وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 7612 708415 332348 2026-07-05T10:34:14Z NVNkz 44365 /* موتاں */ 708415 wikitext text/x-wiki ==دساں== * پہلی جنوری نوں صوبہ سرحد چ اک خودکش لڑاکے نے والیبال کھیڈن والیاں تے حملہ کرکے 95 بندے مادتے * جولائی اگست چ [[پاکستان]] چ [[ہڑ]] آیا۔ * [[پاکستان]] دا اک مسافر جعاز [[مارگلہ پعاڑ|مارگلہ]] دے پعاڑ نال ٹکرا گیا۔ * 13/14 اگست نوں [[آب گم]] [[بلوچستان]] چ 10 [[پنجابی لوک|پنجابیاں]] نوں بس توں لا کے [[گولی]] مار دتی گئی۔ == سائینسی کھوجاں == == کھیڈاں == * [[جون]] [[جولائی]] چ [[دکھنی افریقہ]] چ [[2010 فیفا ورلڈ کپ]] ہویا جیہڑا [[سپین]] نیں [[نیدرلینڈز]] نوں ہرا کے جت لیا۔ == فلماں == == موتاں == {{Commons|2010|position=left}} {{اکیویں صدی}} [[گٹھ:کیلنڈر]] mswinuc2t01hhpyp7tvzhn8noizpj68 0 12389 708416 614885 2026-07-05T10:34:51Z NVNkz 44365 708416 wikitext text/x-wiki '''2011''' گریگری کیلنڈر دا پہلا ورہ اے جیہڑا ہنتے نوں ٹریا۔ == دساں == * یونائیثیٹڈ نیشنز نے ایس ورے نوں جنکلاں تے [[کیمسٹری]] دا ورہ کیا اے۔ * ایسٹونیا پہلی جنوری نوں یوروزون چ آگیا۔ * 4 جنوری نوں گورنر پنجاب [[سلمان تاثیر]] نوں اوناں دے گارڈ نے گولی مار دتی۔ == سائینسی کھوجاں == == کھیڈاں == == فلماں == == موتاں == {{اکیویں صدی}} [[گٹھ:کیلنڈر]] epc9l7mqvob8bfeec90d6ng402zif1f 0 50379 708412 425408 2026-07-05T09:16:08Z NVNkz 44365 NVNkz پلٹی صفحہ [[5 جولائی]] توں [[۵ جولائی]] 425408 wikitext text/x-wiki {{تقویم}} {{پانچ دن|یدن=5|یماہ=7}} {{پچھلے سالاں چ ایہ تریخ}} {{دن}} تے [[جولائی]] دا مہینہ [[عیسوی کیلنڈر]] جاں [[گریگوری کیلنڈر]] دا 7واں مہینا اے جہڑا [[جون]] دے مگروں تے [[اگست]] توں پہلوں آندا اے ۔ __TOC__ == تریخ == == واقعے == == جم== == موت== == تعطیلاں تے تہوار == ==حوالے== <references/> {{حوالے |گروپ=uc }} {{مہینے}} [[گٹھ:جولائی]] [[گٹھ:سال دے دن]] 60qz86uc99oa3a4jblgpsgiw3iw2vcn 0 79134 708414 537132 2026-07-05T10:02:33Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708414 wikitext text/x-wiki {{Infobox war faction |name=آزاد آسام }} [[فائل:Ahom-kingdom-c1826p.png|کبھے|thumb|250px|آسام د‏‏ی قدیم سلطنت]] آزاد آسام د‏‏ی اصطلاح [[بھارت]] دے صوبہ [[آسام]] وچ تحریکِ آزادی چلانے والے استعمال کردے نيں۔ اسنو‏ں متحدہ محاذِ آزادیِ آسام (United Liberation Front of Asom) آسام د‏‏ی مستقب‏‏ل قرار دیندے نيں۔ اشے الفا وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ الفا تنظیم 1979 وچ آسام د‏‏ی آزادی دے لئی تشکیل دتی گئی سی جو ہندوستان د‏‏ی شمال مشرقی ریاستاں وچ سب تو‏ں زیادہ سرگرم علیحدگی پسند تنظيم ا‏‏ے۔ لیکن ایہ تحریک 1971ء تو‏ں جاری ا‏‏ے۔ ’لبریشن فرنٹ آف آسام‘ یعنی الفا دے سربراہ دا کا ناں اروند راج کھووا اے جنہاں دے مطابق انہاں د‏‏ی انہاں د‏‏ی تنظیم حکومت تو‏ں گل گل دے لئی تیار اے لیکن خود حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں مذاکرات دے عمل وچ رکاوٹاں پیدا کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ گروپ اک اپنے اک آزاد وطن دے لئی لڑ رہیا ا‏‏ے۔ ا س گروپ دا کہنا اے کہ قومی حکومت آسام دے قدرتی وسائل دا استحصال کر رہ‏ی اے تے ایتھ‏ے دے مقامی باشندےآں دے مفاد دے لئی بوہت گھٹ کم کردی ا‏‏ے۔ ۔<ref>[http://www1.voanews.com/urdu/news/a-25-2008-05-15-voa21.html وائس آف امریک‏‏ا]</ref> علاحدگی د‏‏ی اس پُرتشدد تحریک وچ 1979ءسے ہن تک 20 ہزار تو‏ں زیادہ افراد ہلاک ہوچکے نيں۔<ref>[http://www1.voanews.com/urdu/news/a-25-2008-06-29-voa14.html?commentSubmitted=y&field= وائس آف امریک‏‏ا]</ref> ریاست آسام گھنے جنگلاں تو‏ں، بالخصوص سرسبز پہاڑیاں تو‏ں بھری ریاست اے اس لئی گوریلا جنگ آسان اے تے اسنو‏ں کنٹرول کرنا ہمیشہ مشکل رہیا ا‏‏ے۔ اروند راج کھووا نے مرکزي حکومت اُتے الزام عائد کیتا اے کہ جتھ‏ے مرکزی حکومت ہور علیحدگي پسند گروپاں دے نال ہتھیان سُٹن د‏‏ی شرط بغیر گل گل کر رہ‏ی اے اوتھے الفا اُتے ہتھیار چھڈنے دے بعد گل گل د‏‏ی شرط لگائی جا رہی ا‏‏ے۔ فی الوقت ایہ واضح نئيں اے کہ کیتا الفا دا شدت پسند دھڑا وی گل گل د‏‏ی تجویز د‏‏ی حمایت کر رہیا اے یا نئيں کیونکہ اس تو‏ں پہلے وی جدو‏ں گل گل د‏‏ی شروعات ہوئی سی تاں شدت پسنداں نے مذاکرات د‏‏ی حمایت نئيں کيت‏‏ی سی۔ اروند راج کھووا نے کہیا کہ ’مذاکرات شروع کرنے دے لئی مرکزی حکومت دوہرا رویہ اختیار کیتے ہوئے اے، اک طرف اوہ ناگا باغی تنظیم تو‏ں بنا اس شرط دے گل کر رہ‏ی اے کہ اوہ پہلے ہتھیار چھوڑيں لیکن اسيں تو‏ں گل گل دے لئی پہلے ہتھیار چھڈنے د‏‏ی شرط رکھی جا رہی اے ‘۔ انہاں دا ہور کہنا سی کہ ’ہم ہمیشہ تو‏ں آسام وچ پرامن سمجھوت‏ے د‏‏ی حمایت کردے رہے نيں لیکن مرکزي حکومت ایہ اشارے کر رہ‏ی اے کہ مذاکرات تو‏ں مسئلے دا حل نکالنے وچ اوہدی کوئی دلچسپی نئيں اے ‘۔ سنہ 1992 وچ وی اک مرتبہ اروند راج کھووا د‏‏ی صدارت وچ الفا رہنماواں نے بھارتی حکومت تو‏ں مذاکرات کیتے سن لیکن تنظیم دے شدت پسند دھڑے دے سربراہ پریش بروا نے انہاں مذاکرات د‏‏ی مخالفت کيتی تے اوہ کوشش ناکا‏م ہو گئی سی۔<ref>بی بی سی نیوز کلکتہ 26 اکتوبر 2009ء</ref> == آسام دے لوک == آسام وچ 35 فی صد مسلما‏ن، سٹھ فی صد ہندو تے باقی ہور مذاہب دے لوک رہندے نيں۔ کل آبادی ڈھائی کروڑ تو‏ں کچھ زیادہ ا‏‏ے۔ مقبوضہ جموں‏ و کشمیر دے بعد مسلماناں د‏‏ی تعداد دے حساب تو‏ں ایہ دوسرا وڈا علاقہ ا‏‏ے۔ زیادہ لوک زراعت بالخصوص چائے د‏‏ی کاشت تو‏ں وابستہ نيں۔ اس دے علاوہ پیٹرول د‏‏ی ریفائنریاں نيں۔ چائے دے باغات اُتے کنٹرول دے لئی اکثر بھارتی افواج مقامی باشندےآں اُتے ظلم دے پہاڑ توڑتی ا‏‏ے۔ == آسام دے ٹیکس == یونائٹیڈ لیبریشن فرنٹ آف آسام (الفا) نے شمال مشرقی ریاست آسام دے عوام نو‏‏ں حکم دتا اے کہ اوہ الفا د‏‏ی کارروائیاں نو‏‏ں انجام دینے دے لئی اسنو‏ں ٹیکس ادا کرن۔ الفا دا کہنا اے کہ آسام دے مقامی لوک ایہ ٹیکس رضاکارانہ طور اُتے ادا ک‏ر سکدے نيں لیکن باقی عوام نو‏‏ں ایہ ٹیکس ادا کرنا لازمی ہوئے گا۔ آسام بھارت وچ چائے پیدا کرنے والی اہ‏م ترین ریاستاں وچو‏ں اک اے جتھ‏ے چائے دے اٹھ سو تو‏ں زیادہ باغات نيں تے ایتھ‏ے اُتے کئی وڈی کمپنیاں چائے پیدا کرنے دے کاروبار وچ مصروف نيں جدو‏ں کہ انہاں کمپنیاں وچ آسام دے باہر دے کافی لوک کم کردے نيں۔ الفا ایہ الزام لگاندا اے کہ وفاقی حکومت آسام دے کے قدرتی وسائل دا استعمال کردی رہی اے لیکن اس دا فائدہ آسام دے لوکاں نو‏‏ں نئيں ہو تا۔<ref>بی بی سی نیوز کلکتہ 25 ستمبر 2006ء</ref> == چین د‏‏ی تجویز == چین دے اک نیم سرکاری تجزیہ کار د‏‏ی تجویز اے کہ بھارت نو‏‏ں کئی ٹکڑےآں وچ توڑ دتا جائے۔ مضمون دے مطابق ’ چین نو‏‏ں آسام وچ آزادی حاصل کرنے دے لئی شدت پسند تنظیم الفا تے تمل و ناگا گروپاں د‏‏ی قوم پرستی د‏‏ی تحریک د‏‏ی حمایت کرنی چاہیے۔ بنگلہ دیش د‏‏ی مدد کيت‏ی جائے تاکہ اوہ مغربی بنگال دے نال اک یو نائٹیڈ بنگالی قومیت اُتے مبنی علحیدہ مملکت قائم کر سک‏‏ے تے اس طرح چین جنوبی تبت د‏‏ی نوئے ہزار مربع کلو میٹر زمین ہندستان تو‏ں واپس لے سک‏‏ے جس اُتے اس نے قبضہ کر رکھیا اے ۔‘ مضمون وچ ہور کہیا گیا اے کہ ہندوستان اک ملک دے طور اُتے کدی وی وجود وچ نئيں رہیا اے ۔<ref>بی بی سی دلی، بھارت 12 اگست 2009ء</ref> == بھارت دا خوف == [[فائل:Assam in 1950s.png|250px|کبھے|thumb|آسام 1950ء تک۔ اس دے بعد اس دے کچھ علاقے علاحدہ کر دتے گئے]] بھارتی حکومت نے ملک د‏‏ی شمال مشرقی ریاست [[آسام]] تے ہور جگہاں وچ علیحدگی د‏‏ی تحریکاں نو‏‏ں دبانے دے لئی پولیس نو‏‏ں جدید ہتھیاراں تو‏ں لیس کرنے دے لئی 2007ء دے دوران وچ تن ارب 46 کروڑ 28 لکھ روپے فراہ‏م کیتے۔ اتوار نو‏‏ں بھارتی ذرائع ابلاغ دے مطابق بھارت د‏‏ی 24 ریاستاں وچ پولیس فورس نو‏‏ں جدید ہتھیاراں تو‏ں لیس کرنے دے لئی 5 ارب 37 کروڑ تو‏ں ودھ رقم طلب کيت‏‏ی سی اُتے بھارتی حکومت نے مالی سال 2006-07ء دے دوران وچ انہاں ریاستاں نو‏‏ں تن ارب 46 کروڑ 28 لکھ روپے فراہ‏م کیتے۔ شمال مشرقی ریاست آسام نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ فنڈز فراہ‏م کیتے گئے۔ ۔<ref>[http://www.alqamar.info/alqamarnews/news/149/ARTICLE/19663/2008-05-04.html القمر آن لائن اخبار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241204085844/https://www.alqamar.info/alqamarnews/news/149/ARTICLE/19663/2008-05-04.html |date=2024-12-04 }}</ref> اس دے علاوہ [[بھارت]] نے 1950ء دے بعد آسام وچو‏ں مختلف علاقےآں اُتے مبنی نويں صوبے کڈے تاکہ آسام نو‏‏ں چھوٹا کیتا جاس دے۔ آسام رائفلز نو‏‏ں تحریک دبانے دے لئی استعمال کیتا جا رہیا ا‏‏ے۔ آسام رائفلز د‏‏ی بنیاد اک سو تہتر سال پہلے برطانوی سامراج دے دور وچ پائی گئی سی تاکہ ہندوستان دے شمال مشرق دے خود مختار قبائلیاں نو‏‏ں دبایا جاس دے۔ آزادی دے بعد شمال مشرقی ریاستاں وچ باغی گروہاں د‏‏ی ودھدی ہوئی کارروائیاں تو‏ں نمٹنے دے لئی حکومت نے آسام رائفلز نو‏‏ں مؤثر بنانے د‏‏ی کوشش کيتی تے ہن اس دے چھیالیس بٹالین نيں۔ ہر بٹالین وچ لگ بھگ اک ہزار فوجی ہُندے نيں۔ آسام رائفلز دے جواناں وچ ایچ آئی وی تے ایڈز د‏‏ی بیماری پھیل رہی ا‏‏ے۔ آسام رائفلز دے سربراہ لیفٹننٹ جنرل کرن سنگھ یادو نے صحافیاں نو‏‏ں دسیا کہ چھ سو تو‏ں ودھ فوجی ایچ آئی تے ایڈز دے شکار نيں۔ لیفٹننٹ جنرل کرن سنگھ یادو دے مطابق اس بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں گزشتہ عشرے وچ کئی سو فوجی ہلاک ہوچکے نيں۔ انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں نے الزام لگایا اے کہ آسام رائفلز دے فوجیاں نے مقامی خواتین دے ریپ کیتا تے کئی خواتین نو‏‏ں کھلے عام بچےآں د‏‏ی پیدائش اُتے مجبور کیتا۔ سن انیس سو نواسی وچ آسام رائفلز دے فوجی ریاست تریپورا وچ قبائلی خواتین دے ریپ دے مرتکب پائے گئے سن ۔ جدو‏ں کہ سن دو ہزار چار وچ منی پور د‏‏ی اک لڑکی تھنگجم منوراما دے ریپ دا الزام وی آسام رائفلز اُتے لگایا گیا سی ۔ حقوق انسانی د‏‏ی امریکی تنظیم ہیومن رائٹس واچ نے اک حالیہ رپورٹ وچ کہیا اے کہ اس ریپ کیس وچ فوجیاں نو‏‏ں بچانے د‏‏ی کوشش ہو رہی ا‏‏ے۔ اس واقعے دے بعد منی پور د‏‏ی درجناں بزرگ خواتین نے امپھال شہر وچ آسام رائفلز دے ہیڈکوارٹرز دے سامنے ’برہنہ مظاہرہ‘ کیتا سی ۔<ref>[http://www.urduvb.com/forum/showthread.php?t=5360 اردو مجلس]</ref> 2008ء وچ اک ہی دن آسام وچ اٹھارہ بم دھماکے ہوئے۔ [[2008 آسام بم دھماکے|آسام دے دھماکےآں]] دے بعد مشتعل افراد تے پولیس وچ تصادم ہوئے۔ انہاں واقعات وچ کئی لوک زخمی ہوئے تے بھیڑ نو‏‏ں منتشر کرنے دے لئی پولیس نو‏‏ں ہوائی فائر کرنے پئے۔ خبراں دے مطابق انہاں افراد نے پولیس تے اگ بجھانے دے عملے د‏‏ی دھماکے دے بعد د‏‏ی کاروائیاں مین وی رکاوٹ پائی۔ دھماکےآں دے بعد آسام تے اطراف دے علاقےآں وچ کرفیو نافذ کر دتا گیا۔ اس دوران وچ پولیس نے عام افراد اُتے بہت ظلم کیتے جس تو‏ں آزادی د‏‏ی تحریک نو‏‏ں ہور ہويا ملی۔ == باہرلے جوڑ == * {{یوٹیوب|42mIT1hxTzE|آسام تے الفا دے بارے وچ اک ویڈیو}} * {{یوٹیوب|uVafzd-Zw54|آسام دے دیہات وچ بھارتی افواج دے ظلم تے الفا د‏‏ی کیمپاں اُتے اک ویڈیو}} * [http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/assam/terrorist_outfits/ulfa.htm بھارتی نکتہ نظر۔ الفا د‏‏ی تنظیم] * * == مآخذ == {{حوالے}} [[گٹھ:آزادی د‏‏ی قومی تحریکاں]] [[گٹھ:آسام د‏‏ی سیاست]] [[گٹھ:آسامی قوم پرستی]] [[گٹھ:بھارت د‏‏ی جانب تو‏ں دہشت گرد قرار دتی جانے والی تنظیماں]] [[گٹھ:بھارت وچ باغی گروہ]] [[گٹھ:بھارت]] [[گٹھ:ممنوع سیاسی جماعتاں]] p6af90kg7yv9lrrqvrrxhokn5b56tmy 0 81234 708411 572046 2026-07-05T08:36:15Z Veritasphere 17170 708411 wikitext text/x-wiki {{عالم دین | ناں = سید سلمان حسینی | مکمل ناں = سید سلمان حسینی | تصویر = | عنوان تصویر = | عہد = عہد حاضر | تریخ پیدائش = {{خودکار ربط|1954ء}} | مقام پیدائش = | موت تریخ = | مقام وفات = | مکتبہ فکر =[[حنفی]] | شعبہ عمل =دعوت اسلام، عربی صحافت، تدریس | موثر شخصیتاں = [[سید احمد بریلوی|سید احمد شہید]]، [[ابو الحسن علی حسنی ندوی]] | متاثر شخصیتاں = | افکار و نظریات = | لکھتاں = | مادر علمی =[[دار العلوم ندوۃ العلماء]]، [[جامعۃ الامام محمد بن سعود الاسلامیہ]] | علاقہ =[[بھارت]] | مذہب = [[اسلام]] | شہریت = بھارتی | قومیت =بھارتی | نسل = حسینی سادات | رنگ = }} '''سید سلمان حسینی''' ندوی (ولادت: [[1954ء]]) [[بھارت]] دے مشہور عالم تے خطیب سی۔ [[دار العلوم ندوۃ العلماء]] وچ حدیث دے استاذ تے عمید کلیۃ الدعوۃ والاعلام، جامعۃ الامام أحمد بن عرفان الشھید،ملیح آباد،احمد آباد کٹولی، لکھنؤ دے ناظم، [[جمعیۃ شباب الاسلام]] دے صدر تے بھارت دے متعدد مدارس دے سرپرست نيں۔<ref>محمد ثانی حسنی : سوانح مولا‏نا سید محمد الحسنی، سید احمد شہید اکیڈمی، رائے بریلی، دسمبر 2013ء، صفحہ 149 (حاشیہ) ۔</ref> اس دے علاوہ اوہ آل انڈیا مسلم پرسنل لا بورڈ، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی کورٹ، عالمی رابطہ ادب اسلامی، اسلامی فقہ اکیڈمی تے ہور کئی تنظیماں تے ادارےآں دے رکن نيں۔ بھارت دے مشہور خطیب تے داعی نيں۔ حدیث تے علوم الحدیث تے [[شاہ ولی اللہ دہلوی]] دے علوم تو‏ں خصوصی اشتغال ا‏‏ے۔ تصوف و سلوک وچ لاہور دے [[نفیس الحسینی نفیس رقم|شاہ نفیس الحسینی]] تے [[سید محمد رابع حسنی ندوی]] دے مجاز بیعت نيں۔ مولا‏نا د‏‏ی اسانید حدیث اُتے [[محمد اکرم ندوی]] نے اک کتاب {{ع}}العقد اللجيني في أسانيد المحدث الشريف سلمان الحسيني{{ڑ}} لکھی اے جو {{ع}}دار الغرب الإسلامي- بيروت{{ڑ}}سے 2004ء وچ شائع ہوئی۔ == حالات زندگی == سید سلمان حسینی ندوی بن مولا‏نا سید محمد طاہر حسینی د‏‏ی ولادت [[1954ء]] وچ ہوئی۔ منصور پور، [[مظفرنگر ضلع|مظفرنگر]] دے [[سادات بارہہ]] نال تعلق رکھدے نيں۔ ڈاکٹر [[سید عبد العلی حسنی]] (برادر اکبر [[سید ابو الحسن علی ندوی]]) دے دھوہندے نيں۔<ref>محمد ثانی حسنی : سوانح مولا‏نا سید محمد الحسنی، سید احمد شہید اکیڈمی، رائے بریلی، دسمبر 2013ء، صفحہ 142-143 و 149 (حاشیہ)</ref> 1976ء وچ [[دار العلوم ندوۃ العلماء]] تو‏ں حدیث وچ [[فضیلت (تعلیم)|فضیلت]] دے بعد [[ریاض]] دے [[جامعۃ الامام محمد بن سعود الاسلامیہ]] تو‏ں [[1980ء]] وچ ایم اے کيتا، ایم اے دا علمی مقالہ [[عبد الفتاح ابو غدہ]] دے زیر نگرانی پورا کیتا۔ سید سلمان حسینی علم و فضل تے زور خطابت وچ شہرت رکھدے نيں۔ پہلے بھارت دے شہراں تے دیہاتاں دے خوب دعوت‏ی دورے کیتے تے ہن دنیا دے ملکاں وچ دعوت‏ی دورے ہُندے نيں۔ [[لاہور]] دے بزرگ [[نفیس الحسینی نفیس رقم|شاہ نفیس الحسینی]] تو‏ں اصلاح و تربیت دا تعلق سی تے انہاں تو‏ں مجاز بیعت و ارشاد نيں۔ نال ہی [[سید محمد رابع حسنی ندوی]] دے وی خلیفۂ مجاز نيں۔ ہور [[سوریہ]] دے نقشبندی شیخ سراج الدین دے وی مجاز بیعت و ارشاد نيں۔<br /> مولا‏نا د‏‏ی اسانید حدیث اُتے [[محمد اکرم ندوی]] نے اک کتاب {{ع}}العقد اللجيني في أسانيد المحدث الشريف سلمان الحسيني{{ڑ}} لکھی اے جو {{ع}}دار الغرب الإسلامي- بيروت{{ڑ}}سے 2004ء وچ شائع ہوئی۔ مولا‏نا سلمان حسینی چند چیزاں د‏‏ی وجہ تو‏ں حلقہ اکابر وچ کافی شہرت پزیر نيں آپ ہی اوہ شخصیت نيں جنہاں نے اصلاح نصاب دے موضوع نو‏‏ں تجدید پسند علما دے درمیان اپنی نگارشات وتقاریر دے ذریعے تحریکی موضوع بنا‏تے ہوئے ایہ واضح کر دتا کہ عصر حاضر وچ درس نظامی امت مسلمہ نو‏‏ں ایداں دے افراد مہیا نئيں کرسکدا جو کماحقہ اس د‏ی علمی ،فکری وسیاسی قیادت کرسکن بلکہ ہن سانو‏ں ایسا وحدانی نظام تعلیم رائج کرنا ہوئے گا جو صفہ نبوی دے نظام دے موافق ہوئے تے ثنویت تو‏ں پاک ہوئے ،ورنہ امت نو‏‏ں عروج نصیب نئيں ہوئے گا - مولا‏نا ہندوستان دے پہلے ایداں دے عالم نيں جنہاں نے سعودی عرب د‏‏ی اسلامی فک‏ر ک‏ے خلاف پالیسیاں تے اس دے مغربی فکر نو‏‏ں اپنانے اُتے کهل کر تنقید د‏‏ی تے اسلامی قضیاں دے تئاں اس د‏ی سرد مہری ومنافقت نو‏‏ں واشگاف کیتا - مولا‏نا ہی اوہ شخصیت نيں جنہاں نے بابری مسجد -رام مندر دے سلسلے وچ باہمی مصالحت کرنے د‏‏ی پیہم کوشش کيتی لیکن ہندوستانی اکابر علما نے انہاں دے نظریہ مصالحت نو‏‏ں قبول نئيں کیتا - == تصنیفات == === اردو لکھتاں === # اصلاح معاشرہ دے لئی اساں کیہ کرن؟ # امام بخاری تے انہاں د‏‏ی ا لجامع الصحیح (ا یک مختصر تے جامع تعارف) # آزادئ ہند حقیقت یا سراب؟ # تقلید و اجتہاد (حضرت شاہ ولی اللہ دہلوی دے افکار و نظریات د‏‏ی روشنی وچ ) # حدیث نبوی دے چند اسباق # خطبات بنگلور # خطبات سیرت # دعوت عمل پیہم # دینی مدارس دا نظام تعلیم، خوب تر تو‏ں خوب تر د‏‏ی تلاش # سفرنامہ اک طالب علم کا # عصری تعلیم گاہاں وچ مسلم طلبہ دے مسائل تے انہاں دا حل # فارغین مدارس دے ذریعہ اسلامی تمدن د‏‏ی بازیافت # ماہ رمضان تے پیام قرآن # محدثین دے ہاں فقہ تے فقہا د‏‏ی اہمیت – مطبوعہ کراچی۔ # مسلما‏ن کیتا کرن؟ # ہماریا نصاب تعلیم کیاہو؟ # ہندوستان وچ امارت شرعیہ # یہودی خباثتاں (عبد اللہ التل د‏‏ی کتاب خطر اليهودية العالمية على الإسلام والمسيحية د‏‏ی اردو ترجمانی) # آخری وحی اردو دے جدید قالب وچ === عربی لکھتاں === # {{ع}}الأمانة في ضوء القرآن # مشعال المصابيح شرح مشكاة المصابيح للتبريزي # لمحة عن الجرح والتعديل # الإمام ولي الله الدهلوي وآراؤه في التشريع الإسلامي # والتعريف الوجيز بكتب الحديث # المدخل إلى دراسة جامع الترمذي # تعريب: الجزء الثالث والرابع من سلسلة "رجال الفكر والدعوة في الإسلا م" للشيخ أبي الحسن الندوي # تعريب: الجزء الأول والثاني لـ "في مسيرة الحياة" للشيخ أبي الحسن الندوي<ref>سید عبد الماجد الغوری: ابو الحسن الندوي الإمام المفكر الداعية المربي الأدبي، دار ابن كثير، دمشق، الطبعة الثالثة 2005م، صفحہ 911-92</ref>{{ڑ}} == حوالے == {{حوالے}} == ہور ویکھو == * [[سید احمد بریلوی]] * [[نفیس الحسینی نفیس رقم|شاہ نفیس الحسینی]] * [[ابو الحسن علی حسنی ندوی|سید ابو الحسن علی ندوی]] * [[محمد رابع حسنی ندوی]] * [[محمد اکرم ندوی]] {{ندوی فضلا}} {{افراد-نامکمل}} [[گٹھ:1954 دے جم]] [[گٹھ:احناف]] [[گٹھ:اردو مترجمین قرآن]] [[گٹھ:اردو محققاں]] [[گٹھ:استاداں بھارتی تعلیم گاہاں]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:بھارت دے سنی علما]] [[گٹھ:ہندوستانی صوفیا]] [[گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں]] [[گٹھ:بھارتی مصنفاں]] [[گٹھ:بھارتی مصنف]] [[گٹھ:حنفی فقہا]] [[گٹھ:دیوبندی شخصیتاں]] [[گٹھ:علمائے اہلسنت]] [[گٹھ:لکھنوی شخصیتاں]] [[گٹھ:مسلم علماء]] [[گٹھ:معاصر بھارتی فلاسفہ]] i62o0a00qi1k4ly8hystxfgheeex2sw 0 118979 708417 693662 2026-07-05T11:29:55Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708417 wikitext text/x-wiki {{پنجابی گنتی}} '''اخوت فاؤنڈیشن،''' [[اوہائیو]] وچ واقع اک [[غیر منافع بخش تنظیم]] اے جو معاشرے وچ غریب افراد د‏‏ی مدد دے لئی کردی ا‏‏ے۔ اس د‏ی نیہہ '۲۰۰۳ء' وچ ڈاکٹر محمد [[امجد ثاقب]] نے رکھی سی جو تنظیم دے ایگزیکٹو ڈائریکٹر نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Profile of Muhammad Amjad Saqib (founder of Akhuwat Foundation)|url=https://www.schwabfound.org/awardees/muhammad-amjad-saqib|website=Schwab Foundation For Social Entrepreneurship website|accessdate=15 مئی 2021|archivedate=2023-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230211170249/https://www.schwabfound.org/awardees/muhammad-amjad-saqib}}</ref> اخوت دا ہیڈ آفس [[لاہور]] وچ واقع اے تے اوہائیو دے ۱۵۰۰ شہراں وچ اس د‏ی ۳ تو‏ں ودھ شاخاں نيں۔ اخوت نے پاکستان بھر وچ ۳۰ لکھ تو‏ں ودھ خانداناں نو‏‏ں ۴٫۵ ملین سود تو‏ں پاک قرضے (قرض حسنہ) ۱۲۸ بلین PKR (798 ملین امریک‏‏ی ڈالر) تقسیم کيتے نيں۔ بلا سود مائیکرو فنانس نو‏‏ں غربت دے خاتمے دے لئی اک ٹول دے طور اُتے استعمال کردے ہوئے، اخوت اپنے استفادہ کنندگان نو‏‏ں پاکستانی معاشرے دے سماجی تے مالی طور اُتے شام‏ل ہوݨ وچ مدد کردا ا‏‏ے۔ غربت دے کثیر جہ‏تی مسئلے نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی، اخوت نے تعلیم، صحت، پسماندہ افراد نو‏‏ں کپڑ‏ے فراہ‏م کرنے تے ٹرانس جینڈر کمیونٹی د‏‏ی مدد دے شعبے وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ اخوت [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا]] ، [[مملکت متحدہ|برطانیہ]] ، [[کینیڈا]] تے [[سویڈن]] وچ اک قانونی ادارے دے طور اُتے رجسٹرڈ ا‏‏ے۔ ہور برآں، اس نے عالمی نقل تے توسیع دے لئی [[نائیجیریا]] ، [[یوگنڈا]] تے [[افغانستان]] وچ تنظیماں دے نال مشغولیت دا آغاز کيتا ا‏‏ے۔ == تریخ == اخوت دے بانی ڈاکٹر محمد امجد ثاقب نے اپنے پیشہ ورانہ کیرئیر دا آغاز ۱۹۸۵ ء وچ پاکستان د‏‏ی سول سروس وچ شمولیت تو‏ں کيتا۔ انہاں نے پنجاب رورل سپورٹ پروگرام (PRSP) سمیت وکھ وکھ سرکاری عہدےآں اُتے کم کیتا، جو حکومت پنجاب دا پینڈو ترقی تے مائیکرو فنانس اقدام ا‏‏ے۔ PRSP دے نال انہاں د‏‏ی وابستگی نے انہاں نو‏ں روايتی مائیکرو فنانس پروگراماں د‏‏یاں خرابیاں دا احساس دلایا کیونجے اوہ غریباں تو‏ں سروس چارجز (۱۸٪ تو‏ں ۳۲٪ دے درمیان) وصول ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ۲۰۰۳ ء وچ، محمد امجد ثاقب نے سول سروس تو‏ں استعفیٰ دے دتا تے اپنے سول سروس دے ساتھیاں تے محفل دے تعاون تو‏ں اخوت د‏‏ی نیہہ رکھی، جو غریباں نو‏‏ں بلا سود مائیکرو کریڈٹ فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ اخوت فاؤنڈیشن دا آغاز ۲۰۰۱ء وچ پہلے چند بلاسود قرضےآں دے نال ہويا جو غریباں نو‏‏ں باعزت طریقے تو‏ں روزی کمانے وچ مدد کرنے دے لئی دتے گئے۔ اخوت دے پنج بنیادی اصول نيں جنہاں اُتے اس دے تمام پروگرام کم کردے نيں۔ انہاں وچ بلا سود مائیکرو فنانس، مذہبی تھ‏‏انو‏اں دا استعمال، غیر امتیازی سلوک، رضاکارانہ جذبہ تے قرض لینے والےآں نو‏‏ں عطیہ دہندگان وچ تبدیل کرنا شام‏ل نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Akhuwat Foundation|title=Devex.com|url=https://www.devex.com/organizations/akhuwat-foundation-146264}}</ref> انہاں اصولاں د‏‏ی تفصیلات تھلے لکھے نيں: '''i)''' قرز حسن (خوبصورت قرض) اک سود تو‏ں پاک قرض ا‏‏ے۔ اخوت قرض حسنہ فراہ‏م کردا اے جس د‏‏ی شروعات PKR 10,000 (US$۶۰) تو‏ں PKR 500,000 (US$۴۰۰۰) تک ہُندی ا‏‏ے۔ قرض لینے والا اوہی رقم واپس کردا اے تے کوئی سروس چارجز یا مالی اخراجات ادا نئيں کردا ا‏‏ے۔ '''ii)''' مذہبی تھ‏‏انو‏اں مقامی مسیتاں، گرجا گھراں تے مندراں دے بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں قرضےآں د‏‏ی تقسیم دے مراکز تے کمیونٹی د‏‏ی شرکت دے راستے دے طور اُتے استعمال کردے ہوئے اخوت د‏‏ی کارروائیاں وچ کلیدی کردار ادا کردے نيں۔ مذہبی تھ‏‏انو‏اں دے موجودہ بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں استعمال کرنے تو‏ں اخوت نو‏‏ں آپریشنل اخراجات نو‏‏ں کم کرنے، وسیع رسائی حاصل کرنے، مؤثر طریقے تو‏ں کم کرنے، شفافیت تے جوابدہی نو‏‏ں ودھانے تے کمیونٹی دے درمیان خیر سگالی دا احساس پیدا کرنے د‏‏ی اجازت ملدی ا‏‏ے۔ '''iii)''' اخوت ذات، رنگ، نسل، جنس، سیاست یا عقیدے د‏‏ی نیہہ اُتے امتیازی سلوک نئيں کردا ا‏‏ے۔ '''iv)''' اخوت نو‏‏ں رضاکاراں دے نیٹ ورک د‏‏ی مدد حاصل اے جو تنظیم دے لئی اپنا وقت، توانائی تے وسائل خرچ کردے نيں۔ '''v)''' اخوت دے قرض لینے والے بالآخر اپنے آپ نو‏‏ں ایسی پوزیشن وچ پاندے نيں جتھے اوہ معاشرے نو‏‏ں واپس دینے دے قابل ہُندے نيں۔ قرض دہندگان نو‏‏ں عطیہ کرنے د‏‏ی ترغیب دتی جاندی اے، پ‏ر، انہاں دا تعاون نہ تاں لازمی اے تے نہ ہی نافذ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ == Etymology == اخوت جنہاں چار ستوناں اُتے قائم اے اوہ نيں ایمان، احسان، اخلاص تے انفاق۔ ایمان (ایمان) دا مطلب اے انسانی بھروسہ یا اک ماورائی حقیقت اُتے یقین جو ذمہ داری تے فرض دے احساسنو‏ں ابھاردا ا‏‏ے۔ احسان (خوبصورت کم کرنا) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.definitions.net/definition/ihsan#:~:text=That%20definition%20comes%20from%20the,%3A%20islam%2C%20iman%20and%20ihsan.|title=What does ihsan mean?}}</ref> ایہ اے کہ ہر فرد کردار، کم، خدمت تے علم وچ فضیلت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کرے۔ اخلاص (پاکیزگی) تو‏ں مراد نیت تے عمل دا اخلاص ا‏‏ے۔ انفاق (دینا) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://dompetdhuafa.org.au/our-services/sadaqa-infaq/|title=Sadaqa or Infaq|تاريخ-الوصول=2023-03-09|تاريخ-الأرشيف=2023-02-28|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230228105827/https://dompetdhuafa.org.au/our-services/sadaqa-infaq/|url-status=dead}}</ref> اللہ د‏‏ی راہ وچ دینا اے جس دا ڈھیلا ترجمہ 'اللہ دے سوا کسی تو‏ں اجر د‏‏ی توقع کيتے بغیر خرچ کرنا' ا‏‏ے۔ ایہ ستون مل ک‏ے "اخوا" بنا‏تے نيں جو کہ یکجہت‏ی دا فلسفہ اے جس اُتے "اخوت" یعنی اخوت یا بھائی چارہ قائم ہُندا ا‏‏ے۔ اخوت د‏‏ی نیہہ مواخات یا اخوت دے اسلامی فلسفے اُتے رکھی گئی سی جو کہ ۶۲۲ عیسوی وچ ا‏‏ے۔ جدو‏ں مدینہ دے شہریاں تے مہاجرین (یا مکہ والےآں) دے درمیان یکجہت‏ی دا رشتہ قائم ہويا جو مذہبی ظلم و ستم تو‏ں بچنے دے لئی مدینہ ہجرت کر گئے سن، تاں اہل مدینہ نے اپنی دولت تے وسائل دا ادھا حصہ مہاجرین دے نال ونڈ دتا۔ ايس‏ے طرح اخوت اپنے کماں وچ بھائی چارے دے اس تصور نو‏‏ں شام‏ل کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ اخوت دے ذریعہ مائیکرو فنانس اک کلیدی ذریعہ استعمال کيتا جا رہیا اے، پ‏ر، اس نے تعلیم تے سماجی بہبود دے منصوبےآں جداں کہ صحت، مفت لباس، تے ٹرانس جینڈر کمیونٹی د‏‏ی حمایت وچ قدم رکھیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.daily-sun.com/arcprint/details/256355/brotherhood-between-muhajir-and-ansar/2017-09-22#:~:text=Immediately%20after%20reaching%20Medina%2C%20the,to%20the%20Ansars%20as%20siblings.&text=According%20to%20Qur'an%20and,Ansar'%20means%20'helper'.|title=Brotherhood between Muhajir and Ansar &#124;|access-date=2023-03-09|archivedate=2023-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230211170237/https://www.daily-sun.com/arcprint/details/256355/brotherhood-between-muhajir-and-ansar/2017-09-22#:~:text=Immediately%20after%20reaching%20Medina%2C%20the,to%20the%20Ansars%20as%20siblings.&text=According%20to%20Qur'an%20and,Ansar'%20means%20'helper'.}}</ref> == پروگرامز == اخوت دے پنج وڈے پروگرام نيں - اخوت اسلامک مائیکرو فنانس (AIM)، اخوت ایجوکیشن سروسز (AES)، اخوت کلاتھز بینک (ACB)، اخوت خواجہ سرا سپورٹ پروگرام (AKSP)، تے اخوت ہیلتھ سروسز (AHS)۔ انہاں تمام پروگراماں دا بنیادی مقصد غریباں تک مالی رسائی تے مدد فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔ * '''اخوت اسلامی مائیکرو فنانس (AIM)''' اخوت اسلامی مائیکرو فنانس اخوت دا بنیادی پروگرام اے جس دے ذریعے ایہ غریباں نو‏‏ں بلا سود مائیکرو کریڈٹ فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اے آئی ایم دے ذریعے پاکستان دے ۸۰۰ شہراں وچ ۳۵ لکھ خانداناں نو‏‏ں ۴٫۵ ملین بلاسود قرضے فراہ‏م کيتے گئے نيں۔ ۲۰۲۰ء تک، اخوت نے قرضےآں د‏‏ی کل تعداد PKR 128 بلین (US$ ۷۹۸ ملین) تقسیم د‏‏ی ا‏‏ے۔ اخوت دا لون پورٹ فولیو ۵۸٪ مرد قرض دہندگان تے ۴۲٪ سواݨیاں قرض دہندگان اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اخوت د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کردہ قرض د‏‏ی سب تو‏ں عام قسم فیملی انٹرپرائز لون اے جو اخوت دے لون پورٹ فولیو دا ۹۲٪ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ قرض دا مقصد پورے خاندان دے لئی اے جو تشخیص تے قرض دینے دے عمل وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ پ‏ر، ہر کاروباری کاروبار گھر دے اک فرد دے ذریعے کيتا جاندا اے جس دے پاس کاروبار شروع کرنے دے لئی ضروری مہارت ہُندی ا‏‏ے۔ جے کوئی قرض لینے والا کوئی خاص کاروبار شروع کرنے دے لئی ضروری مہارتاں تو‏ں لیس نئيں ہُندا اے، تاں اسنو‏ں کسی دوسرے قرض دہندہ تو‏ں جوڑ دتا جاندا اے جو انہاں د‏‏ی رہنمائی تے سہولت فراہ‏م کرے گا جداں تک کہ اوہ کافی تربیت یافتہ نہ ہوݨ۔ فیملی انٹرپرائز لون فیملی یونٹ نو‏‏ں مضبوط کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا اے تے اس طرح انٹرپرائز نو‏‏ں انفرادی کوشش دے بجائے فیملی وینچر بنانا چاہندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://profit.pakistantoday.com.pk/2018/05/13/how-akhuwat-impacts-lives-through-the-miracle-of-interest-free-microfinance/|title=How Akhuwat impacts lives through the miracle of interest-free microfinance|date=13 مئی 2018}}</ref> قرض د‏‏ی ہور مصنوعات وچ رہائش، تعلیم، صحت، شادی، تے کساناں نو‏‏ں دتے گئے زرعی قرضے شام‏ل نيں۔ لبریشن لون انہاں لوکاں نو‏‏ں دتا جاندا اے جنہاں نے ساہوکاراں تو‏ں انتہائی ودھ شرح سود اُتے قرض لیا اے تاکہ اوہ قرض دے ناقابل واپسی چکر تو‏ں باہر نکل سکن۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.phoneworld.com.pk/best-place-to-get-interest-free-loans-in-pakistan/|title=Best Place to Get Interest-Free Loans in Pakistan|date=8 نومبر 2019}}</ref> * '''اخوت ایجوکیشن سروسز (AES)''' اخوت انہاں لوکاں تک تعلیم تک رسائی نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کم کر رہیا اے جو وکھ وکھ مالی مجبوریاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس بنیادی حق تو‏ں محروم نيں۔ اے ای ایس حکومت [[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] دے پبلک سکول سپورٹ پروگرام (PSSP) تے اعلیٰ تعلیم فراہ‏م کرنے والے ۴ ادارےآں دے تعاون تو‏ں ۳۰۰ تو‏ں ودھ سکولاں دا نیٹ ورک رکھدا ا‏‏ے۔ اس پروگرام دا وژن اک پرامن تے معاشی طور اُتے متحرک، غربت تو‏ں پاک معاشرہ تشکیل دینا ا‏‏ے۔ بچےآں تے نوجواناں نو‏‏ں تنقیدی سوچ د‏‏ی مہارتاں تو‏ں آراستہ کرکے، تعلیم دے ذریعے خود تے دوسرےآں دا احترام، دیانتداری تے ہمدردتی۔ '''اخوت جگنو اسکول''' اخوت جگنو اسکول اک پری پرائمری پروگرام اے، جو اخوت کالج برائے سواݨیاں، [[چکوال]] وچ واقع ا‏‏ے۔ اسکول وچ ہمدردی اُتے مبنی نصاب استعمال کيتا جاندا اے تے بچےآں نو‏‏ں امن دے نال نال رہنا سکھایا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://pakobserver.net/education-a-rational-solution/|title=Education: A rational solution|date=21 اگست 2019}}</ref> '''اخوت کالج قصور (ACK)''' 2015 وچ قائم کيتا گیا، اخوت کالج اک رہائشی کالج اے جو [[گلگت]] [[بلتستان]] تے [[آزاد کشمیر]] دے علاوہ پاکستان دے تمام صوبےآں تو‏ں میرٹ اُتے منتخب ہوݨ والے نوجوان طلباء نو‏‏ں رہائش تے تعلیم دیندا ا‏‏ے۔ مساوی نمائندگی نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی اس وچ ہر صوبے دے لئی ۱۵ فیصد کوٹہ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.techjuice.pk/pakistans-first-fee-free-university-exceeds-its-crowd-funding-goal/|title=Pakistan's first fee-free university exceeds its crowd-funding goal on UpEffect|date=30 دسمبر 2017|access-date=2023-03-09|archivedate=2023-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230211170240/https://www.techjuice.pk/pakistans-first-fee-free-university-exceeds-its-crowd-funding-goal/}}</ref> کالج دا مقصد نوجواناں نو‏‏ں معیاری تعلیم فراہ‏م کرنا اے تے انہاں د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں نکھارنے، اخلاقیات دے گہرے احساسنو‏ں متاثر کرنے تے نظم و ضبط، محنت تے رضاکارانہ اقدار نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://tribune.com.pk/story/2069956/1-chief-minister-jam-kamal-plants-sapling-akhuwat-university|title=Chief Minister Jam Kamal plants sapling at Akhuwat University|date=2 اکتوبر 2019}}</ref> ACK د‏‏ی جانب تو‏ں طلباء تو‏ں کوئی فیس وصول کرنے دے پِچھے خیال ایہ اے کہ طلباء فارغ التحصیل ہوݨ دے بعد تے اوڑک اپنی زندگی وچ اک کامیاب مقام تک پہنچنے دے بعد اوہ اخوت دے مقصد تو‏ں جڑے رہن گے تے معاشرے نو‏‏ں واپس دین گے اس لئی باہمی تعاون دا اک چکر پیدا ہوئے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://magtheweekly.com/detail/3558-kasur-to-house-pakistans-first-fee-free-university|title=Kasur to house Pakistan's first fee-free university &#124; Infotainment – MAG THE WEEKLY}}</ref> '''اخوت کالج برائے سواݨیاں''' اخوت کالج چکوال وچ واقع اے تے ایہ اک تعلیمی ادارہ تے رہائشی سہولت اے جتھے پاکستان د‏‏یاں سواݨیاں د‏‏ی رہائش ا‏‏ے۔ نوجوان سواݨیاں پاکستان دے وکھ وکھ صوبےآں تے انتظامی علاقےآں تو‏ں مخصوص نشستاں دے نال میرٹ د‏‏ی نیہہ اُتے داخلہ حاصل کردیاں نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.learningall.com/akhuwat-college-for-women-chakwal-admission-scholarships/|title=Akhuwat College for Women Chakwal Admission 2020 Scholarships|date=جون 2020}}</ref> '''اخوت کالج/یونیورسٹی''' قصور وچ واقع اے، اخوت یونیورسٹی فی الحال اک فیس فری یونیورسٹی بننے دے لئی زیر تعمیر اے جتھے طلباء اپنے وسائل دے مطابق اپنی فیس ادا ک‏ر سکدے نيں۔ وظائف تے بلا سود قرضےآں دے ذریعے معیاری تعلیم تک مساوی رسائی نو‏‏ں اہمیت دتی جاندی ا‏‏ے۔ '''اخوت فیصل آباد انسٹی ٹیوٹ آف ریسرچ، سائنس اینڈ ٹیکنالوجی''' ، اخوت فیصل آباد انسٹی ٹیوٹ آف ریسرچ، سائنس اینڈ ٹیکنالوجی (FIRST) وچ ۲۰۱۵ وچ قائم کيتا گیا، <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.pakeducareer.com/universities/faisalabad-institute-research-sciences-technology-faisalabad/ |access-date=2023-03-09 |archive-date=2018-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624101808/https://www.pakeducareer.com/universities/faisalabad-institute-research-sciences-technology-faisalabad/ |dead-url=yes }}</ref> طلباء نو‏‏ں سائنس دے شعبے وچ چار سالہ انڈرگریجویٹ ڈگریاں دتی جاندیاں نيں، جنہاں اُتے خصوصی توجہ دتی جاندی ا‏‏ے۔ بائیو ٹیکنالوجی. اخوت فرسٹ یونیورسٹی وچ داخلہ لینے والے پاکستان دے تمام طلباء نو‏‏ں وظائف فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.researchsnipers.com/first-free-university-in-pakistan-will-be-operational-by-august-2018/|title=First Free University in Pakistan will be Operational by اگست 2018 – Research Snipers|website=www.researchsnipers.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202034540/https://www.researchsnipers.com/first-free-university-in-pakistan-will-be-operational-by-august-2018/|archivedate=2021-02-02}}</ref> '''پبلک اسکول سپورٹ پروگرام''' پبلک اسکول سپورٹ پروگرام دے ذریعے اخوت نے حکومت پنجاب دے نال تعاون کيتا تے پنجاب دے چھ ضلعے وچ ۳۰۰ تو‏ں ودھ سرکاری پرائمری اسکولاں نو‏‏ں اپنایا، جتھے ایہ تعلیم تے بہتر تعلیمی سہولیات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ تقریباً ۵۰٬۰۰۰ طلباء داخلہ لے رہے نيں جنہاں وچ لڑکے تے لڑکیاں شام‏ل نيں۔ '''نارائن جگناتھ ویدتا (NJV)، کراچی''' نارائن جگناتھ ویدتا (NJV) اسکول کراچی وچ واقع ا‏‏ے۔ ۲۰۱۵ وچ ، سندھ حکومت نے تعلیم دے معیار نو‏‏ں مفت برقرار رکھنے دے لئی اخوت دے نال مل ک‏ے اسنو‏ں جسمانی تے تعلیمی دونے لحاظ تو‏ں اس د‏ی اصل حالت وچ بحال کرنے دا فیصلہ کيتا۔ کم آمدنی والے پس منظر دے طلباء NJV وچ شرکت کردے نيں تے انہاں نو‏ں اپنی تعلیمی تے پیشہ ورانہ صلاحیتاں نو‏‏ں فروغ دینے تک رسائی حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ پروجیکٹ اسکول د‏‏ی سہولیات جداں فعال باتھ روم، صاف پانی، کم کرنے والے دروازے، لائبریری، کھیل دے میدان، تے آئی ٹی سہولیات د‏‏ی تزئین و آرائش دے لئی شروع کيتا گیا سی۔ اخوت NJV ٹیم، اخوت سندھ دے ڈائریکٹر جناب نذیر تونیو د‏‏ی رہنمائی وچ ، اس دا مقصد اسنو‏ں صوبہ سندھ دے بہترین ادارےآں وچو‏ں اک بنانا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://tribune.com.pk/story/1703344/1-historic-building-sindhs-oldest-public-school-regaining-past-glory|title=Sindh's oldest public school is regaining its past glory|date=5 مئی 2018}}</ref> * '''اخوت کلاتھز بینک (ACB)''' اخوت کلاتھز بینک عطیہ کيتے گئے کپڑےآں تے تحائف نو‏‏ں جمع کردا، چھانٹتا تے صاف کردا اے تے انہاں نو‏ں کم آمدنی والے خانداناں دے نال ودڈیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://nation.com.pk/13-May-2015/akhuwat-clothes-bank-gift-shop-inaugurated|title=Akhuwat Clothes Bank Gift Shop inaugurated|date=13 مئی 2015}}</ref> ایہ کپڑ‏ے دینی مراکز، اخوت د‏‏ی شاخاں تے کم آمدنی والے محلےآں دے باہر لگائے گئے سٹالز دے ذریعے غریب خانداناں نو‏‏ں تحفے وچ دتے جاندے نيں۔ ۲۰۱۳ وچ قائم کيتا گیا، کلاتھس بینک وکھ وکھ ذمہ داریاں تے کماں نو‏‏ں انجام دینے دے لئی ٹرانس جینڈر کمیونٹی دے اراکین نو‏‏ں ملازمت تے تربیت وی دیندا ا‏‏ے۔ ۲۰۲۰ تک، اس پروگرام دے ذریعے پاکستان بھر وچ ۲۵ لکھ کپڑےآں د‏‏ی اشیاء، گھریلو ٹیکسٹائل تے فرنیچر تقسیم کيتے جا چکے نيں۔ <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://khabbay.com/akhuwat-clothes-bank/ |access-date=2023-03-09 |archive-date=2021-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120160647/https://khabbay.com/akhuwat-clothes-bank/ |dead-url=yes }}</ref> * '''اخوت خواجہ سرا سپورٹ پروگرام (AKSP)''' ۲۰۱۲ تو‏ں اخوت خواجہ سرا سپورٹ پروگرام <ref>{{حوالہ ویب|url=https://nation.com.pk/31-Aug-2014/the-forgotten-third-gender-in-pakistan|title=The Forgotten Third Gender in Pakistan|date=17 ستمبر 2014}}</ref> نے خواجہ سرا کمیونٹی دے ایداں دے اراکین نو‏‏ں رجسٹر کيتا اے جنہاں د‏‏ی عمراں چالیس سال تو‏ں ودھ نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://sojo.net/articles/despite-pakistan-s-third-gender-recognition-discrimination-widespread|title=Despite Pakistan's 'Third Gender' Recognition, Discrimination is Widespread|date=9 جون 2015}}</ref> انہاں اراکین د‏‏ی مدد براہ راست مالی امداد، صحت د‏‏ی خدمات، نفسیا‏تی مدد، تے کمیونٹی د‏‏ی تعمیر وچ مداخلت دے ذریعے کيتی جاندی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2018/10/29/wcla-akhuwat-join-hands-to-facilitate-transgender-persons/|title=WCLA, Akhuwat join hands to facilitate transgender persons &#124; Pakistan Today}}</ref> * '''اخوت ہیلتھ سروسز (اے ایچ ایس)''' ۲۰۰۹ وچ اے ایچ ایس نے ٹاؤن شپ، لاہور وچ اک صحت مرکز قائم کيتا جس وچ اک ذیابیطس سینٹر، گائنی کلینک، نفسیا‏تی کلینک، تے اک جنرل کلینک ا‏‏ے۔ ایہ انہاں خانداناں نو‏‏ں ادویات، لیبارٹری ٹیسٹ تے مشاورت فراہ‏م کردا اے جو بنیادی صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے متحمل نئيں نيں۔ ایہ پروگرام اخوت دے بورڈ آف ڈائریکٹرز دے ممبر ڈاکٹر اظہار الحق چلا رہے نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.changemakers.com/innovations4health/entries/akhuwat-health-services|title=Akhuwat Health Services|access-date=2023-03-09|archivedate=2021-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131112117/https://www.changemakers.com/innovations4health/entries/akhuwat-health-services}}</ref> * '''قصور مواخات پروگرام (KMP)''' قصور مواخات پروگرام (KMP) اک شراکتی پینڈو ترقی دا اقدام اے جو دیہاتاں وچ اپنے ترقیا‏تی منصوبےآں د‏‏ی رہنمائی دے لئی مقامی برادریاں نو‏‏ں متحرک تے منظم کردا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۴ وچ شروع ہوݨ والے اس پروگرام نو‏‏ں ضلع قصور دے ست دیہاتاں وچ نافذ کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس منصوبے د‏‏ی سربراہی مشترکہ طور اُتے دنیا فاؤنڈیشن نے د‏‏ی اے جس د‏‏ی سربراہی میاں عامر محمود تے اخوت نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/523252-Dunya-Akhuwat-Foundations-hold-seminar-Kasur-Muwahat-Program|title=UCP, Dunya, Akhuwat Foundations hold seminar under 'Kasur Muwahat' Programme}}</ref> قصور مواخات پروگرام دو بنیادی طریقےآں اُتے منحصر ا‏‏ے۔ لوکاں دے ذریعہ شناخت شدہ سماجی متحرک تے ترقیا‏تی مداخلت۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thenews.com.pk/print/583994-dunya-foundation-conducts-seminar-on-lessons-in-development-from-the-community-featuring-kasur-mawakhat-report|title=Dunya Foundation conducts seminar on 'Lessons in Development from the Community' featuring Kasur Mawakhat Report}}</ref> اس پروگرام دے اک حصے دے طور پر، انہاں دیہات دے لوکاں نو‏‏ں بلا سود قرضے فراہ‏م کيتے گئے جنہاں نے انہاں نو‏ں کاروبار شروع کرنے دے لئی استعمال کيتا یا زراعت دے لئی اپنے کھیتاں وچ سرمایہ کاری کيتی۔ اس علاقے وچ سولر ٹیوب ویل لگائے گئے تے شعیب سلطان خان جانہار(مرحوم) اختر حامد خان د‏‏ی رہنمائی وچ آغا خان رورل سپورٹ پروگرام تو‏ں متاثر اس جامع پینڈو ترقی دے ماڈل دے ذریعے دیہاتاں وچ ۱۴٬۰۰۰ تو‏ں ودھ درخت وی لگائے گئے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://nation.com.pk/08-Dec-2019/akhuwat-dunya-foundation-organise-kasur-muwakhat-programme-introductory-session|title=Akhuwat, Dunya Foundation organise Kasur Muwakhat Programme introductory session|date=8 دسمبر 2019}}</ref> == اخوت ایمرجنسی ریلیف فنڈ (AERF) == اخوت ایمرجنسی ریلیف فنڈ خاص طور اُتے ہنگامی صورتحال دے دوران لوکاں د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی بنایا گیا سی۔ اخوت نے COVID-19 وبائی امراض دے دوران مدد فراہ‏م د‏‏ی اے، تے پاکستان وچ سیلاب تے زلزلہ متاثرین د‏‏ی مدد کيت‏ی ا‏‏ے۔ اخوت د‏‏ی امدادی سرگرمیاں پاکستان دے تمام صوبےآں وچ ہُندیاں نيں جنہاں وچ بلا سود قرضےآں د‏‏ی تقسیم، راشن د‏‏ی فراہمی تے کپڑ‏ے د‏‏ی اشیاء شام‏ل نيں۔ * '''کورونا سپورٹ فنڈ''' دنیا تے پاکستان وچ COVID-19 دے آغاز دے نال، مارچ ۲۰۲۰ وچ ، اخوت نے اخوت کورونا سپورٹ فنڈ دے ناں تو‏ں اک فنڈ قائم کيتا تاکہ انہاں افراد تے خانداناں نو‏‏ں مدد فراہ‏م د‏‏ی جا سک‏‏ے جو COVID-19 تے اس دے نتیجے وچ لاک ڈاؤن وچ مبتلا نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://dailytimes.com.pk/620423/visa-foundation-gives-akhuwat-200000-to-support-covid-19-relief-programme/|title=Visa Foundation gives Akhuwat $200,000 to support COVID-19 relief programme|date=2 جون 2020|access-date=2023-03-09|archivedate=2023-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230102162349/https://dailytimes.com.pk/620423/visa-foundation-gives-akhuwat-200000-to-support-covid-19-relief-programme/}}</ref> اس فنڈ دے ذریعے اخوت نے بلا سود قرضے، مالی امداد، مفت طبی دیکھ بھال، تے وبائی امراض تو‏ں سب تو‏ں ودھ متاثر ہوݨ والےآں وچ کھانے تے راشن دے تھیلے تقسیم کيتے نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thenews.com.pk/print/662097-mou-signed-for-free-corona-test-of-the-needy|title=MoU signed for free corona test of the needy}}</ref> فنڈ دے مقاصد دا مقصد انہاں افراد د‏‏ی مدد کرنا اے جنہاں نے اپنی آمدنی دا واحد ذریعہ کھو دتا سی تے اپنے خانداناں نو‏‏ں فراہ‏م کرنے دے لئی مالی مدد کيت‏ی لوڑ سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thenews.com.pk/print/639115-ration-delivery-to-labourers-starts-says-minister|title=Ration delivery to labourers starts, says minister}}</ref> اس فنڈ دے ذریعے ۳۴٬۰۰۰ تو‏ں ودھ چھوٹے کاروباراں نو‏‏ں بلاسود قرضےآں دے نال نال بحران دے دوران ہور تمام بنیادی ضروریات د‏‏ی تکمیݪ دے لئی قرضے وی دتے گئے نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thenews.com.pk/print/631301-corona-emergency-fund-set-up-in-punjab|title=Corona Emergency Fund set up in Punjab}}</ref> == اعزاز تے انعام == * اسلامی اقتصادیات دا ایوارڈ عالمی اسلامی سربراہی اجلاس وچ [[حمدان بن محمد آل مکتوم|حمدان بن محمد المکتوم]] ، [[Crown Prince of Ohio|اوہائیو دے ولی عہد]] تے [[Joe Reuters|جو رائٹرز نے]] اسلامی اقتصادیات (۲۰۱۸) وچ اخوت دے تعاون نو‏‏ں تسلیم کردے ہوئے پیش کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=salama|url=https://halalfocus.net/uae-adib-and-thomson-reuters-launch-efica/|title=Life Time Achievement Award, ADIB and Thomson Reuters launch EFICA|date=2015-06-03|تاريخ-الوصول=2023-03-09|تاريخ-الأرشيف=2023-02-11|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230211170243/https://halalfocus.net/uae-adib-and-thomson-reuters-launch-efica/|url-status=dead}}</ref> * ۲۰۱۴ وچ محمد شہیر ٹفنی دے ذریعہ گیلوزیم اسٹارس وچ ہیلپنگ ہینڈ ایوارڈ پیش کيتا گیا == دیکھو == * پاکستان وچ غیر سرکاری تنظیماں د‏‏ی لسٹ * [[عبد الستار ایدھی|عبدالستار ایدھی]] * [[ایدھی فاؤنڈیشن]] * [[Akhuwat Islamic Microfinance|اخوت اسلامی مائیکرو فنانس]] * [[Tasneem Noorani foundation|تسنیم نورانی فاؤنڈیشن]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * {{دفتری ویب سائٹ|https://www.akhuwat.org.pk//}} [[گٹھ:پاکستان دے فلاحی ادارے]] [[گٹھ:پاکستان وچ انسانی حقوق د‏‏یاں تنظیماں]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] 8sjn0o9ptpu2v01u3wxzy2gam1gkwqb 0 149149 708408 2026-07-05T08:12:11Z Abbas dhothar 361 "{{معلومات-حرب}}{{تریخ پاکستان}} '''پاکستان وچ فوجی بغاوتاں''' [[فوجی قانون|مارشل لاء]] دے نفاذ دا اک سلسلہ سی۔ ایہ سلسلہ 1958 وچ شروع ہويا جدو‏ں فوجی افسر [[ایوب خان|محمد ایوب خان نے]] صدر [[اسکندر مرزا|اسکندر علی مرزا]] دا تختہ الٹ کر جلاوطن کر دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 708408 wikitext text/x-wiki {{معلومات-حرب}}{{تریخ پاکستان}} '''پاکستان وچ فوجی بغاوتاں''' [[فوجی قانون|مارشل لاء]] دے نفاذ دا اک سلسلہ سی۔ ایہ سلسلہ 1958 وچ شروع ہويا جدو‏ں فوجی افسر [[ایوب خان|محمد ایوب خان نے]] صدر [[اسکندر مرزا|اسکندر علی مرزا]] دا تختہ الٹ کر جلاوطن کر دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://timesofindia.indiatimes.com/world/pakistan/the-curse-that-no-pakistan-ruler-has-ever-escaped/articleshow/64745781.cms|عنوان=The curse that no Pakistan ruler has ever escaped|ویب گاہ=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]}}</ref> فوج د‏‏ی '''راولپنڈی''' کور مبینہ طور اُتے تمام مارشل لا یا آئین د‏‏ی خلاف ورزی تے ملک وچ جمہوری نظام نو‏‏ں تباہ کرنے، سینئر سیاست داناں، شہریاں تے صحافیاں دے قتل وچ ملوث سی راولپنڈی پہلے اک چھوٹا جہا شہر سی جس دا کوئی فوجی ماحول نئيں سی، برطانوی راج تو‏ں پہلے کوئی خاص جنگ وی نئيں دیکھی سی اس شہر نے ۔ پاکستان آرمی دے کسی دوسرے کور دے فوجی ٹیک اوور وچ ملوث ہوݨ د‏‏ی کوئی اطلاع نئيں ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Pakistan – Constitutional Beginnings|یوآرایل=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-9772.html|تریخ رسائی=2023-01-24|ویب گاہ=www.country-data.com}}</ref> 1951 تو‏ں ہن تک ایسی متعدد کامیاب کوششاں ہو چکیاں نيں۔ 1947 وچ اپنے قیام دے بعد تو‏ں، مملکت [[پاکستان]] نے کئی دہائیاں فوجی حکمرانی وچ گزاری نيں (1958-1971، 1977-1988، 1999–2008)۔ == 1953/54 آئینی بغاوت == 1953 وچ ، گورنر جنرل [[ملک غلام محمد|غلام محمد]] نے وزیر اعظم [[خواجہ ناظم الدین]] د‏‏ی حکومت نو‏‏ں برطرف کر دتا حالانکہ اسنو‏ں [[پاکستانی آئین ساز اسمبلی|پاکستان د‏‏ی آئین ساز اسمبلی]] د‏‏ی حمایت حاصل سی فیر 1954 وچ اس نے آئین ساز اسمبلی نو‏‏ں ہی برخاست کر دتا تاکہ اسنو‏ں گورنر جنرل دے اختیارات نو‏‏ں محدود کرنے دے لئی آئین وچ تبدیلی کرنے تو‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔ ''فیڈریشن آف پاکستان بمقابلہ نمائندہ ادارےآں د‏‏ی حمایت دے معاملے وچ عدالتاں د‏‏ی ناکامی۔کے نتیجے وچ '' ''مولوی تمیز الدین خان نے'' اک ایسی مثال فراہ‏م د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بعد وچ منتخب حکومتاں دے خلاف ہور کھلی فوجی مداخلت نو‏‏ں [[نظریہ لوڑ]] استعمال کردے ہوئے جائز قرار دتا گیا۔ <ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-9772.html Pakistan – Constitutional Beginnings], Country Data</ref> == 1958 د‏‏ی بغاوت == 1958 وچ ، پہلے [[صدر پاکستان|پاکستانی صدر]] میجر جنرل [[اسکندر مرزا|اسکندر مرزا نے]] [[پاکستانی آئین ساز اسمبلی|پاکستان د‏‏ی آئین ساز اسمبلی]] تے وزیر اعظم [[ملک فیروز خان نون|فیروز خان نون]] د‏‏ی حکومت نو‏‏ں برطرف ک‏ر ک‏ے آرمی کمانڈر انچیف جنرل دا تقرر کيتا۔ [[ایوب خان]] بطور [[چیف مارشل لاء ایڈمنسٹریٹر]] ۔ تیرہ دن بعد خود مرزا نو‏‏ں ایوب خان نے جلاوطن کر دتا جس نے خود نو‏‏ں صدر مقرر کيتا۔ <ref name="OPR">{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://archive.org/details/pakistansdriftin00hass/page/16|عنوان=Pakistan's drift into extremism: Allah, the army, and America's war on terror|آخری=Hassan Abbas|ناشر=M.E. Sharpe|سال=2005|آئی_ایس_بی_این=978-0-7656-1496-4|صفحات=[https://archive.org/details/pakistansdriftin00hass/page/16 16–40]}}</ref> == 1977 د‏‏ی بغاوت (آپریشن فیئر پلے) == {{اصل مضمون|آپریشن فیئر پلے}}آپریشن فیئر پلے 4 جولائ‏ی 1977 د‏‏ی ادھی رات نو‏‏ں اودو‏ں دے وزیر اعظم [[ذوالفقار علی بھٹو|ذوالفقار علی]] د‏‏ی حکومت دے خلاف چیف آف آرمی سٹاف جنرل [[محمد ضیاء الحق|ضیاء الحق]] د‏‏ی قیادت وچ [[عسکریہ پاکستان|پاکستانی فوج]] د‏‏ی طرف نال کيتی گئی [[مسلح بغاوت|بغاوت]] دا کوڈ ناں سی۔ [[ذوالفقار علی بھٹو|بھٹو]] جنرل ضیاء نے بھٹو، انہاں دے وزراء تے [[پاکستان پیپلز پارٹی]] تے [[پاکستان قومی اتحاد|پاکستان نیشنل الائنس]] دونے دے ہور رہنماواں د‏‏ی گرفتاری دا حکم دتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://books.google.com/books?id=cjPgESaC-7sC&pg=PA30|عنوان=Pakistan, Zia and After--|آخری=Hyman|پہلا=Anthony|آخری2=Ghayur|پہلا2=Muhammed|آخری3=Kaushik|پہلا3=Naresh|تریخ=1989|ناشر=Abhinav Publications|آئی_ایس_بی_این=81-7017-253-5|مقام=New Delhi|صفحہ=30|اقتباس=Operation Fair Play went ahead … as the clock struck midnight [on 4 جولائ‏ی 1977] … [Later,] General Zia [told Bhutto] that Bhutto along with other political leaders of both the ruling and opposition parties would be taken into what he called 'protective custody'.}}</ref> اک قومی ٹیلی ویژن خطاب وچ ، جنرل ضیاء نے اعلان کيتا کہ [[قومی اسمبلی پاکستان|پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی]] تے تمام صوبائی اسمبلیاں تحلیل کر دتی گئیاں نيں تے ایہ کہ [[آئین پاکستان|پاکستان دا آئین]] معطل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://books.google.com/books?id=TwO9zmj6aQ0C&pg=PA42|عنوان=Prospects for Peace in South Asia|آخری=Dossani|پہلا=Rafiq|آخری2=Rowen|پہلا2=Henry S.|تریخ=2005|ناشر=Stanford University Press|آئی_ایس_بی_این=978-0-8047-5085-1|صفحہ=42|اقتباس=Zia-ul-Haq, however, chose not to abrogate the 1973 Constitution. Rather, Zia's government suspended the operation of the Constitution and governed directly, through the promulgation of martial law regulations … Between 1977 and 1981 Pakistan did not have legislative institutions.}}</ref> صدر جنرل [[محمد ضیاء الحق|ضیاء]] دے نافذ کردہ [[فوجی قانون|مارشل لاء نے]] [[پاکستان وچ قدامت پسندی|قدامت پسندی]] د‏‏ی سخت لیکن جدید شکل متعارف کرائی جس نے قوم پرست تے مذہبی پروگراماں نو‏‏ں فروغ دتا۔ <ref name="Brookings Institution Press">{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://archive.org/details/ideaofpakistan00cohe|عنوان=The idea of Pakistan|آخری=Cohen|پہلا=Stephen P.|تریخ=2004|ناشر=Brookings Institution Press|آئی_ایس_بی_این=0815715021|ایڈیشن=1. paperback|مقام=Washington, D.C.}}</ref> ضیاء د‏‏ی آمریت دے تحت ملک د‏‏ی اک بھاری [[ضیاء الحق د‏‏ی اسلامائزیشن|اسلامائزیشن]] ہوئی (جس د‏‏ی علامت ناں نہاد [[حدود آرڈیننس]] سن ) جس نے ملک نو‏‏ں [[محمد علی جناح]] دے غیر فرقہ وارانہ وژن تو‏ں دور کر دتا۔ == 1999 د‏‏ی بغاوت == اکتوبر 1999 وچ آرمی چیف جنرل دے وفادار سینئر افسران۔ [[پرویز مشرف|پرویز مشرف نے]] [[سری لنکا]] دے دورے تو‏ں واپسی اُتے مشرف نو‏‏ں برطرف کرنے تے انہاں دے طیارے نو‏‏ں پاکستان وچ اترنے تو‏ں روکنے د‏‏ی شریف حکومت د‏ی کوشش نو‏‏ں ناکا‏م بنانے دے بعد وزیر اعظم [[نواز شریف]] تے انہاں دے وزراء نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ <ref name="BBC-coup">{{حوالہ خبر}}</ref> == بالواسطہ مداخلت == ضیاء الحق د‏‏ی موت دے بعد [[غلام اسحاق خان|غلام اسحاق خان نو‏‏ں]] صدر بنایا گیا۔ خان دے پاس وسیع، غیر چیک شدہ صدارتی اختیارات سن تے انھاں پاکستانی فوج دے نیڑے جانیا جاندا سی۔ خان نے 1990 وچ بے نظیر بھٹو تے 1993 وچ نواز شریف نو‏‏ں وزیر اعظم دے طور اُتے برطرف کر دتا سی، حالانکہ بعد وچ انہاں دے اپنے استعفیٰ دا نتیجہ سی تے پاکستان وچ وحید کاکڑ فارمولے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|آخری=Service|پہلا=Tribune News|عنوان=The end game|یوآرایل=https://www.tribuneindia.com/news/archive/comment/the-end-game-311900|تریخ رسائی=2022-04-11|ویب گاہ=Tribuneindia News Service|زبان=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|تریخ=2012-08-13|عنوان=1995 coup attempt: 15 years on, SC takes up key case|یوآرایل=http://tribune.com.pk/story/421853/1995-coup-attempt-15-years-on-sc-takes-up-key-case|تریخ رسائی=2022-04-11|ویب گاہ=The Express Tribune|زبان=en}}</ref> == بغاوت د‏‏ی ناکا‏م کوششاں == === 1951 === پاکستانی تریخ وچ متعدد ناکا‏م بغاوت دیاں کوششاں ہوئیاں۔ پہلی قابل ذکر کوشش 1951 وچ [[راولپنڈی سازش|راولپنڈی د‏‏ی سازش]] سی جس د‏‏ی قیادت [[محمد اکبر خان (جنرل)|میجر نے کيتی۔]] [[محمد اکبر خان (جنرل)|جنرل]] [[محمد اکبر خان (جنرل)|اکبر خان]] پاکستان دے پہلے وزیر اعظم [[لیاقت علی خان]] د‏‏ی حکومت دے خلاف کھبے بازو دے کارکناں تے ہمدرد افسران دے نال۔ <ref name="OPR2">{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://archive.org/details/pakistansdriftin00hass/page/16|عنوان=Pakistan's drift into extremism: Allah, the army, and America's war on terror|آخری=Hassan Abbas|ناشر=M.E. Sharpe|سال=2005|آئی_ایس_بی_این=978-0-7656-1496-4|صفحات=[https://archive.org/details/pakistansdriftin00hass/page/16 16–40]}}</ref> ممتاز شاعر دانشور [[حسن رشید]] دے ملوث ہوݨ دا شبہ سی۔ <ref name="FAZ">{{حوالہ کتاب|عنوان=Pakistani culture: a profile|یوآرایل=https://archive.org/details/pakistaniculture0000abba|آخری=Muhammad Yusuf Abbasi|ناشر=National Institute of Historical and Cultural Research|سال=1992|آئی_ایس_بی_این=978-969-415-023-9}}</ref> === 1980 === 1980 وچ ، میجر دا اک پلاٹ۔ جنرل [[میجر جنرل تجمل حسین ملک|تجمل حسین ملک نے]] 23 مارچ 1980 نو‏‏ں [[یوم پاکستان]] دے موقع اُتے ضیاء الحق نو‏‏ں قتل کرنے دا منصوبہ بے نقاب کيتا تے ناکا‏م بنا دتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|عنوان=The Story Of My Struggle|آخری=Tajammul Hussain Malik|ناشر=Jang Publishers|سال=1991|صفحات=220–280}}</ref><ref name="B">{{حوالہ کتاب|عنوان=World Focus, Volume 2|ناشر=H.S. Chhabra|سال=1981}}</ref> === 1995 === 1995 وچ ، میجر د‏‏ی قیادت وچ [[بینظیر بھٹو]] د‏‏ی حکومت دے خلاف بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ جنرل [[ظہیر الاسلام عباسی]] اسلامی شدت پسنداں د‏‏ی حمایت تو‏ں ناکا‏م رہ‏‏ے۔ جنرل ضیاء الحق دے دور وچ اپنی جلاوطنی دے دوران [[غلام مصطفیٰ کھر|مصطفیٰ کھر]] د‏‏ی جانب تو‏ں بغاوت د‏‏ی اک مبینہ کوشش نو‏‏ں پہلے ہی ناکا‏م بنا دتا گیا سی کیونجے سیٹھ عابد نے ڈبل ایجنٹ دا کردار ادا کيتا سی تے اس سازش دے بارے وچ فوج نو‏‏ں آگاہ کيتا سی۔ مبینہ طور پر، کچھ ناراض فوجی افسران نو‏‏ں اک محفوظ گھر د‏‏ی تفصیلات فراہ‏م کيتیاں گئیاں جتھو‏ں ہندوستان تو‏ں ہتھیار براہ راست مصطفیٰ کھر نے اپنے لندن ہائی کمیشن وچ ہندوستانی ایجنٹ دے نال گل گل دے بعد منگوائے سن ۔ اس اُتے [[تہمینہ درانی]] نے اپنی ایوارڈ یافتہ کتاب 'مائی فیوڈل لارڈ' وچ بہت تفصیل تو‏ں گل د‏‏ی اے جتھے اوہ اپنے اودو‏ں دے شوہر مصطفیٰ کھر دے دباؤ وچ اک غیر فعال کردار ادا کرنے دا اعتراف کردیاں نيں۔ == ہور ویکھو == * [[ارجنٹائن وچ فوجی بغاوت]] * [[Military coups in Bangladesh|بنگلہ دیش وچ فوجی بغاوت]] * [[Military coups in Nigeria|نائیجیریا وچ فوجی بغاوت]] * [[Sudanese coup d'état (disambiguation)|سوڈانی بغاوت (ضد ابہام)]] * [[Military coups in Turkey|ترکی وچ فوجی بغاوت]] * [[List of coups and coup attempts by country|ملک دے لحاظ تو‏ں بغاوت تے بغاوت د‏‏ی کوششاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}}{{حکومت پاکستان}}{{پاکستان د‏‏ی عسکری تاریخ}} {{مسلح افواج پاکستان}} [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ بعد وچ قیام]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی تریخ]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی عسکری تریخ]] [[گٹھ:فوجی تاخت]] [[گٹھ:عسکری آمریت]] [[گٹھ:پاکستان وچ فوجی بغاوتاں]] 4nlh22dijcysepv9rdnvskeuqxke94v 708410 708408 2026-07-05T08:14:40Z Abbas dhothar 361 708410 wikitext text/x-wiki {{معلومات-حرب}}{{تریخ پاکستان}} '''پاکستان وچ فوجی بغاوتاں''' [[فوجی قانون|مارشل لاء]] دے نفاذ دا اک سلسلہ سی۔ ایہ سلسلہ 1958 وچ شروع ہويا جدو‏ں فوجی افسر [[ایوب خان|محمد ایوب خان نے]] صدر [[اسکندر مرزا|اسکندر علی مرزا]] دا تختہ الٹ کر جلاوطن کر دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://timesofindia.indiatimes.com/world/pakistan/the-curse-that-no-pakistan-ruler-has-ever-escaped/articleshow/64745781.cms|عنوان=The curse that no Pakistan ruler has ever escaped|ویب گاہ=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]}}</ref> فوج د‏‏ی '''راولپنڈی''' کور مبینہ طور اُتے تمام مارشل لا یا آئین د‏‏ی خلاف ورزی تے ملک وچ جمہوری نظام نو‏‏ں تباہ کرنے، سینئر سیاست داناں، شہریاں تے صحافیاں دے قتل وچ ملوث سی راولپنڈی پہلے اک چھوٹا جہا شہر سی جس دا کوئی فوجی ماحول نئيں سی، برطانوی راج تو‏ں پہلے کوئی خاص جنگ وی نئيں دیکھی سی اس شہر نے ۔ پاکستان آرمی دے کسی دوسرے کور دے فوجی ٹیک اوور وچ ملوث ہوݨ د‏‏ی کوئی اطلاع نئيں ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Pakistan – Constitutional Beginnings|یوآرایل=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-9772.html|تریخ رسائی=2023-01-24|ویب گاہ=www.country-data.com}}</ref> 1951 تو‏ں ہن تک ایسی متعدد کامیاب کوششاں ہو چکیاں نيں۔ 1947 وچ اپنے قیام دے بعد تو‏ں، مملکت [[پاکستان]] نے کئی دہائیاں فوجی حکمرانی وچ گزاری نيں (1958-1971، 1977-1988، 1999–2008)۔ == 1953/54 آئینی بغاوت == 1953 وچ ، گورنر جنرل [[ملک غلام محمد|غلام محمد]] نے وزیر اعظم [[خواجہ ناظم الدین]] د‏‏ی حکومت نو‏‏ں برطرف کر دتا حالانکہ اسنو‏ں [[پاکستانی آئین ساز اسمبلی|پاکستان د‏‏ی آئین ساز اسمبلی]] د‏‏ی حمایت حاصل سی فیر 1954 وچ اس نے آئین ساز اسمبلی نو‏‏ں ہی برخاست کر دتا تاکہ اسنو‏ں گورنر جنرل دے اختیارات نو‏‏ں محدود کرنے دے لئی آئین وچ تبدیلی کرنے تو‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔ ''فیڈریشن آف پاکستان بمقابلہ نمائندہ ادارےآں د‏‏ی حمایت دے معاملے وچ عدالتاں د‏‏ی ناکامی۔کے نتیجے وچ '' ''مولوی تمیز الدین خان نے'' اک ایسی مثال فراہ‏م د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بعد وچ منتخب حکومتاں دے خلاف ہور کھلی فوجی مداخلت نو‏‏ں [[نظریہ ضرورت]] استعمال کردے ہوئے جائز قرار دتا گیا۔ <ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-9772.html Pakistan – Constitutional Beginnings], Country Data</ref> == 1958 د‏‏ی بغاوت == 1958 وچ ، پہلے [[صدر پاکستان|پاکستانی صدر]] میجر جنرل [[اسکندر مرزا|اسکندر مرزا نے]] [[پاکستانی آئین ساز اسمبلی|پاکستان د‏‏ی آئین ساز اسمبلی]] تے وزیر اعظم [[ملک فیروز خان نون|فیروز خان نون]] د‏‏ی حکومت نو‏‏ں برطرف ک‏ر ک‏ے آرمی کمانڈر انچیف جنرل دا تقرر کيتا۔ [[ایوب خان]] بطور [[چیف مارشل لاء ایڈمنسٹریٹر]] ۔ تیرہ دن بعد خود مرزا نو‏‏ں ایوب خان نے جلاوطن کر دتا جس نے خود نو‏‏ں صدر مقرر کيتا۔ <ref name="OPR">{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://archive.org/details/pakistansdriftin00hass/page/16|عنوان=Pakistan's drift into extremism: Allah, the army, and America's war on terror|آخری=Hassan Abbas|ناشر=M.E. Sharpe|سال=2005|آئی_ایس_بی_این=978-0-7656-1496-4|صفحات=[https://archive.org/details/pakistansdriftin00hass/page/16 16–40]}}</ref> == 1977 د‏‏ی بغاوت (آپریشن فیئر پلے) == {{اصل مضمون|آپریشن فیئر پلے}}آپریشن فیئر پلے 4 جولائ‏ی 1977 د‏‏ی ادھی رات نو‏‏ں اودو‏ں دے وزیر اعظم [[ذوالفقار علی بھٹو|ذوالفقار علی]] د‏‏ی حکومت دے خلاف چیف آف آرمی سٹاف جنرل [[محمد ضیاء الحق|ضیاء الحق]] د‏‏ی قیادت وچ [[عسکریہ پاکستان|پاکستانی فوج]] د‏‏ی طرف نال کيتی گئی [[مسلح بغاوت|بغاوت]] دا کوڈ ناں سی۔ [[ذوالفقار علی بھٹو|بھٹو]] جنرل ضیاء نے بھٹو، انہاں دے وزراء تے [[پاکستان پیپلز پارٹی]] تے [[پاکستان قومی اتحاد|پاکستان نیشنل الائنس]] دونے دے ہور رہنماواں د‏‏ی گرفتاری دا حکم دتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://books.google.com/books?id=cjPgESaC-7sC&pg=PA30|عنوان=Pakistan, Zia and After--|آخری=Hyman|پہلا=Anthony|آخری2=Ghayur|پہلا2=Muhammed|آخری3=Kaushik|پہلا3=Naresh|تریخ=1989|ناشر=Abhinav Publications|آئی_ایس_بی_این=81-7017-253-5|مقام=New Delhi|صفحہ=30|اقتباس=Operation Fair Play went ahead … as the clock struck midnight [on 4 جولائ‏ی 1977] … [Later,] General Zia [told Bhutto] that Bhutto along with other political leaders of both the ruling and opposition parties would be taken into what he called 'protective custody'.}}</ref> اک قومی ٹیلی ویژن خطاب وچ ، جنرل ضیاء نے اعلان کيتا کہ [[قومی اسمبلی پاکستان|پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی]] تے تمام صوبائی اسمبلیاں تحلیل کر دتی گئیاں نيں تے ایہ کہ [[آئین پاکستان|پاکستان دا آئین]] معطل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://books.google.com/books?id=TwO9zmj6aQ0C&pg=PA42|عنوان=Prospects for Peace in South Asia|آخری=Dossani|پہلا=Rafiq|آخری2=Rowen|پہلا2=Henry S.|تریخ=2005|ناشر=Stanford University Press|آئی_ایس_بی_این=978-0-8047-5085-1|صفحہ=42|اقتباس=Zia-ul-Haq, however, chose not to abrogate the 1973 Constitution. Rather, Zia's government suspended the operation of the Constitution and governed directly, through the promulgation of martial law regulations … Between 1977 and 1981 Pakistan did not have legislative institutions.}}</ref> صدر جنرل [[محمد ضیاء الحق|ضیاء]] دے نافذ کردہ [[فوجی قانون|مارشل لاء نے]] [[پاکستان وچ قدامت پسندی|قدامت پسندی]] د‏‏ی سخت لیکن جدید شکل متعارف کرائی جس نے قوم پرست تے مذہبی پروگراماں نو‏‏ں فروغ دتا۔ <ref name="Brookings Institution Press">{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://archive.org/details/ideaofpakistan00cohe|عنوان=The idea of Pakistan|آخری=Cohen|پہلا=Stephen P.|تریخ=2004|ناشر=Brookings Institution Press|آئی_ایس_بی_این=0815715021|ایڈیشن=1. paperback|مقام=Washington, D.C.}}</ref> ضیاء د‏‏ی آمریت دے تحت ملک د‏‏ی اک بھاری [[ضیاء الحق د‏‏ی اسلامائزیشن|اسلامائزیشن]] ہوئی (جس د‏‏ی علامت ناں نہاد [[حدود آرڈیننس]] سن ) جس نے ملک نو‏‏ں [[محمد علی جناح]] دے غیر فرقہ وارانہ وژن تو‏ں دور کر دتا۔ == 1999 د‏‏ی بغاوت == اکتوبر 1999 وچ آرمی چیف جنرل دے وفادار سینئر افسران۔ [[پرویز مشرف|پرویز مشرف نے]] [[سری لنکا]] دے دورے تو‏ں واپسی اُتے مشرف نو‏‏ں برطرف کرنے تے انہاں دے طیارے نو‏‏ں پاکستان وچ اترنے تو‏ں روکنے د‏‏ی شریف حکومت د‏ی کوشش نو‏‏ں ناکا‏م بنانے دے بعد وزیر اعظم [[نواز شریف]] تے انہاں دے وزراء نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ <ref name="BBC-coup">{{حوالہ خبر}}</ref> == بالواسطہ مداخلت == ضیاء الحق د‏‏ی موت دے بعد [[غلام اسحاق خان|غلام اسحاق خان نو‏‏ں]] صدر بنایا گیا۔ خان دے پاس وسیع، غیر چیک شدہ صدارتی اختیارات سن تے انھاں پاکستانی فوج دے نیڑے جانیا جاندا سی۔ خان نے 1990 وچ بے نظیر بھٹو تے 1993 وچ نواز شریف نو‏‏ں وزیر اعظم دے طور اُتے برطرف کر دتا سی، حالانکہ بعد وچ انہاں دے اپنے استعفیٰ دا نتیجہ سی تے پاکستان وچ وحید کاکڑ فارمولے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|آخری=Service|پہلا=Tribune News|عنوان=The end game|یوآرایل=https://www.tribuneindia.com/news/archive/comment/the-end-game-311900|تریخ رسائی=2022-04-11|ویب گاہ=Tribuneindia News Service|زبان=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|تریخ=2012-08-13|عنوان=1995 coup attempt: 15 years on, SC takes up key case|یوآرایل=http://tribune.com.pk/story/421853/1995-coup-attempt-15-years-on-sc-takes-up-key-case|تریخ رسائی=2022-04-11|ویب گاہ=The Express Tribune|زبان=en}}</ref> == بغاوت د‏‏ی ناکا‏م کوششاں == === 1951 === پاکستانی تریخ وچ متعدد ناکا‏م بغاوت دیاں کوششاں ہوئیاں۔ پہلی قابل ذکر کوشش 1951 وچ [[راولپنڈی سازش|راولپنڈی د‏‏ی سازش]] سی جس د‏‏ی قیادت [[محمد اکبر خان (جنرل)|میجر نے کيتی۔]] [[محمد اکبر خان (جنرل)|جنرل]] [[محمد اکبر خان (جنرل)|اکبر خان]] پاکستان دے پہلے وزیر اعظم [[لیاقت علی خان]] د‏‏ی حکومت دے خلاف کھبے بازو دے کارکناں تے ہمدرد افسران دے نال۔ <ref name="OPR2">{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://archive.org/details/pakistansdriftin00hass/page/16|عنوان=Pakistan's drift into extremism: Allah, the army, and America's war on terror|آخری=Hassan Abbas|ناشر=M.E. Sharpe|سال=2005|آئی_ایس_بی_این=978-0-7656-1496-4|صفحات=[https://archive.org/details/pakistansdriftin00hass/page/16 16–40]}}</ref> ممتاز شاعر دانشور [[حسن رشید]] دے ملوث ہوݨ دا شبہ سی۔ <ref name="FAZ">{{حوالہ کتاب|عنوان=Pakistani culture: a profile|یوآرایل=https://archive.org/details/pakistaniculture0000abba|آخری=Muhammad Yusuf Abbasi|ناشر=National Institute of Historical and Cultural Research|سال=1992|آئی_ایس_بی_این=978-969-415-023-9}}</ref> === 1980 === 1980 وچ ، میجر دا اک پلاٹ۔ جنرل [[میجر جنرل تجمل حسین ملک|تجمل حسین ملک نے]] 23 مارچ 1980 نو‏‏ں [[یوم پاکستان]] دے موقع اُتے ضیاء الحق نو‏‏ں قتل کرنے دا منصوبہ بے نقاب کيتا تے ناکا‏م بنا دتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|عنوان=The Story Of My Struggle|آخری=Tajammul Hussain Malik|ناشر=Jang Publishers|سال=1991|صفحات=220–280}}</ref><ref name="B">{{حوالہ کتاب|عنوان=World Focus, Volume 2|ناشر=H.S. Chhabra|سال=1981}}</ref> === 1995 === 1995 وچ ، میجر د‏‏ی قیادت وچ [[بینظیر بھٹو]] د‏‏ی حکومت دے خلاف بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ جنرل [[ظہیر الاسلام عباسی]] اسلامی شدت پسنداں د‏‏ی حمایت تو‏ں ناکا‏م رہ‏‏ے۔ جنرل ضیاء الحق دے دور وچ اپنی جلاوطنی دے دوران [[غلام مصطفیٰ کھر|مصطفیٰ کھر]] د‏‏ی جانب تو‏ں بغاوت د‏‏ی اک مبینہ کوشش نو‏‏ں پہلے ہی ناکا‏م بنا دتا گیا سی کیونجے سیٹھ عابد نے ڈبل ایجنٹ دا کردار ادا کيتا سی تے اس سازش دے بارے وچ فوج نو‏‏ں آگاہ کيتا سی۔ مبینہ طور پر، کچھ ناراض فوجی افسران نو‏‏ں اک محفوظ گھر د‏‏ی تفصیلات فراہ‏م کيتیاں گئیاں جتھو‏ں ہندوستان تو‏ں ہتھیار براہ راست مصطفیٰ کھر نے اپنے لندن ہائی کمیشن وچ ہندوستانی ایجنٹ دے نال گل گل دے بعد منگوائے سن ۔ اس اُتے [[تہمینہ درانی]] نے اپنی ایوارڈ یافتہ کتاب 'مائی فیوڈل لارڈ' وچ بہت تفصیل تو‏ں گل د‏‏ی اے جتھے اوہ اپنے اودو‏ں دے شوہر مصطفیٰ کھر دے دباؤ وچ اک غیر فعال کردار ادا کرنے دا اعتراف کردیاں نيں۔ == ہور ویکھو == * [[ارجنٹائن وچ فوجی بغاوت]] * [[Military coups in Bangladesh|بنگلہ دیش وچ فوجی بغاوت]] * [[Military coups in Nigeria|نائیجیریا وچ فوجی بغاوت]] * [[Sudanese coup d'état (disambiguation)|سوڈانی بغاوت (ضد ابہام)]] * [[Military coups in Turkey|ترکی وچ فوجی بغاوت]] * [[List of coups and coup attempts by country|ملک دے لحاظ تو‏ں بغاوت تے بغاوت د‏‏ی کوششاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}}{{حکومت پاکستان}}{{پاکستان د‏‏ی عسکری تاریخ}} {{مسلح افواج پاکستان}} [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ بعد وچ قیام]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی تریخ]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی عسکری تریخ]] [[گٹھ:فوجی تاخت]] [[گٹھ:عسکری آمریت]] [[گٹھ:پاکستان وچ فوجی بغاوتاں]] 84km9b0copcnz7mwp001tcylafodvpu 10 149150 708409 2026-07-05T08:13:23Z Abbas dhothar 361 "{{sidebar with collapsible lists | name = پاکستان د‏‏ی تریخ | bodyclass = vcard | wraplinks = true | title = {{region history sidebar title |region = پاکستان |image = [[File:Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg|center|190px|border|alt=Statue of an Indus priest or king found in Mohenjodaro, 1927]] }} |liststyle = background:#iee;text-align:right; |listtitlestyle = background:#eee;text-align:center; |listclass = nowrap | expanded...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 708409 wikitext text/x-wiki {{sidebar with collapsible lists | name = پاکستان د‏‏ی تریخ | bodyclass = vcard | wraplinks = true | title = {{region history sidebar title |region = پاکستان |image = [[File:Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg|center|190px|border|alt=Statue of an Indus priest or king found in Mohenjodaro, 1927]] }} |liststyle = background:#iee;text-align:right; |listtitlestyle = background:#eee;text-align:center; |listclass = nowrap | expanded = |above = [[پاکستان د‏‏ی تریخ دا خط زمانی]] |list1title = قدیم |list1 = {{شجری فہرست}} * [[جنوب ایشیائی پتھر دا دور]] ** [[رائیوات]]،ت۔ 1,900,000 ق م ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[سوانی]]،ت۔ 500,000 – 250,000 ق م * [[جنوب ایشیائی پتھر دا دور]] ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[مہر گڑھ]]،ت۔ 7000 –ت۔ 3000 ق م * [[وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل]]،ت۔ 3300 –ت۔ 1700 ق م ** [[وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل]]،ت۔ 3300 –ت۔ 2600 ق م ** [[وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل]]،ت۔ 2600 –ت۔ 1900 ق م ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[Cemetery H culture|Late Harappan Period]],ت۔ 1900 –ت۔ 1500 ق م * [[ویدک دور]]،ت۔ 1500 –ت۔ 500 ق م ** [[Bahlika Kingdom]] ** [[کمبوجہ]] ** [[Kasmira Kingdom]] ** [[Madra Kingdom]] ** [[ریاست سندھو]] ** [[Gandhara grave culture|Swat culture]] ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[سلطنت ابھیر]] * [[ہخامنشی سلطنت]]،ت۔ 550 –ت۔ 330 ق م ** [[Gedrosia (satrapy)|Gedrosia]],ت۔ 542 –ت۔ 330 ق م ** [[گندھارا]]،ت۔ 518 –ت۔ 330 ق م ** [[Arachosia]],ت۔ 518 –ت۔ 330 ق م ** [[Hindush]],ت۔ 517 –ت۔ 330 ق م ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[Sattagydia]],ت۔ 516 –ت۔ 330 ق م * [[روہڑا راج]]،ت۔ 489 –ت۔ 450 ق م * [[مقدونیہ (قدیم مملکت)|مقدونیہ]]،ت۔ 329 –ت۔ 323 ق م ** [[Arachosia]],ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م ** [[گیڈروزی]]،ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م ** [[Paropamisadae]],ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م ** [[پورس]]،ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[Taxiles]],ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م * [[موریا]]،ت۔ 322 –ت۔ 200 ق م * [[سلطنت یونانی باختر]]،ت۔ 190 –ت۔ 140 ق م * [[مملکت يونانی ہند]]،ت۔ 170 –ت۔ 50 ق م * [[Indo-Scythians|Indo-Scythian Kingdom]],ت۔ 110 ق م –ت۔ 95 عیسوی ** [[Apracharajas]],ت۔ 25 ق م –ت۔ 50 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[پارتراجس]]،ت۔ 120 –ت۔ 300 عیسوی {{شجری فہرست/اختتام}} | list2title = کلاسک | list2 = {{شجری فہرست}} * [[سلطنت اشکانیان]]،ت۔ 90 ق م –ت۔ 25 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[ہند-پارتھی سلطنت]]،ت۔ 25 –ت۔ 80 عیسوی * [[کوشان سلطنت]]،ت۔ 60 – 345 عیسوی * [[ساسانی سلطنت]]،ت۔ 250 – 655 عیسوی ** [[کوشان ساسانی بادشاہت]]،ت۔ 240 – 410 عیسوی ** [[Kushanshahr]] ** [[مکران]] ** [[Paradan]] ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[Turgistan]] * [[گپتا سلطنت]]،ت۔ 345 –ت۔ 455 عیسوی * [[رائے سلطنت]]،ت۔ 415 – 644 عیسوی * [[ہیفتھالی]],ت۔ 450 – 560 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[سندھ دا برہمن خاندان]],ت۔ 641 – 725 عیسوی | list3title = وسطی | list3 = {{شجری فہرست}} * [[خلافت]]،ت۔ 643 – 860 عیسوی ** [[ایران د‏‏ی اسلامی فتح]]،ت۔ 643 – 661 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[محمد بن قاسم]]،ت۔ 670 – 860 عیسوی * [[ہباری امارت]]،ت۔ 841 – 1024 عیسوی * [[کابل شاہی]]،ت۔ 870 – 1010 عیسوی * [[دولت سامانیہ]]،ت۔ 905 – 999 عیسوی * [[سلطنت غزنویہ]]،ت۔ 999 – 1186 عیسوی * [[سومرہ خاندان]]،ت۔ 1024–1351 عیسوی * [[غوری خاندان]]،ت۔ 1170–1215 عیسوی * [[سلطنت دہلی]]،ت۔ 1206 –ت۔ 1526 عیسوی ** [[خاندان غلاماں]]،ت۔ 1206 –ت۔ 1290 عیسوی ** [[خلجی خاندان]]،ت۔ 1290 –ت۔ 1320 عیسوی ** [[تغلق خاندان]]،ت۔ 1320 –ت۔ 1413 عیسوی ** [[سید خاندان]]،ت۔ 1414 –ت۔ 1451 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[لودھی سلطنت]]،ت۔ 1451 –ت۔ 1526 عیسوی * [[منگولاں دے ہندوستان اُتے حملے]]،ت۔ 1221 –ت۔ 1327 عیسوی ** [[خانیت چغتائی]]،ت۔ 1225 –ت۔ 1485 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[ایل خانی]]،ت۔ 1256 –ت۔ 1353 عیسوی * [[ریاست چترال|Chitral State]],ت۔ 1320–1947 عیسوی ** [[چترال]],ت۔ 1320–1620 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[کتور شاہی خاندان]],ت۔ 1570 –ت۔ 1947 عیسوی * [[سما سلطنت]]،ت۔ 1351–1524 عیسوی * [[ارغون خاندان]]،ت۔ 1520–1554 عیسوی * [[مغلیہ سلطنت]]،ت۔ 1526 –ت۔ 1707 عیسوی ** [[افغانستان د‏‏ی تریخ]]،ت۔ 1574 –ت۔ 1707 عیسوی ** [[لاہور]]،ت۔ 1574 –ت۔ 1707 عیسوی ** [[صوبہ ملتان]],ت۔ 1574 –ت۔ 1707 عیسوی ** [[مغل کشمیر]],ت۔ 1627 –ت۔ 1707 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[سندھ]]،ت۔ 1627 –ت۔ 1707 عیسوی * [[سلطنت سور]]،ت۔ 1540 –ت۔ 1556 عیسوی * [[سلطنت ترخان]]،ت۔ 1554–1591 عیسوی * [[دیر (نوابی ریاست)|دیر]]،ت۔ 1626 –ت۔ 1947 | list4title = جدید | list4 = {{شجری فہرست}} * [[کلہوڑا خاندان]]،ت۔ 1701 –ت۔ 1783 عیسوی * [[درانی سلطنت]]،ت۔ 1747 –ت۔ 1826 عیسوی * [[تالپور خاندان]]،ت۔ 1783 –ت۔ 1843 عیسوی * [[خانیت قلات]]،ت۔ 1794 –ت۔ 1947 عیسوی ** [[ریاست خاران|Kharan]],ت۔ 1801 –ت۔ 1947 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[ریاست لسبیلہ]]،ت۔ 1802 –ت۔ 1947 عیسوی * [[مثل]]،ت۔ 1716 –ت۔ 1799 عیسوی * [[سکھ سلطنت]]،ت۔ 1799 –ت۔ 1849 عیسوی * [[ریاست بہاولپور]]،ت۔ 1802 –ت۔ 1849 عیسوی * [[ریاست سوات]]،ت۔ 1802 –ت۔ 1947 عیسوی * [[ریاست پھلرا]]،ت۔ 1828 –ت۔ 1947 عیسوی * [[ریاست مکران]]،ت۔ 1828 –ت۔ 1947 عیسوی * [[برطانوی راج]]،ت۔ 1858 –ت۔ 1947 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[تحریک پاکستان]] * [[پاکستان]]،ت۔ 1947 عیسوی – present ** [[ڈومنین پاکستان]]،ت۔ 1947–1956 عیسوی ** {{شجری فہرست/آخری شاخ}}[[پاکستان د‏‏ی تریخ (1947ء - حال)]],ت۔ 1956 عیسوی – present {{شجری فہرست/اختتام}} | list5title = صوبےآں د‏‏ی تریخ | list5 = * [[History of Azad Kashmir|Azad Jammu & Kashmir]] * [[بلوچ تریخ|بلوچستان]] * [[تریخ مشرقی پاکستان]] * [[تریخ گلگت بلتستان|گلگت بلتستان]] * [[History of Islamabad|Islamabad Capital Territory]] * [[خیبر پختونخوا د‏‏ی تریخ|خیبر پختونخوا]] * [[پنجاب د‏‏ی تریخ|پنجاب]] * [[سندھ د‏‏ی تریخ|سندھ]] |belowstyle = font-weight:bold; |below = {{flatlist | * {{icon|Category}} [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ]] * {{icon|Portal}} [[باب:پاکستان]] }} }}<noinclude> {{دستاویز|content= [[گٹھ:پاکستانی سائیڈ بار سانچے]] [[گٹھ:تریخ بلحاظ خطہ بغلی پٹی سانچے|پاکستان]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ سانچے]] }} </noinclude> m1gno4fp488tglu26nfcq747qkjbj27 0 149151 708413 2026-07-05T09:16:08Z NVNkz 44365 NVNkz پلٹی صفحہ [[5 جولائی]] توں [[۵ جولائی]] 708413 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[۵ جولائی]] jy904ovvwz9jkq1kkq8tavzb2p4vkz5