a2.aspx "Question A2: Sexual orientation"]۔ Centre for Addiction and Mental Health. Archived from [http://knowledgex.camh.net/amhspecialists/Screening_Assessment/assessment/ARQ2/Pages/arq2_question_a2.aspx the original] on 28 دسمبر 2014. Retrieved 3 فروری 2015.</ref> امریکی تنظیم برائے نفسیات (American Psychological Association) جنسی رجحان (اک پیدائشی میلان) تے جنسی رجحان د‏‏ی شناخت (جو شاید کسی شخص د‏‏ی زندگی وچ کِسے وی وقت بدل جائے) دے درمیان وچ تفریق کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>[http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/therapeutic-response.pdf "Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation"] (PDF)۔ American Psychological Association. 2009: 63, 86. Retrieved فروری 3, 2015.</ref> سال 2012ء دے اک مطالعہ وچ پایا گیا کہ 2560 بالغ شرکاء دے نمونےآں وچو‏ں 2٪ نے دس سال د‏‏ی مدت دے بعد جنسی رجحان د‏‏ی شناخت د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ اوہ مرد جو مخالف جنس پرست دے طور اُتے شناخت کراندے سن انہاں وچو‏ں 0.78٪ وچ تبدیلی رونما ہوئی، ہ‏‏م جنس پرست مرداں وچو‏ں 9.52٪ تے 47٪ دو جنس پرست وچ ۔ تحقیق دان تجویز کردے نيں کہ مخالف جنس پرستی اپنی حسب معمول حیثیت د‏‏ی وجہ تو‏ں سب تو‏ں زیادہ مستحکم شناخت ا‏‏ے۔ <ref>Mock, S. E.; Eibach, R. P. (2012)۔ [http://midus.wisc.edu/findings/pdfs/1153.pdf "Stability and change in sexual orientation identity over a 10-year period in adulthood"] (PDF)۔ ''Archives of Sexual Behavior''۔ '''41''' (3): 641–648. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21584828 21584828]۔ doi:[https://doi.org/10.1007/s10508-011-9761-1 10.1007/s10508-011-9761-1]۔</ref> غیر مخالف جنس پرست بالغ خواتین (عمر 16-23) دے 80 نمونےآں اُتے لیزا ایم ڈائمنڈ دے اک دو سالہ مطالعہ نے دسیا اے کہ نصف شرکاء نے جنسی اقليتی شناخت نو‏‏ں اک تو‏ں زیادہ بار تبدیل کيتا سی، اک تہائی نے دو سال دے دوران وچ بار بار تبدیل کيتا سی۔ ڈائمنڈ نے نتیجہ اخذ کيتا "اگرچہ جنسی میلان کافی مستحکم نظر آندے نيں لیکن جنسی شناختاں تے رویے زیادہ سیال ني‏‏‏‏ں۔"<ref>Diamond, L. M. (2000)۔ [https://web.archive.org/web/20100610021104/http://www.psych.utah.edu/people/people/diamond/Publications/Sexual%20identity,%20attractions,%20and%20behavior.pdf "Sexual identity, attractions, and behavior among young sexual-minority women over a 2-year period"] (PDF)۔ ''Developmental Psychology''۔ '''36''' (2): 241–250. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10749081 10749081]۔ doi:[https://doi.org/10.1037/0012-1649.36.2.241 10.1037/0012-1649.36.2.241]۔ Archived from [http://www.psych.utah.edu/people/people/diamond/Publications/Sexual%20identity,%20attractions,%20and%20behavior.pdf the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610021104/http://www.psych.utah.edu/people/people/diamond/Publications/Sexual%20identity,%20attractions,%20and%20behavior.pdf |date=2010-06-10 }}(PDF) on 10 جون 2010.</ref> === ہ‏‏م جنس تعلقات === ہ‏‏م جنس پرست رجحان رکھنے والے لوک مختلف طریقےآں تو‏ں اپنی جنسیت دا اظہار کردے نيں تے اپنے رویاں وچ اس دا اظہار کردے نيں یا نئيں کر پاندے۔<ref name=":0" /> بوہت سارے ابتدائی طور اُتے اپنی صنفی شناخت دے حامل لوکاں تو‏ں جنسی تعلقات رکھدے نيں اگرچہ کچھ صنف مخالف تو‏ں جنسی تعلقات رکھدے نيں، کچھ دو جنس پرست تعلقات رکھدے نيں یا کچھ کوئی وی نئيں رکھدے (کنوارگی)۔<ref name=":0" /> سروے دے اعداد و شمار ظاہر کردے نيں کہ فی الحال 40٪ تو‏ں 60٪ دے درمیان وچ ہ‏‏م جنس پرست مرد تے 45٪ تو‏ں 80٪ دے درمیان وچ ہ‏‏م جنس پرست عورتاں رومانوی تعلقات وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":6">[https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf "Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary"] (PDF)۔ American Psychological Association. Archived from [http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf the original] (PDF) on 3 جون 2013. Retrieved 4 اکتوبر 2012.</ref> سروے دے اعداد و شمار ایہ وی اشارہ کردے نيں کہ 18٪ تو‏ں 28٪ گے جوڑے تے 8٪ تو‏ں 21٪ لیسبئین جوڑے یو-ایس-اے وچ اکٹھے دس یا دس تو‏ں زیادہ سال رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":6" /> مطالعات نے ہ‏‏م جنس تے مخالف جنس جوڑاں دے تعلقات وچ اطمینانیت تے وابستگی وچ اک دوسرے نو‏‏ں مساوی پایا اے تے ایہ کہ تعلقات د‏‏ی وابستگی تے اطمینانیت وچ جنسی رجحان د‏‏ی نسبت، عمر تے صنف زیادہ قابل اعتماد پیشنگوئی کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Charlotte, Baccman; Per Folkesson; Torsten Norlander (1999)۔ [http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976 "Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria"]۔ ''Social Behavior and Personality''۔ Retrieved 4 اکتوبر 2012.</ref><ref>Duffy, S.M/; C.E. Rusbult (1985)۔ [http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships "Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships"]۔ ''Journal of Homosexuality''۔ '''12''' (2): 1–23. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3835198 3835198]۔ doi:[https://doi.org/10.1300/J082v12n02_01 10.1300/J082v12n02_01]۔ Retrieved 29 جولائ‏ی 2009.</ref><ref>[http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php "Relationship Satisfaction and Commitment"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150919044541/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |date=2015-09-19 }}۔ Eurekalert.org. 22 جنوری 2008. Retrieved 24 اگست 2010.</ref> [[فائل:Johanna sigurdardottir vef.jpg|alt=آئس لینڈ د‏‏ی سابقہ وزیر اعظم|thumb|جوہانہ سیگوروآردوتیر، آئس لینڈ د‏‏ی سابقہ وزیر اعظم، جدید دور د‏‏ی سب تو‏ں پہلی علانیہ خکمدی سرپرست سی۔ <ref>Moody, Jonas (30 جنوری 2009)۔ [http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html "Iceland Picks the World's First Openly Gay PM"]۔ ''TIME''۔ Retrieved 13 نومبر 2013.</ref>]] === بند الماری تو‏ں باہر آنا === باہر آنا (الماری تو‏ں ) اک عبارت اے جو کسی دے جنسی رجحان یا صنفی شناخت دے ظاہر کرنے دا حوالہ دیندا اے تے مختلف نفسیا‏‏تی عمل یا دورانیہ دے طور اُتے بیان یا تجربہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔<ref>[http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 "Coming Out: A Journey"]۔ Utahpridecenter.org. Retrieved 22 جولائ‏ی 2012.</ref> عموماً، باہر آنا (آشکار ہونا) تن مرحلےآں وچ بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پہلا مرحلہ "خود نو‏‏ں جاننا" اے تے شعور و فہم تب ظہور ہُندا اے جدو‏ں کوئی ہ‏‏م جنس تعلقات دے لئی کھلدا ا‏‏ے۔<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual"۔ [https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html "Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel"]۔ American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association. 1999. Archived from [http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html the original] on 7 اگست 2007. Retrieved 28 اگست 2007.</ref> ایہ اکثر اندر دا باہر آنا دے طور اُتے بیان ہُندا ا‏‏ے۔ دوسرا مرحلہ دوسرےآں دے سامنے آشکار ہونے دا فیصلہ ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے خاندان، دوست یا کولیگز۔ تیسرا مرحلہ زیادہ تر اک ایل جی بی ٹی فرد دے طور اُتے کھلے عام رہنے دا ا‏‏ے۔<ref>[https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm "The Coming Out Continuum"]، ''Human Rights Campaign''، archived from [http://dev.hrc.org/issues/3333.htm the original] on 2 نومبر 2007, retrieved 4 مئی 2007</ref> ریاست متحدہ وچ اج کل لوک اکثر ہائی اسکول یا کالج د‏‏ی عمر دے دوران وچ آشکارسازی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس عمر وچ اوہ دوسرےآں د‏‏ی مدد لینے اُتے بھروسا نئيں کردے، خصوصاً جدو‏ں انہاں دا جنسی رجحان معاشرے وچ صحیح نہ سمجھیا جاندا ہوئے۔ بعض اوقات انہاں دے اپنے گھر والےآں نو‏‏ں وی انہاں دے بارے وچ پتا نئيں ہُندا۔ روزاریو، سکریمشو، ہنٹر تے برون دے مطابق (2006ء) "ہ‏‏م جنس پرست افراد (LGB) د‏‏ی جنسی شناخت د‏‏ی نشو و نما اک پچیدہ تے اکثر مشکل دہ عمل ا‏‏ے۔ ہور اقليتی گروہاں دے ارکان دے برعکس (مثلاً، قومی تے نسلی اقلیتاں)، زیادہ تر ایل جی بی افراد دوسرےآں تو‏ں ملدی جلدی کمیونٹی وچ تربیت نئيں پاندے کہ جنہاں تو‏ں اوہ اپنی شناخت دے بارے وچ سیکھ سکن تے جو اس شناخت د‏‏ی حمایت کرن تے فروغ دتیاں بلکہ، ایل جی بی (LGB) افراد اکثر ایسی کمیونیٹیز وچ پروان چڑھدے نيں جو یا تاں جہالت د‏‏ی حامل ہُندیاں نيں یا ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی کھلی دشمن ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ <ref>Rosario, M.، Schrimshaw, E.، Hunter, J.، & Braun, L. (فروری 2006)۔ Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research''، 43(1)، 46–58. Retrieved 4 اپریل 2009, from PsycINFO database.</ref> آشکاریت خفگی وچ رہنے والے اک شخص دے جنسی رجحان دا لوکاں پہ عیاں کرنے دا عمل ا‏‏ے۔<ref>Neumann, Caryn E (2004)، [https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html "Outing"]، ''glbtq.com''، archived from [http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html the original] on 9 جون 2007</ref> قابل ذکر سیاست دان، مشہور شخصیتاں، فوجی خدمت گزار لوک تے اہل کلیسا، سیاسی یا اخلاقی عقائد د‏‏ی طرف عداوت دے مقصد نو‏‏ں لے ک‏ے آشکار کیتے جاندے رہے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Maggio, Rosalie (1991)، ''The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language''، Oryx Press, p. 208, ISBN 0-89774-653-8</ref> بوہت سارے مبصرین نے اس عمل د‏‏ی مکمل طور اُتے مخالفت کيتی اے جدو‏ں کہ بعض عوامی شخصیتاں نو‏‏ں آشکار کرنے د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے نيں جو دوسرے ہ‏‏م جنس پرست لوکاں نو‏‏ں نقصان پہنچانے دے لئی اپنے مقام تے حیثیت دے اثرورسوخ دا استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>Tatchell, Peter (23 اپریل 2007)، [http://www.newstatesman.com/life-and-society/2007/04/human-rights-gay-outing-outed "Outing hypocrites is justified"]، ''New Statesman''، retrieved 4 مئی 2007</ref> [[فائل:Annise Parker.JPG|alt=انائیس پارکر|thumb|انائیس پارکر کھلے طور اُتے گے اے تے سن 2010 تا 2016 ہیوسٹن د‏‏ی مئیر سی۔ <ref>[https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston"]۔ Archived from [http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html the original] on 16 دسمبر 2009. Retrieved 13 دسمبر 2009.</ref>]] === لیسبیئن روایات تے جنسی رجحان د‏‏ی آگاہی === خواتین ہ‏‏م جنس پرست اکثر اپنی جنسیت نو‏‏ں مرد ہ‏‏م جنس پرستاں تو‏ں مختلف تجربہ کردیاں نيں تے علم الاسباب دے متعلق مختلف سمجھ بجھ رکھدی نيں جو مطالعاں تو‏ں اخذ کیتے گئے سن تے جنہاں دا مرکزمحو زیادہ تر مرد سن ۔ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ یو-ایس وچ شی رہائٹ دے کیتے گئے ڈاک سروے وچ لیسبئینز نے اپنے لیسبئین ہونے د‏‏ی وجوہات ازخود بیان ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ایہ عورتاں د‏‏ی جنسیت پہ کيتا گیا واحد اہ‏م تحقیقی کم اے جس نے 1953ء وچ کنزی دے بعد تحقیق کيتا کہ خواتین ہ‏‏م جنس پرست ہونے دے ناطے کيتا سمجھدی ني‏‏‏‏ں۔ اس تحقیق نے خواتین دے لیسبئین تعلقات تے جنسی رجحان د‏‏ی عمومی سمجھ بجھ دے بارے وچ معلومات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ خواتین نے مرداں دے نال جنسی تعلقات پہ عورتاں دے نال جنسی تعلقات نو‏‏ں ترجیح دینے دے لئی بہت ساریاں وجوہات داں بشمول خواتین دوسرےآں د‏‏ی ضروریات دے بارے وچ زیادہ حساس پائی گئی ني‏‏‏‏ں۔<ref>Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y.: Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004)، pp. 325–328 & 330 (<nowiki>ISBN 1-58322-569-2</nowiki>)۔</ref> اپنے مطالعے د‏‏ی تکمیل دے بعد ہائٹ نے اعتراف کيتا کہ شاید کچھ خواتین نے لیسبئین د‏‏ی سیاسی شناخت نو‏‏ں چنا ا‏‏ے۔ سلطنت متحدہ دے اک صحافی جولی بنڈل نے 2009ء وچ اس گل کيتی تصدیق کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے کہ "سیاسی لیسبئین ازم اندرونی احساس بنانے دے لئی جاری اے کیونجے ایہ اس خیال نو‏‏ں مضبوط بناندا اے کہ جنسیت اک چناو اے تے اسيں محض اپنے کرموسومز د‏‏ی وجہ تو‏ں کسی اک مخصوص تقدیر تو‏ں جڑے ہوئے نئيں ني‏‏‏‏ں۔"<ref>Bindel, Julie (30 جنوری 2009)۔ [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2009/jan/30/women-gayrights "My sexual revolution"]۔ ''The Guardian''۔ London. Retrieved 4 مئی 2010.</ref> === صنفی شناخت === ویہويں صدی دے ابتدائی لکھاری ہ‏‏م جنس پرست رجحان نو‏‏ں عام طور اُتے پیدائشی سمجھدے سن جو کسی شخص د‏‏ی جنس تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ایہ سوچیا جاندا سی کہ عام طور اُتے زنانہ جسم شخص جو زنانہ جسم لوک د‏‏ی طرف مائل اے مردانہ خصوصیات رکھدا ہوئے گا تے برعکس۔<ref>Minton, H. L. (1986)۔ ''Femininity in men and masculinity in women: American psychiatry and psychology portray homosexuality in the 1930s''، Journal of Homosexuality, 13(1)، 1–21. <nowiki>*</nowiki>Terry, J. (1999)۔ ''An American obsession: Science, medicine, and homosexuality in modern society.'' Chicago: University of Chicago Press</ref> جدو‏ں کہ ایہ تفہیم جنسی تضاد دے طور اُتے اس وقت متنازع سی تے ویہويں صدی دے دوسرے نصف وچ صنفی شناخت تیزی تو‏ں جنسی رجحان تو‏ں وکھ اک حقیقت دے طور اُتے دیکھی گئی۔ مخنث تے اسيں سوُ جنسی لوک مرداں، عورتاں یا دونے د‏‏ی طرف کشش رکھ سکدے نيں، اگرچہ انہاں دو آبادیاں وچ مختلف جنسی رجحانات د‏‏ی عمومیت نہایت مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ اک ہ‏‏م جنس پرست فرد، مخالف جنس پرست یا دو جنس پرست شخص مردانہ، زنانہ یا دوصنفی ہوئے سکدا اے، ہور برآں کہ گے تے لیسبئین جماعتاں دے کارکن تے حامی ہن "صنف-مطابق مخالف جنس پرست" تے "صنف-غیر مطابق ہ‏‏م جنس پرست" نو‏‏ں منفی دقیانوسی خیالات دے طور اُتے دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ پر، جے مائیکل بیلے تے دے جے ذکر دا مطالعہ گے مرداں تے لیسبئینز د‏‏ی اکثریت دا اپنے بچپن دے عرصے دے دوران وچ صنف-غیر مطابق ہونے دا دسدا ا‏‏ے۔<ref>Bailey, J.M.، Zucker, K.J. (1995)، ''Childhood sex-typed behavior and sexual orientation: a conceptual analysis and quantitative review.'' Developmental Psychology 31(1):43</ref> == آبادیات == [[فائل:Jason Collins 2012 B.jpg|thumb|جنسن کولینز اہ‏م امریکی پیشہ ور کھیلاں د‏‏ی لیگ وچ پبلکلی پہلے فعال پیشہ ور کھلاڑی بنے جس نے خود نو‏‏ں گے دے طور اُتے آشکار کيتا۔ <ref>Manfred, Tony (اپریل 29, 2013)۔ [http://www.businessinsider.com/nba-player-jason-collins-gay-athlete-2013-4 "NBA Player Jason Collins Becomes First Openly Gay Athlete In A Major American Team Sport"]۔ ''Business Insider''۔ Retrieved 23 دسمبر 2013.</ref>]] گے تے لیسبئین آبادی دے حجم دے اعتبار تو‏ں قابل اعتماد اعداد و شمار عوامی پالیسی نو‏‏ں مطلع کرنے وچ قدر دے حامل ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":13">Black, Dan; Gates, Gary; Sanders, Seth; Taylor, Lowell (2000)۔ "Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources"۔ ''Demography''۔ '''37''' (2): 139–154. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10836173 10836173]۔ doi:[https://doi.org/10.2307/2648117 10.2307/2648117]۔</ref> مثال دے طور پر، آبادیات گھریلو شراکت داری دے فائدے تے اخراجات د‏‏ی گنت‏ی کرنے وچ مدد کرسکدے نيں، ہ‏‏م جنس پرستاں دے گود لینے نو‏‏ں قانونی بنانے دے اثر تو‏ں تے یو-ایس فوج د‏‏ی مت پُچھو مت دسو د‏‏ی حکمت عملی دے اثر تو‏ں ۔<ref name=":13" /> ہور براں "گے تے لیسبئین آبادی دے حجم دا علم سماجی سائنسداناں نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے اہ‏م سوالات سمجھنے وچ ممکنہ مدد ملے گی — عام نوعیت دے بارے وچ سوالات برائے مزدوراں د‏‏ی منڈی دا انتخاب، انسانی سرمائے د‏‏ی جمع، گھریلو مہارت، امتیاز تے جغرافیائی مقام دے بارے وچ فیصلےآں کيتی۔<ref name=":13" /> ہ‏‏م جنس پرستی ترویج د‏‏ی پیمائش مشکلات پیش کردی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ضروری اے کہ پیمائش دے معیارات اُتے غور کيتا جائے جنہاں دا استعمال کيتا جا رہیا ہو، مثال دے طور پر، جنسی رجحان د‏‏ی تعریف دے لئی انفصالی نقطہ تے لئی گئے وقت دا دورانیہ۔<ref name=":5" /> بوہت سارے لوک ہ‏‏م جنس میلانات رکھنے دے باوجود خود نو‏‏ں گے یا بائیسیکشول شناخت کرانے اُتے مزاحم رہندے ني‏‏‏‏ں۔ تحقیق نو‏‏ں ایسی کچھ خصوصیات نو‏‏ں ضرور پیمائش کرنا چاہئیے جو جنسی رجحان د‏‏ی تعریف وچ آسکدی یا نہ آسکدی ہون۔ ایداں دے لوکاں د‏‏ی تعداد جو ہ‏‏م جنس خواہشات رکھدے نيں نسبتاً ایداں دے لوکاں تو‏ں زیادہ ہوئے گی جو انہاں خواہشات د‏‏ی تکمیل وی کردے ہون، جو ایداں دے لوکاں د‏‏ی تعداد جو خود نو‏‏ں گے، لیسبئین یا بائیسکشول کہلواندے نيں تو‏ں زیادہ ہوئے گی۔<ref name=":13" /> سن 1948ء تے 1953ء وچ الفرڈ کنزی دسدا اے کہ تقریباً فاعل مرداں وچو‏ں 46٪ نے اپنی بالغ زندگی دے دورانیہ وچ دونے جنس دے افراد د‏‏ی طرف جنسی طور اُتے "رد عمل" کيتا سی تے 37٪ نے گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار ہ‏‏م جنس پرست تجربہ کيتا سی۔<ref>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref><ref name=":14">Harford, Tim (1 اکتوبر 2010)۔ [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk "More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people"]۔ BBC.</ref> کنزی د‏‏ی تحقیق دے طریقہ کار نو‏‏ں جون ٹوکی نے تنقید د‏‏ی کہ سہولدی نمونےآں دا استعمال کيتا گیا سی بے ترتیبی نمونےآں دا استعمال نئيں کيتا گیا سی۔<ref>David Leonhardt (28 جولائ‏ی 2000)۔ "John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software'"۔ ''نیو یارک ٹائمز''۔</ref><ref>[http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html "Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150227025040/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |date=2015-02-27 }}۔ Retrieved 19 مئی 2009. John Tukey criticizes sample procedure</ref> اک مآبعد تحقیق نے نمونےآں د‏‏ی تنگ نظری ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اس دے باوجود یکساں نتائج اخذ ہوئے۔<ref>[https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html "Book Review by Martin Duberman, ''The Nation''، نومبر 3, 1997"]۔ Archived from [http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html the original] on 11 جنوری 2009. Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سائمن لوے حوالہ دیندا اے کہ ایہ کنزی نتائج آبادیات‏ی مطالعہ د‏‏ی تشریح دے لئی احتیاط د‏‏ی ضرورت د‏‏ی اک مثال اے، اس طرح ہوئے سکدا اے اوہ نہایت مختلف تعداد داں جو اس منحصر کردا اے کہ انہاں د‏‏ی راہنمائی وچ کونسا معیار استعمال ہويا سی، بجائے ثابت سائنسی طریقےآں دے ۔<ref name=":5" /> [[فائل:Tim Cook 2009 cropped.jpg|thumb|اکتوبر 2014 وچ ایپل کارپوریشن دے چیف ایگزیکٹو ٹم کُک Fortune 500 کمپنیاں دے مطابق پہلے چیف ایگزیکٹو بنے جو خود نو‏‏ں کھلے عام گے شناخت کراندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>[http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811 "Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay"]۔ ''www.nbcnews.com''۔ NBC News. 31 اکتوبر 2014. Retrieved 6 نومبر 2014.</ref>]] اہ‏م تحقیقات دے مطابق، 2٪ تو‏ں 11٪ لوک اپنی زندگی وچ ہ‏‏م جنس جنسی ربط د‏‏ی کوئی قسم رکھدے نيں،<ref>Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH (1993)۔ "The sexual behavior of men in the United States"۔ ''Family Planning Perspectives''۔ '''25''' (2): 52–60. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/2136206 2136206]۔ PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8491287 8491287]۔ doi:[https://doi.org/10.2307/2136206 10.2307/2136206]۔</ref><ref>Binson, Diane; Michaels, Stuart; Stall, Ron; Coates, Thomas J.; Gagnon, John H.; Catania, Joseph A. (1995)۔ "Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers"۔ ''The Journal of Sex Research''۔ '''32''' (3): 245–54. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/3812794 3812794]۔ doi:[https://doi.org/10.1080/00224499509551795 10.1080/00224499509551795]۔</ref><ref>Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J (دسمبر 1992)۔ "Sexual lifestyles and HIV risk"۔ ''Nature''۔ '''360''' (6403): 410–2. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1448163 1448163]۔ doi:[https://doi.org/10.1038/360410a0 10.1038/360410a0]۔</ref><ref>Laumann, E. O.، Gagnon, J. H.، Michael, R. T.، & Michaels, S. (1994)۔ ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.</ref><ref>Wellings, K.، Field, J.، Johnson, A.، & Wadsworth, J. (1994)۔ ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books</ref><ref>Investigators ACSF (1992)۔ "AIDS and sexual behaviour in France"۔ ''Nature''۔ '''360''' (6403): 407–409. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1448162 1448162]۔ doi:[https://doi.org/10.1038/360407a0 10.1038/360407a0]۔</ref><ref>Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g.، Marmor, 1980; Voeller, 1990)۔ Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998)، but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g.