وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 20471 706851 605586 2026-05-08T10:02:11Z -wuppertaler 37643 photo added 706851 wikitext text/x-wiki {|table id="toc" style="margin:0;background:Yellow";width:130%" align="left" cellpadding="1" | style="background:white" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="+1" color=black>ماؤرن<font>''' |- | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Wappen Mauren.svg|250px]] |-|- align="center" |- | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Liechtenstein-Mauren.svg|200px]] |-|- align="center" |- | [[دیس]]:|| [[لیختنشٹاین]][[File:Flag of Liechtenstein.svg|25px]] |- | [[تھاں]]: || 7.5 مربع کلومیٹر |- | لوک گنتی: || 3,836 |- |} [[File:Mauren mit Alpstein.jpg|thumb]] '''ماؤرن''' [[یورپ]] دے اک [[دیس]] [[لیختنشٹاین]] دی [[اک]] میونسپلٹی اے۔ == بارلے جوڑ == {{Commons|Category:Mauren|ماؤرن|position=left}} *[http://www.mauren.li] ویب سائیٹ {{لیختنشٹاین دیاں میونسپلٹیاں}} [[Category:لیختنشٹاین دیاں میونسپلٹیاں]] [[Category:لیختنشٹاین]] t2cr7uq8x3xv2srkt38wcklg4yztvwf 0 28994 706848 550265 2026-05-08T05:25:56Z Veritasphere 17170 اردو توں پنجابی ترجمہ تے اصلاح املا 706848 wikitext text/x-wiki '''وٹامن''' اوہ نامیاتی اجزاء نیں جیہڑے جسم دے خلییاں نوں صحیح طریقے نال کم کرن تے جسم دی نشوونما وچ مدد دیندے نیں۔ تقریباً 13 قسماں دے وٹامن ہوندے نیں۔ انہاں وچ [[وٹامن اے]]، [[وٹامن سی]]، [[وٹامن ڈی]]، [[وٹامن ای]]، [[وٹامن کے]]، [[وٹامن بی1]]، [[وٹامن بی2]]، [[نیاسن|وٹامن بی3]]، [[پینٹوتھینک ایسڈ|وٹامن بی5]]، [[بایوٹن|وٹامن بی7]]، [[وٹامن بی6]]، [[وٹامن بی12]] تے [[فولیٹ|وٹامن بی9]] شامل نیں۔ وٹامن اے، ای، ڈی تے کے چکنائی دی موجودگی وچ جسم وچ آسانی نال جذب ہوندے نیں، جدو‏ں کہ باقی نویں وٹامن پانی وچ حل پذیر ہوندے نیں۔ ایہہ وٹامن عموماً جسم وچ ذخیرہ نئیں ہوندے تے پیشاب دے ذریعے خارج ہو جاندے نیں۔ ایس لئی انہاں دی روزانہ ضرورت پوری کرنا ضروری ہوندا اے۔ البتہ [[وٹامن بی12]] جسم وچ لمبے عرصے تک محفوظ رہ سکدا اے۔ انسانی جسم نوں وٹامناں دی بہت ضرورت ہوندی اے۔ جے جسم وچ وٹامناں دی کمی ہو جاوے تے کئی صحتی مسئلے پیدا ہو سکدے نیں۔ == افعال == وٹامناں دے کئی اہم افعال نیں جیہڑے ایہہ جسم وچ سرانجام دیندے نیں۔ * '''وٹامن اے''' : جلد، دانتاں تے ہڈیاں دی صحت لئی ضروری اے۔ * '''وٹامن بی6''' : خون دے سرخ خلیے بناون وچ اہم کردار ادا کردا اے۔ * '''وٹامن بی12''' : میٹابولزم دے عمل تے خون دے سرخ خلیے بناون وچ مدد دیندا اے۔ * '''وٹامن سی''' : اک اہم اینٹی آکسیڈینٹ اے۔ * '''وٹامن ڈی''' : جسم نوں کیلشیم جذب کرن وچ مدد دیندا اے۔ * '''وٹامن ای''' : خون دے سرخ خلیے بناون وچ مددگار اے۔ * '''وٹامن کے''' : خون جماون وچ مدد کردا اے۔ ایس دی کمی نال زخم توں خون روکنا مشکل ہو سکدا اے۔ * '''وٹامن بی1''' : دل تے اعصابی خلییاں دی صحت لئی ضروری اے۔ * '''وٹامن بی7''' : کاربوہائیڈریٹس تے پروٹین دے میٹابولزم وچ اہم اے۔ * '''وٹامن بی3''' : جلد نوں صحت مند رکھن وچ مددگار اے۔ * '''وٹامن بی5''' : میٹابولزم دے عمل لئی ضروری اے۔ * '''وٹامن بی2''' : جسم دی نشوونما لئی اہم اے۔ * '''وٹامن بی9''' : [[ڈی این اے]] دی تیاری لئی ضروری اے۔ == تاریخ == {| class="wikitable" |+ وٹامناں دی کھوج، تاریخ تے ذرائع |- ! کھوج دا سال ! وٹامن ! خوراک دا ذریعہ |- | style="text-align:right;" | 1913ء | وٹامن اے | [[مچھی]] دے [[کلیجہ|کلیجے]] دا تیل |- | style="text-align:right;" | 1910ء | وٹامن بی1 | [[چاول]] دا بھوسہ |- | style="text-align:right;" | 1920ء | وٹامن سی | ترش پھل تے تازہ خوراک |- | style="text-align:right;" | 1920ء | وٹامن ڈی | مچھلی دے جگر دا تیل |- | style="text-align:right;" | 1920ء | وٹامن بی2 | [[گوشت]] تے انڈے |- | style="text-align:right;" | 1922ء | وٹامن ای | [[کنک]] تے سبزی دا تیل |- | style="text-align:right;" | 1926ء | وٹامن بی12 | کلیجی تے انڈے |- | style="text-align:right;" | 1929ء | وٹامن کے1 | ہری پتیدار سبزیاں |- | style="text-align:right;" | 1931ء | وٹامن بی5 | گوشت تے اناج |- | style="text-align:right;" | 1931ء | وٹامن بی7 | گوشت، انڈے تے دودھ |- | style="text-align:right;" | 1934ء | وٹامن بی6 | گوشت تے [[دودھ]] |- | style="text-align:right;" | 1936ء | وٹامن بی3 | گوشت، انڈے تے اناج |- | style="text-align:right;" | 1941ء | وٹامن بی9 | ہری پتیدار سبزیاں |} == وٹامناں دی فہرست == == خوراک تے [[روگ]] == == کمی تے زیادتی == == کیمیائی ناں دی فہرست == {| class="wikitable" |+ وٹامناں دے کیمیائی ناں |- ! پُرانا ناں ! کیمیائی ناں ! ناں بدلن دی وجہ |- | وٹامن بی4 | ایڈینن | [[ڈی این اے]] میٹابولائٹ، جسم وچ بنن آلا |- | وٹامن بی8 | ایڈینائلک ایسڈ | [[ڈی این اے]] میٹابولائٹ، جسم وچ بنن آلا |- | وٹامن ایف | ضروری فیٹی ایسڈ | زیادہ مقدار وچ ضروری |- | وٹامن جی | رائبوفلیون | وٹامن بی2 |- | وٹامن ایچ | بایوٹن | وٹامن بی7 |- | وٹامن جے | کیٹیکول، فلیون | کنک تے سبزی دا تیل |- | وٹامن ایل1 | اینتھرانیلک ایسڈ | کلیجی تے انڈے |- | وٹامن ایل2 | ایڈینائل تھائیومیتھائل پینٹوز | ہری پتیدار سبزیاں |- | وٹامن ایم | فولک ایسڈ | گوشت تے اناج |- | وٹامن او | کارنیٹائن | گوشت، انڈے تے دودھ |- | وٹامن پی | فلیوو نوئیڈ | گوشت تے دودھ |- | وٹامن پی پی | نیاسن | گوشت، انڈے تے اناج |- | وٹامن ایس | سیلیسلک ایسڈ | ہری پتیدار سبزیاں |- | وٹامن یو | ایس-میتھائل میتھیونن | ہری پتیدار سبزیاں |} [[گٹھ:سائنس]] [[گٹھ:حیاتیات]] [[گٹھ:غذائیت]] 7m3wo6eg1f35gim8qerd9f6l7beqxlm 0 30321 706849 700902 2026-05-08T09:17:06Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706849 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات عالم دین/عربی |region = [[جنوبی ایشیا]] |era = جدید دور |مذہب = [[اسلام]] |فقہ = [[حنفی]] |فرقہ = [[اہل سنت|سنی]] |main_interests = [[عقیدہ]]، [[فقہ]]، [[تصوف]] | اولاد =[[حامد رضا خان]]، [[مصطفٰی رضا خان]]، مصطفائی بیگم، کنيز حسن، کنيز حسنین، کنيز حسین تے مرتضائی بیگم |influences = [[امام ابو حنیفہ]]، [[عبد القادر جیلانی]]، [[مولا‏نا جلال الدین محمد بلخی رومی|رومی]]، [[نقی علی خان]]، [[شاہ عبدالحق]]، [[فضل حق خیر آبادی]] |influenced = [[پیر سیف الرحمن مبارک]]، [[مصطفٰی رضا خان]]، [[احمد سعید کاظمی]]، [[عبد العلیم صدیقی]]، [[مولا‏نا شاہ احمد نورانی]]، [[محمد اختر رضا خان قادری]]، [[ضیاء الدین مدنی]]، [[محمد الیاس قادری]]، [[قمر الزمان اعظمى]]، [[محمد عبدالحکیم شرف قادری]]، [[محمد ارشد القادری]]، [[خادم حسین رضوی]] }}{{بریلوی تحریک}} '''احمد رضا خان''' (1856۔ 1921) ہندستان دے شہر [[بریلی]] دے اک مذھبی ودوان سن۔ اوہنے نعتاں لکھیاں تے [[قرآن]] دا [[اردو]] وج بولی وٹاندرہ "کنزالایمان" دے ناں نال کیتا۔ اوہناں نے ہک ہزار تو زیادہ کتاباں لکھیاں. اوہنان دے فتاوی جات دا مجموعہ فتاوی رضویہ دے ناں مشہور اے جس دیاں 30 جلداں ہن. '''امام احمد رضا خان''' ([[14 جون]] [[1856ء]] – [[28 اکتوبر]] [[1921ء]]) ویہويں صدی عیسوی دے مجدد، نامور حنفی فقہیہ، محدث، اصولی، نعت گو شاعر، [[علوم نقلیہ وعقلیہ]] دے ماہر، سلسلہ قادریہ دے شیخ، عربی، فارسی تے اردو د‏‏ی کثیر کتاباں دے مصنف<ref name="تریخ الدولۃ المکیۃ">{{cite book | author=عبد الحق انصاری | location=لاہور | page=38 | publisher=کتاب محل | title=تعارف، مولا‏نا احمد رضا خان | year=2017}}</ref> جنہاں وچ مشہور ترجمہ قرآن [[کنزالایمان]]، فتاوی دا مجموعہ [[فتاویٰ رضویہ]] تے نعتیہ دیوان [[حدائق بخشش]] مشہور نيں۔ احمد رضا خان نے شدت تو‏ں [[تقلید (اصطلاح)|تقلید]] تے [[حنفی]]ت دا دفاع کيتا سلسلۂ حدیث وچ [[شاہ ولی اللہ]] تے [[عبد الحق محدث دہلوی]] تو‏ں استفادہ کيتا تے فقہ وچ سند اجازت شیخ عبد الرحمن حنقی مکی تو‏ں حاصل کيتی، جنہاں دا سلسلہ [[عبد اللہ بن مسعود]] تک پہنچدا ا‏‏ے۔<ref name="اقبال اکادمی">{{cite book | author=ڈاکٹر ایوب صابر، محمد سہیل عمر | authorlink=ڈاکٹر تنظیم الفردوس | isbn=978-969-416-420-5 | location=لاہور | page=269 | publisher=[[اقبال اکادمی]] | title=علامہ اقبال دا تصور اجتہاد (مجموعۂ مقالات) | url=http://www.iqbalcyberlibrary.net/ur/969-416-230-002.html | year=2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224200652/http://www.iqbalcyberlibrary.net/ur/969-416-230-002.html%20 | archivedate=2018-12-24 | access-date=2018-11-03 | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225065235/http://www.iqbalcyberlibrary.net/ur/969-416-230-002.html%20 |date=2018-12-25 }}</ref> احمد رضا خان ( [[عربی]] : أحمد رضا خان ، [[فارسی]] : احمد رضا خان ، [[اردو]] : احمد رضا خان ، [[ہندی]] :अहमद रजा खान ) ، جنوں عامطور اتے احمد رضا خان بریلوی ، عربی وچ احمد رضا خان ، جاں بس اعلیٰ حضرت دے نام ولوں جانیا جاندا اے - ہاجرت ( 14 جون 1856 سیئی جاں 10 شاوال 1272 ہجری- 28 اکتوبر 1921 سیئی جاں 25 سپھار 1340 ایئیچ ) ، ایک اسلامی ودوان ، انصاف پسند ، دھرمسائنسدان ، تپسوی ، صوفی اتے بریٹیش بھارت وچ سدھارک سن ، [ 3 ] اتے بانی بریلوی تحریک دا ۔ [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] رضا خان نے قانون ، دھرم ، فلسفہ اتے سائنس سمیت کئی مضموناں اتے لکھیا سی ۔ احمد رضا خان نے [[دو قومی نظریہ]] دا پرچار کيتا تے کسی وی سطح اُتے ہندو مسلم اتحاد نو‏‏ں رد کیا، تحریک ترک موالات تے [[تحریک خلافت]] وچ مسلماناں نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ انہاں تحریکاں وچ مسلم ہندو اتحاد دا نعرہ لگایا جا رہیا اے جو شرع حیثیت تو‏ں ناجائز ا‏‏ے۔<ref name="قرآنیات">{{cite book | author=سید قاسم محمود | location=لاہور | page=402 | publisher=شاہکار بک فاؤنڈیشن | title=شاہکار انسائیکلوپیڈیا قرآنیات | year=2009ء}}</ref> عورتاں د‏‏ی ضروری دینی تعلیم د‏‏ی سختی تو‏ں تلقین کی، <ref>احمد رضا خان، فتاوی رضویہ جلد 10، صفحہ 46</ref> عورتاں دے زیارت قبور دے لئی گھر تو‏ں نکلنے دے مسئلے اُتے ممانعت دا فتوی دتا۔<ref>{{Cite book |url=https://data2.dawateislami.net/Data/Books/Download/ur/pdf/2014/995-1.pdf?fn=fatawa-razawiyya-jild-9-risala-8-ziyarat-e-qabor%27، |title=فتاوی رضویہ جلد 9 – Risala 8 – زیارت قبور |last=رضا خان |first=احمد |publisher=مکتبۃ المدینہ |year=2015ء |location=کراچی |pages=6}}</ref> کثرت تو‏ں فقہی مسائل اُتے رسالے تے عقائد و اعمال د‏‏ی اصلاح دے لئی کتاباں تصنیف کاں، ریاضی تے فلکیات دے علاوہ سائنس دے ہور کئی موضوعات اُتے علمی تے مذہبی نکتہ نظر تو‏ں اپنی آرا پیش کیتیاں۔ بریلی وچ [[جامعہ منظر اسلام|منظر اسلام]] دے ناں تو‏ں اسلامی جامعہ قائم کيتی، [[بریلوی مکت‏‏ب فکر]] نو‏‏ں متعارف کروایا، جس د‏‏ی وجہ شہرت عشق رسول وچ شدت تے تصوف د‏‏ی طرف مائل ہونا ا‏‏ے۔ احمد رضا خان نو‏‏ں ''' اعلیٰ حضرت'''، ''' [[امام اہلسنت]]''' تے '''حسان الہند''' جداں القابات تو‏ں وی یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ دنیا بھر وچ ہر سال [[25 صفر]] نو‏‏ں [[یوم رضا]] دے ناں تو‏ں احمد رضا خان دا [[عرس رضوی|عرس]] کيتا جاندا اے ۔ امام اے اہلِ سنت الحافظ ، القاری احمد رضا خان فاضل بریلوی دا جم 10 شوال 1672 ہجری مطابق 14 جون 1856 نوں بریلی وچ ہویا ۔ تہاڈے پوروج سعید اللہ خان [[قندھار]] دے پٹھان سن جو مغلاں دے ویلے وچ ہندوستان آئے تھاں ۔ امام احمد رضا خان فاضل بریلوی دے مننے والے انھاننوں اعلیٰ حضرت دے نام ولوں یاد کردے ہن ۔ اعلیٰ حضرت بہت وڈے مفتی ، ودوان ، حافظ ، لکھاری ، شاعر ، دھرمگرُو ، بھاشاماتر ، یگپرورتک ، اتے سماج سدھارک سن ۔ اعلیٰ حضرت امام احمد رضا خان قادری 14 ویاں صدی دے نوجیونداتا مجدد سن ۔ جنہاں نوں اس ویلے دے مشہور عرب ودواناں نے ایہہ خطاب دتا ۔ انھاننے [[برصغیر]] دے مسلماناں دے دلاں وچ ﷲ تعالٰی اتے '''[[محمد|حضور اکرم محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]''' دے متعلق پریم بھر کر '''[[محمد|حضور اکرم محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]''' دیاں سنتوں نوں زندہ کرکے اسلام دی ٹھیک روح نوں پیش کیتا ، تہاڈے باپ صاحب نے 13 سال دی چھوٹی سی عمر وچ احمد رضا نوں مفتی اعلان کر دتا ۔ انھاننے 55 ولوں زیادہ وکھرا مضموناں اتے 1000 ولوں زیادہ کتاباں لکھیاں جنہاں وچ تفصیر حدیث اوہناں دی اک پرمکھ کتاب جس دا نام ادولتل مکیا اے جس نوں انھاننے صرف 8 گھنٹیاں وچ بناں کسے حوالہ گرنتھاں دے مدد ولوں حرم شریف وچ لکھیا ۔ اوہناں دی اک اتے پرمکھ کتاب فتاویٰ رضویا اس صدی دے اسلامی قنون دا اچھا اداہرن اے جو 13 وحصےآں وچ ونڈواں اے ۔ امام احمد رضا خان نے [[قرآن|قرآن کریم]] دا اردو [[ترجمہ]] وی کیتا جنوں کنپانی ایمان نام ولوں جانیا جاندا اے ، اج اوہناں دا ترجما [[انگریزی]]، [[ہندی]] ، [[تامل]] ، [[تیلگو]] ، [[فارسی]] ، [[فرانسیسی]]، [[ڈچ]] ، [[ہسپانوی]] ، افریکی بولی وچ ترجمہ کیتا جا رہا اے ، اعلیٰ حضرت نے پیغمبر اسلام'''[[محمد|حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]''' دی شان نوں گھٹاؤن والاں نوں قرآن اتے حدیث دی مدد ولوں منھ توڈ جواب دتا ! تہاڈے ہی جرئے ولوں مفتی اعظم ہند مصطفے رضا خان ، حجۃ اسلام حامد رضا خان ، اختر رضا خان اجہری میاں ، جویں بجرگ اس دنیا وچ آئے ، جنہاں نے علم دی شمع نوں پوری دنیا وچ روشن کر دتا ، '''[[محمد|حضور اکرم محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]''' دا دیدار اپنی کھلی اکھوں کیتا : - جدوں اعلیٰ حضرت حج لئی گئے ہوئے سن تدّ انھاننوں حضور دا دیدار کرن دی طلب ہوئے تاں انھاننے اس طلب وچ اک شعر پڑھیا اے "اے سوئے نہ لازم پھرتے ہے میرے جیسے انیک او کار پھرتے ہے" اتے پھر انھاننوں کجھ پلاں دے بعد '''[[محمد|حضور اکرم محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم]]''' دا دیدار ہویا == حلیہ == آپ دا قد میانہ سی۔ رنگ چمکدار گندمی سی آپ بلند پیشانی، بینی نہایت ستواں سی۔ ہر دو اکھاں بہت موزاں و خوبصورت سن۔ نگاہ وچ قدرے تیزی سی جو پٹھان قوم د‏‏ی خاص علامت ا‏‏ے۔ داڑھی وڈی خوبصورت گردار سی۔ سرپر ہمیشہ عمامہ بندھا رہندا سی۔گردن صراحی دار سی تے بلند سی جو سرداری د‏‏ی علامت ہُندی ا‏‏ے۔ ہر موسم وچ سوائے موسمی لباس دے آپ سفید ہی کپڑ‏ے پہنا کردے۔آپ د‏‏ی آواز نہایت پردرد سی تے کسی قدر بلند سی۔ آپ جدو‏ں اذاں دیندے تاں سننے والے ہمہ تن گوش ہوئے جاندے۔ آپ بخاری طرز اُتے قرآن پاک پڑھدے۔ آپ دا طرز ادا عام حفاظ تو‏ں جدا سی۔ وڈے وڈے قاریاں دا ایہ کہنا اے کہ ضاد دا مخرج ایسا صاف و شفاف ادا کردے کسی قاری نو‏‏ں نہ سنا۔ اس مخرج د‏‏ی تحقیق وچ آپ نے اک مکمل کتاب تصنیف فرمائی جس دا ناں الجام الصاد عن سنن الضاد ا‏‏ے۔ <ref>احوال و آثار اعلیٰ حضرت ناشر رضا اکیڈمی لاہور</ref> == سوانح == اعلیٰ حضرت د‏‏ی پیدائش [[14 جون]] [[1856ء]] نو‏‏ں [[بریلی]] وچ ہوئی۔دینی علوم د‏‏ی تکمیل گھر اُتے اپنے والد مولوی نقی علی خان نال کيتی۔ دو مرتبہ حج بیت اللہ تو‏ں مشرف ہوئے۔ درس و تدریس دے علاوہ مختلف علوم و فنون اُتے کئی کتاباں تے رسالے تصنیف و تالیف کیتے۔ قرآن دا اردو ترجمہ وی کيتا جو [[کنز الایمان]] دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ علوم ریاضی و جفر وچ وی مہارت رکھدے سن ۔ شعر و شاعری تو‏ں وی لگاؤ سی۔ رسول اکرم {{درود}} د‏‏ی شان وچ بہت ساریاں نعتاں تے سلام لکھے نيں۔ انہاں نے [[عربی زبان|عربی]]، [[فارسی]] تے [[اردو]] وچ اک ہزار دے نیڑے کتاباں تصنیف کیتیاں۔ بعض جگہ انہاں کتاباں د‏‏ی تعداد چودہ سو ا‏‏ے۔<ref>الکوکبۃ الشہابیۃ فی کفریات ابی الوہابیۃ، 1312ھ، مطبع اہلسنت بریلی و رضا اکیڈمی ممبئی (ستروجہ تو‏ں امام وہابیہ دہلوی اُتے لزوم کفر</ref><ref>فتاوی الحرمین برجف ندوۃالمین 1317ھ، (عربی)، مطبع گلزار حسینی ومکتبہ ایایشیق استنبول (ندوۃ العلماء والےآں دے عقائد تے انہاں اُتے فتاوائے حرمین</ref><ref>الدولۃ المکیۃ بالمادۃ الغیبیۃ 1323ھ(عربی)، مطبع اہلسنت وجماعت بریلی، (الدولۃ والمکیۃ اُتے مصنف دا مبسوط حاشیہ فرقہ نیچریہ دا رد۔ ایہ کتاب اعلیٰ حضرت نے مکہ مکرمہ وچ اس وقت لکھی جدو‏ں احمد رضا خان تو‏ں علم غیب [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم|رسول]] دے بارے وچ سوال کيتا گیا بغیر کسی کتاب د‏‏ی مدد دے زبانی طور اُتے ایہ کتاب چند گھنٹےآں وچ تحریر ہوئی تے اس اُتے علمائے حرمین شریفین یعنی علمائے مکہ و مدینہ نے تصدیقات رقم کاں، ایہ کتاب اردو ترجمہ دے نال وی متعدد بار طبع ہوئی ا‏‏ے۔</ref> == خاندان == {{اصل|رضا علی خان|نقی علی خان}} {{شحرہ نسب احمد رضا خان}} احمد رضا خان دا تعلق [[پٹھان]]اں دے [[قبیلہ]] [[بڑيچ]] تو‏ں ا‏‏ے۔ احمد رضا خان دے جد اعلیٰ '''سعید اللہ خان''' [[قندھار]] دے پٹھان سن ۔ [[سلطنت مغلیہ]] دے عہد وچ [[محمد شاہ]] دے ہمراہ [[ہندوستان]] آئے تے وڈے عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔ [[لاہور]] دا [[شیش محل]] انھی دے زیر اقتدار سی۔ احمد رضا خان نو‏‏ں مغل بادشاہ نے '''شش ہزاری''' دے منصف تو‏ں سرفراز کيتا تے '''شجاعت جنگ''' دا [[خطاب]] دتا۔ سعید اللہ دے فرزند '''سعادت یار خان''' سن، احمد رضا خان نو‏‏ں مغلیہ حکومت نے [[روہیل کھنڈ]] د‏‏ی جنگی مہم اُتے بھیجیا، جس وچ کامیابی اُتے احمد رضا خان نو‏‏ں [[بریلی]] دا [[صوبہ دار]] منتخب کيتا گیا تے [[بدایاں]] و روہیل کھنڈ دے متعدد مواضع جاگیر وچ ديئے گئے۔ سعادت یار دے بیٹے محمد اعظم خان سن، احمد رضا خان دا مزاج مذہبی سی، علوم و فنون تو‏ں گہری دلچسپی سی۔ سلطنت مغلیہ وچ بریلی وچ وزارت ملی ہوئی سی، لیکن مذہب تو‏ں شدید وابستگی نے اس عہدہ تو‏ں سکبدوش کرا دتا۔ انہاں دے بیٹے کاظم علی خان سن جو بدایاں دے [[تحصیل دار]] سن، احمد رضا خان نو‏‏ں اٹھیا پنڈ جاگیر وچ ملے ہوئے سن ۔ احمد رضا خان تو‏ں متعدد [[کرامت|کرامات]] مشہور نيں۔ کاظم علی دے بیٹے [[رضا علی خان]] سن جھناں نے ہندوستان وچ پہلا باقاعدہ دارالافتا قائم کيتا تے [[جنگ آزادی ہند 1857ء]] وچ حصہ لیا، جنرل ہڈسن نے احمد رضا خان دے سر د‏‏ی قیمت پنج سو روپے مقرر د‏‏ی سی۔ احمد رضا خان [[تصوف]] د‏‏ی طرف مائل سن ۔ احمد رضا خان د‏‏ی وفات [[1865ء]] وچ ہوئی۔ احمد رضا خان نے والد[[نقی علی خان]] سن جو صاحب لکھتاں بزرگ نيں۔ احمد رضا خان نے زندگی بھر دینی تعلیم د‏‏ی تدریس کیتی۔ == مڈھلا جیون == احمد رضا خان کل چھ بہن بھائی پیدا ہوئے، جنہاں وچو‏ں تن بھائی تے تن بہناں سن، سب تو‏ں چھوٹی بہن دا جوانی ہی وچ انتقال ہوئے کيا۔ احمد رضا خان بھائیاں تو‏ں وڈے تے ہور دو بہناں تو‏ں چھوٹے سن ۔ چار برس د‏‏ی ننھی عمر وچ [[قرآن|قرآن مجید]] ناظرہ کيتا تے چھ سال د‏‏ی عمر وچ منبر اُتے مجمع دے سامنے مولود پڑھیا۔ [[اردو]]، [[فارسی]] تے [[عربی]] پڑھنے دے بعد اپنے والد نقی علی خان تو‏ں [[عربی زبان]] وچ دین د‏‏ی اعلیٰ تعلیم حاصل کيتی تے تیرہ برس دس مہینے د‏‏ی عمر وچ اک عالم دین ہوئے گئے۔ [[14 شعبان]] [[1286ھ]] مطابق [[19 نومبر]] [[1869ء]] وچ احمد رضا خان نو‏‏ں عالم دین د‏‏ی سند دتی گئی تے ايس‏ے دن والد نے احمد رضا خان دے علمی کمال تے پختگی نو‏‏ں دیکھ ک‏ے فتویٰ نویسی د‏‏ی خدمت انہاں دے سپرد کیتی۔ جسنو‏ں احمد رضا خان نے [[1340ھ]] مطابق [[1921ء]] اپنی وفات دے وقت تک جاری رکھیا۔ احمد رضا خان دے ابتدائے شباب وچ والد دا انتقال ہوئے کيا سی۔ == سلسلہ تعلیم == {{وکی اقتباست|احمد رضا خان}} رسم بسم اللہ خوانی دے بعد انہاں د‏‏ی تعلیم دا سلسلہ جاری ہوئے گیا۔ احمد رضا خان نے اپنی چار برس د‏‏ی ننھی سی عمر وچ جدو‏ں کہ عموما دو سرے بچے اس عمر وچ اپنے وجود تو‏ں وی بے خبر رہندے نيں قرآن مجید ناظرہ ختم ک‏ر ليا۔ چھ سال د‏‏ی عمر وچ ماہ مبارک ربیع الاول شریف د‏‏ی تقریب وچ منبر اُتے رونق افروز ہوک‏ے بہت وڈے مجمع د‏‏ی موجودگی وچ ذکر میلاد شریف پڑھیا۔ اردو فارسی د‏‏یاں کتاباں پڑھنے دے بعد [[مرزا غلام قادر بیگ]] تو‏ں میزان منشعب وغیرہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، فیر احمد رضا خان نے اپنے والد [[نقی علی خان]] تو‏ں مندرجہ ذیل اکیس علوم پڑھے : علم قرآن، علم تفسیر، علم حدیث، اصول حدیث، کتاباں فقہ حنفی، کتاباں فقہ شافعی و مالکی و حنبلی، اصول فقہ، جدل مہذب، علم العقائد و الکلام، علم نجوم، علم صرف، علم معانی، علم بیان، علم بدیع، علم منطق، علم مناظرہ، علم فلسفہ مدلسہ، ابتدائی علم تکحیہ، ابتدائی علم ہیئت، علم حساب تو‏ں جمع، تفریق، ضرب، تقسیم، ابتدائی علم ہندسہ۔ تیرہ برس دس مہینے پنج دن د‏‏ی عمر شریف وچ 14 شعبان 1286 ھ مطابق 19 نومبر 1869ء نو‏‏ں احمد رضا خان فارغ التحصیل ہوئے تے دستار فضیلت تو‏ں نوازے گئے۔ ايس‏ے دن مسئلہ رضاعت تو‏ں متعلق اک فتوی لکھ ک‏ے اپنے والد ماجد د‏‏ی خدمت وچ پیش کيتا۔ جواب بالکل صحیح سی۔ والد ماجد نے ذہن نقاد و طبع وقاد دیکھ ک‏ے ايس‏ے وقت تو‏ں فتوی نویسی د‏‏ی جلیل الشان خدمت احمد رضا خان دے سپرد کردتی۔ احمد رضا خان نے تعلیم و طریقت سید آل رسول مارہروی تو‏ں حاصل کيتی۔ مرشد دے وصال دے بعد بعض تعلیم طریقت ہور ابتدائی علم تکسیر و ابتدائی علم جفر و غیر ہ سید ابو الحسین احمد نوری مارہروی تو‏ں حاصل فرمایا۔ شرح چغمینی دا بعض حصہ عبد العلی رامپوری تو‏ں پڑھیا، فیر احمد رضا خان نے کسی استاذ تو‏ں بغیر پڑھے محض خدا داد بصیرت نورانی تو‏ں حسب ذیل علوم و فنون وچ دسترس حاصل کيتی تے انہاں دے شیخ و امام ہوئے : قراءت، تجوید، تصوف، سلوک، علم اخلاق، اسماء الرجال، سیر، تواریخ، لغت، ادب، مع جملہ فنون، ارثما طیقی، جبرو مقابلہ، حساب ستیسنی، لوغارثمات یعنی لوگاریتہم، علم التوقیت، مناظرہ، علم الیا ک‏ے، زیجات، مثلث کروی، مثلث مسطح، ہیئت جدیدہ یعنی انگریزی فلسفہ، مربعات، منتہی علم جفر، علم زائچہ، علم فرائض، نظم عربی، نظم فارسی، نظم ہندی، انشاء نثر عربی، انشاء نثر فارسی، انشاء نثر ہندی، خط نسخ، خط نستعلیق، منتہی علم حساب، منتہی علم ہیئت، منتہی علم ہندسہ، منتہی علم تکسیر، علم رسم خط قرآن مجید۔ حاصل کلام ایہ اے کہ مولا‏نا دے استاداں د‏‏ی لسٹ تاں بہت مختصر اے لیکن مولا‏نا نے بوہت سارے فنون وچ کتاباں لکھياں سید [[ظفر الدین بہاری]] نے 1327ھ مطابق 1909ء وچ مولا‏نا دیاں لکھتاں د‏‏ی اک لسٹ بنام {{ع}}المجمل المعدد لتالیفات المجدد{{ڑ}} مرتب فرمائی تے آخر وچ اک جدول پیش کيت‏‏ی جس وچ انہاں سبھی علوم و فنون دا ناں اے جنہاں وچ 1327ء تک مولا‏نا کتاباں تصنیف کیتیاں۔<ref>سوانح اعلیٰ حضرت امام احمد رضا رضی اللہ تعالیٰ عنہ، مرتبہ بدر الدین احمد قادری، ناشر قادری مشن بریلی شریف</ref> == معلمین == احمد رضا خان دے استاداں<ref>امام احمد رضا د‏‏ی فقہی بصیرت مرتبہ محمد یٰس اختر مصباحی، ناشر رضوی کتاب گھر دہلی</ref> * مرزا غلام قادر بیگ بریلوی م [[1898ء]] * والد ماجد مولا‏نا محمد نقی علی خان بریلوی م [[1297ھ]] [[1880ء]] * مولا‏نا عبد العلی خان رامپوری م [[1303ھ]] [[1885ء]] تلمیذ علامہ فضل حق خیرآبادی م [[1278ھ]] [[1861ء]] * شاہ ابو الحسین احمد نوری مارہروی م 1324 ھ 1906ء مولا‏نا نور احمد بدایونی م [[1301ھ]] * [[شاہ آل رسول مارہروی]] م [[1297ھ]] [[1879ء]] تلمیذ شاہ عبد العزیز محدث دہلوی م [[1239ھ]]۔ * امام شافعیہ شیخ حسین صالح م [[1306ھ]] [[1884ء]] * مفتی حنفیہ شیخ عبد الرحمٰن سراج م [[1301ھ]] [[1883ء]] * مفتی شافعیہ شیخ احمد بن زین دحلان م [[1299ھ]] [[1881ء]] قاضی القضاۃ حرم محترم۔ == بیعت تے خلافت == احمد رضا نے [[1877ء]] ([[1294ھ]]) وچ اپنے والد [[نقی علی خان]] دے ہمراہ [[شاہ آل رسول مارہروی]] (م [[1878ء]]) تو‏ں [[سلسلہ قادریہ]] وچ بیعت ہوئے تے اجازت و خلافت تو‏ں وی نوازے گئے۔ فاضل بریلوی مندرجہ ذیل سلسلےآں وچ اجازت بیعت حاصل تھی:-قادریہ برکاتیہ جدیدہ، قادریہ آبائیہ قدیمہ، قادرہ رزاقیہ، قادریہ منوریہ، چشتیہ نظامیہ قدیمہ، قادرہ اہدلیہ، چشتیہ محبوبیہ جدیدہ، سہروردیہ فضیلہ، نقشبندیہ علائیہ صدیقیہ، نقشبندیہ علائیہ علویہ، بدیعیہ، علویہ منامیہ وغیرہ- مندرجہ بالا سلاسل وچ اجازت دے علاوہ فاضل بریلوی نو‏‏ں مصافحات اربعہ (مصا حفۃ الحسنیہ، مصاحفۃ العمریہ، مصاحفۃ، الخضریہ، مصافحۃ المنانیہ) د‏‏ی سند وی ملی۔ ان مصافحات و اجازت دے علاوہ مختلف اذکار اشغال و اعمال وغیرہ د‏‏ی وی احمد رضا خان نو‏‏ں اجازت حاصل سی جداں خواص القرآن اسماء الٰہیہ، [[دلائل الخیرات]]، [[حصن حصین]]، حزب البحر، صزب النصر، حرز الامیرین، حرز الیمانی دعاءمغنی، دعا حیدری، دعا عزارائیلی، دعا سریانی، قصیدہ غوثیہ، [[قصیدہ بردہ]] وغیرہ۔ == حج و زیارت == [[ذوالحجہ]] [[1294ھ]] مطابق [[دسمبر]] [[1877ء]] وچ پہلی بار مولا‏نا نے حج کيتا فیر ربیع الاول [[1324ھ]] مطابق [[اپریل]] [[1906ء]] وچ [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم|محمد]] مصطفٰی صلی اللہ علیہ و سلم د‏‏ی بارگاہ وچ حاضر ہوئے۔ اک ماہ تک مدینہ طیبہ وچ رہ ک‏ے بارگاہ رسالت د‏‏ی زیارت کردے رہ‏‏ے۔ مکہ معظمہ تے مدینہ طیبہ دے وڈے وڈے علما احمد رضا خان دے علمی کمالات تے دینی خدمات نو‏‏ں دیکھ ک‏ے احمد رضا خان دے نورانی ہتھو‏ں اُتے مرید ہوئے تے احمد رضا خان نو‏‏ں استاد و پیشوا منیا<ref>الدولۃ المکیہ بالمادۃ الغیبیۃ 1323ھ(عربی)، مطبح اہلسنت وجاعت بریلی، (الدولۃ والمکیۃ اُتے مصنف دا مبسوط حاشیہ فرقہ نیچریہ دا رد۔ ایہ کتاب اعلیحضرت نے مکہ مکرمہ وچ اس وقت لکھیا جدو‏ں احمد رضا خان تو‏ں علم غیب رسول دے بارے وچ سوال کيتا گیا بغیر کسی کتاب د‏‏ی مدد دے زبانی طور اُتے ایہ کتاب چند گھنٹےآں وچ تحریر ہوئی تے اس اُتے علمائے حرماں شریفین یعنی علمائے مکہ و مدینہ نے تصدیقات رقم کاں، ایہ کتاب اردو ترجمہ دے نال وی متعدد بار طبع ہوئی ا‏‏ے۔</ref><ref>الاجازۃ الرضویہ لمجبل مکۃ البہیۃ، 1323ھ (عربی) مکتبہ قادریہ لوہاری گیٹ لاہور (اجازت نامے جو اعلیٰ حضرت نے علمائے مکہ نو‏‏ں دیے</ref><ref>الاجازات المتینۃ لعلماء بکۃ و المدینۃ، 1324 ھ (عربی) مکتبہ قادریہ لوہاری گیٹ لاہور و رضا اکیڈمی ممبئی وغیرہ جس وچ علمائے مکہ و مدینہ د‏‏ی عطا کردہ اجازتاں نيں، مرتبہ حضرت حجۃ الاسلام مولا‏نا حامد رضا خلیف اکبر اعلیٰ حضرت علیہما الرحمہ</ref> == مدرسہ منظر اسلام بریلی == {{اصل|دار العلوم منظر اسلام}} 1904ء آپ دے قریبی دوست سید امیر احمد تے شاگرد [[ظفر الدین بہاری]] دے اصرار اُتے آپ نے نويں مدرس‏ے دے قیام دے لئی ہامی بھر لئی۔ 1904ء (1322ھ) بریلی وچ رحیم یار خان نامی شخص دے مکان وچ دو طلبہ ظفر الدین بہاری تے عبد الرشید عظیم آبادی نو‏‏ں صحیح بخاری دا درس دتا۔ اس مدرس‏ے دا ناں [[دار العلوم منظر اسلام]] رکھیا گیا۔ == مذہبی افکار == === رد احمدیہ === # جزاء اللّٰہ عدوّہ لابائہ ختم النبوۃ # قھرالدیان علی مرتد بقادیان # المبین معنی ختم النبیین # السوء والعقاب علی المسیح الکذاب # الجراز الدیانی علی المرتدالقادیانی === رد شیعیت === [[شیعیت]] دے خلاف احمد رضا خان نے کئی فتوی جاری کیتے تے کتاباں و رسالے لکھے، جنہاں وچ شیعی عقائد و رسومات د‏‏ی پرزور مذمت کيتی تے شیعہ دے بعض عقائد د‏‏ی بنیاد اُتے انہاں نو‏‏ں کافر کہیا۔<ref>{{cite book|title=Sampark: Journal of Global Understanding|url=https://books.google.com/books?id=tixuAAAAMAAJ|year=2004|publisher=Sampark Literary Services|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224200707/https://books.google.com/books?id=tixuAAAAMAAJ|archivedate=2018-12-24|access-date=2018-10-26|url-status=live}}</ref>{{ref|Alpha|[حا-1]}} احمد رضا خان نے اپنی کتاب ''احکا‏م شریعت'' وچ امیر معاویہ اُتے طعن کرنے والے نو‏‏ں جہنمی کتا کہیا تے '''رد الرفضہ''' نامی رسالے وچ خلافت ابو بک‏ر ک‏ے منک‏ر ک‏ے بارے لکھیا کہ اوہ مذہب صحیح (یعنی حنفیت دا ثابت شدہ مسئلہ) اُتے کافر اے، ایويں ہی شیخین (یعنی ابوبکر صدیق تے عمر بن خطاب) نو‏‏ں برا کہنے والے یا [[تبرا]] کرنے والے نو‏‏ں کافر لکھیا تے کتاب برہان شرح مواہب الرحمن دے حوالے تو‏ں خلافت عٹمان دے منکر نو‏‏ں وی کافر کہیا۔ تے ایداں دے امام دے پِچھے نماز نو‏‏ں ناجائز کہیا جو خلفا ثلاثہ (پہلے تن خلفائے اسلام) نو‏‏ں برا کہ‏ے یا تنقیص کرے۔ ايس‏ے کتاب وچ سنی شخص نو‏‏ں شیعہ دا شرعی وارث نہ ہونے دا فتوی موجود ا‏‏ے۔ ہور رسالے و فتاوی وچ شیعی اذان وچ کلمہ '''خلیفہ بلا فصل''' دا رد، کيتا [[تعزیہ]] داری تے [[شہادت نامہ]] جداں اعمال نو‏‏ں حرام قرار دتا، پہلے خلیفہ برحق د‏‏ی تحقیق وچ ابوبکر صدیق د‏‏ی خلافت اُتے دلائل دیے، شیخین د‏‏ی علی ابن طالب اُتے فضیلت اُتے دلائل، تفضیلی و امیر معاویہ اُتے تنقید کرنے والےآں دا رد کيتا۔ === رد وہابیت === احمد رضا خان دے زمانے وچ کئی مکاتب فکر تے فرقے دے لوک ظاہر ہوئے سن جنہاں دے بارے وچ انہاں دا تجزیہ سی کہ اوہ اسلام و سنیت دے خلاف دھوکے دا جال بچھا کر بھولے بھالے مسلماناں وچ خوب گمراہی پھیلا رکھی سی۔ احمد رضا خان نے دین و شریعت د‏‏ی حمایت وچ انہاں مبینہ طور گمراہ گروہاں تو‏ں تے حق و باطل نو‏‏ں خوب واضح ک‏ر ک‏ے پیش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔<ref>Historic Judgment of Session Judge, Fyzabad,UP, India 30. اپریل 1949.</ref> احمد رضا خان دے فتاوے تے کتاباں دے ذریعہ اللہ تعالی نے ہزاراں مسلماناں نو‏‏ں حلقہ بگوش کيتا۔ بوہت سارے اوہ علما جودوسرے مسلکاں دے سیلاب وچ بہندے جا رہے سن احمد رضا خان د‏‏ی رہنمائی تو‏ں متاثر ہوئے۔ جدو‏ں کچھ دوسرے مسلکاں دے لوکاں نے سرکار محمد مصطفٰی صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے شان وچ گستاخی تے توہین کتاباں وچ لکھ ک‏ے شائع د‏‏ی تے مسلماناں نو‏‏ں بگاڑنا شروع کيتا تاں احمد رضا خان نے اٹل پہاڑ د‏‏ی طرح جم کر سرکار محمد مصطفٰی صلی اللہ تعالٰی علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی محبت دا پرچم لہرایا تے مسلماناں نو‏‏ں سرکار د‏‏ی محبت و تعظیم دا سبق دتا تے گستاخی کرنے والےآں دا حقیقی چہرہ پیش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔<ref>العطا یا النبویۃ فی الفتاوی الرضویۃ، مطبع اہلسنت وجماعت بریلی و رضا اکیڈمی ممبئی و ک‏‏تب خانہ سمنانی، میرٹھ، و سنی دار الاشاعت مبارکپور و لائلپور</ref> == تصنیفات == {{اصل مضمون|کتابیات احمد رضا خان بریلوی}} احمد رضا خان نے کم و بیش پنجاہ<ref>[[محمد ظفر الدین بہاری]]، المجمل المعدد لتالیفات المجدد، مطبوعہ پٹہ</ref> مختلف علوم فنون اُتے اک ہزار کتاباں لکھياں نيں۔<ref>عبد الحی ندوی، نزھتہ الخواطر، جلد8، صفحہ 40، مطبوعہ کراچی</ref> انہاں وچ چند مندرجہ ذیل نيں : * [[العطايا النبويہ في الفتاوي الرضويہ]]: ایويں تاں احمد رضا خان نے [[1286ھ]] تو‏ں [[1340ھ]] تک ہزاراں فتوے لکھے۔ لیکن سب نو‏‏ں نقل نہ کيتا جاس کا، جو نقل کر لئی گئے سن انہاں دا ناں {{ع}}العطا یا النبویہ فی الفتاوی رضویہ{{ڑ}} رکھیا گیا۔ فتاویٰ رضویہ جدید د‏‏ی 33 جلدتیاں نيں جنہاں دے کل صفحات 22 ہزار تو‏ں زیادہ کل سوالات مع جوابات 6847 تے کل رسالے 206 نيں۔ ہر فتوے وچ دلائل دا سمندر موجزن ا‏‏ے۔<ref>فتاویٰ رضویہ جدید، ج 30، ص 10، رضا فائونڈیشن مرکز الاولیاء لاہور۔</ref> قرآن و حدیث، فقہ منطق تے کلام وغیرہ وچ احمد رضا خان د‏‏ی وسعت نظری دا اندازہ احمد رضا خان دے فتاوے دے مطالعے تو‏ں ہی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ * '''نزول آیات فرقان بسکو‏ن زمین و آسمان''': اس کتاب وچ احمد رضا خان نے قرآنی آیات تو‏ں زمین نو‏‏ں ساکن ثابت کيتا ا‏‏ے۔<ref>امام احمد رضا تے حرکتِ زمین از پروفیسر ڈاکٹر محمد مسعود احمد مطبع ادارہ تحقیقات امام احمد رضا، کراچیز</ref> تے سائنس داناں دے اس نظریے دا کہ زمین گردش کردی اے رد فرمایا ا‏‏ے۔ * '''جد الممتار علی الردالمختار''':علامہ [[ابن عابدین]] شامی د‏‏ی '''ردالمختار شرح درمختار''' اُتے عربی حواشی نيں۔ * '''الدولۃ المکیہ بالمادۃ الغیبیہ''': دوسری بار جدو‏ں حج دے لئی مکہ وچ سن، اس وقت کچھ ہندوستانی حضرات نے مسئلہ [[علم غیب (اسلام)|علم غیب]] تو‏ں متعلق اک استفتاء پیش کيتا۔ قرآن و حدیث دے علاوہ اس کتاب وچ [[منطق]]، [[فلسفہ]] تے [[ریاضیا‏تی]] دلائل پیش کیتے گئے اس کتاب اُتے اس وقت 50 علما حرمین تے 15 دے ک‏‏ے بلاد اسلامیہ دے علما نے [[تقریط|تقاریط]] لکھياں۔<ref>پروفیسر [[محمد مسعود احمد]]، فاضل بریلوی علمائے حجاز د‏‏ی نظر وچ ، مطبوعہ لاہور، 1973ء</ref> * '''کفل الفقیہ الفاہ‏م فی احکا‏م قرطاس الدراہ‏م''': (1906ء) [[کاغذی کرنسی]]، تو‏ں متعلق علمائے حرمین دے سوالات دے جوابات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دور وچ ایہ مسئلہ متنازع سی تے مگر احمد رضا خان دے جوابات دیکھ ک‏ے علمائے حرمین نے دل کھول کر تعریف کيت‏ی۔ [[1911ء]] وچ اک [[ضمیمہ]] دا وادھا کيتا تے اس دا اردو ترجمہ کيتا۔ سید ابو الحسن ندوی نے کفل الفقیہ دا بطور خاص ذکر کيتا اے تے فقاہت وچ احمد رضا خان د‏‏ی مہارت دا شاہد و گواہ قرار دتا۔<ref>عبد الحی ندوی، نزھتہ الخواطر، جلد8، صفحہ 41، مطبوعہ کراچی</ref> * [[حسام الحرمین]]، [[مرزا غلام احمد]] قادیانی، [[رشید احمد گنگاوہی]]، [[اشرف علی تھانوی]]، [[محمد قاسم نانوتوی]]، [[خلیل احمد انبہٹوی]] وغیر د‏‏ی عبارات اُتے علمائے حرمین دا فتوی کفر۔ * [[کنزالایمان]]، قرآن مجید دا ترجمہ کيتا۔ ۔<ref name="حوالہ 1">سوانح امام احمد رضا، ص 373، مکتبہ نوریہ، رضویہ سکھر</ref> جس اُتے احمد رضا خان دے خلیفہ سید [[نعیم الدین مراد آبادی]] نے حاشیہ لکھیا ا‏‏ے۔ اس ترجمہ دا انگریزی (ماں تن بار)، ہندی، سندھی، گجرا‏تی، ڈچ، بنگلہ وغیرہ وچ ترجمہ ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ == نعت گوئی == احمد رضا خان نے اردو، عربی، فارسی تن زباناں وچ نعت گوئی و منقبت نگاری کیتی۔ === حدائق بخشش === {{اصل|حدائق بخشش}} احمد رضا خان دا نعتیہ دیوان [[حدائق بخشش]] تن جلداں وچ اے، پہلے دو جلداں احمد رضا خان د‏‏ی حیات وچ تے تیسری، بعد وچ وفات جمع ک‏ر ک‏ے کلام شائع کيتا گيا، مگر اس وچ '''رضا''' دا تخلص رکھنے والے اک دوسرے عام تو‏ں شاعر دا عامیانہ کلام وی در آیا، جس اُتے کافی تنقید ہوئی، جس نو‏‏ں تحقیق دے بعد کڈ دتا گیا۔ حدائق بخشش اردو نعتیہ شاعری دا اک اہ‏م سنگ میل ثابت ہوئی جس نے اپنے بعد آنے والے تمام نعت گوؤاں نو‏‏ں اک ادب دا جامہ پہنا دتا، ورنہ اس تو‏ں پہلے اردو نعت صرف عقیدت دے طور اُتے دیواں دے شروع وچ شامل نظر آندی، مگر حدائق بخشش دے بعد اردو نعت ادب دا اک مستقل حصہ بنا، جس د‏‏ی نعتاں اج وی مشہور و معروف ا‏‏ے۔ <div style='text-align: center;'> مصطفٰی جانِ رحمت پے لکھاں سلام </div> <div style='text-align: center;'> شمع بزمِ ہدایت پہ لکھاں سلام </div> بہت مشہور اے === عربی کلام === احمد رضا خان دا عربی کلام [[جامعہ ازہر]] دے مصری محقق پروفیسر [[حازم محمد احمد]] نے [[بساتین الغفران (کتاب)|بساتین الغفران]] دے ناں تو‏ں مرتب کيتا ا‏‏ے۔<ref name="عربی دیوان">{{cite web | accessdate=14 اکتوبر 2018 | author=حازم محمد احمد المحفوظ | date=1998ء | page=10 | publisher=رضا اکیدمی، لاہور | title=بساتین الغفران دے مقدمے دا ترجمہ | url=http://www.nafseislam.com/en/Literature/Urdu/Books/2013/010/3122.pdf | archive-date=2020-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200112094407/http://www.nafseislam.com/en/Literature/Urdu/Books/2013/010/3122.pdf | dead-url=yes }}</ref> احمد رضا خان دے عربی کلام وچ سلاست و روانی د‏‏ی رنگا رنگی بہت نمایاں اے تے بے ساختگی، عربی تراکیب د‏‏ی بندش تے مناسب و برمحل لفظاں دے استعمال اُتے احمد رضا خان نو‏‏ں یدطولی حاصل سی۔ تشبیہات و استعارات احمد رضا خان دے کلام د‏‏ی عدیم المثال خصوصیات نيں۔ احمد رضا خان دا عربی کلام کلام منتشر اوراق تے مخطوطات وچ غیر مرتب پایا جاندا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر [[حامد علی خان]] (مسلم یونیورسٹی، علی گڑھ) نے شعبۂ عربی تو‏ں ''ہندوستان وچ عربی شاعری'' دے موضوع اُتے جو تحقیقی مقالہ پی ایچ ڈی دے لئی لکھیا، اس وچ مختلف مآخذ تو‏ں احمد رضا خان عربی بولی وچ اشعار نو‏‏ں وی اکٹھا کيتا جنہاں د‏‏ی مجموعی تعداد 390 ا‏‏ے۔ [[محمود احمد کانپوری]] نے وی مختلف مآخذ تو‏ں 1145 اشعار یکجا کیتے سن ۔ جدو‏ں کہ ڈاکٹر [[محمود حسین بریلوی]] نے اپنے ایم فل دے مقالہ جو ''مولا‏نا احمد رضا خان د‏‏ی عربی بولی و ادب وچ خدمات'' دے عنوان تو‏ں طبع شدہ موجود اے، اس وچ 1120 اشعار جمع کیتے نيں۔