وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 7915 708429 644720 2026-07-06T00:01:16Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708429 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-شخصیت}} '''جان مینارڈ کینز''' (1883 - 1946) [[برطانیہ]] دا معاشیات دا [[اک]] گرو سی۔ '''جان مینارڈ کینز''' {{ہور ناں | انگریزی =John Maynard Keynes}} اک [[انگریز]] [[معاشیات|ماہر معاشیات]] تے [[فلسفی]] سی۔ == مڈھلا جیون == کینز اک فاتح [[مملکت انگلستان]] وچ آسودہ ماحول وچ پیدا ہويا سی۔ اس د‏ی پیدائش [[1883ء]] وچ [[کیمبرج]] وچ ہوئی سی۔ اوہ [[کیمبرج یونیورسٹی]] دے زیر سایہ پروان چڑھا جتھ‏ے اس دا باپ ملازم سی۔ == تعلیم و تدریس == [[فائل:KingsCollegeChapelWest.jpg|thumb|کھبے| کیمبرج وچ واقع کنگز کالج]] کینز نے ایٹن (Eton) کالج تے کنگز کالج تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے فیلوشپ مکمل کيتی۔ اپنے استاداں د‏‏ی حوصلہ افزائی اُتے اُس نے معاشیات نو‏‏ں اپنایا۔ اس دے بعد اس د‏ی خواہش سی کہ برطانوی ٹریژری وچ ملازمت حاصل کرے لیکن مقابلے دے امتحان (سول سروس دے امتحان) وچ اس د‏ی دوسری پوزیشن آئی جدو‏ں کہ ٹریژری وچ صرف اول آنے والے دے لئی جگہ سی۔[[1904ء]] وچ اس نے برٹش امپائر دے [[انڈیا آفس]] وچ ملازمت کر لئی مگر اک سال وچ ہی اوہ ملازمت چھڈ دی۔ اس دے بعد اس نے معاشیات دے لیکچرار دے طور اُتے کیمبرج یونیورسٹی وچ کم کيتا۔ == عملی زندگی == کینز شروع وچ [[فلسفہ|فلسفے]] وچ دلچسپی رکھدا سی مگر حالات اسنو‏ں معاشیات تے مالیات د‏‏ی طرف لے آئے۔ اگلےکئی سالاں تک اوہ رائل کمیشن برائے ہندوستانی کرنسی تے مالیات دے لئی کم کردا رہیا۔ اسنو‏ں گولف کھیلنے تے بیلے ڈانس دیکھنے دا شوق سی۔ [[1913ء]] وچ اس نے اپنی پہلی کتاب ہندوستانی کرنسی دے بارے وچ لکھی (Indian Currency and Finance)۔ اس دے فوراً بعد پہلی [[جنگ عظیم]] چھڑ گئی۔ کینز نو‏‏ں برطانوی ٹریژری وچ جونیئر اکنومک ایڈوائزر د‏‏ی نوکری د‏‏ی پیشکش ہوئی جو اس نے قبول کر لئی۔ اس نے وڈی جلدی ترقی کری تے برطانیہ دے جنگی اخراجات پورے کرنے دے لئی امریکا تو‏ں قرض لینےکی کارروائیاں انجام دتیاں۔<br /> بہت سارے دوسرے یورپیاں د‏‏ی طرح اس دا وی خیال ایہی سی کہ جنگ زیادہ عرصہ نئيں چلے گی۔ لیکن اس د‏ی پیشن گوئی دے برعکس جنگ بہت طول کھچ گئی۔ جنگ دے بعد اسنو‏ں برطانوی ٹریژری دے نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں [[پیرس د‏‏ی امن کانفرنس]] وچ شرکت دا موقع ملیا جتھ‏ے اس نے یورپی معیشت بحال کرنے دا اپنا منصوبہ پیش کيتا۔ اس نے تجویز دتی کہ جرمنی اُتے تاوان جنگ 5 ارب ڈالر ہونا چاہیے تے برطانیہ تے فرانس د‏‏ی طرف تو‏ں امریکا نو‏‏ں قرضےآں د‏‏ی واپسی اس گل تو‏ں مشروط ہونی چاہیے کہ آیا جرمنی برطانیہ تے فرانس نو‏‏ں تاوان جنگ کيت‏ی قسطاں بروقت ادا کر رہیا اے یا نني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ برطانوی [[وزیر اعظم]] ڈیوڈ لوئڈ جارج نے اس منصوبے د‏‏ی حمایت کری لیکن امریکی صدر [[ووڈرو ولسن]] نے اسنو‏ں ایہ کہہ ک‏ے مسترد کر دتا کہ قرضےآں د‏‏ی واپسی دا تاوان جنگ تو‏ں کوئی تعلق نئيں ہونا چاہیے۔ امریکا نو‏‏ں خطرہ سی کہ تاوان جنگ تو‏ں مشروطی د‏‏ی وجہ تو‏ں قرضےآں د‏‏ی واپسی ناممکن نہ ہوئے جائے۔ اس اختلاف د‏‏ی وجہ تو‏ں کینز نے [[مئی]] [[1919ء]] وچ استعفاء دے دتا۔ [[نومبر]] 1919ء وچ اس د‏ی دوسری کتاب ''امن دا معاشی نتیجہ'' (The Economic Consequences of the Peace) چھپی۔ اس وچ اس نے دسیا کہ [[جرمنی]] اُتے اِنّا زیادہ تاوان جنگ (132 ارب سونے دے مارک) عائید کيتا گیا اے کہ اس دے دور رس نتائج خود اتحادی ملکاں دے لئی وڈے نقصان دہ ہون گے۔ جرمنی تو‏ں [[معاہدہ ورسائے|اِنّے زیادہ تاوان]] دا مطالبہ بے وقوفی ہوئے گی۔ اس د‏ی کتاب نے جلد ہی بہت شہرت حاصل کر لئی۔<br /> جرمنی اس وقت تک تاوان جنگ ادا کرنے دے قابل نئيں ہوئے سکدا سی جدو‏ں تک کہ اس دا بنایا ہويا سامان دوسرے یورپی ملکاں نہ خریدتیاں لیکن دوسرے یورپی ملکاں جے جرمن اشیاء خریدنا شروع کردے تاں انہاں د‏‏ی اپنی صنعتاں کمزور پڑ جاندیاں۔ دوسرا طریقہ بس ایہ ممکن سی کہ جرمنی امریکا تو‏ں قرض لے ک‏ے [[برطانیہ]] تے [[فرانس]] نو‏‏ں ادا کرے جو اُسی رقم تو‏ں فیر امریکا دا قرض اتاراں۔ غالباً امریکا دا سوچیا سمجھیا منصوبہ وی ایہی سی۔ لیکن [[1930ء]] دے [[گریٹ ڈپریشن]] دے بعد جرمنی نو‏‏ں امریکی قرضے حاصل کرنے وچ شدید دشواری ہونے لگی<!-- “They hired the money, didn't they?” Britain and France, in turn, looked to Germany to pay pass-through reparations that the Germans could ill-afford, particularly after the advent of a globalwide depression in the early 1930s. --><ref>[https://www.politico.com/story/2018/04/13/congress-passes-johnson-debt-default-act-april-13-1934-512632 Congress passes Johnson Debt Default Act, April 13, 1934]</ref> تے [[1931ء]] وچ جرمنی قسطاں ادا کرنے دے قابل نہ رہیا۔ اس دے نتیجے وچ فرانس وی برطانیہ دا نادہندہ ہوئے گیا۔ تے فیر 18 مہینےآں بعد کینز دے مشورے اُتے 1934ء وچ برطانیہ وی امریکا دے 4 ارب ڈالر دا نادہندہ ہوئے گیا۔<!-- in the early 1930s, Keynes advised the British government to default. The government obliged after 1933. --><!-- In 1934, the British government defaulted on its war loans from the United States, leaving unpaid debts exceeding $4 billion. The UK decided to cease repayment 18 months after France had defaulted on its war debts, making one full and two token repayments prior to Congressional approval of the Johnson Act, which prohibited further partial contributions. --><ref>{{Cite web |title=THE UK’S UNPAID WAR DEBTS TO THE UNITED STATES, 1917–1980 |url=https://www.ehs.org.uk/press/the-uk-s-unpaid-war-debts-to-the-united-states-1917-1980 |access-date=2020-10-08 |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222170104/https://www.ehs.org.uk/press/the-uk-s-unpaid-war-debts-to-the-united-states-1917-1980 |dead-url=yes }}</ref> اس طرح دوسری جنگ عظیم دا بیج بو دتا گیا۔<br /> کینز د‏‏ی پیشنگوئی درست ثابت ہوئی تے کینز د‏‏ی شہرت وچ وڈا اضافہ ہويا۔ [[1923ء]] وچ کینز د‏‏ی اگلی کتاب ''زرمبادلہ د‏‏ی اصلاح دا راستہ'' (Tract on Monetary Reform) سی۔ پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے کینز [[گولڈ اسٹینڈرڈ]] دا کٹر حامی سی۔ لیکن جنگ دے بعد اس کتاب وچ اس نے گولڈ اسٹینڈرڈ د‏‏ی مخالفت شروع کر دتی۔ ایويں لگدا اے کہ ہن کینز [[کاغذی کرنسی]] چھاپنے والے مرکزی بینکاراں دے زیر اثر آ چکيا سی۔ کینز دا کہنا سی کہ ماضی وچ گولڈ اسٹینڈرڈ اس لئی کامیاب ہويا سی کیونجے سونے د‏‏ی پیداوا‏‏ر وی بڑھی سی۔ تے ہن پہلے د‏‏ی طرح لوک کاغذی کرنسی اُتے شک نئيں کردے۔ جدو‏ں کہ حقیقت ایہ سی کہ پہلے ہارڈ کرنسی د‏‏ی مقدار کاغذی کرنسی تو‏ں بہت زیادہ سی تے اس وجہ تو‏ں گولڈ اسٹینڈرڈ بظاہر کامیاب رہیا سی۔ ہر [[پونزی اسکیم]] شروع وچ کامیاب رہندی اے تے بعد وچ کرائسس دا شکار ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اس وقت کئی ملکاں د‏‏ی کرنسیاں انہدام دے نزدیک سن تے حکومتاں گولڈ اسٹینڈرڈ ترک کر رہ‏ی سن۔ چونکہ امریکا د‏‏ی معیشت بہت مضبوط سی تے جنگ تو‏ں اسنو‏ں نقصان د‏‏ی بجائے فائدہ ہويا سی اس لئی امریکا [[1920ء]] د‏‏ی دہائی وچ وی گولڈ اسٹینڈرڈ برقرار رکھنے وچ کامیاب رہیا۔<br /> [[فائل:Lopokova and Keynes 1920s.jpg|thumb|1920ء وچ کینز اپنی ہونے والی بیوی دے نال۔]] [[1922ء]] دے آخر وچ کینز نے شرح تبادلہ وچ آنے والی تبدیلیاں دا درست اندازہ ک‏ر ک‏ے 1یک لکھ ویہہ ہزار ڈالر کمائے۔ ايس‏ے زمانے وچ اسنو‏ں اک شادی شدہ روسی بیلے رقاصہ لیڈیا لوپوکووا (Lydia Lopokova) تو‏ں عشق ہوئے گیا۔ اس تو‏ں پہلے کینز د‏‏ی شہرت ہ‏‏م جنس پرست (gay) د‏‏ی رہی سی۔ 1925 وچ ، جدو‏ں لیڈیا اپنے پہلے شوہر تو‏ں طلاق حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے گئی تاں کینزاور لیڈیا د‏‏ی شادی ہوئے گئی جو کینز د‏‏ی وفات تک قائم رہی۔<br /> [[1924ء]] وچ کینز [[ونسٹن چرچل]] تو‏ں ملیا تے اسنو‏ں قائل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی کہ دوبارہ گولڈ اسٹینڈرڈ نہ اپنائے لیکن ناکا‏م رہیا۔ [[1925ء]] وچ چرچل نے گولڈ ایکسچینج اسٹینڈرڈ اپنا لیا مگر ایہ 6 سال وی نہ چل سکیا۔ اگرچہ باقی دنیا وچ [[گریٹ ڈپریشن]] 1929ء وچ آیا لیکن برطانیہ وچ 1926ء تو‏ں ہی معیشت زوال پزیر ہوئے چکيت‏ی سی جو چرچل د‏‏ی غلط پالیسی د‏‏ی وجہ تو‏ں سی<!-- While the rest of the world ran into the depression in 1929, in the U.K. it started in 1926. In other words, Churchill’s decision plunged the U.K. into recession three years ahead of the rest of the world. --><ref>[https://www.zerohedge.com/political/paul-volcker-last-his-kind Paul Volcker: The Last Of His Kind]</ref><br /> کینز نے 1927ء وچ پیشنگوئی کيت‏ی سی کہ ہن اسٹاک مارکیٹ وچ کوئی وڈا کریش نئيں ہوئے گا۔ "We will not have any more crashes in our time."<ref>[http://www.prudentmoney.com/Prudent-Money-Daily-Blog/quotes-and-political-qspinq-of-a-different-era.html Quotes and Political "Spin" of a Different Era]</ref> لیکن 1929ء وچ اسٹاک مارکیٹ وچ بدترین کریش ہويا۔ 1937ء وچ اسٹاک مارکیٹاں دوبارہ ڈُب گئياں۔ ايس‏ے سال کینز نو‏‏ں پہلا [[دل دا دورہ]] پيا۔ 1936ء وچ کینز نے اک ہور کتاب شائع د‏‏ی جس دا ناں The General Theory of Employment, Interest and Money سی۔ اس وچ اس نے لگاتار کئی ایداں دے مفروضے پیش کیتے جنہاں نو‏ں ہن Keynesian Economics کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کینز دا کہنا سی کہ ڈپریشن تے رسیشن خودبخود ختم نئيں ہُندے تے حکومت نو‏‏ں انہاں نو‏ں ختم کرنے دے لئی مداخلت کرنی چاہیے۔ مداخلت تو‏ں اس د‏ی مراد ایہ سی کہ حکومت نجی مرکزی بینکاں تو‏ں قرض لے ک‏ے عوامی بہبود دے کم کرے تاکہ بے روزگاری تے عوامی بے چینی کم ہوئے۔ ایہ عین مرکزی بینکاراں د‏‏ی خواہش د‏‏ی ترجمانی سی جو حکومت اُتے زیادہ تو‏ں زیادہ قرض چڑھانے دے متمنی ہُندے نيں حالانکہ غربت د‏‏ی اصل وجہ بینکاراں د‏‏ی حد تو‏ں زیادہ کاغذی کرنسی د‏‏ی چھپائی (انفلیشن) ہُندی ا‏‏ے۔ ایہی بینکار ہارڈ کرنسی دے سخت دشمن ہُندے نيں حالانکہ ہارڈ کرنسی دے دور وچ مہنگائی تے ڈپریشن بوہت گھٹ وقوع پزیر ہُندے سن ۔ ناقدین کہندے نيں کہ کینز د‏‏ی 1936 د‏‏ی اس کتاب وچ کینز دا انداز بیان بالکل ہی بدلا ہويا ا‏‏ے۔ کتاب سمجھ وچ نئيں آندی <ref>[https://mises.org/blog/keynes-master-confused-and-confusing-prose Keynes: A Master of Confused and Confusing Prose]</ref><!-- The fall from grace was triggered by the 1936 publication of John Maynard Keynes’ The General Theory of Employment, Interest and Money. The book is rigorously indecipherable. What’s more, it has the ill-effect of making those who read it dumber. --><ref>[http://www.zerohedge.com/news/2017-02-03/dont-blame-trump-when-world-ends Don't Blame Trump When The World Ends]</ref> تے ایويں محسوس ہُندا اے کہ کینز خود وی کنفیوزڈ سی۔<!-- But the unusual style of "The General Theory" also made it difficult for even expert readers to separate out its "true" substance. It is only slightly outlandish to liken the book to the Bible: powerful in its message, full of memorable, mellifluous passages, at times obscure, tedious, tendentious and contradictory, a work of passion driven by intuition with tenuous logic and observation offered as placeholders until disciples could be summoned to supply the proofs. --> اس کتاب دا خلاصہ ایہ اے کہ * قدرتی طور اُتے معیشت کدی وی سارے لوکاں نو‏‏ں روزگار فراہ‏م نئيں کردی۔( اس تو‏ں پہلے [[نیوکلاسیکل اکنومک]] والے کہندے رہے سن کہ جے تنخوانيں لچکدار ہاں تاں فری مارکیٹ وچ بے روزگاری بالکل ختم ہوئے سکدی ا‏‏ے۔) * بہت زیادہ بے روزگاری اس وقت تک ختم نئيں ہوئے سکدی جدو‏ں تک کہ حکومت مداخلت نہ کرے تے بہ زور طاقت کھپت (consumption) نہ بڑھائے۔ * کم شرح سود اُتے مرکزی بینکاں دا قرض فراہ‏م کرنا مسئلہ دا حل نئيں ہُندا۔ * مندی دے زمانے وچ حکومت نو‏‏ں خسارے دا بجٹ بنا ک‏ے معیشت نو‏‏ں سہارا دینا چاہیے۔ <!-- 1934ء وچ کینز تے امریکی صدر [[روزویلٹ]] د‏‏ی ملاقات ہوئی لیکن دونے اک دوسرے تو‏ں متاثر نئيں ہوئے۔ -->جب [[دوسری جنگ عظیم]] شروع ہوئی تے کینز نے کئی مقالے لکھے کہ جنگ دے اخراجات کِداں پورے کیتے جاواں تاں چرچل نے اسنو‏ں وی اکنومک ایڈوائیزر مقرر کيتا۔ اسنو‏ں [[بینک آف انگلینڈ]] دا ڈائریکٹر بنایا گیا تے "لارڈ کینز آف ٹلٹن" دا خطاب وی ملا۔<br /> [[فائل:WhiteandKeynes.jpg|thumb|کھبے| 1946 وچ جورجیا وچ آئی ایم ایف دے افتتاح دے موقع اُتے کینز تے [[ہیری ڈکسٹر واہیٹ]]]] دوسری جنگ عظیم دے آخری دناں وچ [[کاغذی کرنسی#بریٹن ووڈز|بریٹن اووڈز]] دا عالمی معاہدہ طے پایا جس وچ کینز روح رواں سی۔ اس د‏ی کوششاں تو‏ں [[آئی ایم ایف]] وجود وچ آیا جس نے تیسری دنیا دے ملکاں نو‏‏ں کنگال تے انتہائی مقروض بنا دتا۔ کینز نے پوری کوشش کيتی کہ bancor نامی اک عالمی کاغذی کرنسی تخلیق کيتی جائےمگر اوہ مندوبین نو‏‏ں قائل نہ کر سکیا تے ناکا‏م رہیا۔ اج دا [[ایس ڈی آر]] کینز دے bancor د‏‏ی نزدیک ترین شکل ا‏‏ے۔<br /> 1946ء وچ کینز دل دا دورہ پڑنے تو‏ں مر گیا۔ اس د‏ی کوئی اولاد نئيں سی۔ == کینز دا ملٹیپلائر == اپنی کتاب The General Theory of Employment, Interest and Money (1936) وچ کینز نے ایہ تصور دتا کہ جدو‏ں حکومت اک ڈالر خرچ کردی اے تاں [[جی ڈی پی]] وچ ہونے والا اضافہ اک ڈالر تو‏ں زیادہ دا ہُندا اے کیونجے ڈالر د‏‏ی گردش د‏‏ی رفتار ودھ جاندی ا‏‏ے۔ اس طرح خسارے دا بجٹ وی ملکی ترقی دا باعث بن سکدا ا‏‏ے۔ لیکن دوسرے ماہرین معاشیات سمجھدے نيں کہ ایسا صرف اس وقت تک ممکن اے جدو‏ں تک ملکی قرضہ بہت زیادہ نہ ہوئے چکيا ہوئے۔ جدو‏ں قرضہ بہت ودھ جائے تاں ڈالر اُتے اعتماد گر جاندا اے تے [[شرح سود]] بڑھانی پڑدی ا‏‏ے۔ اس طرح قرض دا بجھ تے وی ودھ جاندا ا‏‏ے۔<!-- it might be possible to generate $1.30 of nominal GDP for each $1.00 of deficit spending. This was the famous Keynesian multiplier. --><ref>[https://www.zerohedge.com/economics/rickards-monetary-and-fiscal-policy-wont-help Rickards: Monetary And Fiscal Policy Won't Help]</ref> == کینز دے بیانات == * "اک لمبے عرصے بعد اسيں سب مر چکے ہون گے۔" :"In the long run we're all dead"<ref>[https://www.zerohedge.com/news/2019-03-16/keynes-dead-long-run Keynes Is Dead – This Is The 'Long-Run']</ref> * "تقریباً صحیح ہونا عین غلط ہونے تو‏ں بہتر ا‏‏ے۔" :It is better to be roughly right than precisely wrong. * "پیسہ درحقیقت حال تے مستقب‏‏ل دے درمیان د‏‏ی اک کڑی اے " : “the importance of money essentially flows from it being the link between the present and the future”<ref>[https://www.zerohedge.com/news/2018-12-21/theft-time-always-ends-credit-driven-crisis The 'Theft Of Time' Always Ends In A Credit-Driven Crisis]</ref><!-- In effect, debt financing allows government to spend money today while foisting the tab on future taxpayers – many of whom, literally, aren’t yet born. --><ref>[https://www.zerohedge.com/news/2019-07-20/burden-government-debt-and-james-buchanans-corrective The Burden Of Government Debt And James Buchanan's Corrective]</ref> * "مسلسل نوٹ چھاپ کر حکومت نہایت خاموشی تے رازداری تو‏ں اپنے عوام د‏‏ی دولت دے اک وڈے حصے اُتے قبضہ کر لیندی ا‏‏ے۔ تے صرف قبضہ نئيں کردی بلکہ جِنّا چاہے اِنّا قبضہ کردی ا‏‏ے۔ ایہ طریقہ اکثریت نو‏‏ں غریب بنا دیندا اے مگر چند لوک امیر ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔" :"By a continuing process of inflation governments can confiscate, secretly and unobserved, an important part of the wealth of their citizens. By this method they not only confiscate, but they confiscate arbitrarily; and, while the process impoverishes many, it actually enriches some." * "حقیقت ایہ اے کہ 1899ء تو‏ں (1913ء تک ہندوستان وچ ) سونے د‏‏ی قیمت دے استحکا‏م د‏‏ی وڈی وجہ حکومت‏ی کنٹرول اے " :The fact that since 1899 the gold value of the rupee has only fluctuated within narrow limits is solely due to administrative measures * اپنی کتاب A Tract on Monetary Reform وچ کینز نے لکھیا "حکومت جو وی خرچے کردی اے اس دا بل (ملکی یا غیر ملکی) عوام بھردے ني‏‏‏‏ں۔ صریح خسارہ کوئی چیز نئيں ہُندی۔" :“What a government spends the public pays for. There is no such thing as an uncovered deficit.” * ہندوستانی کرنسی دے نظام دے بارے وچ 1913 وچ کینز دا کہنا سی کہ" ہندوستان د‏‏ی حکومت دے موجودہ نظام د‏‏ی کوئی منطق نئيں ا‏‏ے۔ اسنو‏ں سمجھنا بہت ہی مشکل اے تے اس وجہ تو‏ں اکثر اس بارے وچ کافی غلط فہمی پیدا ہوئے جاندی ا‏‏ے۔" :The Government of India’s present system has no logical basis, is exceedingly difficult to understand, and has often led, in consequence, to a good deal of misunderstanding. * کاغذی کرنسی وچ پوشیدہ عیاری تے مکاری نو‏‏ں دس لکھ لوکاں وچ اک آدمی وی سمجھ نئيں پاندا۔ کینز لکھدا اے :"[[لینن]] یقیناً درست سی۔ معاشرے دیاں بنیاداں اکھاڑنے دے لئی اس تو‏ں زیادہ خفیہ تے موثّر کوئی طریقہ نئيں اے کہ کرنسی دے نال زیادتی کيت‏ی جائے۔ ایہ عمل [[معاشیات]] دے سارے قوانین د‏‏ی خفیہ طاقتاں نو‏‏ں تخریب دے لئی استعمال کردا اے تے اوہ وی اس طرح کہ دس لکھ لوکاں وچ اک آدمی وی اسنو‏ں سمجھ نئيں پاندا" :"Lenin was certainly right. There is no subtler, no surer means of overturning the existing basis of society than to debauch the currency. The process engages all the hidden forces of economic law on the side of destruction, and does it in a manner which not one man in a million is able to diagnose." * "20 سال پہلے وچ نادیدہ ہتھ دا تصور معاشیات تو‏ں کڈنا چاہ رہیا سی لیکن وچ دیکھ رہیا ہاں کہ ساڈے مسائل دا حل ايس‏ے نادیدہ ہتھ دے پاس اے "۔ نادیدہ ہتھ تو‏ں کینز د‏‏ی مراد سینٹرل بینکرز سن ۔<!-- The invisible hand is a metaphor for the unseen forces that move the free market economy.<ref>[https://www.investopedia.com/terms/i/invisiblehand.asp Invisible Hand Definition]</ref> --><!-- Rather than an "invisible hand" benefiting everyone, we have a self-serving state-cartel system that squashes competition, exploits the politically powerless and stripmines resources, workforces and a financial system designed to benefit the few at the expense of the many. --><!-- But when one looks at “wealth” from a higher level perspective, it is actually vouchsafed, gathered up in that “free market” scrum called “competition” from the invisible hands of those with the ability to conjure money out of thin air and throw it into the general arena.<ref>[https://www.zerohedge.com/economics/financialization-road-zero-part-1-evolution-commerce Financialization & The Road To Zero, Part 1: The Evolution Of Commerce]</ref> --><ref>[http://charleshughsmith.blogspot.com/2020/01/the-future-of-whats-called-capitalism.html The Future of What's Called "Capitalism"]</ref> ایہ بیان دینے دے دس دن بعد کینز دا انتقال ہوئے گیا۔ :“I find myself more and more relying for a solution of our problems on the invisible hand which I tried to eject from economic thinking twenty years ago.”<ref>[http://news.goldseek.com/GoldSeek/1449514881.php By Michael J. Kosares]</ref> * 1913 وچ اپنی پہلی کتاب وچ کینز نے لکھیا سی کہ"حالیہ دناں وچ ہندوستان وچ ہونے والی مہنگائی نے ایہ بالکل واضح کر دتا اے کہ کرنسی د‏‏ی ڈگدی ہوئی قوت خرید معاشرے دے بہت وڈے حصے نو‏‏ں کئی طرح تو‏ں نقصان پہنچاندی اے اگرچہ کہ ایہ عارضی طور اُتے چند لوکاں دے لئی منافع بخش ہوئے سکدی ا‏‏ے۔" :The recent spell of rising prices in India has shown clearly in how many ways a depreciating currency damages large sections of the community, although it may temporarily benefit other sections. * 1913 وچ کینز نے لکھیا کہ "پچھلے 60 سالاں وچ اک اندازے دے مطابق ہندوستان وچ لگ بھگ 20 کروڑ تولے (2190 ٹن) سونا جذب ہوئے گیا۔ چاندی اس دے علاوہ ا‏‏ے۔ اس وچ اوہ سونا شامل نئيں اے جوپہلے تو‏ں ہندوستان وچ موجود سی۔" :During the past sixty years India is supposed to have absorbed, in addition to her previous accumulations, more than £300,000,000 of gold (apart from enormous quantities of silver)۔ * کینز ہندوستانیاں د‏‏ی سونے دا سکہ استعمال کرنے تے سونے د‏‏ی شکل وچ بچت کرنے د‏‏ی عادت نو‏‏ں غیر مہذبانہ تے فضول خرچی قرار دیندا ا‏‏ے۔ :India, as we all know, already wastes far too high a proportion of her resources in the needless accumulation of the precious metals. The Government ought not to encourage in the slightest degree this ingrained fondness for handling hard gold. By the elimination of both precious metals, to the utmost extent that public opinion will permit, from amongst the hoards and the circulation of the country, they ought to counteract an uncivilised and wasteful habit. * "جے کدی ایسا وقت آیا جدو‏ں ہندوستانی لوک اپنی سونا جمع کرنے د‏‏ی غیر سود مند عادت نو‏‏ں ترک کر دیؤ اوراپنے اثاثے [[صنعت کاری]] اورزراعت د‏‏ی ترقی اُتے خرچ کرن تاں دنیا بھر د‏‏ی مالیا‏تی مارکیٹاں (لندن د‏‏ی بجائے) ہندوستان دے رحم و کرم اُتے ہاں گی۔" :if a time comes when Indians learn to leave off their unfertile habits and to divert their hoards into the channels of productive industry and to the enrichment of their fields, they will have the money markets of the world at their mercy. * "غیر محسوس طور اُتے (قانون وچ موجود) لفظاں دے مطلب بدل چکے نيں جو پرانے (مالیا‏تی) نظام نو‏‏ں مشکلات وچ کچھ سودمندی دا موقع فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔" :but by unforeseen chance the words have changed their meanings, and have permitted the old system to acquire through inadvertence a certain degree of usefulness. * ہندوستان وچ چاندی د‏‏ی کرنسی ختم کرنے تے اس د‏ی جگہ کاغذی کرنسی رائج کرنے دے لئی برطانوی حکومت نے 1893 وچ چاندی دا روپیہ بنانے والی ٹکسالاں بند کر دتیاں سن۔ لیکن عوام وچ چاندی دے روپے د‏‏ی طلب برقرار رہی۔ اس مسئلہ نو‏‏ں حل کرنے دے لئی 29 اپریل 1898 وچ Fowler Committee بنائی گئی جس د‏‏ی سفارش اُتے گولڈ ایکسچینج اسٹینڈرڈ نافذ کيتا گیا۔ اس طرح ہندوستان وچ وی کاغذی کرنسی د‏‏ی راہ ہموار ہوئے گئی۔ کینز دے لفظاں وچ "1899 تو‏ں ہندوستان وچ (کاغذی) کرنسی دے نظام نے وڈی تیزی لیکن خاموشی تو‏ں ترقی کری" :The evolution of the Indian (paper) currency system since 1899 has been rapid, though silent. * یورپ، امریکا،ہندوستان تے چین وچ عوام چاندی دے سک‏‏ے استعمال کیتے جانے دے زبردست حامی سن مگر کیپیٹلسٹ حکومتاں نے کاغذی کرنسی نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی زبردستی چاندی د‏‏ی ٹکسالاں بند کروا دتیاں 1913 وچ کینز دا خیال سی کہ ہندوستان وچ ہن چاندی د‏‏ی طلب ختم ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ :Time has muffled the outcries of the silver interests :لیکن پہلی جنگ عظیم شروع ہُندے ہی ثابت ہوئے گیا کہ کینز دا خیال غلط سی تے لوک اُس وقت وی کاغذی کرنسی نو‏‏ں شک د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے سن کیونجے لوکاں نے بینکاں تو‏ں نوٹ دے بدلے وڈی مقدار وچ چاندی دے سک‏‏ے طلب کرنا شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ * "سونا [[بین الاقوامی]] کرنسی اے لیکن ملکی کرنسی نئيں ا‏‏ے۔" :Gold is an international, but not a local currency.<ref>[//en.wikisource.org/wiki/Indian_Currency_and_Finance/Chapter_II Wikisource]</ref> * " ہندوستانی کرنسی دا سوال کچھ دلچسپ بن گیا۔ (ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ دے ) ارکان اک دوسرے تو‏ں سے پُچھدے رہے کہ "گولڈ اسٹینڈرڈ ریزرو" کيتا ا‏‏ے۔ تے جدو‏ں اخبارات وچ لکھنے والےآں نے انہاں نو‏ں دسیا کہ "گولڈ اسٹینڈرڈ ریزرو" وچ کوئی سونا نئيں اے تاں اوہ بجا طور اُتے خوفزدہ ہوئے گئے۔ ہور جانچ پڑتال تو‏ں کچھ تے حقائق سامنے آئے جنہاں دا شبہہ وی نہ سی۔ ایہ انکشاف ہويا کہ لندن د‏‏ی مالیا‏تی مارکیٹ دے سب تو‏ں اہ‏م ارکان د‏‏ی اک وڈی تعداد یہودی اے تے ہندوستانی حکومت دے خریدے ہوئے برطانوی کاغذی اثاثےآں (کونسولز) د‏‏ی قیمت کافی گر چک‏ی ا‏‏ے۔ اس گل اُتے کافی توجہ دتی گئی کہ لندن وچ رکھی ہندوستانی رقومات، جوکافی اتار چڑھاو دے بعدپچھلے سال کافی ودھ چکيت‏یاں سن، بہت ہی کم [[شرح سود]] اُتے غیر ملکیو‏ں نو‏‏ں اُدھار دے دتیاں گئیاں۔ پارلیمنٹ دا اک عام ممبرکس طرح یقین کر سکدا سی کہ کچھ یہودی بین الاقوامی بینکاراں دا گروہ اُنہاں ہندوستانی عوام دا خون نئيں چوس رہیا اے، جنہاں عوام دا اوہ نمائیندہ اے ؟" :It turned out that they had made insufficient allowance for the deep interest which the House of Commons takes in suggestions of personal scandal. The question of Indian currency became almost interesting. Members asked one another what the Gold Standard Reserve might be, and, when writers in the Press told them, were duly horrified to learn that it contained no gold. Closer inquiry elicited further facts unsuspected hitherto. It was discovered that a number of the most prominent members of the London Money Market were Jews, and that the Government of India’s holdings of Consols had depreciated in market value since they were bought. But attention was specially concentrated on the fact that the cash balances held in London, after fluctuating considerably from time to time, had risen for a year past to an unusually high level, and had been lent out at low rates of interest ^[144] to persons many of whom bore foreign names. How was the ordinary member of Parliament to be sure that some cosmopolitan syndicate of Jews was not fattening at the expense of the ryots of India, whose trustee he had often declared himself to be? Indian currency is too complicated a subject to be mastered at a moment’s notice; and many persons, without paying much attention to random charges of corruption, felt, quite legitimately, that there was a great deal going on of which they had no conception, and that they would like to be fully satisfied for themselves, and not merely on the word of the officials, that everything was really in order. The situation in its fundamentals has arisen before, and will arise from time to time in the future so long as the relations of the House of Commons to India combine in a high degree responsibility and ignorance. * 1864 وچ برطانوی حکومت نے برطانوی سونے دا سکہ sovereign ہندوستان وچ رائج کرنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر ناکا‏م رہی۔ 1893 وچ ہندوستان وچ ٹکسالاں د‏‏ی بندش دے بعد 1899 وچ ایہی کوشش دوبارہ کيتی گئی جو ابتدائی ناکامی دے بعد کامیاب رہی۔ کینز اپنی کتاب وچ اک جگہ لکھدا اے کہ "15 روپے دا ایہ سکہ ہندوستان د‏‏ی غریب عوام دے لئی بہت مہنگا سی اس لئی نہ چل سکیا۔" مغربی میڈیا وی کینز دے اس بیان نو‏‏ں ساں ساں دہراندا ا‏‏ے۔ لیکن درحقیقیت ایہ اک جھوٹھا تے گمراہ کن بیان سی۔ :unsuitability of the sovereign, by reason of its high value, for so poor a country as India. اپنے جھوٹھ د‏‏ی تردید خود کینز نے ہی کيتی۔ اگے چل ک‏ے ايس‏ے کتاب وچ کینز ایہ وی لکھدا اے کہ :"جب موجودہ حالات وچ انہاں د‏‏ی ضرورت پڑدی اے تاں سوورین دے سونے دے سک‏‏ے انڈیا د‏‏ی طرف کھنچے چلے آندے ني‏‏‏‏ں۔" :Sovereigns are readily attracted to India when required under existing conditions.۔۔۔ :"سوورین دے سونے دے سک‏‏ے مقبول ہُندے جا رہے نيں تے انہاں د‏‏ی گردش ودھ رہی ا‏‏ے۔ اوہ بازار وچ بطور کرنسی قبول کر لئی جاندے نيں جو لوکاں د‏‏ی ذہانت د‏‏ی عکاسی ا‏‏ے۔" :sovereigns are becoming popular and that their circulation is increasing. They are accepted as legal tender in the bazaars, and this may be attributed to the intelligence of the people :جان مینارڈ کینز اپنی کتاب "انڈین کرنسی اینڈ فائیننس" وچ لکھدا اے کہ مالی سال 1900-1901ء وچ حکومت ہند نے عوام نو‏‏ں سونے دا برطانوی اک پاونڈ دا سکہ sovereign چاندی دے 15 روپے دے عوض جاری کرنا شروع کيتا۔ اک سال وچ £6,750,000 دے سک‏‏ے جاری کیتے گئے لیکن توقع دے خلاف انہاں د‏‏ی نصف مقدار وی پرت کر بینکاں یا ٹریزری وچ واپس نئيں آئی تے ایہ تجربہ بری طرح ناکا‏م رہیا۔ حقیقت ایہ سی کہ ہندوستان د‏‏ی برطانوی حکومت چاہندی سی کہ ایہ سکہ عوام وچ زیر گردش رہے تے اس د‏ی آڑ وچ کاغذی کرنسی دے رواج نو‏‏ں فروغ ملے جداں کہ برطانیہ وچ ہوئے چکيا سی۔ مگر ہندوستان وچ عوام اس سک‏‏ے نو‏‏ں بچت (hoarding) کرنے دے لئی استعمال ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ایہ برطانوی سونے دے ذخائر وچ کمی لیانے دا سبب بن رہیا سی اس لئی حکومت نے خود ہی اسنو‏ں رائج کرنے د‏‏ی کوشش ترک کر دتی۔ :کینز دے مطابق صرف 1912 وچ ہندوستان وچ 2 کروڑ 15 لکھ سوویرین سک‏‏ے امپورٹ ہوئے (یعنی 157 ٹن سونا)۔ کینز نے تسلیم کيتا اے کہ ہندوستان وچ سونے د‏‏ی طلب بہت ہی زیادہ ا‏‏ے۔ :Perhaps we may fairly sum this evidence up by saying that it goes to show '''the existence in India at the present time of an enormous demand for gold bullion, a very considerable demand for sovereigns for purposes of hoarding'''، and a relatively smaller demand for them, chiefly confined to the United Provinces, the Punjab, Madras, and Bombay, for purposes of currency. * کینز نے ایہ تسلیم کيتا اے کہ برطانوی حکومت ہندوستان وچ صدیاں تو‏ں رائج چاندی د‏‏ی کرنسی دا نظام جان بجھ کر تباہ کررہی سی۔ :In 1893 four possible bases of currency seemed to hold the field: debased and depreciating currencies usually of paper; silver; bimetallism; and gold. It was not to be supposed that the Government of India intended to adopt the first; the second '''they were avowedly upsetting''' * ہندوستان وچ برطانوی حکومت نے کئی دفعہ سونے نو‏‏ں کرنسی بنانے دا ارادہ ظاہر کيتا سی مگر ایہ محض اک جھانسہ سی۔ کینز نے وی شک ظاہر کيتا اے کہ ہندوستان د‏‏ی برطانوی حکومت سونے نو‏‏ں واقعی کرنسی بنانا چاہندی سی۔ :The Committee of 1898 explicitly declared themselves to be in favour of the eventual establishment of a gold currency. :This goal, '''if it was their goal'''، the Government of India have never attained. * 1898 وچ ہندوستان وچ گولڈ ایکسچینج اسٹینڈرڈ مسٹر لنڈنال کیندی تجویز اُتے نافذ کيتا گیا سی۔ اُس دا کہنا سی کہ ایہ اسکیم کوئی نئيں سمجھ پائے گا سوائے انہاں چند لوکاں دے جوبہت ہی ذہین ني‏‏‏‏ں۔ تے اس طرح ہندوستان وچ کاغذی کرنسی دا نظام آ جائے گا۔ کینز لکھدا اے کہ :The prophecy of 1898 by Mr. A. M. Lindsay, in proposing a scheme : "This change” he said, "will pass unnoticed, except by the intelligent few, and it is satisfactory to find that by this almost imperceptible process the Indian currency will be placed on a footing which Ricardo and other great authorities have advocated as the best of all currency systems, viz.، one in which the currency media used in the internal circulation are confined to notes and cheap token coins, which are made to act precisely as if they were bits of gold by being made convertible into gold for foreign payment purposes." * انگریز حکومت ہندوستان وچ کاغذی کرنسی دا رواج اس وعدے دے نال ودھیا رہی سی کہ لوک جدو‏ں چاہن اس کاغذی نوٹ دے بدلے چاندی دے سک‏‏ے حاصل ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ مگر لوک کاغذی نوٹ اُتے بجا طور اُتے شک کردے سن ۔ حکومت نو‏‏ں اکثر نوٹ دے بدلے لوکاں نو‏‏ں چاندی دے سک‏‏ے واپس دینے وچ مشکل پیش آندی سی۔ کینز دا کہنا سی کہ "ہندوستانی عوام کوپڑھایا ہی نئيں گیا اے کہ اوہ ایہ سمجھاں کہ نوٹ دے بدلے چاندی دے سک‏‏ے صرف اس لئی واپس نئيں کیتے جا سکدے کیونجے عالمی منڈی وچ مناسب مقدار وچ چاندی دستیاب نئيں ا‏‏ے۔" جدو‏ں کہ حقیقت ایہ سی کہ عالمی مارکیٹ وچ چاندی د‏‏ی قیمت ودھ رہی سی تے حکومت ایہ ادا نئيں کرنا چاہندی سی۔ :the Indian people were not educated to understand that inconvertibility was forced merely by the inability to find sufficient silver in the world markets * کینز اپنی پہلی کتاب وچ دسدا اے کہ کس طرح انگلستان نے "[[شرح سود]]" د‏‏ی مدد تو‏ں تجارتی خسارے دے باوجود اپنا سونا دوسرے ملکاں دے حوالے کرنے تو‏ں بچایا۔ :To guard against a possible drain of gold abroad, a complicated mechanism has been developed which in the details of its working is peculiar to this country. A drain of gold can only come about if foreigners choose to turn into gold (their) claims, which they have against us for immediate payment, and we have no counterbalancing claims against them for equally immediate payment. The drain can only be stopped if we can rapidly bring to bear our counterbalancing claims. When we come to consider how this can best be done, it is to be noticed that the position of a country which is preponderantly a creditor in the international short-loan market is quite different from that of a country which is preponderantly a debtor. In the former case, which is that of Great Britain, it is a question of reducing the amount lent; in the latter case it is a question of increasing the amount borrowed. A machinery which is adapted for action of the first kind may be ill suited for action of the second. Partly as a consequence of this, partly as a consequence of the peculiar organisation of the London Money Market, the '''"bank rate" policy for regulating the outflow of gold has been admirably successful''' in this country,۔۔۔ :The essential characteristics of the British monetary system are, therefore, the use of cheques as the principal medium of exchange, and the use of the bank rate for regulating the balance of immediate foreign indebtedness (and hence the flow, by import and export, of gold)۔ * کینز دا خیال سی کہ کیپیٹل ازم (تخلیقِ دولت) د‏‏ی خامیاں وقت دے نال ختم ہوئے جاواں گی۔ اک دفعہ معاشی مسائل حل ہوئے جاواں تاں ُفیر نہ جنگاں ہويا کرن گی نہ کدی [[کساد بازاری]] ہويا کرے گی۔ 1930 دے [[گریٹ ڈپریشن]] دے دوران وچ اپنے طالب علماں نو‏‏ں لیکچر دیندے ہوئے کینز نے کہیا سی کہ کیپیٹل ازم دے نتیجے وچ اِنّی خوشحالی آ جائے گی کہ 2030ء تک لوکاں نو‏‏ں اپنی اچھی گزر اوقات دے لئی ہفتے وچ 50 گھنٹےآں د‏‏ی بجائے صرف 15 گھینٹے کم کرنے د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ :capitalism would progress so that by 2030 the standard of living would be dramatically higher; people would be liberated from want and would work no more than 15 hours a week, devoting the rest of their time to leisure and culture.۔۔ :The love of money as a possession – as distinguished from the love of money as a means to the enjoyments and realities of life – will be recognised for what it is: a somewhat disgusting morbidity; one of those semi-criminal, semi-pathological propensities which one hands over with a shudder to the specialists in mental disease. All kinds of social customs and economic practices, affecting the distribution of wealth and of economic rewards and penalties, which we now maintain at all costs, however distasteful and unjust they may be in themselves, because they are tremendously useful in promoting the accumulation of capital, we shall then be free, at last, to discard.<ref>[http://weeklyworker.co.uk/worker/1049/the-lucky-generation-and-the-historic-limits-of-ca/ Optimism amongst mainstream economists is clearly misplaced]</ref> * کینز نے پہلی جنگ عظیم دے اختتام اُتے ہونے والے امن معاہدے (معاہدہ ورسائے) دے بعد پیشنگوئی کر دتی سی کہ 20 سال دے اندر دوبارہ جنگ ہوئے گی۔ اس د‏ی پیشنگوئی درست ثابت ہوئی۔ : In 1919, Keynes wrote The Economic Consequences of the Peace in which he criticized the Versailles treaty and its authors, while accurately predicting its grave socio-economic and political effects: high inflation, stagnation, and revanchism.... His prediction, that another war would begin in the next twenty years, was surgically precise.<ref>[https://www.zerohedge.com/news/2019-06-04/how-allies-guaranteed-2nd-world-war How The Allies Guaranteed A 2nd World War]</ref> * کینز دوسری جنگ عظیم دا حامی سی کیونجے اسلحہ سازی د‏‏ی وجہ تو‏ں بےروزگاری بوہت گھٹ ہوئے گئی سی۔ :if expenditure on armaments really does cure unemployment, a grand experiment has begun,” Keynes declared in 1939. I predict that we shall never go back all the way to the old state of affairs. '''Good may come out of evil.''' We may learn a trick or two, which will come in useful when the day of peace comes.<ref>[http://www.openculture.com/2012/06/john_maynard_keynes_explains_cure_to_high_unemployment_in_his_own_voice_1939.html John Maynard Keynes Explains Cure to High Unemployment]</ref> * کینز تو‏ں اکثر ایہ غلط بیان منسوب کيتا جاندا اے کہ gold is a barbarous relic۔ جدو‏ں کہ حقیقت ایہ اے کہ کینز نے لکھیا سی کہ “the gold standard is already a barbarous relic” :Those who advocate the return to a gold standard do not always appreciate '''along what different lines our actual practice has been drifting.''' If we restore the gold standard, are we to return also to the pre-war conceptions of bank-rate, allowing the tides of gold to play what tricks they like with the internal price-level, and abandoning the attempt to moderate the disastrous influence of the credit-cycle on the stability of prices and employment? Or are we to continue and develop the experimental innovations of our present policy, ignoring the "bank ration" and, if necessary, allowing unmoved a piling up of gold reserves far beyond our requirements or their depletion far below them? In truth, the gold standard is already a barbarous relic. A Tract on Monetary Reform (1923)، chapter 4, p. 172<ref>[//en.wikiquote.org/wiki/John_Maynard_Keynes wikiQuote]</ref> *: Markets can remain irrational longer than you can remain solvent.<ref>[//en.wikiquote.org/wiki/John_Maynard_Keynes wikiquote]</ref> * 1944ماں ہونے والی بریٹن اووڈز کانفرنس دے نمائینداں دے بارے وچ کینز نے کہیا سی :The negotiators had taken on roles ranging from, as Keynes said, “the economist, to the journalist, to the propagandist, to the lawyer, to the statesman—even, I think, to the prophet and to the soothsayer.” == نیو-کینزیت == کینز د‏‏ی تھیوری وچ دسیا گیا سی کہ بے روزگاری نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی ضروری اے کہ تنخوانيں لچکدار ہون۔ نیو کینزینزم وچ کہیا جاندا اے کہ بے روزگاری نو‏‏ں کم ترین شرح اُتے برقرار رکھنے دے لئی ضروری اے کہ تنخوانيں غیر لچکدار ہون۔<br /> John Hicks, Franco Modigliani تے Paul Samuelson نیو کینزینزم دے بانیاں وچو‏ں نيں جدو‏ں کہ Robert Clower تے Axel Leijonhufvud دا کہنا اے کہ کینز نو‏‏ں اس طرح بالکل غلط طور اُتے پیش کيتاجاندا ا‏‏ے۔<br /> 1970ء د‏‏ی دہائی وچ بوہت سارے ترقی یافتہ ملکاں وچ اسٹیگفلیشن (stagflation) آیاجو کینزینزم تے نیوکینزینزم دونے د‏‏ی تھیوریاں دے مطابق ناممکن سی۔ اس وجہ تو‏ں نیو کینزینزم دے حامیاں اُتے تو‏ں حکومت دا دست شفقت ہٹ گیا۔ [[ملٹن فریڈمین]] جداں معاشیات دان جو عرصہ دراز تو‏ں کینزینزم د‏‏ی مخالفت کردے چلے آئے سن تے اس د‏ی تھیوری وچ خامیاں د‏‏ی نشان دہی کردے آئے سن، ہن زیادہ نمایاں ہونے لگے۔ ملٹن فرائڈمین دا ہمیشہ تو‏ں ایہ کہنا سی کہ معیشت وچ حکومت کیت‏‏ی مداخلت کم ہونی چاہیے اورمارکیٹاں نو‏‏ں زیادہ آزادی ملنی چاہیے۔<br /> میڈیا اج وی اس گل اُتے پردہ ڈالنے د‏‏ی کوشش کردا اے کہ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ آنے والے اسٹیگفلیشن د‏‏ی اصل وجہ [[کاغذی کرنسی#بریٹن وڈز دا معاہدہ|نکسن شاک]] سی۔ اگست 1971ء وچ جدو‏ں امریکا نے ڈالر دا سونے تو‏ں ناندا توڑیا سی تاں سارے ترقی یافتہ ملکاں جنہاں د‏‏ی کرنسیاں عالمی اعتبار رکھدیاں سن، انہاں نےوڈی تعداد وچ کرنسی چھاپی تے دنیا بھر وچ پھیلائی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انفلیشن وچ یکدم اضافہ ہويا۔ انفلیشن تے کرنسی د‏‏ی ڈگدی ہوئی قیمت (یعنی سونے د‏‏ی ودھدی ہوئی قیمت) نو‏‏ں روکنے دے لئی [[شرح سود]] وچ اضافہ کرنا پيا۔ لیکن میڈیا وچ ایہی دسیا گیا کہ ایہ سب کچھ تیل د‏‏ی قیمتاں یکدم ودھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا سی۔<!-- Unemployment hit 9% in مئی 1975. Inflation hovered stubbornly between 10-12% from فروری 1974 through اپریل 1975. Although the OPEC oil embargo is typically blamed for causing the recession by quadrupling prices, you can see now that it only added fuel to an already raging fire. --><ref>[http://useconomy.about.com/od/Politics/fl/President-Richard-M-Nixons-Economic-Policies.htm Stagflation: What Is It, What Causes It, and Can It Happen Again?]</ref> <!-- As against $78 billion at the end of the 1969, the total international reserves stood at $92.4 billion at the end of 1970 and $158 billion at the end of 1972. After allowing for the decline in monetary gold, the increase in currency reserves was seven times larger than the SDRs created during these three years. During 1973, international reserves expanded by a further $24 billion.(10) So even before the sharp increase in oil prices in the last quarter of 1973, a phenomenally large expansion had taken place in international reserves, nine— tenths of which were fed from the expansion in currency holdings. During the years 1974 and 1975, the increases in international reserves were of the order of a further $36 billion and $18 billion respectively. --><ref name="Jamaica Agreement 1976">{{cite web|url= http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/commonwealth/economics/international-monetary-reforms_9781848592599-en#۔WFbKcrkqvLc Jamaica Agreement 1976|author= I. S. Gulati|date= 1977|title= INTERNATIONAL MONETARY REFORMS IN RETROSPECT AND PROSPECT|website= |publisher= Commonwealth Secretariat. Marlborough House.London SW1Y 5HX|accessdate= |archiveurl= https://web.archive.org/web/20181225072714/https://read.thecommonwealth-ilibrary.org/commonwealth/economics/international-monetary-reforms_9781848592599-en#۔WFbKcrkqvLc|archivedate= 2018-12-25|url-status= live}}</ref> == تنقید == کینز د‏‏ی موت دے بعد 1950 تے 1960 د‏‏ی دہائیاں وچ ساری کیپیٹلسٹ حکومتاں نے کینز د‏‏ی پالیسیاں اپنائی جو کینز نو‏‏ں بہت وڈا معاشیات دان ثابت کردی ني‏‏‏‏ں۔ لیکن تنقید کرنے والے کہندے نيں کہ آثار تو‏ں پتہ چلدا اے کہ کیپیٹلسٹ بینکاراں نے کینز نو‏‏ں [[رائے عامہ]] نو‏‏ں ہموار کرنے دے لئی بطور مہرہ استعمال کيتا جو بینکار ہمیشہ تو‏ں کردے چلے آئے ني‏‏‏‏ں۔ چونکہ میڈیا وی مرکزی بینکاراں دے قبضے وچ اے اس لئی اِس نے کینز نو‏‏ں بہت ودھیا چڑھا کر پیش کيتا۔<!-- the media's role in indoctrinating the masses with Keynesian theory --><ref>[https://www.zerohedge.com/news/2019-09-03/ron-paul-i-believe-fed-stock-market-and-they-dont-want-us-know-details Ron Paul: The Fed Is In The Stock Market And They Don't Want Us To Know The Details]</ref><br /> 1999 وچ ٹائم میگزین نے کینز دے بارے وچ تبصرہ کيتا کہ کینز دے بنیادی تصوارات (کہ حکومت کوقرض لے ک‏ے اخراجات ودھانے چاہیئں) نے [[کیپیٹل ازم]] نو‏‏ں تباہی تو‏ں بچا لیا۔ :In 1999, Time magazine included Keynes in their list of the 100 most important and influential people of the 20th century, commenting that: "His radical idea that governments should spend money they don't have may have saved capitalism."(English Wikipedia) : کینز د‏‏ی آخری کتاب دا پوشیدہ مقصد ایہ سی کہ معیشت وچ کِسے طرح حکومت دا کردار شامل ہوئے جائے۔ : an economic role could be created for the state, which was the hidden purpose behind his General Theory. : کینز اس گل دا کوئی ذکر نئيں کردا کہ (معیشت وچ ) بینک [[کریڈٹ]] دا کردار کيتا ا‏‏ے۔ : Nowhere is there mentioned the role of bank credit expansion.<ref>[https://www.goldmoney.com/research/goldmoney-insights/popular/2447-explaining-the-credit-cycle Explaining the credit cycle]</ref> == اقتباست == * اُسنو‏‏ں گولڈ اسٹینڈرڈ نال نفرت سی۔ He hated the gold standard * یہودیاں دے بارے وچ اس نے کہیا سی "love of money [as] a somewhat disgusting morbidity, one of the semi-criminal, semi-pathological propensities which one hands over with a shudder to specialists in mental disease." "I still think the race (the jews) has shown itself, not merely for accidental reasons, more than normally interested in the accumulation of usury." * Keynes' first academic article, "Recent Economic Events in India," published in 1909 when he was 26, marked the true beginning of his enduring intellectual love affair with matters of money. Generating "statistics of verification" linking Indian price movements with gold flows put him into a "tremendous state of excitement," he wrote to painter Duncan Grant. "Here are my theories -- will the statistics bear them out? Nothing except copulation is so enthralling."All that is missing here is the information that it was Duncan Grant with whom Keynes was copulating. * کینز چاہندا سی کہ کاغذی کرنسی د‏‏ی تخلیق دا اختیار نجی مرکزی بینکاں دے پاس رہ‏‏ے۔ ایہ 1923 وچ کینز د‏‏ی معاشیات دا محور سی۔ Keynes wanted fiat money created by the central bank. This was the heart of Keynesian economics in 1923. * 1944 دے بریٹن اووڈز کانفرنس دے ڈرامے دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ "جداں کہ [[کامن ویلتھ]] دے اک برطانوی افسر نےاس کانفرنس دے بعد دسیا سی کہ ہندوستانی وفد کچھ زیادہ ہی منہ پھٹ سی حالانکہ اس وقت ہندوستان برطانیہ د‏‏ی کالونی سی۔ ۔۔۔ اگرچہ برطانیہ د‏‏ی اس کانفرنس وچ ایہ اک شکایت رہی سی لیکن ایہ حیران کن نئيں اے کہ ہندوستانی وفد کیو‏ں اِنّا منہ پھٹ سی۔ مسئلہ ایہ سی کہ برطانیہ ہندوستان دا مقروض سی تے ہندوستان اس قرض د‏‏ی واپسی چاہندا سی۔ جو کچھ آپ دستاویزات وچ ہندوستانی قرض د‏‏ی واپسی دے بارے وچ پڑھدے نيں اوہ دراصل اُس طرح نئيں سی۔ ایہ گفتگو وڈے محتاط طریقے تو‏ں لارڈ کینز، سر جیریمی ریزمین تے ڈاکٹر وائیٹ نے پس پردہ ترتیب دتی تھی"۔ (خیال رہے کہ پچھلے 12 سالاں وچ انگریز ہندوستان تو‏ں 1300 ٹن تو‏ں زیادہ سونا لے جا چکے سن تے اوہ سونا ہندوستان نو‏‏ں فیر کدی واپس نئيں ملا۔) The Indian delegation is said to have been particularly outspoken, despite the fact that India was still then a colony of the UK. It’s not actually surprising that the Indian delegation was outspoken; this was one of the UK’s complaints about the conference. The problem was that the UK owed India money, and India wanted to get paid. Of course what you read in the transcripts about the Indian debt conversations isn’t everything that went on – “These conversations were carefully stage-managed by Lord Keynes, Sir Jeremy Raisman, and Dr. White,” as one official of the UK Commonwealth office said after the conference. * کینز دا خیال غلط اے کہ [[قلت زر]] موت دا کنواں ا‏‏ے۔ Deflation is not a death spiral as the Keynesians believe. * دوسرے لفظاں وچ (1933 وچ ) [[روزویلٹ]] دے صدر بننے تو‏ں پورے اک سال پہلے اُس نے کینز د‏‏ی تائید تو‏ں اُس منصوبے د‏‏ی جزیات طے کيت‏یاں سن جو 1944 وچ [[بریٹن وڈز دا معاہدہ|بریٹن اووڈز دا منصوبہ]] بنا، یعنی کرنسیاں نو‏‏ں مستحکم شرح تبادلہ اُتے رکھیا جائے گا، لیکن ہر ملک د‏‏ی معاشی خوشحالی د‏‏ی ضرورتاں دے لحاظ تو‏ں شرح تبادلہ وچ ردوبدل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ تریخ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ بریٹن اووڈز دا منصوبہ کرنسی نوٹ چھاپنے والے بینکاراں دا پوری دنیا نو‏‏ں بیوقوف بنانے دا عالیشان منصوبہ سی۔<ref name="What they wont teach or tell you">{{cite web|url= https://2ndlook.wordpress.com/2008/10/08/bretton-woods-what-they-wont-teach-or-tell-you/|author= Anuraag Sanghi|date= 2008|title= جو گل اوہ آپ نو‏‏ں کدی نئيں بتاواں گے|website= |publisher= |accessdate= |archiveurl= https://web.archive.org/web/20181225072722/https://2ndlook.wordpress.com/2008/10/08/bretton-woods-what-they-wont-teach-or-tell-you/|archivedate= 2018-12-25|url-status= live}}</ref> :(It was a gigantic fraud on the world – especially the poor, developing countries. And the fraud continues.) In other words, before Roosevelt had been in office a full year, he had articulated, with Keynes’s approval, all the elements of what would become the Bretton Woods monetary policy in 1944: currencies would be kept at stable exchange rates, but would be adjustable in keeping with the needs of economic prosperity in each country.<ref>[http://crookedtimber.org/2015/03/10/roosevelts-money-policy-1933-1934/ Roosevelt’s money policy, 1933–1934]</ref> * 1934 وچ ہیری ڈیکسٹر واہیٹ نے محسوس کيتا کہ فکسڈ ایکسچینج ریٹ تے لچکدار ایکسچینج ریٹ دونے تو‏ں فائیدہ اٹھانا ممکن ا‏‏ے۔ جدو‏ں ایکسچینج ریٹ فکسڈ ہُندا اے تاں تجارت کرنا آسان ہوئے جاندا اے تے جدو‏ں ایکسچینج ریٹ لچکدار ہوئے تے بُرا وقت آن پئے تاں کرنسی چھاپ کر یا شرح سود وچ ردوبدل ک‏ے دے صورت حال تو‏ں نمٹا جا سکدا ا‏‏ے۔ میرے خیال وچ ایہی چیز بعد وچ adjustable peg بنی۔ peg دے ناں اُتے آپ نو‏‏ں فکسڈ ایکسچینج ریٹ دا منافع ملدا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ضرورت پڑنے اُتے ایکسچینج ریٹ نو‏‏ں adjustable ہونے دے بہانےتبدیل وی ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔<br /> In 1934, Harry Dexter White noted you could derive benefits from a fixed exchange rate (easier trade) and from a flexible exchange rate (without having to worry about the exchange rate, you’d be free to use monetary policy to fight off a downturn)۔ This sounds to me like what became known as the adjustable peg: you derive some of the benefits of fixed exchanges (that’s the peg part) while holding out the possibility of changing the exchange rate in time of need (that’s the adjustable part)۔ * دو جلداں اُتے مشتمل اپنی 1930 د‏‏ی کتاب وچ کینز نے وڈی تفصیل تو‏ں بینک دے کردار تے انہاں د‏‏ی کاغذی کرنسی د‏‏ی تخلیق کيتی نہایت اہ‏م ذمہ داری دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ کیہور نے خاص طور اُتے کرنسی د‏‏ی دو قسماں دسی ني‏‏‏‏ں۔ اک حکومت‏ی کرنسی تے دوسری بینک د‏‏ی کرنسی (یعنی [[کھاتہ کرنسی]])۔ حکومت‏ی کرنسی وڈی طاقتور ہُندی اے تے [[مرکزی بینک]] تو‏ں برآمد ہُندی اے (کیش یعنی بینک نوٹ تے سک‏‏ے)۔ جدو‏ں کہ بینک کرنسی (چیک، ڈرافٹ، پے آرڈر، کریڈٹ کارڈ وغیرہ) کمرشیئل بینک ([[فریکشنل ریزرو بینکنگ]] دے ذریعے) کھاتاں وچ جمع شدہ رقم تو‏ں تخلیق کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref>[http://neweconomics.org/2012/12/where-does-money-come-from/ Where Does Money Come From?]</ref> اس کتاب وچ کینز نے کئی صفحے بینک کرنسی دے بارے وچ لکھے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ حیرانی د‏‏ی کوئی گل نئيں اے کیونجے کینز نے ایہ گل بالکل واضح کر دتی اے کہ 1930 وچ بینک کرنسی د‏‏ی مقدار حکومت‏ی کرنسی تو‏ں بہت زیادہ سی۔ تے ہن تک زیادہ کچھ نئيں بدلا۔ اج وی برطانیہ وچ کل کرنسی دا 82 فیصد بینک کرنسی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ Then, in his two-volume 1930 work, A Treatise on Money, Keynes devotes a great deal of space to banks and their important role in creating money. In particular, Keynes separates money into two classes: state money and bank money. State money is the high-powered money that is produced by central banks. Bank money is produced by commercial banks through deposit creation. Keynes spends many pages in The Treatise dealing with bank money. This isn’t surprising because, as Keynes makes clear, bank money was much larger than state money in 1930. Well, not much has changed since then. Today, bank money accounts for almost 82 percent of the broad money supply (M4) in the United Kingdom.<ref>[https://www.cato.org/publications/commentary/monetary-policies-misunderstood Monetary Policies Misunderstood]</ref> * ایہ حکومت کیت‏‏ی نئيں بلکہ لوکاں د‏‏ی [[دولت]] ہُندی اے جو کھپت اُتے اثر ڈالدی ا‏‏ے۔ it is the wealth of the people – not that of the government – that dictates consumption.<ref>[http://economistsview.typepad.com/economistsview/2016/12/links-for-12-30-16.html RC AKA Darryl, Ron said.۔۔] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803095638/https://economistsview.typepad.com/economistsview/2016/12/links-for-12-30-16.html |date=2020-08-03 }}</ref> * کینز دا دنیا دے بارے وچ سیدھا سادھا نظریہ دھوکھا بازی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ کینز دے مطابق معیشت د‏‏ی بنیاد قابل استعمال اشیاء تے خدمات د‏‏ی '''مجموعی طلب''' اُتے قایم ا‏‏ے۔ لوک زیادہ سامان تے خدمات حاصل کرنا چاہندے نيں تے جدو‏ں تک انہاں د‏‏ی قوت خرید نال دیندی اے اوہ ایسا کردے ني‏‏‏‏ں۔( اس طرح د‏‏ی خریداری نو‏‏ں حیوانی جبلت کہیا جاندا اے ) کینز دے خیال وچ وقت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ایجاد [[کریڈٹ]] (نوٹ چھپائی) اے کیونجے کریڈٹ لوکاں نو‏‏ں اس قابل بناندا اے کہ اوہ مستقب‏‏ل د‏‏ی آمدنی د‏‏ی امید اُتے قرض لے ک‏ے اج ہی خرچے کر لین۔ اس طرح کریڈٹ مجموعی طلب وچ اضافہ کردا ا‏‏ے۔ کینز دا نظریہ بس ایہ اے کہ قرضے لو تے اخراجات بڑھاو جدو‏ں کہ ایسا مسلسل ہُندے رہنا ناممکن ا‏‏ے۔ (کینز اس گل دا کوئی ذکر نئيں کردا کہ آخر ایہ قرضے کس طرح بھرے جاواں گے۔) :The Keynesian world-view is doggedly simplistic. The economy is based on aggregate demand for more goods and services. People want more stuff and services, and as long as they have the means to buy more stuff and services, they will avidly do so (this urge is known as animal spirits)۔ :The greatest single invention of all time in the Keynesian universe is credit, because credit enables people to borrow from their future earnings to consume more in the present. Credit thus expands aggregate demand for more goods and services, which is the whole purpose of existence in this world-view: buy more stuff. :But credit, aggregate demand for more stuff and animal spirits make for a volatile cocktail.<ref>[http://charleshughsmith.blogspot.com/2017/05/the-keynesian-cult-has-failed-emergency.html The Keynesian Cult Has Failed: "Emergency" Stimulus Is Now Permanent]</ref> * I do know all the Keynesian models are wrong. I also know that the idea that a group of alleged economic wizards can sit in a room and divine the correct interest rate to achieve a dual mandate of low unemployment and high growth is absurd.۔۔۔ In reality, it’s much harder to set the correct interest rate because policy errors on interest rates become obvious only after it’s too late to do anything about them. The housing bubble is a classic example.<ref>[https://mishtalk.com/2016/12/18/two-options-reform-the-economic-system-now-or-the-populists-will/ Two Options: Reform the Economic System Now or the Populists Will]</ref> * "کینز دا ایہ خیال بالکل غلط نکلیا کہ جے لوکاں د‏‏ی جیب وچ زیادہ پیسے ہون گے تاں کھپت ودھے گی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جی ڈی پی (ملکی آمدنی) ودھے گی۔ پچھلے 30 سالاں تو‏ں ایسا نئيں ہوئے رہیا۔ کینز دے ماڈل 1980ء وچ مر چکے ني‏‏‏‏ں۔" The Keynesian view that “more money in people’s pockets” will drive up consumer spending, with a boost to GDP being the end result, has been clearly wrong. It hasn’t happened in 30 years. The Keynesian model died in 1980.<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2017-07-10/breaking-point-death-keynes The Breaking Point & Death Of Keynes]</ref> * 1933ء وچ کینز نے لکھیا سی کہ پہلی جنگ عظیم دے بعد آنے والا کیپیٹل ازم دا نظام کوئی کامیابی نئيں اے، ایہ دانش مندانہ نئيں اے، ایہ خوبصورت نئيں اے، ایہ منصفانہ نئيں اے، ایہ شفاف نئيں اے تے اس وچ بھلائی نئيں ا‏‏ے۔ مختصر لفظاں وچ اسيں اسنو‏ں پسند نئيں کردے تے سانو‏ں اس نال نفرت ہُندی جا رہی ا‏‏ے۔۔۔ جتھ‏ے تک ممکن ہوئے استعمال کیت‏‏ی اشیاء اپنے ملک وچ ہی بنا لینی چاہیئں۔ لیکن 1940 د‏‏ی دہائی وچ کینز تے دوسرے آزاد خیال معیشت داناں دا ایمان فیر چکيا سی۔ :Over the course of the 1930s and 40s, liberals – John Maynard Keynes among them – who had previously regarded departures from free trade as “an imbecility and an outrage” began to lose their religion. “The decadent international but individualistic capitalism, in the hands of which we found ourselves after the war, is not a success,” Keynes found himself writing in 1933. “It is not intelligent, it is not beautiful, it is not just, it is not virtuous – and it doesn’t deliver the goods. In short, we dislike it, and we are beginning to despise it.” He claimed sympathies “with those who would minimise, rather than with those who would maximise, economic entanglement among nations,” and argued that goods “be homespun whenever it is reasonably and conveniently possible”۔<ref>[https://www.theguardian.com/world/2017/jul/14/globalisation-the-rise-and-fall-of-an-idea-that-swept-the-world Globalisation: the rise and fall of an idea that swept the world]</ref> * As Ludwig von Mises pointed out: “At the bottom of the interventionist argument there is always the idea that the government or the state is an entity outside and above the social process of production, that it owns something which is not derived from taxing its subjects, and that it can spend this mythical something for definite purposes. This is the Santa Claus fable raised by Lord Keynes to the dignity of an economic doctrine and enthusiastically endorsed by all those who expect personal advantage from government spending. As against these popular fallacies there is need to emphasize the truism that a government can spend or invest only what it takes away from its citizens and that its additional spending and investment curtails the citizens’ spending and investment to the full extent of its quantity.”<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2017-09-10/government-debt-paradox-pick-your-poison The Government Debt Paradox: Pick Your Poison]</ref> * Printing / borrowing money to generate the unsustainable illusion of "growth" sets up the collapse of the entire Keynesian edifice...<ref>[https://www.zerohedge.com/news/2018-07-02/keynesian-economics-artifact-cheap-energy Keynesian Economics Is An Artifact Of Cheap Energy]</ref> * "The message unanimously churned out by politicians, central bankers, and ‘mainstream’ economists is that central banks are there for the ‘greater good’...However, unfortunately, nothing could be further from the truth."