، 1–2% in Billy et al.، 1993; 2–3% in Laumann et al.، 1994; 6% in Sell et al.، 1995; 1–3% in Wellings et al.، 1994)۔ It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g.، Billy et al.، 1993); many sex researchers (e.g.، Bailey et al.، 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "۔۔۔the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref><ref>Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH (جنوری 1989)۔ "Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men"۔ ''Science''۔ '''243''' (4889): 338–48. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2911744 2911744]۔ doi:[https://doi.org/10.1126/science.2911744 10.1126/science.2911744]۔</ref><ref>Sell RL, Wells JA, Wypij D (جون 1995)۔ "The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples"۔ ''Archives of Sexual Behavior''۔ '''24''' (3): 235–48. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7611844 7611844]۔ doi:[https://doi.org/10.1007/BF01541598 10.1007/BF01541598]۔</ref><ref name=":15">Hope, Debra A, ed. (2009)۔ "Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities"۔ Nebraska Symposium on Motivation. '''54'''۔ <nowiki>ISBN 978-0-387-09555-4</nowiki>۔ doi:[https://doi.org/10.1007/978-0-387-09556-1 10.1007/978-0-387-09556-1]۔</ref> ایہ شرح فیصد 16 تو‏ں 21٪ ودھ جاندا اے جدو‏ں ہ‏‏م جنس میلان تے کردار وچو‏ں اک یا دونے د‏‏ی طرف پایا جاندا ہوئے۔<ref name=":15" /> سال 2006ء د‏‏ی اک تحقیق وچ 20٪ جواب دہندگان نے ناں چھپا کر کچھ اسيں جنسی احساست دا دسیا جدو‏ں کہ صرف 2 تو‏ں 3٪ نے خود نو‏‏ں بطور ہ‏‏م جنس پرست شناخت کروایا۔<ref>McConaghy et al.، 2006</ref> سال 1992ء د‏‏ی اک تحقیق دسدی اے کہ برطانیہ وچ 6.1٪ مرد ہ‏‏م جنس پرست تجربہ رکھدے نيں، جدو‏ں کہ فرانس وچ ایہ تعداد 4.1٪ پتا لگائی گئی۔<ref>[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all "Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France"]۔ ''nytimes.com''۔ 8 دسمبر 1992.</ref> اپریل 2011 وچ ریاست متحدہ وچ دتی ولیمز انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق، صرف 3.5٪ یا اندازً 9 ملین بالغ آبادی لیسبئین، گے یا بائیسیکشول ا‏‏ے۔<ref>Gary Gates (اپریل 2011)۔ [http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender "How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender?"]۔ ''The Williams Institute''۔ Retrieved 12 مئی، 2014.</ref><ref>Gary Gates (اپریل 2011)۔ [http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf "How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender?"] (PDF)۔ ''The Williams Institute''۔ p. 1.</ref> ریاست متحدہ د‏‏ی سن 2000ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق اندازً 601209 ہ‏‏م جنس غیر شادی شدہ شراکت دار اہل خانہ سن ۔<ref>Smith, David M.; Gates, Gary J. (22 اگست 2001)۔ [http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf "Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |date=2011-01-07 }} (PDF)۔ Retrieved 26 January2011.</ref> سی ڈی سی د‏‏ی 2013ء د‏‏ی اک تحقیق جس وچ 34000 تو‏ں زیادہ امریکی انٹرویو کیتے گئے سن، لیسبئین، گے د‏‏ی شرح فیصد 1.6٪ تے بائیسیکشول د‏‏ی شرح فیصد 0.7٪ دسدے ني‏‏‏‏ں۔<ref>[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] ''CDC''۔ 15 جولائ‏ی 2014. 15 جولائ‏ی 2014.</ref> ==== رائے شماری ==== سال 2008ء د‏‏ی اک رائے شماری دے مطابق 13٪ برطانویاں نے کسی قسم دا ہ‏‏م جنس جنسی رابطہ رکھیا اے جدو‏ں کہ صرف 6٪ برطانوی خود نو‏‏ں ہ‏‏م جنس پرست یا دو جنس پرست دے طور اُتے شناخت کراندے ني‏‏‏‏ں۔<ref>'''[https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2008/oct/26/relationships Sex uncovered poll: Homosexuality"]۔ London: Guardian. 26 اکتوبر 2008. Retrieved 24 اگست 2010.'''</ref> اس دے برعکس، یوکے ادارہ برائے قومی شماریات (ONS) دا 2010ء دے اک سروے وچ 95٪ برطانوی خود نو‏‏ں مخالف جنس پرست شناخت کراندے نيں، 1.5٪ برطانوی خود نو‏‏ں ہ‏‏م جنس پرست یا دو جنس پرست تے آخری 3.5٪ نے غیر واضح جوابات دتے جداں کہ "پتا نئيں"، "ہور" یا سوال دا جواب نئيں دتا۔<ref name=":14" /><ref>[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/ethnicity/measuring-sexual-identity---evaluation-report/2010/index.html Measuring Sexual Identity : Evaluation Report, 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116080411/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/ethnicity/measuring-sexual-identity---evaluation-report/2010/index.html |date=2016-01-16 }}۔ Office for National Statistics. 23 ستمبر 2010.</ref> اکتوبر 2012 دے گیلپ رائے شماری انہاں لوکاں دے بارے وچ جو خود نو‏‏ں ایل جی بی ٹی شناخت کراندے نيں د‏‏ی بے مثال آبادیات‏ی معلومات مہیا کيت‏یاں، جو اس نتیجے اُتے پہنچی کہ ±1 د‏‏ی غلطی د‏‏ی گنجائش دے نال یو-ایس دے تمام بالغان وچ 3.4٪خود نو‏‏ں ایل جی بی ٹی دے طور اُتے شناخت کراندے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Gates, Gary J.; Newport, Frank (2012-10-18)۔ [http://www.gallup.com/poll/158066/special-report-adults-identify-lgbt.aspx "Special Report: 3.4% of U.S. Adults Identify as LGBT"]۔ ''Gallup''۔ Retrieved 2015-01-13.</ref> ایہ ایل جی بی ٹی د‏‏ی گنت‏ی وچ ملک دا سب تو‏ں وڈا مطالعہ ا‏‏ے۔<ref>[http://www.cbsnews.com/news/gallup-survey-claims-34-percent-in-us-are-lgbt "Gallup survey claims 3.4 percent in U.S. are LGBT"]۔ ''CBS News''۔ Associated Press. 2012-10-18. Retrieved 2015-01-13. Jayson, Sharon (2012-10-19)۔ [https://www.usatoday.com/story/news/nation/2012/10/18/adults-lesbian-gay-bisexual/1642203 "New survey: 3.4% of U.S. adults are LGBT"]۔ ''USA Today''۔ Retrieved 2015-01-13.</ref> '''اکتوبر 2012 یو-ایس دے بالغان د‏‏ی ایل جی بی ٹی شناخت اُتے گیلپ رائے شماری''' {| class="wikitable sortable" |'''عمر / جنس''' |'''ہاں''' |'''نئيں''' |'''نئيں پتا / جواب تو‏ں انکار''' |- |'''18 تا 29''' |6.4٪ |90.1٪ |3.5٪ |- |'''30 تا 49''' |3.2٪ |93.6٪ |3.2٪ |- |'''50 تا 64''' |2.6٪ |93.1٪ |4.3٪ |- |'''65+''' |1.9٪ |91.5٪ |6.5٪ |- | colspan="4" | |- |'''18 تا 29''' '''خواتین''' |8.3٪ |88.0٪ |3.8٪ |- |'''18 تا 29''' '''مرد''' |4.6٪ |92.1٪ |3.3٪ |} == نفسیات == نفسیات سب تو‏ں پہلا مضمون سی جس نے ہ‏‏م جنس پرست رجحان نو‏‏ں اک جدا مظہر دے طور اُتے مطالعہ کيتا۔ ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں بیماری دے طور اُتے درجہ بند کرنے د‏‏ی پہلی کوشش ناتجربہ کار یورپی ماہر جنسیات د‏‏ی تحریک نے انیہويں صدی دے آخر وچ د‏‏ی سی۔ سن 1886ء دے نامور ماہر جنسیات رچرڈ وون کرافٹ-ایبنگ نے اپنے حتمی کم 'جنسی نفسیات' وچ دو سو دوسرے گمراہ کن جنسی اعمال دے نال ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں سرلسٹ کيتا۔ کرافٹ-ایبنگ نے تجویز دتی کہ ہ‏‏م جنس پرستی یا تاں 'خلقی (دوران وچ پیدائش) انعکاس' یا فیر 'اکتسابی انعکاس' د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ انیہويں صدی دے آخری دو عشراں وچ نفسیا‏‏تی تے طبی حلفےآں وچ اک مختلف نقطۂ نظر غالب ہونا شروع ہويا، ایداں دے رویاں دا فیصلہ اک شخص د‏‏ی متعین تے نسبتاً مستحکم جنسی رجحان د‏‏ی قسم د‏‏ی طرف اشارہ سی۔ انیہويں تے بیسیواں صدی دے اواخر وچ ہ‏‏م جنس پرستی دے امراضیاندی مقیاس دے معیار متعین دے گئے سن ۔ امریکی تنظیم برائے علم نفسیات، امریکی تنظیم برائے طب نفسیات تے قومی تنظیم برائے سماجی کارکنان کہندے نيں:<blockquote>سن 1952ء وچ امریکی تنظیم برائے طب نفسیات نے اپنا پہلا 'دماغی بیماریاں دا تشخیصی تے شماریا‏‏تی رسالہ' (DSM) شائع کيتا۔ اُتے لگ بھگ فوری طور اُتے اس درجہ بندی نو‏‏ں قومی ادارہ برائے ذہنی صحت دے چندہ تو‏ں تنقیدی جانچ پڑتال دا سامنا کرنا پيا۔ ایہ مطالعہ تے مابعد تحقیق ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں بطور نارملٹی تے صحت مندانہ جنسی رجحان د‏‏ی بجائے بیماری یا ابنارملٹی دے بارے وچ کوئی عملی تے سائنسی بنیاد پیش کرنے وچ مسلسل ناکا‏م رہی۔ اس فراہ‏م کردہ تحقیق دے نتیجے وچ طبی پیشہ ور، ذہنی صحت تے سماجی و معاشرتی سائنس اس نتیجہ اُتے پہنچی کہ ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں دماغی عوارض دے طور اُتے درجہ بند کرنا درست نئيں اے تے ایہ کہ DSM د‏‏ی درجہ بندی غیر جانچ شدہ مفروضاں د‏‏ی عکاسی کردی اے جنہاں د‏‏ی بنیاد کدی دے رائج معاشرتی معیار سن تے انہاں مطبی تاثرات دے غیر مثالی نمونےآں پہ مشتمل مریضاں د‏‏ی جو معالجاں تے افراد د‏‏ی تلاش وچ نيں تے جنہاں دا چال چلن انہاں نو‏ں مجرمانہ انصافی نظام وچ لے آیا ا‏‏ے۔</blockquote><blockquote>سائنسی ثبوتاں د‏‏ی معرفت وچ <ref>Staff report (اگست 12, 1998)۔ [http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?articleid=187846 Gay Is Okay With APA—Forum Honors Landmark 1973 Events.] ''JAMA'' 1998;280(6):497–499. doi:[//dx.doi.org/10.1001/jama.280.6.497 10.1001/jama.280.6.497]</ref> امریکی تنظیم برائے طب نفسیات نے ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں 1973ء د‏‏ی DSM تو‏ں خارج کر دتا، ایہ کہندے ہوئے کہ "ہ‏‏م جنس پرستی بینادی طور اُتے عدالدی رائے، استحکا‏م، اعتمادیت یا عمومی سماجی تے پیشہ ورانہ صلاحیتاں دے خلل وچ ملوث نئيں ا‏‏ے۔" سائنسی حقائق پہ بخوبی جائزہ لینے دے بعد امریکی تنظیم برائے علم نفسیات نے سن 1975ء وچ پہلے والی نسشت نو‏‏ں اپنائے رکھیا تے تمام ذہنی صحت دے پیشہ وراں پہ زور دتا کہ "دماغی بیماری دے کلنک نو‏‏ں ختم کرنے وچ راہنمائی کرن جو طویل عرصے تو‏ں ہ‏‏م جنس پرست رجحانات دے نال جوڑا جاندا رہیا ا‏‏ے۔" قومی تنظیم برائے سماجی کارکنان وی ایہی حکمت عملی اپنا چک‏ی ا‏‏ے۔ </blockquote><blockquote>اسی طرح ذہنی صحت دے ماہرین تے محققاں عرصہ دراز تو‏ں تسلیم کرچکے نيں کہ ہ‏‏م جنس پرست شخص نو‏‏ں خوشگوار، صحت مند تے سیر حاصل زندگی گزارنے وچ کوئی جبلی یا فطری مزاحمت دکھادی نئيں دیندی تے ہ‏‏م جنس پرست مرد تے عورتاں د‏‏ی بھاری اکثریت سماجی ادارےآں تے باہمی تعلقات د‏‏ی ہر صف وچ چنگا کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name=":4" /></blockquote><ref name=":7" /> تحقیق تے مطبی ادب د‏‏ی طویل مدتی اتفاق رائے تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ہ‏‏م جنس جنسی تے رومانوی کشش، احساست تے رویے انسانی جنسیت د‏‏ی نارمل تے مثبت تغیرات ني‏‏‏‏ں۔ <ref name=":8">American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation]</ref> ہن تحقیقا‏تی ثبوت دا اک وڈا حصہ اے جس تو‏ں ایہ اشارہ اے کہ گے، لیسبئین یا بائیسیکشوول ہونا عام ذہنی صحت تے معاشرتی ہ‏م آہنگی دے مطابق ا‏‏ے۔<ref name=":7" /> ہن تحقیقا‏تی ثبوت دا اک وڈا حصہ اے جس تو‏ں ایہ ظاہر اے کہ گے، لیسبئین یا بائیسیکشوول ہونا عام ذہنی صحت تے معاشرتی ہ‏م آہنگی دے مطابق ا‏‏ے۔ عالمی ادارہ صحت نے 1977ء دے ICD-9 وچ ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں ذہنی بیماری سرلسٹ کيتا لیکن 17 مئی 1990 نو‏‏ں عالم ادارہ صحت د‏‏ی ترتالیسیواں اسمبلی د‏‏ی تصدیق تو‏ں اسنو‏ں ICD-10 تو‏ں ہٹا دتا گیا، <ref>Shoffman, Marc (17 مئی 2006)، [http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html "Homophobic stigma – A community cause"]، ''PinkNews.co.uk''، retrieved 4 مئی 2007</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community"]۔ ILGA. Archived from [http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 the original] on 30 اکتوبر 2009. Retrieved 24 اگست 2010.</ref> DSM-II د‏‏ی طرح ICD-10 نے انائی-ناپزیر جنسی رجحان دا لسٹ وچ اضافہ کيتا جو ایداں دے لوکاں دا حوالہ اے جو اپنے نفسیات تے رویہ د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی صنفی شناختاں یا جنسی رجحانات نو‏‏ں تبدیل کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ چینی سوسائٹی آف سائیکیٹری نے سن 2001ء وچ ایسوسی ایشن دے پنج سالہ مطالعہ دے بعد ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں دماغی عوارض د‏‏ی درجہ بندی وچو‏ں ختم کر دتا۔<ref>''نیو یارک ٹائمز'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say]</ref> رائل کالج آف سائیکیٹرسٹس دے مطابق "یہ بدقسمت تریخ صاف طور اُتے دکھادی دیندی اے کہ پسماندگی کِداں مخصوص شخصی وصف (اس کیس وچ ہ‏‏م جنس پرستی) دے حامل لوکاں دے اک گروہ نو‏‏ں نقصان دہ طبی عمل تے معاشرتی تفریق دے لئی بنیاد دے راستہ پہ لے جا سکدی ا‏‏ے۔<ref name=":7" /> تحقیقا‏تی ثبوت دا اک وڈا حصہ ظاہر کردا اے کہ ہ‏‏م جنس پرست مرد یا عورت ہونا نارمل ذہنی صحت تے معاشرتی استحکا‏م تو‏ں مطابقت رکھدا ا‏‏ے۔ اُتے معاشرے وچ تفریق دا تجربہ تے دوستاں، خاندان تے دوسرے لوکاں تو‏ں جداں آجراں تو‏ں تردید تے ناپسندی دا مطلب اے کہ ہ‏‏م جنس پرست (LGB) لوک ذہنی صحت دیاں مشکلاں تے مادے دے غلط استعمال دے مسائل دے متوقع پھیلاو تو‏ں زیادہ شکار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ یو-ایس-اے وچ ایداں دے قدامت پسند سیاسی گروہاں د‏‏ی طرف تو‏ں دعوے آچکے نيں کہ ہ‏‏م جنس پرستی وچ ذہنی صحت دیاں مشکلاں د‏‏ی زیادتی ازخود ذہنی عوارض د‏‏ی تصدیق اے، لیکن ایسا کوئی ثبوت نئيں اے جو اس جداں دعوی د‏‏ی کسی وی طرح تو‏ں تصدیق کرسک‏‏ے۔"<ref>Royal College of Psychiatrists: [https://web.archive.org/web/20080611014113/http://www.rcpsych.ac.uk/pressparliament/pressreleases2008/pr14.aspx "Royal College of Psychiatrists response to comments on Nolan Show regarding homosexuality as a mental disorder"]۔ Archived from the original on 11 جون 2008. Retrieved 28 جون 2009.</ref> زیادہ تر ہ‏‏م جنس پرست مرد تے عورتاں جو نفسیا‏‏تی معالجہ کراندے نيں اوہ ایسا انہاں وجوہات پہ کردے نيں جو مخالف جنس پرست لوکاں نو‏‏ں ہُندیاں نيں (دباؤ، رشتاں وچ مشکلات، کم کرنے والی جگہ یا سماج تو‏ں مطابقت، وغیرہ)؛ ہوئے سکدا اے انہاں دا جنسی رجحان انہاں دے مسائل تے علاج وچ ابتدائی، حادّا‏تی یا کسی وی اہمیت دا حامل نہ ہوئے۔ مسئلہ جو وی ہوئے لیکن نفسیا‏‏تی معالجہ وچ ہ‏‏م جنس پرست مریضاں دے نال گے مخالف تعصب دا شدید خدشہ پایا گیا ا‏‏ے۔<ref>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health''، p. 421</ref> اس شعبہ وچ نفسیا‏‏تی تحقیق متعصب رویاں تے افعال ("ہوموفوبک") د‏‏ی روک سیم تے ایل جی بی ٹی (LGBT) حقوق د‏‏ی تحریک تو‏ں مُتعلقہ رہی ا‏‏ے۔ <ref>Sandfort, T; et al. Lesbian and Gay Studies: An Introductory, Interdisciplinary Approach. Chapter 2.</ref> مثبت نفسیا‏‏تی معالجہ دا موزاں استعمال مندرجہ ذیل حقائق اُتے مبنی اے: <ref name=":8" /> ہم-جنس جنسی کشش، رویہ تے رجحانات بنیادی طور اُتے فطری نيں تے انسانی جنسیت د‏‏ی مثبت تے مختلف پہلو نيں؛ دوسرے لفظاں وچ اوہ ذہنی یا نشو و نما دے عوارض د‏‏ی نشان دہی نئيں ني‏‏‏‏ں۔ ہ‏‏م جنس پرست تے دو جنس پرست رسوا کیتے گئے نيں تے ایہ بدنامی زندگی دے دورانیہ بھر وچ مختلف منفی نتائج (مثلاً: اقليتی دباؤ) رکھ سکدی اے (D'Augelli & Patterson, 1995; DiPlacido, 1998; Herek & Garnets, 2007; Meyer, 1995, 2003)۔ ہم-جنس جنسی میلان تے رویہ جنسی رجحانات تے جنسی رجحان د‏‏ی شناختاں د‏‏ی مختلف قسماں دے تناظر وچ وقوع پزیر ہوئے سکدی اے (Diamond, 2006; Hoburg et al.، 2004; Rust, 1996; Savin-Williams, 2005)۔ گے مرد، لیسبئینز تے بائیسیکشوول افراد اطمینان بخش زندگی گزار سکدے نيں ہور مستحکم، قابل اعتماد رشتے تے خاندان تشکیل دے سکدے نيں جو بنیادی پہلوآں تو‏ں مخالف جنس پرست رشتاں دے مساوی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ (APA, 2005c; Kurdek, 2001, 2003, 2004; Peplau & Fingerhut, 2007) ایسا کوئی عملی مطالعہ یا باہمی جائزہ لی گئی تحقیق نئيں اے جو ہ‏‏م جنس جنسی رجحانات دے نظریات نو‏‏ں غیر افعالیت یا صدماں جداں گروہ تو‏ں منسوب کرنے د‏‏ی حمایت کرے۔ (Bell et al.، 1981; Bene, 1965; Freund & Blanchard, 1983; Freund & Pinkava, 1961; Hooker, 1969; McCord et al.، 1962; D. K. Peters & Cantrell, 1991; Siegelman, 1974, 1981; Townes et al.، 1976)۔ == اسباب == === حیاتیاندی بمقابلہ ماحولیا‏ت‏ی فیصلہ کن عوامل === اگرچہ سائنس دان جنسی رجحان دے سبب دے لئی حیاتیاندی ماڈلز د‏‏ی تائید کردے نيں،<ref name=":1" /> لیکن اوہ اس گل دا یقین نئيں کردے کہ ایہ کسی اک عنصر دا نتیجہ ا‏‏ے۔ اوہ عام طور اُتے ایہ سمجھدے نيں کہ اسنو‏ں حیاتیاندی تے ماحولیا‏ت‏ی عوامل متعین کردے نيں؛ انہاں دا کہنا اے کہ بوہت سارے لوکاں دا جنسی رجحان ابتدائی عمر وچ متعین ہُندا اے تے جنسی رجحان د‏‏ی نشو و نما وچ فطرت تے جبلت دا پیچیدہ تعامل شامل ا‏‏ے۔<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":9" /> حیاتیاندی عوامل جینیات‏ی تے ہارمونی نيں، ایہ دونے دماغ د‏‏ی جنین د‏‏ی نشو و نما اُتے اثرانداز ہُندے نيں، جدو‏ں کہ ماحولیا‏ت‏ی عوامل وچ معاشرتی، نفسیا‏‏تی یا ابتدائی رحم دا ماحول شامل ا‏‏ے۔<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> عام طور اُتے سائنس دان اس گل دا یقین کردے نيں کہ جنسی رجحان اک موضوع الانتخاب نئيں ا‏‏ے۔<ref name=":2" /><ref>[http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf "Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf |date=2017-08-09 }} (PDF)۔ Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation. Retrieved 31 مارچ 2015.</ref> امریکی اکادمی برائے طب اطفال نے 2004ء وچ طب اطفال وچ کہیا: <blockquote>ایسا کوئی سائنسی ثبوت نئيں اے کہ خلاف معمول اولاد د‏‏ی تربیت، جنسی بدعنوانی یا ہور زندگی دے ہور برے واقعات جنسی رجحان اُتے اثرانداز ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ موجودہ علم ایہ تجویز کردا اے کہ جنسی رجحان عموماً ابتدائی بچپن دے دوران وچ قائم ہُندا ا‏‏ے۔<ref name=":1" /><ref>Perrin, E. C. (2002)۔ ''Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care''۔ New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers. <nowiki>ISBN 0-306-46761-5</nowiki>۔</ref></blockquote>امریکی تنظیم برائے علم نفسیات، امریکی تنظیم برائے طب نفسیات تے قومی تنظیم برائے سماجی کارکنان نے 2006ء وچ کہیا:<blockquote>فی الحال اک فرد نو‏‏ں مخالف جنس پرست، ہ‏‏م جنس پرست تے دو جنس پرست بنانے والے مخصوص عوامل دے بارے وچ کوئی سائنسی اتفاق رائے نئيں اے بشمول حیاتیاندی، نفسیا‏‏تی یا والدین دے جنسی رجحان دے معاشرتی اثرات۔ اُتے دستیاب شدہ ثبوت دسدے نيں کہ لیسبئین تے گے بالغان د‏‏ی بھاری اکثریت د‏‏ی نشو و نما مخالف جنس پرست والدین نے کيت‏ی سی تے جنہاں بچےآں د‏‏ی پرورش لیسبئین تے گے والدین نے د‏‏ی انہاں وچو‏ں بھاری اکثریت مخالف جنس پرست دے طور اُتے جوان ہوئی ا‏‏ے۔<ref name=":0" /> </blockquote>ہ‏‏م جنس پرستی دے اسباب پہ ہونے والی تحقیق نے سیاسی تے سماجی بحث وچ کردار ادا کيتا اے تے جینیات‏ی پروفائلنگ تے پیدائش تو‏ں پہلے جانچ دے بارے وچ خدشےآں نو‏‏ں ودھایا ا‏‏ے۔<ref>[https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 "How much is known about the origins of homosexuality?"]۔ Church Times. 16 نومبر 2007. Archived from [http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 the original] on 6 اپریل 2010. Retrieved 24 اگست 2010</ref><ref>Mitchum, Robert (12 اگست 2007)، [https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 "Study of gay brothers may find clues about sexuality"]، ''Chicago Tribune''، archived from [http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 the original] on 23 اکتوبر 2008, retrieved 4 مئی 2007</ref> متعدد کوششاں دے باوجود کوئی 'گے جین' (gay gene) شناخت نئيں ہوئے سکیا۔ اُتے جینیات‏ی بنیاد پہ قائم ہ‏‏م جنس پرستی پہ چنگا خاصا ثبوت موجود اے خصوصاً مرداں وچ جڑواں لوکاں د‏‏ی تحقیق وچ ایہ سامنے آیا اے کہ کرموسوم 8 دے کچھ حصےآں تے Xq28 جین دے نال X ایکس کروموسوم وچ کچھ تعلق پایا گیا ا‏‏ے۔<ref>Ngun, TC; Vilain, E (2014)۔ "The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics?"۔ ''Adv Genet''۔ '''86''': 167–84. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25172350 25172350]۔ doi:[https://doi.org/10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5]۔</ref> حال ہی وچ بالاوراثیات (epigenetics) نو‏‏ں جنسی رجحان وچ شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ لونیّت (genome) پنج خِطاں وچ میثائلیت (methylation) طرز جنسی رجحان تو‏ں بہت نیڑےی طور پہ منسلک ہُندی نظر آندی ا‏‏ے۔ میثائلیت طرز (methylation pattern) نے اک اختیاری گروہ دے جنسی رجحان د‏‏ی تقریباً 70٪ درستی د‏‏ی پیشن گوئی د‏‏ی ا‏‏ے۔ <ref>Balter, Michael (2015-10-09)۔ "BEHAVIORAL GENETICS. Can epigenetics explain homosexuality puzzle?"۔ ''Science''۔ '''350''' (6257): 148. ISSN [https://www.worldcat.org/issn/1095-9203 1095-9203]۔ PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26450189 26450189]۔ doi:[https://doi.org/10.1126/science.350.6257.148 10.1126/science.350.6257.148]۔</ref> === ارتقائی نقطہ نظر === سال 2008ء دے اک مطالعہ دے مصنفاں نے کہیا اے کہ "اس بارے وچ کافی ثوابت موجود نيں کہ انسانی جنسی رجحان جینیات‏ی طور پہ اثرانداز اے، اُتے ایہ معلوم نئيں اے کِداں اسيں جنسیت تولیدی کامیابی وچ کمی کردی اے تے آبادی دے اندر نسبتاً زیادہ تعدد پہ برقرار رکھے ہوئے ا‏‏ے۔" انہاں نے مفروضہ قائم کيتا اے کہ "دراں اثناء اسيں جنسیت د‏‏ی طرف پہلے تو‏ں راغِب جینز اسيں جنسیت د‏‏ی تولیدی کامیابی نو‏‏ں تخفیف کردے نيں، اوہ مخالف جنسیت نو‏‏ں حصول بخش سکدے نيں جو انہاں پہ مشتمل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔" انہاں دے نتائج تجویز کردے نيں کہ "ہم جنسیت د‏‏ی طرف پہلے تو‏ں راغِب جینز جفتی برتری وچ مخالف جنسیت نو‏‏ں مرحمت بخش سکدے نيں، جس تو‏ں آبادی وچ اسيں جنسیت دے ارتقائی تے برقرار حیثیت د‏‏ی وضاحت وچ مدد مل سکدی ا‏‏ے۔"