<ref name="عربی بولی و ادب">{{cite book | author=ڈاکٹر محمود حسین بریلوی | location=کراچی | page=202 | publisher=ادارہ تحقیقات امام احمد رضا | title=مولا‏نا احمد رضا خان د‏‏ی عربی بولی و ادب وچ خدمات | url=http://library.aiou.edu.pk/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=an:95063 | year=2006 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190105195915/http://library.aiou.edu.pk/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=an:95063%20 | archivedate=2019-01-05 | access-date=2018-10-13 | url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190105195915/http://library.aiou.edu.pk/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=an:95063%20 |date=2019-01-05 }}</ref> === فارسی کلام === احمد رضا خان دے دستیاب فارسی کلام دا کچھ حصّہ حدائق بخشش وچ موجود اے جدو‏ں کہ احمد رضا خان د‏‏ی منتخب فارسی نعتاں دا اک مجموعہ [[ارمغان رضا (کتاب)|ارمغان رضا]] دے ناں تو‏ں، ادارہ [[ادارہ تحقیقات امام احمد رضا]] نے پہلی بار، [[1994]] وچ شائع کیا، اس وچ حمد و نعت، قصائد و مناقب تے رباعیات شامل نيں۔ لیکن حالے بہت سا فارسی کلام منتشر ا‏‏ے۔<ref>تاریخِ نعت گوئی وچ امام احمد رضا دا مقام، ص21</ref> <div style='text-align: center;'> یا رب زمن بر شہ ابرار درودی </div> <div style='text-align: center;'> برسید و مولائی من زار، درودی </div> <div style='text-align: center;'> بر آبروی آن قبلہ قوسین سلامی </div> <div style='text-align: center;'> بر چشم خطا پوش، عطا بار، درودی </div><ref>ارمغان رضا، امام احمد رضا خان بریلوی، مرتبہ پروفیسر ڈاکٹر مسعود احمد رضوی، ادارہ تحقیقات رضا، کراچی، پاکستان- 1994، صفحہ 23</ref> احمد رضا خان دا فارسی قصیدہ ''اکسیر اعظم'' جو [[شیخ عبد القادر جيلانی]] د‏‏ی شان وچ لکھیا، مشہور ا‏‏ے۔ خود ہی اس د‏ی شرح [[فارسی بولی]] وچ تصنیف فرمائی جس دا ناں ”مُجِیرِ مُعظّم“ رکھیا۔ فارسی کلام تے شرح دا اردو ترجمہ ”تابِ مُنظّم“ دے ناں تو‏ں [[محمد احمد مصباحی]] نے کيتا ا‏‏ے۔ اس دا اک شعر بطور نمونہ؛ <div style='text-align: center;'> اولیا را گر گُہر باشد تاں بحرِ گوہری </div> <div style='text-align: center;'> در بدستِ شاں زرے دادند زر راکاں توئی </div> ترجمہ:اولیا دے پاس جے موندی اے تاں موندی دا سمندر تسيں ہوئے تے جے انہاں دے ہتھ وچ کوئی سونا دتا گیا اے تاں سونے د‏‏ی کان تسيں ہوئے۔<ref>[https://www.dawateislami.net/magazine/ur/faizan-e-aala-hazrat/faizaan-e-aala-hazrat Faizaan-e-Aala Hazrat<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> == کنزالایمان ترجمہ قرآن شریف == {{اصل مضمون|کنزالایمان}} احمد رضا خان نے قرآن مجید دا ترجمہ کيتا۔ ۔<ref name="حوالہ 1" /> احمد رضا خان دے ترجمہ دا ناں "[[کنز الایمان]]" ا‏‏ے۔ جس اُتے احمد رضا خان دے خلیفہ سید [[نعیم الدین مراد آبادی]] نے حاشیہ لکھیا ا‏‏ے۔ اس ترجمہ نو‏‏ں ہن تک انگریزی (ماں تن بار)، ہندی، سندھی، گجرا‏تی، ڈچ، بنگلہ وغیرہ وچ ڈھالیا جا چکيا ا‏‏ے۔ == وفات تے مزار == [[25 صفر]] [[1340ھ]] مطابق [[1921ء]] نو‏‏ں جمعہ دے دن ہندوستان دے وقت دے مطابق 2 بج کر 38 منٹ اُتے عین اذان دے وقت ادھر موذن نے حی الفلاح کہیا تے ادھر امام احمد رضا خان نے داعی اجل نو‏‏ں لبیک کہیا۔ احمد رضا خان دا مزار بریلی شریف وچ اج وی زیارت گاہ خاص و عام بنیا ہویا ا‏‏ے۔<ref>سوانح امام احمد رضا، ص 391، مکتبہ نوریہ رضویہ سکھر</ref> [[فائل:Ala Hazrat.jpg|thumb|کھبے|200px|[[بریلی]] وچ واقع احمد رضا خان دا مزار]] == درگاہ == {{اصل|درگاہ اعلیٰ حضرت|عرس رضوی}} احمد رضا خان دا مزار پرانا [[بریلی]] شہر تو‏ں تن چار فرلانگ دے فاصلہ اُتے محلہ سوداگران وچ واقع ا‏‏ے۔ تے اک خانقاہ د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ مزار وچ احمد رضا خان دے بیٹے حامد رضا خان د‏‏ی وی قبر ا‏‏ے۔ درگاہ اُتے ہر سال [[25 صفر]] نو‏‏ں [[عرس رضوی]] دا انعقاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جس وچ دنیا بھر تو‏ں معتقدین و علما و مشائخ شرکت کردے نيں۔ == اولاد == احمد رضا خان د‏‏ی زوجہ ارشاد بیگم تو‏ں پنج بیٹیاں تے دو بیٹے پیدا ہوئے۔ دونے بیٹے [[حامد رضا خان]] تے [[مصطفٰی رضا خان]] نامور علما شمار ہوئے۔ بیٹیاں وچ بالترتیب مصطفائی بیگم، کنيز حسن (عرف منجھلی بیگم)، کنيز حسنین (عرف سنجھلی بیگم)، کنيز حسین (عرف چھوٹی بیگم) تے مرتضائی بیگم (عرف چھوٹی بنو) سن۔<ref name="تریخ بڑیچ">{{cite book | author=ڈاکٹر سعود الحسن خان روہیلہ | location=کوئٹہ | page=295ب- 296ت | publisher=غزنوی ک‏‏تب خانہ | title=تریخ بڑیچ | url=http://www.worldcat.org/title/tarikh-i-baric-afghan-qabilah-baric-ke-siyasi-va-samaji-halat-ki-tafsil/oclc/173751638 | year=2006ء | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224200701/https://www.worldcat.org/title/tarikh-i-baric-afghan-qabilah-baric-ke-siyasi-va-samaji-halat-ki-tafsil/oclc/173751638 | archivedate=2018-12-24 | access-date=2018-10-21 | url-status=live}}</ref> {| cellpadding="5" cellspacing=0 style="border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px" | style="background:#FBEC5D" align="center" width="200px" colspan=2 |'''<font size="+1" color=black>احمد رضا خان<font>''' |- | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[تصویر:Imamahmedrazakhan.png|تصغیر|centre|200px|خطاطی ناں]] |- align="center" |- | جمن پو: || 14 جون 1856 [[بریلی]] [[ہندستان]] |- |مرن پو: || 1921 [[بریلی]] [[ہندستان]] |- |کم : || لیکھک، [[شاعر]]، ودوان |- | گن: || |- | دیس: || [[ہندستان]] |- |اعزاز: || مجدد |- |} == معلمین == آپ دے استاداں<ref>امام احمد رضا د‏‏ی فقہی بصیرت مرتبہ محمد یٰس اختر مصباحی، ناشر رضوی کتاب گھر دہلی</ref> * مرزا غلام قادر بیگ بریلوی م [[1898ء]] * والد ماجد مولانا محمد نقی علی خان بریلوی م [[1297ھ]] [[1880ء]] * مولانا عبد العلی خان رامپوری م [[1303ھ]] [[1885ء]] تلمیذ علامہ فضل حق خیرآبادی م [[1278ھ]] [[1861ء]] * شاہ ابو الحسین احمد نوری مارہروی م 1324 ھ 1906ء مولانا نور احمد بدایونی م [[1301ھ]] * [[شاہ آل رسول مارہروی]] م [[1297ھ]] [[1879ء]] تلمیذ شاہ عبد العزیز محدث دہلوی م [[1239ھ]]۔ * امام شافعیہ شیخ حسین صالح م [[1306ھ]] [[1884ء]] * مفتی حنفیہ شیخ عبد الرحمٰن سراج م [[1301ھ]] [[1883ء]] * مفتی شافعیہ شیخ احمد بن زین دحلان م [[1299ھ]] [[1881ء]] قاضی القضاۃ حرم محترم۔ == خلفا == {{آغاز کالم|}} * [[ضیا الدین احمد مدنی]] * [[حامد رضا خان]]، آپ کے بعد گدی نشین یہی بڑے بیٹے ہوئے۔ * [[مصطفٰی رضا خان]]، چھوٹے بیٹے * [[امجد علی اعظمی]]، صاحب [[بہار شریعت]] * [[نعیم الدین مراد آبادی]]، صاحب [[خزائن العرفان]] * [[سید دیدار علی شاہ]]، * [[عبد العلیم صدیقی]]، عالمی مبلغ اسلام * [[ظفر الدین بہاری]]، ملک العلما * [[محمد شریف کوٹلوی]] * [[محمد عبد السلام جبل پوری]] * [[عبد الاحد پیلی بھیتی]] * رحیم بخش آروی شاہ آبادی * [[برہان الحق جبل پوری]] * محمد شفیع بیسلپوری * [[حسنین رضا خان]] * حاجی لعل محمد مدراسی * احمد مختار صدیقی میرٹھی * سید فتح علی شاہ * ابو محمد امام الدین {{Multicol-break}} ;عرب خلفا * سید محمد عبد الححی * شیخ محمد صالح کمال مکی، مفتی حنفیہ * سید اسماعیل مکی، محافظ کتب خانہ حرم * سید مصطفا بن سید خلیل مکی * سید ابو حسین محمد مرزوقی۔ * شیخ اسد دہان مکی * شیخ عبد الرحمن دہان مکی * شیخ محمد بن عابد بن حسین مکی، مفتی مالکیہ * شیخ علی بن حسین مکی * شیخ جمال بن محمد امیر مکی * شیخ عبد اللہ بن شیخ احمد ابو الخیر میردار مکی * سید عبد اللہ دحلان مکی * شیخ بکر رفیع مکی * شیخ حسن عجیمی * سید سالم بن عپدروس بار علوی حضرمی * سید علوی بن حسن الکاف حضرمی * سید ابوبکر بن سال مبار علوی حضرمی * سید محمد بن عثمان دحلان مکی * شیخ محمد یوسف، مدرسہ [[رحمت اللہ مہاجر مکی]] * شیخ عبد القادر کر دی مکی، شاگر صالح کمال مکی * شیخ عبد اللہ فرید بن عبد القادر * سید عمر بن سید ابوبکر مکی * شیخ احمد حضراوی مکی * سید مامون بری مدنی * سید محمد سعید مدنی {{اختتام کالم|}} == جامعاتی تحقیق == {{اصل|رضویات#جامعاتی تحقیق}} 1979ء وچ پہلی بار ڈاکٹر حسن رضا خان نے ڈاکٹر اطہر شیر د‏‏ی زیر نگرانی [[پٹنہ یونیورسٹی]]، بھارت تو‏ں احمد رضا خان د‏‏ی فقہی خدمات اُتے پی ایچ ڈی کیتی۔ انہاں دے بعد ڈاکٹر [[اوشا سانیال]] نے [[جامعہ کولمبیا]] امریکا تو‏ں 1990ء وچ کی، بعد وچ احمد رضا خان د‏‏ی شاعری اُتے ڈاکٹر سید جمال الدین نے ڈاکٹر ہری سنگھ کوردیشا ودھیالہ یونیورسٹی، آگرہ تو‏ں، ڈاکٹر [[عبد النعیم عزیزی]] نے [[روہیل کھنڈ یونیورسٹی]] تو‏ں، ڈاکٹر سراج احمد بستوی نے کانپور یونیورسٹی تو‏ں، ڈاکٹر [[تنظیم الفردوس]] نے [[کراچی یونیورسٹی]] تو‏ں پی ایچ ڈی کیتی۔ جدو‏ں کہ فقہی خدمات اُتے ڈاکٹر محمد انور خان نے [[سندھ یونیورسٹی]] جامشورو تو‏ں، ترجمہ قرآن اُتے پروفیسر [[مجید اللہ قادری]] نے [[کراچی یونیورسٹی]] نے، حیات و علمی خدمات اُتے ڈاکٹر محمد طیب رضا نے [[ہندو یونیورسٹی]] بنارس تو‏ں تے ڈاکٹر الباری صدیقی نے [[سندھ یونیورسٹی]] تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ا‏‏ے۔ تصور عشق اُتے پر ڈاکٹر غلام مصطفٰی نجم قادری نے [[میسور یونیورسٹی]] تو‏ں، انشاء پردازی اُتے ڈاکٹر غلام غوث نے [[رانچی یونیورسٹی]] تو‏ں، افکار اُتے ڈاکٹر امجد رضا نے [[ویرکنور سنگھ یونیورسٹی]] تو‏ں، ادبی خدمات اُتے ڈاکٹر رضا الرحمان عاکف سنبھلی نے [[روہیل کھنڈ یونیورسٹی]] تو‏ں تے مکتوبات اُتے [[غلام جابر شمس مصباحی]] نے [[بی آر امبیڈکھر، بہار یونیورسٹی]] تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ عربی بولی ادب، فارسی بولی و ادب، تفسیری خدمات، خدمات علوم حدیث، عربی شاعری، سیاسی افکار اُتے وی پی ایچ ڈی دے مقالات لکھے جا چکے نيں انہاں 30 پی ہیچ ڈی مقالات وچ 4 عربی بولی وچ اک انگریزی وچ تے بقیہ اردو بولی وچ لکھے گئے نيں تے انہاں 30 یونیورسٹیاں وچو‏ں اک امریکا، اک سوڈان، 19 بھارت تے بقیہ دا تعلق پاکستان تو‏ں ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ پاکستان د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ اک دا تعلق اسلامک انٹرنیشنل یونیورسٹی اسلام آباد، دو دا تعلق [[پنجاب یونیورسٹی]]، دو دا تعلق سندھ یونیورسٹی تے بقیہ 4 دا تعلق کراچی یونیورسٹی تو‏ں ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ [[ایم فل]] دے ذیل وچ ویہہ تو‏ں ودھ تحقیقی مقالات لکھے جا چکے نيں، جنہاں وچو‏ں 9 عربی بولی وچ نيں۔ مجموعی طور اُتے 35 تو‏ں ودھ یونیورسٹیاں وچ تحقیقا‏تی کم ہوئے چکيا ا‏‏ے۔<ref name="سالنامہ معارف رضا">{{cite journal | author=وجاہت رسول قادری | issue=3 | journal=معارف رضا | month=مارچ | page=357-365 | title=امام احمد رضا تے انٹرنیشنل یونیورسٹیاں | url=http://imamahmadraza.net/Images/Books/2004%20Salnama.pdf | volume=25 | year=2005ء | archiveurl=http://web.archive.org/web/20181224200653/http://imamahmadraza.net/Images/Books/2004%20Salnama.pdf%20 | archivedate=24 دسمبر 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224200653/http://imamahmadraza.net/Images/Books/2004%20Salnama.pdf%20 |date=2018-12-24 }}</ref> == ہور ویکھو == * [[بریلوی مکت‏‏ب فکر]] * [[حدائق بخشش]] == حواشی == :{{note|Alpha|[حا-1]}} <poem>شیعہ اثنا عشری بدترین کافر نيں تے لفظاں ایہ نيں کہ شیعہ وڈا ہوئے یا چھوٹا مرد ہوئے یا عورت شہری ہوئے یا دیہا‏تی کوئی وی ہوئے لاریب و لاشک قطعاً خارج از اسلام نيں تے صرف اِنّے اُتے ہی اکتفا نئيں کردے تے لکھدے نيں۔ من شک فی کفرہ و عذابہ فقد کفر ترجمہ:۔ جو شخص شیعہ دے کفر وچ شک کرے اوہ وی کافر ا‏‏ے۔ (کتاب، رد الرفضہ)</poem> == حوالے == {{حوالے|2}} == باہرلے جوڑ == * [http://www.alahazratnetwork.org/downloads/modules/wfdownloads/ احمد رضا خان د‏‏یاں کتاباں انٹرنیٹ اُتے ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704191747/http://www.alahazratnetwork.org/downloads/modules/wfdownloads/ |date=2007-07-04 }} * [http://www.nooremadinah.net/Urdu/Documents/Personalities/Aalahazrat/AhmedRazaAurTehqeeqeAhrameMisr/AhmedRazaAurTehqeeqeAhrameMisr.asp اھرام مصر تے امام احمد رضا خان دا نقطہ نظر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227181411/http://www.nooremadinah.net/Urdu/Documents/Personalities/Aalahazrat/AhmedRazaAurTehqeeqeAhrameMisr/AhmedRazaAurTehqeeqeAhrameMisr.asp |date=2008-12-27 }} * [http://www.ishaateislam.net/audio/lyrics.htm اردو تے انگریزی وچ احمد رضا خان د‏‏یاں نعتاں] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070619050445/http://www.ishaateislam.net/audio/lyrics.htm |date=2007-06-19 }} {{حنفی علما}} {{امام احمد رضا خان}} {{تصوف-مفصل}} {{اسلامی الٰہیات}} {{معلومات کتب خانہ}} {{دعوت اسلامی}} [[گٹھ:احمد رضا خان| ]] [[گٹھ:1856 دے جم]] [[گٹھ:1921 دیاں موتاں]] [[گٹھ:اتر پردیش دے شاعر]] [[گٹھ:اتر پردیش دے مصنف]] [[گٹھ:احمد رضا خان دا خاندان]] [[گٹھ:احمدیہ دے نقاد]] [[گٹھ:احناف]] [[گٹھ:اردو مترجمین قرآن]] [[گٹھ:افغان نژاد ہندوستانی شخصیتاں]] [[گٹھ:انیہويں صدی دے فلسفی]] [[گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی ریاضی دان]] [[گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر]] [[گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر]] [[گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:بریلی دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:برطانوی ہند دے شاعر]] [[گٹھ:برطانوی ہند دے مصنف]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی غیر افسانوی مصنف]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنف]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام]] [[گٹھ:بھارت دے سنی علما]] [[گٹھ:بھارتی سکولاں تے کالجاں دے بانیان]] [[گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن]] [[گٹھ:بھارتی مرد شاعر]] [[گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں]] [[گٹھ:بھارتی مصنف]] [[گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں]] [[گٹھ:حنفی فقہا]] [[گٹھ:دعوت اسلامی]] [[گٹھ:دماغی حساب دان]] [[گٹھ:سلسلہ برکاتیہ]] [[گٹھ:سنی ائمہ]] [[گٹھ:شیعیت دے نقاد]] [[گٹھ:ضد احمدیہ]] [[گٹھ:ضلع بریلی دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:قبیلہ بڑیچ دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:مترجمین قرآن]] [[گٹھ:مجددین]] [[گٹھ:مسلم تاریخی شخصیتاں]] [[گٹھ:مسلم علماء]] [[گٹھ:مسلما‏ن مصلحین]] [[گٹھ:نعتیہ شاعر]] [[گٹھ:ہندوستانی صوفیا]] [[گٹھ:حفاظ قرآن]] [[گٹھ:مسلم شخصیتاں]] [[گٹھ:شخصیتاں]] [[گٹھ:تریخی شخصیتاں]] [[گٹھ:مشہور لوک]] <div style="direction:rtl; font-family:tahoma"> 1dsl4u33jdv6mnsmy82twlnf4ojxci0 0 91038 706852 706392 2026-05-08T11:29:44Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706852 wikitext text/x-wiki ایہ '''لسٹ انگریزی ضلعے''' (List of English districts) ا‏‏ے۔ اس د‏ی معلومات قومی شماریات دے دفتر تو‏ں 2010 ء دے اندازےآں دے مطابق ني‏‏‏‏ں۔<ref>{{United Kingdom district population citation}}</ref> == لسٹ اسما == [[انگلستان]] وچ فی الحال 326 ضلعے ني‏‏‏‏ں۔ * 32 [[لندن بورو]]* 36 [[میٹروپولیٹن بورو|میٹروپولیٹن ضلعے]]* 201 [[غیر میٹروپولیٹن ضلعے]]* 55 وحدانی اتھارٹی* [[لندن شہر]] * [[جزائر سیلی]] == موجودہ ضلعے == {| class="wikitable sortable" |- !نام ! class="unsortable" | ویب سائٹ !آبادی<br />(2011 تخمینہ) !قسم ![[انگلستان د‏‏ی رسمی کاؤنٹیاں|رسمی کاؤنٹی]] |- |[[آدور (ضلع)|آدور]] |[http://www.adur.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|61,300 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[الیرڈیل]] |[http://www.allerdale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|96,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کامبریا]] |- |[[امبر ویلی]] |[http://www.ambervalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|122,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[ارون]] |[http://www.arun.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|149,800 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[ایشفیلڈ]] |[http://www.ashfield-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|119,500 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[ایشفورڈ (بورو)|ایشفورڈ]] |[http://www.ashford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|118,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[ایلزبری ویل]] |[http://www.aylesburyvaledc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140211011946/http://www.aylesburyvaledc.gov.uk/ |date=2014-02-11 }} |align=right|174,900 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[بےبر]] |[http://www.babergh-south-suffolk.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828044852/http://www.babergh-south-suffolk.gov.uk/ |date=2008-08-28 }} |align=right|87,900 | |[[سافک]] |- |[[لندن بورو بارکنگ تے ڈیگنہیم|بارکنگ تے ڈیگنہیم]] |[http://www.barking-dagenham.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025163946/http://www.barking-dagenham.gov.uk/ |date=2005-10-25 }} |align=right|187,000 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لندن بورو بارنیٹ|بارنیٹ]] |[http://www.barnet.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|357,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو بارنسلے|بارنسلے]] |[http://www.barnsley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|231,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[بیرو-ان-فرنیس (بورو)|بیرو-ان-فرنیس]] |[http://www.barrowbc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|69,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کامبریا]] |- |[[بیسیلڈن (ضلع)|بیسیلڈن]] |[http://www.basildon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|175,000 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[بیسنگسٹوک تے ڈین]] |[http://www.basingstoke.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328011058/http://www.basingstoke.gov.uk/ |date=2014-03-28 }} |align=right|168,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[باسیٹلو]] |[http://www.bassetlaw.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530022511/http://www.bassetlaw.gov.uk/ |date=2014-05-30 }} |align=right|113,000 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[باتھ تے شمالی مشرقی سامرسیٹ]] |[http://www.bathnes.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|175,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[سامرسیٹ]] |- |[[بورو بیڈفورڈ|بیڈفورڈ]] |[http://www.bedford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|157,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بیڈفورڈشائر]] |- |[[لندن بورو بیکزلی|بیکزلی]] |[http://www.bexley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|232,800 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[برمنگھم]] |[http://www.birmingham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|1,074,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1889) |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[بلابی (ضلع)|بلابی]] |[http://www.blaby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|94,100 | |[[لیسٹرشائر]] |- |[[بلیکبرن مع ڈاروین]] |[http://www.blackburn.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208211710/http://www.blackburn.gov.uk/ |date=2012-02-08 }} |align=right|147,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[بلیکپول]] |[http://www.blackpool.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|142,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[بولسوور (ضلع)|بولسوور]] |[http://www.bolsover.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923022124/https://www.bolsover.gov.uk/ |date=2020-09-23 }} |align=right|76,000 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو بولٹن|بولٹن]] |[http://www.bolton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|277,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[بوسٹن (بورو)|بوسٹن]] |[http://www.boston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|64,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکنشائر]] |- |[[بورنموتھ]] |[http://www.bournemouth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|183,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[براکنیل فارسٹ]] |[http://www.bracknell-forest.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|113,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[بریڈفورڈ شہر|بریڈفورڈ]] |[http://www.bradford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160509013149/http://www.bradford.gov.uk/ |date=2016-05-09 }} |align=right|523,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1897) |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[برینٹری (ضلع)|برینٹری]] |[http://www.braintree.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|147,500 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[بریکلینڈ (ضلع)|بریکلینڈ]] |[http://www.breckland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,000 | |[[نورفک]] |- |[[لندن بورو برینٹ|برینٹ]] |[http://www2.brent.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050930224812/http://www2.brent.gov.uk/ |date=2005-09-30 }} |align=right|312,200 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[برینٹووڈ (بورو)|برینٹووڈ]] |[http://www.brentwood-council.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025141728/http://www.brentwood-council.gov.uk/ |date=2005-10-25 }} |align=right|73,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[برائیٹن اینڈ ہوو]] |[http://www.brighton-hove.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|273,000 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (2000) |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[برسٹل]] |[http://www.bristol-city.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820043630/http://www.bristol-city.gov.uk/WardFinder/pdfs/cliftonmap-high.pdf |date=2008-08-20 }} |align=right|428,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1542) |[[برسٹل]] |- |[[براڈلینڈ]] |[http://www.broadland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140325021638/http://www.broadland.gov.uk/ |date=2014-03-25 }} |align=right|124,700 | |[[نورفک]] |- |[[لندن بورو بروملی|بروملی]] |[http://www.bromley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|310,600 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[برومسگروف (ضلع)|برومسگروف]] |[http://www.bromsgrove.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150312185509/http://www.bromsgrove.gov.uk/ |date=2015-03-12 }} |align=right|93,700 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[بروکسبورن (بورو)|بروکسبورن]] |[http://www.broxbourne.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|93,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[بروکسٹوے]] |[http://www.broxtowe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102001122/http://www.broxtowe.gov.uk/ |date=2012-11-02 }} |align=right|109,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[برنلی (بورو)|برنلی]] |[http://www.burnley.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110704110756/http://www.burnley.gov.uk/ |date=2011-07-04 }} |align=right|87,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو بری|بری]] |[http://www.bury.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|185,400 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[کلڈرڈیل]] |[http://www.calderdale.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228042334/http://www.calderdale.gov.uk/ |date=2014-02-28 }} |align=right|204,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[کیمبرج]] |[http://www.cambridge.gov.uk/cambridge.htm ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060101044125/http://www.cambridge.gov.uk/cambridge.htm |date=2006-01-01 }} |align=right|122,700 |شہر (1951) |[[کیمبرجشائر]] |- |[[لندن بورو کیمڈن|کیمڈن]] |[http://www.camden.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|220,100 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کینوک چیز (ضلع)|کینوک چیز]] |[http://www.cannockchasedc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,600 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[کینٹربری شہر|کینٹربری]] |[http://www.canterbury.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|150,600 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[کینٹ]] |- |[[کارلایل شہر|کارلایل]] |[http://www.carlisle-city.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511180247/http://www.carlisle-city.gov.uk/ |date=2008-05-11 }} |align=right|107,500 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[کامبریا]] |- |[[کیسل پوائنٹ]] |[http://www.castlepoint.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|88,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[وسطی بیڈفورڈشائر]] |[http://www.centralbeds.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820084136/http://www.centralbeds.gov.uk/ |date=2008-08-20 }} |align=right|255,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[بیڈفورڈشائر]] |- |[[چارنووڈ (بورو)|چارنووڈ]] |[http://www.charnwoodbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041001020312/http://www.charnwoodbc.gov.uk/ |date=2004-10-01 }} |align=right|165,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[چلمسفورڈ شہر|چلمسفورڈ]] |[http://www.chelmsford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|168,500 |شہر (2012) |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[چیلٹنہیم]] |[http://www.cheltenham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[چرویل (ضلع)|چرویل]] |[http://www.cherwell-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|142,300 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[چیشائر مشرقی]] |[http://www.cheshireeast.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|370,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[چیشائر]] |- |[[چیشائر مغربی تے چیسٹر]] |[http://www.cheshirewestandchester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|329,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[چیشائر]] |- |[[چیسٹرفیلڈ]] |[http://www.chesterfieldbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010926122156/http://www.chesterfieldbc.gov.uk/ |date=2001-09-26 }} |align=right|103,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[چیچیسٹر (ضلع)|چیچیسٹر]] |[http://www.chichestercity.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|114,000 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[چلٹرن (ضلع)|چلٹرن]] |[http://www.چلٹرن۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|92,700 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[چورلے (بورو)|چورلے]] |[http://www.chorley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|107,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[کرائسٹ چرچ، ڈورسٹ|کرائسٹ چرچ]] |[http://www.christchurch.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|47,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[کولچیسٹر (بورو)|کولچیسٹر]] |[http://www.colchester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|173,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[کوپلینڈ، کامبریا|کوپلینڈ]] |[http://www.copelandbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060101020624/http://www.copelandbc.gov.uk/ |date=2006-01-01 }} |align=right|70,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کامبریا]] |- |[[کوربی]] |[http://www.corby.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220222920/http://www.corby.gov.uk/ |date=2016-02-20 }} |align=right|61,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[کونوال]] |[http://www.cornwall.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|533,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[کونوال]] |- |[[کوٹسوولڈ (ضلع)|کوٹسوولڈ]] |[http://www.cotswold.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,200 | |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[کووینٹری]] |[http://www.coventry.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|316,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1345) |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[کاروین]] |[http://www.cravendc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327174650/http://www.cravendc.gov.uk/ |date=2014-03-27 }} |align=right|55,500 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[کراولی]] |[http://www.crawley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|107,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مغربی سسیکس]] |- |[[لندن بورو کروئڈن|کروئڈن]] |[http://www.croydon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|364,800 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ڈیکورم]] |[http://www.dacorum.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410110649/http://www.dacorum.gov.uk/ |date=2014-04-10 }} |align=right|145,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[ڈارلنگٹن (بورو)|ڈارلنگٹن]] |[http://www.darlington.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021130091335/http://www.darlington.gov.uk/ |date=2002-11-30 }} |align=right|105,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] |- |[[ڈارٹفورڈ (بورو)|ڈارٹفورڈ]] |[http://www.dartford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[ڈاوینٹری (ضلع)|ڈاوینٹری]] |[http://www.daventrydc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|78,100 | |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[ڈربی]] |[http://www.derby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|248,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1977) |[[ڈربیشائر]] |- |[[ڈربیشائر ڈیلز]] |[http://www.derbyshiredales.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213192417/http://www.derbyshiredales.gov.uk/ |date=2014-02-13 }} |align=right|71,100 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ڈانکاسٹر|ڈانکاسٹر]] |[http://www.doncaster.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19991126044042/http://www.doncaster.gov.uk/ |date=1999-11-26 }} |align=right|302,500 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[ڈوور (ضلع)|ڈوور]] |[http://www.dover.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|111,700 | |[[کینٹ]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ڈڈلی|ڈڈلی]] |[http://www.dudley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|313,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[کاؤنٹی ڈرہم]] |[http://www.durham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|513,000 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[کاؤنٹی ڈرہم]] |- |[[لندن بورو ایلنگ|ایلنگ]] |[http://www.ealing.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|339,300 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[مشرقی کیمبرجشائر]] |[http://www.eastcambs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|84,200 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[مشرقی ڈیون]] |[http://www.east-devon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041204084640/http://www.east-devon.gov.uk/ |date=2004-12-04 }} |align=right|133,300 | |[[ڈیون]] |- |[[مشرقی ڈورسٹ]] |[http://www.eastdorsetdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051029091016/http://www.eastdorsetdc.gov.uk/ |date=2005-10-29 }} |align=right|87,300 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[مشرقی ہیمپشائر]] |[http://www.easthants.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|116,000 | |[[ہیمپشائر]] |- |[[مشرقی ہارٹفورڈشائر]] |[http://www.eastherts.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|138,200 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[مشرقی لنڈسے]] |[http://www.e-lindsey.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|136,700 | |[[لنکنشائر]] |- |[[مشرقی نارتھیمپٹنشائر]] |[http://www.east-northamptonshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913040554/http://www.east-northamptonshire.gov.uk/ |date=2008-09-13 }} |align=right|86,900 | |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]] |[http://www.eastriding.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|334,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]] |- |[[مشرقی سٹیفورڈشائر]] |[http://www.eaststaffsbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140927183751/http://www.eaststaffsbc.gov.uk/ |date=2014-09-27 }} |align=right|113,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[ایسٹبورن]] |[http://www.eastbourne.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|99,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[ایسٹلی (بورو)|ایسٹلی]] |[http://www.eastleigh.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140320141424/http://www.eastleigh.gov.uk/ |date=2014-03-20 }} |align=right|125,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[ایڈن، کامبریا|ایڈن]] |[http://www.eden.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105160240/http://www.eden.gov.uk/ |date=2008-11-05 }} |align=right|52,500 | |[[کامبریا]] |- |[[ایلمبرج]] |[http://www.elmbridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[لندن بورو اینفیلڈ|اینفیلڈ]] |[http://www.enfield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|313,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[اپنگ فارسٹ (ضلع)|اپنگ فارسٹ]] |[http://www.eppingforestdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|124,900 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[اپسوم تے ایویل]] |[http://www.epsom-ewell.