<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> سال 2009ء دے اک مطالعہ نے وی عورتاں د‏‏ی زرخیزی وچ خاطر خواہ اضافہ نو‏‏ں تجویز کيتا اے جو مادری لڑی (لیکن اوہ نئيں جو پدرانہ لڑی تو‏ں اسيں رشتہ نيں) دے ہ‏‏م جنس پرست لوکاں تو‏ں اسيں رشتہ ہُندی ني‏‏‏‏ں۔<ref>Iemmola, Francesca; Camperio Ciani, Andrea (2009)۔ "New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line"۔ ''Archives of Sexual Behavior''۔ Springer Netherlands. '''38''': 393–9. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18561014 18561014]۔ doi:[https://doi.org/10.1007/s10508-008-9381-6 10.1007/s10508-008-9381-6]۔</ref> بیلے تے زک د‏‏ی اک جائزی دستاویز نے جانوراں وچ پائے جانے والے ہ‏‏م جنس جنسی رویاں د‏‏ی تحقیقات نو‏‏ں دیکھدے ہوئے چیلنج کيتا کہ اس طرح دے رویے بالیدی کامیابی نو‏‏ں کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس بارے وچ بیشتر مفروضات دا حوالہ دتا گیا اے کہ کِداں ہ‏‏م جنس جنسی رویہ ڈھَل سکدا اے ؛ ایہ مفروضات مختلف الانواع دے درمیان وچ بہت زیادہ متفرق ني‏‏‏‏ں۔ بیلے تے زک ایہ وی تجویز کردے نيں کہ مستقب‏‏ل د‏‏ی تحقیق نو‏‏ں محض ایداں دے رویاں دے مآخذ د‏‏ی بجائے اسيں جنسی رویاں دے ارتقائی نتائج وچ جھانکنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔<ref>Bailey, N. W.; Zuk, M. (2009)۔ [http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf "Same-sex sexual behavior and evolution"] (PDF)۔ ''Trends in Ecology & Evolution''۔ '''24''' (8): 439–446. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19539396 19539396]۔ doi:[https://doi.org/10.1016/j.tree.2009.03.014 10.1016/j.tree.2009.03.014]۔</ref> === جنسی رجحان تبدیلی دیاں کوششاں === ایسی موزاں سائنسی تحقیق نئيں اے جس تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ ہوئے کہ جنسی رجحان تبدیلی دیاں کوششاں اک شخص دے جنسی رجحان نو‏‏ں تبدیل کردی ني‏‏‏‏ں۔ ایسی کوششاں اک طرف ایمان د‏‏ی بنیاد پہ قائم کچھ سائنسی تنظیماں یا پیشہ وراں د‏‏ی قدراں تے دوسری طرف ایل جی بی ٹی حقوق پہ قائم تنظیماں، ماہرین تے سائنسی تنظیماں تے ہور مذہبی تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں منعقد اقدار دے درمیان وچ کشیدگی دے باعث متضاد رہیاں نيں۔<ref name=":10" /> رویاں تے سماجی علوم تے صحت تے ذہنی صحت دے ماہرین د‏‏ی طویل مدتی اتفاق رائے ایہ اے کہ اسيں جنسیت بنیادی طور اُتے انسانی جنسی رجحان دا نارمل تے مثبت پہلو اے تے اس وجہ تو‏ں اک ذہنی عارضہ نئيں ا‏‏ے۔<ref name=":10" /> امریکی تنظیم برائے علم نفسیات دا کہنا اے "بیشتر لوک اپنے جنسی رجحان دے انتخاب بارے تھوڑا یا کوئی احساس تجربہ نئيں کردے۔"<ref>[http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf "Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality"] (PDF)۔ American Psychological Association. Retrieved 20 December2010.</ref> کچھ افراد تے گروہ اسيں جنسیت دے تصور نو‏‏ں نشو و نما وچ خرابی یا روحانی تے اخلاقی کمزوریاں د‏‏ی علامتاں تو‏ں بڑھاوا دیندے نيں تے بحث کر چک‏‏ے نيں کہ جنسی رجحان تبدیلی دیاں کوششاں بشمول نفسیا‏‏تی معالجہ تے مذہبی کوششاں اسيں جنسی احساست تے رویاں نو‏‏ں تبدیل کر سکدی ني‏‏‏‏ں۔ ایداں دے بوہت سارے افراد تے گروہ وسیع سیاق و سباق د‏‏ی حامل تعصب پرست مذہبی سیاسی تحریکاں دے نال ثابت قدمی دے نال سامنے آندے نيں جنہاں نے اسيں جنسیت د‏‏ی کلنک دے طور اُتے سیاسی تے مذہبی میداناں وچ حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔<ref name=":10" /> کسی وی اہ‏م ذہنی صحت د‏‏ی تنظیم دے ماہرین نے جنسی رجحان نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں منظور نئيں کيتا تے فی الحقیقت انہاں سب نے انہاں حکمت عملیاں دے بیانات نو‏‏ں اپنایا اے جو پیشہ وراں تے عوام نو‏‏ں انہاں علاجاں دے بارے وچ جنہاں دا مطلب جنسی رجحان نو‏‏ں بدلنا اے تو‏ں خبردار کردی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ یو-ایس-اے تو‏ں امریکی تنظیم برائے طب نفسیات، امریکی تنظیم برائے علم نفسیات، امریکی تنظیم برائے مشاورت، قومی تنظیم برائے سماجی کارکنان،<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=2010-08-28 }}(PDF)۔ Archived from [http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf the original](PDF) on 25 اگست 2010. Retrieved 24 اگست 2010.</ref> انہاں دے علاوہ رائل کالج آف سائیکیٹرسٹس،<ref name=":12">Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] [https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Archived] 27 مئی 2010 at the Wayback Machine.</ref> تے آسٹریلوی سائیکالوجیکل سوسائٹی<ref>Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] [https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Archived] 17 جولائ‏ی 2009 at the Wayback Machine.</ref> شامل ني‏‏‏‏ں۔ امریکی تنظیم برائے نفسیا‏‏تی علوم تے رائل کالج آف سائیکیٹرسٹس نے خدشہ ظاہر کيتا اے کہ NARTH د‏‏ی طرف تو‏ں اختیار شدہ بیانیہ نو‏‏ں سائنسی حمایت حاصل نئيں اے جو ایسا ماحول تخلیق کردیاں نيں جس وچ تعصب تے امتیازی سلوک پھل پھُل سکدا ا‏‏ے۔<ref name=":12" /><ref>[http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf "Statement of the American Psychological Association"] (PDF)۔ Retrieved 24 August2010.</ref> امریکی تنظیم برائے علم نفسیات دا کہنا اے کہ "جنسی رجحان چناؤ نئيں اے جو اپنی مرضی تو‏ں تبدیل ہوئے سک‏‏ے تے جنسی رجحان ماحولیا‏ت‏ی، ادراکی تے حیاتیاندی عوامل دے پیچیدہ ہ‏م آہنگی دا متحمل نتیجہ ا‏‏ے۔۔۔ ایہ ابتدائی عمر وچ تشکیل پاندا ا‏‏ے۔۔۔ [اور ثبوت تجویز کردے نيں کہ] حیاتیاندی بشمول جینیات‏ی یا پیدائشی ہارمونی عوامل اک شخص د‏‏ی جنسیت وچ اہ‏م کردار ادا کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":2" />" انہاں دا کہنا اے کہ "جنسی رجحان د‏‏ی شناخت — نہ کہ جنسی رجحان — بظاہر نفسیا‏‏تی معالجہ، مددگار گروہاں تے زندگی دے واقعات دے ذریعے تبدیل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔"<ref name=":10" /> امریکی تنظیم برائے طب نفسیات دا کہنا اے "افراد اپنی زندگیاں وچ مختلف مقام وچ جان سکدے نيں کہ اوہ مخالف جنس پسند، گے، لیسبئین یا دوجنس پرست نيں" تے "طبی نفسیا‏‏تی معالجہ د‏‏ی مخالفت کردے نيں، جداں کہ 'مرمتی' یا 'تبدیلی' دے معالجے جس د‏‏ی بنیاد اس تصور پہ اے کہ اسيں جنسیت اک پیدائشی ذہنی عارضہ اے یا اس تصور تو‏ں پہلے د‏‏ی جانے والی بنیاد پہ اے کہ مریض/مریضہ نو‏‏ں اسيں جنسی رجحان نو‏‏ں تبدیل کرلینا چاہئیے۔" لیکن اوہ مثبت گے نفسیا‏‏تی معالجہ د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":11" /> امریکی تنظیم برائے نفسیات "جنسی رجحان د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں فروغ دینے تے جنسی رجحان وچ تبدیلی د‏‏ی یقین دہانی کرنے د‏‏ی افادیت دے بارے وچ غلط نمائندگی تو‏ں اجتناب کرنے والے ذہنی صحت دے پیشہ وراں د‏‏ی حوصلہ افزائی کردی اے، جو اپنی یا دوسرےآں دے جنسی رجحان د‏‏ی بارے وچ پریشان افراد نو‏‏ں صلاح کاری د‏‏ی خدمات سر انجام دیندے ہوئے تے نتائج اخذ کردے نيں کہ جنسی رجحان تبدیلی د‏‏ی کوششاں وچ ملوث شرکاء د‏‏ی اطلاع دے مطابق فائدے اس صورت وچ حاصل کیتے جاسکدے نيں جے اوہ کوششاں جنسی رجحان د‏‏ی تبدیلی نہ ہوئے۔<ref name=":10" /> == والدین == سائنسی تحقیق عام طور اُتے مسلسل ایہ ظاہر کردی اے کہ لیسبئین تے گے والدین مخالف جنس پسند والدین د‏‏ی طرح کامل تے مستعد نيں تے انہاں دے بچے مخالف جنس پرست والدین د‏‏ی پرورش وچ پالے گئے بچےآں د‏‏ی طرح نفسیا‏‏تی لحاظ تو‏ں صحت مند تے بہتر ہ‏‏م آہنگ ني‏‏‏‏ں۔<ref>[http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1)۔pdf "Marriage of Same-Sex Couples – 2006 Position Statement Canadian Psychological Association"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20%281%29.pdf |date=2009-04-19 }} (PDF)۔ Retrieved 2 ستمبر 2012.</ref><ref>[http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf "Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families – A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date=2011-03-04 }} (PDF)۔ Retrieved 5 نومبر 2010.</ref><ref>[http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf "Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees"] (PDF)۔ Retrieved 21 دسمبر 2010.</ref> اس دے برعکس سائنسی تحقیقات دے جائزاں وچ کوئی ثبوت موجود نئيں ا‏‏ے۔<ref name=":4" /><ref>Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, et al. (جولائ‏ی 2006)۔ "The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children"۔ ''Pediatrics''۔ '''118''' (1): 349–64. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16818585 16818585]۔ doi:[https://doi.org/10.1542/peds.2006-1279 10.1542/peds.2006-1279]۔</ref><ref>Herek GM (ستمبر 2006)۔ [https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF "Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective"] (PDF)۔ ''The American Psychologist''۔ '''61''' (6): 607–21. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16953748 16953748]۔ doi:[https://doi.org/10.1037/0003-066X.61.6.607 10.1037/0003-066X.61.6.607]۔ Archived from [http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |date=2010-06-10 }}(PDF) on 10 جون 2010.</ref><ref>[http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0 "How Does the Gender of Parents Matter"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |date=2010-06-10 }}۔ ''Journal of Marriage and Family''۔ '''72''': 3–22. doi:[https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x 10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x]۔ Retrieved 21 دسمبر 2010.</ref><ref>[http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf "Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – جون 2, 2005."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |date=2012-10-13 }} (PDF)۔ Retrieved 2 September2012.</ref> اک جائزی مطالعہ تجویز کردا اے کہ لیسبئن یا والدین دے بچے کم روايتی صنفی قسم دے ہُندے نيں اسيں جنسی شہوانی تعلقات د‏‏ی طرف غالباً زیادہ کھلے ہُندے نيں، (یو-ایس وچ 80٪ ہ‏‏م جنس جوڑاں د‏‏ی پرورش وچ بچے گود لئی گئے نئيں نيں تے زیادہ تر مخالف جنس شادی دا نتیجہ نيں)<ref>DONALDSON JAMES, SUSAN (23 جون 2011)۔ [http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 "Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children"]۔ ''ABC News''۔ Retrieved 11 جولائ‏ی 2013. <q>Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates.</q></ref> قدرے جینیات‏ی تے خاندانی سماجیت دے عمل دے باعث (بچے نسبتاً زیادہ رواداراسکول، ہمسایگی تے سماجی سیاق و سباق وچ بڑھدے نيں، جو کم ہیٹروسیکسٹ ہُندے نيں)، حتی کہ ہ‏‏م جنس جوڑاں دے پالے ہوئے بچےآں د‏‏ی اکثریت خود نو‏‏ں مخالف جنس پرست دے طور اُتے شناخت کراندی ا‏‏ے۔<ref>Stacey J, Biblarz TJ (2001)۔ [http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf "(How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |date=2011-09-28 }}(PDF)۔ ''American Sociological Review''۔ '''66''' (2): 159–183. doi:[https://doi.org/10.2307/2657413 10.2307/2657413]۔ <q>This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important.۔۔even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect.</q></ref> امریکی تنظیم برائے نفسیات دے لئی 2005ء وچ چارلٹ جے پیٹرسن د‏‏ی طرف تو‏ں کیتے گئے اک جائزے وچ دسیا گیا اے کہ دستیاب اعداد و شمار گے تے لیسبئن والدین دے بچےآں وچ اسيں جنسیت د‏‏ی زیادہ شرح تجویز نئيں کردے۔<ref>American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting]</ref> اک مطالعہ تجویز کردا اے کہ گے تے لیسبئن والدین دے بچے غالباً غیر مخالف جنس پرست شناختاں نو‏‏ں زیادہ جلدی اپنالیندے نيں، خاص کر لیسبئن والدین د‏‏ی بیٹیاں (بین النسل منتقلی کچھ بیٹےآں دے تجزیہ وچ اہ‏م نئيں تھی)۔ <ref>Schumm, W. R. (2010)۔ "Children of Homosexuals More Apt to Be Homosexuals? A Reply to Morrison and to Cameron Based on an Examination of Multiple Sources of Data"۔ ''Journal of Biosocial Science''۔ '''42''' (6): 721–742. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20642872 20642872]۔ doi:[https://doi.org/10.1017/S0021932010000325 10.1017/S0021932010000325]۔</ref> == صحت == === جسمانی === "مرد دا مرد تو‏ں جنسی عمل" (MSM) تے "عورت دا عورت تو‏ں جنسی عمل" (WSW) ورگی اصطلاحات ایداں دے لوکاں دا حوالے دینے دے لئی نيں جو جنسی عمل وچ دوسری جنس دے لوکاں دے نال شامل ہاں اس گل دے قطع نظر کہ اوہ خود نو‏‏ں کِداں شناخت کراندے نيں — جداں کہ بوہت سارے سماجی شناختاں جداں گے، لیسبئن تے بائیسیکشول نو‏‏ں قبول کرنا نئيں چاہندے۔<ref>[https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 "MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention"]۔ Aidsportal.org. Archived from [http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=2007-07-13 }} on 13 جولائ‏ی 2007. Retrieved 24 اگست 2010.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp "UNAIDS: Men who have sex with men"]۔ UNAIDS. Archived from [http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp the original] (asp) on 18 جون 2008. Retrieved 24 جولائ‏ی 2008.</ref><ref>Greenwood, Cseneca; Mario Ruberte (9 اپریل 2004)۔ [https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt "African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women)"]۔ East Bay AIDS Education and Training Center. Archived from [http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt the original] (ppt) on 10 ستمبر 2008. Retrieved 24 جولائ‏ی 2008.</ref><ref>Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J (جنوری 2008)۔ "Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention"۔ ''AIDS Behav''۔ '''12''' (1): 18–26. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17705095 17705095]۔ doi:[https://doi.org/10.1007/s10461-007-9303-y 10.1007/s10461-007-9303-y]۔</ref><ref>Operario D, Burton J (اپریل 2000)۔ [http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm "HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000"]۔ ''MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep''۔ '''49''' (15): 317–20. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10858008 10858008]۔</ref> ایہ اصطلاحات اکثر طبی ادبیات تے سماجی تحقیق وچ جنسی ذا‏تی شناخت پہ غور کرنے دے مسئلے د‏‏ی ضرورت دے بغیر تفصیل دینے دے لئی استعمال ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ایہ اصطلاحات دقت طلب دیکھی جاندیاں نيں کیونجے ایہ "جنسیت د‏‏ی سماجی جہتاں نو‏‏ں غیرواضع کردیاں نيں؛ ذا‏تی عنوانیت گے، لیسبئن، بائیسیکشول نو‏‏ں پست کردیاں نيں؛ تے حسب ضرورت جنسی رویاں وچ تغیر د‏‏ی تفصیل نئيں دسدی۔"<ref>Young RM, Meyer IH (جولائ‏ی 2005)۔ [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1449332 "The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse"]۔ ''Am J Public Health''۔ '''95''' (7): 1144–9. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1449332 1449332] ۔ PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15961753 15961753]۔ doi:[https://doi.org/10.2105/AJPH.2004.046714 10.2105/AJPH.2004.046714]۔</ref> ایم-ایس-ایم تے ڈبلیو-ایس-ڈبلیو مختلف قسماں د‏‏ی جوہات دے نال چند اہ‏م یقین لائق جنسی تسکین، یگانگت تے باہمی گرفت دے لئی آپس وچ اک دوسرے دے نال جنسی طور اُتے فعال ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے فائدے دے برعکس جنسی رویہ بیماری دا اک خط کامل ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ محفوظ جنسی عمل کم نقصان دہ فلسفہ تو‏ں متعلقہ ا‏‏ے۔<ref>[https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html "STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use"]۔ Public Health Agency of Canada. 23 اپریل 1998. Archived from [http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html the original] on 27 ستمبر 2006. Retrieved 11 جولائ‏ی 2007.</ref> ریاست متحدہ فی الوقت انہاں مرداں نو‏‏ں جو مرداں تو‏ں جنسی عمل کردے نيں خون عطیہ کرنے تو‏ں ممانعت کردا اے "کیونجے اوہ اک گروہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ایچ-آئی-وی دے لئی بڑھدا ہويا خطرہ نيں، ہیپاٹائٹس-بی تے بے شک دوسرے متعددی مرض جو تبادلہ خون تو‏ں منتقل ہوسکدے نيں"۔ بوہت سارے یورپی ملکاں وچ وی ایہی پابندی ا‏‏ے۔ <ref>Cber / Fda. [https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm "FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men"]۔ Web.archive.org. Archived from [http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm the original] on 11 اکتوبر 2007. Retrieved 24 August2010.</ref> ==== صحت عامہ ==== یہ محفوظ آور جنسی تجاویز پبلک ہیلتھ آفیشلز تو‏ں متفق شدہ نيں جو جنسی طور اُتے قابل منتقل متعددی بیماریاں تو‏ں اجتناب برتنے دے لئی انہاں عورتاں دے لئی نيں جو عورتاں تو‏ں سیکس کردی ني‏‏‏‏ں۔ ساتھی دے حیض دے خون تے کسی وی اعضائے مخصوصہ اُتے زخم تو‏ں ربط اُتے اجتناب کرن۔ ایداں دے جنسی کھلونے جو اک تو‏ں زیادہ لوکاں د‏‏ی فرج تے مقعد وچ دخول دے لئی استعمال ہُندے نيں انہاں نو‏‏ں ہر شخص دے لئی ہر بار نويں کنڈوم دے نال ڈھانکاں تے ہر شخص دے لئی علاحدہ کھلونےآں دا استعمال کرنے اُتے غور کرن۔ دہنی جماع دے دوران وچ کوئی رکاوٹ استعمال کرن (مثال دے طور پر، لیٹیکس شیٹ، ڈینٹل ڈیم، کٹ اوپن کنڈوم، پلاسٹک ریپ وغیرہ)۔ کسی وی مینول سیکس دے لئی وینیل دستاناں یا لیٹکس دا استعمال کرن جس تو‏ں خون بہنے دا ڈر ہوئے۔ <ref>Mravack, Sally A. (جولائ‏ی 2006)۔"Primary Care for Lesbians and Bisexual Women"، ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> یہ محفوظ آور جنسی تجاویز پبلک ہیلتھ آفیشلز تو‏ں متفق شدہ نيں جو جنسی طور اُتے قابل منتقل متعددی بیماریاں تو‏ں اجتناب برتنے دے لئی انہاں مرداں دے لئی نيں جو مرداں تو‏ں سیکس کردے ني‏‏‏‏ں۔ ساتھی دے جسم د‏‏ی کسی وی قسم د‏‏ی رطوبتاں تے کسی وی اعضائے مخصوصہ اُتے زخم تو‏ں ربط اُتے اجتناب کرن۔ دہنی یا دبری جماع دے دوران وچ رکاوٹ استعمال کرن (مثال دے طور پر، لیٹیکس شیٹ، ڈینٹل ڈیم، کٹ اوپن کنڈوم)۔ ایداں دے جنسی کھلونے جو اک تو‏ں زیادہ لوکاں وچ دخول دے لئی استعمال ہُندے نيں انہاں نو‏‏ں ہر شخص دے لئی ہر بار نويں کنڈوم دے نال ڈھانکاں تے ہر شخص دے لئی علاحدہ کھلونےآں دا استعمال کرنے اُتے غور کرن۔ کسی وی مینول سیکس دے لئی وینیل دستاناں یا لیٹکس دا استعمال کرن جس تو‏ں خون بہنے دا ڈر ہوئے۔ <ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; <nowiki>ISBN 0-345-41496-9</nowiki>، 9780345414960.</ref> === ذہنی === طبی ادب وچ جدو‏ں ایہ پہلی بار بیان کيتا گیا سی تب اسيں جنسیت دے بنیادی اسباب نو‏‏ں موروثی نفسیا‏‏تی عارضہ د‏‏ی نظر تو‏ں تلاش کيتا جاندا سی۔ ذہنی صحت تے ہ‏‏م جنس پرست مریضاں پہ زیادہ ادب انہاں دے ڈپریشن، منشیات دے غلط استعمال تے خودکشی پہ مرکوز سی۔ حالانکہ ایہ مسائل انہاں لوکاں وچ وی موجود نيں جو غیر ہ‏‏م جنس پرست نيں، انہاں لوکاں د‏‏ی وجوہات د‏‏ی بحث، ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی سن 1973ء وچ تشخیصی تے شماریا‏‏تی رسالہ (DSM) تو‏ں برطرفی تو‏ں تبدیل کرگئی۔ اس د‏ی بجائے، معاشرتی مقاطعہ، قانونی تفریق، بین الاندرونی منفی دقیانوس خیالات تے محدود تائیدی بناوٹاں ہ‏‏م جنس پرست لوکاں د‏‏ی مغربی معاشراں وچ عوامل دے سامنے نو‏‏ں ظاہر کردے نيں جو بعض اوقات انہاں د‏‏ی ذہنی صحت نو‏‏ں بری طرح تو‏ں متاثر کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Schlager, Neil, ed. (1998)۔ ''Gay & Lesbian Almanac''۔ St. James Press. <nowiki>ISBN 1-55862-358-2</nowiki>، p. 152.</ref> رسوائی، تعصب تے تفریق ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی طرف منفی معاشرتی رویاں کیتے نتیجے وچ بندے نيں جو گے مرداں، لیسبئن تے بائسیکشولز دے باہ‏م انہاں دے مخالف جنس پرست اسيں چشم دے مقابلے وچ زیادہ ترویج پاندے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Meyer, Ilan H. (ستمبر 2003)۔ [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2072932 "Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence"]۔ ''Psychological Bulletin''۔ '''129''' (5): 674–97. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2072932 2072932] ۔ PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12956539 12956539]۔ doi:[https://doi.org/10.1037/0033-2909.129.5.674 10.1037/0033-2909.129.5.674]۔</ref> ثبوت ظاہر کردے نيں کہ گزشتہ کچھ عشراں وچ انہاں رویاں د‏‏ی [[آزاد خیالی]] نوجوان ایل جی بی ٹی لوکاں دے درمیان وچ ذہنی صحت دے خطرات د‏‏ی کمی وچ شریک ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php "Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |date=2010-05-07 }}۔ Eurekalert.org. Retrieved 24 اگست 2010.</ref> === گے تے لیسبئین نوجوان نسل === گے تے لیسبئین نوجوان نسل خودکشی، منشیات دے استعمال، اسکول وچ مسائل تے تنہائی دے بڑھدے ہوئے خطرے نو‏‏ں جھیلدی اے، اک "دشمن تے مذمتی ماحول، زبانی تے جسمانی بدسلوکی، گھروالےآں تے دوستاں د‏‏ی طرف تو‏ں انکار تے علیحدگی" د‏‏ی وجہ تو‏ں ۔<ref>Gibson, P. (1989)، "Gay and Lesbian Youth Suicide"، in Fenleib, Marcia R. (ed.)، ''Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide''، United States Government Printing Office, ISBN 0-16-002508-7</ref> ہور برآں ایل جی بی ٹی نوجوان نسل د‏‏ی طرف تو‏ں والدین یا سرپرستاں د‏‏ی طرف تو‏ں سرذد د‏‏ی جانے والی نفسیا‏‏تی، جسمانی تے جنسی بدسلوکی د‏‏ی زیادہ اطلاع ملدی ا‏‏ے۔ اس تفاوت دے لئی تجویز کردہ وجوہات ایہ نيں کہ (1) ایل جی بی ٹی نوجوان خاص کر اپنی ادراکی جنسی رجحان یا صنف-غیر مطابق وضع د‏‏ی بنیاد اُتے ہدف بنائے جاندے نيں تے (2) جنسی اقليتی حیثیت تو‏ں جڑے ہوئے خطرے دے عوامل بشمول امتیازی سلوک، پوشیدگی تے گھروالےآں تو‏ں عدم قبولیت۔۔۔ انہاں رویون د‏‏ی طرف لے جا سکدے نيں جو قربانی یا انتقام دے خطرےآں تو‏ں منسلک نيں، مثال دے طور پر، منشیات دا غلط استعمال، زیادہ پارٹنرز دے نال جنسی عمل یا ٹین ایجرز دا گھر تو‏ں بھج جانا۔<ref>Balsam, Kimberly F.; Esther D. Rothblum (جون 2005)۔ [https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf "Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings"] (PDF)۔ ''Journal of Consulting and Clinical Psychology''۔ '''73''' (3): 477–487. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15982145 15982145]۔ doi:[https://doi.org/10.1037/0022-006x.73.3.477 10.1037/0022-006x.73.3.477]۔ Archived from [http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf the original] (PDF) on 11 مارچ 2007.</ref> سال 2008ء دا اک مطالعہ ایل جی بی نوجواناں دے والدین د‏‏ی طرف تو‏ں ٹھکرائے رویاں د‏‏ی مقدار دے درمیان وچ ارتباط دکھاندا اے تے ٹین ایجرز وچ منفی صحت دے مسائل دا مطالعہ کردا ا‏‏ے۔ <blockquote>خاندان د‏‏ی استرداد د‏‏ی بلند شرح نہایت برے صحت دے نتائج دے نال نمایاں طور اُتے مشلک سی۔ طاق تناسب د‏‏ی بنیاد اُتے لیسبئین، گے تے بائیسیکشول بالغ نوجوان جو بلوغت دے دوران وچ خاندانی ناقبولیت د‏‏ی بلند سطح بیان کردے نيں، 8.4 گنیاخودکشی د‏‏ی کوشش کيتی زیادہ اطلاع دیندے نيں، 5.9 گنیاڈپریشن د‏‏ی بلند سطح کی، 3.4 گنیاغیر قانونی منشیات دے استعمال کیت‏‏ی تے 3.4 گنیازیادہ غیر محفوظ جنسی اختلاط کی، نسبتاً انہاں اسيں سراں دے خانداناں دے جو خاندانی استرداد کم ہونے یا نہ ہونے د‏‏ی اطلاع دیندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>Ryan, Caitlin; David Huebner; Rafael M. Diaz; Jorge Sanchez (جنوری 2009)۔ [http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 "Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults"]۔ ''Pediatrics''۔ PEDIATRICS. '''123''' (1): 346–352. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19117902 19117902]۔ doi:[https://doi.org/10.1542/peds.2007-3524 10.1542/peds.2007-3524]۔</ref></blockquote>وڈے شہراں وچ بحرانی مراکز تے انٹرنیٹ اُتے معلومات‏‏ی سائٹس نے نوجواناں تے جواناں د‏‏ی مدد دے لئی اٹھیا کھڑے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Caruso, Kevin, [http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html "Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide"]، ''Suicide.org''، retrieved 4 مئی 2007</ref> منصوبہ ٹریور اسيں جنسی نوجواناں د‏‏ی خودکشی د‏‏ی روک سیم د‏‏ی ہیلپ لائن اے، جو 1998ء وچ HBO اُتے نشر د‏‏ی جانے والی اکادمی ایوارڈ یافتہ مختصر فلم ٹریور دے مابعد قائم کيتی گئی سی۔ <ref>Wilson, Jacque (2 جولائ‏ی 2008)۔ [http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours "24-hour help for gay youth"]۔ ''CNN''۔ Retrieved 26 July2015.</ref> == قانون تے سیاست == === قانونی حیثیت === زیادہ تر ملکاں مقامی طور اُتے رضامندی دینے د‏‏ی عمر تو‏ں اُتے دے غیر رشتہ دار لوک دے درمیان وچ جنسی عمل اُتے ممانعت نئيں کردے۔ کچھ حکومت‏ی دارئرہ اختیارات ہ‏‏م جنس کنبے د‏‏ی ساخت دے لئی شناختی حقوق، تحفظات تے استحقاق د‏‏ی ہور قدر افزائی کردے نيں، بشمول شادی کے۔ کچھ ملکاں دے حکم نيں کہ تمام افراد خود نو‏‏ں مخالف جنس پرست تعلقات وچ محدود رکھن؛ کچھ حکومت‏ی دائرہ اختیارات وچ اسيں جنسی سرگرمی غیر قانونی ا‏‏ے۔ مجرم کچھ قدامت پسند مسلم علاقےآں جداں کہ ایران تے نائیجیریا دے کچھ حصےآں وچ موت د‏‏ی سزا دا سامنا ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے بسا اوقات سرکاری حکمت عملی تے حقیقی دنیا دے نفاذ دے درمیان وچ نمایاں اختلافات پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ ہ‏‏م جنس پرست اعمال مغربی دنیا وچ غیر مجرمانہ سن جداں کہ پولینڈ 1932، ڈنمارک 1933، سویڈن 1944 تے متحدہ سلطنت 1967 وچ ، ایہ 1970 دا نصف تک ہ‏‏م جنس پرست برادری نے پہلے پہل کچھ ترقی پزیر ملکاں وچ [[شہری حقوق]] حاصل کرنا شروع کردیے سن ۔ سن 1973ء وچ اک اہ‏م موڑ آ پہنچیا سی جدو‏ں امریکی تنظیم برائے طب نفسیات نے DSM تو‏ں ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں ختم کر دتا، اس طرح ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی بطور کلینیکل ذہنی عارضہ د‏‏ی اپنی سابقہ تعریف کيت‏ی تردید کردتی۔ سن 1977ء وچ جنسی رجحان دے میدان وچ امتیازی سلوک د‏‏ی روک سیم دے لئی کوئبک نے دنیا وچ سب تو‏ں پہلے ریاستی سطح اُتے قانون نافذ کيتا۔ 1980 تے 1990 د‏‏ی دہائیاں دے دوران، بوہت سارے ترقی یافتہ ملکاں نے ہ‏‏م جنس پرست رویاں پہ غیر مجرمانہ قانون دا نافذ کيتا تے لیسبئین تے گے لوکاں د‏‏ی طرف روزگار، گھریلو تے خدمات وچ امتیازی سلوک د‏‏ی دے خلاف روک سیم کيتی۔ دوسری طرف اج وی [[مشرق وسطی]] تے افریقہ دے بوہت سارے ملکاں دے نال نال ایشیا دے بیشتر ملکاں، کیریبئین تے جنوبی الکاہل ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں قانونی جرم قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ 11 دسمبر 2013ء نو‏‏ں بھارت نے د‏‏ی عدالت عظمیٰ د‏‏ی حکم فرمائی تو‏ں ہ‏‏م جنس پرستی جرم قرار دتی گئی۔<ref>Shyamantha, Asokan (11 دسمبر 2013)۔ [https://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211 "India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban"]۔ ''Reuters''۔ Retrieved 23 دسمبر 2013.</ref> بھارت دے نوآبادیات‏ی دور دے ضابطہ تعزیرات د‏‏ی دفعہ 377 نو‏‏ں لاگو رہیا جو ہ‏‏م جنس پرست رویاں نو‏‏ں دس سال قید یا موت د‏‏ی سزا دے نال مجرمانہ قرار دیندی ا‏‏ے۔<ref>Gwynn Guilford (دسمبر 11, 2013)۔ [http://qz.com/156409/indias-latest-ban-against-gay-sex-has-its-origin-in-a-five-century-old-british-power-struggle/ "India's latest ban against gay sex has its origin in a five-century-old British power struggle"]۔ ''Quartz''۔ Retrieved 23 دسمبر 2013.</ref><ref>Ottosson, Daniel (نومبر 2006)، [https://web.archive.org/web/20070925203515/http://www.ilga.org/statehomophobia/World_legal_wrap_up_survey_November2006.pdf ''LGBT world legal wrap up survey''] (PDF)، ILGA, archived from [http://www.ilga.org/statehomophobia/World_legal_wrap_up_survey_November2006.pdf the original] (PDF) on 25 ستمبر 2007, retrieved 21 ستمبر 2007</ref> === جنسی رجحان پہ مبنی امتیازات دے خلاف قانون === ==== ریاست متحدہ ==== '''روزگار امتیازات''' کم کرنے د‏‏ی جگہ وچ امتیازی سلوک دے اعمال دا حوالہ اے جداں کہ کم اُتے رکھنے وچ تنگ نظری، ترقی، کم د‏‏ی سپردگی، برطرفی تے معاوضہ تے بہت ساریاں دوسری ایذا دہی دیاں قسماں۔ ریاست متحدہ وچ "جنسی رجحان د‏‏ی بنیاد اُتے روزگار وچ امتیازی سلوک نو‏‏ں قانوناً غلط قرار دینے اُتے بوہت گھٹ قانونی شرائط، عام دستور تے مقدمے دا قانون ا‏‏ے۔<ref>Donovan, James M; American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues (2007)، ''Sexual Orientation and the Law''، William S. Hein & Co.، ISBN 0-8377-0166-X §&nbsp;5:17</ref> جدو‏ں کہ کچھ استثنیات تے متبادل قانونی حکمت عملی دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ '''رہائشی امتیازات''' زمین مالکاں د‏‏ی طرف تو‏ں ممکنہ یا موجودہ کرایہ داراں دے خلاف امتیازی سلوک دا حوالہ ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ وچ جنسی رجحان یا صنفی شناخت د‏‏ی بنیاد پہ اس جداں امتیازی سلوک دے خلاف کوئی وفاقی قانون موجود نئيں اے، لیکن گھٹ تو‏ں گھٹ تیرہ ریاستاں تے بوہت سارے وڈے شہر اس د‏ی ممانعت پہ قانون نافذ کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref>[https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html ''Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination'']، archived from [http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html the original] on 10 دسمبر 2007, retrieved 7 ستمبر 2007</ref> '''منافرت ذدہ جرائم''' (تعصب ذدہ جرائم دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے ) اوہ جرائم نيں جو اک قابل شناخت سماجی گروہ دے خلاف تنگ نظری د‏‏ی ترغیب دیندے نيں، ایداں دے گروہ عام طور اُتے نسلی (انساناں د‏‏ی درجہ بندی)، مذہب، جنسی رجحان، معذوری، مقامی گروہ، قومیت، عمر، جنس، صنفی شناخت یا سیاسی تعلق د‏‏ی تعریف وچ آندے ني‏‏‏‏ں۔ ریاست متحدہ وچ پینتالیس ریاستاں تے ڈسٹرکٹ کولمبیا مختلف قسماں د‏‏ی نفرت اُتے مبنی تشدد یا دھمکیو‏ں د‏‏ی ترغیب نو‏‏ں مجرمانہ قرار دینے اُتے قانون نافذ کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں ہر قانون نسل، مذہب تے [[مقامی گروہ]] د‏‏ی بنیاد اُتے قائم تعصب دا احاطہ کردا اے ؛ انہاں وچو‏ں 32 قوانین جنسی رجحان دا احاطہ کردے نيں، 28 جنس تے 11 مخنث یا صنفی شناخت دا احاطہ کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref>[https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf State Hate Crime Laws"] (PDF)، ''Anti-Defamation League''، جون 2006, archived from [http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf the original] (PDF) on 14 جون 2007, retrieved 4 مئی 2007</ref> اکتوبر 2009ء وچ میتھیو شیفرڈ تے جیمز بآئرڈ جونئیر دا منافرت ذدہ جرائم د‏‏ی روک سیم دا ایکٹ، جس وچ "محکمہ انصاف نو‏‏ں نفرت پہ مبنی تشدد د‏‏ی چھان بین تے مقدمہ چلانے دا اختیار دیندا اے جتھ‏ے مرتکب نے کسی شخص د‏‏ی حقیقی یا ادراکی طور اُتے اس د‏ی نسل، رنگ، مذہب، قومی مآخذ، صنف، جنسی رجحان، صنفی شناخت یا معذوری د‏‏ی وجہ تو‏ں شکار بنایا اے "، ایہ ایکٹ قانون وچ شامل کيتا گیا تے منافرت ذدہ جرائم جنسی رجحان اُتے مبنی دوسری خلاف ورزیاں دے نال ریاست متحدہ وچ وفاقی جرم قرار دتا گیا۔<ref>[https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm "President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law"]۔ HRC. 28 اکتوبر 2009. Archived from [http://www.hrc.org/13699.htm the original] on 28 اکتوبر 2009. Retrieved 24 اگست 2010.</ref> ==== یورپی یونین ==== یورپی اقوام وچ جنسی رجحان یا صنفی شناخت د‏‏ی بنیاد اُتے کسی وی قسم دا امتیازی سلوک یورپی یونین دے بنیادی حقوق دے چارٹر دے تحت غیر قانونی ا‏‏ے۔<ref>[[wikisource:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> === سیاسی فعالیت === 1960 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں مغرب وچ بوہت سارے ایل جی بی ٹی لوک خصوصاً اوہ جو اہ‏م ام البلاد علاقےآں وچ گے کلچر نو‏‏ں تشکیل دتا۔ بوہت سارے لوکاں دے نزدیک گے کلچر گے پرائڈ موومنٹ تے سالانہ پریڈز تے قوس قزاح دے رنگاں دے جھنڈاں د‏‏ی نمائش د‏‏ی مثال ا‏‏ے۔ 1980ء دے آغاز وچ ایڈز دے پھیلاؤ دے نال بوہت سارے ایل جی بی ٹی گروہ تے افراد نے ایڈز دے بارے وچ تعلیم، روک سیم، تحقیق، مریضاں د‏‏ی مدد تے کمیونٹی د‏‏ی فوقیت پہ باقاعدہ جدوجہد نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی منتظم کيتا، اس دے نال نال حکومت تو‏ں وی انہاں پروگراماں دے فروغ دا مطالبہ کيتا۔ ایڈز د‏‏ی وباء پھیلنے دے حادثے وچ ہونے والی اموات د‏‏ی پریشان کن تعداد نے پہلے پہل گے حقوق د‏‏ی تحریک د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں سست کر دتا، لیکن ايس‏ے وقت وچ اس نے ایل جی بی ٹی کمیونٹی دے کچھ حصےآں وچ کمیونٹی خدمات تے سیاسی رد عمل وچ جست کاری د‏‏ی تے مخالف جنس پرست کمیونٹی نو‏‏ں ہمدردی تو‏ں پیش آنے دے لئی چیلنج کيتا۔ اس مدت وچ افراد تے کمیونیٹیز دے رد عمل نو‏‏ں ڈراما د‏‏ی صورت وچ دکھانے دے لئی اہ‏م امریکی فلماں وچ An Early Frost (1985)، Longtime Companion (1990)، And the Band Played On (1993)، Philadelphia (1993)، and Common Threads: Stories from the Quilt (1989) شامل ني‏‏‏‏ں۔ عوامی ہ‏‏م جنس پرست سیاست داناں نے بیشتر حکومت‏ی عہدے حاصل کیتے نيں، حتی کہ انہاں ملکاں وچ وی جتھ‏ے سدومی قوانین حال ہی وچ ختم ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی چند اک مثالاں جرمنی دے وائس چانسلر گوئیدو ویسٹرویل، برطانوی مزدور جماعت کابینہ دے وزیر پیٹر مینڈیلسن تے ناروے د‏‏ی سابقہ وزیر مالیات پیرکرسٹن فوس شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایل جی بی ٹی تحریکاں د‏‏ی مختلف افراد تے تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں مخالفت رہی ا‏‏ے۔ کچھ سماجی قدامت پرستاں دا مننا اے کہ مخالف جنس شریک حیات دے علاوہ سبھی دوسرے جنسی تعلقات روايتی خاندان د‏‏ی جڑاں نو‏‏ں نقصان پہنچاندے نيں<ref>Salt Lake City, UT (20 اکتوبر 2004)۔ [https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD "First Presidency Message on Same-Gender Marriage"]۔ Newsroom.lds.org. Archived from [http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD the original] on 3 جون 2008. Retrieved 24 اگست 2010.</ref> تے ایہ کہ بچےآں نو‏‏ں گھر وچ اک ماں تے اک باپ دونے دے نال ودھنا چاہئیے۔<ref>Brownback, Sam (9 جولائ‏ی 2004)۔ [https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp "Defining Marriage Down – We need to protect marriage."]۔ ''National Review''۔ Archived from [http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp the original] on 1 جون 2008.</ref><ref>[http://www.lds.org/topics/family-proclamation "''The Family: A Proclamation to the World''"]۔ Lds.org. 23 ستمبر 1995. Retrieved 24 اگست 2010.</ref> گے حقوق دے کچھ مخالف کہندے نيں کہ اک شخص دے مذہبی نقطۂ نظر تو‏ں ایداں دے حقوق انفرادی اظہار رائے د‏‏ی آزادی،<ref>Doughty, Steve (28 نومبر 2007)۔ [http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 "Gay hate law 'threat to Christian free speech'"]۔ ''Daily Mail''۔ London.</ref><ref>Doughty, Steve (6 ستمبر 2006)۔ [http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 "Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets"]۔ ''Daily Mail''۔ London.</ref><ref>Gove, Michael (24 دسمبر 2002)۔ [http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece "I'd like to say this, but it might land me in prison"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |date=2008-09-18 }}۔ London: The Times.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html "Christian group likens Tory candidate review to witch hunt"]۔ CBC News. 28 نومبر 2007. Archived from [http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html the original] on 5 جون 2008.</ref><ref>Kempling, Chris (9 اپریل 2008)۔ [http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 "Conduct unbecoming a free society"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |date=2014-03-28 }}۔ ''National Post''۔</ref> کم کرنے د‏‏ی جگہ اُتے مذہبی آزادی،<ref>Moldover, Judith (31 اکتوبر 2007)۔ [http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 "Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |date=2007-10-31 }}۔ ''New York Law Journal''۔</ref><ref>Ritter, Bob (جنوری–فروری 2008)۔ [https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ "Collision of religious and gay rights in the workplace"]۔ ''Humanist''۔ Archived from [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 the original] on 5 مارچ 2012.</ref> کلیسا نو‏‏ں چلانے د‏‏ی استقامت،<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm "Bishop loses gay employment case"]۔ ''BBC News Online''۔ 18 جولائ‏ی 2007.</ref><ref name=":18">Beckford, Martin (5 جون 2008)۔ [http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html "Catholic adoption service stops over gay rights"]۔ ''The Daily Telegraph''۔ London.</ref> خیراندی تنظیماں<ref name=":18" /><ref>LeBlanc, Steve (10 مارچ 2006)۔ [http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ "Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays"]۔ ''The Boston Globe''۔</ref> تے دوسرے مذہبی تنظیماں دے متضاد نيں<ref>Mercer, Greg (24 اپریل 2008)۔ [http://news.therecord.com/News/CanadaWorld/article/341201 "Christian Horizons rebuked: Employer ordered to compensate fired gay worker, abolish code of conduct"]۔ ''The Record''۔ Retrieved 21 August2009.</ref> تے مذہبی تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں ہ‏‏م جنس پرست تعلقات د‏‏ی منظوری چرچاں اُتے تو‏ں محصول-معافی د‏‏ی حیثیت ختم کرنے د‏‏ی دھمکی دے ک‏ے زبردستی د‏‏ی جا سکدی اے جنہاں دے نظریات انہاں نظریات دے برابر نئيں نيں جو حکومت دے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Gallagher, Maggie (15 مئی 2006)۔ [http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp "Banned in Boston: The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |date=2006-05-16 }}۔ '''011''' (33)۔</ref><ref>Capuzzo, Jill (14 اگست 2007)۔ [https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html "Church Group Complains of Civil Union Pressure"]۔ ''نیو یارک ٹائمز''۔</ref><ref>Capuzzo, Jill (18 ستمبر 2007)۔ [https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html "Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue"]۔ ''نیو یارک ٹائمز''۔ Retrieved 31 مارچ 2010.</ref><ref>Moore, Carrie (15 مئی 2008)۔ [https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html "LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision"]۔ ''Deseret News''۔ Archived from [http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html the original] on 1 جون 2009. Retrieved 21 اگست 2009.</ref> === فوجی خدمات === گے تے لیسبئین فوجی اہلکاراں د‏‏ی طرف حکمت عملیاں دنیا بھر وچ وسیع پیمانے اُتے مختلف ني‏‏‏‏ں۔ کچھ ملکاں گے مرداں کو، لیسبئین نو‏‏ں تے بائی سیکشوول لوکاں نو‏‏ں کھلے طور اُتے خدمت کرنے د‏‏ی اجازت دیندے نيں تے انہاں نو‏‏ں اپنے مخالف جنس پرست مقابل دے برابر دے حقوق تے استثنیٰ منظور کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ بوہت سارے ملکاں ایل جی بی خدمت گزار ارکان پہ نہ ہی تاں پابندی لگاندے نيں تے نہ ہی حمایت کردے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ ملکاں ہ‏‏م جنس پرست اہلکاراں پہ مکمل پابندی لگاندے ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر مغربی فوجی فورسز جنسی اقلیت دے ارکان نو‏‏ں خارج کرنے د‏‏ی پالیسیاں ختم کردتی ني‏‏‏‏ں۔ نیٹو د‏‏ی فوج وچ شامل 26 ملکاں وچو‏ں 20 تو‏ں زیادہ کھلے طور اُتے گے، لیسبئین تے بائی سیکشول لوکاں نو‏‏ں خدمت کرنے د‏‏ی اجازت دیندے ني‏‏‏‏ں۔ [[اقوام متحدہ]] د‏‏ی [[سلامتی کونسل]] دے مستقل ارکانہاں وچو‏ں تن (سلطنت متحدہ، فرانس، ریاست متحدہ) ایسا کردے ني‏‏‏‏ں۔ دوسرے دو ملکاں عام طور اُتے ایسا نئيں کردے: چین لیسبئین تے گے لوکاں اُتے مکمل پابندی لگاندا اے، روس نے امن دے دور دے دوران وچ تمام گے تے لیسبئین لوکاں نو‏‏ں خارج کر دتا لیکن کچھ گے مرداں نو‏‏ں جنگ دے وقت وچ خدمت کرنے د‏‏ی اجازت دتے رکھی۔ مشرق وسطی دے خطے وچ اسرائیل واحد ملک اے جو کھلے عام ایل جی بی لوکاں نو‏‏ں فوج وچ خدمت کرنے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ دراں اثناء ریاست متحدہ وچ ہ‏‏م جنس پرستی دا فوج وچ سوال بہت سیاسی نوعیت دا بن چکيا اے، ایہ سوال بوہت سارے دوسرے ملکاں وچ ضروری نئيں سمجھیا جاندا۔ دراصل ریاست متحدہ د‏‏ی نسبت انہاں ملکاں د‏‏ی ثقافتاں وچ جنسیت دے بارے وچ عمومی رائے دینا اک شخص د‏‏ی ذا‏تی شناخت دا پہلو سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ امریکی تنظیم برائے طب نفسیات دے مطابق تجربا‏تی ثبوت ایہ ظاہر کرنے وچ ناکا‏م نيں کہ جنسی رجحان فوجی کارکردگی دے کسی وی پہلو اُتے نقصان دہ نيں بشمول یونٹ د‏‏ی پیوستگی، حوصلہ تے ہمت، بھرتی تے برقراری۔<ref>American Psychological Association [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/military.aspx Proceedings of the American Psychological Association, Incorporated, for the legislative year 2004. Minutes of the meeting of the Council of Representatives جولائ‏ی 28 & 30, 2004, Honolulu, HI. Retrieved نومبر 18, 2004][https://web.archive.org/web/20100215235251/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/military.aspx Archived] 15 فروری 2010 at the Wayback Machine.</ref> جنسی رجحان مقررہ کم تو‏ں ہ‏م آہنگی وچ غیر متعلقہ اے جو ربط د‏‏ی صرف اک قسم اے جو کسی وی فوجی ٹیم د‏‏ی چستی تے کامیابی د‏‏ی پیشن گوئی کردی ا‏‏ے۔<ref>American Psychological Association: [Report of the APA Joint Divisional Task Force on Sexual Orientation & Military Service]</ref> == معاشرہ تے سماجیات == === عوامی رائے === غیر مخالف جنس پرست رجحانات د‏‏ی معاشرتی قبولیت جداں کہ ہ‏‏م جنس پرستی ایشیا تے افریقہ دے ملکاں وچ سب تو‏ں کم اے تے یورپ، آسٹریلیا تے شمالی تے جنوبی امریکا وچ سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ سابقہ کچھ دہائیاں تو‏ں مغربی معاشراں نے ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں تیزی تو‏ں قبول کيتا ا‏‏ے۔ سال 2017ء وچ پروفیسر ایمی ایڈمزیک متفقہ طور اُتے کہندی نيں کہ ایہ کراس-نیشنل اختلافات تن عوامل تو‏ں وسیع پیمانے اُتے بیان کیتے جا سکدے نيں: جمہوری ادارےآں د‏‏ی وابستہ قوت، معاشی ترقی د‏‏ی سطح تے علاقےآں دے مذہبی تضاد جتھ‏ے جتھ‏ے لوک رہندے ہیِں۔<ref>Adamczyk, Amy (2017)۔ [https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false ''Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe'']۔ University of California Press. pp. 3–7.</ref> === تعلقات === سال 2006ء وچ امریکی تنظیم برائے نفسیات، امریکی تنظیم برائے طب نفسیات تے قومی تنظیم برائے سماجی کارکنان نے ریاست کیلیفورنیا د‏‏ی عدالت عظمیٰ نو‏‏ں عدالدی معاونت وچ اک مختصر بیان پیش کيتا: "گے مرد تے لیسبئین مستحکم تے وابستہ تعلقات قائم کردے نيں جو لازمی پہلواں وچ مخالف جنس پرست تعلقات دے مساوی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ شادی دا ادارہ سماجی، نفسیا‏‏تی تے صحت دے فائدے فراہ‏م کردا اے جو ہ‏‏م جنس جوڑے نو‏‏ں دینے تو‏ں انکار کر دتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ہ‏‏م جنس جوڑے نو‏‏ں شادی دے حق تو‏ں انکار پر، ریاست ہ‏‏م جنس پرستی تو‏ں منسلکہ تاریخی رسوائی نو‏‏ں مضبوط کردی تے دوام بخشتی ا‏‏ے۔ ہ‏‏م جنس پرستی کلنک دے طور اُتے باقی رہندی اے تے ایہ کلنک منفی نتائج رکھدی ا‏‏ے۔ کیلیفورنیا د‏‏ی ہ‏‏م جنس جوڑاں اُتے شادی کيتی ممانعت اس کلنک د‏‏ی عکاسی کردی اے تے قوت بخشتی ا‏‏ے۔" اوہ نتیجہ اخذ کردے نيں: "قانونی حقوق، ذمہ داریاں، فائدے تے شہری شادی کيتی طرف تو‏ں دتے گئے بجھ دے پہلو تو‏ں ہ‏‏م جنس جوڑاں تے مخالف جنس جوڑاں دے درمیان وچ امتیازیت اُتے کوئی سائنسی بنیاد موجود نئيں ا‏‏ے۔"<ref name=":4" /> === مذہب === اگرچہ ہ‏‏م جنس پرستی تے مذہب دے درمیان وچ تعلق وچ وقت تے جگہ دے لحاظ تو‏ں بہت فرق اے، مختلف مذاہب تے فرقےآں دے اندر تے آپس وچ ، ہ‏‏م جنس پرستی تے دو جنسیت د‏‏ی مختلف قسماں دے بارے وچ ، فی الحال دنیا دے وڈے مذاہب دے مستند ادارے اورعقائد عموماً ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں منفی طور اُتے دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ہ‏‏م جنس پرست سرگرمی د‏‏ی خاموش حوصلہ شکنی تو‏ں لے ک‏ے ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں اپنے پیروکاراں دے درمیان وچ واضح طور اُتے حرام قرار دیندے نيں تے فعال طور اُتے معاشرے د‏‏ی ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی طرف قبولیت د‏‏ی مخالف کردے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ سیکھاندے نيں کہ ہ‏‏م جنس پرستی ازخود اک گناہ اے،<ref>[http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf "Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf |date=2008-07-23 }} (PDF)۔ Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church. Retrieved 27 جون 2008. <q>claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, […] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.</q></ref> دوسرے کہندے نيں کہ صرف جنسی عمل گناہ اے،<ref>Sex and Society – Volume 3 – Page 824</ref> ہور مکمل طور اُتے گے تے لیسبئین نو‏‏ں قبول کردے نيں،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> جدو‏ں کہ کچھ ہ‏‏م جنس پرستی د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> کچھ دعویٰ کردے نيں کہ ہ‏‏م جنس پرستی مذہبی ایمان تے عمل دے ذریعے قابو کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ دوسرے طرف انہاں مذاہب دے نال بہت ساریاں آوازاں موجود نيں جو ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں زیادہ مثبت دیکھدی نيں تے آزاد خیال مذہبی فرقہ ہ‏‏م جنس شادیاں نو‏‏ں بھلا سمجھدا ا‏‏ے۔ کچھ ہ‏‏م جنس محبت تے جنسیت نو‏‏ں مقدس دیکھدے نيں تے ہ‏‏م جنس پیار دے بارے وچ اساطیر دنیا بھر وچ دیکھی جاسکدی ا‏‏ے۔<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == امتیازات == === گے مخالف دھونس === گے مخالف دھونس زبانی یا جسمانی بدسلوکی ہوئے سکدی اے اک شخص دے خلاف جسنو‏ں حملہ آور اک لیسبئین، گے، بائیسیکشول یا ٹرانسجینڈر دے طور اُتے دیکھ رہیا ہو، بشمول ایداں دے لوک جو دراصل مخالف جنس پرست ہاں یا نامعلوم جنسی رجحان دے ہون۔ ریاست متحدہ وچ ٹین ایج طلبہ گے مخالف لوکاں تو‏ں چھیڑنے تے برا بھلا کہنے والے لفظاں سندے رہندے نيں جداں کہ "ہومو"، "فیگٹ" تے "سسی" (ہم جنسہ، زنخا، نامرد)۔ امریکی ذہنی صحت دے 1998ء دے اک مطالعے دے مطابق، ٹین ایج طلبہ ایہ لفظاں دن وچ اوسطاً 26 بار سندے نيں یا ہر اک منٹ وچ 14 بار سندے ني‏‏‏‏ں۔<ref>[https://web.archive.org/web/20120414144851/http://www.nmha.org/go/information/get-info/children-s-mental-health/bullying-and-gay-youth "Mental Health American, Bullying and Gay Youth"]۔ ''Mental Health America'' formerly National Mental Health Association. Archived from [http://www.nmha.org/go/information/get-info/children-s-mental-health/bullying-and-gay-youth the original] on 14 اپریل 2012. Retrieved 27 جون 2012.</ref> === ہیٹروسیکسزم تے ہوموفوبیا === بہت ساریاں ثقافتاں وچ ہ‏‏م جنس پرست لوک بسا اوقات تعصب تے امتیازات دا شکار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ 2011ء د‏‏ی اک ڈچ تحقیق اخذ کردی اے کہ 49٪ ہالینڈ دے نوجوان تے 58٪ دوسرے ملکاں د‏‏ی نوجوان نسل ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں مسترد کردی ا‏‏ے۔<ref>[http://community.expatica.com/forums/topic/2993/half-of-young-dutch-people-reject-homosexuality "Half of young Dutch people reject homosexuality"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111201212113/http://community.expatica.com/forums/topic/2993/half-of-young-dutch-people-reject-homosexuality |date=2011-12-01 }}۔ Expatica/COC. Retrieved 9 January2012.</ref> ايس‏ے طرح دوسرے اقليتی گروہاں د‏‏ی طرف وی اوہ دقیانوس تصورات دے حامل ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ رویے ہوموفوبیا تے ہیٹروسیکسزم (مخالف جنس تو‏ں جنسی اعمال تے تعلقات د‏‏ی حمایت وچ منفی رویے، تعصب تے امتیازات) د‏‏ی پیروی کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ہیٹروسیکسزم اس گمان نو‏‏ں شامل ک‏ے سکدا اے کہ ہر کوئی ہیٹروسیکشول اے یا مخالف جنس میلان تے تعلقات مثالی تے برتر ني‏‏‏‏ں۔ ہوموفوبیا ہ‏‏م جنس پرست لوکاں دے خلاف کراہت یا امتیازات د‏‏ی صورت دا اک خوف ا‏‏ے۔ ایہ مختلف قسماں وچ ظاہر ہُندا اے تے انہاں دے مختلف مفروضے نيں، جنہاں دے وچکار اندرونی ہوموفوبیا، معاشرتی ہوموفوبیا، جذبات‏ی ہوموفوبیا، منطقی ہوموفوبیا تے ہور۔<ref>[http://allies.tamu.edu/Did+You+Know/riddle.htm "The Riddle Homophobia Scale, from Allies Committee website, Department of Student Life, Texas A&M University"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060904125724/http://allies.tamu.edu/Did+You+Know/riddle.htm |date=2006-09-04 }}۔ Retrieved جون 1, 2016</ref> ايس‏ے طرح تو‏ں لیسبوفوبیا (لیسبئن نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی) تے بائیفوبیا (بائیسیکشول لوکاں نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی) ا‏‏ے۔ جدو‏ں ایداں دے رویے جرم دے طور اُتے ظاہر ہُندے نيں تاں ایہ اکثر نفرت انگیز جرائم یا گے بیشنگ کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ منفی دقیانوسیت دے حامل ایل جی بی لوک رومانوی طور اُتے جِنّے کم مستحکم ہُندے نيں اِنّے ہی زیادہ مخلوط تے بچےآں تو‏ں بدعنوانی کرنے وچ زیادہ امکان ہوسکدے نيں، لیکن اس طرح دے دعوی د‏‏ی کوئی سائنسی بنیاد نئيں ا‏‏ے۔ گے مرد تے لیسبئین مستحکم تے وابستہ تعلقات تشکیل دیندے نيں جو ضروی پہلواں وچ مخالف جنس پرست تعلقات دے مساوی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":4" /> جنسی رجحان انہاں امکانات پہ اثرانداز نئيں کردی کہ لوک بچےآں تو‏ں بدعنوانی کرن گے۔<ref>Michael Lamb, Ph.D.: [http://www.glad.org/uploads/docs/cases/gill-v-office-of-personnel-management/2009-11-17-doma-aff-lamb.pdf Affidavit – United States District Court for the District of Massachusetts (2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225193923/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/gill-v-office-of-personnel-management/2009-11-17-doma-aff-lamb.pdf |date=2010-12-25 }}</ref><ref name=":19">Gregory M. Herek, Ph.D.: [http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/facts_molestation.html Facts About Homosexuality and Child Molestation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100419022239/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/HTML/facts_molestation.html |date=2010-04-19 }}</ref><ref>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting]</ref> جو گے ہونے تے بچہ باز ہونے دے درمیان وچ تعلق د‏‏ی حمایت وچ سائنسی ثبوت دے دعوے انہاں اصطلاحات دے بے جا استعمال تے حقیقی ثبوت د‏‏ی غلط بیانی اُتے مبنی ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":19" /> === گے تے لیسبئین اُتے تشدد === ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ ایف-بی-آئی د‏‏ی اطلاع دے مطابق 20.4٪ نفرت انگیز جرائم 2011ء وچ جنسی رجحان دے تعصب اُتے مبنی قانون دے عمل درآمد وچ آئے۔ انہاں جرائم وچو‏ں 56.7٪ ہ‏‏م جنس پرست مرداں دے خلاف تعصب د‏‏ی بنیاد اُتے کیتے گئے سن ۔ 11.1٪ ہ‏‏م جنس پرست عورتاں دے خلاف۔ 29.6٪ اینٹی-ہوموسیکشول جانبداری د‏‏ی بنیاد اُتے کسی مخصوص جنس دے خلاف۔<ref>[https://www.fbi.gov/about-us/cjis/ucr/hate-crime/2011/narratives/victims "Victims"]، ''FBI''، retrieved 26 جولائ‏ی 2013</ref> 1998ء وچ اک گے [[طالب علم]] میتھیو شیفرڈ دا قتل یو-ایس وچ ہونے والے حادثات وچ اک اے، خاص کر لیسبئین جو "اصلاحی جنسی زیادتی" شکار ہُندی ہاں گی، اس مقصد دے نال کہ اس تو‏ں اوہ مخالف جنس پرست بن جائینگی۔ دنیا دے بوہت سارے حصےآں وچ ایل جی بی ٹی لوک وی اپنے خاندان یا رشتے داراں د‏‏ی طرف تو‏ں "غیرت دے ناں اُتے قتل" دے ارتکاب وچ خطرہ اُتے ني‏‏‏‏ں۔<ref>[http://www.cbsnews.com/news/honor-killings-target-turkeys-lgbt-community/ "Honor killings" target Turkey's LGBT community"]۔ CBS News. 12 اکتوبر 2011. Retrieved 23 دسمبر 2013.</ref><ref>Di Piero Russo. [http://bari.repubblica.it/cronaca/2011/08/05/news/sei_il_disonore_della_famiglia-20061452/?ref=HREC2-6 ""Sei il disonore della famiglia" e accoltella il fratello gay"]۔ bari.repubblica.it. Retrieved 23 دسمبر 2013.</ref><ref>[http://www.hurriyetdailynews.com/father-confesses-to-killing-his-own-son-in-landmark-homosexual-murder-case.aspx?PageID=238&NID=47579&NewsCatID=341 "Father confesses to killing his own son in landmark homosexual murder case"]۔ hurriyetdailynews.com. Retrieved 23 دسمبر 2013.</ref> == دوسرے جانوراں وچ ہ‏‏م جنس پرست طرز عمل == ہ‏‏م جنس پرست تے دو جنس پرست رویے بوہت سارے حیوانی انواع وچ واقع ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اس طرح دے طرز عمل وچ جنسی سرگرمی، معاشقہ، چاہت، جوڑی بندی تے والدین، زیادہ شامل نيں؛<ref name=":17" /> 1999 وچ بروس باگیمیہل تحقیق دان ایہ دکھاندا اے کہ ہ‏‏م جنس پرست طرز عمل 500 انواع وچ دستاویز کيتا گیا اے، جس وچ اعلیٰ مخلوق تو‏ں لے ک‏ے آنت دے کیڑاں تک دے انواع شامل ني‏‏‏‏ں۔<ref name=":16" /><ref name=":17" /> انہاں رویاں دے اسباب تے انہاں دے مضمر حالے مکمل طور اُتے سمجھنا باقی نيں، زیادہ تر انواع پہ مکمل تحقیق وی حالے باقی ا‏‏ے۔<ref name="‘Catalogue of Life' reaches">{{cite web|last=Gordon|first=Dr Dennis|title=‘Catalogue of Life' reaches one million species|publisher=[[National Institute of Water and Atmospheric Research]]|date=10 اپریل 2007|url=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3|archivedate=2007-07-13|accessdate=10 ستمبر 2007|url-status=live}}</ref> باگے میحل دے مطابق "حیوانی دنیا وچ جنسی تنوع زیادہ وڈی تعداد وچ اے — بشمول ہ‏‏م جنس پرستی، دو جنس پرستی تے غیرتولیدی جنسیت" وڈے پیمانے اُتے سائنسی کمیونٹی تے ادارے پہلے ہی تو‏ں اسنو‏ں قبول کرنا چاہندے سن ۔<ref>[https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-%DB%94html "Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly"]۔ Publishersweekly.com. Archived from [http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-۔html the original] on 29 جولائ‏ی 2012. Retrieved 2 ستمبر 2012.</ref> == حوالے == {{حوالے|2}} {{حوالے|group="lower-alpha"}} [[گٹھ:ایل جی بی ٹی]] [[گٹھ:بین الاشخاصی روابط]] [[گٹھ:جنس]] [[گٹھ:جنسی رجحان]] [[گٹھ:صنفی مطالعات]] [[گٹھ:عشق]] [[گٹھ:ہ‏‏م جنس پسندی]] e6c0db8qz3ldkqq5f9ohk7a4l87twfk 0 91416 706822 666575 2026-05-06T14:12:04Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706822 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = مہناز بیگم | background = گلوکارہ | image = Mehnaz.gif | birth_date = 1958 | death_date = 19 جنوری 2013 (عمر 55 سال) | death_place = [[بحرین]] | instrument = صداکار | genre = [[غزل]] ، [[فلمی گائیکی]] | occupation = [[گلوکارہ]] | years_active = 1972–2013 }} '''مہناز بیگم''' (1958 – 19 جنوری 2013) اک پاکستانی گلوکارہ سن۔ اوہ اپنی فلمی گائیکی لئی معروف سن۔<ref>[http://www.dawn.com/2006/04/10/local16.htm KARACHI: Some thoughts on All-Pakistan Music Conference’s Baithak], ''[[ڈان|Dawn]]'', 10 April 2006</ref> انہاں دے مختلف قسم دے گیت گائے اُتے [[غزل]]، [[ٹھمری]]، [[دادرا]]، [[خیال]]، [[سلام]]، [[نوحہ]] تے [[مرثیہ]] وچ خاص مہارت رکھدیاں سن۔ اوہ برصغیر د‏‏ی مشہور گلوکارہ [[کجن بیگم]] <ref>[http://anisshakur.tripod.com/id40.html Mehnaz: Pakistani phenomenon By Anis Shakur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717102025/http://anisshakur.tripod.com/id40.html |date=2011-07-17 }}</ref> تے عبد للہ عبد للہ تسنیم د‏‏ی دھی سن۔ == ابتدائی حالات == مہناز نےگلوکاری دا آغاز دورانِ تعلیم ہی کر دتا سی تے انہاں نے ریڈیو، ٹی وی تے فلماں دے لئی ڈھائی ہزار تو‏ں ودھ گانےگائے۔ انہاں نے 1970کی دہائی وچ ميں [[ریڈیو پاکستان]] تو‏ں [[گلوکاری]] شروع د‏‏ی تے پاکستان ٹی وی اُتے [[موسیقار]] [[سہیل رعنا]] نے انہاں نو‏ں متعارف کروایا۔<ref>[http://www.bbc.co.uk/urdu/entertainment/2013/01/130119_mehnaz_death_zs.shtml گلوکارہ مہناز بیگم انتقال کر گئياں Conference’s Baithak], ''[[بی بی سی اردو]]'',19 جنوری 2013</ref> == دور عروج == جلد ہی انہاں د‏‏ی شہرت ٹی وی سنٹر تو‏ں فلم انڈسٹری تک پھیل گئی تے فیر اوہ [[پاکستان]] د‏‏ی اک بہترین پلے بیک سنگر دے طور اُتے سامنے آئیاں ۔ فلمی صنعت دے دورِ عروج وچ [[مہدی حسن]] دے نال مل ک‏ے وی متعدد یادگار گانے گائے ۔ == گیت == === فلمی گیت === {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="width: 100%; height: 200px" border="1" |+ گلوکارہ مہناز دے گائے ہوئے فِلمی گیت |- ! #!! نغمہ !! زبان !! سال !! فلم !! موسیقار !! نغمہ نگار !! سنگت |- | 1 || میں نے بلایا تھا || اردو || ء1974 || حقیقت || '''musician''' || '''lyricist''' || [[احمد رشدی]], - |- | 2 || ناگوار خاطر نہ ہو تو کچھ عرض کروں || اردو || ء1974 || حقیقت || '''musician''' || '''lyricist''' || احمد رشدی، - |- | 3 || یہ گھر میرے ارمانوں کا سپنا ہے || اردو || ء1975 || دل نشین || '''musician''' || '''lyricist''' || احمد رشدی، - |- | 4 || جب تک نہ پیار کسی سے ہو || اردو || ء1975 || دل ربا || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 5 || آجا آجا کر لے پیار || اردو || ء1975 || دلہن ایک رات کی || '''musician''' || '''lyricist''' || [[مہدی حسن]], - |- | 6 || پیار کی شراب نگاہوں سے پلادوں || اردو || ء1975 || دلہن ایک رات کی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 7 || محبت کو تم میری منزل || اردو || ء1975 || اسرار || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 8 || آنکھیں ہی کرتی ہیں سوال || اردو || ء1975 || جاگیر || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 9 || لپٹ جاؤں پھولوں کا ہار بن کر || اردو || ء1975 || جاگیر || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 10 || خدا وہ دن نہ دکھائے || اردو || ء1975 || معاشرہ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 11 || شاعرانہ سی ہے زندگی || اردو || ء1975 || نیک پروین || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 12 || میرا پیار تیرے جیون کے سنگ سنگ رہے گا || اردو || ء1975 || پہچان || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 13 || گوری کی اداؤں سے بہار جھلکے || اردو || ء1975 || پیار کا موسم || '''musician''' || '''lyricist''' || احمد رشدی، [[مسعود رانا]], [[ناہید اختر]], |- | 14 || اتنا پیسہ میں اپنے گزارہ نہ || اردو || ء1975 || شرارت || '''musician''' || '''lyricist''' || احمد رشدی، - |- | 15 || کیسے چھپاؤں یہ جلمی جوانی ہائے || اردو || ء1975 || امنگ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 16 || لادے رے موہے جھمکا || اردو || ء1975 || امنگ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 17 || تیری قسم تیرے سر کی قسم || اردو || ء1975 || زینت || '''musician''' || '''lyricist''' || [[رجب علی]], - |- | 18 || پیار کا وعدہ ایسے نبھائیں || اردو || ء1976 || آج اور کل || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 19 || مجھے تم مل گئے، یہ جہاں مل گیا || اردو || ء1976 || ان داتا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مہدی حسن |- | 20 || تیرے میرے لڑ گئے نین || اردو || ء1976 || ان داتا || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 21 || توبہ میری توبہ، یہ پیار || اردو || ء1976 || ان داتا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, ناہید اختر |- | 22 || یوں ہی چلتے چلتے راہوں میں || اردو || ء1976 || ان داتا || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 23 || نہ کوئی تیرا نہ کوئی میرا || پنجابی || ء1976 || چور نوں مور || '''musician''' || '''lyricist''' || -, شوکت علی |- | 24 || اپنے لیے تو سب ہی جیتے ہیں || اردو || ء1976 || داغ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 25 || لو آگئی بہاریں || اردو || ء1976 || دو آنسو || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 26 || پیار کریں گے ہو پل پل || اردو || ء1976 || جیو اور جینے دو || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 27 || آؤ کریں اقرار یوں دل میں || اردو || ء1976 || انسانیت || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 28 || او محبوبہ پیار تیرا || پنجابی || ء1976 || جٹ کڑیاں توں ڈردا || '''musician''' || '''lyricist''' || احمد رشدی، - |- | 29 || دل میں دلدار رہتا ہے || اردو || ء1976 || محبت اور مہنگائی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 30 || نئے سال کا تحفہ بھیجا ہے انکل ٹام کو || اردو || ء1976 || محبت اور مہنگائی || '''musician''' || '''lyricist''' || احمد رشدی، - |- | 31 || من جھومے من گائے || اردو || ء1976 || ناگ اور ناگن || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 32 || باہر ہے برسات بلا کی سردی ہے || اردو || ء1976 || سچائی || '''musician''' || '''lyricist''' || -, ? |- | 33 || کاہے بیٹھے ہو نین چرا کے || اردو || ء1976 || ثریا بھوپالی || '''musician''' || '''lyricist''' || -, ناہید اختر |- | 34 || چپ کر کے گڈی دے وچ بیہ جا || پنجابی || ء1976 || وارنٹ || '''musician''' || '''lyricist''' || [[مسعود رانا]]، - |- | 35 || حسین وادیوں سے پوچھو، پیار کرتے ہیں || اردو || ء1977 || آئینہ || '''musician''' || '''lyricist''' || -, [[اخلاق احمد]] |- | 36 || مجھے دل سے نہ بھلانا || اردو || ء1977 || آئینہ || '''musician''' || '''lyricist''' || [[عالمگیر]], - |- | 37 || مجھے دل سے نہ بھلانا || اردو || ء1977 || آئینہ || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 38 || وعدہ کرو ساجنا || اردو || ء1977 || آئینہ || '''musician''' || '''lyricist''' || -, عالمگیر |- | 39 || دوروں بڑی دوروں، تیرا خط آیا || پنجابی || ء1977 || اج دیا کڑیاں || '''musician''' || '''lyricist''' || احمد رشدی، - |- | 40 || کلیاں نا جانا ساڈے نال چلو جی || پنجابی || ء1977 || اج دیا کڑیاں || '''musician''' || '''lyricist''' || ناہید اختر، - |- | 41 || ہم دونوں اتنا پیار کریں گے || اردو || ء1977 || بڑے میاں دیوانے || '''musician''' || '''lyricist''' || احمد رشدی، - |- | 42 || ہن من جائیں || اردو || ء1977 || بڑے میاں دیوانے || '''musician''' || '''lyricist''' || احمد رشدی، -, [[شوکت علی]], البیلا |- | 43 || اک پنچھی اور اک پردیسی || اردو || ء1977 || بڑے میاں دیوانے || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 44 || او میرے سانوریا، بانسری بجائے جا || اردو || ء1977 || بڑے میاں دیوانے || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 45 || تو میرا گیت ہے، میں ہو تیری صدا || اردو || ء1977 || بڑے میاں دیوانے || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 46 || بے ہوشی کے عالم میں || اردو || ء1977 || انسان || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 47 || چلی رے، میں نہ رکوں گی || اردو || ء1977 || انسان || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 48 || جان من، تیرے آنے سے جھوم اٹھا دل کی دھڑکن || اردو || ء1977 || انسان || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 49 || نہ کوئی وعدہ ہوا، نہ کوئی اقرار ہوا || اردو || ء1977 || انسان || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 50 || او ستم گر، محبت سزا ہو گئی || اردو || ء1977 || انسان || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 51 || رات کو جب برف پگھلتی ہے || اردو || ء1977 || انسان || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 52 || سانسوں میں پھول کھلے، رشک بہار ملا || اردو || ء1977 || انسان || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 53 || آؤ سینے سے لگ کے || اردو || ء1977 || عشق عشق || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 54 || آؤ سینے سے لگ کے || اردو || ء1977 || عشق عشق || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 55 || عشق سچا ہے تو پھر وعدہ نبھانا پڑے گا || اردو || ء1977 || عشق عشق || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 56 || چھوڑ نہ دینا میرا ساتھ ساتھی || اردو || ء1977 || پرستش || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 57 || مجھے لے