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|75,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[عریواش]] |[http://www.عریواش۔gov.uk ویب سائٹ] |align=right|112,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[ایکسٹر]] |[http://www.exeter.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200511205833/https://exeter.gov.uk/ |date=2020-05-11 }} |align=right|117,100 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[ڈیون]] |- |[[فارہیم (بورو)|فارہیم]] |[http://www.fareham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|111,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[فینلینڈ]] |[http://www.fenland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|95,500 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[فارسٹ ہیتھ]] |[http://www.forest-heath.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140321115446/http://www.forest-heath.gov.uk/ |date=2014-03-21 }} |align=right|60,000 | |[[سافک]] |- |[[فارسٹ آف ڈین (ضلع)|فارسٹ آف ڈین]] |[http://www.fdean.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,200 | |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[فیلڈ (بورو)|فیلڈ]] |[http://www.fylde.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|76,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو گیٹسہیڈ|گیٹسہیڈ]] |[http://www.gateshead.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|200,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[گیڈلنگ]] |[http://www.gedling.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|113,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[گلوسٹر]] |[http://www.glos-city.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|121,900 |شہر (1541) |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[گاسپورٹ]] |[http://www.gosport.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[گریوشیم]] |[http://www.گریوشیم۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|101,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[گریٹ یارموتھ (بورو)|گریٹ یارموتھ]] |[http://www.great-yarmouth.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228021952/http://www.great-yarmouth.gov.uk/ |date=2014-02-28 }} |align=right|97,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نورفک]] |- |[[شاہی بورو گرینچ|گرینچ]] |[http://www.greenwich.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|255,500 |[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[گیلڈفورڈ (بورو)|گیلڈفورڈ]] |[http://www.guildford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|137,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[لندن بورو ہیکنی|ہیکنی]] |[http://www.hackney.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|247,200 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہالٹن (بورو)|ہالٹن]] |[http://www.halton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|125,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[چیشائر]] |- |[[ہیمبلیٹن]] |[http://www.hambleton.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706221940/http://www.hambleton.gov.uk/ |date=2014-07-06 }} |align=right|89,600 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[لندن بورو ہیمرسمتھ تے فلہم|ہیمرسمتھ تے فلہم]] |[http://www.lbhf.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|182,400 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہاربرا]] |[http://www.harborough.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|85,700 | |[[لیسٹرشائر]] |- |[[لندن بورو ہارنگے|ہارنگے]] |[http://www.haringey.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|255,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہارلو]] |[http://www.harlow.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,200 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ہاروگیٹ (بورو)|ہاروگیٹ]] |[http://www.harrogate.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|158,700 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[لندن بورو ہیعرو|ہیعرو]] |[http://www.harrow.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|240,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہارٹ (ضلع)|ہارٹ]] |[http://www.hart.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|91,700 | |[[ہیمپشائر]] |- |[[ہارٹلپول (بورو)|ہارٹلپول]] |[http://www.hartlepool.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|92,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] |- |[[ہیسٹینگز]] |[http://www.hastings.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|90,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[ہاوانٹ (بورو)|ہاوانٹ]] |[http://www.havant.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|120,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[لندن بورو ہیورنگ|ہیورنگ]] |[http://www.havering.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|237,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہیرفورڈشائر]] |[http://www.herefordshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407060243/http://www.herefordshire.gov.uk/ |date=2014-04-07 }} |align=right|183,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[ہیرفورڈشائر]] |- |[[ہیرٹسمیر]] |[http://www.hertsmere.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|100,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[ہائی پیک، ڈربیشائر|ہائی پیک]] |[http://www.highpeak.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|91,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[لندن بورو ہلنگٹن|ہلنگٹن]] |[http://www.hillingdon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|275,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہنکلے تے بوسورتھ]] |[http://www.hinckleyandbosworthonline.org.uk/ ویب سائٹ] |align=right|105,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[ہورشام (ضلع)|ہورشام]] |[http://www.horsham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,500 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[لندن بورو ہونسلو|ہونسلو]] |[http://www.hounslow.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|254,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کنگسٹن اپون ہل|ہل]] |[http://www.hullcc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|256,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1299) |[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]] |- |[[ہنٹنگڈومشائر]] |[http://www.huntsdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|170,000 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[ہنڈبرن]] |[http://www.hyndburnbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060530050349/http://www.hyndburnbc.gov.uk/ |date=2006-05-30 }} |align=right|80,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[اپسوئچ (بورو)|اپسوئچ]] |[http://www.ipswich.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|133,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سافک]] |- |[[آئل آف ویٹ]] |[http://www.iwight.com/ ویب سائٹ] |align=right|138,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، کاؤنٹی |[[آئل آف ویٹ]] |- |[[جزائر سیلی]] |[http://www.scilly.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|2,200 | ''[[sui generis]]'' |[[کونوال]] |- |[[لندن بورو ازلنگٹن|ازلنگٹن]] |[http://www.islington.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|206,300 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[شاہی بورو کینزنگٹن تے چیلسی|کینزنگٹن تے چیلسی]] |[http://www.rbkc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|158,300 |[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کیٹیرنگ (بورو)|کیٹیرنگ]] |[http://www.kettering.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806035451/http://www.kettering.gov.uk/ |date=2012-08-06 }} |align=right|93,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[کنگز لین تے مغربی نورفک]] |[http://www.west-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|147,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نورفک]] |- |[[شاہی بورو کنگسٹن اپون ٹیمز|کنگسٹن اپون ٹیمز]] |[http://www.kingston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|160,400 |[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کرکلیز]] |[http://www.kirkleesmc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050922183721/http://www.kirkleesmc.gov.uk/ |date=2005-09-22 }} |align=right|423,000 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو نوزلی|نوزلی]] |[http://www.knowsley.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729122520/http://www.knowsley.gov.uk/ |date=2009-07-29 }} |align=right|145,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[لندن بورو لیمبیتھ|لیمبیتھ]] |[http://www.lambeth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|304,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لنکاسٹر شہر|لنکاسٹر]] |[http://www.lancaster.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328022608/http://www.lancaster.gov.uk/ |date=2014-03-28 }} |align=right|137,800 |شہر (1937) |[[لنکاشائر]] |- |[[لیڈز شہر|لیڈز]] |[http://www.leeds.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|750,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1893) |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[لیسٹر]] |[http://www.leicester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|329,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1919) |[[لیسٹرشائر]] |- |[[لیویس (ضلع)|لیویس]] |[http://www.lewes.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,600 | |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[لندن بورو لیوشم|لیوشم]] |[http://www.lewisham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|276,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لیچفیلڈ (ضلع)|لیچفیلڈ]] |[http://www.lichfielddc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|100,900 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[لنکن، لنکنشائر|لنکن]] |[http://www.lincoln.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|93,100 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[لنکنشائر]] |- |[[لیورپول]] |[http://www.liverpool.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060328002145/http://www.liverpool.gov.uk/ |date=2006-03-28 }} |align=right|465,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1880) |[[مرزیسائڈ]] |- |[[لندن شہر]] |[http://www.cityoflondon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|7,400 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')، ''[[sui generis]]'' |[[لندن شہر]] |- |[[لوٹن]] |[http://www.luton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|203,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بیڈفورڈشائر]] |- |[[میڈسٹون (بورو)|میڈسٹون]] |[http://www.digitalmaidstone.co.uk/ ویب سائٹ] |align=right|155,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[مالڈن (ضلع)|مالڈن]] |[http://www.maldon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|61,700 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[مالورن ہلز (ضلع)|مالورن ہلز]] |[http://www.malvernhills.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140608095352/http://www.malvernhills.gov.uk/ |date=2014-06-08 }} |align=right|74,700 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[مانچسٹر]] |[http://www.manchester.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303042405/http://www.manchester.gov.uk/ |date=2011-03-03 }} |align=right|502,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1853) |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[مینسفیلڈ (ضلع)|مینسفیلڈ]] |[http://www.mansfield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|104,600 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[میڈوے]] |[http://www.medway.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040124162034/http://www.medway.gov.uk/index/leisure/localhistory/timeline/17909.htm |date=2004-01-24 }} |align=right|264,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[میلٹن (بورو)|میلٹن]] |[http://www.melton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|50,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[میندیپ]] |[http://www.mendip.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130416233913/http://www.mendip.gov.uk/ |date=2013-04-16 }} |align=right|109,400 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[لندن بورو مرٹن|مرٹن]] |[http://www.merton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|200,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[مڈ ڈیون]] |[http://www.middevon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|77,900 | |[[ڈیون]] |- |[[مڈ سافک]] |[http://www.mid-suffolk-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050305123936/http://www.mid-suffolk-dc.gov.uk/ |date=2005-03-05 }} |align=right|97,100 | |[[سافک]] |- |[[مڈ سسیکس]] |[http://www.midsussex.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|140,200 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[میڈیلزبرو (بورو)|میڈیلزبرو]] |[http://www.middlesbrough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191006165155/https://middlesbrough.gov.uk/ |date=2019-10-06 }} |align=right|138,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[ملٹن کینز (بورو)|ملٹن کینز]] |[http://www.miltonkeynes.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120829214812/http://www.miltonkeynes.gov.uk/ |date=2012-08-29 }} |align=right|249,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بکنگھمشائر]] |- |[[مول ویلی]] |[http://www.molevalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|85,600 | |[[سرے]] |- |[[نیوآرک تے شرووڈ]] |[http://www.newark-sherwooddc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,000 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[نیوکیسل-انڈر-لائم (بورو)|نیوکیسل-انڈر-لائم]] |[http://www.newcastle-staffs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|123,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[نیوکیسل اپون ٹائین]] |[http://www.newcastle.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208200135/http://www.newcastle.gov.uk/ |date=2011-02-08 }} |align=right|279,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1882) |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[نیو فارسٹ (ضلع)|نیو فارسٹ]] |[http://www.nfdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525044829/http://nfdc.gov.uk/ |date=2013-05-25 }} |align=right|176,800 | |[[ہیمپشائر]] |- |[[لندن بورو نیوہیم|نیوہیم]] |[http://www.newham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|310,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[شمالی ڈیون]] |[http://www.northdevon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|94,000 | |[[ڈیون]] |- |[[شمالی ڈورسٹ]] |[http://www.north-dorset.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060710085632/http://www.north-dorset.gov.uk/ |date=2006-07-10 }} |align=right|69,000 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[شمالی مشرقی ڈربیشائر]] |[http://www.ne-derbyshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205101637/http://www.ne-derbyshire.gov.uk/ |date=2011-02-05 }} |align=right|99,100 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[شمالی مشرقی لنکنشائر]] |[http://www.nelincs.gov.uk/IC/Index.htm ویب سائٹ] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040802063022/http://www.nelincs.gov.uk/IC/Index.htm |date=2004-08-02 }} |align=right|159,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکنشائر]] |- |[[شمالی ہارٹفورڈشائر]] |[http://www.nhdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030807201733/http://www.nhdc.gov.uk/ |date=2003-08-07 }} |align=right|127,500 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[شمالی کیسٹایون]] |[http://www.n-kesteven.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|108,500 | |[[لنکنشائر]] |- |[[شمالی لنکنشائر]] |[http://www.northlincs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|167,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکنشائر]] |- |[[شمالی نورفک]] |[http://www.north-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|101,700 | |[[نورفک]] |- |[[شمالی سامرسیٹ]] |[http://www.n-somerset.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|203,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[سامرسیٹ]] |- |[[شمالی ٹینیسائڈ]] |[http://www.northtyneside.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923012827/https://northtyneside.gov.uk/ |date=2020-09-23 }} |align=right|201,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[شمالی وارکشائر]] |[http://www.northwarks.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|62,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[وارکشائر]] |- |[[شمالی مغربی لیسٹرشائر]] |[http://www.nwleics.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|93,700 | |[[لیسٹرشائر]] |- |[[نارتھیمپٹن]] |[http://www.northampton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|212,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[نارتھمبرلینڈ]] |[http://www.northumberland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|316,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[نارتھمبرلینڈ]] |- |[[نارویچ]] |[http://www.norwich.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|132,200 |شہر (1195) |[[نورفک]] |- |[[ناٹنگھم]] |[http://www.nottinghamcity.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|303,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1897) |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[نانیٹن تے بیڈورتھ]] |[http://www.nuneatonandbedworth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|125,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[وارکشائر]] |- |[[اواڈبی تے ویگسٹن]] |[http://www.oadby-wigston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|56,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو اولڈھم|اولڈھم]] |[http://www.oldham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|225,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[آکسفورڈ]] |[http://www.oxford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|150,200 |شہر (1542) |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[پینڈل]] |[http://www.pendle.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722025859/http://www.pendle.gov.uk/ |date=2011-07-22 }} |align=right|89,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[پیٹربورو]] |[http://www.peterborough.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|184,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1541) |[[کیمبرجشائر]] |- |[[پلایماؤتھ]] |[http://www.plymouth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|256,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1928) |[[ڈیون]] |- |[[پول، انگلستان]] |[http://www.poole.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516185533/http://poole.gov.uk/ |date=2014-05-16 }} |align=right|148,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[پورٹسماؤتھ]] |[http://www.portsmouth.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208200226/http://www.portsmouth.gov.uk/ |date=2011-02-08 }} |align=right|205,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1926) |[[ہیمپشائر]] |- |[[پریسٹن شہر، لنکاشائر|پریسٹن]] |[http://www.preston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|140,100 |شہر (2002) |[[لنکاشائر]] |- |[[پربیک (ضلع)|پربیک]] |[http://www.purbeck-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010302020750/http://www.purbeck-dc.gov.uk/ |date=2001-03-02 }} |align=right|45,200 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[بورو ریڈنگ|ریڈنگ]] |[http://www.reading.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|155,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[لندن بورو ریڈبرج|ریڈبرج]] |[http://www.redbridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|281,400 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ریڈکار تے کلیولینڈ]] |[http://www.redcar-cleveland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|135,200 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[ریڈیچ]] |[http://www.redditchbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131040122/http://www.redditchbc.gov.uk/ |date=2016-01-31 }} |align=right|84,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ووسٹرشائر]] |- |[[رائگیٹ تے بانسٹیڈ]] |[http://www.reigate-banstead.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|138,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[ربل ویلی]] |[http://www.ribblevalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|57,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[لندن بورو رچمنڈ اپون ٹیمز|رچمنڈ اپون ٹیمز]] |[http://www.richmond.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|187,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[رچمنڈشائر]] |[http://www.richmondshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327163824/http://www.richmondshire.gov.uk/ |date=2014-03-27 }} |align=right|53,300 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو راچڈیل|راچڈیل]] |[http://www.rochdale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|211,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[روچفورڈ (ضلع)|روچفورڈ]] |[http://www.rochford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,300 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[راسینڈئل]] |[http://www.rossendale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|68,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[روتھر]] |[http://www.rother.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|90,700 | |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو روتھرہیم|روتھرہیم]] |[http://www.rotherham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|257,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[رگبی (بورو)|رگبی]] |[http://www.rugby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|100,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[وارکشائر]] |- |[[رینیمیڈ (بورو)|رینیمیڈ]] |[http://www.runnymede.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|80,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[رشکلف]] |[http://www.rushcliffe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326160416/http://www.rushcliffe.gov.uk/ |date=2014-03-26 }} |align=right|111,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[رشمور]] |[http://www.rushmoor.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|94,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[راٹلینڈ]] |[http://www.rutland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|37,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[راٹلینڈ]] |- |[[رایڈیل]] |[http://www.ryedale.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406211149/http://www.ryedale.gov.uk/ |date=2014-04-06 }} |align=right|51,900 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[سینٹ البینز شہر|سینٹ البینز]] |[http://www.stalbans.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|141,200 |شہر (1877) |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[سینٹ ایڈمنڈسبری (بورو)|سینٹ ایڈمنڈسبری]] |[http://www.stedmundsbury.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229215041/http://www.stedmundsbury.gov.uk/ |date=2019-12-29 }} |align=right|111,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سافک]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سینٹ ہیلنز|سینٹ ہیلنز]] |[http://www.sthelens.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|175,400 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[سالفورڈ شہر|سالفورڈ]] |[http://www.salford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327011636/http://www.salford.gov.uk/ |date=2014-03-27 }} |align=right|234,500 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1926) |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[سینڈویل]] |[http://www.smbc.sandwell.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716141714/http://www.smbc.sandwell.gov.uk/ |date=2011-07-16 }} |align=right|309,000 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[سکاربرو (بورو)|سکاربرو]] |[http://www.scarborough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201005065205/https://www.scarborough.gov.uk/ |date=2020-10-05 }} |align=right|108,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[سیجمور]] |[http://www.sedgemoor.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313080617/http://www.sedgemoor.gov.uk/ |date=2014-03-13 }} |align=right|114,900 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سیفٹن|سیفٹن]] |[http://www.sefton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|274,000 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[سیلبی (ضلع)|سیلبی]] |[http://www.selby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,500 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[سیوناوکس (ضلع)|سیوناوکس]] |[http://www.sevenoaks.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,400 | |[[کینٹ]] |- |[[شیفیلڈ]] |[http://www.sheffield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|551,800 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1893) |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[شیپوے]] |[http://www.shepway.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|108,200 | |[[کینٹ]] |- |[[شروپشائر]] |[http://www.shropshire-cc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417020343/http://www.shropshire-cc.gov.uk/ |date=2009-04-17 }} |align=right|307,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[شروپشائر]] |- |[[سلاو]] |[http://www.slough.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|140,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سولیہل|سولیہل]] |[http://www.solihull.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|206,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[جنوبی بکس]] |[http://www.southbucks.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200907200205/http://www.southbucks.gov.uk/ |date=2020-09-07 }} |align=right|67,100 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[جنوبی کیمبرجشائر]] |[http://www.scambs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|149,800 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[جنوبی ڈربیشائر]] |[http://www.south-derbys.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716012317/http://www.south-derbys.gov.uk/ |date=2011-07-16 }} |align=right|94,900 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[جنوبی گلوسٹرشائر]] |[http://www.southglos.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|263,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[جنوبی ہیمز]] |[http://www.south-hams-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121223223012/http://www.south-hams-dc.gov.uk/ |date=2012-12-23 }} |align=right|83,600 | |[[ڈیون]] |- |[[جنوبی ہالینڈ، لنکنشائر|جنوبی ہالینڈ]] |[http://www.sholland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|88,400 | |[[لنکنشائر]] |- |[[جنوبی کیسٹایون]] |[http://www.skdc.com/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://archive.is/20040105013149/http://www.skdc.com/ |date=2004-01-05 }} |align=right|134,100 | |[[لنکنشائر]] |- |[[جنوبی لیکلینڈ]] |[http://www.southlakeland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430031933/http://www.southlakeland.gov.uk/ |date=2013-04-30 }} |align=right|103,700 | |[[کامبریا]] |- |[[جنوبی نورفک]] |[http://www.south-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102223444/http://www.south-norfolk.gov.uk/ |date=2006-01-02 }} |align=right|124,500 | |[[نورفک]] |- |[[جنوبی نارتھیمپٹنشائر]] |[http://www.southnorthants.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|85,400 | |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[جنوبی آکسفورڈشائر]] |[http://www.southoxon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|135,000 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[جنوبی ربل]] |[http://www.south-ribblebc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025041957/http://www.south-ribblebc.gov.uk/ |date=2005-10-25 }} |align=right|109,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[جنوبی سامرسیٹ]] |[http://www.southsomerset.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140703124829/https://www.southsomerset.gov.uk/ |date=2014-07-03 }} |align=right|162,100 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[جنوبی سٹیفورڈشائر]] |[http://www.sstaffs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|108,300 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[جنوبی ٹینیسائڈ]] |[http://www.southtyneside.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|148,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[ساؤتھمپٹن]] |[http://www.southampton.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218194008/http://www.southampton.gov.uk/ |date=2011-02-18 }} |align=right|235,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1964) |[[ہیمپشائر]] |- |[[ساوتھاینڈ-آن-سی]] |[http://www.southend.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|174,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[لندن بورو سدرک|سدرک]] |[http://www.southwark.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|288,700 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[سپیلتھون]] |[http://www.سپیلتھون۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|95,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[سٹیفورڈ (بورو)|سٹیفورڈ]] |[http://www.staffordbc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|130,900 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[سٹیفورڈشائر موورلینڈز]] |[http://www.staffsmoorlands.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,200 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[سٹیوینڈیج]] |[http://www.stevenage.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|84,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سٹاکپورٹ|سٹاکپورٹ]] |[http://www.stockport.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|283,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[سٹاکٹن-آن-ٹیز (بورو)|سٹاکٹن-آن-ٹیز]] |[http://www.stockton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|191,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] تے [[شمالی یارکشائر]] |- |[[سٹوک آن ٹرینٹ]] |[http://www.stoke.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|248,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1925) |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[سٹراٹفورڈ-آن-ایون (ضلع)|سٹراٹفورڈ-آن-ایون]] |[http://www.stratford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|120,800 | |[[وارکشائر]] |- |[[سٹراوڈ (ضلع)|سٹراوڈ]] |[http://www.stroud.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|113,100 | |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[سافک ساحلی]] |[http://www.suffolkcoastal.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|124,600 | |[[سافک]] |- |[[سنڈرلینڈ شہر|سنڈرلینڈ]] |[http://www.sunderland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|275,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1992) |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[سرے ہیتھ]] |[http://www.surreyheath.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|86,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[لندن بورو سٹن|سٹن]] |[http://www.sutton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|191,100 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[سوالے]] |[http://www.swale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|136,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[سوینڈون (بورو)|سوینڈون]] |[http://www.swindon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|209,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ویلٹشائر]] |- |[[ٹیمسائڈ]] |[http://www.tameside.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|219,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[ٹیمورتھ (بورو)|ٹیمورتھ]] |[http://www.tamworth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|76,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[ٹینڈرج (ضلع)|ٹینڈرج]] |[http://www.tandridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,200 | |[[سرے]] |- |[[ٹاونٹن ڈین]] |[http://www.tauntonڈین۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|110,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سامرسیٹ]] |- |[[ٹینبریج]] |[http://www.ٹینبریج۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|124,300 | |[[ڈیون]] |- |[[ٹیلفورڈ تے ریکن]] |[http://www.telford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|166,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شروپشائر]] |- |[[ٹینڈرنگ]] |[http://www.tendringdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|138,100 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ٹیسٹ ویلی]] |[http://www.testvalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|116,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[ٹوکسبری (بورو)|ٹوکسبری]] |[http://www.tewkesburybc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[تھانیٹ (ضلع)|تھانیٹ]] |[http://www.thanet.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|134,400 | |[[کینٹ]] |- |[[تھری ریورز (ضلع)|تھری ریورز]] |[http://www.3rivers.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050930201223/http://www.3rivers.gov.uk/ |date=2005-09-30 }} |align=right|87,900 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[تھاراک]] |[http://www.thurrock.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|158,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ٹونبریج تے مالنگ]] |[http://www.tmbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013112247/http://www.tmbc.gov.uk/cgi-bin/buildpage.pl?mysql=996 |date=2007-10-13 }} |align=right|121,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[ٹوربے]] |[http://www.torbay.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,200 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈیون]] |- |[[ٹوریج]] |[http://www.torridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|64,000 | |[[ڈیون]] |- |[[لندن بورو ٹاور ہیملٹس|ٹاور ہیملٹس]] |[http://www.towerhamlets.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|256,000 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ٹریفرڈ]] |[http://www.trafford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921184244/http://www.trafford.gov.uk/ |date=2013-09-21 }} |align=right|227,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[ٹنبریج ویلز (بورو)|ٹنبریج ویلز]] |[http://www.tunbridgewells.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[اوٹلسفورڈ]] |[http://www.uttlesford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|80,000 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ویل آف وائٹ ہارس]] |[http://www.whitehorsedc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|121,900 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[ویکفیلڈ شہر|ویکفیلڈ]] |[http://www.wakefield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|326,400 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1888) |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو والسال|والسال]] |[http://www.walsall.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905165129/https://www.walsall.gov.uk/ |date=2017-09-05 }} |align=right|269,500 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[لندن بورو والتھم فارسٹ|والتھم فارسٹ]] |[http://www.lbwf.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051013062358/http://www.lbwf.gov.uk/ |date=2005-10-13 }} |align=right|259,700 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لندن بورو وینڈزورتھ|وینڈزورتھ]] |[http://www.wandsworth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|307,700 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[وارنگٹن]] |[http://www.warrington.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|202,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[چیشائر]] |- |[[وارک (ضلع)|وارک]] |[http://www.warwickdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|137,700 | |[[وارکشائر]] |- |[[واٹفورڈ]] |[http://www.watford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|90,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[ویونے]] |[http://www.waveney.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160622223341/http://www.waveney.gov.uk/ |date=2016-06-22 }} |align=right|115,400 | |[[سافک]] |- |[[ویورلی، سرے|ویورلی]] |[http://www.waverley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|121,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[ویلڈین]] |[http://www.wealden.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009122858/https://www.wealden.gov.uk/ |date=2020-10-09 }} |align=right|149,400 | |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[ویلنگبورو (بورو)|ویلنگبورو]] |[http://www.wellingborough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200907132810/http://www.wellingborough.gov.uk/ |date=2020-09-07 }} |align=right|75,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[ویلون ہیٹفیلڈ]] |[http://www.welhat.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|110,700 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[مغربی بارکشائر]] |[http://www.westberks.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|154,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[بارکشائر]] |- |[[مغربی ڈیون]] |[http://www.westdevon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927031925/http://www.westdevon.gov.uk/ |date=2006-09-27 }} |align=right|53,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈیون]] |- |[[مغربی ڈورسٹ]] |[http://www.westdorset-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150301004708/http://www.westdorset-dc.gov.uk/ |date=2015-03-01 }} |align=right|99,300 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[مغربی لنکاشائر]] |[http://www.westlancsdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|110,600 | |[[لنکاشائر]] |- |[[مغربی لنڈسے]] |[http://www.west-lindsey.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|89,400 | |[[لنکنشائر]] |- |[[ویسٹمنسٹر شہر|ویسٹمنسٹر]] |[http://www.westminster.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|219,600 |[[لندن بورو]]، شہر (1540) |[[لندن عظمی]] |- |[[مغربی آکسفورڈشائر]] |[http://www.westoxon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|105,400 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[مغربی سامرسیٹ]] |[http://www.westsomersetonline.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828083812/http://www.westsomersetonline.gov.uk/ |date=2008-08-28 }} |align=right|34,600 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[ویماؤتھ تے پورٹلینڈ]] |[http://www.weymouth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|65,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ویگان|ویگان]] |[http://www.wiganmbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203095320/http://www.wiganmbc.gov.uk/ |date=2005-12-03 }} |align=right|318,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[ویلٹشائر]] |[http://www.wiltshire.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|474,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[ویلٹشائر]] |- |[[ونچیسٹر شہر|ونچیسٹر]] |[http://www.winchester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|116,800 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[ہیمپشائر]] |- |[[شاہی بورو ونڈسر تے میڈنہیڈ|ونڈسر تے میڈنہیڈ]] |[http://www.rbwm.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|145,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ویرال|ویرال]] |[http://www.wirral.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|319,800 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[بورو ووکنگ|ووکنگ]] |[http://www.woking.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|99,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[ووکنگہیم (ضلع)|ووکنگہیم]] |[http://www.wokingham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|154,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[بارکشائر]] |- |[[وولورہیمپٹن]] |[http://www.wolverhampton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|249,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (2000) |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[ووسٹر]] |[http://www.cityofworcester.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001063735/http://www.cityofworcester.gov.uk/ |date=2005-10-01 }} |align=right|98,700 |شہر (1189) |[[ووسٹرشائر]] |- |[[وردنگ]] |[http://www.worthing.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|105,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مغربی سسیکس]] |- |[[وچیوان]] |[http://www.wychavon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|117,100 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[ویکم (ضلع)|ویکم]] |[http://www.wycombe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091205023624/http://www.wycombe.gov.uk/ |date=2009-12-05 }} |align=right|172,000 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[ویر]] |[http://www.wyrebc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060804091037/http://www.wyrebc.gov.uk/ |date=2006-08-04 }} |align=right|107,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[وایر فارسٹ (ضلع)|وایر فارسٹ]] |[http://www.wyreforestdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406161721/http://wyreforestdc.gov.uk/ |date=2014-04-06 }} |align=right|98,000 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[یورک]] |[http://www.york.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|197,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[شمالی یارکشائر]] |} == ہور ویکھو == * [[لسٹ انگلستان دے ضلعے بلحاظ آبادی]] * [[لسٹ انگریزی ضلعے تے انہاں دے نسلی تناسب]] * [[لسٹ انگریزی ضلعے بلحاظ کثافت آبادی]] * [[لسٹ انگریزی ضلعے بلحاظ رقبہ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:انگلستان دے ضلعے]] [[گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی مقامی حکومت]] [[گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں]] fr8qvk0ejapiqdoto6k4mg7dmus8zzk 0 95951 706853 706795 2026-05-08T11:31:45Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706853 wikitext text/x-wiki {{Infobox subdivision type | name = انگلستان د‏‏ی ذیلی تقسیم | map = [[File:England Administrative Map.png|300px|Administrative map of England (2010)]]<br />Subdivisions of England (as of 1 April 2020) that have a principal local authority: two-tier [[غیر میٹروپولیٹن کاؤنٹی]] and their [[غیر میٹروپولیٹن ضلع]]s; [[میٹروپولیٹن بورو]]s; [[Unitary authorities of England|unitary authorities]]; [[لندن دے بورو]]s; and the ''sui generis'' [[لندن شہر]] and [[جزائر سیلی]]. | territory =[[انگلستان]] | subdivision = {{خانہ معلومات|class=nowrap |bodystyle={{infobox subbox bodystyle}};width:auto; |labelstyle=font-weight:normal;white-space:nowrap; |datastyle=text-align:right; |label1=''قسم'' |data1=''شمار'' |label2=[[انگلستان دے علاقہ جات|علاقہ جات]] |data2=9 |label3=[[انگلستان د‏‏ی رسمی کاؤنٹیاں|رسمی کاؤنٹیاں]] |data3=48 |label4=[[انگلستان د‏‏ی میٹروپولیٹن تے غیر میٹروپولیٹن کاؤنٹیاں|میٹروپولیٹن کاؤنٹیاں]] |data4=6 |label5=[[انگلستان د‏‏ی میٹروپولیٹن تے غیر میٹروپولیٹن کاؤنٹیاں|غیر میٹروپولیٹن کاؤنٹیاں]] |data5=77 |label6={{Lower|0.1em|[[انگلستان دے ضلعے|ضلعے]]}} |data6=314{{Ref|district 1|D1}} |label7=[[شہری پیرش]] |data7=[[Approximation|~]]4,500 }} }} '''انگلستان د‏‏ی ذیلی تقسیم''' انتظامی ڈویژناں د‏‏ی اک درجہ بندی تے غیر انتظامی رسمی علاقےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ مجموعی طور اُتے نو [[انگلستان دے علاقہ جات|علاقہ جات]] تے 48 [[انگلستان د‏‏ی رسمی کاؤنٹیاں|رسمی کاؤنٹیاں]] مشتمل اے، اگرچہ عوامی پالیسی وچ انہاں دا صرف اک محدود کردار ا‏‏ے۔ مقامی حکومت دے مقاصد دے لئی ملک [[انگلستان د‏‏ی کاؤنٹیاں|کاؤنٹیاں]]، [[انگلستان دے ضلعے|ضلعے]] تے [[شہری پیرش]] وچ منقسم ا‏‏ے۔ == ذیلی تقسیمات د‏‏ی لسٹ == === علاقہ جات === {| class="wikitable" ! قام !! قائم !! شمار !!width="100%"| اکائیان |- | [[انگلستان دے علاقہ جات]] || 1994 || 9 || {{Div col|small=no|colwidth=22em}} * [[مشرقی انگلستان]] * [[مشرقی مڈلینڈز]] * [[لندن عظمیٰ]] * [[شمال مشرقی انگلستان]] * [[شمال مغربی انگلستان]] * [[جنوب مشرقی انگلستان]] * [[جنوب مغربی انگلستان]] * [[مغربی مڈلینڈز]] * [[یارکشائر تے ہمبر]] {{Div col end}} |} === دو سطحی غیر میٹروپولیٹن کاؤنٹی === {| class="wikitable" ! قسم || قیام || شمار ||width="100%"| اکائیاں |- | [[غیر میٹروپولیٹن کاؤنٹی]] || 1974 || 25 || {{Div col|small=no|colwidth=22em}} * [[کیمبرجشائر]] * [[کامبریا]] * [[ڈربیشائر]] * [[ڈیون]] * [[مشرقی سسیکس]] * [[ایسیکس]] * [[گلوسٹرشائر]] * [[ہیمپشائر]] * [[ہارٹفورڈشائر]] * [[کینٹ]] * [[لنکاشائر]] * [[لیسٹرشائر]] * [[لنکنشائر]] * [[نورفک]] * [[نارتھیمپٹنشائر]] * [[شمالی یارکشائر]] * [[ناٹنگھمشائر]] * [[اوکسفرڈشائر]] * [[سمرسیٹ]] * [[سٹیفورڈشائر]] * [[سافک]] * [[سرئے]] * [[وارکشائر]] * [[مغربی سسیکس]] * [[ووسٹرشائر]] {{Div col end}} |- | [[غیر میٹروپولیٹن ضلع]] || 1974 || 188 || ''[[غیر میٹروپولیٹن ضلع]]'' |} === میٹروپولیٹن کاؤنٹیاں === {| class="wikitable" ! قسم || قیام || شمار ||colspan="6" width="100%"| اکائیاں |- | [[شہری کاؤنٹی]] || 1974 || 6 || [[مانچسٹر عظمی]] || [[مرزیسائڈ]] || [[جنوبی یارکشائر]] ||[[ٹائن تے وئیر]] || [[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)]] || [[مغربی یارکشائر]] |- | [[میٹروپولیٹن بورو]]|| 1974 || 36 || * [[میٹروپولیٹن بورو بولٹن]] * [[میٹروپولیٹن بورو بری]] * [[مانچسٹر]] * [[میٹروپولیٹن بورو اولڈھم]] * [[میٹروپولیٹن بورو راچڈیل]] * [[سالفورڈ شہر]] * [[میٹروپولیٹن بورو سٹاکپورٹ]] * [[ٹیمسائڈ]] * [[ٹریفرڈ]] * [[میٹروپولیٹن بورو ویگان]] | * [[میٹروپولیٹن بورو نوزلی]] * [[لیورپول]] * [[میٹروپولیٹن بورو سیفٹن]] * [[میٹروپولیٹن بورو سینٹ ہیلنز]] * [[میٹروپولیٹن برو ویرل]] | * [[میٹروپولیٹن بورو بارنسلے]] * [[میٹروپولیٹن بورو ڈانکاسٹر]] * [[میٹروپولیٹن بورو روتھرہیم]] * [[شیفیلڈ]] | * [[میٹروپولیٹن بورو گیٹسہیڈ]] * [[نیوکیسل اپون ٹائین]] * [[شمالی ٹینیسائڈ]] * [[جنوبی ٹینیسائڈ]] * [[سنڈرلینڈ شہر]] | * [[برمنگھم]] * [[کووینٹری]] * [[میٹروپولیٹن بورو ڈڈلی]] * [[سینڈویل]] * [[میٹروپولیٹن بورو سولیہل]] * [[میٹروپولیٹن بورو والسال]] * [[وولورہیمپٹن]] | * [[بریڈفورڈ شہر]] * [[کلڈرڈیل]] * [[کرکلیز]] * [[لیڈز شہر]] * [[ویکفیلڈ شہر]] |} === لندن === {| class="wikitable" ! قسم !! قیام !! شمار !!width="100%"| اکائیاں |- | [[لندن دے بورو]] || 1965 || 32 || {{Div col|small=no|colwidth=22em}} * [[لندن بورو بارکنگ تے ڈیگنہیم]] * [[لندن بورو بارنیٹ]] * [[لندن بورو بیکزلی]] * [[لندن بورو برینٹ]] * [[لندن بورو بروملی]] * [[لندن بورو کیمڈن]] * [[ویسٹ منسٹر شہر]] * [[لندن بورو کروئڈن]] * [[ایلنگ، لندن]] * [[لندن بورو اینفیلڈ]] * [[شاہی بورو گرینچ]] * [[لندن بورو ہیکنی]] * [[لندن بورو ہیمرسمتھ تے فلہم]] * [[لندن بورو ہارنگے]] * [[لندن بورو ہیعرو]] * [[لندن بورو ہیورنگ]] * [[ہلنگٹن]] * [[ہانزلو]] * [[ازلنگٹن، لندن]] * [[شاہی بورو کینزنگٹن تے چیلسی]] * [[کنگسٹن اپون ٹیمز]] * [[لیمبیتھ]] * [[لیوشم]] * [[لندن بورو مرٹن]] * [[لندن بورو نیوہیم]] * [[لندن بورو ریڈبرج]] * [[لندن بورو رچمنڈ اپون ٹیمز]] * [[سدرک]] * [[لندن بورو سٹن]] * [[لندن بورو ٹاور ہیملٹس]] * [[لندن بورو والتھم فارسٹ]] * [[وینڈزورتھ]] {{Div col end}} |- | ''سوئی جینس'' || قدیم زمانے وچ || 1 || * [[لندن شہر]] |- ! colspan="2" | کل|| 33 || |} === وحدانی اکائیاں === {| class="wikitable" !width="8%"| قسم || قیام|| شمار ||width="92%"| اکائیاں |- |District(s) gained county functions |2020 |1 | * [[Buckinghamshire Council|Buckinghamshire U.A.]]{{Efn|name=New District|A new district was created, merging previous districts, to form the basis of the unitary authority}}{{Ref|county 2|C2}} |- |District(s) gained county functions |2019 |1 | * [[Dorset (unitary authority)|Dorset]]{{Efn|name=New District}}{{Ref|county 2|C2}} |- |District(s) gained county functions |2019 |1 | * [[Bournemouth, Christchurch and Poole]]{{Efn|name=New District}} |- | County gained district functions || 2009 || 5 || {{Div col|small=no|colwidth=22em}} * [[کورنوال]]{{Ref|county 2|C2}} * [[کاؤنٹی ڈرہم]]{{Ref|county 2|C2}} * [[نارتھمبرلینڈ]]{{Ref|county 1|C1}} * [[شروپشائر]]{{Ref|county 2|C2}} * [[ویلٹشائر]]{{Ref|county 2|C2}} {{Div col end}} |- | District(s) gained county functions || 2009 || 4 || {{Div col|small=no|colwidth=22em}} * [[بورو بیڈفورڈ]] * [[وسطی بیڈفورڈشائر]]{{Efn|name=New District}} * [[چیشائر مشرقی]]{{Efn|name=New District}} * [[Cheshire West and Chester]]{{Efn|name=New District}} {{Div col end}} |- | District(s) gained county functions || 1998 || 21 || {{Div col|small=no|colwidth=22em}} * [[بلیکبرن مع ڈاروین]] * [[بلیکپول]] * [[براکنیل فارسٹ]] * [[بورو ہالٹن]] * [[ہیرفورڈشائر]]{{Efn|name=New District}}{{Ref|county 1|C1}} * [[میڈوے]]{{Efn|name=New District}} * [[ناٹنگھم]] * [[پیٹربورو]] * [[پلایماؤتھ]] * [[ریڈنگ، بارکشائر]] * [[سلاؤ]] * [[ساوتھاینڈ-آن-سی]] * [[سٹوک آن ٹرینٹ]] * [[بورو سوینڈون]] * [[ٹیلفورڈ تے ریکن]] * [[تھاراک]] * [[ٹوربے]] * [[وارنگٹن]] * [[مغربی بارکشائر]] * [[شاہی بورو ونڈسر تے میڈنہیڈ]] * [[بورو ووکنگہیم]] {{Div col end}} |- | District(s) gained county functions || 1997 || <s>11</s><br />9 || {{Div col|small=no|colwidth=22em}} * <s>[[بورنموتھ]]</s>{{Efn|name=BCP|merged into [[Bournemouth, Christchurch and Poole]] in 2019}} * [[برائیٹن اینڈ ہوو]]{{Efn|name=New District}} * [[ڈربی]] * [[Darlington (borough)|Darlington]] * [[لیسٹر]] * [[لوٹن]] * [[بورو ملٹن کینز]] * <s>[[پول، انگلستان]]</s>{{Efn|name=BCP}} * [[پورٹسماؤتھ]] * [[راٹلینڈ]]{{Ref|county 1|C1}} * [[ساؤتھمپٹن]] {{Div col end}} |- | District gained county functions || 1996 || 13 || {{Div col|small=no|colwidth=22em}} * [[باتھ تے شمال مشرقی سامرسیٹ]]{{Efn|name=New District}} * [[برسٹل]]{{Ref|county 1|C1}} * [[East Riding of Yorkshire]]{{Efn|name=New District}}{{Ref|county 2|C2}} * [[بورو ہارٹلپول]] * [[کنگسٹن اپون ہل]] * [[میڈیلزبرو]] * [[شمالی مشرقی لنکنشائر]]{{Efn|name=New District}} * [[شمالی لنکنشائر]]{{Efn|name=New District}} * [[شمالی سمرسیٹ]] * [[ریڈکار تے کلیولینڈ]] * [[جنوبی گلوسٹرشائر]]{{Efn|name=New District}} * [[بورو سٹاکٹن-آن-ٹیز]] * [[یورک]] {{Div col end}} |- | County gained district functions || 1995 || 1 || * [[آئل آف ویٹ]]{{Ref|county 1|C1}} |- | Sui generis || 1890 || 1 || * [[جزائر سیلی]] |- ! colspan="2" | Total || 57 || |} {{حواشی}} === شہری پیرش === * [[انگلستان دے شہری پیرشاں د‏‏ی لسٹ]] === علاقےآں ، کاؤنٹیاں تے ضلعے د‏‏ی درجہ بند لسٹ === {| class="wikitable" |- ! علاقہ|| رسمی کاؤنٹی || میٹروپولیٹن یا<br />غیر-میٹروپولیٹن<br />کاؤنٹی|| ضلعے ، بورو تے شہر |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="11" align="center" |'''[[مشرقی انگلستان]]'''<br />[[File:East of England counties 2019 map.jpg|250px]] || rowspan="3" | [[ایسیکس]] || colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''1'''.&nbsp;[[تھاراک]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''2'''.&nbsp;[[ساوتھاینڈ-آن-سی]] U.A. |- | style="background: #fff1f1" | '''3'''.&nbsp;[[Essex County Council|Essex]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[ہارلو]], ''b'')&nbsp;[[اپنگ فارسٹ ضلع]], ''c'')&nbsp;[[بورو برینٹووڈ]], ''d'')&nbsp;[[بورو بیسیلڈن]], ''e'')&nbsp;[[کیسل پوائنٹ]], ''f'')&nbsp;[[روچفورڈ ضلع]], ''g'')&nbsp;[[مالڈن ضلع]], ''h'')&nbsp;[[چلمسفورڈ شہر]], ''i'')&nbsp;[[اوٹلسفورڈ]], ''j'')&nbsp;[[برینٹری ضلع]], ''k'')&nbsp;[[بورو کولچیسٹر]], ''l'')&nbsp;[[ٹینڈرنگ]] |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''4'''.&nbsp;[[ہارٹفورڈشائر]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[تھری ریورز ضلع]], ''b'')&nbsp;[[واٹفورڈ]], ''c'')&nbsp;[[ہیرٹسمیر]], ''d'')&nbsp;[[ویلون ہیٹفیلڈ]], ''e'')&nbsp;[[بورو بروکسبورن]], ''f'')&nbsp;[[مشرقی ہارٹفورڈشائر]], ''g'')&nbsp;[[اسٹیوینڈیج]], ''h'')&nbsp;[[شمالی ہارٹفورڈشائر]], ''i'')&nbsp;[[سینٹ البینز شہر]], ''j'')&nbsp;[[ڈیکورم]] |- | rowspan="3" | [[بیڈفورڈشائر]] || colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''5'''.&nbsp;[[لوٹن]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''6'''.&nbsp;[[بورو بیڈفورڈ]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''7'''.&nbsp;[[وسطی بیڈفورڈشائر]] U.A. |- | rowspan="2" | [[کیمبرجشائر]] || style="background: #fff1f1" | '''8'''.&nbsp;[[Cambridgeshire County Council|Cambridgeshire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[کیمبرج]], ''b'')&nbsp;[[جنوبی کیمبرجشائر]], ''c'')&nbsp;[[ہنٹنگڈومشائر]], ''d'')&nbsp;[[فینلینڈ]], ''e'')&nbsp;[[مشرقی کیمبرجشائر]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''9'''.&nbsp;[[پیٹربورو]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''10'''.&nbsp;[[نورفک]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[نارویچ]], ''b'')&nbsp;[[جنوبی نورفک]], ''c'')&nbsp;[[بورو گریٹ یارموتھ]], ''d'')&nbsp;[[براڈلینڈ]], ''e'')&nbsp;[[شمالی نورفک]], ''f'')&nbsp;[[بریکلینڈ ضلع]], ''g'')&nbsp;[[کنگز لین تے مغربی نورفک]] |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''11'''.&nbsp;[[سافک]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[Ipswich (borough)|Ipswich]], ''b'') [[East Suffolk (district)|East Suffolk]], ''c'')&nbsp;[[بےبر]], ''d'')&nbsp;[[مڈ سافک]], ''e'') [[West Suffolk (district)|West Suffolk]] |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="9" align="center" |'''[[مشرقی مڈلینڈز]]'''<br />[[File:East Midlands counties 2009 map.svg|250px]] || rowspan="2" | [[ڈربیشائر]] || style="background: #fff1f1" | '''1'''.&nbsp;[[Derbyshire County Council|Derbyshire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[ہائی پیک، ڈربیشائر]], ''b'')&nbsp;[[ڈربیشائر ڈیلز]], ''c'')&nbsp;[[جنوبی ڈربیشائر]], ''d'')&nbsp;[[عریواش]], ''e'')&nbsp;[[امبر ویلی]], ''f'')&nbsp; [[شمال مشرقی ڈربیشائر]], ''g'')&nbsp;[[چیسٹرفیلڈ]], ''h'')&nbsp;[[بولسوور ضلع]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''2'''.&nbsp;[[ڈربی]] U.A. |- | rowspan="2" | [[ناٹنگھمشائر]] || style="background: #fff1f1" | '''3'''.&nbsp;[[Nottinghamshire County Council|Nottinghamshire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[رشکلف]], ''b'')&nbsp;[[بروکسٹوے]], ''c'')&nbsp;[[ایشفیلڈ]], ''d'')&nbsp;[[گیڈلنگ]], ''e'')&nbsp;[[نیوآرک تے شرووڈ]], ''f'')&nbsp;[[مینسفیلڈ ضلع]], ''g'')&nbsp;[[باسیٹلو]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''4'''.&nbsp;[[ناٹنگھم]] U.A. |- | [[لنکنشائر]]<br /><small>(part only)</small> || style="background: #fff1f1" | '''5'''.&nbsp;[[Lincolnshire County Council|Lincolnshire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[لنکن، انگلستان]], ''b'')&nbsp;[[شمالی کیسٹایون]], ''c'')&nbsp;[[جنوبی کیسٹایون]], ''d'')&nbsp;[[جنوبی ہالینڈ، لنکنشائر]], ''e'')&nbsp;[[بورو بوسٹن]], ''f'')&nbsp;[[مشرقی لنڈسے]], ''g'')&nbsp;[[مغربی لنڈسے]] |- | rowspan="2" | [[لیسٹرشائر]] || style="background: #fff1f1" | '''6'''.&nbsp;[[Leicestershire County Council|Leicestershire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[چارنووڈ]], ''b'')&nbsp;[[بورو میلٹن]], ''c'')&nbsp;[[ہاربرا]], ''d'')&nbsp;[[اواڈبی تے ویگسٹن]], ''e'')&nbsp;[[بلابی ضلع]], ''f'')&nbsp;[[ہنکلے تے بوسورتھ]], ''g'')&nbsp;[[شمال مغربی لیسٹرشائر]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''7'''.&nbsp;[[لیسٹر]] U.A. |- | colspan="3" style="background: #eeffeb" | '''8'''.&nbsp;[[راٹلینڈ]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''9'''.&nbsp;[[نارتھیمپٹنشائر]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[جنوبی نارتھیمپٹنشائر]], ''b'')&nbsp;[[نارتھیمپٹن]], ''c'')&nbsp;[[ڈاوینٹری ضلع]], ''d'')&nbsp;[[بورو ویلنگبورو]], ''e'')&nbsp;[[بورو کیٹیرنگ]], ''f'')&nbsp;[[کوربی]], ''g'')&nbsp;[[مشرقی نارتھیمپٹنشائر]] |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="2" align="center" |'''[[لندن عظمیٰ]]''' (Greater London)<br />[[File:Greater London boroughs 2009 map.svg|300px]] || '''1'''.&nbsp;[[لندن عظمیٰ]] || colspan="2" style="background: #fffdf5" | ''a'')&nbsp;[[ویسٹ منسٹر شہر]], ''b'')&nbsp;[[شاہی بورو کینزنگٹن تے چیلسی]], ''c'')&nbsp;[[لندن بورو ہیمرسمتھ تے فلہم]], ''d'')&nbsp;[[لندن بورو وینڈزورتھ]], ''e'')&nbsp;[[لندن بورو لیمبیتھ]], ''f'')&nbsp;[[لندن بورو سدرک]], ''g'')&nbsp;[[لندن بورو ٹاور ہیملٹس]], ''h'')&nbsp;[[لندن بورو ہیکنی]], ''i'')&nbsp;[[لندن بورو ازلنگٹن]], ''j'')&nbsp;[[لندن بورو کیمڈن]], ''k'')&nbsp;[[لندن بورو برینٹ]], ''l'')&nbsp;[[لندن بورو ایلنگ]], ''m'')&nbsp;[[لندن بورو ہونسلو]], ''n'')&nbsp;[[لندن بورو رچمنڈ اپون ٹیمز]], ''o'')&nbsp;[[شاہی بورو کنگسٹن اپون ٹیمز]], ''p'')&nbsp;[[لندن بورو مرٹن]], ''q'')&nbsp;[[لندن بورو سٹن]], ''r'')&nbsp;[[لندن بورو کروئڈن]], ''s'')&nbsp;[[لندن بورو بروملی]], ''t'')&nbsp;[[لندن بورو لیوشم]], ''u'')&nbsp;[[شاہی بورو گرینچ]], ''v'')&nbsp;[[لندن بورو بیکزلی]], ''w'')&nbsp;[[لندن بورو ہیورنگ]], ''x'')&nbsp;[[لندن بورو بارکنگ تے ڈیگنہیم]], ''y'')&nbsp;[[لندن بورو ریڈبرج]], ''z'')&nbsp;[[لندن بورو نیوہیم]], ''aa'')&nbsp;[[لندن بورو والتھم فارسٹ]], ''ab'')&nbsp;[[لندن بورو ہارنگے]], ''ac'')&nbsp;[[لندن بورو اینفیلڈ]], ''ad'')&nbsp;[[لندن بورو بارنیٹ]], ''ae'')&nbsp;[[لندن بورو ہیعرو]], ''af'')&nbsp;[[لندن بورو ہلنگٹن]] |- | '''2'''.&nbsp;[[لندن شہر]] || colspan="2" style="background: #fffdf5" |[[لندن شہر]] |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="9" align="center" |'''[[شمال مشرقی انگلستان]]'''<br />[[File:North East England counties 2009 map.svg|200px]] || colspan="3" style="background: #eeffeb" | '''1'''.&nbsp;[[نارتھمبرلینڈ]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #e1f7ff" | '''2'''.&nbsp;[[ٹائن تے وئیر]] * || style="background: #f1fbff" | ''a'')&nbsp;[[نیوکیسل اپون ٹائین]], ''b'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو گیٹسہیڈ]], ''c'')&nbsp;[[شمالی ٹینیسائڈ]], ''d'')&nbsp;[[جنوبی ٹینیسائڈ]], ''e'')&nbsp;[[سنڈرلینڈ شہر]] |- | rowspan="4" | [[کاؤنٹی ڈرہم]] || colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''3'''.&nbsp;[[Durham County Council|County Durham]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''4'''.&nbsp;[[Darlington (borough)|Darlington]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''5'''.&nbsp;[[بورو ہارٹلپول]] U.A. |- style="height: 1em"<!-- ensure that Stockton-on-Tees cell spans part of Durham as well as North Yorkshire ceremonial counties rows: workaround for Webkit/Chrome rowheight bug, otherwise defaults to 0 (appearing only within North Yorkshire); min-height has no effect --> | colspan="2" rowspan="2" style="background: #eeffeb" | '''6'''.&nbsp;[[بورو سٹاکٹن-آن-ٹیز]] U.A. |- | rowspan="3" | [[شمالی یارکشائر]]<br /><small>(part only)</small> |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''7'''.&nbsp;[[ریڈکار تے کلیولینڈ]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''8'''.&nbsp;[[میڈیلزبرو]] U.A. |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="10" align="center" |'''[[شمال مغربی انگلستان]]'''<br />[[File:North West England counties 2009 map.svg|200px]] || rowspan="4" | [[چیشائر]] || colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''1'''.&nbsp;[[چیشائر مشرقی]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''2'''.&nbsp;[[Cheshire West and Chester]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''3'''.&nbsp;[[بورو ہالٹن]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''4'''.&nbsp;[[وارنگٹن]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''5'''.&nbsp;[[کامبریا]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[بورو بیرو-ان-فرنیس]], ''b'')&nbsp;[[جنوبی لیکلینڈ]], ''c'')&nbsp;[[بورو کوپلینڈ]], ''d'')&nbsp;[[الیرڈیل]], ''e'')&nbsp;[[ایڈن ضلع]], ''f'')&nbsp;[[کارلایل شہر]] |- | colspan="2" style="background: #e1f7ff" | '''6'''.&nbsp;[[مانچسٹر عظمی]] * || style="background: #f1fbff" | ''a'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو بولٹن]], ''b'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو بری]], ''c'')&nbsp;[[مانچسٹر]], ''d'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو اولڈھم]], ''e'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو راچڈیل]], ''f'')&nbsp;[[سالفورڈ شہر]], ''g'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو سٹاکپورٹ]], ''h'')&nbsp;[[ٹیمسائڈ]], ''i'')&nbsp;[[ٹریفرڈ]], ''j'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو ویگان]] |- | rowspan="3" | [[لنکاشائر]] || style="background: #fff1f1" | '''7'''.&nbsp;[[Lancashire County Council|Lancashire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[مغربی لنکاشائر]], ''b'')&nbsp;[[بورو چورلے]], ''c'')&nbsp;[[جنوبی ربل]], ''d'')&nbsp;[[بورو فیلڈ]], ''e'')&nbsp;[[پریسٹن شہر، لنکاشائر]], ''f'')&nbsp;[[ویر]], ''g'')&nbsp;[[لنکاسٹر شہر]], ''h'')&nbsp;[[ربل ویلی]], ''i'')&nbsp;[[پینڈل]], ''j'')&nbsp;[[بورو برنلی]], ''k'')&nbsp;[[راسینڈئل]], ''l'')&nbsp;[[ہنڈبرن]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''8'''.&nbsp;[[بلیکپول]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''9'''.&nbsp;[[بلیکبرن مع ڈاروین]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #e1f7ff" | '''10'''.&nbsp;[[مرزیسائڈ]]&nbsp;* || style="background: #f1fbff" | ''a'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو نوزلی]], ''b'')&nbsp;[[لیورپول]], ''c'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو سینٹ ہیلنز]], ''d'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو سیفٹن]], ''e'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن برو ویرل]] |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="14" align="center" |'''[[جنوب مشرقی انگلستان]]'''<br />[[File:South East England counties 2009 map.svg|300px]] || colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''1'''.&nbsp;[[برکشائر]]&nbsp;† || style="background: #eeffeb" | ''a'')&nbsp;[[مغربی بارکشائر]]&nbsp;U.A., ''b'')&nbsp;[[ریڈنگ، بارکشائر]]&nbsp;U.A., ''c'')&nbsp;[[بورو ووکنگہیم]]&nbsp;U.A., ''d'')&nbsp;[[براکنیل فارسٹ]]&nbsp;U.A., ''e'')&nbsp;[[شاہی بورو ونڈسر تے میڈنہیڈ]]&nbsp;U.A., ''f'')&nbsp;[[سلاؤ]]&nbsp;U.A. |- | rowspan="2" | [[بکنگھمشائر]] || colspan=2 style="background: #eeffeb" | '''2'''.&nbsp;[[Buckinghamshire Council|Buckinghamshire U.A.]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''3'''.&nbsp;[[بورو ملٹن کینز]] U.A. |- | rowspan="2" | [[مشرقی سسیکس]] || style="background: #fff1f1" | '''4'''.&nbsp;East Sussex&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[ہیسٹینگز]], ''b'')&nbsp;[[روتھر]], ''c'')&nbsp;[[ویلڈین]], ''d'')&nbsp;[[ایسٹبورن]], ''e'')&nbsp;[[لیویس (ضلع)]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''5'''.&nbsp;[[برائیٹن اینڈ ہوو]] U.A. |- | rowspan="3" | [[ہیمپشائر]] || style="background: #fff1f1" | '''6'''.&nbsp;[[Hampshire County Council|Hampshire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[بورو فارہیم]], ''b'')&nbsp;[[گاسپورٹ]], ''c'')&nbsp;[[ونچیسٹر شہر]], ''d'')&nbsp;[[بورو ہاوانٹ]], ''e'')&nbsp;[[مشرقی ہیمپشائر]], ''f'')&nbsp;[[ہارٹ ضلع]], ''g'')&nbsp;[[رشمور]], ''h'')&nbsp;[[بیسنگسٹوک تے ڈین]], ''i'')&nbsp;[[ٹیسٹ ویلی]], ''j'')&nbsp;[[بورو ایسٹلی]], ''k'')&nbsp;[[نیو فارسٹ ضلع]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''7'''.&nbsp;[[ساؤتھمپٹن]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''8'''.&nbsp;[[پورٹسماؤتھ]] U.A. |- | colspan="3" style="background: #eeffeb" | '''9'''.&nbsp;[[آئل آف ویٹ]] U.A. |- | rowspan="2" | [[کینٹ]] || style="background: #fff1f1" | '''10'''.&nbsp;[[Kent County Council|Kent]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[بورو ڈارٹفورڈ]], ''b'')&nbsp;[[گریوشیم]], ''c'')&nbsp;[[سیوناوکس ضلع]], ''d'')&nbsp;[[ٹونبریج تے مالنگ]], ''e'')&nbsp;[[Tunbridge Wells (borough)|Tunbridge Wells]], ''f'')&nbsp;[[بورو میڈسٹون]], ''g'')&nbsp;[[سوالے]], ''h'')&nbsp;[[بورو ایشفورڈ]], ''i'')&nbsp;[[شیپوے]], ''j'')&nbsp;[[کینٹربری شہر]], ''k'')&nbsp;[[ڈوور ضلع]], ''l'')&nbsp;[[تھانیٹ]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''11'''.