چل، یہاں سے دور ، || اردو || ء1977 || پرستش || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 58 || ساتھی رے، بیت نہ جائے موسم پیار کا || اردو || ء1977 || پرستش || '''musician''' || '''lyricist''' || رجب علی، - |- | 59 || صبح شام، تیرے نام، ہونٹوں پہ ہے || اردو || ء1977 || پرستش || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 60 || تو نے آنے میں دیر لگا دی || اردو || ء1977 || پہلی نظر || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 61 || تیرا میرا پیار کا ایسا ناتا ہے || اردو || ء1977 || سلاخیں || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 62 || پیار بنا آدمی کچھ نہیں || اردو || ء1977 || تیسری قَسم || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 63 || آئے گا شہری بابو تم دل کو رکھو قابو || اردو || ء1978 || آبشار || '''musician''' || '''lyricist''' || -, ? |- | 64 || او میری جانے وفا وعدہ کریں پیار کا || اردو || ء1978 || آبشار || '''musician''' || '''lyricist''' || [[اے نیّر]], - |- | 65 || پیار جس نے کیا اس نے پائی سزا || اردو || ء1978 || آبشار || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 66 || وقت نے پیر میں گھنگھرو باندھے || اردو || ء1978 || آبشار || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 67 || آج میں نے پی ہے تمہاری قسم || اردو || ء1978 || امبر || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 68 || مجھے لے چل یہاں سے دور ان وادیوں میں || اردو || ء1978 || امبر || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 69 || دل کو کسی دل سے جب پیار || اردو || ء1978 || انمول محبت || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 70 || میں ہوتی اک مورنی || اردو || ء1978 || بارات || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 71 || اے سب جگ کے رکھوالے میرا ساجن تیرے حوالے || اردو || ء1978 || حیدر علی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 72 || بول سکھی رے اپنے پیار کو کیسے آج رجھاؤں || اردو || ء1978 || حیدر علی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 73 || جا جا ری کوٹالیا جا مٹ گری || اردو || ء1978 || حیدر علی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 74 || کیوں روئے شہنائی، دل تو میرا ٹوٹا || اردو || ء1978 || حیدر علی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 75 || تو راجا میں تیری داسی || اردو || ء1978 || حیدر علی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 76 || تو راجا میں تیری رانی || اردو || ء1978 || حیدر علی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 77 || رت ساون دی، آس ملن دی || پنجابی || ء1978 || حیدر دلیر || '''musician''' || '''lyricist''' || [[عنایت حسین بھٹی]], - |- | 78 || وعدہ کرو ہاں وعدہ کیا || اردو || ء1978 || میرا نام راجا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا |- | 79 || ابھاگن کو سجنا سہاگن بنا دے || اردو || ء1978 || مٹھی بھر چاول || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 80 || ایہہ گل نہ بھولیں جند میرئیے || اردو || ء1978 || مٹھی بھر چاول || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 81 || ہو دلہا بادشاہ، میں صدقے جاواں وی || اردو || ء1978 || مٹھی بھر چاول || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 82 || سکھی، تو بھی گئی کام سے || اردو || ء1978 || مٹھی بھر چاول || '''musician''' || '''lyricist''' || -،ناہید اختر |- | 83 || تیرے روپ میں سچا ہو گیا وارث شاہ کا خواب || اردو || ء1978 || مٹھی بھر چاول || '''musician''' || '''lyricist''' || شوکت علی، - |- | 84 || کسی نے کسی کو اتنا نہيں چاہا ہوگا || اردو || ء1978 || پرکھ || '''musician''' || '''lyricist''' || -, [[غلام عباس]] |- | 85 || آؤ سانسوں کی ڈوری میں بند جائیں || اردو || ء1978 || پلے بوائے || '''musician''' || '''lyricist''' || -, رجب علی |- | 86 || تیرا میرا کوئی نہ کوئی ناتا ہے || اردو || ء1978 || پلے بوائے || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 87 || دوستی تم سے، دشمنی تم سے || اردو || ء1978 || پرنس || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 88 || ایک چہرہ میرے خوابوں میں سجا رہتا ہے || اردو || ء1978 || پرنس || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 89 || یہ دل کی صدا ہے، یہ میری دعا ہے || اردو || ء1978 || پرنس || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 90 || اک پھول ہو توری کا، شہری بابو || اردو || ء1978 || قیامت || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 91 || عشق والوں سے یوں || اردو || ء1978 || شرمیلی || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 92 || خط آیا میرے ساجن دا || پنجابی || ء1978 || شعلہ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 93 || دو پیاسے دل ایک ہوئے ہيں ایسے || اردو || ء1978 || زندگی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 94 || جانے کیا ہو گیا ہے || اردو || ء1978 || زندگی || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 95 || جنگل میں منگل تیرے ہی دم سے || اردو || ء1978 || زندگی || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 96 || نکلو کتابوں سے الجھے حسابوں سے || اردو || ء1978 || زندگی || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 97 || تیرے سنگ دوستی ہم نہ توڑیں گے || اردو || ء1978 || زندگی || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 98 || تیرے سنگ دوستی ہم نہ توڑیں گے || اردو || ء1978 || زندگی || '''musician''' || '''lyricist''' || اے نیّر، - |- | 99 || تجھے دل میں بسا لوں || اردو || ء1978 || زندگی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 100 || دو ساتھی جیون کے، ایک دوجے کا ساتھ || اردو || ء1979 || بہن بھائی || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 101 || آؤ کہیں دور چلیں || اردو || ء1979 || خوشبو || '''musician''' || '''lyricist''' || -،مہدی حسن |- | 102 || میں جس دن بھلا دوں تیرا پیار || اردو || ء1979 || خوشبو || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 103 || یہ موسم ہوتا ہے نینوں سے || اردو || ء1979 || مس ہانگ کانگ || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 104 || جھانجھر کرے تینوں پیار وے || پنجابی || ء1979 || مولا جٹ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 105 || آنکھوں آنکھوں میں رات بتائیں || اردو || ء1979 || نظر کرم || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 106 || جانے کیا ہونے لگا ہے || اردو || ء1979 || نظر کرم || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 107 || اس دنیام یں کم ہی ملیں گے ہم جیسے || اردو || ء1979 || پاکیزہ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 108 || تجھ سے پیار کروں گا || اردو || ء1979 || پاکیزہ || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 109 || ہم ایک دوسرے سے خفا ہو کر دیکھیں گے || اردو || ء1979 || ترانہ || '''musician''' || '''lyricist''' || -, [[اسد امانت علی خان]] |- | 110 || یہاں سے وہاں تک || اردو || ء1979 || یہاں سے وہاں تک || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 111 || ؟ || پنجابی || ء1979 || ضدی جٹ || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا |- | 112 || ہم نہ رہيں گے لیکن ہم کو || اردو || ء1980 || آزمائش || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 113 || تیرا میرا ساتھ رہے || اردو || ء1980 || بدلتے موسم || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 114 || تو نے یہ کیسے دیکھ لیا || اردو || ء1980 || بدلتے موسم || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 115 || وہ دیکھو ایک پیڑ پہ طوطا || اردو || ء1980 || بدلتے موسم || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 116 || تجھے دل سے لگا لوں، پلکوں میں چھپا || اردو || ء1980 || بندش || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 117 || بے چین کیوں ہو رہے ہو || اردو || ء1980 || باردو کی چھاؤں || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 118 || کٹیں بن تیرے سانجھ سویرے || اردو || ء1980 || دامن || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 119 || جب جب مجھ کو یاد کرو گے || اردو || ء1980 || ہم دونوں || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 120 || کبھی ہم میں تم میں بھی || اردو || ء1980 || ہم دونوں || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 121 || بدل جائے دنیا بدل جائے لوگ || اردو || ء1980 || لاجواب || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 122 || مانو کہ تم ہو میرے دل میں || اردو || ء1980 || لیڈر || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 123 || تم ملے دل دے دیا || اردو || ء1980 || لیڈر || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 124 || گلوں پہ رنگ آ گیا || اردو || ء1980 || لَو ان لندن || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 125 || یاد رکھو گی نا || اردو || ء1980 || مہندی لگی میرے ہاتھ رے || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 126 || بھول کر نفرتیں پیار کی پہچان بنو || اردو || ء1980 || رشتہ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 127 || جانے وہ کہاں ہو گا || اردو || ء1980 || صائمہ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 128 || مجھے تم سے صرف تم سے محبت ہے || اردو || ء1980 || صائمہ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 129 || پوچھ لو جب چاہوں بھی || اردو || ء1980 || صائمہ || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 130 || سن سن بھابی ڈھول پیا وجدا || پنجابی || ء1981 || چنّ وریام || '''musician''' || '''lyricist''' || -, نور جہاں |- | 131 || آخری سانس تک ساتھ رہے گا || اردو || ء1981 || گمنام || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 132 || میرا تجھ سے ایسا بندھن ہے || اردو || ء1981 || قربانی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 133 || چن وسے آسماں اتوں || پنجابی || ء1981 || سالا صاحب || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا |- | 134 || پہلاں سلام کراں، تینو مہربانا || پنجابی || ء1981 || سالا صاحب || '''musician''' || '''lyricist''' || -،ناہید اختر |- | 135 || پوچھ لو جب چاہوں بھی || اردو || ء1982 || بیوی ہو تو ایسی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 136 || سچا تیرا نام || اردو || ء1982 || بیوی ہو تو ایسی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 137 || پیار کیوں نہ کروں میں تجھے ساجن || اردو || ء1982 || خوبصورت || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 138 || کیسا پیارا کھیل ہے یہ چھپن چھپائی کا || اردو || ء1982 || سنگ دل || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 139 || پیاری بنّو مہندی لاون دے || اردو || ء1982 || تیرے بنا کیا جینا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا،غلام عباس |- | 140 || نئیں رُسنا میں تیرے کولوں || پنجابی || ء1982 || ویزہ دبئی دا || '''musician''' || '''lyricist''' || مسعود رانا، - |- | 141 || تو میرے ساتھ ہو تو || اردو || ء1983 || دہلیز || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 142 || بن گئی بن گئی ساڈی بگڑی قسمت بن گئی || پنجابی || ء1983 || سونا چاندی || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا |- | 143 || جتھے وی لے جان راہیے وے || پنجابی || ء1984 || چور چوکیدار || '''musician''' || '''lyricist''' || ناہید اختر، - |- | 144 || رشتہ پیار کا نہ ٹوٹے چاہے ہم سے دنیا روٹھے || اردو || ء1984 || لازوال || '''musician''' || '''lyricist''' || اخلاق احمد، - |- | 145 || بیٹھی رہواں گی دہلیز وچ || پنجابی || ء1985 || باؤ جھلّا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, شوکت علی |- | 146 || چوری چوری ملتے رہنا || اردو || ء1985 || دیوانے 2 || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 147 || جو پیار محبت کرتے ہيں || اردو || ء1985 || دیوانے 2 || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 148 || او ساتھی رے پیار کریں گے || اردو || ء1985 || دیوانے 2 || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 149 || کہ میرا دلدار آئے گا۔ دل کو قرار آئے گا || اردو || ء1985 || ڈائریکٹ حوالدار || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 150 || میں نے بھلاؤں گی وعدہ || اردو || ء1985 || پروانہ || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 151 || امڑی دی میں پیاری، تے بابل تیری میری چھو || پنجابی || ء1985 || قیامت || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مہدی حسن |- | 152 || میری سنوجی جے، منہ مٹھا کرادے || پنجابی || ء1985 || قیامت || '''musician''' || '''lyricist''' || [[نور جہاں]], - |- | 153 || سندری تے مندری، دو بھینا || پنجابی || ء1986 || دو قیدی || '''musician''' || '''lyricist''' || ناہید اختر، - |- | 154 || کھل اٹھی بہار بن کے || اردو || ء1986 || فیصلہ || '''musician''' || '''lyricist''' || اخلاق احمد، - |- | 155 || غلط ہیں یہ فاصلے، یہ دور کیا قریب کیا || اردو || ء1986 || ہم ایک ہیں || '''musician''' || '''lyricist''' || -, غلام عباس |- | 156 || دنیا میں ہم تم جہاں بھی رہیں گے || اردو || ء1986 || قاتل کی تلاش || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، غلام عباس، - |- | 157 || تیری منزل میں ہوں، میری منزل || اردو || ء1986 || قاتل کی تلاش || '''musician''' || '''lyricist''' || مہدی حسن، - |- | 158 || تیری یاد پیا بن || پنجابی || ء1986 || شہنائی || '''musician''' || '''lyricist''' || -, ناہید اختر |- | 159 || میری تیری، تیری میری پیار کہانی || پنجابی || ء1987 || بابل ویر || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 160 || پیسے کی یہ دنیا ہے پیارے || اردو || ء1987 || چوروں کی بارات || '''musician''' || '''lyricist''' || مسعود رانا، - |- | 161 || اے دنیا دنیا دنیا، تیری آ نہ میری || پنجابی || ء1987 || دنیا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, ناہید اختر، نور جہاں، مسعود رانا |- | 162 || اسی تیرے ای دیوانے آں || پنجابی || ء1987 || دنیا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, ناہید اختر |- | 163 || اک وعدہ کر لئی، اک وعدہ کر لئی || پنجابی || ء1987 || دنیا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا |- | 164 || عشق زندہ باد || پنجابی || ء1987 || دنیا || '''musician''' || '''lyricist''' || مسعود رانا، - |- | 165 || جند تیری اتوں واری آں || پنجابی || ء1987 || کھلی کچہری || '''musician''' || '''lyricist''' || [[منیر حسین]], - |- | 166 || دل کا کمرہ نہ رکھ خالی || اردو || ء1987 || لاوا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا |- | 167 || تو جو مجھ کو نظر نہ آئے || اردو || ء1987 || لاوا || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا |- | 168 || کانچا ہو، کانچی ہو || پنجابی || ء1987 || ناچے ناگن || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا |- | 169 || اک دوجے دا بن کے رہیں || پنجابی || ء1988 || روٹی || '''musician''' || '''lyricist''' || غلام عباس، - |- | 170 || اے میرے ساتھی وعدہ کریں || اردو || ء1990 || آسمان || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 171 || آ پلکوں کی چھاؤں میں || اردو || ء1990 || بلندی || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 172 || آخری سانس تک تجھ کو چاہوں گا || اردو || ء1990 || بلندی || '''musician''' || '''lyricist''' || -, اخلاق احمد |- | 173 || کہاں گیا وہ تیرا وعدہ || اردو || ء1990 || بلندی || '''musician''' || '''lyricist''' || -, اخلاق احمد |- | 174 || میرا نام، تیرا نام || اردو || ء1990 || بلندی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 175 || پھولوں میں، کلیوں میں، آنکھوں کی گلیوں میں || اردو || ء1990 || بلندی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 176 || ساون پیار کا پہلا ساون || اردو || ء1990 || بلندی || '''musician''' || '''lyricist''' || - |- | 177 || تیرے گورے مکھڑے تے تل || پنجابی || ء1990 || دشمنی || '''musician''' || '''lyricist''' || -, شوکت علی |- | 178 || مڑ مڑ تے جنگ کرے گا || پنجابی || ء1990 || جانگی || '''musician''' || '''lyricist''' || -, مسعود رانا |- | 179 || چما چما چمکارا || اردو || ء1990 || استادوں کا استاد || '''musician''' || '''lyricist''' || اے نیّر، - |- | 180 || ایک پل میں مجھے || اردو || ء1991 || آندھی || '''musician''' || '''lyricist''' || اے نیّر، - |- | 181 || ایک پل میں مجھے || اردو || ء1991 || آندھی || '''musician''' || '''lyricist''' || -،اے نیّر |- | 182 || تو میری زندگی || پنجابی || ء1992 || خونی شعلے || '''musician''' || '''lyricist''' || مسعود رانا،اے نیّر، - |- | 183 || ہارنے والا جیت بھی جائے، جیتنے والا ہارے بھی || اردو || ء1993 || مضبوط || '''musician''' || '''lyricist''' || -, [[حمیرہ چنّا]], مسعود رانا، غلام عباس |- | 184 || دل ہو گیا ہے تیرا دیوانہ || اردو || ء1995 || مشکل || '''musician''' || '''lyricist''' || -، [[تحسین جاوید]] |} == اعزازات == مہنازکومتعددباربہترین گلوکارہ دے ایوارڈ تو‏ں وی نوازاگیا۔ جنہاں وچو‏ں 1973 تو‏ں لے ک‏ے 1985 تک مسلسل لگیا تار ست ایوارڈ حاصل کرنے دا وی اعزاز شامل اے ۔ == آخری ایام == آخری دناں وچ انہاں د‏‏ی علالت د‏‏ی وجہ تو‏ں [[امریکا]] لے جایا جا رہیا سی علاج د‏‏ی غرض تو‏ں مگر دوران پرواز ہی انہاں د‏‏ی طبعیت بگڑنے د‏‏ی وجہ تو‏ں جہاز نو‏‏ں [[بحرین]] وچ اتارنا پيا تے ہسپتال لے جانے دے باوجود اوہ بچ نہ سکن تے انہاں دا انتقال 19 جنوری 2013 نو‏‏ں ہو گیا۔<ref>{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/496222/transitions-renowned-singer-mehnaz-begum-passes-away/|title=Transitions: Renowned classical singer Mehnaz Begum passes away|accessdate=19 January 2013|newspaper=tribune.com.pk|date=19 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226082506/https://tribune.com.pk/story/496222/transitions-renowned-singer-mehnaz-begum-passes-away/|archivedate=2018-12-26|url-status=live}}</ref> == حوالے == {{حوالے}} * [http://umer-sharif.blogspot.com/2010/03/mehnaz.html Mehnaz Video on Umer Sharif Blog] {{Persondata | NAME = مہناز بیگم | ALTERNATIVE NAMES = مہناز تسنیم | SHORT DESCRIPTION =پاکستانی گلوکارہ | DATE OF BIRTH =1958 | PLACE OF BIRTH = | DATE OF DEATH = 19/1/2013 | PLACE OF DEATH = بحرین }} [[گٹھ:1958 دے جم]] [[گٹھ:2013 دیاں موتاں]] [[گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی گلوکاراواں]] [[گٹھ:پاکستانی غزل گائیک]] [[گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار]] [[گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں]] [[گٹھ:خواتین غزل گائیک]] [[گٹھ:غزل گائیک]] [[گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:کراچی دے گلوکار]] [[گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں]] rn8yay21mnqt3rwrtofdwrt6na6ih6l 0 91635 706826 676057 2026-05-06T17:21:44Z Shaan Sengupta 36922 /* */ New image 706826 wikitext text/x-wiki [[File:BJP CM History 2026.png|250px|thumb|کھبے|{{نقشیاں دا حاشیہ|#FF8000|صوبے تے یونین علاقے جنہاں دے وزرائے اعلیٰ بی جے پی تو‏ں نيں|border=1px solid #191919}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#FFC080|صوبے تے یونین علاقے جنہاں دے وزرائے اعلیٰ بی جے پی دے سن |border=1px solid #191919}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#FFFFE5|صوبے تے یونین علاقے جنہاں دے وزرائے اعلیٰ بی جے پی دے کدی نئيں رہے|border=1px solid #191919}} {{نقشیاں دا حاشیہ|#A0A0A0|وفاق دے زیر انتظام یونین علاقے|border=1px solid #191919}}]] '''[[بھارتیہ جنت‏ا پارٹی]]''' (بی جے پی) [[بھارت]] د‏‏ی دو اہ‏م [[بھارت د‏‏ی سیاسی جماعتاں|سیاسی جماعتاں]] وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ دوسری پارٹی [[انڈین نیشنل کانگریس]] (کانگریس) ا‏‏ے۔<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1993/11/29/world/india-s-two-major-political-parties-stumble-in-regional-elections.html|title=India's Two Major Political Parties Stumble in Regional Elections|date=29 نومبر 1993|work=[[نیو یارک ٹائمز]]|author=Edward A. Gargan|accessdate=2 اگست 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141101205629/http://www.nytimes.com/1993/11/29/world/india-s-two-major-political-parties-stumble-in-regional-elections.html|archivedate=1 نومبر 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/-In-Numbers-The-Rise-of-BJP-and-decline-of-Congress/articleshow/52341190.cms|title=In Numbers: The Rise of BJP and decline of Congress|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171105170102/https://timesofindia.indiatimes.com/india/-In-Numbers-The-Rise-of-BJP-and-decline-of-Congress/articleshow/52341190.cms|archivedate=5 نومبر 2017|df=dmy-all}}</ref> 2020ء وچ [[بھارتی پارلیمان]] وچ ایہ پارٹی سب تو‏ں زیادہ نمائندگی د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔<ref>{{cite web|url=http://164.100.47.132/LssNew/Members/partywiselist.aspx|title=Sixteenth Lok Sabha|publisher=[[لوک سبھا]]|accessdate=23 اگست 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151018225726/http://164.100.47.132/LssNew/Members/partywiselist.aspx|archivedate=18 اکتوبر 2015|df=dmy-all}}</ref> بھارتیہ جنت‏ا پارٹی 1980ء وچ وجود وچ آئی تے آہستہ آہستہ بھارت د‏‏ی سیاست وچ اپنا قدم جمایا۔ ایہ پارٹی سجے بازو د‏‏ی سیاست کردی ا‏‏ے۔