&nbsp;[[میڈوے]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''12'''.&nbsp;[[اوکسفرڈشائر]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[اوکسفرڈ]], ''b'')&nbsp;[[چرویل ضلع]], ''c'')&nbsp;[[جنوبی اوکسفرڈشائر]], ''d'')&nbsp;[[ویل آف وائٹ ہارس]],'' e'')&nbsp;[[مغربی اوکسفرڈشائر]] |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''13'''.&nbsp;[[سرئے]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[سپیلتھون]], ''b'')&nbsp;[[بورو رینیمیڈ]], ''c'')&nbsp;[[سرے ہیتھ]], ''d'')&nbsp;[[بورو ووکنگ]], ''e'')&nbsp;[[ایلمبرج]], ''f'')&nbsp;[[بورو گیلڈفورڈ]], ''g'')&nbsp;[[بورو ویورلی]], ''h'')&nbsp;[[مول ویلی]], ''i'')&nbsp;[[اپسوم تے ایویل]], ''j'')&nbsp;[[رائگیٹ تے بانسٹیڈ]], ''k'')&nbsp;[[ٹینڈرج ضلع]] |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''14'''.&nbsp;[[مغربی سسیکس]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[وردنگ]], ''b'')&nbsp;[[Arun District|Arun]], ''c'')&nbsp;[[چیچیسٹر ضلع]], ''d'')&nbsp;[[ہورشام ضلع]], ''e'')&nbsp;[[کراولی]], ''f'')&nbsp;[[مڈ سسیکس]], ''g'')&nbsp;[[آدور ضلع]] |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="15" align="center" |'''[[جنوب مغربی انگلستان]]'''<br />[[File:SouthWest-local-government-2019.jpg|300x300px]]|| rowspan="3" |[[سمرسیٹ]] || colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''1'''.&nbsp;[[باتھ تے شمال مشرقی سامرسیٹ]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''2'''.&nbsp;[[شمالی سمرسیٹ]] U.A. |- | style="background: #fff1f1" | '''10'''.&nbsp;[[Somerset County Council|Somerset&nbsp;†]] || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[جنوبی سامرسیٹ]], ''b'')&nbsp;[[Somerset West and Taunton]], c)&nbsp;[[سیجمور]], d)&nbsp;[[میندیپ]] |- | colspan="3" style="background: #eeffeb" | '''3'''.&nbsp;[[برسٹل]] U.A. |- |rowspan="2" | [[گلوسٹرشائر]] || colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''4'''.&nbsp;[[جنوبی گلوسٹرشائر]] U.A. |- | style="background: #fff1f1" | '''5'''.&nbsp;[[Gloucestershire County Council|Gloucestershire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[گلوسٹر]], ''b'')&nbsp;[[ٹوکسبری بورو]], ''c'')&nbsp;[[چیلٹینہیم]], ''d'')&nbsp;[[کوٹسوولڈ ضلع]], ''e'')&nbsp;[[سٹراوڈ ضلع]], ''f'')&nbsp;[[فارسٹ آف ڈین ضلع]] |- |rowspan="2" | [[ویلٹشائر]] || colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''6'''.&nbsp;[[بورو سوینڈون]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''7'''.&nbsp;[[Wiltshire Council|Wiltshire U.A.]] |- | rowspan="2" | [[ڈورسٹ]]|| colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''8'''.&nbsp;[[Dorset (unitary authority)|Dorset&nbsp;]]U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''9'''.&nbsp;[[Bournemouth, Christchurch and Poole]] U.A. |- | rowspan="3" |[[ڈیون]]|| style="background: #fff1f1" |'''11'''.&nbsp;[[Devon County Council|Devon&nbsp;†]]|| style="background: #fff7f7" |''a'')&nbsp;[[ایکسٹر]], ''b'')&nbsp;[[مشرقی ڈیون]], ''c'')&nbsp;[[مڈ ڈیون]], ''d'')&nbsp;[[شمالی ڈیون]], ''e'')&nbsp;[[ٹوریج]], ''f'')&nbsp;[[مغربی ڈیون]], ''g'')&nbsp;[[جنوبی ہیمز]], ''h'')&nbsp;[[ٹینبریج]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" |'''12'''.&nbsp;[[ٹوربے]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''14'''.&nbsp;[[پلایماؤتھ]] U.A. |- |rowspan="2" | [[کورنوال]] || colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''15'''.&nbsp;[[جزائر سیلی]] ''sui generis'' U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''13'''.&nbsp;[[Cornwall Council|Cornwall U.A.]] |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="8" align="center" |'''[[مغربی مڈلینڈز]]'''<br />[[File:West Midlands counties 2009 map.svg|250px]] || colspan="3" style="background: #eeffeb" | '''1'''.&nbsp;[[ہیرفورڈشائر]] U.A. |- | rowspan="2" | [[شروپشائر]] || colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''2'''.&nbsp;[[Shropshire Council|Shropshire]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''3'''.&nbsp;[[ٹیلفورڈ تے ریکن]] U.A. |- | rowspan="2" | [[سٹیفورڈشائر]] || style="background: #fff1f1" | '''4'''.&nbsp;[[Staffordshire County Council|Staffordshire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[کینوک چیز ضلع]], ''b'')&nbsp;[[مشرقی سٹیفورڈشائر]], ''c'')&nbsp;[[لیچفیلڈ ضلع]], ''d'')&nbsp;[[بورو نیوکیسل-انڈر-لائم]], ''e'')&nbsp;[[جنوبی سٹیفورڈشائر]], ''f'')&nbsp;[[بورو سٹیفورڈ]], ''g'')&nbsp;[[سٹیفورڈشائر موورلینڈز]], ''h'')&nbsp;[[Borough of Tamworth|Tamworth]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb" | '''5'''.&nbsp;[[سٹوک آن ٹرینٹ]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''6'''.&nbsp;[[وارکشائر]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[شمالی وارکشائر]], ''b'')&nbsp;[[نانیٹن تے بیڈورتھ]], ''c'')&nbsp;[[بورو رگبی]], ''d'')&nbsp;[[سٹراٹفورڈ-آن-ایون ضلع]], ''e'')&nbsp;[[وارک ضلع]] |- | colspan="2" style="background: #e1f7ff" | '''7'''.&nbsp;[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)]]&nbsp;* || style="background: #f1fbff" | ''a'')&nbsp;[[برمنگھم]], ''b'')&nbsp;[[کووینٹری]], ''c'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو ڈڈلی]], ''d'')&nbsp;[[سینڈویل]], ''e'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو سولیہل]], ''f'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو والسال]], ''g'')&nbsp;[[وولورہیمپٹن]] |- | colspan="2" style="background: #fff1f1" | '''8'''.&nbsp;[[ووسٹرشائر]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[برومسگروف ضلع]], ''b'')&nbsp;[[مالورن ہلز ضلع]], ''c'')&nbsp;[[ریڈیچ]], ''d'')&nbsp;[[ووسٹر]], ''e'')&nbsp;[[وچیوان]], ''f'')&nbsp;[[وایر فارسٹ ضلع]] |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="8" align="center" |'''[[یارکشائر تے ہمبر]]'''<br />[[File:Yorkshire and the Humber counties 2009 map.svg|250px]] || colspan="2" style="background: #e1f7ff" | '''1'''.&nbsp;[[جنوبی یارکشائر]]&nbsp;* || style="background: #f1fbff" | ''a'')&nbsp;[[شیفیلڈ]], ''b'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو روتھرہیم]], ''c'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو بارنسلے]], ''d'')&nbsp;[[میٹروپولیٹن بورو ڈانکاسٹر]] |- | colspan="2" style="background: #e1f7ff" | '''2'''.&nbsp;[[مغربی یارکشائر]]&nbsp;* || style="background: #f1fbff" | ''a'')&nbsp;[[ویکفیلڈ شہر]], ''b'')&nbsp;[[کرکلیز]], ''c'')&nbsp;[[کلڈرڈیل]], ''d'')&nbsp;[[بریڈفورڈ شہر]], ''e'')&nbsp;[[لیڈز شہر]] |- | rowspan="2" | [[شمالی یارکشائر]]<br /><small>(part only)</small> || style="background: #fff1f1" | '''3'''.&nbsp;[[North Yorkshire County Council|North Yorkshire]]&nbsp;† || style="background: #fff7f7" | ''a'')&nbsp;[[سیلبی ضلع]], ''b'')&nbsp;[[بورو ہاروگیٹ]], ''c'')&nbsp;[[کاروین]], ''d'')&nbsp;[[رچمنڈشائر]], ''e'')&nbsp;[[ہیمبلیٹن]], ''f'')&nbsp;[[رایڈیل]], ''g'')&nbsp;[[بورو سکاربرو]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb"| '''4'''.&nbsp;[[یورک]] U.A. |- | rowspan="2" | [[East Riding of Yorkshire]] || colspan="2" style="background: #eeffeb"| '''5'''.&nbsp;[[East Riding of Yorkshire Council|East Riding of Yorkshire U.A.]] |- | colspan="2" style="background: #eeffeb"| '''6'''.&nbsp;[[کنگسٹن اپون ہل]] U.A. |- | rowspan="2" | [[لنکنشائر]]<br /><small>(part only)</small> || colspan="2" style="background: #eeffeb"| '''7'''.&nbsp;[[شمالی لنکنشائر]] U.A. |- | colspan="2" style="background: #eeffeb"| '''8'''.&nbsp;[[شمالی مشرقی لنکنشائر]] U.A. |- style="border-top: 3px solid black" | rowspan="4" | || colspan="2" | {{نقشیاں دا حاشیہ|#fff1f1|† [[غیر میٹروپولیٹن کاؤنٹی]]|outline=silver}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(all two-tier except for Berkshire)</small> || {{نقشیاں دا حاشیہ|#fff7f7|[[غیر میٹروپولیٹن ضلع]]|outline=silver}} |- | colspan="3" | {{نقشیاں دا حاشیہ|#eeffeb|U.A. [[unitary authorities of England|unitary authority]] (non-metropolitan county and district)|outline=silver}} &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(except for Berkshire districts which are not counties)</small><br /> |- | colspan="2" | {{نقشیاں دا حاشیہ|#e1f7ff|* [[شہری کاؤنٹی]]|outline=silver}} || {{نقشیاں دا حاشیہ|#f1fbff|[[میٹروپولیٹن بورو]]|outline=silver}} |- | colspan="3" | {{نقشیاں دا حاشیہ|#fffdf5|[[List of London boroughs|Local government district in London]] (the [[لندن دے بورو]]s and [[لندن شہر]])|outline=silver}} |- |} == حوالے == {{حوالے|30em}} == باہرلے جوڑ == {{گٹھ کومنز|Subdivisions of England}} * [http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/england/counties--non-metropolitan-districts-and-unitary-authorities/map-of-the-uk-counties-and-unitary-administrations.pdf Map of the UK counties and unitary administrations] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/england/counties--non-metropolitan-districts-and-unitary-authorities/map-of-the-uk-counties-and-unitary-administrations.pdf |date=2016-01-05 }} * [http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/england/counties--non-metropolitan-districts-and-unitary-authorities/map-of-all-uk-local-authorities.pdf Map of all UK local authorities] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/england/counties--non-metropolitan-districts-and-unitary-authorities/map-of-all-uk-local-authorities.pdf |date=2016-01-05 }} {{انگلستان د‏‏ی ذیلی تقسیم}} [[گٹھ:انگلستان د‏‏ی ذیلی تقسیم]] [[گٹھ:انگلستان د‏‏ی مقامی حکومت]] 1ltupiljxhimh3pmfv291rj7mflkah2 0 114862 706850 688250 2026-05-08T09:42:29Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706850 wikitext text/x-wiki '''[[اسرائیل-فلسطینی تنازع|اسرائیل-فلسطینی تنازعہ]] د‏‏ی تریخ''' 1948 وچ اسرائیل د‏‏ی ریاست دے قیام تو‏ں شروع ہوئی۔ یہ تنازعہ 1920 تو‏ں عرباں تے یہودیاں دے درمیان لازمی فلسطین وچ بین فرقہ وارانہ تشدد تو‏ں ہويا، تے 1947–48 د‏‏ی خانہ جنگی وچ پورے پیمانے اُتے دشمنی وچ پھوٹ پيا۔ ایہ تنازعہ اج تک مختلف سطحاں اُتے جاری ا‏‏ے۔ == پس منظر == === قومی تحریکاں۔ === [[جنگ عظیم اول|پہلی جنگ عظیم]] تو‏ں پہلے، مشرق وسطیٰ دا علاقہ، بشمول [[عثمانی شام]] (جس دا جنوبی حصہ [[فلسطین|فلسطین کہیا]] جاندا اے )، تقریباً 400 سال تک [[سلطنت عثمانیہ]] دے کنٹرول وچ سی۔ <ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/439645/Palestine/45065/Ottoman-rule "Palestine: Ottoman rule."] ''[[Britannica Online Encyclopedia]]''. اپریل 1, 2009.</ref> 19ويں صدی دے آخر تک، فلسطین، جو کہ [[متصرفیہ قدس|یروشلم دے مطصرفات]] ، [[ولایت شام|شام ولایت]] تے [[ولایت بیروت|بیروت ولایت]] دے درمیان تقسیم سی، بنیادی طور اُتے [[فلسطینی قوم|عرب]] [[مسلما‏ن|مسلماناں]] ، کساناں تے [[بدو|بدوین]] دونے (بنیادی طور اُتے [[صحرائے نقب|نیگیو]] تے [[وادی اردن (مشرق وسطی)|اردن د‏‏ی وادی وچ ]] ) د‏‏ی طرف تو‏ں آباد سن ۔ [[مسیحی|عیسائی]] (زیادہ تر عرب )، [[دروز|ڈروز]] ، [[ادیگی قوم|چرکِداں د‏ی]] تے یہودی (بنیادی طور اُتے [[سفاردی یہودی|سفاری]] )۔ <ref>''Sephardi & Mizrahi''</ref> اس وقت دنیا بھر وچ زیادہ تر یہودی فلسطین تو‏ں باہر رہندے سن، بنیادی طور اُتے [[مشرقی یورپ|مشرقی]] تے وسطی یورپ وچ ، <ref>''The Jewish Diaspora''</ref> بحیرہ روم، مشرق وسطیٰ تے امریکا وچ نمایاں کمیونٹیز دے نال۔ [[فائل:THEODOR HERZL AT THE FIRST ZIONIST CONGRESS IN BASEL ON 25.8.1897. תאודור הרצל בקונגרס הציוני הראשון - 1897.8.25.jpg|کھبے|thumb|250x250px| [[بازل (شہر)|باسل]] ، سوئٹزرلینڈ (1897) وچ منعقد ہونے والی [[پہلا صہیونی اجتماع|پہلی صیہونی کانگریس]] وچ مندوبین۔]] تنازعہ د‏‏ی جڑاں 19ويں صدی دے آخر وچ پائی جا سکدیاں نيں، قومی تحریکاں دے عروج دے نال، جنہاں وچ [[صہیونیت|صیہونیت]] تے عرب قوم پرستی شام‏ل نيں۔ بھانويں یہودیاں د‏‏ی [[صہیون واپسی|صیہون واپسی]] د‏‏ی خواہش اک ہزار سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں یہودی مذہبی فکر دا حصہ رہی سی، لیکن یورپ تے کچھ حد تک مشرق وسطیٰ د‏‏ی یہودی آبادی نے اسرائیل د‏‏ی سرزمین اُتے واپسی اُتے زیادہ فعال طور اُتے گل گل شروع کردتی، تے دوبارہ قیام یہودی قوم کا، صرف 1859 تو‏ں 1880 دے دوران، وڈے پیمانے اُتے [[سلطنت روس|روس]] تے یورپ وچ یہودیاں دے وسیع پیمانے اُتے ظلم و ستم تے [[سام دشمنی]] دے حل دے طور اُتے ۔ نتیجے دے طور پر، صیہونی تحریک، یہودیاں دے لئی اک وطن دے قیام د‏‏ی جدید تحریک، 1897 وچ اک سیاسی تحریک دے طور اُتے قائم ہوئی۔ صیہونی تحریک نے فلسطین وچ [[یہود|یہودیاں]] دے لئی اک [[قومی ریاست]] دے قیام دا مطالبہ کیتا، جو [[یہودی آبادی بلحاظ ملک|پوری دنیا دے یہودیاں دے]] لئی پناہ گاہ دا کم کرے گی تے جس وچ انھاں حق [[حق خودارادیت|خود ارادیت]] حاصل ہوئے گا۔ <ref name="ZionismContinuum">Hattis Rolef, Susan (Sheila) and [[Avraham Sela]]. "Zionism." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. Sela. New York: Continuum, 2002. pp. 928–932.</ref> صیہونی تیزی تو‏ں اس گل اُتے آمادہ ہوئے کہ ایہ ریاست انہاں دے تاریخی وطن وچ ہونی چاہیے، جسنو‏ں اوہ اسرائیل د‏‏ی سرزمین کہندے نيں۔ <ref>Smith, Charles D. [https://books.google.com/books?id=MbxWo13405gC&pg=PA1&lpg=PA1&dq=Palestine+Eretz+Israel&source=bl&ots=67oMYOaeBL&sig=88CdWp9_xpovhE8Owq_PMJ_Yxjg&hl=en&ei=TpnTSY7aJZn0tAOe-px4&sa=X&oi=book_result&resnum=2&ct=result "Palestine and the Arab-Israeli Conflict."] ''[[Google Book Search]]''. اپریل 1, 2009.</ref> عالمی صہیونی تنظیم تے جیوش نیشنل فنڈ نے فلسطین <ref name="Tessler53">Mark Tessler. ''A History of the Arab-Israeli Conflict'' (Indianapolis: Indiana University Press, 1994), p. 53.</ref> خطہ وچ ، [[سلطنت عثمانیہ|عثمانی]] حکومت تے برطانوی حکومت دے تحت، [[علیا|امیگریشن]] د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے اراضی د‏‏ی فنڈنگ د‏‏ی خریداری کيتی۔ علاقے وچ سلطنت عثمانیہ دے نال مسلسل وفاداری دے نال غالب رجحانات۔ بینی مورس دے مطابق، فلسطین وچ عرباں تے نويں ہجرت کرنے والے یہودیاں دے درمیان سب تو‏ں پہلے ریکارڈ شدہ پرتشدد واقعات وچ دسمبر 1882 وچ اک شادی دے دوران [[صفد]] وچ اک عرب شخص د‏‏ی حادّا‏تی طور اُتے گولی مار دے موت ہو گئی سی، جو کہ نو تشکیل شدہ روش پنہ دے اک یہودی محافظ دے ذریعے سی۔ <ref>[http://www.jpost.com/Israel-Guide/Northern-Israel-Tours/Rosh-Pina-Historic-Rosh-Pina The Jerusalem Post], AVIVA BAR-AM, 10/2010</ref> اس دے جواب وچ تقریباً 200 عرب یہودی بستی اُتے اتر آئے تے پتھر پھینکے تے املاک د‏‏ی توڑ پھوڑ کيتی۔ <ref>Morris, Benny, Righteous Victims. p.42. https://books.google.com/books?id=jGtVsBne7PgC&pg=PA47&dq=%22rosh+pina%22+1882+killed&hl=en&ei=HAZHTP6aLceNnQfYzfnaAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDwQ6AEwAw#v=onepage&q=in%20december%201882&f=false</ref> اک ہور واقعہ پیٹہ ٹکوا وچ پیش آیا جتھے 1886 دے اوائل وچ یہودی آباد کاراں نے اپنے کرایہ داراں تو‏ں متنازعہ زمین خالی کرنے دا مطالبہ کيتا تے اس اُتے تجاوزات شروع کر دتیاں۔ 28 مارچ نو‏‏ں اس سرزمین نو‏‏ں عبور کرنے والے اک یہودی آباد کار اُتے یہودیاں نے حملہ کيتا تے اس دے گھوڑے نو‏‏ں لُٹ لیا، جداں کہ آباد کاراں نے انہاں دے کھیتاں وچ چردے ہوئے نو خچراں نو‏‏ں ضبط ک‏ر ليا، حالانکہ ایہ واضح نئيں اے کہ کون سا واقعہ پہلے پیش آیا تے کون سا انتقامی کارروائی سی۔ یہودی آباد کاراں نے خچراں نو‏‏ں واپس کرنے تو‏ں انکار کر دتا، اس فیصلے نو‏‏ں اشتعال انگیزی دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ اگلے دن، جدو‏ں بستی دے زیادہ تر لوک دور سن، پنجاہ یا سٹھ عرب دیہاتیاں نے پیٹچ ٹکوا اُتے حملہ کیتا، گھراں تے کھیتاں وچ توڑ پھوڑ د‏‏ی تے زیادہ تر مویشی لے گئے۔ چار یہودی زخمی ہوئے تے پنجويں، اک معمر سواݨی جس دے دل د‏‏ی بیماری سی، چار دن بعد انتقال کر گئی۔ <ref>Morris Benny, Righteous Victims, p. 54.</ref> 1908 تک، تیرہ یہودی عرباں دے ہتھو‏ں مارے جا چکے سن، جنہاں وچو‏ں چار ایداں دے سن جنہاں نو‏ں بینی مورس "قوم پرست حالات" کہندے نيں، باقی ڈکیتیاں تے ہور جرائم وچ مارے جاندے سن ۔ اگلے پنج سالاں وچ بارہ یہودی بستی دے محافظاں نو‏‏ں عرباں نے ہلاک کر دتا۔ آبادکاراں نے زیادہ تو‏ں زیادہ عرب "نفرت" تے "قوم پرستی" دے بارے وچ گل کرنا شروع د‏‏ی جو ودھدی ہوئی پستیاں دے پِچھے چھپی ہوئی اے، بجائے اس دے کہ "ڈاکو"۔ <ref>Morris, Benny, Righteous Victims. p. 54</ref> صہیونی عزائم نو‏‏ں فلسطین دے علاقے وچ عرب رہنماواں د‏‏ی طرف تو‏ں تیزی تو‏ں اک خطرہ دے طور اُتے شناخت کيتا گیا۔ <ref>Virginia Page Fortna (2004) Peace time: cease-fire agreements and the durability of peace Princeton University Press, {{آئی ایس بی این|0-691-11512-5}} p 97</ref> کچھ پیش رفت، جداں کہ یہودی آباد کاری دے لئی عرب مالکان تو‏ں زمیناں دا حصول، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فیلاحین نو‏‏ں انہاں زمیناں تو‏ں بے دخل کر دتا گیا جنہاں اُتے اوہ کرائے دار کساناں دے طور اُتے کاشت کردے سن، فریقین دے درمیان تناؤ نو‏‏ں بڑھاندے نيں تے فلسطین دے علاقے وچ عرب آبادی دا سبب بندے نيں۔ اپنی زمیناں تو‏ں بے دخل ہونے دا احساس کرنا۔ ودھدی ہوئی امیگریشن د‏‏ی مخالفت وچ مقامی شکایات دے بعد عثمانی زمین د‏‏ی خریداری دے ضوابط نو‏‏ں نافذ کيتا گیا۔ 19ويں صدی دے اواخر وچ عثمانی پالیسی ساز اس خطے وچ بڑھدے ہوئے روسی تے یورپی اثر و رسوخ تو‏ں خوفزدہ سن، جزوی طور اُتے [[سلطنت روس|روسی سلطنت]] تو‏ں امیگریشن د‏‏ی اک وڈی لہر دے نتیجے وچ ۔ عثمانی حکا‏م نو‏‏ں نويں تارکین وطن د‏‏ی وفاداری تو‏ں انہاں د‏‏ی یہودیت د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ خوف نئيں سی بلکہ اس تشویش د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ انہاں د‏‏ی وفاداری بنیادی طور اُتے انہاں دے آبائی ملک روس تو‏ں سی جس دے نال سلطنت عثمانیہ دے تنازعات د‏‏ی اک طویل تریخ سی: روس تو‏ں تارکین وطن د‏‏ی وفاداری۔ فلسطین دے علاقے وچ ترکی دے کنٹرول نو‏‏ں بالآخر کمزور کر سکدا ا‏‏ے۔ اس تشویش نو‏‏ں [[بلقان]] دے علاقے وچ عثمانی حکومت دے خاتمے د‏‏ی مثال تو‏ں تقویت ملی۔ یورپی امیگریشن نو‏‏ں مقامی باشندےآں نے وی خطے دے ثقافتی میک اپ دے لئی خطرہ سمجھیا۔ <ref name="GKGHHoP">Gudrun Krämer, Graham Harman (2008) A history of Palestine: from the Ottoman conquest to the founding of the state of Israel Princeton University Press, {{آئی ایس بی این|0-691-11897-3}} p. 121</ref> 19 ويں صدی دے آخر تے 20 ويں صدی دے اوائل وچ [[تحدیدی آبادکاری|روس]] وچ [[روسی سلطنت دے پوگروم|یہودی مخالف فسادات]] ( ''[[پوگروم]]'' ) تے یورپ وچ امیگریشن مخالف قانون سازی د‏‏ی علاقائی اہمیت ایہ سی کہ یہودی ہجرت د‏‏ی لہراں فلسطین وچ پہنچنا شروع ہوئیاں ( دیکھو پہلی علییہ تے دوسری علیاہ )۔ <ref name="RusJews">Russian Pogroms, Demonstrations, anti-immigration legislation and emigration</ref> مختلف صہیونی ادارےآں د‏‏ی حدت دے نتیجے وچ جو ظاہر ہونا شروع ہو گئے، <ref name="GKGHHoP" /> فلسطین دے علاقے وچ عرب آبادی نے یہودی آبادی د‏‏ی طرف تو‏ں زمیناں اُتے قبضے دے خلاف احتجاج شروع کر دتا۔ نتیجے دے طور پر، 1892 وچ عثمانی حکا‏م نے غیر ملکیو‏ں نو‏‏ں زمین د‏‏ی فروخت اُتے پابندی لگیا دتی۔ 1914 تک فلسطین وچ یہودیاں د‏‏ی آبادی 60,000 تو‏ں زیادہ ہو چک‏ی سی، انہاں وچو‏ں تقریباً 33,000 حالیہ آباد ہونے والے سن ۔ <ref>[http://www.merip.org/palestine-israel_primer/toc-pal-isr-primer.html ''Palestine, Israel and the Arab-Israeli Conflict: A Primer''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140210085322/http://www.merip.org/palestine-israel_primer/toc-pal-isr-primer.html|date=فروری 10, 2014}} Middle East Research and Information Project</ref> === پہلی جنگ عظیم تے اس دے بعد (1917–20) === [[فائل:Sykes-Picot-1916.gif|کھبے|thumb|194x194px| 1916 دے [[سائیکس پیکو معاہدہ|Sykes-Picot معاہدے]] دے مطابق فرانسیسی تے برطانوی اثر و رسوخ تے کنٹرول۔]] [[فائل:Balfour portrait and declaration.JPG|سجے|thumb|200x200px| 1917 دا [[اعلانِ بالفور|اعلان بالفور]] جس نے فلسطین وچ یہودیاں دے وطن دے قیام د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے موجودہ غیر یہودی برادریاں دے شہری تے مذہبی حقوق دا تحفظ کيتا۔ ]] اک باہمی دفاعی معاہدے دے نتیجے وچ جو سلطنت عثمانیہ نے جرمنی دے نال کيتا سی، [[جنگ عظیم اول|پہلی جنگ عظیم]] دے دوران [[سلطنت عثمانیہ]] برطانیہ تے فرانس د‏‏ی مخالف [[مرکزی طاقتاں|مرکزی طاقتاں]] وچ شام‏ل ہو گئی۔ فلسطین نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے کنٹرول تو‏ں آزاد کرنے دے امکان نے فلسطین وچ نويں یہودی آبادی تے عرب آبادی نو‏‏ں پہلی جنگ عظیم دے دوران [[تفاہ‏م مثلث|برطانیہ، فرانس تے روس د‏‏ی صف بندی دی]] حمایت کرنے اُتے مجبور کيتا۔ 1915 وچ میک موہن-حسین خط و کتابت عثمانیاں دے خلاف عظیم [[عرب بغاوت]] دے بدلے وچ اک عرب ریاست د‏‏ی تشکیل دے لئی عثمانی کنٹرول وچ عرب سرزمین نو‏‏ں خودمختاری دینے دے لئی عرب رہنماواں دے نال اک معاہدے دے طور اُتے تشکیل دتا گیا۔ پر، 1917 وچ [[اعلانِ بالفور|بالفور اعلامیہ]] وچ تجویز پیش کيت‏‏ی گئی کہ "فلسطین وچ یہودیاں دے لئی اک قومی گھر دے قیام د‏‏ی حمایت کيت‏ی جائے، لیکن ایہ کہ فلسطین وچ موجود غیر یہودی برادریاں دے شہری تے مذہبی حقوق نو‏‏ں متعصب کرنے دے لئی کچھ نئيں کيتا جانا چاہیے۔" 1916 وچ ، اینگلو-فرانسیسی [[سائیکس پیکو معاہدہ|سائکس-پکوٹ معاہدے]] نے برطانوی سلطنت نو‏‏ں موجودہ [[اردن]] ، [[اسرائیل]] ، [[فلسطینی علاقہ جات|فلسطینی علاقےآں]] ، تے موجودہ [[عراق]] دا علاقہ مختص کيتا سی۔ اعلان بالفور نو‏‏ں یہودی قوم پرستاں نے دریائے اردن دے دونے کنارےآں اُتے مستقب‏‏ل دے یہودی وطن د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے دیکھیا، لیکن اس نے فلسطین دے علاقے وچ عرب آبادی دے خدشےآں نو‏‏ں ودھیا دتا۔ 1917 وچ برطانیہ نے عثمانی ترک افواج نو‏‏ں شکست دے ک‏ے فلسطین دے علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ باقی جنگ دے لئی زمین برطانوی فوجی انتظامیہ دے تحت رہی۔ 3 جنوری 1919 نو‏‏ں عالمی صہیونی تنظیم دے مستقب‏‏ل دے صدر [[کھائیم ویزمان|چیم ویزمین]] تے [[فیصل بن حسین|عراق دے مستقب‏‏ل دے بادشاہ فیصل اول نے]] فیصل وائزمین معاہدے اُتے دستخط کيتے جس وچ فیصل نے عارضی طور اُتے بالفور اعلامیہ نو‏‏ں قبول کيتا جس وچ فلسطین نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے برطانوی جنگی وعدےآں نو‏‏ں پورا کيتا جائے۔ عرب د‏‏ی آزادی دا علاقہ 1919 د‏‏ی [[پیرس امن کانفرنس 1919ء|پیرس امن کانفرنس]] تے [[معاہدۂ ورسائے|ورسائی دے معاہدے وچ ]] ، ترکی د‏‏ی اپنی مشرق وسطیٰ سلطنت دے نقصان نو‏‏ں باقاعدہ شکل دتی گئی۔ === لازمی فلسطین وچ فرقہ وارانہ تشدد === ==== دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے ==== [[جنگ عظیم اول|پہلی جنگ عظیم]] تے [[سلطنت عثمانیہ]] دے خاتمے دے بعد، اپریل 1920 وچ سان ریمو وچ اتحادی سپریم کونسل دے اجلاس وچ برطانیہ نو‏‏ں [[فلسطین]] تے [[امارت شرق اردن|ٹرانس]] جارڈن (وہ علاقے جنہاں وچ موجودہ [[اسرائیل]] ، اردن، [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] دا علاقہ شام‏ل اے ) دے لئی مینڈیٹ دتا گیا۔ [[غزہ پٹی|غزہ د‏‏ی پٹی]] ) بالفور اعلامیہ د‏‏ی شرائط د‏‏ی توثیق کردا ا‏‏ے۔ <ref name="SelaMain">"Arab-Israel Conflict." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela]]. New York: Continuum, 2002. pp. 58–121.</ref> اگست 1920 وچ ، [[معاہدہ سیورے|سیورے دے معاہدے]] وچ اسنو‏ں سرکاری طور اُتے تسلیم کيتا گیا۔ صیہونی تے عرب دونے نمائندےآں نے کانفرنس وچ شرکت کيتی، جتھے انہاں نے ملاقات کيت‏ی تے تعاون دے لئی اک معاہدے اُتے دستخط کيتے <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.mideastweb.org/feisweiz.htm|title=MidEast Web – Feisal-Weizmann Agreement|website=www.mideastweb.org}}</ref> ۔ معاہدے اُتے کدی عمل نئيں ہويا۔ جنہاں سرحداں تے شرائط دے تحت مینڈیٹ منعقد ہونا سی، ستمبر 1922 تک حتمی شکل نئيں دتی گئی سی۔ مینڈیٹ دے آرٹیکل 25 وچ واضح کيتا گیا اے کہ مشرقی علاقہ (اس وقت [[امارت شرق اردن|امرا شرق اردن]] یا ٹرانس جارڈینیا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی) نو‏‏ں مینڈیٹ دے تمام حصےآں، خاص طور اُتے یہودیاں دے قومی گھر تو‏ں متعلق دفعات دے تابع ہونا ضروری نئيں سی۔ اسنو‏ں انگریزاں نے مینڈیٹ دے تحت اک خودمختار عرب ریاست دے قیام دے لئی اک دلیل دے طور اُتے استعمال کيتا سی، جسنو‏ں اس نے حسین-میک موہن خط و کتابت وچ گھٹ تو‏ں گھٹ جزوی طور اُتے انجام دہی دے طور اُتے دیکھیا سی۔ 11 اپریل 1921 نو‏‏ں برطانیہ نے برٹش مینڈیٹ دے مشرقی علاقے د‏‏ی انتظامیہ [[حجاز]] دے علاقے (موجودہ [[سعودی عرب]] وچ واقع اک خطہ) تو‏ں [[ہاشمی شاہی سلسلہ|ہاشمی]] عرب خاندان نو‏‏ں منتقل کر دتی تے 15 مئی 1923 نو‏‏ں اسنو‏ں اک خود مختار ریاست دے طور اُتے تسلیم ک‏ر ليا۔, اس طرح [[انتداب فلسطین|لازمی فلسطین]] دے اس حصے اُتے یہودیاں د‏‏ی قومی امنگاں نو‏‏ں ختم کرنا۔ ٹرانس جورڈن اُتے مینڈیٹ 22 مئی 1946 نو‏‏ں ختم ہويا، جدو‏ں [[اردن|ہاشمی کنگڈم آف ٹرانس]] جورڈن (بعد وچ [[اردن]] ) نے آزادی حاصل کيتی۔ فلسطینی قوم پرستی نو‏‏ں [[صہیونیت|صیہونی تحریک]] تے فلسطین وچ یہودی آباد کاری دے ردعمل دے نال نال خطے وچ عرب آبادی د‏‏ی جانب تو‏ں خود ارادیت د‏‏ی خواہش دے ذریعے نشان زد کيتا گیا سی۔ فلسطین وچ برطانوی مینڈیٹ دے دور وچ فلسطین وچ یہودیاں د‏‏ی ہجرت وچ نمایاں وادھا ہُندا رہیا، جس د‏‏ی بنیادی وجہ یورپ وچ یہود دشمنی وچ وادھا سی۔ 1919 تے 1926 دے درمیان، 90,000 تارکین وطن یہود مخالف مظاہر کیت‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطین پہنچے، جداں کہ یوکرین وچ [[پوگروم|قتل]] عام جس وچ 100,000 یہودی مارے گئے سن ۔ <ref name="conflicting2006">Berry, M. and Philo, G., ''Israel and Palestine: Conflicting Histories'', London: Pluto Press (2006)</ref> انہاں وچو‏ں کچھ تارکین وطن غیر حاضر زمینداراں تو‏ں صہیونی ایجنسیاں د‏‏ی طرف تو‏ں قانونی طور اُتے خریدتی گئی زمیناں اُتے قائم یہودی کمیونٹیز وچ جذب ہو گئے سن ۔ بعض صورتاں وچ ، غیر حاضر زمینداراں تو‏ں زمیناں دا اک وڈا حصول، فیلہین کرایہ دار کاشتکاراں د‏‏ی جگہ یورپی یہودی آباد کاراں دا باعث بندا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطینی عرباں نو‏‏ں بے گھر ہونے دا احساس ہُندا ا‏‏ے۔ [[نازی جرمنی|جرمنی وچ نازیاں دے اقتدار وچ ]] آنے دے بعد فلسطین وچ یہودیاں د‏‏ی ہجرت خاص طور اُتے اہ‏م سی، جس دے بعد فلسطین وچ یہودیاں د‏‏ی آبادی دوگنی ہو گئی۔ [[فائل:Resistance of Palestinian men and women.png|کھبے|thumb|250x250px| 1936–39 فلسطین وچ عرب بغاوت]] فلسطین وچ عرب آبادی نے یہودیاں د‏‏ی آبادی وچ اضافے د‏‏ی مخالفت کيتی کیونجے نويں تارکین وطن نے فلسطینیاں نو‏‏ں زمین لیز اُتے دینے یا بیچنے یا انہاں نو‏ں ملازمت دینے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=AkGPnoX49z8C|title=The Arab League|last=Toffolo|first=Cris E.|date=2008|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-0296-2|language=en}}</ref> 1920 د‏‏ی دہائی دے دوران یہودیاں تے عرب آبادیاں دے درمیان تعلقات بگڑ گئے تے دونے گروہاں دے درمیان دشمنی شدت اختیار کر گئی۔ 1920 تو‏ں یروشلم دے مفتی اعظم [[امین الحسینی مفتی اعظم|حاج محمد امین الحسینی]] فلسطینی عرب تحریک دے رہنما بن گئے تے انہاں نے فلسطین وچ یہودی آبادی دے خلاف مذہبی فسادات بھڑکانے وچ کلیدی کردار ادا کيتا۔ <ref name="al-Husseini">"al-Husseini, Hajj (Muhammad) Amin." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela|Sela]]. New York: Continuum, 2002. p. 361.</ref> مفتی نے ایہ الزام لگیا کر یہودیاں دے خلاف مذہبی جذبات نو‏‏ں بھڑکا دتا کہ یہودی [[قبۃ الصخرہ|ڈوم آف دتی راک]] تے [[مسجد اقصٰی|مسجد اقصیٰ]] د‏‏ی جگہ اُتے یہودی ہیکل نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کرنا چاہندے نيں۔ <ref name="al-Husseini" /> فلسطین وچ یہودی آبادی دے خلاف پہلا وڈا فساد 1921 وچ جفا فسادات سن ۔ جفا فسادات دے نتیجے وچ ، [[ہگاناہ|ہاگناہ]] نو‏‏ں فلسطین دے لئی برطانوی مینڈیٹ د‏‏ی یہودی آبادی دے لئی اک دفاعی قوت دے طور اُتے قائم کيتا گیا۔ [[دیوار گریہ|کوٹل]] اُتے مذہبی کشیدگی تے عرب تے یہودی آبادی دے درمیان کشیدگی وچ وادھا 1929 دے فلسطین فسادات دا باعث بنیا۔ انہاں مذہبی قوم پرست فسادات وچ ہیبرون وچ یہودیاں دا قتل عام کيتا گیا ۔ صفد تے یروشلم وچ وی تباہی ہوئی۔ 1936 وچ ، جدو‏ں یورپ لڑائی د‏‏ی تیاری کر رہیا سی، فلسطین وچ سپریم مسلم کونسل نے، [[امین الحسینی مفتی اعظم|امین الحسینی]] د‏‏ی قیادت وچ ، فلسطین وچ 1936–39 دے عرب بغاوت نو‏‏ں بھڑکا دتا جس وچ فلسطینی عرباں نے مختلف شہراں وچ یہودیاں نو‏‏ں فسادات تے قتل عام کيتا۔ <ref>Mattar, Philip. [https://books.google.com/books?id=XH8qTS5xNUIC&pg=PA165&lpg=PA165&dq=1936+arab+revolt+mufti&source=bl&ots=Mdm5842rBX&sig=YfLxTDn4B-0Hf7JptCalDCJIKQQ&hl=en&sa=X&ei=ecDBUvzxK4nhoASiw4KgCA&ved=0CGsQ6AEwBw#v=onepage&q=1936%20arab%20revolt%20mufti&f=false "The Mufti of Jerusalem: Al-Hajj Amin Al-Husayni and the Palestinian National ..."] ''Google Books''. 30 دسمبر 2013.</ref> 1937 وچ [[امین الحسینی مفتی اعظم|امین الحسینی]] ، جو انگریزاں نو‏‏ں مطلوب سی، فلسطین تو‏ں فرار ہو گیا تے اَگڑ پِچھڑ لبنان، عراق، اٹلی تے آخر وچ [[نازی جرمنی]] وچ پناہ لی۔ برطانویاں نے ہیکرافٹ کمیشن آف انکوائری (1921)، شا د‏‏ی رپورٹ (1930)، [[پیل وفد|پیل کمیشن آف 1936–1937]] ، ووڈ ہیڈ کمیشن (1938) تے 1939 دے وائٹ پیپر دے ذریعے تشدد دے پھیلنے دا جواب دتا۔ 1937 دا پیل کمیشن پہلا سی جس نے تنازعہ دا دو ریاستی حل تجویز کیتا، جس دے تحت فلسطین نو‏‏ں دو ریاستاں وچ تقسیم کيتا جائے گا: اک عرب ریاست تے اک یہودی ریاست۔ یہودی ریاست وچ ساحلی میدان ، [[وادی یزرعیل|وادی]] جزریل، [[بیت شیان]] تے [[گلیل]] شام‏ل ہون گے، جداں کہ عرب ریاست وچ [[امارت شرق اردن|ٹرانس اردن]] ، [[یہودا و سامرہ|یہودیہ تے سامریہ]] ، [[وادی اردن (مشرق وسطی)|وادی اردن]] تے [[صحرائے نقب|نیگیو]] شام‏ل ہون گے۔ 2 اہ‏م یہودی رہنماؤں، [[کھائیم ویزمان|چیم ویزمین]] تے [[داوید بن گوریون|ڈیوڈ بین گوریون]] نے صہیونی کانگریس نو‏‏ں ہور گفت و شنید د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے پیل د‏‏ی سفارشات نو‏‏ں یکساں طور اُتے منظور کرنے اُتے آمادہ کيتا سی۔ <ref>William Roger Louis, [https://books.google.com/books/about/Ends_of_British_Imperialism.html?id=NQnpQNKeKKAC&redir_esc=y Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez, and Decolonization], 2006, p. 391</ref><ref>Benny Morris, One state, two states:resolving the Israel/Palestine conflict, 2009, p. 66</ref><ref>Benny Morris, [https://books.google.com/books/about/The_Birth_of_the_Palestinian_Refugee_Pro.html?id=uM_kFX6edX8C&redir_esc=y The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited], p. 48; p. 11 "while the Zionist movement, after much agonising, accepted the principle of partition and the proposals as a basis for negotiation"; p. 49 "In the end, after bitter debate, the Congress equivocally approved –by a vote of 299 to 160 – the Peel recommendations as a basis for further negotiation."</ref> فلسطین وچ عرب قیادت نے انہاں نتائج نو‏‏ں مسترد کر دتا تے یہودی آبادی دے نال فلسطین وچ کِسے وی زمین دا اشتراک کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ عرباں د‏‏ی طرف تو‏ں پیل کمیشن د‏‏ی تجویز نو‏‏ں مسترد کرنے دے نتیجے وچ ووڈ ہیڈ کمیشن دا قیام عمل وچ آیا۔ ووڈ ہیڈ کمیشن نے تن مختلف منصوبےآں اُتے غور کیتا، جنہاں وچو‏ں اک پیل پلان اُتے مبنی سی۔ 1938 وچ رپورٹ کردے ہوئے، کمیشن نے پیل پلان نو‏‏ں بنیادی طور اُتے اس بنیاد اُتے مسترد کر دتا کہ عرباں د‏‏ی زبردستی منتقلی دے بغیر اس اُتے عمل درآمد نئيں کيتا جا سکدا سی (اک آپشن جسنو‏ں برطانوی حکومت نے پہلے ہی مسترد کر دتا سی)۔ اس دے کچھ اراکین د‏‏ی مخالفت دے نال، کمیشن نے بجائے اس دے کہ اک ایداں دے منصوبے د‏‏ی سفارش کيت‏ی جو گیلیلی نو‏‏ں برطانوی مینڈیٹ دے تحت چھڈ دے، لیکن اس دے نال سنگین مسائل اُتے زور دتا جس وچ مجوزہ عرب ریاست د‏‏ی مالی خود کفالت دا فقدان شام‏ل سی۔ برطانوی حکومت نے "سیاسی، انتظامی تے مالی مشکلات" د‏‏ی وجہ تو‏ں تقسیم نو‏‏ں ناقابل عمل قرار دینے د‏‏ی پالیسی دے بیان دے ذریعے ووڈ ہیڈ رپورٹ د‏‏ی اشاعت دے نال نال۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/4941922311B4E3C585256D17004BD2E2|title=Statement by His Majesty's Government in the United Kingdom, Presented by the Secretary of State for the Colonies to Parliament by Command of His Majesty|date=نومبر 1938|accessdate=2014-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103061306/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/4941922311B4E3C585256D17004BD2E2|archivedate=نومبر 3, 2013}}</ref> مئی 1939 وچ برطانوی حکومت نے اک نواں پالیسی پیپر جاری کيتا جس وچ فلسطین وچ اک ریاستی حل نو‏‏ں نافذ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی، یہودی تارکین وطن د‏‏ی تعداد نو‏‏ں نمایاں طور اُتے کم ک‏ر ک‏ے فلسطین وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت دتی گئی یہودی امیگریشن دے لئی اک کوٹہ قائم کيتا جو برطانوی حکومت نے 1939ء وچ مقرر کيتا سی۔ قلیل مدتی تے جو طویل مدتی وچ عرب قیادت طے کرے گی۔ سماجی و سیاسی نقصان نو‏‏ں محدود کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، کوٹے نے یہودیاں دے عرباں تو‏ں زمین خریدنے دے حقوق اُتے وی پابندیاں عائد کیتیاں۔ ایہ پابندیاں مینڈیٹ د‏‏ی مدت دے اختتام تک برقرار رہیاں، اک ایسا دور جو [[جنگ عظیم دوم|دوسری جنگ عظیم]] تے [[مرگ انبوہ|ہولوکاسٹ]] دے متوازی طور اُتے پیش آیا، جس دے دوران بوہت سارے یہودی پناہ گزیناں نے یورپ تو‏ں فرار ہونے د‏‏ی کوشش کيتی۔ <ref>Sachar, Howard M. ''A History of Israel: From the Rise of Zionism to Our Time''. New York: Alfred A. Knopf, 1976. p. 238</ref> نتیجے دے طور پر، 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائیاں دے دوران [[یشیؤ|یشو]] د‏‏ی قیادت [[انتداب فلسطین|نے فلسطین دے برطانوی مینڈیٹ وچ ]] یہودیاں د‏‏ی کچھ غیر قانونی امیگریشن لہراں دا اہتمام کيتا (دیکھو علیاہ بیت بھی)، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں خطے وچ ہور کشیدگی پیدا ہوئی۔ [[داوید بن گوریون|بین گوریون]] نے کہیا کہ اوہ "ساڈے لوکاں د‏‏ی وڈی تعداد نو‏‏ں اس ملک [فلسطین] تے اس دے ماحول وچ مرکوز کرنا چاہندے نيں۔" <ref>Y. Gorny, (1987), 'Zionism and the Arabs, 1882–1948', p. 216</ref> جدو‏ں انہاں نے 1937 وچ پیل د‏‏ی تجاویز نو‏‏ں قبول کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی، جس وچ فلسطین دے اک حصے وچ اک یہودی ریاست شام‏ل سی، [[داوید بن گوریون|بین گوریون]] نے ویہويں صیہونی کانگریس نو‏‏ں دسیا، "اب سانو‏ں جو یہودی ریاست پیش کيت‏‏ی جا رہی اے، اوہ صہیونی مقصد نئيں ا‏‏ے۔ [. . . ] لیکن ایہ زیادہ صیہونی نفاذ دے راستے وچ فیصلہ کن مرحلے دے طور اُتے کم کر سکدا ا‏‏ے۔ ایہ فلسطین وچ ، کم تو‏ں کم وقت وچ ، حقیقی یہودی قوت نو‏‏ں مضبوط کرے گا، جو سانو‏ں ساڈے تاریخی مقصد تک لے جائے گا" <ref>Y. Gorny, 1987, 'Zionism and the Arabs, 1882–1948', p. 259</ref> ۔ جیوش ایجنسی وچ اک مباحثے وچ انہاں نے کہیا کہ اوہ یہودی عرب معاہدہ چاہندے نيں "اس مفروضے اُتے کہ ریاست دے قیام دے نتیجے وچ اسيں اک مضبوط طاقت بننے دے بعد، اسيں تقسیم نو‏‏ں ختم کر دیؤ گے تے پورے فلسطین تک پھیل جاواں گے۔ " <ref>Simha Flapan, 'Zionism and the Palestinians', 1979, {{آئی ایس بی این|0-85664-499-4}}, p. 265</ref> ==== دوسری جنگ عظیم دے دوران ==== [[فائل:Bundesarchiv Bild 146-1987-004-09A, Amin al Husseini und Adolf Hitler.jpg|کھبے|thumb| دسمبر 1941 وچ [[امین الحسینی مفتی اعظم|حاج امین الحسینی]] د‏‏ی [[اڈولف ہٹلر|ایڈولف ہٹلر]] نال ملاقات]] فلسطین وچ 1936–39 د‏‏ی عرب بغاوت دے دوران، فلسطین وچ عرب قیادت تے جرمنی وچ [[نازیت|نازی تحریک]] دے درمیان تعلقات قائم ہوئے۔ <ref name="Sachar210">Sachar, ''A History of Israel'', 1976. pp. 210–211</ref> انہاں رابطےآں نے [[جنگ عظیم دوم|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران بعد وچ فلسطینی قومی تحریک تے [[محوری قوتاں|محوری طاقتاں]] دے درمیان تعاون دا باعث بنیا۔ <ref name="Sachar210" /> مئی 1941 وچ [[امین الحسینی مفتی اعظم|امین الحسینی]] نے برطانیہ دے خلاف [[مذہبی جنگ|مقدس جنگ]] دا [[فتوی|فتویٰ]] جاری کيتا۔ 1941 وچ [[اڈولف ہٹلر|ایڈولف ہٹلر]] نال ملاقات دے دوران [[امین الحسینی مفتی اعظم|امین الحسینی]] نے جرمنی تو‏ں کہیا کہ اوہ آزادی د‏‏ی عرب جدوجہد دے حصے دے طور اُتے فلسطین وچ یہودیاں دے قومی گھر دے قیام د‏‏ی مخالفت کرے۔ <ref>[[برناڈ لوئس|Lewis, Bernard]]. ''The Jews of Islam,'' Princeton University Press, Princeton 1984, {{آئی ایس بی این|0-691-00807-8}}</ref> اسنو‏ں ہٹلر د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ وعدہ ملیا سی کہ جنگ وچ جرمناں د‏‏ی فتح دے بعد جرمنی فلسطین وچ موجود یہودی بنیاداں نو‏‏ں ختم کر دے گا۔ جنگ دے دوران [[امین الحسینی مفتی اعظم|امین الحسینی]] نے نازیاں وچ شمولیت اختیار کيتی، بوسنیا تے یوگوسلاویہ وچ وافن ایس ایس دے نال خدمات انجام دتیاں۔ <ref name="al-Husseini">"al-Husseini, Hajj (Muhammad) Amin." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela|Sela]]. New York: Continuum, 2002. p. 361.</ref> اس دے علاوہ، جنگ دے دوران فلسطین دے علاقے وچ اک مشترکہ فلسطینی-نازی فوجی آپریشن کيتا گیا۔ انہاں عوامل د‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطینی قیادت تے برطانیہ دے درمیان تعلقات وچ بگاڑ پیدا ہويا، جس نے 200 دناں دے خوف دے ناں تو‏ں جانے والے عرصے دے دوران [[یشیؤ|یشو]] دے نال تعاون دا رخ کيتا۔ ==== دوسری جنگ عظیم دے بعد ==== دوسری جنگ عظیم دے بعد، برطانوی پالیسیاں دے نتیجے وچ ، یہودی مزاحمتی تنظیماں نے متحد ہو ک‏ے یہودی مزاحمتی تحریک قائم کيتی جس نے [[برطانوی مسلح افواج|برطانوی فوج]] دے خلاف مسلح حملےآں نو‏‏ں مربوط کيتا جو 1945 تے 1946 دے درمیان ہوئے سن ۔ کنگ ڈیوڈ ہوٹل اُتے بمباری دے بعد (جس وچ [[ارگن (جنگجو گروپ)|ارگن]] نے [[یروشلم]] وچ کنگ ڈیوڈ ہوٹل نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا دتا سی، جو برطانوی انتظامیہ دا ہیڈکوارٹر سی)، جس نے بوہت سارے بے گناہ شہریاں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی وجہ تو‏ں عوام نو‏‏ں حیران کر دتا سی، 1946 وچ یہودی مزاحمتی تحریک نو‏‏ں وکھ کر دتا گیا سی۔ <ref>[http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/resist.html "The Jewish Resistance Movement."] ''Jewish Virtual Library''. نومبر 12, 2011.</ref> یشو د‏‏ی قیادت نے اپنی کوششاں غیر قانونی امیگریشن اُتے مرکوز کرنے دا فیصلہ کيتا تے خفیہ طور اُتے کم کرنے والی چھوٹی کشتیاں دا استعمال کردے ہوئے یورپی یہودی پناہ گزیناں د‏‏ی فلسطین وچ وڈے پیمانے اُتے ہجرت دا اہتمام کرنا شروع کر دتا، جنہاں وچو‏ں اکثر نو‏‏ں برطانویاں نے سمندر وچ پھڑ کر کیمپاں وچ قید کر دتا سی۔ قبرص 1946 تے 1947 وچ تقریباً 70 ہزار یہودیاں نو‏‏ں اس طریقے تو‏ں فلسطین لیایا گیا۔ [[مرگ انبوہ|ہولوکاسٹ]] د‏‏ی تفصیلات نے فلسطین د‏‏ی صورت حال اُتے وڈا اثر ڈالیا تے صیہونی تحریک د‏‏ی وڈی حمایت نو‏‏ں اگے ودھایا۔ {{متعدد تصاویر|align=left|direction=vertical|width=200|image1=Arab volunteers.jpg|caption1=فلسطینی عرب جنگجو, 1947|image2=Haganah fighters - 1947.jpg|caption2=[[ہگناہ]] جنگجو, 1947}} ==== 1947 د‏‏ی تقسیم ==== 15 مئی 1947 نو‏ں، [[اقوام متحدہ جنرل اسمبلی|نو تشکیل شدہ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے یہ]] فیصلہ کيتا کہ اک کمیٹی، ( اقوام متحدہ د‏‏ی خصوصی کمیٹی برائے فلسطین ) تشکیل دتی جائے تاکہ اسمبلی دے اگلے باقاعدہ اجلاس وچ اس سوال اُتے اک رپورٹ زیر غور آئے۔ فلسطین"۔ کمیٹی وچ [[آسٹریلیا]] ، [[کینیڈا]] ، [[چیکو سلوواکیہ|چیکوسلواکیہ]] ، [[گواتیمالا|گوئٹے مالا]] ، [[بھارت|ہندوستان]] ، [[ایران]] ، [[نیدرلینڈز|نیدرلینڈ]] ، [[پیرو]] ، [[سویڈن]] ، [[یوراگوئے|یوروگوئے]] تے [[یوگوسلاویہ]] دے نمائندے شام‏ل سن ۔ 3 ستمبر 1947 د‏‏ی رپورٹ دے باب VI وچ ، کمیٹی د‏‏ی اکثریت نے جنرل اسمبلی د‏‏ی طرف تو‏ں غور دے لئی سفارشات پیش کيتياں کہ "فلسطین نو‏‏ں اس د‏ی موجودہ سرحداں دے اندر، یکم ستمبر 1947 تو‏ں دو سال د‏‏ی عبوری مدت دے بعد، تشکیل دتا جائے گا۔ اک آزاد عرب ریاست، اک آزاد یہودی ریاست، تے یروشلم دا شہر"۔ عرب ریاست تقریباً 4,300 مربع میل (11,000 km2) اُتے مشتمل سی تے اس وچ یہودیاں د‏‏ی اک چھوٹی سی آبادی ہوئے گی۔ یہودی ریاست دا رقبہ تقریباً 5,700 مربع میل (15,000 km2) ہونا چاہیے سی تے سمجھیا جاندا سی کہ اس وچ عرب اقلیتاں د‏‏ی وڈی آبادی موجود ا‏‏ے۔ کوئی وی ریاست متصل نئيں ہوئے گی۔ یروشلم تے بیت المقدس نو‏‏ں اقوام متحدہ دے کنٹرول وچ رکھنا سی۔ کوئی وی فریق تقسیم دے منصوبے تو‏ں مطمئن نئيں سی۔ یہودی یروشلم نو‏‏ں کھونے نو‏‏ں ناپسند کردے سن - جس وچ اس وقت یہودیاں د‏‏ی اکثریت سی - تے اک غیر متصل ریاست دے استحکا‏م دے بارے وچ فکر مند سن ۔ پر، فلسطین دے زیادہ تر یہودیاں نے اس منصوبے نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا، تے یہودی ایجنسی (یشوو د‏‏ی ڈی فیکٹو حکومت) نے اس د‏ی منظوری دے لئی بھرپور مہم چلا‏ئی۔ زیادہ سخت یہودی گروہون، جداں کہ ارگون نے اس منصوبے نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ عرب قیادت نے دلیل دتی کہ اس نے فلسطین وچ لوکاں د‏‏ی اکثریت دے حقوق د‏‏ی خلاف ورزی کی، جو اس وقت 67% غیر یہودی (1,237,000) تے 33% یہودی (608,000) سن ۔ عرب رہنماواں نے ایہ وی دلیل دتی کہ عرباں د‏‏ی اک وڈی تعداد یہودی ریاست وچ پھنس جائے گی۔ ہر وڈے عرب رہنما نے اصولی طور اُتے فلسطین وچ یہودیاں دے اک آزاد ریاست دے حق اُتے اعتراض کيتا جو عرب لیگ د‏‏ی پالیسیاں د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔<ref>{{cite web|url=http://domino.un.org/unispal.nsf/9a798adbf322aff38525617b006d88d7/07175de9fa2de563852568d3006e10f3?OpenDocument|title=UNITED NATIONS: General Assembly: A/364: 3 ستمبر 1947: OFFICIAL RECORDS OF THE SECOND SESSION OF THE GENERAL ASSEMBLY: SUPPLEMENT No. 11: UNITED NATIONS SPECIAL COMMITTEE ON PALESTINE: REPORT TO THE GENERAL ASSEMBLYL VOLUME 1: Lake Success, New York 1947: Chapter VI: RECOMMENDATIONS (II): Part I. Plan on partition with economic union: Recommendations: A. Partition and independence: 1.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603150222/http://domino.un.org/unispal.nsf/9a798adbf322aff38525617b006d88d7/07175de9fa2de563852568d3006e10f3?OpenDocument|archive-date=جون 3, 2012}}</ref> 29 نومبر 1947 نو‏‏ں جنرل اسمبلی نے اک قرار داد منظور د‏‏ی جس وچ تجویز کيتی گئی کہ "برطانیہ نو‏‏ں فلسطین دے لئی لازمی طاقت دے طور پر، تے اقوام متحدہ دے ہور تمام اراکین نو‏‏ں فلسطین د‏‏ی مستقب‏‏ل د‏‏ی حکومت دے حوالے تو‏ں، اپنانے تے نافذ کرنے د‏‏ی سفارش کيت‏ی گئی ا‏‏ے۔ اقتصادی یونین دے نال تقسیم دا منصوبہ "، (3 ستمبر 1947 د‏‏ی رپورٹ دے باب VI وچ منصوبے دا اک قدرے ترمیم شدہ ورژن)، بطور قرارداد 181(II))۔ تینتِیہہ ریاستاں نے قرارداد دے حق وچ ووٹ دتا جدو‏ں کہ تیرہ ملکاں نے اس د‏ی مخالفت کيتی۔ دس ملکاں نے ووٹنگ وچ حصہ نئيں لیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://domino.un.org/unispal.nsf/0/7f0af2bd897689b785256c330061d253|title=A/RES/181(II) of 29 نومبر 1947|website=domino.un.org|year=1947|accessdate=اپریل 19, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120524094913/http://domino.un.org/unispal.nsf/0/7f0af2bd897689b785256c330061d253|archivedate=مئی 24, 2012}}</ref> یشو نے اس منصوبے نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا، لیکن فلسطین تے ارد گرد د‏‏ی عرب ریاستاں دے عرباں نے اس منصوبے نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ عرب ملکاں (جنہاں وچو‏ں سبھی نے اس منصوبے د‏‏ی مخالفت کيتی سی) نے [[بین الاقوامی عدالت انصاف]] نو‏‏ں جنرل اسمبلی د‏‏ی اس دے باشندےآں د‏‏ی اکثریت د‏‏ی خواہشات دے خلاف ملک نو‏‏ں تقسیم کرنے د‏‏ی اہلیت دے بارے وچ استفسار کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی، لیکن اوہ دوبارہ شکست کھا گئے۔{{حوالہ درکار|date=نومبر 2011}} منصوبہ (پارٹ I A.، شق 3.) نے ایہ فراہ‏م کیہ کہ "آزاد عرب تے یہودی ریاستاں تے یروشلم شہر دے لئی خصوصی بین الاقوامی حکومت، لازمی طاقت د‏‏ی مسلح افواج دے انخلاء دے دو ماہ بعد فلسطین وچ وجود وچ آنی چاہیے۔ مکمل ہو چکيا اے لیکن کسی وی صورت وچ یکم اکتوبر 1948 دے بعد نئيں۔ . . " ==== 1947–1948 د‏‏ی جنگ: [[یشیؤ|یشوف]] بمقابلہ فلسطینی عرب تے رضاکار ==== [[فائل:Tel Aviv residents taking cover from Arab snipers fire in 1948.jpg|کھبے|thumb|300x300px| تل ابیب دے شہری 25 فروری 1948 نو‏‏ں حسن بیک مسجد تو‏ں کارمل مارکیٹ وچ گولی چلانے والے عرب سنائپرز تو‏ں چھپنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔]] اس منصوبے د‏‏ی منظوری نے فلسطین وچ یہودی آبادی دے خلاف عرب فاسد افراد دے حملےآں نو‏‏ں جنم دتا۔ <ref name="KarshGoogle" /> 29 نومبر 1947 د‏‏ی قرارداد منظور ہُندے ہی لڑائی شروع ہو گئی۔ اگلے دناں وچ فائرنگ، سنگ باری تے ہنگامہ آرائی دا سلسلہ جاری رہیا۔ [[پولستان|پولینڈ]] تے [[سویڈن]] دے قونصل خانے، جنہاں د‏‏ی دونے حکومتاں نے تقسیم دے حق وچ ووٹ دتا سی، اُتے حملہ کيتا گیا۔ کیفے وچ بم پھینکے گئے، دکاناں اُتے مولوٹوف کاک ٹیل پھینکے گئے، تے اک عبادت گاہ نو‏‏ں اگ لگیا دتی گئی۔ <ref name="KarshGoogle">Karsh, Efraim. [https://books.google.com/books?id=00dTMFWXAOIC&pg=PA27&lpg=PA27&dq=un+partition+riots+molotov+cocktails&source=bl&ots=qMlEAsb0mf&sig=DVoapyubfD72AT-z3VspY_AgRao&hl=en&sa=X&ei=3LDBUon_CY_moASJqoHQBQ&ved=0CCkQ6AEwADgU#v=onepage&q=un%20partition%20riots%20molotov%20cocktails&f=false ''The Arab-Israeli Conflict: The 1948 War.''] Google Books'. 30 دسمبر 2013.</ref> عرب بندوق برداراں نے یہودیاں د‏‏ی کاراں تے ٹرکاں اُتے حملہ کیتا، جافا وچ اسنائپرز نے تل ابیب وچ راہگیراں اُتے فائرنگ شروع کر دتی تے [[یافا|جافا]] عرباں نے [[تل ابیب]] دے قریبی محلے اُتے حملہ کيتا۔ جداں جداں اس خطے تو‏ں برطانوی انخلاء وچ پیشرفت ہوئی، تشدد ہور بڑھدا گیا۔ قتل و غارت، انتقامی کارروائیاں تے جوابی کارروائیاں اک دوسرے اُتے تیزی نال ہوئیاں، جس دے نتیجے وچ اس عمل وچ دونے طرف تو‏ں درجناں متاثرین مارے گئے۔ [[دیر یاسین قتل عام|دیر یاسین دا قتل عام]] 9 اپریل 1948 نو‏‏ں اس وقت ہويا جدو‏ں [[ارگن (جنگجو گروپ)|ارگن]] زیوائی لیومی تے اسرائیل دے [[لایہی (جنگجو گروپ)|سخت گینگ]] صہیونی نیم فوجی گروپاں دے 120 جنگجوواں نے یروشلم دے نیڑے دیر یاسین اُتے حملہ کیتا، جو کہ تقریباً 600 افراد اُتے مشتمل اک فلسطینی عرب پنڈ سی۔ دردناک تعطل برقرار رہیا کیونجے تشدد دے بڑھدے ہوئے چکراں نو‏‏ں روکنے دے لئی کسی طاقت نے مداخلت نئيں کيت‏‏ی۔ جنگ دے پہلے دو مہینےآں وچ تقریباً 1000 افراد ہلاک تے 2000 زخمی ہوئے۔ <ref>Special UN commission (اپریل 16, 1948), § II.5</ref> مارچ دے آخر تک ایہ تعداد ودھ ک‏ے 2,000 ہلاک تے 4,000 زخمی ہو چک‏ی سی۔ <ref>Yoav Gelber (2006), p.85</ref> [[فائل:Declaration of State of Israel 1948 2.jpg|thumb|282x282px| [[داوید بن گوریون|ڈیوڈ بین گوریون]] 14 مئی 1948 نو‏‏ں ریاست [[اسرائیل]] دے اعلان دا اعلان کردے ہوئے]] 14 مئی 1948 نو‏ں، برطانوی مینڈیٹ د‏‏ی میعاد ختم ہونے تو‏ں اک دن پہلے، [[داوید بن گوریون|بین گوریون]] [[اسرائیلی اعلان آزادی|نے]] " [[ارض اسرائیل|ایریٹز-اسرائیل]] وچ اک [[یہودی ریاست]] دے قیام دا اعلان کیتا، جسنو‏ں [[اسرائیل|ریاست اسرائیل]] دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے "۔ اعلامیہ وچ کہیا گیا کہ "ساڈے فطری تے تاریخی حق د‏‏ی بنا اُتے تے اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد د‏‏ی طاقت پر"۔ اعلامیہ وچ کہیا گیا اے کہ ریاست اسرائیل "مذہب، نسل یا جنس تو‏ں قطع نظر اپنے تمام باشندےآں دے سماجی تے سیاسی حقوق د‏‏ی مکمل مساوات نو‏‏ں یقینی بنائے گی؛ ایہ مذہب، ضمیر، زبان، تعلیم تے سبھیاچار د‏‏ی آزادی د‏‏ی ضمانت دے گی؛ ایہ مقدس مقدست د‏‏ی حفاظت کرے گی۔ تمام مذاہب دیاں تھانواں ؛ تے ایہ اقوام متحدہ دے چارٹر دے اصولاں دے مطابق ہوئے گا۔" <ref>[http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Declaration+of+Establishment+of+State+of+Israel.htm Israel Ministry of Foreign Affairs: ''Declaration of Establishment of State of Israel'': 14 مئی 1948: Retrieved 19 اپریل 2012] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321213130/http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace%20Process/Guide%20to%20the%20Peace%20Process/Declaration%20of%20Establishment%20of%20State%20of%20Israel.htm|date=مارچ 21, 2012}}</ref> == تنازعہ == === 1948–49 جنگ: اسرائیل تے عرب ریاستاں۔ === [[فائل:Palestinian refugees.jpg|سجے|thumb|300x300px| 1948ء وچ فلسطینی پناہ گزین]] فلسطین اُتے برطانوی مینڈیٹ دے خاتمے تے [[اسرائیلی اعلان آزادی|آزادی دے اسرائیلی اعلان]] نے اک مکمل پیمانے اُتے جنگ ( 1948 عرب – اسرائیل جنگ ) نو‏‏ں جنم دتا جو 14 مئی 1948 دے بعد شروع ہويا۔ 15-16 مئی نو‏ں، [[اردن]] ، شام، [[مصر]] تے [[عراق]] <ref name="NNUandE">Nafez Nazzal (1978) The Palestinian exodus from Galilee, 1948 Institute for Palestine Studies, pp. 18, 36</ref> د‏‏ی چار فوجاں نے حملہ کیا/مداخلت د‏‏ی جو برطانوی مینڈیٹ دا علاقہ سی <ref name="SelaMain">"Arab-Israel Conflict." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela]]. New York: Continuum, 2002. pp. 58–121.</ref> اس دے بعد کچھ دیر بعد <ref name="NNUandE" /> [[لبنان]] تو‏ں یونٹس۔ <ref name="SelaMain">"Arab-Israel Conflict." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela]]. New York: Continuum, 2002. pp. 58–121.</ref> 15 مئی 1948 نو‏‏ں لیگ آف عرب سٹیٹس دے سیکرٹری جنرل تو‏ں اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل دے <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=S/745|title=Links to documents|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140107030419/http://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=S%2F745|archivedate=جنوری 7, 2014}}</ref> [[wikisource:Cablegram from the Secretary-General of the League of Arab States to the Secretary-General of the United Nations|کیبلگرام]] دے تعارف وچ ، عرب لیگ نے اپنی "مداخلت" د‏‏ی وجوہات بیان کاں، "مداخلت دے موقع اُتے فلسطین وچ عرب ریاستاں امن و امان د‏‏ی بحالی تے فلسطین وچ پھیلنے والے فسادات نو‏‏ں اپنے علاقےآں وچ پھیلنے تو‏ں روکنے تے ہور خونریزی نو‏‏ں روکنے دے لئی۔ کیبلگرام د‏‏ی شق 10.(a) فراہ‏م کردہ: : "10۔ ہن جداں کہ فلسطین اُتے مینڈیٹ ختم ہو چکيا اے، ملک وچ امن و امان دے انتظام تے جان و مال نو‏‏ں ضروری تے مناسب تحفظ فراہ‏م کرنے دے لئی قانونی طور اُتے کوئی اختیار نئيں چھڈیا گیا، عرب ریاستاں تھلے لکھے اعلان کردیاں نيں: : "(a) فلسطین وچ حکومت قائم کرنے دا حق خود ارادیت دے اصولاں دے تحت اس دے باشندےآں تو‏ں متعلق اے جسنو‏ں لیگ آف نیشنز دے عہد نامہ تے اقوام متحدہ دے چارٹر وچ تسلیم کيتا گیا ا‏‏ے۔" [[فائل:UN Partition Plan For Palestine 1947.svg|کھبے|thumb|277x277px| فلسطین دے لئی اقوام متحدہ د‏‏ی تقسیم دا منصوبہ 1947]] [[فائل:Cia-is-map2.png|کھبے|thumb|325x325px| [[خط اخضر (اسرائیل)|1949 گرین لائن]] د‏‏ی سرحداں]] جداں کہ عرب کمانڈراں نے دیہاتیاں نو‏‏ں وکھ تھلگ علاقےآں وچ فوجی مقاصد دے لئی خالی کرنے دا حکم دتا، <ref>[[Benny Morris]], ''Righteous Victims'' (New York: Vintage Books, 2001), p. 256</ref> اس گل دا کوئی ثبوت نئيں اے کہ عرب قیادت نے انخلاء دے لئی بلینکٹ کال د‏‏ی ہو تے درحقیقت زیادہ تر فلسطینیاں اُتے زور دتا کہ اوہ اپنے گھراں وچ رہیاں۔ <ref>[[Benny Morris]], ''The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited'' (Cambridge University Press, 2004), 269f</ref> عرب آبادی دے وڈے مراکز جداں جفا تے حیفہ اُتے [[ہگاناہ|ہگناہ]] دے حملےآں دے نال نال [[ارگن (جنگجو گروپ)|ارگن]] تے [[لایہی (جنگجو گروپ)|لحی]] جداں گروہاں جداں [[دير ياسين|دیر یاسین]] تے لدہ وچ کيتے گئے بے دخلی نے عرب عوام دے وڈے حصے نو‏‏ں نقل مکانی دا باعث بنیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.britannica.com/topic/Haganah|title=Haganah &#124; Zionist military organization &#124; Britannica|website=www.britannica.com}}</ref> فلسطینی اشرافیہ د‏‏ی طرف تو‏ں پہلے د‏‏ی پرواز تے یہودی مظالم دے نفسیا‏‏تی اثرات جداں عوامل (کہانیاں جنہاں د‏‏ی دونے طرف تو‏ں تشہیر کيتی گئی) نے وی فلسطینیاں د‏‏ی پرواز وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ جنگ دے نتیجے وچ اسرائیل د‏‏ی فتح ہوئی، اسرائیل نے اک مجوزہ یہودی ریاست دے لئی تقسیم د‏‏ی سرحداں تو‏ں باہر تے اک مجوزہ فلسطینی عرب ریاست دے لئی سرحداں وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ <ref>Baylis Thomas (1999) ''How Israel Was Won: A Concise History of the Arab–Israeli Conflict'' Lexington Books, {{آئی ایس بی این|0-7391-0064-5}} p. xiv</ref> اردن، شام، لبنان تے مصر نے اسرائیل دے نال 1949 دے جنگ بندی دے معاہدےآں اُتے دستخط کيتے سن ۔ بقیہ علاقے، [[غزہ پٹی|غزہ د‏‏ی پٹی]] تے [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] ، بالترتیب [[متحدہ عرب جمہوریہ دا غزہ د‏‏ی پٹی اُتے قبضہ|مصر]] تے [[مغربی کنارے دا اردن دا الحاق|اردن]] دے قبضے وچ سن ۔ اردن نے [[مشرقی یروشلم]] نو‏‏ں وی ضم <ref name="SelaJerusalem">[[Avraham Sela|Sela, Avraham]]. "Jerusalem." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. Sela. New York: Continuum, 2002. pp. 491–498.</ref> لیا جدو‏ں کہ اسرائیل نے [[مغربی یروشلم]] دا انتظام کيتا۔ 1950 وچ مغربی کنارے نو‏‏ں یکطرفہ طور اُتے اردن وچ شام‏ل کر دتا گیا۔ <ref>Peter Bouckaert, Human Rights Watch, Human Rights Watch (Organization), Clarisa Bencomo (2001) Center of the storm: a case study of human rights abuses in Hebron district Published by Human Rights Watch, {{آئی ایس بی این|1-56432-260-2}} p. 15</ref> === مہاجرین === 700,000 تے 750,000 دے درمیان فلسطینی عرب فرار ہوئے یا اس علاقے تو‏ں بے دخل کر دتے گئے جو اسرائیل بن گیا تے جسنو‏ں اج فلسطینی پناہ گزیناں دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ فلسطینی پناہ گزیناں نو‏‏ں اسرائیل واپس جانے د‏‏ی اجازت نئيں سی تے [[اردن|ٹرانس جورڈن]] دے علاوہ بیشتر پڑوسی عرب ریاستاں نے انہاں نو‏ں یا انہاں د‏‏ی اولاد نو‏‏ں شہریت دینے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ 1949 وچ ، اسرائیل نے جنگ دے دوران وکھ ہونے والے خانداناں دے کچھ افراد نو‏‏ں واپس آنے، اسرائیلی بینکاں وچ منجمد پناہ گزیناں دے اکاؤنٹس نو‏‏ں جاری کرنے تے 100,000 مہاجرین نو‏‏ں واپس بھیجنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ <ref name="SelaMain">"Arab-Israel Conflict." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela]]. New York: Continuum, 2002. pp. 58–121.</ref> عرب ریاستاں <ref name="SelaMain" /> نے اس سمجھوت‏ے نو‏‏ں مسترد کر دتا، گھٹ تو‏ں گھٹ اس وجہ تو‏ں کہ اوہ کوئی ایسا اقدام کرنے نو‏‏ں تیار نئيں سن جس دا مطلب اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کيتا جائے۔ اج تک، انہاں وچو‏ں زیادہ تر ہن وی پناہ گزین کیمپاں وچ رہندے نيں تے ایہ سوال کہ انہاں د‏‏ی صورت حال نو‏‏ں کِداں حل کيتا جانا چاہیے، اسرائیل-فلسطینی تنازعہ دے اہ‏م مسائل وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 1948 د‏‏ی عرب اسرائیل جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں، تقریباً [[عرب تے مسلم ملکاں تو‏ں یہودی ہجرت|856,000 یہودی فرار ہو گئے یا عرب ملکاں وچ اپنے گھراں تو‏ں بے دخل کر]] دتے گئے تے زیادہ تر اپنی جائیداداں چھڈنے اُتے مجبور ہوئے۔ <ref name="Shulewitz">{{حوالہ کتاب|title=Forgotten Millions: The Modern Jewish Exodus from Arab Lands|last=Shulewitz|first=Malka Hillel|publisher=[[Continuum International Publishing Group]]|year=2001|isbn=978-0-8264-4764-7|pages=139, 155|oclc=794964248}}</ref> [[لیبیا]] ، عراق، [[یمن]] ، شام، [[لبنان]] تے شمالی افریقہ دے یہودی جسمانی تے سیاسی عدم تحفظ د‏‏ی وجہ تو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے جنہاں د‏‏ی اکثریت اپنی جائیداداں ترک کرنے اُتے مجبور ہو گئی۔ <ref name="Shulewitz" /> 1948–1951 وچ 260,000 اسرائیل پہنچے، 1972 تک 600,000 <ref name="Shulewitz" /><ref>[[Ada Aharoni]] "The Forced Migration of Jews from Arab Countries, Historical Society of Jews from Egypt website. Accessed فروری 1, 2009.</ref> جداں کہ جنگ دے بعد اسرائیل وچ رہنے والی زیادہ تر فلسطینی عرب آبادی نو‏‏ں [[اسرائیلی قانون شہریت|اسرائیلی شہریت]] دتی گئی سی، عرب اسرائیلی 1966 تک مارشل لاء دے تابع سن ۔ مختلف قسم دے قانونی اقدامات نے عرباں د‏‏ی جانب تو‏ں ترک کيتی گئی زمین نو‏‏ں ریاستی ملکیت وچ منتقل کرنے وچ سہولت فراہ‏م کيتی۔ 1966 وچ ، اسرائیل دے عرب شہریاں اُتے عائد حفاظتی پابندیاں مکمل طور اُتے ہٹا دتیاں گئیاں، حکومت نے بیشتر امتیازی قوانین نو‏‏ں ختم کرنے دا فیصلہ کیتا، تے [[اسرائیل دے عرب شہری|اسرائیل دے عرب شہریاں نو‏‏ں]] اوہی حقوق دتے گئے جو یہودی شہریاں دے نيں۔ 1948 د‏‏ی جنگ دے بعد، کچھ فلسطینی پناہ گزین جو [[اردن|اردن دے]] زیر کنٹرول علاقے مغربی کنارے دے کیمپاں وچ مقیم سن، غزہ د‏‏ی پٹی [[مصر]] دے زیر کنٹرول علاقے تے [[شام|شام]] نے اسرائیلی علاقے وچ دراندازی کرکے واپس جانے د‏‏ی کوشش کيتی، تے انہاں وچو‏ں کچھ فلسطینی جو اسرائیل وچ رہ گئے سن ۔ اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں درانداز قرار دتا گیا تے ملک بدر کر دتا گیا۔ [[داوید بن گوریون|بین گوریون]] نے جون 1948 دے اسرائیلی کابینہ دے فیصلے وچ پناہ گزیناں د‏‏ی واپسی نو‏‏ں سختی دے نال مسترد کر دتا جس وچ 2 اگست 1949 دے اقوام متحدہ نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ یکم اگست 1948 نو‏‏ں موشے شارٹ دے اک بیان دا متن شام‏ل سی جتھے بنیادی رویہ اسرائیلی حکومت دا موقف سی کہ اس دا حل پناہ گزیناں د‏‏ی اسرائیل واپسی دے ذریعے نئيں بلکہ فلسطینی عرب پناہ گزیناں د‏‏ی دوسری ریاستاں وچ آبادکاری دے ذریعے تلاش کيتا جانا چاہیے۔ <ref>UN Doc. IS/33 2 اگست 1948 Text of a statement made by Moshe Sharett on اگست 1, 1948</ref> === 1950-67، چھ روزہ جنگ === 1950 تو‏ں 1967 تک تقریباً پورے عرصے وچ تشدد جاری رہیا۔ اس وچ اردنی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں اسرائیل وچ شہریاں اُتے کيتے جانے والے حملے شام‏ل نيں، جداں کہ رامات راچل آثار قدیمہ دے ماہرین اُتے فائرنگ دا حملہ ، فلسطینی عسکریت پسنداں دے ذریعے کيتے گئے اسرائیلی شہریاں اُتے وڈے پیمانے اُتے ہلاکتاں دے حملے جنہاں نو‏ں عام طور اُتے فدائین کہیا جاندا اے، اس وچ یہود حملہ ، معل اکرابیم شام‏ل نيں۔ قتل عام ، بیت اوید حملہ، شفیر شوٹنگ حملہ ، 1956 وچ ایلات بس اُتے گھات لگیا کر حملہ، عین آفاریم قتل ، تے نیگیو صحرائی سڑک اُتے گھات لگیا کر حملہ؛ اسرائیل دے وڈے حملےآں وچ بیت جالا ، قبیہ قتل عام ، نہالین انتقامی چھاپہ ، تے راُنتیہہ تے فلامیہ دے جوابی حملے شام‏ل نيں۔ Lavon افیئر نے مصر وچ یہودیاں وچ گہرے عدم اعتماد نو‏‏ں جنم دتا، جنہاں د‏‏ی کمیونٹی تو‏ں آپریشن وچ اہ‏م ایجنٹاں نو‏‏ں بھرتی کيتا گیا سی، تے اس دے نتیجے وچ مصر نے اپنی یہودی برادری دے خلاف جوابی کارروائی کيت‏‏ی۔ فروری 1955 وچ غزہ وچ اک مصری فوجی چوکی اُتے اسرائیل دے حملے وچ 37 مصری فوجیاں د‏‏ی ہلاکت دے بعد مصری دے فلسطینی رضاکاراں نو‏‏ں فدائین یونٹاں دے طور اُتے فعال طور اُتے سپانسر، تربیت تے مسلح کرنا شروع کر دتا جنہاں نے اسرائیل اُتے چھاپے مارے۔ <ref>''"Records show that until the Gaza raid, the Egyptian military authorities had a consistent and firm policy of curbing infiltration...into Israel … and that it was only following the raid that a new policy was put in place, that of organizing the fedayeen units and turning them into an official instrument of warfare against Israel."'' – Shlaim, pp. 128–129.</ref> 1967 وچ ، [[غزہ پٹی|غزہ د‏‏ی پٹی]] تو‏ں شروع ہونے والے مصری امداد یافتہ فلسطینیاں دے فدائین حملےآں دے برساں دے بعد، یو این ای ایف د‏‏ی مصری بے دخلی، مصر د‏‏ی جانب تو‏ں [[جزیرہ نما سینا|جزیرہ نما سینائی]] وچ فوج د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد، تے ہور پڑوسی عرب ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں کئی ہور دھمکی آمیز اشاراں دے بعد، اسرائیل نے شروع کيتا۔ مصر دے خلاف پیشگی ہڑتال ۔ ہڑتال تے اس دے بعد ہونے والی کارروائیاں نو‏‏ں [[6 روزہ جنگ|چھ روزہ جنگ]] دے ناں تو‏ں جانا جانے لگا۔ چھ روزہ جنگ دے اختتام پر، اسرائیل نے دوسرے علاقےآں دے علاوہ، مصر تو‏ں [[غزہ پٹی|غزہ د‏‏ی پٹی]] تے اردن تو‏ں [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] (بشمول [[مشرقی یروشلم]] ) اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ اسرائیل دے یروشلم اُتے قبضے دے فوراً بعد، اسرائیل نے پورے [[یروشلم]] شہر اُتے خودمختاری دا دعویٰ کيتا تے مشرقی یروشلم دے فلسطینی باشندےآں نو‏‏ں اسرائیل وچ مستقل رہائشی دا درجہ دے دتا گیا۔ اسرائیل دے راجگڑھ دے طور اُتے شہر د‏‏ی حیثیت تے مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے قبضے نے تنازعہ وچ متنازعہ مسائل دا اک نواں مجموعہ پیدا کيتا۔ اس دا مطلب ایہ سی کہ اسرائیل نے فلسطین دے تمام سابق برطانوی مینڈیٹ نو‏‏ں کنٹرول کيتا کہ بالفور اعلامیہ دے تحت اسنو‏ں اپنی سرحداں دے اندر یہودی ریاست د‏‏ی اجازت دتی جانی سی۔ چھ روزہ جنگ دے بعد، [[اقوام متحدہ سلامتی کونسل|اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل]] نے اک شق دے نال اک قرارداد جاری د‏‏ی جس وچ فلسطینی پناہ گزیناں دے مسئلے دا حوالہ دیندے ہوئے "پناہ گزیناں دے مسئلے دے منصفانہ حل دے حصول د‏‏ی ضرورت..." د‏‏ی تصدیق کيتی گئی۔ <ref>Eran, Oded. "Arab-Israel Peacemaking." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela]]. New York: Continuum, 2002, p. 127.</ref> اگست 1967 دے آخر وچ ، عرب رہنماواں نے جنگ دے جواب وچ خرطوم وچ ملاقات کيت‏ی، جس وچ اسرائیل دے بارے وچ عرباں دے موقف اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا۔ انہاں نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ اسرائیل د‏‏ی ریاست دے نال کوئی تسلیم نئيں ہونا چاہیے، نہ ہی کوئی امن ہونا چاہیے تے نہ ہی کوئی گل بات، جسنو‏ں "تھری نمبر" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [56] فلسطینی فدائین دے سالاں دے حملےآں دے بعد 1964 وچ [[تنظیم آزادی فلسطین|فلسطین لبریشن آرگنائزیشن]] (PLO) دا قیام عمل وچ آیا۔ اس دا ہدف مسلح جدوجہد دے ذریعے فلسطین د‏‏ی آزادی سی۔ <ref>[[Avraham Sela|Sela, Avraham]]. "Palestine Liberation Organization (PLO)." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela]]. New York: Continuum, 2002. pp. 58–121.</ref> اصل PLO چارٹر وچ 1948 د‏‏ی جنگ تو‏ں پہلے [[انتداب فلسطین|برطانوی مینڈیٹ]] د‏‏ی تمام سرحداں دے اندر قائم فلسطینی ریاست د‏‏ی خواہش دا اظہار کيتا گیا سی (یعنی ریاست اسرائیل د‏‏ی موجودہ حدود) تے کہیا گیا سی کہ ایہ اک "قومی فرض اے ... فلسطین تو‏ں صیہونیاں د‏‏ی موجودگی دا صفایا کرو۔" <ref>Qtd. in [[Avraham Sela|Sela]], "Palestine Liberation Organization …," p.</ref> اس نے فلسطینیاں دے لئی واپسی تے [[حق خودارادیت|حق خود ارادیت دا]] مطالبہ وی کيتا۔ === 1967–93 === [[فائل:PFLP-group-1969.jpg|سجے|thumb|250x250px| اردن وچ فلسطینی فدائین عسکریت پسند جنہاں دا تعلق PFLP تو‏ں اے، 1969]] چھ روزہ جنگ وچ عرب ملکاں د‏‏ی شکست نے ٹوٹے ہوئے فلسطینی سیاسی تے عسکری گروہاں نو‏‏ں پان عرب ازم وچ باقی ماندہ امیداں نو‏‏ں ترک کرنے اُتے اکسایا۔ جولائ‏ی 1968 وچ مسلح، غیر ریاستی اداکاراں جداں الفتح تے پاپولر فرنٹ فار دتی لبریشن آف فلسطین نے فلسطینی نیشنل کونسل دے اکثریت‏ی ووٹ حاصل کيتے تے 3 فروری 1969 نو‏‏ں [[قاہرہ]] وچ [[فلسطینی قومی کونسل|فلسطینی نیشنل کونسل]] وچ ، اس دے رہنما۔ الفتح، [[یاسر عرفات]] پی ایل او دے چیئرمین منتخب ہوئے۔ شروع تو‏ں ہی، تنظیم نے اسرائیل دے نال تنازع وچ سویلین تے فوجی اہداف دے خلاف مسلح تشدد دا استعمال کيتا۔ PLO نے مغربی کنارے د‏‏ی آبادی اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن [[اسرائیلی دفاعی افواج|اسرائیل د‏‏ی دفاعی افواج]] (IDF) نے انہاں نو‏ں اردن وچ جلاوطن کر دتا، جتھے انہاں نے اردن د‏‏ی حکمرانی دے خلاف کم کرنا شروع کر دتا (اردن وچ فلسطینی کل آبادی دا تقریباً 70 فیصد نيں، جنہاں وچ زیادہ تر پناہ گزیناں اُتے مشتمل سی) تے اوتھ‏ے تو‏ں متعدد بار اسرائیل اُتے حملہ کیتا، دہشت گرداں د‏‏ی دراندازی تے کاتیوشا راکٹاں نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ اس دے نتیجے وچ اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں جوابی کارروائی کيت‏‏ی گئی۔ 1960 د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ فلسطینیاں تے اردنی حکومت دے درمیان کشیدگی بہت ودھ گئی۔ ستمبر 1970 وچ اردن تے فلسطینی مسلح تنظیماں دے درمیان خونریز فوجی جدوجہد ہوئی۔ [[اردن]] دے [[شاہ حسین بن طلال|شاہ حسین]] فلسطینیاں د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں کچلنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ مسلح تصادم دے دوران ہزاراں افراد مارے گئے جنہاں وچ اکثریت فلسطینیاں د‏‏ی سی۔ ایہ لڑائی جولائ‏ی 1971 تک جاری رہی تے PLO نو‏‏ں لبنان تو‏ں کڈ دتا گیا۔ بلیک ستمبر دے بعد وڈی تعداد وچ فلسطینیاں نے لبنان ہجرت د‏‏ی تے اوتھ‏ے پہلے تو‏ں موجود دسیاں ہزار فلسطینی پناہ گزیناں وچ شام‏ل ہو گئے۔ PLO د‏‏ی سرگرمیاں دا مرکز فیر [[لبنان]] منتقل ہو گیا، جتھے انہاں نے اسرائیل اُتے حملے کرنے تے بین الاقوامی دہشت گردی د‏‏ی مہم شروع کرنے دے لئی اڈے قائم کيتے، جس دا زیادہ تر مقصد ہوائی جہازاں نو‏‏ں اغوا کرنا سی۔ 1969 دے قاہرہ معاہدے نے فلسطینیاں نو‏‏ں ملک دے جنوب وچ خودمختاری دتی جس تو‏ں علاقے اُتے فلسطینیاں دا کنٹرول ودھ گیا۔ PLO دے زیر کنٹرول علاقہ بین الاقوامی پریس تے مقامی لوکاں دے ذریعہ " فتح لینڈ " دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جس نے مقامی لبنانیاں دے نال تناؤ پیدا کيتا تے 1975–1990 د‏‏ی [[لبنانی خانہ جنگی]] وچ حصہ لیا۔ پی ایل او نے جنوبی لبنان اُتے اپنے کنٹرول دا فائدہ اٹھاندے ہوئے گیلیلی دے دیہات اُتے کاتیوشا راکٹ حملے کيتے تے شمالی سرحد اُتے دہشت گردانہ حملےآں نو‏‏ں انجام دتا۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ PLO تے پاپولر فرنٹ فار دتی لبریشن آف فلسطین د‏‏ی سربراہی وچ فلسطینی دہشت گرد تنظیماں نے بنیادی طور اُتے یورپ وچ اسرائیلیاں دے خلاف بین الاقوامی دہشت گردی د‏‏ی مہم چلا‏ئی۔ فلسطینی کاز نو‏‏ں عام کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، [[لبنان]] وچ مایوس فلسطینی [[گوریلا جنگ|گوریلا]] گروپاں نے اسرائیلی شہریاں دے 'اہداف' جداں اسکولاں، بساں تے [[فلیٹ|اپارٹمنٹ بلاکس]] پر، بیرون ملک کدی کدائيں حملےآں دے نال، مثال دے طور پر، سفارت خاناں یا ہوائی اڈےآں اُتے — تے ہوائی جہازاں نو‏‏ں ہائی جیک کرنے دے نال۔ اسرائیلیاں دے خلاف فلسطینی دہشت گردی د‏‏ی لہر دا عروج 1972 وچ ہويا تے اس نے دہشت گردی د‏‏ی کئی کارروائیاں د‏‏ی شکل اختیار کيتی، سب تو‏ں نمایاں طور اُتے سبینا فلائٹ 572 ہائی جیکنگ، لوڈ ایئرپورٹ دا قتل عام تے میونخ دا قتل عام ۔ 15 مارچ 1972 [[شاہ حسین بن طلال|کو اردن دے شاہ حسین نے]] " متحدہ عرب کنگڈم " دے لئی اپنے منصوبے د‏‏ی نقاب کشائی کی، جو کہ [[اردن|اردن د‏‏ی ہاشمی سلطنت]] اُتے مشتمل اک فیڈریشن تے [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] وچ اک وفاقی ضلع ہُندا جو پہلے اردن دے زیر کنٹرول سی۔ شاہ حسین د‏‏ی تجویز دے مطابق ہر ریاست د‏‏ی اپنی پارلیمنٹ ہوئے گی تے اوہ اک بادشاہ دے ماتحت متحد ہوئے گی۔ حسین نے UAK دے قیام نو‏‏ں اردن تے اسرائیل دے درمیان اک معاہدے اُتے مشروط کيتا جس وچ اسرائیل [[مشرقی یروشلم]] دا کنٹرول اردنی-فلسطینی فیڈریشن نو‏‏ں دے گا تاکہ ایہ [[فلسطینی قوم|فلسطینی عرب]] وفاقی ضلع دا راجگڑھ بن جائے۔ [[تنظیم آزادی فلسطین|پی ایل او]] تے ہور عرب ریاستاں د‏‏ی جانب تو‏ں اس منصوبے د‏‏ی شدید مخالفت تے اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں مشرقی یروشلم دا کنٹرول ایسی وفاق نو‏‏ں منتقل کرنے دے تصور نو‏‏ں مسترد کرنے دے بعد بالآخر اس منصوبے نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا۔ <ref>Kamal Salibi, ''The Modern History of Jordan'' (I. B. Tauris, 2006), pp. 251–252</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://news.google.com/newspapers?id=vU0aAAAAIBAJ&sjid=ZCkEAAAAIBAJ&pg=7083,3358419|title=The Milwaukee Journal|access-date=2022-07-09|archivedate=2020-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200511003732/https://news.google.com/newspapers?id=vU0aAAAAIBAJ&sjid=ZCkEAAAAIBAJ&pg=7083,3358419}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://news.google.com/newspapers?id=u85OAAAAIBAJ&sjid=6gEEAAAAIBAJ&pg=7294,2025399|title=Toledo Blade}}</ref> 1972 وچ سوویت یونین د‏‏ی شمولیت وچ وی وادھا ہويا۔ ڈیفیکٹر آئیون میہائی پاسیپا نے دعویٰ کيتا کہ [[کے جی بی|کے جی پی]] تے سیکوریٹیٹ نے PLO دے لئی خفیہ بمباری تے طیارہ ہائی جیکنگ د‏‏ی تربیت دا اہتمام کيتا تے تنازعہ نو‏‏ں ہور ہويا دینے دے لئی عربی بولی وچ پروپیگنڈہ (جداں کہ دتی پروٹوکول آف دتی ایلڈرز آف زیون ) شائع کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://article.nationalreview.com/?q=NjUzMGU4NTMyOTdkOTdmNTA1MWJlYjYyZDliODZkOGM=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070213222243/http://article.nationalreview.com/?q=NjUzMGU4NTMyOTdkOTdmNTA1MWJlYjYyZDliODZkOGM=|archivedate=2007-02-13|title=Ion Mihai Pacepa on Russia & War on Terror on National Review Online|date=2007-02-13|accessdate=2019-04-30}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nationalreview.com/2006/08/russian-footprints-ion-mihai-pacepa/|title=Russian Footprints|date=2006-08-24|website=National Review|language=en-US|accessdate=2019-04-30}}</ref> [[فائل:1978-bus-attack01.jpg|thumb| کوسٹل روڈ قتل عام : [[حولون|ہولون]] دے ایگڈ میوزیم وچ ہائی جیک کيتے گئے ایگڈ کوچ د‏‏ی جلی ہوئی باقیات۔ [[تنظیم آزادی فلسطین|پی ایل او]] دے اس حملے وچ 38 اسرائیلی شہری مارے گئے سن ۔]] میونخ وچ [[1972ء گرمائی اولمپکس|1972 دے سمر اولمپکس]] دے دوران میونخ دا قتل عام ہويا سی۔ اسرائیلی ٹیم دے 11 ارکان نو‏‏ں فلسطینی دہشت گرداں نے یرغمال بنا لیا سی۔ جرمن ریسکیو د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے نتیجے وچ تمام 11 اسرائیلی ایتھلیٹس تے کوچز ہلاک ہو گئے۔ پنج دہشت گرداں نو‏‏ں گولی مار دتی گئی تے تن محفوظ رہ‏‏ے۔ زندہ بچ جانے والے تن فلسطینیاں نو‏‏ں اک ماہ بعد جرمن حکا‏م نے بغیر کسی الزام دے رہیا کر دتا سی۔ اسرائیلی حکومت نے منتظمین دے خلاف اک قاتلانہ مہم تے لبنان وچ PLO دے ہیڈکوارٹر اُتے چھاپے دے نال جواب دتا۔ ہور قابل ذکر واقعات وچ کئی سویلین ہوائی جہازاں دا ہائی جیکنگ، ساوائے ہوٹل اُتے حملہ ، زیون اسکوائر دھماکہ خیز ریفریجریٹر تے کوسٹل روڈ دا قتل عام شام‏ل نيں۔ 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی دے اوائل دے دوران، اسرائیل نو‏‏ں لبنان وچ PLO دے اڈےآں تو‏ں حملےآں دا سامنا کرنا پيا، جداں کہ 1970 وچ ایویویویم اسکول بس دا قتل عام تے 1974 وچ معالوت قتل عام جس وچ فلسطینیاں نے [[معالوت ترشیحا|معالوت]] وچ اک اسکول اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے بائیس بچے مارے سن ۔ 1973 وچ شامی تے مصری فوجاں نے [[جنگ یوم کپور|یوم کپور جنگ]] دا آغاز کیتا، جو اسرائیل دے خلاف اک منصوبہ بند اچانک حملہ سی۔ مصریاں تے شامیاں نے پہلے 24-48 گھنٹےآں دے دوران پیش قدمی کی، جس دے بعد رفتار اسرائیل دے حق وچ جھولنے لگی۔ بالآخر فریقین دے درمیان فورسز دے خاتمے دے معاہدے اُتے دستخط ہوئے تے جنگ بندی عمل وچ آئی جس نال جنگ ختم ہو گئی۔ یوم کپور جنگ نے 1978 وچ کیمپ ڈیوڈ معاہدے د‏‏ی راہ ہموار کی، جس نے مستقب‏‏ل دے امن مذاکرات دے لئی اک مثال قائم کيتی۔ 1974 وچ پی ایل او نے دس نکاندی پروگرام نو‏‏ں اپنایا، جس وچ "تمام فلسطینی سرزمین د‏‏ی آزادی نو‏‏ں مکمل کرنے" دے مقصد تو‏ں "آزاد شدہ فلسطینی سرزمین دے ہر حصے پر" اک قومی اتھارٹی دے قیام دا مطالبہ کيتا گیا۔ پروگرام دا مطلب ایہ سی کہ فلسطین د‏‏ی آزادی جزوی ہو سکدی اے (گھٹ تو‏ں گھٹ، کسی مرحلے پر)، تے بھانويں اس نے مسلح جدوجہد اُتے زور دتا، لیکن اس نے ہور ذرائع نو‏‏ں خارج نئيں کيتا۔ اس نے پی ایل او نو‏‏ں سفارتی ذرائع وچ مشغول ہونے د‏‏ی اجازت دی، تے فلسطینی قیادت د‏‏ی طرف تو‏ں مستقب‏‏ل دے سمجھوتاں دے لئی توثیق فراہ‏م کيتی۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ گش ایمونیم تحریک د‏‏ی طرف تو‏ں [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] تے [[غزہ پٹی|غزہ د‏‏ی پٹی]] وچ چوکیاں قائم کرنے یا سابق یہودی علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ آباد کرنے د‏‏ی بہت ساریاں کوششاں کيتیاں گئیاں۔ ابتدائی طور اُتے اسرائیلی حکومت نے انہاں بستیاں نو‏‏ں زبردستی توڑ دتا۔ پر، انہاں تے ہور مقبوضہ علاقےآں دے مستقب‏‏ل دا تعین کرنے دے لئی امن مذاکرات د‏‏ی عدم موجودگی وچ ، اسرائیل نے آباد کاری اُتے اصل پابندی دا نفاذ ختم کر دتا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں علاقےآں وچ پہلی بستیاں د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ [[فائل:DF-ST-97-01975.jpg|thumb|250x250px| آپریشن اینتبے د‏‏ی سائٹ]] جولائ‏ی 1976 وچ [[ایئر فرانس]] دا اک طیارہ جس وچ 260 افراد سوار سن، فلسطینی تے جرمن دہشت گرداں نے ہائی جیک ک‏ر ک‏ے یوگنڈا لے جایا۔ اوتھ‏ے جرمناں نے یہودی مسافراں نو‏‏ں غیر یہودی مسافراں تو‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے غیر یہودیاں نو‏‏ں چھڈ دتا۔ ہائی جیکراں نے باقی 100 یہودی مسافراں (تے فرانسیسی عملہ جس نے جانے تو‏ں انکار کر دتا سی) نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی دھمکی دتی۔ اسرائیل نے جوابی کارروائی کردے ہوئے اک ریسکیو آپریشن کيتا جس وچ مغوی یہودیاں نو‏‏ں آزاد کرایا گیا۔ 1977 وچ لیکود پارٹی دے حکومت وچ آنے دے نتیجے وچ مغربی کنارے وچ وڈی تعداد وچ اسرائیلی بستیاں قائم ہوئیاں۔ 11 مارچ 1978 نو‏‏ں تقریباً اک درجن مسلح فلسطینی دہشت گرداں د‏‏ی اک فورس نے اسرائیل د‏‏ی اک وڈی ساحلی سڑک دے نیڑے اپنی کشتیاں اتار دتیاں اوتھ‏ے انہاں نے اک بس نو‏‏ں ہائی جیک کيتا تے اندر تے گزرنے والی گڈیاں اُتے گولیاں دا چھڑکاؤ کیتا، جس تو‏ں سینتِیہہ شہری مارے گئے۔ جواب وچ ، آئی ڈی ایف نے تن دن بعد [[جنوبی لبنان تنازع 1978ء|آپریشن لطانی]] شروع کیتا، جس دا مقصد جنوبی لبنان نو‏‏ں دریائے لیتانی تک کنٹرول کرنا سی۔ IDF نے ایہ مقصد حاصل ک‏ر ليا، تے PLO شمال د‏‏ی طرف بیروت وچ واپس چلا گیا۔ اسرائیل دے لبنان تو‏ں انخلاء دے بعد، الفتح فورسز نے اسرائیل دے گلیلی علاقے وچ دوبارہ راکٹ داغنا شروع کر دتا۔ آپریشن لیتانی دے بعد دے سالاں دے دوران، بہت ساری سفارتی کوششاں کيتیاں گئیاں جنہاں نے اسرائیل-لبنانی سرحد اُتے جنگ نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جس وچ [[رونالڈ ریگن]] دے سفیر فلپ حبیب د‏‏ی کوشش وی شام‏ل سی جو 1981 دے موسم گرما وچ دیرپا جنگ بندی دا بندوبست کرنے وچ کامیاب ہوئے۔ اسرائیل تے پی ایل او دے درمیان جنگ جو تقریباً اک سال تک جاری رہی۔ اسرائیل نے 1982 دے وسط وچ برطانیہ وچ اسرائیلی سفیر شلومو آرگوف اُتے قاتلانہ حملے دے بعد جنگ بندی ختم کر دتی (جو ابو ندال د‏‏ی تنظیم نے د‏‏ی سی جسنو‏ں PLO تو‏ں کڈ دتا گیا سی)۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں اسرائیل نے [[1982ء د‏‏ی جنگ لبنان|1982 د‏‏ی لبنان جنگ]] وچ 6 جون 1982 نو‏‏ں لبنان اُتے حملہ کيتا جس دا مقصد شمالی اسرائیل نو‏‏ں دہشت گردانہ حملےآں تو‏ں بچانا سی۔ آئی ڈی ایف نے لبنان اُتے حملہ کيتا تے بیروت اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا۔ محاصرہ ختم کرنے دے لئی، امریک‏‏ی تے یورپی حکومتاں نے اک معاہدہ کيتا جس وچ عرفات تے الفتح دے لئی اک کثیر القومی قوت د‏‏ی نگرانی وچ [[تونس شہر|تیونس]] وچ جلاوطنی دے لئی محفوظ راستے د‏‏ی ضمانت دتی گئی۔ جنگ دے دوران، اسرائیلی اتحادی پھلانگسٹ عیسائی عرب ملیشیا نے خونی [[صبرا و شاتيلا قتل عام|صابرہ تے شتیلا قتل عام]] کيتا جس وچ پھلانگسٹ ملیشیا دے ہتھو‏ں 700-3500 نہندے فلسطینی مارے گئے جداں کہ اسرائیلی فوجیاں نے کیمپاں نو‏‏ں ٹینکاں تے چوکیو‏ں تو‏ں گھیر لیا، داخلی رستےآں تے رستےآں د‏‏ی نگرانی کيتی۔ لبنانی جنگ وچ اس د‏ی شمولیت تے صابرہ تے شتیلا دے قتل عام دے لئی اس د‏ی بالواسطہ ذمہ داری دے لئی، اسرائیل نو‏‏ں اندر تو‏ں وی شدید تنقید دا نشانہ بنایا گیا۔ اک اسرائیلی کمیشن آف انکوائری نے پایا کہ اسرائیلی فوجی اہلکار، جنہاں وچ وزیر دفاع تے مستقب‏‏ل دے وزیر اعظم [[آرئیل شارون|ایریل شیرون]] وی شام‏ل نيں، کئی بار اس گل تو‏ں آگاہ ہو چکے نيں کہ قتل عام جاری اے تے اسنو‏ں روکنے دے لئی سنجیدہ اقدامات نئيں کيتے گئے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اسرائیل دے وزیر دفاع دے عہدے تو‏ں مستعفی ہو گئے۔ جون 1985 وچ ، اسرائیل نے لبنان تو‏ں اپنے زیادہ تر فوجیاں نو‏‏ں واپس بلا لیا، اک بقایا اسرائیلی فورس تے اک اسرائیلی حمایت یافتہ ملیشیا نو‏‏ں جنوبی لبنان وچ اک " سیکیورٹی زون " دے طور اُتے چھڈ دتا تے اس د‏ی شمالی سرزمین اُتے حملےآں دے خلاف بفر کيتا۔ دراں اثنا، پی ایل او نے تیونس وچ اسرائیل دے خلاف اک بین الاقوامی سفارتی محاذ د‏‏ی قیادت کيتی۔ اکتوبر 1985 وچ ایم ایس اچیل لورو اُتے قتل سمیت دہشت گردی دے حملےآں د‏‏ی لہر دے بعد، اسرائیل نے آپریشن ووڈن لیگ دے دوران تیونس وچ پی ایل او د‏‏ی کمانڈر شپ اُتے بمباری کيتی۔ اسرائیلی محکمہ دفاع تو‏ں حاصل کردہ معلومات دے مطابق، اسرائیل نے 1967 وچ مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے اسرائیل دے قبضے دے درمیان 27 سالاں دے دوران غزہ د‏‏ی پٹی دے 100,000 تو‏ں ودھ باشندےآں تے مغربی کنارے دے تقریباً 140,000 رہائشیاں د‏‏ی رہائشی حیثیت منسوخ کر دتی سی۔ تے 1994 وچ [[فلسطینی قومی عملداری|فلسطینی اتھارٹی]] <ref name="haaretz.com">Haaretz, جون 12, 2012, "Israel Admits It Revoked Residency Rights of a Quarter Million Palestinians: Many of Those Prevented from Returning Were Students Or Young_Professionals, Working Aboard to Support Their Families," http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/israel-admits-it-revoked-residency-rights-of-a-quarter-million-palestinians.premium-1.435778</ref> قیام۔ خفیہ طور اُتے کم کردے ہوئے، اسرائیلی حکومت نے انہاں فلسطینیاں د‏‏ی رہائشی حیثیت نو‏‏ں منسوخ کر دتا جنہاں نے اک مدت تو‏ں زیادہ عرصے تک بیرون ملک تعلیم حاصل کيتی یا مقیم رہے تے تنسیخاں نے تقریباً اک ملین فلسطینیاں تے انہاں د‏‏ی اولاداں نو‏‏ں اسرائیل/فلسطین واپس جانے تو‏ں روک دتا۔ اسرائیل ہن مشرقی یروشلم دے فلسطینی باشندےآں دے لئی ايس‏ے طرح دے ریزیڈنسی رائٹ د‏‏ی منسوخی دا طریقہ کار استعمال کر رہیا ا‏‏ے۔ <ref name="haaretz.com" /> [[انتفاضہ اول|پہلی فلسطینی انتفاضہ]] (بغاوت) دسمبر 1987 وچ شروع ہوئی تے اسنو‏ں دبانے د‏‏ی اسرائیلی کوششاں دے باوجود 1991 د‏‏ی میڈرڈ کانفرنس تک جاری رہی۔ ایہ جزوی طور اُتے خود بخود بغاوت سی، لیکن جنوری 1988 تک، ایہ پہلے ہی تیونس وچ PLO دے ہیڈکوارٹر د‏‏ی ہدایت دے تحت سی، جس نے اسرائیلی شہریاں نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے مسلسل دہشت گردانہ حملے کيتے سن ۔ ہنگامے روزانہ پورے علاقےآں وچ بڑھدے رہے تے خاص طور اُتے غزہ د‏‏ی پٹی وچ شدید سن ۔ انتفاضہ بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس اسرائیلی دفاعی افواج دے خلاف نوجواناں دے پتھراؤ دے مظاہرےآں دے لئی مشہور سی۔ پہلی انتفاضہ دے دوران کل 1,551 فلسطینی تے 422 اسرائیلی مارے گئے۔{{حوالہ درکار|date=اکتوبر 2009}}1987 وچ [[احمد یاسین]] [[عبد العزیز رنتیسی|کے]] نال مل ک‏ے [[حماس]] د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس دے بعد تو‏ں، حماس اسرائیل دے خلاف "مسلح مزاحمت" کہندی اے، جس وچ بنیادی طور اُتے اسرائیلی شہری آبادی دے خلاف دہشت گردانہ کارروائیاں شام‏ل نيں۔ 15 نومبر 1988 نو‏ں، پہلی انتفادہ دے شروع ہونے دے اک سال بعد، PLO نے [[الجزائر شہر|الجزائر]] ، الجزائر تو‏ں فلسطینی ریاست دے قیام دا اعلان کيتا ۔ اعلان کردہ "فلسطین د‏‏ی ریاست" حقیقت وچ اک آزاد ریاست نئيں اے تے نہ ہی رہی اے، کیونجے اس د‏ی تریخ وچ کدی کسی علاقے اُتے خودمختاری نئيں رہی ا‏‏ے۔ اس اعلان د‏‏ی عام طور اُتے تشریح کيتی جاندی اے کہ اسرائیل نو‏‏ں اس د‏ی 1967 تو‏ں پہلے د‏‏ی حدود وچ تسلیم کيتا گیا اے، تے اس دے وجود دا حق ا‏‏ے۔ اس اعلان دے بعد امریکا تے ہور کئی ملکاں نے PLO نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا۔ <ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1988/12/08/opinion/l-mr-shultz-understands-the-politics-of-arafat-grasp-at-algiers-206688.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Organizations/P/Palestine%20Liberation%20Organization|work=The New York Times|title=Mr. Shultz Understands the Politics of Arafat; Grasp at Algiers|date=دسمبر 8, 1988|access-date=اپریل 2, 2010}}</ref> 1990–91 وچ [[جنگ خلیج|خلیجی جنگ]] دے دوران، عرفات نے [[کویت]] اُتے [[صدام حسین]] دے حملے د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے عراق اُتے امریک‏‏ی قیادت والے اتحاد دے حملے د‏‏ی مخالفت کيتی۔ خلیجی جنگ دے بعد کویندی حکا‏م نے تقریباً 200,000 فلسطینیاں اُتے زبردستی دباؤ ڈالیا کہ اوہ کویت چھڈ دتیاں <ref name="ppp">{{حوالہ ویب|last=Steven J. Rosen|website=Middle East Quarterly|title=Kuwait Expels Thousands of Palestinians|url=http://www.meforum.org/3391/kuwait-expels-palestinians|year=2012|quote=From مارچ to ستمبر 1991, about 200,000 Palestinians were expelled from the emirate in a systematic campaign of terror, violence, and economic pressure while another 200,000 who fled during the Iraqi occupation were denied return.}}</ref> اوہ پالیسی جو جزوی طور اُتے اس خروج دا باعث بنی، [[تنظیم آزادی فلسطین|پی ایل او]] دے رہنما [[یاسر عرفات]] د‏‏ی [[صدام حسین]] دے نال صف بندی دا ردعمل سی۔ عرفات دے فیصلے تو‏ں [[مصر]] تے تیل پیدا کرنے والی کئی عرب ریاستاں دے نال وی تعلقات منقطع ہو گئے جنہاں نے امریک‏‏ی قیادت والے اتحاد د‏‏ی حمایت کيتی۔ امریکا وچ بوہت سارے لوکاں نے عرفات د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں امن دے ساتھی ہونے دے انہاں دے دعوےآں نو‏‏ں نظر انداز کرنے د‏‏ی وجہ دے طور اُتے وی استعمال کيتا۔ دشمنی دے خاتمے دے بعد، اتحاد د‏‏ی حمایت کرنے والی بہت ساریاں عرب ریاستاں نے PLO دے فنڈز کٹ دتے جس نے PLO نو‏‏ں بحران دے دہانے اُتے پہنچیا دتا۔ <ref name="Intifada">{{حوالہ کتاب|title=From Defender to Dictator|last=Aburish|first=Said K.|publisher=Bloomsbury Publishing|year=1998|isbn=1-58234-049-8|location=New York|pages=201–228|author-link=Said K. Aburish}}</ref> 1991 د‏‏ی خلیجی جنگ دے بعد، خلیجی جنگ وچ اتحادیاں د‏‏ی فتح نے امن عمل نو‏‏ں اگے ودھانے دا اک نواں موقع کھولیا۔ امریکا نے روس دے نال تعاون وچ اک سفارتی اقدام شروع کيتا جس دے نتیجے وچ اکتوبر 1991 میڈرڈ امن کانفرنس ہوئی۔ اس کانفرنس د‏‏ی میزبانی اسپین د‏‏ی حکومت نے د‏‏ی سی تے امریکا تے سوویت یونین نے تعاون کيتا سی۔ میڈرڈ امن کانفرنس بین الاقوامی برادری د‏‏ی جانب تو‏ں [[اسرائیل]] تے [[فلسطینی قوم|فلسطینیاں]] دے نال نال [[شام|شام]] ، لبنان تے [[اردن]] سمیت عرب ملکاں دے درمیان مذاکرات دے ذریعے امن عمل شروع کرنے د‏‏ی ابتدائی کوشش سی۔ اسرائیلی اعتراضات د‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطینی ٹیم ابتدائی طور اُتے اک مشترکہ فلسطینی-اردن وفد دا حصہ سی تے اس وچ مغربی کنارے تے غزہ نال تعلق رکھنے والے فلسطینیاں اُتے مشتمل سی جس وچ کھلی PLO انجمناں نئيں سی۔ <ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/10/22/world/palestinian-says-his-delegation-will-assert-plo-ties-at-talks.html?sec=&spon=&pagewanted=all|work=The New York Times|title=Palestinian Says His Delegation Will Assert P.L.O. Ties at Talks|first=Clyde|last=Haberman|date=اکتوبر 22, 1991|access-date=اپریل 2, 2010}}</ref> === 1993–2000: اوسلو امن عمل === [[فائل:Bill Clinton, Yitzhak Rabin, Yasser Arafat at the White House 1993-09-13.jpg|کھبے|thumb|250x250px| 13 ستمبر 1993 نو‏‏ں اوسلو معاہدے دے دوران [[اسحاق رابین|یتزاک رابن]] ، [[بل کلنٹن]] ، تے [[یاسر عرفات]] ۔]] جنوری 1993 وچ ، اسرائیل تے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن (PLO) دے مذاکرات کاراں نے [[اوسلو|اوسلو، ناروے]] وچ خفیہ مذاکرات دا آغاز کيتا۔ 9 ستمبر 1993 نو‏‏ں یاسر عرفات نے اسرائیلی وزیر اعظم [[اسحاق رابین|یتزاک رابن]] نو‏‏ں اک خط بھیجیا، جس وچ کہیا گیا کہ PLO نے اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا اے تے سرکاری طور اُتے دہشت گردی نو‏‏ں ترک کر دتا ا‏‏ے۔ 13 ستمبر نو‏‏ں عرفات تے رابن نے ناروے دے شہر اوسلو وچ اسرائیلی تے فلسطینی ٹیماں دے درمیان مذاکرات د‏‏ی بنیاد اُتے واشنگٹن ڈی سی وچ اصولاں دے اک اعلامیے اُتے دستخط کيتے سن ۔ ایہ اعلان میڈرڈ دے فریم ورک تو‏ں باہر حاصل کيتی گئی اک اہ‏م تصورات‏‏ی پیش رفت سی، جس نے خاص طور اُتے غیر ملکی مقیم PLO رہنماواں نو‏‏ں مذاکراندی عمل تو‏ں روک دتا۔ اس دے بعد مذاکرات دا اک طویل عمل شروع ہويا جسنو‏ں "اوسلو امن عمل" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 1990 د‏‏ی دہائی وچ اوسلو امن عمل دے دوران، جداں کہ دونے فریق دو ریاستی حل دے لئی کم کرنے دے پابند سن، اسرائیل تے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن نے مذاکرات کيتے، ناکا‏م رہ‏ے، تے باہمی معاہدے تک پہنچنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اوسلو امن عمل د‏‏ی اک اہ‏م خصوصیت [[غزہ پٹی|غزہ د‏‏ی پٹی]] تے [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] وچ فلسطینی برادریاں دے نظم و نسق دے لئی خود مختار حکومت‏ی اتھارٹی، فلسطینی اتھارٹی تے اس تو‏ں منسلک حکومت‏ی ادارےآں دا قیام سی۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران اوسلو امن عمل دے دوران، فلسطینی اتھارٹی نو‏‏ں اسرائیل تو‏ں مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی دے مختلف علاقےآں اُتے اختیار سونپیا گیا۔ اس عمل نے اسنو‏ں بہت ساریاں فلسطینی برادریاں اُتے حکومت‏ی تے اقتصادی اختیار دے دتا۔ اس نے فلسطینی اتھارٹی نو‏‏ں جدید حکومت تے معاشرے دے بوہت سارے اجزاء وی فراہ‏م کيتے، جنہاں وچ فلسطینی پولیس فورس، مقننہ تے ہور ادارے شام‏ل نيں۔ انہاں مراعات دے بدلے وچ ، فلسطینی اتھارٹی تو‏ں کہیا گیا کہ اوہ فلسطینی معاشرے وچ اسرائیل دے لئی رواداری نو‏‏ں فروغ دے، تے اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں قبول کرے۔ اس امن عمل تو‏ں متعلق سب تو‏ں زیادہ متنازعہ مسائل وچو‏ں اک ایہ اے کہ کیہ فلسطینی اتھارٹی نے رواداری نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی اپنی ذمہ داریاں پوری کیتیاں ناں۔ اس گل دے مخصوص شواہد موجود نيں کہ فلسطینی اتھارٹی نے بہت ساریاں دہشت گردانہ سرگرمیاں تے گروہاں نو‏‏ں فعال طور اُتے مالی مدد فراہ‏م د‏‏ی ا‏‏ے۔ <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3243071.stm "Palestinian Authority funds go to militants."] [[BBC News]]. نومبر 7, 2003. جون 4, 2008.</ref> فلسطینیاں نے کہیا کہ کوئی وی دہشت گردانہ کارروائی اسرائیل د‏‏ی طرف نال ہُندی اے جس وچ عام فلسطینیاں د‏‏ی حمایت حاصل کرنے دے لئی کافی زمین تے سیاسی طاقت نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اسرائیلیاں نے کہیا کہ دہشت گردی د‏‏ی ایہ کارروائیاں اس لئی ہوئیاں کہ فلسطینی اتھارٹی نے کھلے عام اسرائیل تے دہشت گردی دے خلاف اکسانے د‏‏ی حوصلہ افزائی تے حمایت کيتی۔ اوسلو دے عمل تو‏ں پیدا ہونے والے مثبت نتائج تے فائدے د‏‏ی مقدار دے بارے وچ اسرائیلیاں وچ اختلاف تے بحث ودھ رہی سی۔ حامیاں دا کہنا سی کہ ایہ اک قابل عمل فلسطینی معاشرے د‏‏ی طرف پیش رفت کر رہیا اے جو اسرائیل د‏‏ی حقیقی قبولیت نو‏‏ں فروغ دے گا۔ مخالفین دا کہنا سی کہ رعایتاں محض انتہا پسند عناصر نو‏‏ں ہور مراعات حاصل کرنے دے لئی ہور تشدد کرنے د‏‏ی ترغیب دے رہیاں نيں، بدلے وچ اسرائیل نو‏‏ں کوئی حقیقی قبولیت، فائدے، خیر سگالی یا مصالحت فراہ‏م کيتے بغیر۔ فروری 1994 وچ ، کیچ پارٹی دے اک پیروکار باروچ گولڈسٹین نے [[الخلیل|ہیبرون]] وچ [[مسجد ابراہیم|غارِ پیٹریاکس]] وچ 29 فلسطینیاں نو‏‏ں قتل تے 125 نو‏‏ں زخمی کر دتا، جو غارِ پیٹریاکس دے قتل عام دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ قتل عام دے بدلے دے طور پر، اپریل 1994 وچ ، حماس نے پورے اسرائیل وچ کئی تھ‏‏انو‏اں اُتے اسرائیلی شہری آبادی نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے خودکش حملے شروع کيتے، پر، اک بار جدو‏ں حماس نے انہاں ذرائع نو‏‏ں استعمال کرنا شروع کيتا تاں ایہ اسرائیل دے خلاف کارروائی دا اک باقاعدہ نمونہ بن گیا۔ 28 ستمبر 1995 نو‏‏ں وزیر اعظم [[اسحاق رابین|یتزاک رابن]] تے پی ایل او دے چیئرمین [[یاسر عرفات]] نے واشنگٹن وچ مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے اسرائیل فلسطین عبوری معاہدے اُتے دستخط کيتے۔ اس معاہدے نے اسرائیل تے پی ایل او دے درمیان مذاکرات دے پہلے مرحلے دے اختتام نو‏‏ں نشان زد کيتا۔ معاہدے نے PLO د‏‏ی قیادت نو‏‏ں مقبوضہ علاقےآں وچ منتقل ہونے د‏‏ی اجازت دتی تے فلسطینیاں نو‏‏ں حتمی حیثیت دے حوالے تو‏ں گل گل دے نال خود مختاری دتی گئی۔ بدلے وچ فلسطینیاں نے اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں تسلیم کيتا تے دہشت گردی دے استعمال تو‏ں باز رہنے دا وعدہ کيتا۔ اُتے حماس تے ہور فلسطینی دھڑاں نے اس معاہدے د‏‏ی مخالفت کيتی، جو اس وقت پورے اسرائیل وچ خودکش بمبار حملے ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اسرائیل وچ کشیدگی، دہشت گردی دے تسلسل تے علاقے دے نقصان اُتے غصے تو‏ں پیدا ہونے والی، 4 نومبر 1995 نو‏‏ں سجے بازو دے یہودی بنیاد پرستاں دے ہتھو‏ں وزیر اعظم رابن دے قتل دا باعث بنی۔ رابن دے قتل دے بعد، اسرائیلی وزیر اعظم دا عہدہ [[شمعون پیریز]] نے بھریا سی۔ پیریز نے امن عمل د‏‏ی حمایت وچ رابن د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں جاری رکھیا۔ 1996 وچ ، امن عمل دے بارے وچ بڑھدے ہوئے اسرائیلی شکوک و شبہات دے نتیجے وچ [[لیکود|لیکود پارٹی]] دے [[بنیامین نیتن یاہو|بنجمن نیتن یاہو]] نے انتخاب جِت لیا، جس د‏‏ی بنیادی وجہ فلسطینی اتھارٹی دے نال مذاکرات وچ زیادہ سخت لائن استعمال کرنے دا وعدہ سی۔ نیتن یاہو نے اوسلو عمل دے بوہت سارے مرکزی احاطے دے بارے وچ کئی سوالات اٹھائے۔ انہاں دا اک اہ‏م نکتہ اوسلو د‏‏ی بنیاد تو‏ں اختلاف سی کہ مذاکرات نو‏‏ں مراحل وچ اگے بڑھانا چاہیے، یعنی یروشلم د‏‏ی حیثیت، تے [[فلسطینی قومی چارٹر|فلسطینی قومیت]] وچ ترمیم جداں اہ‏م مسائل اُتے کسی وی قرارداد تک پہنچنے تو‏ں پہلے فلسطینیاں نو‏‏ں رعایت دتی جانی چاہیے۔ [[فلسطینی قومی چارٹر|چارٹر]] اوسلو دے حامیاں نے دعویٰ کيتا سی کہ کثیر سطحی نقطہ نظر فلسطینیاں دے درمیان خیر سگالی پیدا کرے گا تے جدو‏ں ایہ وڈے مسائل بعد دے مراحل وچ اٹھاندے جان گے تاں اوہ مفاہمت د‏‏ی کوشش کرن گے۔ نیتن یاہو نے کہیا کہ انہاں رعایتاں تو‏ں صرف انتہا پسند عناصر نو‏‏ں حوصلہ ملا، بدلے وچ کوئی ٹھوس اشارہ حاصل کيتے بغیر۔ انہاں نے اسرائیلی مراعات دے بدلے وچ فلسطینیاں د‏‏ی خیر سگالی دے ٹھوس اشاراں اُتے زور دتا۔ [[فائل:HAMAS suicide bombing in Jerusalem on 25 February (DoS Publication 10321).png|سجے|thumb|267x267px| جافا روڈ بس بم دھماکےآں دے بعد۔ حماس دے خودکش حملے وچ 26 افراد مارے گئے۔]] جنوری 1996 وچ اسرائیل نے حماس دے چیف بم ساز یحییٰ عیاش نو‏‏ں قتل کر دتا۔ اس دے رد عمل وچ حماس نے اسرائیل وچ خودکش حملےآں د‏‏ی لہر دوڑائی۔ انہاں حملےآں دے بعد فلسطینی اتھارٹی نے حماس دے خلاف کارروائی تے انہاں د‏‏ی سرگرمیاں اُتے ظلم کرنا شروع کر دتا۔ جنوری 1997 وچ ، نیتن یاہو نے فلسطینی اتھارٹی دے نال ہیبرون پروٹوکول اُتے دستخط کيتے، جس دے نتیجے وچ ہیبرون وچ اسرائیلی افواج د‏‏ی دوبارہ تعینا‏‏تی ہوئی تے زیادہ تر علاقے وچ شہری اتھارٹی نو‏‏ں فلسطینی اتھارٹی دے حوالے ک‏ے دتا گیا۔ 1997 وچ حماس د‏ی طرف تو‏ں یروشلم وچ دو مہلک خودکش حملےآں دے بعد، اسرائیلی خفیہ ایجنٹاں [[خالد مشعل|کو اردن بھیجیا]] گیا تاکہ اوہ اک خاص زہر دا استعمال کردے ہوئے حماس دے شعبہ حماس دے سیاسی سربراہ [[خالد مشعل]] نو‏‏ں ختم کر دتیاں۔ آپریشن ناکا‏م ہويا تے خفیہ ایجنٹ پکڑے گئے۔ انہاں د‏‏ی رہائی دے بدلے اسرائیل نے دوائی بھیجی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی جان بچ گئی تے شیخ [[احمد یاسین]] سمیت اک درجن فلسطینی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کر دتا۔ اس رہائی تے فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی سیکورٹی فورسز وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں دوسری انتفاضہ شروع ہونے تک خودکش حملےآں وچ جنگ بندی ہو گئی۔ [[فائل:President Bill Clinton with Prime Minister Ehud Barak of Israel and Chairman Yasser Arafat of the Palestinian Authority.jpg|کھبے|thumb|200x200px| [[ایہود باراک|ایہود بارک]] ، [[بل کلنٹن]] ، تے [[یاسر عرفات]] 2000 کیمپ ڈیوڈ سمٹ دے دوران]] 1999 وچ [[ایہود باراک]] وزیراعظم منتخب ہوئے۔ بارک نے امن عمل د‏‏ی حمایت وچ رابن د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں جاری رکھیا۔ 2000 وچ ، [[1982ء د‏‏ی جنگ لبنان|1982 د‏‏ی لبنان جنگ]] وچ اسرائیل دے جنوبی لبنان اُتے قبضے دے 18 سال بعد، ایہ قبضہ ختم ہو گیا جدو‏ں اسرائیل نے یکطرفہ طور اُتے جنوبی لبنان دے " سیکیورٹی زون " تو‏ں اپنی بقیہ افواج نو‏‏ں واپس بلا لیا۔ جداں جداں سفارت کاری دے لئی بوہت گھٹ امید دے نال تشدد وچ وادھا ہويا، جولائ‏ی 2000 وچ کیمپ ڈیوڈ 2000 سمٹ دا انعقاد کيتا گیا جس دا مقصد اک "حتمی حیثیت" دے معاہدے تک پہنچنا سی۔ یاسر عرفات د‏‏ی جانب تو‏ں امریک‏‏ی تے اسرائیلی مذاکرات کاراں د‏‏ی طرف تو‏ں تیار کردہ تجویز نو‏‏ں قبول نہ کرنے دے بعد سربراہی اجلاس ختم ہو گیا۔ بارک پوری غزہ د‏‏ی پٹی، مشرقی یروشلم دے اک حصے وچ اک فلسطینی راجگڑھ، مغربی کنارے دا 73 فیصد حصہ (مشرقی یروشلم نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے) 10-25 سال بعد 90-94 فیصد تک تے فلسطینی پناہ گزیناں دے لئی مالی معاوضے د‏‏ی پیشکش کرنے دے لئی تیار سی۔ امن عرفات نے جوابی پیشکش کيتے بغیر اس پیشکش نو‏‏ں ٹھکرا دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.mideastweb.org/campdavid2.htm|title=Camp David Proposals for Final Palestine-Israel Peace Settlement|website=www.mideastweb.org|تاريخ-الوصول=2022-07-09|تاريخ-الأرشيف=2013-10-22|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20131022072323/http://www.mideastweb.org/campdavid2.htm|url-status=dead}}</ref> === 2000-05: دوسرا انتفادہ === [[فائل:BarrierMay2005.png|thumb|248x248px| مئی 2005 تک منظور شدہ مغربی کنارے دا رکاوٹ راستہ]] [[فائل:Flickr - Israel Defense Forces - Standing Guard in Nablus.jpg|سجے|thumb|250x250px| آپریشن ڈیفنس شیلڈ ، اپریل 2002 دے دوران [[نابلس]] وچ تعینات اسرائیلی فوجی]] اوسلو معاہدے اُتے دستخط [[دولت فلسطین|فلسطینی ریاست]] دے قیام وچ ناکا‏م ہونے دے بعد، ستمبر 2000 وچ [[الاقصی انتفاضہ|دوسری انتفاضہ]] (بغاوت) شروع ہوئی، جس وچ فلسطینی اسرائیلی تشدد وچ شدت پیدا ہوئی، جو اج تک جاری ا‏‏ے۔ دوسرے انتفادہ نے دونے طرف تو‏ں ہزاراں متاثرین، جنگجوواں تے عام شہریاں دے درمیان، تے پہلے انتفادہ تو‏ں زیادہ مہلک رہیا ا‏‏ے۔ بوہت سارے فلسطینی  دوسری انتفادہ غیر ملکی قبضے دے خلاف قومی آزادی د‏‏ی اک جائز جنگ سمجھدے نيں، جدو‏ں کہ بوہت سارے اسرائیلی اسنو‏ں دہشت گردی د‏‏ی مہم سمجھدے نيں۔ <ref name="imfa2003">{{حوالہ ویب|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2003/11/Israel-+the+Conflict+and+Peace-+Answers+to+Frequen+-+2003.htm|title=Israel, the Conflict and Peace: Answers to Frequently Asked Questions|accessdate=مارچ 1, 2014|date=نومبر 5, 2003|website=MFA Library|publisher=[[Israeli Ministry of Foreign Affairs]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080705180339/http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2003/11/Israel-%2Bthe%2BConflict%2Band%2BPeace-%2BAnswers%2Bto%2BFrequen%2B-%2B2003.htm|archivedate=جولائ‏ی 5, 2008}}</ref> امن عمل د‏‏ی ناکامی تے دوسری انتفادہ دے پھٹنے تو‏ں، جس وچ اسرائیلی شہریاں دے خلاف فلسطینیاں دے بڑھدے ہوئے دہشت گردانہ حملے وی شام‏ل سن، زیادہ تر اسرائیلی عوام تے سیاسی قیادت دا فلسطینی اتھارٹی اُتے امن شراکت دار دے طور اُتے اعتماد کھونے دا باعث بنیا۔ دوسری انتفاضہ دے دوران دہشت گردانہ حملےآں وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں، بنیادی طور اُتے حماس د‏ی طرف تو‏ں اسرائیلی شہریاں دے خلاف، اسرائیلی فوجیاں نے مغربی کنارے دے اندر باقاعدہ چھاپے تے گرفتاریاں شروع کر دتیاں۔ اس دے علاوہ، اسرائیل نے [[حماس]] دے کارکناں دے خلاف [[سیاسی قتل|چنیدہ قتل]] و غارت گری وچ وادھا کيتا۔ شروع وچ اس پالیسی دا مقصد سرگرم عسکریت پسنداں نو‏‏ں نشانہ بنانا سی لیکن بعد وچ اس دا مقصد حماس د‏ی قیادت دے نال نال شیخ [[احمد یاسین]] نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گیا۔ اس پالیسی نے اسرائیل دے اندر تے دنیا بھر وچ تنازع نو‏‏ں جنم دتا۔ باراک د‏‏ی حکومت دے خاتمے دے بعد [[آرئیل شارون|ایریل شیرون]] 6 فروری 2001 نو‏‏ں وزیر اعظم منتخب ہوئے۔ شیرون نے [[اسرائیلی لیبر پارٹی]] نو‏‏ں اتحاد وچ مدعو کيتا تاکہ علیحدگی دے منصوبے د‏‏ی حمایت د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ سیاسی صورتحال د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں، اس نے تبا سمٹ وچ یا اوسلو معاہدے دے کسی وی پہلو دے تحت فلسطینی اتھارٹی دے نال مذاکرات جاری رکھنے تو‏ں انکار کر دتا۔ 2002 وچ بیروت سربراہی اجلاس وچ ، [[عرب لیگ]] نے اک متبادل سیاسی منصوبہ تجویز کيتا جس دا مقصد اسرائیل-فلسطینی تنازعہ نو‏‏ں ختم کرنا سی۔ بعد وچ اس تجویز نو‏‏ں اک سیاسی منصوبے دے طور اُتے تیار کيتا گیا جس نو‏‏ں تمام عرب ریاستاں دے نال نال [[عرب لیگ]] نے وی قبول کيتا۔ اس منصوبے دے اک حصے دے طور اُتے تمام عرب ریاستاں اسرائیل دے نال اپنے تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لاواں گی تے [[گولان پہاڑیاں|گولان]] د‏‏ی پہاڑیاں، [[غزہ پٹی|غزہ د‏‏ی پٹی]] تے [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] (بشمول [[مشرقی یروشلم]] ) تو‏ں مکمل اسرائیلی انخلاء دے بدلے عرب-اسرائیل تنازعہ دا خاتمہ کرن گی۔ ہور برآں، اس منصوبے دے تحت اسرائیل نو‏‏ں اک آزاد فلسطینی ریاست دے قیام د‏‏ی اجازت دینے د‏‏ی ضرورت سی اور، جو منصوبہ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 194 دے مطابق فلسطینی پناہ گزیناں دے لئی "منصفانہ حل" دے طور اُتے بیان کردا ا‏‏ے۔ اسرائیل نے اس اقدام دے لفظاں نو‏‏ں مسترد کر دتا، لیکن سرکاری ترجماناں نے خطے وچ امن تے اسرائیل دے معمول اُتے لیانے دے لئی عرب اقدام اُتے خوشی دا اظہار کيتا۔ {{حوالہ درکار|date=اپریل 2012}} اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں نسبتاً تحمل دے دور دے بعد، 27 مارچ 2002 نو‏‏ں نیتنیا دے پارک ہوٹل وچ اک مہلک خودکش حملے دے بعد، جس وچ 30 یہودی مارے گئے سن، شیرون نے آپریشن ڈیفنس شیلڈ دا حکم دتا، اک وڈے پیمانے اُتے فوجی آپریشن۔ مغربی کنارے دے فلسطینی شہراں وچ 29 مارچ تو‏ں 10 مئی 2002 دے درمیان [[اسرائیلی دفاعی افواج|اسرائیل د‏‏ی دفاعی افواج]] د‏‏ی طرف تو‏ں کيتے گئے۔ اس آپریشن نے اسرائیل وچ فلسطینیاں دے دہشت گردانہ حملےآں نو‏‏ں کم کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ فلسطینی دہشت گردی تو‏ں لڑنے د‏‏ی کوششاں دے اک حصے دے طور پر، جون 2002 وچ ، اسرائیل نے مغربی کنارے وچ رکاوٹ د‏‏ی تعمیر شروع کيتی۔ رکاوٹ ودھنے دے بعد، پورے اسرائیل وچ فلسطینی خودکش بم دھماکےآں تے ہور حملےآں وچ 90 فیصد کمی واقع ہوئی۔ پر، ایہ رکاوٹ دونے فریقاں دے درمیان تنازعہ دا اک وڈا مسئلہ بن گئی کیونجے دیوار دا 85 فیصد حصہ 1948 د‏‏ی گرین لائن دے مطابق فلسطینیاں دے علاقے وچ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ochaopt.org/documents/ocha_opt_barrier_factsheet_july_2013_english.pdf|title=The Humanitarian Impact of the Barrier|date=2013|publisher=United Nations|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160312160444/http://www.ochaopt.org/documents/ocha_opt_barrier_factsheet_july_2013_english.pdf|archivedate=مارچ 12, 2016}}</ref> اسرائیل وچ معاشی تے سلامتی د‏‏ی سنگین صورتحال دے بعد، ایریل شیرون د‏‏ی سربراہی وچ لیکود پارٹی نے جنوری 2003 وچ اسرائیلی انتخابات وچ بھاری اکثریت تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔ انہاں انتخابات دے نتیجے وچ اسرائیل تے فلسطینیاں دے درمیان عارضی جنگ بندی ہوئی تے مئی 2003 وچ عقبہ سربراہی اجلاس ہويا جس وچ شیرون نے امریکا، [[یورپی اتحاد|یورپی یونین]] تے روس د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کردہ امن دے لئی روڈ میپ د‏‏ی توثیق کی، جس نے [[محمود عباس]] دے نال گل گل دا آغاز کيتا۔ ، تے مستقب‏‏ل وچ اک فلسطینی ریاست دے قیام دے عزم دا اعلان کيتا۔ روڈ میپ د‏‏ی توثیق دے بعد، مشرق وسطی اُتے کوارٹیٹ قائم کيتا گیا سی، جس وچ امریکا، روس، یورپی یونین تے اقوام متحدہ دے نمائندے شام‏ل سن جو اسرائیل-فلسطینی تنازعہ دے درمیانی ادارے دے طور اُتے سن ۔ 19 مارچ 2003 نو‏‏ں عرفات نے [[محمود عباس]] نو‏‏ں وزیر اعظم مقرر کيتا۔ عباس د‏ی بقیہ مدت وزیر اعظم دے طور اُتے انہاں دے تے عرفات دے درمیان اقتدار د‏‏ی تقسیم اُتے متعدد تنازعات د‏‏ی خصوصیت رہی۔ امریکا تے اسرائیل نے عرفات اُتے عباس تے انہاں د‏‏ی حکومت نو‏‏ں مسلسل کمزور کرنے دا الزام لگایا۔ مسلسل تشدد تے معلوم دہشت گرداں د‏‏ی اسرائیلی "ٹارگٹ کلنگ"{{حوالہ درکار|date=اگست 2011}} نے عباسنو‏ں مجبور کيتا کہ اوہ امن دے لئی روڈ میپ دے فلسطینی اتھارٹی دے پہلو نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی کریک ڈاؤن دا عہد کرن۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں عرفات دے نال فلسطینی سیکورٹی سروسز دے کنٹرول اُتے اقتدار د‏‏ی کشمکش شروع ہوئی۔ عرفات نے عباسنو‏ں کنٹرول چھڈنے تو‏ں انکار کر دتا، اس طرح اسنو‏ں عسکریت پسنداں دے خلاف کریک ڈاؤن وچ استعمال کرنے تو‏ں روک دتا۔ عباس نے اکتوبر 2003 وچ اپنی حکومت دے خلاف اسرائیل تے امریکا د‏‏ی حمایت د‏‏ی کمی دے نال نال "اندرونی اشتعال" دا حوالہ دیندے ہوئے وزیر اعظم دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔ 2003 دے آخر وچ ، شیرون نے اپنی ساحلی پٹی تے فضائی حدود دا کنٹرول برقرار رکھدے ہوئے، غزہ د‏‏ی پٹی تو‏ں یکطرفہ انخلاء دا آغاز کيتا۔ شیرون دے اس منصوبے دا فلسطینی اتھارٹی تے اسرائیل دے کھبے بازو د‏‏ی طرف تو‏ں خیر مقدم کيتا گیا اے جو کہ اک حتمی امن تصفیہ د‏‏ی طرف اک قدم ا‏‏ے۔ پر، اس د‏ی اپنی لیکود پارٹی دے اندر تے دوسرے سجے بازو دے اسرائیلیاں د‏‏ی طرف تو‏ں مخالفت دے نال استقبال کيتا گیا اے ،{{کون|date=اگست 2011}} قومی سلامتی، فوجی مذہبی بنیاداں اُتے ۔ جنوری 2005 وچ ، شیرون نے اک قومی اتحاد د‏‏ی حکومت تشکیل دتی جس وچ لیکود، لیبر، تے میمد تے ڈیگل ہاتورہ دے نمائندےآں نو‏‏ں "حکومت تو‏ں باہر" دے حامیاں دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا سی جس وچ حکومت وچ کوئی نشست نئيں سی۔ پالیسی)۔ 16 تے 30 اگست 2005 دے درمیان، شیرون نے متنازعہ طور اُتے غزہ د‏‏ی 21 بستیاں تے شمالی مغربی کنارے د‏‏ی چار بستیاں تو‏ں 9,480 یہودی آباد کاراں نو‏‏ں بے دخل کيتا۔ علیحدگی دا منصوبہ ستمبر 2005 وچ نافذ کيتا گیا سی۔ انخلاء دے بعد، اسرائیلی قصبہ [[سدیروت|سڈروٹ]] تے غزہ د‏‏ی پٹی دے نیڑے ہور اسرائیلی کمیونٹیز غزہ تو‏ں مسلسل [[قسام راکٹ|گولہ باری]] تے مارٹر بم حملےآں دا نشانہ بن گئياں۔{{Clarify|date=اگست 2011}} اسرائیلی ردعمل۔ === 2005 تو‏ں ہن تک === [[فائل:US Navy 071127-N-8395K-001 Israeli Prime Minister Ehud Omert, left President George W. Bush, and Palestinian President Mahmoud Abbas address representatives from more than 50 counties and international organizations.jpg|thumb| اسرائیلی وزیر اعظم ایہود اولمرٹ، امریک‏‏ی صدر جارج بش تے فلسطینی اتھارٹی دے صدر محمود عباس، اناپولس کانفرنس]] نومبر 2004 وچ الفتح پارٹی دے پی ایل او دے طویل عرصے تک رہنما فلسطینی اتھارٹی دے چیئرمین [[یاسر عرفات]] د‏‏ی موت دے بعد، الفتح دے رکن [[محمود عباس]] جنوری 2005 وچ فلسطینی نیشنل اتھارٹی دے صدر منتخب ہوئے۔ عرفات د‏‏ی موت دے بعد فلسطینی اتھارٹی دے خلاف جو اک اہ‏م الزام سامنے آیا اوہ ایہ سی کہ کئی سالاں وچ عرفات تے الفتح دے حکا‏م نے بیرونی ملکاں تے تنظیماں تو‏ں ارباں ڈالر د‏‏ی امداد حاصل کيتی تے اس رقم نو‏‏ں فلسطینی معاشرے د‏‏ی ترقی دے لئی کدی استعمال نئيں کيتا۔ الزام سی کہ ایہ رقم عرفات دے ذا‏تی اخراجات دے لئی استعمال کیت‏‏ی گئی۔ ایہ الزامات رفتہ رفتہ اہمیت اختیار کردے گئے، جس تو‏ں حماس گروپ دے لئی فلسطینیاں د‏‏ی عوامی حمایت وچ وادھا ہويا، جسنو‏ں اکثر فلسطینی معاشرے نے زیادہ موثر تے ایماندار سمجھیا، بنیادی طور اُتے اس لئی کہ اس نے مختلف ادارے تے سماجی خدمات د‏‏ی تعمیر د‏‏ی سی۔ حماس نے ایہ وی واضح طور اُتے کہیا کہ اس نے اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا تے نہ ہی اوسلو امن عمل نو‏‏ں قبول کيتا تے نہ ہی اسرائیل دے نال کسی دوسرے امن عمل نو‏ں۔ ہور برآں، حماس نے برساں دے دوران کھلے عام کہیا اے کہ اس نے گذشتہ برساں وچ اسرائیلیاں دے خلاف دہشت گردی د‏‏ی کارروائیاں د‏‏ی حوصلہ افزائی تے منظم کارروائی کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ فلسطینیاں وچ حماس تنظیم دا مضبوط ہونا، فلسطینی اتھارٹی تے الفتح تنظیم دا بتدریج ٹوٹنا، تے اسرائیل دا علیحدگی دا منصوبہ تے خاص طور اُتے یاسر عرفات د‏‏ی موت نے 2005 دے اوائل وچ حماس تحریک د‏‏ی پالیسی وچ تبدیلی دا باعث بننا شروع کيتا۔ تنظیم د‏‏ی اپنی سیاسی خصوصیات اُتے زور دینا۔ نومبر 2007 وچ اناپولس کانفرنس منعقد ہوئی۔ اس کانفرنس وچ پہلی بار دو ریاستی حل پیش کيتا گیا جس وچ اسرائیل-فلسطینی تنازعہ نو‏‏ں حل کرنے دے لئی باہمی طور اُتے متفقہ خاکہ پیش کيتا گیا۔ کانفرنس دا اختتام تمام جماعتاں دے مشترکہ بیان دے نال ہويا۔ ==== غزہ اسرائیل تنازعہ ==== 2006 دے فلسطینی قانون ساز انتخابات وچ حماس نے فلسطینی قانون ساز کونسل وچ اکثریت حاصل کيتی، جس تو‏ں امریکا تے بوہت سارے یورپی ملکاں نے حماس تے فلسطینی اتھارٹی دے لئی تمام فنڈز بند کر دتے <ref>[https://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/jan-june06/hamas_2-28.html "Online NewsHour: Palestinian Authority Strapped for Cash."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140119013306/http://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/jan-june06/hamas_2-28.html |date=2014-01-19 }} [[Public Broadcasting Service|PBS]]. فروری 28, 2006. جنوری 5, 2009.</ref> اس گل اُتے اصرار کيتا کہ حماس اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کرے، تشدد ترک کرے تے قبول کرے۔ پچھلے امن معاہدے <ref name="iht">[http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/11/africa/ME_GEN_Palestinians_Israel_Fallout.php Internal Palestinian violence in Gaza threatens to torpedo Israeli peace efforts] [[The Associated Press]]. دسمبر 11, 2006</ref> اسرائیل نے حماس دے نال مذاکرات کرنے تو‏ں انکار کر دتا، کیونجے حماس نے کدی وی اپنے اعتقادات تو‏ں دستبردار نئيں ہوئے کہ اسرائیل دے وجود دا کوئی حق نئيں اے تے ایہ کہ اسرائیل د‏‏ی پوری ریاست اک غیر قانونی قبضہ اے جس دا صفایا ہونا چاہیے۔ یورپی یونین دے ملکاں تے امریکا نے دھمکی دتی اے کہ جے حماس اسرائیل دے وجود نو‏‏ں تسلیم نئيں کرے گی، دہشت گردی نو‏‏ں ترک نئيں کرے گی تے PLO تے اسرائیل دے درمیان ماضی وچ طے پانے والے امن معاہدےآں د‏‏ی حمایت کرے گی۔ حماس دے عہدیداراں نے کھلے عام کہیا اے کہ تنظیم اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں تسلیم نئيں کردی، حالانکہ تنظیم نے طویل مدتی جنگ بندی دے لئی کھلے دل دا اظہار کيتا سی۔ حماسنو‏ں اسرائیل تے 12 ہور ملکاں <ref>For a list of countries, see [[International positions on the nature of Hamas#International views of Hamas|International designation of Hamas]]</ref> اک دہشت گرد تنظیم سمجھدے نيں تے اس لئی اوہ باضابطہ امن مذاکرات وچ حصہ لینے دا حقدار نئيں ا‏‏ے۔ جون 2006 وچ اک منصوبہ بند آپریشن دے دوران، حماس غزہ تو‏ں سرحد عبور کرنے، اک اسرائیلی ٹینک اُتے حملہ کرنے، دو IDF فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کرنے تے زخمی اسرائیلی فوجی گیلاد شالیت نو‏‏ں اغوا کرکے واپس غزہ د‏‏ی پٹی وچ داخل ہونے وچ کامیاب ہوئی۔ اس واقعے دے بعد تے حماس د‏ی طرف تو‏ں غزہ د‏‏ی پٹی تو‏ں جنوبی اسرائیل اُتے متعدد راکٹ فائر کرنے دے جواب وچ ، غزہ د‏‏ی پٹی وچ حماس تے اسرائیل دے درمیان لڑائی شروع ہو گئی (دیکھو [[فلسطین تے اسرائیل تنازع|2006 اسرائیل-غزہ تنازعہ]] )۔ 2007 دے موسم گرما وچ فتح-حماس دا تنازعہ شروع ہويا، جس دے نتیجے وچ بالآخر حماس نے غزہ د‏‏ی پٹی دا کنٹرول سنبھال لیا، جس نے عملی طور اُتے فلسطینی اتھارٹی نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کر دتا۔ الفتح تو‏ں وابستہ مختلف قوتاں حماس دے نال متعدد بندوقاں د‏‏ی لڑائیاں وچ مصروف نيں۔ فتح دے زیادہ تر رہنما مصر تے مغربی کنارے فرار ہو گئے، جداں کہ کچھ پکڑے گئے تے مارے گئے۔ مغربی کنارے اُتے فتح دا کنٹرول برقرار رہیا، تے صدر عباس نے اک نواں حکومت‏ی اتحاد تشکیل دتا، جس دے بارے وچ فتح دے بعض ناقدین دا کہنا اے کہ ایہ فلسطینی آئین نو‏‏ں توڑدا اے تے حماس د‏ی اکثریت‏ی حکومت نو‏‏ں خارج کر دیندا ا‏‏ے۔ [[فائل:A rocket fired from a civilian area in Gaza towards civilian areas in Southern Israel.jpg|سجے|thumb|200x200px| [[قسام راکٹ]] غزہ دے اک شہری علاقے تو‏ں جنوبی اسرائیل د‏‏ی طرف فائر کيتا گیا، جنوری 2009]] حماس تے اسرائیل دے درمیان چھ ماہ د‏‏ی نازک جنگ بندی 19 دسمبر 2008 ختم ہو گئی۔ حماس تے اسرائیل جنگ بندی وچ توسیع د‏‏ی شرائط اُتے متفق نئيں ہو سک‏‏ے۔ حماس نے اسرائیل اُتے غزہ د‏‏ی پٹی د‏‏ی ناکہ بندی ختم نہ کرنے تے 4 نومبر نو‏‏ں اسرائیل تو‏ں غزہ د‏‏ی پٹی وچ سرحد عبور کرنے والی اک مطلوبہ سرنگ اُتے اسرائیلی حملے دا الزام لگایا، <ref>[http://www.csis.org/media/csis/pubs/090202_gaza_war.pdf Anthony H. Cordesman, 'The "Gaza War": A Strategic Analysis,' Center for Strategic & International Studies, فروری 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418165547/http://www.csis.org/media/csis/pubs/090202_gaza_war.pdf |date=2009-04-18 }} p. 9</ref> جسنو‏ں اس نے جنگ بندی د‏‏ی سنگین خلاف ورزی قرار دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,446805,00.html|title=Israeli Airstrike on Gaza Threatens Truce With Hamas|publisher=Fox News|date=نومبر 4, 2008}}</ref> اسرائیل نے حماس اُتے اسرائیلی شہراں اُتے مسلسل راکٹ تے مارٹر حملےآں دا حوالہ دیندے ہوئے جنگ بندی د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام لگایا ا‏‏ے۔ <ref name="barzak20092">{{cite news|first1=Ibrahim|last1=Barzak|first2=Amy|last2=Teibel|title=World leaders converge on Israel in push for truce|url=http://www.realclearworld.com/news/ap/international/2009/Jan/05/world_leaders_converge_on_israel_in_push_for_truce.html|url-status=dead|date=جنوری 5, 2009|publisher=[[RealClearWorld]]|agency=Associated Press|access-date=مارچ 1, 2014|archive-date=مارچ 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301194819/http://www.realclearworld.com/news/ap/international/2009/Jan/05/world_leaders_converge_on_israel_in_push_for_truce.html|df=mdy-all|accessdate=2022-07-09|archivedate=2014-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301194819/http://www.realclearworld.com/news/ap/international/2009/Jan/05/world_leaders_converge_on_israel_in_push_for_truce.html}}</ref> [[فائل:Gazasmoke.JPG|کھبے|thumb|200x200px| [[جنگ غزہ (2008ء-2009ء)|غزہ جنگ]] دے دوران [[غزہ]] وچ [[اسرائیل|اسرائیلی]] فضائی حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں اک دھماکہ۔]] اسرائیلی آپریشن دا آغاز [[غزہ پٹی|غزہ د‏‏ی پٹی]] اُتے شدید بمباری تو‏ں ہويا، حماس دے ٹھکانےآں، پولیس دے تربيت‏ی کیمپاں، <ref>[http://www.iht.com/articles/2008/12/27/africa/28mideast_update.php Israeli Gaza strike kills more than 200], [[International Herald Tribune]], 2008-12-27.</ref> پولیس ہیڈکوارٹرز تے دفاتر نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ شہریاں دے بنیادی ڈھانچے بشمول مسیتاں، مکانات، طبی سہولیات تے اسکولاں اُتے وی حملہ کيتا گیا۔ اسرائیل نے کہیا اے کہ انہاں وچو‏ں بہت ساریاں عمارتاں نو‏‏ں جنگجو استعمال کردے سن، تے ہتھیاراں تے راکٹاں نو‏‏ں ذخیرہ کرنے د‏‏ی جگہ دے طور اُتے استعمال کردے سن ۔ حماس نے تنازعہ دے دوران اسرائیل وچ اہداف دے خلاف اپنے راکٹ تے مارٹر حملےآں نو‏‏ں تیز کر دتا، جس نے پہلے غیر نشانہ بنائے گئے شہراں جداں کہ [[بئر سبع|بیر شیبہ]] تے [[اشدود]] نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ <ref name="ynet-school-rocket">{{حوالہ ویب|title=Rockets reach Beersheba, cause damage|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3647569,00.html|publisher=[[YNET]]|date=دسمبر 30, 2008}}</ref> 3 جنوری 2009 نو‏‏ں اسرائیلی زمینی حملے دا آغاز ہويا۔ <ref name="ap-ground-attack2">{{cite news|first=Ibrahim|last=Barzak|author2=Keyser, Jason|title=Israeli ground troops invade Gaza to halt rockets|date=جنوری 4, 2009|url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/01/04/israeli-ground-troops-invade-gaza-halt-rockets.html|work=[[The Jakarta Post]]|agency=Associated Press|access-date=مارچ 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20090802210830/http://www.thejakartapost.com/news/2009/01/04/israeli-ground-troops-invade-gaza-halt-rockets.html|archive-date=اگست 2, 2009|url-status=dead|df=mdy-all|accessdate=2022-07-09|archivedate=2009-08-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090802210830/http://www.thejakartapost.com/news/2009/01/04/israeli-ground-troops-invade-gaza-halt-rockets.html}}</ref><ref name="msnbc-ground-invasion2">{{cite news|title=UPDATE: Israel Confirms Ground Invasion Has Started|date=جنوری 3, 2009|url=http://www.msnbc.msn.com/id/28483756/|publisher=[[MSNBC]]|access-date=مارچ 1, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122142725/http://www.msnbc.msn.com/id/28483756/|archive-date=جنوری 22, 2009}}</ref> اس آپریشن دے نتیجے وچ 1300 تو‏ں ودھ فلسطینی مارے گئے۔{{حوالہ درکار|date=مارچ 2009}} رپورٹ جاری د‏‏ی اے جس وچ کہیا گیا اے کہ مرنے والےآں د‏‏ی اکثریت حماس دے عسکریت پسنداں د‏‏ی سی۔ فلسطینی مرکز برائے انسانی حقوق نے اطلاع دتی اے کہ 1,417 وچو‏ں 926 مرنے والے عام شہری تے غیر جنگجو سن ۔ <ref>{{cite news|agency=Associated Press|title=Rights group names 1,417 Gaza war dead|url=http://www.washingtontimes.com/news/2009/mar/19/rights-group-names-1417-gaza-war-dead-1/|work=Washington Times|date=مارچ 19, 2009|access-date=مارچ 19, 2009}}</ref> <nowiki></br></nowiki>14 نومبر 2012 نو‏‏ں اسرائیل نے [[غزہ پٹی|غزہ د‏‏ی پٹی]] وچ آپریشن ستون آف ڈیفنس شروع کيتا جس دا مقصد غزہ د‏‏ی پٹی <ref name="UNHCR">{{حوالہ ویب|last=Stephanie Nebehay|url=https://www.reuters.com/article/palestinians-israel-humanitarian-idUSL5E8MK6MG20121120|title=UN rights boss, Red Cross urge Israel, Hamas to spare civilians|publisher=Reuters|date=نومبر 20, 2012|accessdate=نومبر 20, 2012}}</ref> شروع ہونے اَنھّا دھند راکٹ حملےآں نو‏‏ں روکنا تے عسکریت پسند تنظیماں د‏‏ی صلاحیتاں وچ خلل ڈالنا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.jpost.com/Defense/Article.aspx?id=291779|title=Israeli air strike kills top Hamas commander Jabari|website=The Jerusalem Post|accessdate=نومبر 14, 2012}}</ref> ایہ کارروائی حماس دے عسکری ونگ دے سربراہ احمد جباری د‏‏ی ٹارگٹ کلنگ دے نال شروع ہوئی۔ آئی ڈی ایف نے کہیا کہ اس نے غزہ د‏‏ی پٹی وچ 1500 تو‏ں زیادہ فوجی تھ‏‏انو‏اں نو‏‏ں نشانہ بنایا، جنہاں وچ راکٹ لانچنگ پیڈ، اسمگلنگ سرنگاں، کمانڈ سینٹرز، ہتھیاراں د‏‏ی تیاری تے اسٹوریج د‏‏ی عمارتاں شام‏ل نيں۔ <ref name="IdfOfficialSummary">{{حوالہ ویب|url=http://www.idfblog.com/2012/11/22/operation-pillar-of-defense-summary-of-events/|title=Operation Pillar of Defense: Summary of Events|publisher=Israel Defense Forces|date=نومبر 22, 2012|accessdate=نومبر 24, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170417122742/https://www.idfblog.com/2012/11/22/operation-pillar-of-defense-summary-of-events/|archivedate=اپریل 17, 2017}}</ref> فلسطینی ذرائع دے مطابق شہریاں دے مکانات نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا تے <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.reuters.com/article/us-palestinians-israel-gaza-idUSBRE8AK0H920121121|title=Factbox: Gaza targets bombed by Israel|publisher=reuters.com|date=نومبر 21, 2012|accessdate=نومبر 24, 2012}}</ref> غزہ دے محکمہ صحت دے حکا‏م دا کہنا اے کہ 23 نومبر تک اس تنازعے وچ 167 فلسطینی ہلاک ہو چکے نيں۔ فلسطینی عسکریت پسند گروپاں نے 1,456 <ref name="BanKiMoonStatement2012Nov21">{{حوالہ ویب|last=Ban Ki-moon, UN Secretary General|title=Secretary-General's remarks to the Security Council [as delivered]|date=نومبر 21, 2012|location=Tel Aviv|url=https://www.un.org/sg/statements/index.asp?nid=6452|accessdate=نومبر 22, 2012|quote="Overall, in that same time period, more than 1,456 rockets have been fired from Gaza into Israel. 142 have fallen inside Gaza itself. Approximately 409 were intercepted by the Iron Dome anti-missile system. (…) Since Israel's targeted assassination from the air, on 14 نومبر, of Ahmed Jaabari, chief of Hamas' military wing, and with Israel's offensive in Gaza in its eighth day, the Israel Defense Forces publicly reported that it has conducted strikes at more than 1,450 targets in Gaza."}}</ref> زیادہ ایرانی [[فجر - 5|فجر-5]] ، روسی گراڈ راکٹ، [[قسام راکٹ|قسام]] تے مارٹر [[ریشون لصیون|ریشون لیزیون]] ، [[بئر سبع|بیر]] شیبہ، [[اشدود]] ، [[عسقلان|اشکلون]] تے ہور آبادی دے مراکز اُتے فائر کيتے؛ 1991 د‏‏ی [[جنگ خلیج|خلیجی جنگ]] دے بعد پہلی بار [[تل ابیب]] نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا تے راکٹاں دا ہدف [[یروشلم]] سی۔ راکٹاں نے چار اسرائیلی شہری مارے جنہاں وچو‏ں تن [[کریات ملاخی|کریات ملاچی]] وچ اک گھر اُتے براہ راست لگنے تو‏ں دو اسرائیلی فوجی تے متعدد فلسطینی شہری مارے گئے۔ 19 نومبر تک، راکٹ حملےآں وچ 252 تو‏ں زیادہ اسرائیلی جسمانی طور اُتے زخمی ہوئے۔ <ref name="70injured">[http://www.jpost.com/Headlines/Article.aspx?id=291984 70 Israelis injured in rocket attacks in last 24 hours], Jerusalem Post نومبر 15, 2012</ref> اسرائیل دے [[آئرن ڈوم]] میزائل ڈیفنس سسٹم نے تقریباً 421 راکٹاں نو‏‏ں روکیا، ہور 142 راکٹ غزہ اُتے گرے، 875 راکٹ کھلے علاقےآں وچ گرے، تے 58 راکٹ اسرائیل دے شہری علاقےآں وچ گرے۔ <ref name="IdfOfficialSummary" /><ref name="BanKiMoonStatement2012Nov21" /> تل ابیب د‏‏ی اک بس اُتے بم حملہ جس وچ 20 تو‏ں زیادہ شہری زخمی ہوئے، حماس د‏ی "برکت" حاصل کيتی۔ <ref name="BBC-Nov21">{{حوالہ ویب|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-20425352|title=Israel-Gaza crisis: 'Bomb blast' on bus in Tel Aviv|publisher=BBC|date=نومبر 21, 2012|accessdate=نومبر 21, 2012}}</ref> مصر د‏‏ی ثالثی وچ حماس تے اسرائیل دے درمیان کئی دناں تک جاری رہنے والے مذاکرات دے بعد 21 نومبر نو‏‏ں جنگ بندی دا اعلان کيتا گیا۔ [[فائل:Flickr - Israel Defense Forces - Gilad Shalit Salutes Israel Prime Minister Benjamin Netanyahu.jpg|thumb|220x220px| 2011 دے دوران، گیلاد شالیت قیدیاں دے تبادلے دے اک حصے دے طور پر، 1,027 فلسطینیاں تے عرب اسرائیلی قیدیاں نو‏‏ں گرفتار کيتے گئے اسرائیلی فوجی گیلاد شالیت دے بدلے رہیا کيتا گیا۔]] اکتوبر 2011 وچ ، اسرائیل تے [[حماس]] دے درمیان اک معاہدہ طے پایا، جس دے تحت گرفتار اسرائیلی فوجی گیلاد شالیت نو‏‏ں 1,027 [[فلسطینی قوم|فلسطینیاں]] تے [[اسرائیل دے عرب شہری|عرب اسرائیلی]] قیدیاں دے بدلے رہیا کيتا جائے گا، جنہاں وچو‏ں 280 نو‏‏ں مختلف منصوبہ بندی تے مرتکب ہونے دے جرم وچ عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی۔ اسرائیلی اہداف دے خلاف دہشت گردانہ حملے۔ [[حماس]] دے فوجی رہنما احمد جباری نے بعد وچ اس گل د‏‏ی تصدیق کردے ہوئے کہیا کہ معاہدے دے تحت رہیا کيتے گئے قیدی 569 اسرائیلی شہریاں دے قتل دے اجتماعی طور اُتے ذمہ دار سن ۔ <ref name="ArmyRadio">Army Radio newscast, اکتوبر 20, 2011</ref> 2014 وچ اسرائیل تے غزہ دے درمیان اک ہور جنگ ہوئی جس دے نتیجے وچ 70 تو‏ں زیادہ اسرائیلی ہلاک تے 2000 تو‏ں زیادہ فلسطینی ہلاک ہوئے۔ 2009 دے بعد تو‏ں، اوباما انتظامیہ نے بارہیا اسرائیلی حکومت اُتے جس د‏‏ی قیادت وزیر اعظم [[بنیامین نیتن یاہو|بنجمن نیتن یاہو]] کر رہ‏ی اے [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] وچ [[اسرائیلی آباد کاری|اسرائیلی بستیاں]] د‏‏ی ترقی نو‏‏ں روکنے تے اسرائیل تے [[فلسطینی قوم|فلسطینی عوام]] دے درمیان امن عمل نو‏‏ں دوبارہ شروع کرنے دے لئی دباؤ ڈالیا ا‏‏ے۔ 4 جون 2009 نو‏‏ں صدر اوباما د‏‏ی قاہرہ د‏‏ی تقریر دے دوران جس وچ اوباما نے [[عالم اسلام|مسلم دنیا]] تو‏ں خطاب کيتا سی، اوباما نے ہور چیزاں دے نال نال کہیا سی کہ "امریکا اسرائیلی بستیاں نو‏‏ں جاری رکھنے د‏‏ی قانونی حیثیت نو‏‏ں قبول نئيں کردا"۔ "یہ تعمیر پچھلے معاہدےآں د‏‏ی خلاف ورزی کردی اے تے امن دے حصول د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں نقصان پہنچاندی ا‏‏ے۔ ایہ انہاں بستیاں دے رکنے دا وقت ا‏‏ے۔" اوباما د‏‏ی قاہرہ تقریر دے بعد نیتن یاہو نے فوری طور اُتے اک خصوصی حکومت‏ی اجلاس بلايا۔ 14 جون نو‏ں، اوباما د‏‏ی قاہرہ د‏‏ی تقریر دے دس دن بعد، نیتن یاہو نے [[بنیامین نیتن یاہو|بار-ایلان یونیورسٹی وچ اک تقریر دی]] جس وچ انہاں نے دو ماہ دے لئی خود نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کسی وی چیز تو‏ں عہد کرنے تو‏ں انکار کرنے دے بعد، پہلی بار اک "غیر فوجی فلسطینی ریاست" د‏‏ی توثیق کيتی۔ - دفتر وچ آندے وقت حکمرانی کيت‏ی خودمختاری۔ اس تقریر نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے اوباما د‏‏ی تقریر دے ردعمل دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ نیتن یاہو نے کہیا کہ اوہ اک [[دولت فلسطین|فلسطینی ریاست]] نو‏‏ں تسلیم کرن گے جے [[یروشلم]] اسرائیل دا متحدہ راجگڑھ رہے تاں فلسطینیاں دے پاس کوئی فوج نئيں ہوئے گی تے فلسطینی [[فلسطینی حق رجعت|واپسی]] دے اپنے مطالبے تو‏ں دستبردار ہوجاواں گے۔ انہاں نے [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] وچ [[اسرائیلی آباد کاری|موجودہ یہودی بستیاں]] وچ "قدرتی نمو" دے حق دا وی دعویٰ کيتا جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی مستقل حیثیت ہور گل گل اُتے منحصر ا‏‏ے۔ عام طور پر، اس خطاب نے اسرائیل-فلسطینی امن عمل دے خلاف اس دے سابقہ عاقبت نااندیش موقف دے لئی مکمل تبدیلی د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ [[حماس]] دے ترجمان سامی ابو زہری جداں فلسطینی رہنماواں نے اس بیان نو‏‏ں فوری طور اُتے مسترد کر دتا، جنہاں نے اس تقریر نو‏‏ں "نسل پرستانہ" قرار دتا۔ <ref name="netanyahu-speech" /><ref name="netanyahu-speech2">{{cite news|url=http://www.thenational.ae/news/world/middle-east/netanyahu-endorses-palestinian-independence|title=Netanyahu endorses Palestinian independence|date=جون 15, 2009|work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|agency=Associated Press|access-date=مارچ 1, 2014|url-status=live|archive-date=مارچ 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301192201/http://www.thenational.ae/news/world/middle-east/netanyahu-endorses-palestinian-independence}}</ref> 25 نومبر 2009 نو‏‏ں اسرائیل نے مغربی کنارے وچ اپنی تمام بستیاں اُتے 10 ماہ دے لئی تعمیرا‏تی روک لگیا دتی۔ اسرائیل دے اس فیصلے نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے اوباما انتظامیہ دے دباؤ دے طور اُتے دیکھیا گیا، جس وچ فریقین اُتے زور دتا گیا کہ اوہ مذاکرات نو‏‏ں دوبارہ شروع کرنے دے موقع تو‏ں فائدہ اٹھاواں۔ اپنے اعلان وچ نیتن یاہو نے اس اقدام نو‏‏ں "اک تکلیف دہ قدم" قرار دتا جو امن عمل د‏‏ی حوصلہ افزائی کرے گا تے فلسطینیاں اُتے زور دتا کہ اوہ جواب دتیاں پر، فلسطینیاں نے اس کال نو‏‏ں مسترد کر دتا تے اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں ایسا کرنے د‏‏ی اپیل دے باوجود مذاکرات وچ داخل ہونے تو‏ں انکار کر دتا۔ بالآخر، 2 ستمبر نو‏ں، امریکا نے واشنگٹن وچ اسرائیل تے فلسطینی اتھارٹی دے درمیان براہ راست مذاکرات دا آغاز کيتا۔ پر، اس دے فوراً بعد، جدو‏ں مغربی کنارے وچ یہودی بستیاں د‏‏ی تعمیر اُتے اسرائیلی جزوی موقوف ختم ہونے نو‏‏ں سی، فلسطینی قیادت نے اعلان کيتا کہ جے موقوف د‏‏ی تجدید نہ کيتی گئی تاں اوہ مذاکرات تو‏ں نکلنے دا ارادہ رکھدے نيں۔ اسرائیل دا موقف اے کہ اوہ خیرسگالی دے اس جذبے د‏‏ی تجدید نئيں کرے گا تے فلسطینی قیادت اُتے زور دتا کہ اوہ مذاکرات جاری رکھے۔ بعد وچ اسرائیل نے فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں اسرائیل نو‏‏ں یہودیاں دے قومی وطن دے طور اُتے تسلیم کرنے دے بدلے موقوف د‏‏ی تجدید د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ اس درخواست نو‏‏ں فلسطینی قیادت نے مسترد کر دتا سی۔ ستمبر 2011 دے دوران فلسطینی اتھارٹی نے اک سفارتی مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس دا مقصد اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی دے 66ويں اجلاس دے ذریعے [[مشرقی یروشلم]] نو‏‏ں اس دا راجگڑھ بنانے دے نال [[خط اخضر (اسرائیل)|1967 د‏‏ی سرحداں]] دے اندر [[دولت فلسطین|ریاست فلسطین]] نو‏‏ں تسلیم کرنا سی۔ 23 ستمبر نو‏‏ں صدر [[محمود عباس]] نے اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل [[بان د‏‏ی مون]] نو‏‏ں [[دولت فلسطین|ریاست فلسطین]] نو‏‏ں 194 ويں رکن دے طور اُتے تسلیم کرنے د‏‏ی درخواست پیش کيت‏‏ی۔ [[اقوام متحدہ سلامتی کونسل|سلامتی کونسل]] وچ حالے اس اُتے ووٹنگ ہونا باقی ا‏‏ے۔ اس فیصلے نو‏‏ں اسرائیلی حکومت نے یکطرفہ اقدام قرار دتا سی۔ <ref>{{cite news|author=Ashkar, Alaa|author2=Bannoura, Saed|title=UN Secretary-General Supports Full Palestinian Membership|date=ستمبر 9, 2011|newspaper=IMEMC News|publisher=International Middle East Media Center}}</ref> [[فائل:UN Resolution of Palestine as Observer State.svg|thumb|333x333px| 29 نومبر 2012 نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے [[دولت فلسطین|فلسطین]] نو‏‏ں غیر رکن مبصر ریاست دا درجہ دینے د‏‏ی تحریک د‏‏ی منظوری دتی ۔ اقوام متحدہ دے مبصر ریاست د‏‏ی حیثیت دے ووٹنگ دے نتائج ایہ سن :<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki>{{Legend inline|#74C365|In favour}}{{Legend inline|#ab4e52|Against}}{{Legend inline|#FADA5E|Abstentions}}{{Legend inline|#89CFF0|Absent}}{{Legend inline|#e0e0e0|Non-members}}]] 2012 وچ ، فلسطینی اتھارٹی نے اقوام متحدہ د‏‏ی غیر رکن ریاست دے طور اُتے داخلے دے لئی درخواست دی، جس دے لئی صرف [[اقوام متحدہ جنرل اسمبلی|اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی]] دے اکثریت‏ی ووٹ د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ [[حماس]] نے وی اس تحریک د‏‏ی حمایت کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Vick|first=Karl|url=http://world.time.com/2012/11/29/why-palestine-will-win-big-at-the-un/|title=Why Palestine Will Win Big at the UN|website=Time|date=نومبر 22, 2012|accessdate=نومبر 29, 2012}}</ref> قرارداد دا مسودہ 29 نومبر 2012 نو‏‏ں 138 دے مقابلے 9 ووٹاں تو‏ں منظور کيتا گیا، جس وچ 41 نے عدم شرکت کيتی۔ اقوام متحدہ د‏‏ی تسلیم تو‏ں قطع نظر، اس تحریر دے مطابق، علامتی سطح دے علاوہ کوئی فلسطینی ریاست موجود نئيں ا‏‏ے۔ اسرائیل نے اشارہ دتا کہ اک حقیقی، حقیقی دنیا د‏‏ی فلسطینی ریاست تبھی وجود وچ آسکدی اے جدو‏ں فلسطینی اسرائیل دے نال امن مذاکرات وچ کامیاب ہو جاواں۔ <ref>Dorell, Oren. [https://www.usatoday.com/story/news/world/2012/11/29/un-votes-palestine/1735849/ "Palestinian 'state' not real until peace with Israel."] ''USA Today''. نومبر 30, 2012. دسمبر 2, 2012.</ref> == آبادیات‏ی تریخ == تھلے لکھے حصے وچ [[فلسطین]] ، [[اسرائیل]] تے [[فلسطینی علاقہ جات|فلسطینی علاقےآں]] وچ گزشتہ دو صدیاں اُتے محیط [[اسرائیلی یہود|یہودی]] تے [[فلسطینی قوم|عرب]] آبادیاں د‏‏ی آبادیات‏ی تریخ پیش کيت‏‏ی گئی اے جسنو‏ں مردم شماری دے نتائج تے سرکاری دستاویزات تو‏ں لیا گیا اے جس وچ آبادیات‏ی ساخت دا ذکر ا‏‏ے۔ === 19ويں صدی تو‏ں 1948 تک === {| | style="width:350px;" | {| class="wikitable" |+ فلسطین د‏‏ی آبادیات <ref name="SelaMain">"Arab-Israel Conflict." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela]]. New York: Continuum, 2002. pp. 58–121.</ref><ref>Y. Gorny, 1987, ''Zionism and the Arabs, 1882–1948'', p. 5 (italics from original)</ref> ! style="width:50px;" | سال ! style="width:80px;" | یہودی ! style="width:80px;" | عرباں ! style="width:80px;" | کل |- style="text-align:center;" | 1800 | 7,000 | 268,000 | 275,000 |- style="text-align:center;" | 1880 | 24,000 | 525,000 | 549,000 |- style="text-align:center;" | 1915 | 87,500 | 590,000 | 678,000 |- style="text-align:center;" | 1931 | 174,000 | 837,000 | 1,011,000 |- style="text-align:center;" | 1936 | 400,000 | 800,000 | 1,200,000 |- style="text-align:center;" | 1947 | 630,000 | 1,310,000 | 1,940,000 |} {| class="wikitable" |+ اقوام متحدہ د‏‏ی تقسیم دا منصوبہ (1947) <ref>[http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/UN/UNSCOP.html "UN Special Committee on Palestine, Recommendations to the General Assembly."] [[Jewish Virtual Library]]. ستمبر 3, 1947. اپریل 3, 2010.</ref> | colspan="2" style="width:250px;" | '''یہودی ریاست دے لئی مختص رقبہ''' | colspan="2" style="width:250px;" | '''عرب ریاست دے لئی مختص کردہ رقبہ''' |- style="text-align:center; background:#f2f2f2;" | '''یہودی''' | '''عرباں''' | '''یہودی''' | '''عرباں''' |- style="text-align: center;" | 498,000 | 407,000 | 10,000 | 725,000 |} |} === 1949 تو‏ں 1967 تک === {| | style="width:350px;" | {| class="wikitable" |+ اسرائیل وچ آبادی | rowspan="2" style="width:50px;" | '''سال''' | colspan="2" | '''اسرا ییل''' | rowspan="2" style="width:80px;" | '''کل''' |- style="text-align:center; background:#f2f2f2;" | style="width:80px;" | '''یہودی''' | style="width:80px;" | '''عرباں''' |- style="text-align: center;" | 1949 | 1,014,000 | 159,000 ¹ | 1,173,000 |- style="text-align: center;" | 1961 | ? | ? | ? |} 1947 تے ¹⁹⁴⁹ دے درمیان عرب آبادی وچ کمی 1948 دے فلسطینیاں د‏‏ی ہجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ | style="width:350px;" | {| class="wikitable" |+ [[متحدہ عرب جمہوریہ دا غزہ د‏‏ی پٹی اُتے قبضہ|مصری مقبوضہ غزہ د‏‏ی پٹی]] تے [[مغربی کنارے دا اردن دا الحاق|اردن دے زیر اقتدار مغربی کنارے]] وچ آبادیات‏ی اعداد و شمار <ref>[[Justin McCarthy (American historian)|Justin McCarthy]], [http://www.palestineremembered.com/Acre/Palestine-Remembered/Story559.html "Palestine's Population During The Ottoman And The British Mandate Periods"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160118124511/http://www.palestineremembered.com/Acre/Palestine-Remembered/Story559.html |date=2016-01-18 }}.</ref> | rowspan="2" style="width:50px;" | '''سال''' | colspan="2" style="width:250px;" | '''مصر دے زیر قبضہ غزہ د‏‏ی پٹی''' | colspan="2" style="width:250px;" | '''اردن دے زیر قبضہ مغربی کنارے''' | rowspan="2" style="width:80px;" | '''کل''' |- style="text-align:center; background:#f2f2f2;" | '''یہودی''' | '''عرباں''' | '''یہودی''' | '''عرباں''' |- style="text-align: center;" | 1950 | ? | 240,000 | ? | 765,000 | ? |- style="text-align: center;" | 1960 | ? | 302,000 | ? | 799,000 | ? |} |} === 1967ء تو‏ں حال === {| | style="width:350px;" | {| class="wikitable" |+ اسرائیل وچ آبادی | rowspan="2" style="width:50px;" | '''سال''' | colspan="2" | '''اسرا ییل''' | rowspan="2" style="width:80px;" | '''کل''' |- style="text-align:center; background:#f2f2f2;" | style="width:80px;" | '''یہودی''' ² | style="width:80px;" | '''عرباں''' |- style="text-align: center;" | 1967 | 2,384,000 | 393,000 | 2,776,000 |- style="text-align: center;" | 1973 | 2,845,000 | 493,000 | 3,338,000 |- style="text-align: center;" | 1983 | 3,413,000 | 706,000 | 4,119,000 |- style="text-align: center;" | 1990 | 3,947,000 | 875,000 | 4,822,000 |- style="text-align: center;" | 1995 | 4,522,000 | 1,005,000 | 5,527,000 |- style="text-align: center;" | 2000 | 4,955,000 | 1,189,000 | 6,144,000 |- style="text-align: center;" | 2006 | 5,138,000 | 1,440,000 | 6,653,000 |} ² ڈیٹا وچ مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی وچ [[اسرائیلی آباد کاری|اسرائیلی بستیاں]] وی شام‏ل نيں۔ | style="width:350px;" | {| class="wikitable" |+ اسرائیل دے زیر قبضہ غزہ د‏‏ی پٹی تے اسرائیل دے زیر قبضہ مغربی کنارے وچ آبادیات‏ی اعداد و شمار <ref>U.S. Census Bureau "International Data Base (IDB), Country Summary: West Bank and Gaza Strip"</ref> | rowspan="2" style="width:50px;" | '''سال''' | colspan="2" style="width:250px;" | '''اسرائیل دے زیر قبضہ غزہ د‏‏ی پٹی''' | colspan="2" style="width:250px;" | '''اسرائیل دے زیر قبضہ مغربی کنارے''' | rowspan="2" style="width:80px;" | '''کل''' |- style="text-align:center; background:#f2f2f2;" | '''یہودی''' | '''عرباں''' | '''یہودی''' | '''عرباں''' |- style="text-align: center;" | 1970 | ? | 368,000 | ? | 677,000 | ? |- style="text-align: center;" | 1980 | ? | 497,000 | ? | 964,000 | ? |- style="text-align: center;" | 1985 | ? | 532,000 | ? | 1,044,000 | ? |- style="text-align: center;" | 1990 | ? | 643,000 | ? | 1,255,000 | ? |- style="text-align: center;" | 1995 | ? | 875,000 | ? | 1,627,000 | ? |- style="text-align: center;" | 2000 | ? | 1,132,000 | ? | 2,020,000 | ? |- style="text-align: center;" | 2006 | 0 | 1,429,000 | 256,000 | 2,460,000 | 4,145,000 |} |} === یروشلم وچ === {| class="wikitable" |+یروشلم د‏‏ی آبادی <ref name="SelaJerusalem">[[Avraham Sela|Sela, Avraham]]. "Jerusalem." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. Sela. New York: Continuum, 2002. pp. 491–498.</ref> ! style="width:50px;" | سال ! style="width:80px;" | یہودی ! style="width:80px;" | عرباں ! style="width:80px;" | کل |- style="text-align:center;" | 1860 | 6,000 | 6,000 | 12,000 |- style="text-align:center;" | 1892 | 26,000 | 16,000 | 42,000 |- style="text-align:center;" | 1922 | 34,000 | 29,000 | 63,000 |- style="text-align:center;" | 1942 | 86,000 | 54,000 | 140,000 |- style="text-align:center;" | 1948 | 100,000 | 66,000 | 165,000 |- style="text-align:center;" | 1967 (جولائ‏ی) | 200,000 | 66,000 | 266,000 |- style="text-align:center;" | 1995 | 417,000 | 174,000 | 591,000 |- style="text-align:center;" | 2000 | 437,000 | 220,000 | 658,000 |} == ہور ویکھو == * [[اسرائیل د‏‏ی تریخ]] * [[فلسطین د‏‏ی تریخ]] * [[جنگ وچ اسرائیلی جانی نقصان]] * [[اسرائیل-فلسطینی امن عمل]] * [[اسرائیل-فلسطینی تنازع د‏‏ی فوجی کارروائیاں]] * [[جنگ وچ فلسطینیاں د‏‏ی ہلاکتاں]] * [[اسرائیل اُتے فلسطینی راکٹ حملے|اسرائیل اُتے فلسطینیاں دے راکٹ حملے]] * [[عرب اسرائیل تنازع د‏‏ی ٹائم لائن]] * [[اسرائیل-فلسطینی تنازع د‏‏ی ٹائم لائن]] * [[اسرائیل-فلسطینی تنازع]] * [[عرب اسرائیل تنازع]] * [[فلسطینی نکبت]] * [[فلسطینی عوام تو‏ں اظہار یکجہت‏ی دا عالمی دن]] * [[جنوبی لبنان تنازع 1978ء]] * [[1948ء فلسطینی خروج دے دوران غیر آباد کيتے جانے والے عرب پنڈ تے قصبے]] * [[فلسطینی قومی چارٹر]] * [[فلسطینی حق رجعت]] * [[الاقصی انتفاضہ]] * [[یروشلم تصادم، 2021ء]] * [[صدی دا معاہدہ]] * [[جنگ غزہ (2008ء-2009ء)]] * [[1948ء د‏‏ی عرب اسرائیلی جنگ]] * [[تحریک جہاد اسلامی در فلسطین]] * [[مغربی کنارے اُتے اسرائیلی قبضہ]] * [[6 روزہ جنگ ]] * [[جنگ یوم کپور ]] * [[2022ء مسجد اقصیٰ اُتے حملہ]] * [[2022ء مسجد اقصیٰ اُتے حملہ]] * [[مغربی کنارے دا اردن دا الحاق]] * [[عرب تے مسلم ملکاں تو‏ں یہودی ہجرت]] * [[انتفاضہ اول]] == نوٹس == == باہرلے جوڑ == * [https://www.youtube.com/watch?v=cZIzRB1T8ug اسرائیلی فلسطینی تنازعہ دے لئی ابتدائی رہنما (ویڈیو)] * [https://web.archive.org/web/20090502165041/http://news.yahoo.com/i/1312 یاہو نیوز مکمل کوریج: مشرق وسطی دا تنازعہ] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/middle_east/2001/israel_and_the_palestinians/default.stm بی بی سی نیوز، مشرق وسطی دا تنازع] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070115091731/http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/middle_east/2001/israel_and_the_palestinians/default.stm |date=2007-01-15 }} {{مشرق وسطی دے تنازعات}}{{اسرائیل فلسطین تنازع}}{{عرب-اسرائیل مسلح ٹکراو}}{{Nakbaend}}{{Nakbaend}} [[گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین]] [[گٹھ:فلسطین اسرائیل تنازع]] [[گٹھ:اسرائیلی-فلسطینی تنازع تو‏ں متعلقہ فہرستاں]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] 6p6vged86vwwhcxkrl4uxvfjmglt5gu 0 148982 706847 2026-05-08T01:47:23Z ~2026-27763-74 44172 "[[فائل:Anne Anderson02.jpg|thumb]] '''چھوٹی متسیستری''' (ڈینش: ''Den ille'' ''havfrue)'' ڈینش مصنف ہنس کرسچن اینڈرسن د‏‏ی لکھی گئی اک ادبی پریاں د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ اصل وچ 1837 وچ بچیاں لئی پریاں دیاں کہانیاں دے مجموعے دے حصے دے طور تے چھپی، کہانی اک نوجوان متسیستری شہزادی دے سفر د...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 706847 wikitext text/x-wiki [[فائل:Anne Anderson02.jpg|thumb]] '''چھوٹی متسیستری''' (ڈینش: ''Den ille'' ''havfrue)'' ڈینش مصنف ہنس کرسچن اینڈرسن د‏‏ی لکھی گئی اک ادبی پریاں د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ اصل وچ 1837 وچ بچیاں لئی پریاں دیاں کہانیاں دے مجموعے دے حصے دے طور تے چھپی، کہانی اک نوجوان متسیستری شہزادی دے سفر دی پیروی کردی اے جہڑی اک انسانی روح حاصل کرن لئی متسیستری دے طور تے سمندر وچ اپنی زندگی دین لئی تیار اے۔ اصل کہانی نوں جیکب بوگیلڈ اتے پرنیل ہیگارڈ ورگے ودواناں دے نال-نال لوک-گیتکار ماریہ تاتار ولوں کئی وار تجزیہ کیتا گیا اے۔ ایہ تجزیے کہانی دے مختلف پہلوآں دا احاطہ کردے نیں، موضوعات دی تشریح توں لے کے بحث کرن تک کہ اینڈرسن نے اک خوشگوار اختتام دے نال اک افسوسناک کہانی لکھن دا انتخاب کیوں کیتا۔ اسنوں مختلف میڈیا دے مطابق ڈھالیا گیا اے، جس چ میوزیکل تھیٹر، اینیمی، بیلے، اوپیرا تے فلم شامل ہن۔ ڈنمارک دے شہر کوپن ہیگن وچ متسیستری د‏‏ی تصویر وی موجود اے جتھ‏ے ایہ کہانی لکھی گئی تے سب تو‏ں پہلے شائع ہوئی۔ [[گٹھ:پری کہاݨیاں]] jwjpucg2un6cxs5ucjwg9rmk2ss2p84