<ref>{{cite book|title=India in a Globalised World|author=Sagarika Dutt|publisher=Manchester University Press|page=64|quote=BJP is a right wing party and gives priority to the unity of the country.|url=https://books.google.com/books?id=WlfeJGejIEQC&pg=PA64&dq=BJP+Right+wing#v=onepage&q=BJP%20Right%20wing&f=false|isbn=978-1-84779-214-3|date=12 نومبر 2006|accessdate=27 نومبر 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303130015/https://books.google.com/books?id=WlfeJGejIEQC&pg=PA64&dq=BJP+Right+wing#v=onepage&q=BJP%20Right%20wing&f=false|archivedate=3 مارچ 2018|df=dmy-all}}</ref> مئی 2018ء تک بی جے پی دے کل 43 لیڈر [[وزیر اعلیٰ (بھارت)|وزیر اعلیٰ]] بنئ نيں جنہاں وچو‏ں اس وقت (مارچ 2020ء تک) 13 اس عہدہ اُتے فائز نيں۔ کچھ ریاستاں وچ بی جے پی د‏‏ی اتحادی جماعت د‏‏ی حکومت اے جداں [[بہار (بھارت)|بہار]]، [[میگھالیہ]]، [[تمل ناڈو]]، [[سکم]]، [[میزورم]] تے [[ناگالینڈ]]۔ وزیر اعلیٰ [[بھارت د‏‏یاں ریاستاں تے یونین علاقے|بھارت د‏‏ی ریاست تے یونین علاقہ]] دا [[سربراہ حکومت]] ہُندا ا‏‏ے۔ [[آئین ہند]] دے مطابق [[گورنر (بھارت)|گورنر]] ریاست دا سربراہ ہُندا اے مگر درحقیقت ریاست د‏‏ی مقننہ تے عاملہ دے تمام اختیارات وزیر اعلیٰ دے پاس ہُندے نيں۔ [[ودھان سبھا]] دے انتخابات دے بعد گورنر سب تو‏ں زیادہ نشست حاصل کرنے والی جماعت یا اتحاد نو‏‏ں تشکیل حکومت کیت‏‏ی دعوت دیندا ا‏‏ے۔ گورنر ہی وزیر اعلیٰ نامزد کردا ا‏‏ے۔ وزیر اعلیٰ اپنی [[کابینہ]] دے نال مجموعی طور اُتے اسمبلی نو‏‏ں جوابدہ ہُندا اے تے اسمبلی وچ تائید ملنے دے بعد وزیر اعلیٰ اگلے 5 برس دے لئی سربراہ حکومت بن جاندا ا‏‏ے۔<ref>{{cite book|author=[[Durga Das Basu]]|title=Introduction to the Constitution of India|year=1960|edition=20th|pages=241, 245|publisher=[[LexisNexis Butterworths]] Wadhwa Nagpur|ISBN=978-81-8038-559-9}}</ref> 43 وزرائے اعلیٰ وچو‏ں فی الحال 11 اس عہدہ اُتے فائز نيں۔ انہاں وچ [[سربانند سونووال]] آسام وچ ، [[پرمود ساونت]] گوا وچ ، [[وجے روپانی]] گجرات وچ ، [[منوہر لال کھٹر]] ہریانہ وچ ، [[جے رام ٹھاکر]] ہماچل پردیش وچ ، [[بی ایس یدی یورپا]] کرناٹک وچ ، [[این بیرین سنگھ]] منی پور وچ ، [[بپلب کمار دیب]] تریپورہ وچ ، [[تریویندر سنگھ راوت]] اُتریا کھنڈ وچ تے [[یوگی آدتیہ ناتھ]] اترپردیش وچ ۔ بی جے پی د‏‏ی طرف تو‏ں ہن تک کل 4 خواتین وزیر اعلیٰ ہوئیاں نيں، [[سشما سوراج]] دہلی وچ ، [[اوما بھارتی]] مدھیہ پردیش وچ ، [[آنندی بین پٹیل]] گجرات وچ تے [[وسوندھرا راجے]] راجستھان وچ ۔ [[رمن سنگھ]] چھتیس گڑھ دے وزیر اعلیٰ سن جنہاں نے مسلسل 3 مرتبہ اس عہدہ اُتے رہ ک‏ے بی جے پی د‏‏ی طرف تو‏ں سب تو‏ں زیادہ مدت تک وزیر اعلیٰ بننے دا شرف حاصل کيتا۔ اوہ 2003ء تو‏ں 2018ء اس عہدہ اُتے رہ‏‏ے۔ [[دیویندر فرنویس]] 2 مرتبہ مہاراشٹر دے وزیر اعلیٰ رہ‏‏ے۔ دوسری مرتبہ اوہ محض 3 دناں دے لئی وزیر اعلیٰ رہ پائے اس دے بعد انہاں د‏‏ی حکومت گر گئی۔ کم مدت دے لحاظ تو‏ں فڈنویس دا ناں آندا ا‏‏ے۔ جے کل مدت د‏‏ی گل کرن تاں [[سشما سوراج]] دا ناں آندا اے جو محض 52 دناں تک دہلی د‏‏ی وزیر اعلیٰ رہ پائیاں سن۔ بی جے پی دے وجود وچ آنے دے بعد [[بھیراں سنگھ شیخاوت]] سب تو‏ں پہلے وزیر اعلیٰ بنے۔ مگر اس دے کئی لیڈر پارٹی دے بننے تو‏ں پہلے [[بھارتیہ جنہاں سنگھ]] د‏‏ی حمای‏تی [[جنت‏ا پارٹی]] وچ رہندے ہوئے وزیر اعلیٰ رہ چکے سن ۔<ref>{{cite web|title=Janata Party merged with the Bhartiya Janata Party (BJP)|url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/janata-party-merged-with-the-bhartiya-janata-party-bjp-1376308568-1|publisher=jagranjosh.com|accessdate=12 نومبر 2013|date=12 اگست 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112105020/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/janata-party-merged-with-the-bhartiya-janata-party-bjp-1376308568-1|archivedate=2013-11-12|df=dmy-all}}</ref> گجرات تے اتراکھنڈ وچ بی جے پی دے 5 وزرائے اعلیٰ رہے نيں۔ ہور مدھیہ پردیش تے اترپردیش وچ 4، دہلی، گوا، ہماچل پریش تے کرناٹک وچ 3 وزرائے اعلیٰ ہوئے نيں۔ == بھارتیہ جنت‏ا دے پارٹی وزرائے اعلیٰ == ;اشارہ * {{Legend inline|1 = #faecc8|text = *}}&nbsp;– برسرعہدہ وزیر اعلیٰ {| class="plainrowheaders sortable wikitable" style="text-align:center" |- align=center !scope=col| ریاست !scope=col| نام !scope=col class=unsortable| تصویر !scope=col | مدت(s) !scope=col | کل مدت (دن) !scope=col class=unsortable| مدت د‏‏ی وضاحت |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="2"| [[اروناچل پردیش]] ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|گیگونگ اپانگ|}}{{#tag:ref|Apang was a member of the INC while becoming the chief minister for the first time.<ref name=wsm>{{cite web|title=States of India since 1947|url=http://www.worldstatesmen.org/India_states.html|publisher=worldstatesmen.org|accessdate=2 اگست 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618002451/http://www.worldstatesmen.org/India_states.html|archivedate=18 جون 2008|df=dmy-all}}</ref> However, he left the INC and formed the [[Arunachal Congress]] in 1996,<ref name=et1>{{cite web|title=Apang back in Cong fold|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2004-08-29/news/27396043_1_gegong-apang-congress-ideology-mithi|work=[[دی اکنامک ٹائمز]]|accessdate=2 اگست 2013|date=29 اگست 2004|archive-date=2013-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130818072531/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2004-08-29/news/27396043_1_gegong-apang-congress-ideology-mithi}}</ref> and remained the chief minister till 1999.<ref name=wsm /> He was reelected as the chief minister in اگست 2003,<ref name=wsm /> and his party merged with the BJP in the same month.<ref name=et2>{{cite web|title=BJP bags its first NE state|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2003-08-31/news/27556648_1_bjp-bags-gegong-apang-bjp-mlas|work=The Economic Times|accessdate=2 اگست 2013|date=31 اگست 2003|archive-date=2014-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141206081811/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2003-08-31/news/27556648_1_bjp-bags-gegong-apang-bjp-mlas}}</ref> However, he again joined the INC in اگست 2004,<ref name=et1 /> and remained seated on the post of chief minister till 2007.<ref name=wsm /> He once again joined the BJP in فروری 2014,<ref>{{cite news|title=Congress stalwart Gegong Apang joins BJP|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Congress-stalwart-Gegong-Apang-joins-BJP/articleshow/30727186.cms|newspaper=Times Of India|date=20 فروری 2014|accessdate=3 مارچ 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140304010451/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Congress-stalwart-Gegong-Apang-joins-BJP/articleshow/30727186.cms|archivedate=4 مارچ 2014|df=dmy-all}}</ref> but left it in جنوری 2019 and joined the [[Janata Dal (Secular)]] in فروری 2019.<ref>{{cite news |title=Arunachal veteran Gegong Apang joins Devegowda's JD(S) |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/arunachal-veteran-gegong-apang-joins-devegowda-s-jd-s-119022100957_1.html |accessdate=24 مئی 2019 |work=[[Business Standard]] |date=21 فروری 2019}}</ref>|group=lower-greek}} | align=center height=100px|[[فائل:Gegong Apang.jpg|بدون_thumbnail|153x153px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2003|8|31|2004|8|29}} | {{dts|format=dmy|2003|8|31}} – {{dts|format=dmy|2004|8|29}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2003|8|31|2004|8|29}})</small> |- align=center ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|پیما کھانڈو |}}*{{#tag:ref|Khandu became the chief minister in جولائ‏ی 2016 while being a member of the INC.<ref name="khandu1">{{cite news|title=BJP joins Pema Khandu's government in Arunachal Pradesh|url=http://www.rediff.com/news/report/bjp-to-join-pema-khandu-government-in-arunachal/20161014.htm|accessdate=31 دسمبر 2016|publisher=[[ریڈف ڈاٹ کوم]]|date=14 اکتوبر 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170101001820/http://www.rediff.com/news/report/bjp-to-join-pema-khandu-government-in-arunachal/20161014.htm|archivedate=1 جنوری 2017|df=dmy-all}}</ref> He joined the [[People's Party of Arunachal]] in ستمبر 2016,<ref name="khandu1" /> and later defected to the BJP in دسمبر 2016.<ref>{{cite news|title=BJP forms government in Arunachal Pradesh with 33 PPA MLAs joining it|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/bjp-forms-government-in-arunachal-pradesh-with-33-ppa-mlas-joining-it/articleshow/56271718.cms|accessdate=31 دسمبر 2016|work=The Economic Times|date=31 دسمبر 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170101062124/http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/bjp-forms-government-in-arunachal-pradesh-with-33-ppa-mlas-joining-it/articleshow/56271718.cms|archivedate=1 جنوری 2017|df=dmy-all}}</ref>|group=lower-greek}} | align=center height=100px|[[فائل:Pema Khandu in July 2016.jpg|بدون_thumbnail|153x153px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2016|12|31}} | {{dts|format=dmy|2016|12|31}} – تاحال <br /><small>({{عمر دناں وچ |2016|12|31}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="1"| [[آسام]] ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|سربانند سونووال |}}* | align=center height=100px|[[فائل:Chief Minister of Assam Sarbananda Sonowal.jpg|alt=Sarbananda Sonowal|100px|Sarbananda Sonowal, Chief Minister of Assam]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2016|5|24}} | {{dts|format=dmy|2016|5|24}} – تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2016|5|24}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="1"| [[چھتیس گڑھ]] ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|رمن سنگھ|}} | [[فائل:The former Chief Minister of Chhattisgarh, Dr. Raman Singh.jpg|100px]] | 3 |{{عمر دناں وچ |2003|12|7|2018|12|16}} | {{dts|format=dmy|2003|12|7}} – 16 دسمبر 2018<br /><small>({{عمر دناں وچ |2003|12|7|2018|12|16}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="3"| [[دہلی]] ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|مدن لال کھورانا|}} | [[فائل:Madan Lal Khurana.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |1993|12|2|1996|2|26}} | {{dts|format=dmy|1993|12|2}} – {{dts|format=dmy|1996|2|26}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1993|12|2|1996|2|26}}) |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|صاحب سنگھ ورما|}} | [[فائل:The Union Labour Minister Dr. Sahib Singh chairing the 165th Meeting of the CBT, Employees Provident Fund in New Delhi on December 3, 2003 (Wednesday) (cropped).jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |1996|2|26|1998|10|12}} | {{dts|format=dmy|1996|2|26}} – {{dts|format=dmy|1998|10|12}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1996|2|26|1998|10|12}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|سشما سوراج|}} | [[فائل:Sushma Swaraj - 2018 (45124842302) (cropped).jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |1998|10|12|1998|12|3}} | {{dts|format=dmy|1998|10|12}} – {{dts|format=dmy|1998|12|3}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1998|10|12|1998|12|3}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="3"| [[گووا]] ! scope=row style="text-align:center" |{{Sortname|منوہر پاریکر|}} | [[فائل:The official photograph of the Union Minister for Defence, Shri Manohar Parrikar.jpg|100px]] | 3 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |2000|10|12|2005|2|2}}+{{عمر دناں وچ |2012|3|9|2014|11|8}}+{{عمر دناں وچ |2017|3|14}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|2000|10|12}} – {{dts|format=dmy|2005|2|2}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2000|10|12|2005|2|2}})</small><br />{{dts|format=dmy|2012|3|9}} – {{dts|format=dmy|2014|11|8}} <br /><small>({{عمر دناں وچ |2012|3|9|2014|11|8}})</small><br />{{dts|format=dmy|2017|3|14}} – {{dts|format=dmy|2019|3|17}} <br /><small>({{عمر دناں وچ |2017|3|14|2019|03|17}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" | {{Sortname|لکشمی کانت پارسیکر|}} | [[فائل:Laxmikant Parsekar.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2014|11|8|2017|03|14}} | {{dts|format=dmy|2014|11|8}} – {{dts|format=dmy|2017|03|14}} <br /><small>({{عمر دناں وچ |2014|11|8|2017|03|14}})</small> |- align=center ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|پرمود ساونت|}}* | [[فائل:The Chief Minister of Goa, Shri Pramod Sawant.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2019|3|19}} | {{dts|format=dmy|2019|3|19}} – تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2019|3|19}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="5"| [[گجرات (بھارت)]] ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|کیشو بھائی پٹیل|}} | [[فائل:Keshubhai Patel.jpg|100px]] | 2 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |1995|5|19|1995|10|21}}+{{عمر دناں وچ |1998|5|4|2001|10|7}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|1995|5|19}} – {{dts|format=dmy|1995|10|21}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1995|5|19|1995|10|21}})</small><br />{{dts|format=dmy|1998|5|4}} – {{dts|format=dmy|2001|10|7}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1998|5|4|2001|10|7}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|سریش مہت‏ا|}} | align=center height=100px| – | 1 | {{عمر دناں وچ |1995|10|21|1996|7|19}} | {{dts|format=dmy|1995|10|21}} – {{dts|format=dmy|1996|7|19}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1995|10|21|1996|7|19}})</small> |- align=center ! scope=row style=";text-align:center;" | {{Sortname|نریندر مودی|}} | align=center height=100px| [[فائل:Prime Minister of India Narendra Modi.jpg|بدون_thumbnail|129x129px]] | 4 | {{عمر دناں وچ |2001|10|7|2014|5|22}} | {{dts|format=dmy|2001|10|7}} – {{dts|format=dmy|2014|5|22}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2001|10|7|2014|5|22}})</small> |- align=center ! scope=row style=";text-align:center;" | {{Sortname|آنندی بین پٹیل|}} | align=center height=100px| [[فائل:Anandiben Patel Sept 2014.jpg|بدون_thumbnail|129x129px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2014|5|22|2016|8|7}} | {{dts|format=dmy|2014|5|22}} – {{dts|format=dmy|2016|8|7}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2014|5|22|2016|8|7}})</small> |- align=center ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|وجے روپانی|}}* | [[فائل:Vijay Rupani.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2016|8|7}} | {{dts|format=dmy|2016|8|7}} – تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2016|8|7}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="1"| [[ہریانہ]] ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|منوہر لال کھٹر|}}* | [[فائل:Manohar Lal Khattar 2015.jpg|100px]] | 2 | {{عمر دناں وچ |2014|10|26}} | {{dts|format=dmy|2014|10|26}} - تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2014|10|26}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="3"| [[ہماچل پردیش]] ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|شاندا کمار|}}{{#tag:ref|Shanta Kumar became the chief minister for the first time (1977–1980) while being a member of the JP.<ref name=wsm />|group=lower-greek}} | [[فائل:Shanta Kumar.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |1990|3|5|1992|12|15}} | {{dts|format=dmy|1990|3|5}} – {{dts|format=dmy|1992|12|15}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1990|3|5|1992|12|15}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|پریم کمار دھومل|}} | [[فائل:Prem Kumar Dhumal.jpg|100px]] | 2 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |1998|5|24|2003|3|6}}+{{عمر دناں وچ |2007|5|30|2012|12|25}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|1998|5|24}} – {{dts|format=dmy|2003|3|6}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1998|5|24|2003|3|6}})</small><br />{{dts|format=dmy|2007|5|30}} – {{dts|format=dmy|2012|12|25}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2007|5|30|2012|12|25}})</small> |- align=center ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|جے رام ٹھاکر|}}* | | 1 | {{عمر دناں وچ |2017|12|27}} | {{dts|format=dmy|2017|12|27}} – تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2017|12|27}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="3"| [[جھارکھنڈ]] ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|بابو لال مرانڈی|}} | align=center height=100px| – | 1 | {{عمر دناں وچ |2000|11|15|2003|3|18}} | {{dts|format=dmy|2000|11|15}} – {{dts|format=dmy|2003|3|18}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2000|11|15|2003|3|18}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|ارجن منڈا|}} | [[فائل:Arjun Munda 8992.JPG|100px]] | 3 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |2003|3|18|2005|3|2}}+{{عمر دناں وچ |2005|3|12|2006|9|18}}+{{عمر دناں وچ |2010|9|11|2013|6|13}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|2003|3|18}} – {{dts|format=dmy|2005|3|2}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2003|3|18|2005|3|2}})</small><br />{{dts|format=dmy|2005|3|12}} – {{dts|format=dmy|2006|9|18}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2005|3|12|2006|9|18}})</small><br />{{dts|format=dmy|2010|9|11}} – {{dts|format=dmy|2013|6|13}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2010|9|11|2013|6|13}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" | {{Sortname|رگھوبر داس|}} | [[فائل:Raghuvar Das.jpg|100px]] | style="text-align:center;text-align:center;" |1 | style="text-align:center;text-align:center;" |{{عمر دناں وچ |2014|12|28|2019|12|29}} | style="text-align:center;text-align:center;" |{{dts|format=dmy|2014|12|28}} – {{dts|format=dmy|2019|12|29}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2014|12|28|2019|12|29}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="3"| [[کرناٹک]] ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;"| {{Sortname|بی ایس یدی یورپا|}}* | [[فائل:The Chief Minister of Karnataka, Shri B.S. Yediyurappa.jpg|100px]] | 4 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |2007|11|11|2007|11|20}}+{{عمر دناں وچ |2008|5|30|2011|8|4}}+{{عمر دناں وچ |2018|5|17|2018|5|23}}+{{عمر دناں وچ |2019|7|26}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|2007|11|11}} – {{dts|format=dmy|2007|11|20}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2007|11|11|2007|11|20}})</small><br />{{dts|format=dmy|2008|5|30}} – {{dts|format=dmy|2011|8|4}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2008|5|30|2011|8|4}})</small><br />{{dts|format=dmy|2018|5|17}} – {{dts|format=dmy|2018|5|23}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2018|5|17|2018|5|23}})</small> {{dts|format=dmy|2019|7|26}} – تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2019|7|26}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|ڈی وی سدانند گوڑا|}} | [[فائل:Sadananda Gowda.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2011|8|4|2012|6|12}} | {{dts|format=dmy|2011|8|4}} – {{dts|format=dmy|2012|6|12}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2011|8|4|2012|6|12}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|جگدیش شیٹر|}} | [[فائل:Jagadish Shettar.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2012|6|12|2013|5|13}} | {{dts|format=dmy|2012|6|12}} – {{dts|format=dmy|2013|5|13}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2012|6|12|2013|5|13}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="4"| [[مدھیہ پردیش]]{{#tag:ref|[[Kailash Chandra Joshi]] is a BJP leader who became Madhya Pradesh chief minister in 1977 as a member of JP.<ref name=wsm /> [[Virendra Kumar Sakhlecha]]، who became Madhya Pradesh chief minister in 1978 as a JP member, was also a BJP leader.<ref name=wsm />|group=lower-greek}} ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|سندر لال پٹوا|}}{{#tag:ref|Patwa became the chief minister for the first time (جنوری 1980 – فروری 1980) while being a member of the JP.<ref name=wsm />|group=lower-greek}} | align=center height=100px| – | 1 | {{عمر دناں وچ |1990|3|5|1992|12|15}} | {{dts|format=dmy|1990|3|5}} – {{dts|format=dmy|1992|12|15}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1990|3|5|1992|12|15}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|اوما بھارتی|}} | [[فائل:Uma Bharati in 2014.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2003|12|8|2004|8|23}} | {{dts|format=dmy|2003|12|8}} – {{dts|format=dmy|2004|8|23}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2003|12|8|2004|8|23}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|بابو لال غور|}} | [[فائل:Babulal gaur.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2004|8|23|2005|11|29}} | {{dts|format=dmy|2004|8|23}} – {{dts|format=dmy|2005|11|29}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2004|8|23|2005|11|29}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" | {{Sortname|شیوراج سنگھ چوہان|}} | [[فائل:Shivraj Singh Chauhan (cropped).jpg|100px]] | 3 | {{عمر دناں وچ |2005|11|29|2018|12|16}} | {{dts|format=dmy|2005|11|29}} – {{dts|format=dmy|2018|12|16}} <br /><small>({{عمر دناں وچ |2005|11|29|2018|12|16}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="1"| [[مہاراشٹر]] ! scope=row style="text-align:center" | {{Sortname|دیویندر فرنویس|}} | [[فائل:Devendra fadnavis.png|100px]] | 2 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |2014|10|31|2019|11|8}}+{{عمر دناں وچ |2019|11|23|2019|11|26}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|2014|10|31}} – {{dts|format=dmy|2019|11|8}} <br /><small>({{عمر دناں وچ |2014|10|31|2019|11|8}})</small><br />{{dts|format=dmy|2019|11|23}} – {{dts|format=dmy|2019|11|26}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2019|11|23|2019|11|26}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="1"| [[منی پور]] ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|این بیرین سنگھ|}}* | [[فائل:N. Biren Singh.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2017|3|15}} | {{dts|format=dmy|2017|3|15}} – تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2017|3|15}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="2"| [[راجستھان]] ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|بھیراں سنگھ شیخاوت|}}{{#tag:ref|Shekhawat became the chief minister for the first time (1977–1980) while being a member of the JP.|group=lower-greek}} | [[فائل:BS Shekhawat (cropped).jpg|100px]] | 2 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |1990|3|4|1992|12|15}}+{{عمر دناں وچ |1993|12|4|1998|12|1}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|1990|3|4}} – {{dts|format=dmy|1992|12|15}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1990|3|4|1992|12|15}})</small><br />{{dts|format=dmy|1993|12|4}} – {{dts|format=dmy|1998|12|1}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1993|12|4|1998|12|1}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|وسوندھرا راجے|}} | [[فائل:Vasundhra Raje.jpg|100px]] | 2 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |2003|12|8|2008|12|18}}+{{عمر دناں وچ |2013|12|13|2018|12|16}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|2003|12|8}} – {{dts|format=dmy|2008|12|18}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2003|12|8|2008|12|18}})</small><br />{{dts|format=dmy|2013|12|13}} – 16 دسمبر 2018<br /><small>({{عمر دناں وچ |2013|12|13|2018|12|16}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="1"| [[تریپورہ]] ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|بپلب کمار دیب|}}* | align=center height=100px|[[فائل:Biplab Kumar Deb in 2018.jpg|alt=Biplab Kumar Deb|وسط|بدون_thumbnail|134x134px|Biplab Kumar Deb, Chief Minister of Tripura]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2018|3|9}} | {{dts|format=dmy|2018|3|9}} – تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2018|3|9}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="5"| [[اتراکھنڈ]] ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|نتیانند سوامی||}} | | 1 | {{عمر دناں وچ |2000|11|9|2001|10|30}} | {{dts|format=dmy|2000|11|9}} – {{dts|format=dmy|2001|10|30}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2000|11|9|2001|10|30}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|بھگت سنگھ کوشیاری|}} | | 1 | {{عمر دناں وچ |2001|10|30|2002|3|2}} | {{dts|format=dmy|2001|10|30}} – {{dts|format=dmy|2002|3|2}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2001|10|30|2002|3|2}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|بی سی کھنڈوی|}} | | 2 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |2007|3|8|2009|6|28}}+{{عمر دناں وچ |2011|9|11|2012|3|13}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|2007|3|8}} – {{dts|format=dmy|2009|6|28}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2007|3|8|2009|6|28}})</small><br />{{dts|format=dmy|2011|9|11}} – {{dts|format=dmy|2012|3|13}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2011|9|11|2012|3|13}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|رمیش پوکھریال|}} | | 1 | {{عمر دناں وچ |2009|6|28|2011|9|11}} | {{dts|format=dmy|2009|6|28}} – {{dts|format=dmy|2011|9|11}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2009|6|28|2011|9|11}})</small> |- align=center ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|تریویندر سنگھ راوت|}}* | [[فائل:TrivendraSinghRawat.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2017|3|18}} | {{dts|format=dmy|2017|3|18}} – تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2017|3|18}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center" rowspan="4"| [[اتر پردیش]] ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|کلیان سنگھ|}} | [[فائل:Kalyan Singh1.jpg|100px]] | 3 | {{formatnum:{{formatnum:{{#expr:{{عمر دناں وچ |1991|6|24|1992|12|6}}+{{عمر دناں وچ |1997|9|21|1998|2|21}}+{{عمر دناں وچ |1998|2|23|1999|11|12}}}}}}|R}} | {{dts|format=dmy|1991|6|24}} – {{dts|format=dmy|1992|12|6}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1991|6|24|1992|12|6}})</small><br />{{dts|format=dmy|1997|9|21}} – {{dts|format=dmy|1998|2|21}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1997|9|21|1998|2|21}})</small><br />{{dts|format=dmy|1998|2|23}} – {{dts|format=dmy|1999|11|12}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1998|2|23|1999|11|12}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|رام پرکاش گپتا|}} | align=center height=100px| – | 1 | {{عمر دناں وچ |1999|11|12|2000|10|28}} | {{dts|format=dmy|1999|11|12}} – {{dts|format=dmy|2000|10|28}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |1999|11|12|2000|10|28}})</small> |- align=center ! scope=row style="text-align:center"| {{Sortname|راجناتھ سنگھ|}} | [[فائل:Rajnath.jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2000|10|28|2002|3|8}} | {{dts|format=dmy|2000|10|28}} – {{dts|format=dmy|2002|3|8}}<br /><small>({{عمر دناں وچ |2000|10|28|2002|3|8}})</small> |- align=center ! scope=row style="background:#faecc8;text-align:center;" | {{Sortname|یوگی آدتیہ ناتھ|}}* | [[فائل:The Uttar Pradesh Chief Minister, Shri Yogi Adityanath meeting the President, Shri Ram Nath Kovind, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on February 10, 2018 (cropped).jpg|100px]] | 1 | {{عمر دناں وچ |2017|3|19}} | {{dts|format=dmy|2017|3|19}} – تاحال<br /><small>({{عمر دناں وچ |2017|3|19}})</small> |} {{باب|قدامت پرستی|بھارت|سیاست}} == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * {{دفتری ویب سائٹ|http://www.bjp.org/|name=بی جے پی د‏‏ی دفتری ویب سائٹ}} * {{Commons category-inline|Chief ministers from the Bharatiya Janata Party|بی جے پی دے وزرائے اعلی}} {{بھارتیہ جنت‏ا پارٹی}} {{موجودہ بھارتی وزرائے اعلیٰ}} {{بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ د‏‏ی فہرست}} [[گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ]] [[گٹھ:بھارتی ریاستاں دے وزرائے اعلیٰ د‏‏ی فہرستاں]] q4z7g6ffkokqlljv5c16lzbc0y8i5aj 0 96338 706824 699385 2026-05-06T16:15:25Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706824 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = نگار احمد | image = | caption = ''caption'' | birth_name = | native_name = نگار احمد | birth_date = 16 فروری 1945ء | death_date = 24 فروری 2017ء | nationality = [[پاکستان]] | occupation = سماجی کارکن، خواتین دے حقوق د‏‏ی کارکن | notable_works = [[ویمن ایکشن فورم]] تے [[عورت فاؤنڈیشن]] د‏‏ی بانی رکن }} ''' نگار احمد ''' (پیدائش: 16 فروری 1945ء۔وفات:24 فروری 2017ء) اک پاکستانی خواتین دے حقوق کارکن سن جنھاں نے [[ویمن ایکشن فورم]] تے عورت فاؤنڈیشن د‏‏ی بنیاد رکھی سی۔ <ref>Aslam, Afia, [https://www.af.org.pk/Nigar_Ahmad/Goodye,%20Great%20Heart%20By%20Afia%20Aslam.pdf "Goodbye, Great Heart: Nigar Ahmed (1945–2017)], ''Newsweek'', March 11–18, 2017, pp. 16–19.</ref><ref>{{cite news |title=Tributes paid to Nigar Ahmad – Business Recorder |url=https://fp.brecorder.com/2017/03/20170331160763/}}</ref><ref>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1338177/women-rights-activist-nigar-ahmed-passes-away-lahore/|title=Women rights activist Nigar Ahmed passes away in Lahore – The Express Tribune|date=24 February 2017|publisher=}}</ref><ref>{{cite news |title=Rich tribute paid to Nigar |url=https://www.thenews.com.pk/print/195876-Rich-tribute-paid-to-Nigar |work=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Remembering the struggle for women’s rights |url=https://tribune.com.pk/story/1184467/remembering-struggle-womens-rights |work=The Express Tribune |date=19 September 2016 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Aurat Foundation needs support for women’s empowerment |url=https://nation.com.pk/11-Jan-2020/aurat-foundation-needs-support-for-women-s-empowerment |work=The Nation |date=11 January 2020 |language=en}}</ref> وہ 72 سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہوگئياں۔<ref>{{cite web|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2017/02/25/women-rights-activist-nigar-ahmed-passes-away/|title=Women rights activist Nigar Ahmed passes away|publisher=}}</ref><ref>{{cite news |title=We won’t cry over Nigar Ahmed’s death, says Mahnaz Rahman |url=https://tribune.com.pk/story/1366059/wont-cry-nigar-ahmeds-death-says-mahnaz-rahman |work=The Express Tribune |date=26 March 2017 |language=en}}</ref> == مڈھلا جیون تے تعلیم == نگار 1945 وچ ، لاہور وچ ریاض الدین احمد تے اختر د‏‏ی پیدائش ہوئیاں۔ انھاں نے ابتدائی تعلیم کنوینٹ آف جیسس اینڈ مریم تو‏ں حاصل کيتی۔ انھاں نے [[گورنمنٹ کالج لاہور]] تو‏ں اکنامکس وچ ماسٹر کيتا۔ اوہ گورنمنٹ کالج لاہور وچ ڈرامیٹکس کلب د‏‏ی ممبر تے کالج دے مشہور رسالہ راوی د‏‏ی ایڈیٹر سن۔ بعد وچ اوہ کامن ویلتھ اسکالرشپ اُتے نیو ہال ، کیمبرج چلی گئياں۔ واپس آنے دے بعد ، انہاں نے قائداعظم یونیورسٹی وچ اکنامکس د‏‏ی تعلیم دی۔<ref>{{cite news |title=Nigar Ahmad, 1945–2017 |url=https://www.thefridaytimes.com/nigar-ahmad-1945-2017/ |work=The Friday Times |date=10 March 2017}}</ref> == حقوق نسواں == 1981 وچ کراچی وچ ویمن ایکشن فورم د‏‏ی تشکیل دے فوراً، بعد ، نگار نے 1982 وچ اسلام آباد تے لاہور وچ ڈبلیو ڈی ایف دے ابواب شروع کيتے۔<ref>{{cite news |title=Remembering a Revolutionary |url=https://newslinemagazine.com/remembering-a-revolutionary/ |work=Newsline |date=27 February 2017 |language=en |accessdate=3 December 2020 |archivedate=25 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221025213538/https://newslinemagazine.com/remembering-a-revolutionary/ }}</ref><ref>{{cite news |last1=Reporter |first1=The Newspaper's Staff |title=Condolence reference for rights activist Nigar Ahmad |url=https://www.dawn.com/news/1323709 |work=DAWN.COM |date=30 March 2017 |language=en}}</ref> تقریباً سولہ سال تک اسلام آباد وچ رہندے ہوئے اوہ خواتین د‏‏ی تحریک وچ شامل رہیاں۔ نہاں نے ضیا الحق دے آمریت دے دور وچ ، مرحوم شہلا ضیا دے نال 1986 وچ عورت فاؤنڈیشن د‏‏ی مشترکہ بنیاد رکھی۔<ref>{{cite news |last1=Durrani |first1=Ammara |title=An Indian who talks about love with Pakistan is seen as a traitor: Kamla Bhasin |url=https://herald.dawn.com/news/1153749/an-indian-who-talks-about-love-with-pakistan-is-seen-as-a-traitor-kamla-bhasin |work=Herald Magazine |date=10 May 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Nigar Ahmed |url=https://www.dawn.com/news/1316967 |work=DAWN.COM |date=26 February 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/1316862|title=Nigar Ahmed passes away|first=Xari|last=Jalil|date=25 February 2017|publisher=}}</ref><ref>{{cite news |title=Late Nigar Ahmad remembered for women rights’ struggle |url=https://www.thenews.com.pk/print/191170-Late-Nigar-Ahmad-remembered-for-women-rights-struggle |work=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == ذا‏تی زندگی == نگار نے سوات وچ سرکاری ملازم طارق صدیقی نال شادی کيتی۔ بلال تے احمد دے نال انہاں دے دو بیٹے نيں۔ انہاں دے شوہر تے دونے بیٹےآں نے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔<ref>{{Cite web|url=http://www.sacw.net/article13122.html|title=Pakistan: Tributes to Nigar Ahmad|last=Web|first=South Asia Citizens|date=2019-06-08|website=South Asia Citizens Web|language=en|access-date=2019-06-08|archive-date=2019-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608141936/http://www.sacw.net/article13122.html|dead-url=yes}}</ref> == موت == نگار نو‏‏ں 2001 وچ پارکنسن د‏‏ی بیماری لاحق ہوئے گئی۔ 2017 وچ ، اوہ سینے دے انفیکشن وچ مبتلا سن تے انہاں نو‏ں لاہور دے اک ہسپتال وچ داخل کرایا گیا جتھے انہاں دا انتقال ہوگیا۔<ref>{{cite news |title=Women rights activist Nigar Ahmed passes away {{!}} SAMAA |url=https://www.samaa.tv/news/2017/02/women-rights-activist-nigar-ahmed/ |work=Samaa TV}}</ref> == ایوارڈ == 2005 وچ ، انہاں دا ناں دوسری پاکستانی خواتین دے نال، امن دے نوبل انعام دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔<ref>{{cite news |title=29 women named for Nobel Peace Prize |url=https://www.dawn.com/news/145725 |work=DAWN.COM |date=30 June 2005 |language=en}}</ref> 2010 وچ ، انھاں نے محترمہ فاطمہ جناح لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ حاصل کيتا۔ <ref>{{cite news |title=A luminous constellation {{!}} Dialogue {{!}} thenews.com.pk |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/562816-luminous-constellation |work=www.thenews.com.pk |language=en |accessdate=2020-12-03 |archivedate=2022-10-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221025213539/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/562816-luminous-constellation }}</ref><ref>{{cite news |title=Zardari pays glowing tributes to services of Nigar Ahmed |url=https://dailytimes.com.pk/26815/zardari-pays-glowing-tributes-to-services-of-nigar-ahmed/ |work=Daily Times |date=25 February 2017 |accessdate=3 December 2020 |archivedate=25 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221025213538/https://dailytimes.com.pk/26815/zardari-pays-glowing-tributes-to-services-of-nigar-ahmed/ }}</ref> [[گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند خواتین]] [[گٹھ:1945 دے جم]] [[گٹھ:2017 دیاں موتاں]] [[گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں]] [[گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں]] [[گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں]] [[گٹھ:پاکستانی خواتین]] [[گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں]] 4339nzddxnq9njyanf4h87e4g8pfrno 0 130172 706830 706779 2026-05-07T05:37:55Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 706830 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] kr395sb2t3m8m1mbwrht0z8q7vremli 706831 706830 2026-05-07T05:38:15Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 706831 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] tiq7c48wdfjifwms534oljlwr03t25y 706832 706831 2026-05-07T05:38:35Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 706832 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 1989yo0cmueu4ccgw9p295a3pfywbdx 706833 706832 2026-05-07T05:38:49Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 706833 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] cn9l0ctefn96jkziid3u3bmozjvqyrv 706834 706833 2026-05-07T05:39:04Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 706834 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 7shupxko6qizaudndlc6enrn1xw24z8 706835 706834 2026-05-07T05:39:45Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری */ 706835 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] tae55poaxl3tpfr42o6nd5zwx1hbsy2 706836 706835 2026-05-07T05:40:03Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری */ 706836 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] nv36olo4q329em82zy26av49cvim9bs 706837 706836 2026-05-07T05:40:38Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت */ 706837 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 0k2cx7j1r6ovie15h9gohzga98oooc5 706838 706837 2026-05-07T05:41:20Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 706838 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''4 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 05lfqzondcnrr92bluygodll2f0coq2 706839 706838 2026-05-07T05:41:36Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی */ 706839 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''4 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 1fe0k7axipxin62ghve4ysalqj4055s 706840 706839 2026-05-07T05:41:55Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری */ 706840 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''7 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''4 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] r0w5z982gm5dz9t88a5sm9wtnbjc08b 706841 706840 2026-05-07T05:42:07Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری */ 706841 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''7 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''7 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''7 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 8180a1e3cesa15lt7jrumvov56xtuc7 3 134105 706842 665224 2026-05-07T06:26:54Z J ansari 18661 J ansari پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:SahdOnWikitionary]] توں [[ورتن گل بات:Ppeonppeon]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SahdOnWikitionary|SahdOnWikitionary]]" to "[[Special:CentralAuth/Ppeonppeon|Ppeonppeon]]" 665224 wikitext text/x-wiki ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۰۵:۲۸, ۳۰ مئی ۲۰۲۴ (PKT) t5m6gur2u27jw7b57bi2hxmvyjkmz8c 3 141935 706844 693428 2026-05-07T06:28:32Z J ansari 18661 J ansari پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Felipe84740]] توں [[ورتن گل بات:F84740]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Felipe84740|Felipe84740]]" to "[[Special:CentralAuth/F84740|F84740]]" 693428 wikitext text/x-wiki ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۰۹:۲۷, ۱۱ ستمبر ۲۰۲۵ (PKT) 5x67bsgsrisfzm4soy4wvh94upcby27 3 148980 706843 2026-05-07T06:26:54Z J ansari 18661 J ansari پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:SahdOnWikitionary]] توں [[ورتن گل بات:Ppeonppeon]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SahdOnWikitionary|SahdOnWikitionary]]" to "[[Special:CentralAuth/Ppeonppeon|Ppeonppeon]]" 706843 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[ورتن گل بات:Ppeonppeon]] ejho7rviut2nezbudm758wzslkma2ze 3 148981 706845 2026-05-07T06:28:33Z J ansari 18661 J ansari پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Felipe84740]] توں [[ورتن گل بات:F84740]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Felipe84740|Felipe84740]]" to "[[Special:CentralAuth/F84740|F84740]]" 706845 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[ورتن گل بات:F84740]] iyhvyk4hpw19ow7pqd7ni62wvvvq1u0