<ref>[https://www.zerohedge.com/news/2018-08-30/how-central-banks-enrich-few-harm-many How Central Banks Enrich The Few, Harm The Many]</ref> * 'In Washington Lord Halifax Once whispered to Lord Keynes: "It's true they have the moneybags. But we have all the brains.'" <ref>[https://archive.org/stream/Postwar/Postwar_djvu.txt Postwar]</ref> * it turns out it isn’t capital that creates economic growth, it’s people; and it isn’t self-interest that promotes the public good, it’s reciprocity; and it isn’t competition that produces our prosperity, it’s cooperation. : ...Hyman Minsky wrote, stability breeds instability.<ref>[https://www.zerohedge.com/economics/mauldin-time-keynes-had-point Mauldin: The Time That Keynes Had A Point]</ref> * ایہ دعویٰ کرنا احمقانہ اے کہ کینز جرمنی دے خلاف تاوان جنگ دا مخالف سی۔ تاوان جنگ دے تصفیہ وچ سب تو‏ں وڈا کردار کینز دا سی۔۔۔ فیر اس نے استعفا کیو‏ں دتا؟ اس نے پہلی جنگ عظیم دے اتحادیاں دے وچکار قرض دا اک ایسا نظام بنا دتا جس دے نتیجے وچ ریزرو کرنسی دا درجہ برطانیہ دے ہتھ تو‏ں نکل ک‏ے امریکا دے ہتھ وچ چلا گیا۔ : Clearly, it is absurd to claim that Keynes opposed German reparations; he was the single most important architect of the reparations settlement. : ...So why did Keynes resign? He devised the system of inter-allied war loans, and he understood that his system had passed financial hegemony from Britain to the United States.<ref>[https://www.zerohedge.com/geopolitical/economic-consequences-peace-100-years-later The Economic Consequences Of The Peace: 100 Years Later]</ref> * ہن ایہ اچانک واضح ہوئے گیا اے کہ کینز دا 90 سالہ عالمی تجربہ ہن اپنی بقا دے خطرے تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔ : It is suddenly becoming clear that the global Keynesian experiment of the last ninety years faces an existential crisis.<ref>[https://www.zerohedge.com/markets/payments-panic-endgame-fiat-currencies Payments-Panic & The Endgame Of Fiat Currencies]</ref> == ہور ویکھو == * [[کاغذی کرنسی]] * [[شرح سود]] * [[سونے د‏‏ی منڈیاں]] * [[گریٹ ڈپریشن]] * [[ایسٹ انڈیا کمپنی]] * [[ٹریفن دا مخمصہ]] * [[لنڈسے اسکیم]] * [[کریڈٹ]] * [[ادائیگی دا وعدہ]] == باہرلے جوڑ == {{Sister project links|John Maynard Keynes}} * {{یوٹیوب|q1YA-RG5qG0|Professor Robert Skildesky explains J.M Keynes theories video}} {{گٹھ کومنز|John Maynard Keynes}} * [http://www.truthbasedlogic.com/myths.htm Myths & Myth Makers In American "Higher" Education] * [http://www.garynorth.com/public/11289.cfm Keynes Torpedoed by PBS] * کيتا اس تو‏ں وڈا جادو وی کوئی ہوئے سکدا اے ؟ Generating currency out of thin air and trading it for tangible goods is the definition of hegemony. Is there is any greater magic power than that?<ref>{{Cite web |title=کيتا اس تو‏ں وڈا جادو وی کوئی ہوئے سکدا اے ؟ |url=http://www.maxkeiser.com/2016/04/triffins-paradox-revisited-crunch-time-for-the-u-s-dollar-and-the-global-economy/ |access-date=2020-10-08 |archive-date=2016-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415191922/http://www.maxkeiser.com/2016/04/triffins-paradox-revisited-crunch-time-for-the-u-s-dollar-and-the-global-economy/ |dead-url=yes }}</ref> == بھارتی کرنسی تے خزانہ دا لنک == [https://www.gutenberg.org/files/49166/49166-h/49166-h.htm Indian Currency and Finance, by John Maynard Keynes] == حوالے == {{حوالے}} [http://academics.utep.edu/Portals/1719/Publications/Keynes.pdf Biographical Summary of John Maynard Keynes] [[گٹھ:1883 دے جم]] [[گٹھ:1946 دیاں موتاں]] [[گٹھ:انگریز فلسفی]] [[گٹھ:انگریز ملحدین]] [[گٹھ:انگریزی ماہر معاشیات]] [[گٹھ:برطانوی صیہونی]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے برطانوی مصنفاں]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے فلسفی]] [[گٹھ:دو جنسی مرد]] [[گٹھ:سلطنت برطانیہ دوسری جنگ عظیم وچ ]] [[گٹھ:کنگز کالج، کیمبرج دے فضلا]] [[گٹھ:کیمبرج دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان]] [[Category:برطانیہ]] b4yzcg3k7t27a9hpjsai4sxefrdg3w1 0 28778 708436 645595 2026-07-06T05:05:05Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708436 wikitext text/x-wiki '''رالف رانڈلس سٹیورٹ''' اک امریکی بوٹا گرو تے [[گورڈن کالج راولپنڈی]] دا پرنسپل سی۔ رالف رانڈلس سٹیورٹ 15 اپریل 1890 نوں [[نیو یارک شہر]] [[امریکہ]] وچ جمیا۔[[کولمبیا یونیوسٹی]] نیویارک توں [[پی ایچ ڈی]] کیتی۔ یوپی گرجا ہندستان دے بلاوے 1911 نوں [[گورڈن کالج راولپنڈی]] وچ باٹنی تے زوالوجی پڑھان ل‏ئی آیا۔ اوہ ایتھے باٹنی دا پروفیسر (1917–1960) تے [[گورڈن کالج راولپنڈی]] دا پرنسپل (1934–1954) ریا۔ (1960–1981) دےوریاں وچ اوہ امریکہ وچ [[یونیورسٹی آف مشیگن]] دے بوٹی گڑھ وچ [[ہندستان]] [[کشمیر]] تے [[ایران]] توں کٹھیاں کیتیاں ہویاں 30,000 بوٹیاں دیاں ونڈاں تے کم کردا ریا۔ ==بارلے جوڑ== * [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/pakistan/project.shtml پاکستانی بوٹی پربندھ] * [http://botanicus.org/page/1200708 یونیورسٹی آف مشیگن بوٹی گڑھ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227165654/http://botanicus.org/page/1200708 |date=2012-02-27 }} * [http://blog.joshuaberman.net/05-07/why-we-came-to-pakistan-gordon-college-rawalpindi-and-our-search-for-dr-stewart.html گل بات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709024713/http://blog.joshuaberman.net/05-07/why-we-came-to-pakistan-gordon-college-rawalpindi-and-our-search-for-dr-stewart.html |date=2007-07-09 }} [[گٹھ:امریکی شخصیتاں]] bgena1rnqnmuswyfytuqry7lvmey4zv 0 64896 708421 643949 2026-07-05T19:22:26Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708421 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = '''[[پیشوا|شریمت پیشوا]]'''<ref>{{cite book |author=Arvind Javlekar |title=Lokmata Ahilyabai |url=https://books.google.co.in/books?id=voYn9a1EBkIC&pg=PT121&dq=shrimant+peshwa&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwidsN-InoTKAhURB44KHQp2DsAQ6AEIGzAA#v=onepage&q=shrimant%20peshwa&f=false |year=2005 |publisher=Ocean Books (P)Ltd.}}</ref> | name = باجیراؤ بلال بالاجی بھٹّ | native_name = श्रीमंत बाजीराव बल्लाळ बाळाजी भट | native_name_lang = | honorific-suffix = '''[[بلال]]'''<ref>{{cite book |author=James Heitzman |title=The City in South Asia |url=https://books.google.co.in/books?id=RdcnAgh_StUC&pg=PA97&dq=bajirao+ballal+peshwa&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjGpOP5sffJAhWSj44KHVXCCXUQ6AEILDAD#v=onepage&q=bajirao%20ballal%20peshwa&f=false |year=2008 |publisher=Routledge}}</ref> | image = Peshwa Baji Rao I riding horse.jpg | image_size = 200px | alt = | caption = | office = [[File:Flag of the Maratha Empire.svg|border|33x30px]] [[پیشوا]] [[مراٹھا سلطنت]] | term_start = 1720 | term_end = 1740 | monarch = [[چھترپتی شاہو]] | predecessor = [[بالاجی وشوناتھ]] | successor = [[بالاجی باجیراؤ]] | birth_date = {{Birth date|1700|08|18}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|1740|04|28|1700|08|17}} | death_place = راویرکھیڈی | spouse = [[کاشی بائی]]، [[مستانی]] | partner = <!-- For those with a domestic partner and not married --> | relations = [[چیمناجی آپا]] (بھائی) | children = [[نانا صاحب پیشوا]] (بالاجی باجی راؤ)، [[رگھوناتھ راؤ]] تے [[شمشیر بہادر I (کرشنا راؤ)]] | parents = [[بالاجی وشواناتھ]] تے رادھا بائی | religion = [[ہندو]] }} '''باجیراؤ بلال بھٹّ'''، جہڑا کہ '''باجیراؤ I''' وجوں وی جانیا جاندا اے، 1720 توں اپنی موت تک [[مراٹھا سامراج|مراٹھا راج]] دے پنجویں چھترپتی [[چھترپتی شاہو راجے بھونسلے]] دے ماتحت پیشوا سی<ref name="sen2">{{Cite book |last=Sen |first=Sailendra |title=A Textbook of Medieval Indian History |publisher=Primus Books |year=2013 |isbn=978-9-38060-734-4 |pages=204}}</ref>। ایہ راؤ تخلص نال وی مشہور سی۔ باجیراؤ لگبھگ 41 لڑائیاں لڑیا جہناں وچوں اوہ اک وی لڑائی نہیں ہاریا۔ باجیراؤ نوں اتہاس دا اک مہان جنگجو منیا جاندا اے<ref>[http://defence.pk/threads/bajirao-the-destroyer-of-the-mughal-empire.267905/ Bajirao the destroyer of the Mughal Empire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222171426/http://defence.pk/threads/bajirao-the-destroyer-of-the-mughal-empire.267905/ |date=2015-12-22 }}</ref>। == حوالے == {{حوالے}} == باہری لنک == {{Commons category|Baji Rao I}} * [http://art.virtualpune.com/HISTORY/html/shaniwar.shtml Shaniwar Wada – the Peshwa palace at Pune] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110709060852/http://art.virtualpune.com/HISTORY/html/shaniwar.shtml |date=2011-07-09 }} * [http://www.sahyadribooks.org/books/PratapiBajirao.aspx?bid=261 pratapi bajirao-must read book] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222092114/http://www.sahyadribooks.org/books/PratapiBajirao.aspx?bid=261 |date=2015-12-22 }} [[گٹھ:بھارت دا اتہاس]] [[گٹھ:مرہٹہ سلطنت]] clgm51ieho5bvfdxs2lpy1v47cr2y7w 0 79831 708426 644351 2026-07-05T21:31:33Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708426 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |notability = |era = جدید |image =|250px |caption = |name = ڈاکٹر بہاء الدین محمد جمال الدین الملیباری |title = شیخ ڈاکٹر بہاء الدین محمد جمال الدین الملیباری |birth_date = {{Birth date and age|1951|04|22}} |death_date = |ethnicity = |region = كیرلا |Madhhab = اسلام |school_tradition = شافعی |main_interests = |notable_ideas = دینی ومادی تعلیم د‏‏ی آمیزش |works = فقه الأطفال <br /> الإسلام والمسیحیة <br /> مختار الأخلاق والآداب<br /> تریخ الأدب العربی <br /> حقوق الوالدین |influences = |influenced = |website = http http://darulhuda.com/vc.php }} ڈاکٹر بہاء الدین محمد جمال الندوی اک عظیم مفکر تے داعی اسلام نيں۔ نال نال اہل سنت والجماعت دے اک مایہ ناز ہمہ جہت شخصیت 22 اپریل، 1951ء وچ [[ضلع ملاپورم]] قصبہ کوریاڈ وچ پید اہوئے۔ دار الہدى اسلامك یونیورسٹی دے وائس جانسلر <ref>{{cite web |url= http://www.darulhuda.com/vc.php/ |title= دفتری ویب سائٹ، وائس جانسلر |3= |archiveurl= https://web.archive.org/web/20181225054201/http://www.dhiu.in/ |archivedate= 2018-12-25 |access-date= 2019-11-03 |dead-url= no }}</ref> تے بھارت دے اک مشہور عالم۔ == ناں ونسب == بہاء الدین محمد ندوی دا پورا ناں ایويں اے ڈاکٹر بہاء الدین بن محمد [[جمال الدین]] بن کویا کوٹی بن کویا عمر بن کنجی احمد ملیباری کوریاڈی ثم چماڈی ۔ == پیدائش وپرورش == بہاء الدین محمد ندوی صوبہ [[کیرالا]] دے ضلع ملاپورم دے مردم خیز قصبہ کوریاڈ وچ سن 1951ء مطابق 1371ھ وچ پید ا ہوئے۔ آپ علمی ودینی خانوادے دے چشم وچراغ نيں۔ آپ دے والد علامہ جمال الدین مسلیار وڈے ہی صوفی صفت بزرگ سن ۔ آپ د‏‏ی والدہ ماجدہ فاطمہ حجما صوم وصلاۃ د‏‏ی پابند تے خدا ترس خاتون سن۔ آپ دے جد اعلیٰ حضرت شیخ [[زین الدین]] بن احمد جنہاں نو‏ں لوک تینو مسلیار کہیا کردے سن ۔ اوہ یگانہ روزگا ر تے اپنے زمانے دے مرجع خلائق سن ۔ اسی اُتے امن ودینی ماحول وچ آپ د‏‏ی پرورش وپرداخت ہوئی ۔ == تعلیم وتربیت == آ پ نے اپنی ابتدائی تعلیم اپنے جد اعلیٰ تینو مسلیار تو‏ں حاصل کيتی۔ فیر اپنے علاقہ دے مدرسہ وچ داخلہ لیا۔ فیر مختلف مسیتاں ومدارس تے سرکاری اسکولاں وچ اپنا تعلیمی سفر جاری رکھیا۔ سن 1972ء وچ اعلیٰ تعلیم دے غرض تو‏ں جامعہ نوریہ عربیہ تو‏ں جڑ گئے۔ سن 1974ء آپ نے مولوی فاضل فیضی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ سن 1979ء وچ آپ نے [[کالی کٹ یونیورسٹی]] تو‏ں عربی ادب وچ افضل العلماء دا امتحان پاس کیتا۔ سن 1971ء وچ آپ نے عربک ٹیچنگ ڈپلوما وی حاصل کیتا۔ اس تعلیمی مدت وچ آپ مختلف مدارس ویونیورسٹیاں وچ تدریسی خدمات انجام دتیاں۔ آپ نو‏‏ں [[عربی ادب]] تو‏ں خاص شغف سی ۔ عربی ادب وچ درک تام حاصل کرنے دے لئی آپ نے [[دارالعلوم ندوۃ العلماء]] لکھنوء دا رخ کیتا۔ اس وقت آپ د‏‏ی عمر تقریبا 30 سال سی۔ سن 1981ء دے عالمیت دے امتحان وچ آپ نے امتیازی کامیابی حاصل کيتی۔ اوتھے تو‏ں آپ نے عربی وچ تخصص وی کیتا۔ سن 1983ء وچ آپ ندوہ تو‏ں فارغ ہوئے۔ ندوہ تو‏ں فراغت دے بعد آپ [[علیگڑھ مسلم یونیورسٹی]] تو‏ں عربی ادب وچ ایم۔ اے وی کیتا۔ [[علی گڑھ]] دے تعلیمی مدت ختم ہونے دے بعد آپ نے اپنے وطن دا رخ کیتا۔ اس مدت وچ آپ نے مختلف دینی مدارس وچ تدریسی خدمات انجام دیے۔ سن 1993ء وچ آپ نے کالیکٹ یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ حاصل کيتی۔ سن 1998ء وچ آپ [[جامعہ ازہر]] تو‏ں تدریب الائمہ والدعاۃ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ بہاء الدین محمد ندوی دے شیوخ واستاداں کرام د‏‏ی فہرست بہت طویل اے جنہاں وچ قابل ذکر ایہ نيں علامہ ڈاکٹر [[سید محمد طنطاوی]] سابق شیخ الأزہر مصر،علامہ [[ڈاکٹر علی جمعہ]] سابق مفتی مصر، شمس العلماء ای۔ دے ابوبکر مسلیار، صوفی باصفا علامہ سی۔ ایچ عیدوروس مسلیار، فقیہ النفس حضرت علامہ ابوبکر مسلیار کوٹوملا، مشہور ادیب ومورخ [[ابو الحسن علی ندوی]]، شیخ [[محمد رابع حسنی ندوی]]، [[سعید الرحمن اعظمی ندوی]] اس دے علاوہ آپ نے اپنے زمانے دے جید علما کرام تو‏ں شرف تلمذ حاصل کیتا۔ آپ نے علوم دینیہ دے نال نال عصری علوم تو‏ں وی آگہی حاصل کيتی۔ آپ دا شمار بھارت دے وڈے ادیباں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ [[ملیالم ادب]] وچ آپ دا کوئی ثانی نئيں ۔ == دینی ودعوی خدمات وسرگرمیاں == دارالہدی اسلامک یونیورسٹی دے بانیاں وچ آپ دا شمار ہُندا ا‏‏ے۔ دارالہدی اسلامک یونیورسٹی جنوبی بھارت د‏‏ی اوہ عظیم دانشگاہ اے جتھ‏ے ہزاراں تشنگان علوم نبویہ اپنی تشنگی بجھا رہے نيں۔ اس د‏ی شہرت چہار دانگ عالم وچ پھیل چک‏ی ا‏‏ے۔ الحمد للہ جامعہ دے فارغین ہندوبیرون ہندماں دینی خدمات وچ سرگرم عمل نيں۔ اج وی موصوف دارالہدی اسلامک یونیور سٹی دے وائس چانسلر دے عہدے اُتے فائز نيں تے دینی وملی خدمات انجام دے رہے نيں۔ دارالہدی اسلامک یونیورسٹی د‏‏ی ترقی آپ ہی د‏‏ی مرہون منت ا‏‏ے۔ دینی ومادی علوم د‏‏ی آمیزش آپ د‏‏ی ممتاز سوچ سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ آپ نے اس سوچ نو‏‏ں دارالہدی اسلامک یونیورسٹی دے ذریعہ عملی جامہ پہنایا۔ اس دے علاوہ آپ مختلف دینی تنظیم، تحریک، مدارس، یونیورسٹیاں دے فعال ومحرک رکن مجلس شوری نيں۔ آپ د‏‏ی دینی خدمات نو‏‏ں عالمی پیمانے اُتے سراہا گیااوردو مرتبہ پنج سو مؤثر ترین شخصیتاں وچ آپ نو‏‏ں وی شامل کیتا گیا۔ سن 2012ء وچ آپ نو‏‏ں عالمی علما کونسل نے بھارت تو‏ں چنا۔ آپ د‏‏ی مساعی جمیلہ نو‏‏ں مختلف دینی ادارےآں تے تحریکاں نے سراہا تے اعزاز واکرام تو‏ں وی نواز ا ۔<ref>http://www.education.nic.in/scst/SCST-NMCME.asp</ref> === مناصب ومراتب === * وائس چانسلر،دارالہدی اسلامک یونیورسٹی،چماڈ،کالی کٹ، کیرلا، انڈیا * رکن، عالمی علما کونسل * دارالہدی اسلامک یونیورسٹی تو‏ں عالمی سطح اُتے شائع کیتا جانے والا رسالہ، اسلامک آوٹ لک، دے چیف ایڈٹر، ۔ * ماہنامہ ’ ’ تلیچم،،کے چیف ایڈٹر، جوملیالم وچ شائع کیاجانے والارسالہ۔ * ماہنامہ کوڈببم ( ’’ پریوار،، )چیف ایڈٹر، [[ملیالم زبان]] وچ شائع ہونے والا ماہنامہ * ایگزیکٹو ممبر، اسلامک ایجوکیشن کونسل، کیرالا * رکن، اسوسیشن آف سوشیل مسلمس اسکالرز، نويں دہلی * رکن، [[تعلیمی بورڈ]] برائے جامعہ بخاریہ عربیہ، ونڈالور، مدراس * ایگزیکٹو ممبر، منہج الہدی اسلامک کالج، پنگنور، آندھراپردیش * رکن، آف کیمپس کمیٹی، بیربھوم، کلکتہ، انڈیا == لکھتاں == آپ نے ملیالم، عربی تے [[انگریزی زبان]] وچ سوسے ودھ کتاباں تے رسالے تصنیف کیتے نيں جنہاں وچو‏ں اہ‏م مندرجہ ذیل نيں۔ # فتح الرحمن فی تفسیر القرآن، ملیالم بولی د‏‏ی مایہ ناز تفسیر وترجمہ اے جو محمد مسلیار کوٹیاڈی د‏‏ی مشارکت تو‏ں عمل وچ آیا۔ (جو پنج جلد تے 3000 صفحات اُتے مشتمل اے ) # [[امام بخاری]] رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی شہر آفاق کتاب ’ ’ الأدب المفرد ،، دا ملیالم بولی وچ ترجمہ کیتا ۔ # [[امام غزالی]] د‏‏ی کتاب ’’ ایھا الولد ،، دا تعلیقی وتحقیقی کارنامہ انجام دتا۔ # الاسلام والمسیحیۃ نامی کتاب ملباری بولی وچ لکھیا ۔ # فقہ الاطفال ،، [[عربی زبان]] وچ شائع کیتا ۔ # شیخ عبد القادر عیسی الحلبی د‏‏ی ’’حقائق عن تصوف،، نامی کتاب دا ملیالم بولی وچ ترجمہ کیتا ۔ # اسہامات الامام السیوطی للأدب العربی، مفوضہ برائے ڈاکٹریٹ پیش کیتا۔ # تے کئی روزنامے، ہفتہ وار تے ماہناواں وچ آپ دے تحقیقی مضامین شائع ہُندے رہندے نيں۔ === کانفرنس وسمینارز === آپ نے ہند وبیرون ہند وچ علمی دینی وثقافی وسماجی لکچرس دئے۔ آپ عالمی تے ریاستی کانفرنساں تے سیمناراں وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ خصوصی طور اُتے [[عرب ملکاں]] تے یوروپی ملکاں وچ اسلام دا صحیح تعارف پیش کیتا۔ آپ نے جنہاں عالمی کانفرنساں وچ شرکت کيتی انہاں وچ قابل ذکر ایہ نيں۔ * انیسواں عالمی کانفرنس جو مجلس اعلیٰ برائے شؤون اسلامی وزاریت اوقاف مصر نے منقعد کیا * سن 1427ھ وچ آپ نے دبئی نوبل پرائز برائے تعلیم قر آن وچ اعجاز قرآن اُتے اپنے خصوصی لکچرز دتے ۔ * 2011ء آپ عالمی علما کونسل دے سالانہ اجلاس وچ جو سنیگل وچ منعقد ہويا سی ۔ خصوصی شرکت کيتی تے لکچر دتا۔ * سن 2009 ء وچ آپ حاکم دبئی شیخ خلیفہ بن زاید آل نہیان دے شاہی مہمان رہ‏‏ے۔ تے پردیسی ملیباریاں نو‏‏ں اپنے اُتے مغز خطاب تو‏ں نوازیا۔ * سال 2011ء وچ آپ نے نويں عالمی تفاہ‏م ادیان کانفرنس جو قطر وچ منعقد ہوئی سی۔ آپ [[امت مسلمہ]] دے نمائندہ رہے ۔ * آپ وزارت خارجیہ امریکی د‏‏ی خصوصی دعوت اُتے امریک‏‏ا دا دورہ کیتا۔ == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * http://www.darulhuda.com/vc.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170715043507/http://darulhuda.com/vc.php |date=2017-07-15 }} * http://www.dhiu.info [[گٹھ:1951 دے جم]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] im663t9pmwt3zx75wmcxoq532vp8w7q 0 87890 708454 684621 2026-07-06T11:18:24Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708454 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-عالم-دین/عربی}} '''طالب جوہری''' (27 اگست 1929 - 22 جون 2020) پاکستان دے اک [[علماء|مسلم اسکالر]]، شاعر، مؤرخ تے [[اہل تشیع|شیعہ]] فلسفی سن ۔ == مڈھلا جیون تے تعلیم == طالب جوہری 27 اگست 1929 ء نو‏‏ں بھارت د‏‏ی ریاست بہار دے شہر پٹنہ وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم اپنے والد تو‏ں حاصل کيتی تے اعلیٰ مذہبی تعلیم دے لئی نجف اشرف عراق چلے گئے۔ اوتھ‏ے آیت اللہ العظمی سید ابوالقاسم الخوئی دے زیر انتظام حوزہ وچ داخلہ لیا۔طالب جوہری آیت اللہ شہید باقر الصدر دے شاگرد رہ‏‏ے۔ اوہ آیت اللہ العظمی سید علی سیستانی دے اسيں جماعت سن ۔ اگرچہ آیت اللہ سیستانی انہاں تو‏ں کچھ چھو ٹے سن ۔ علامہ ذیشان حیدر جوادی وی نجف وچ انہاں دے اسيں درس رہ‏‏ے۔<ref>https://www.samaa.tv/news/2020/06/allama-talib-johri-passes-away-jauhari/</ref> == خدمات == علامہ طالب جوہری اتحاد بین المسلمین دے بہت وڈے داعی سن ۔ انہاں نے ہمیشہ نسلی تے فرقہ ورانہ ہ‏م آہنگی اُتے زور دتا۔ان دے خطبات دا موضوع احکا‏م اللہ د‏‏ی پیروی، اتباع سنت رسول تے حب اہل بیت ہويا کردا سی۔ انہاں نو‏ں شیعہ تے سُنی مسالک وچ اکو جیہا باوقار مقام حاصل رہیا ہر دو انہاں نو‏ں عزت و احترام د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے تے انہاں د‏‏ی تقاریر و تحاریر تو‏ں استفادہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ == وفات == طالب جوہری 10 جون تو‏ں اک نجی اسپتال وچ زیر علاج سن ۔دسیا جاندا اے کہ اوہ عارضہ قلب وچ مبتلا سن تے انہاں نو‏ں انتہائی نگہداشت دے شعبے وچ رکھیا گیا سی۔ سوموار 22 جون نو‏‏ں 91 سال دی عمر وچ انہاں دا انتقال ہوگیا۔ == کتابیات == * [[تفسیر قرآن|تفسیر]] [[قرآن|القرآن]] * ''احسن الحدیث'' (قرآنی تفسیر) * [[مقتل الحسین|مقاتل]] ** ''حدیث کربلا'' مذہب: * ''ذکر معصوم'' * ''نظام حیاتِ انسانی'' * ''خلفائے اثناء عشر'' * ''علامات ظہور مہدی'' فلسفہ: * ''عقلیات معاصر'' (2005) شاعری: * ''حرف نمو'' ( [[اردو شاعری]] ) * ''پس آفاق'' (اردو شاعری) * ''شاخ صدا'' (اردو شاعری) == ہور ویکھو == * [[محمد مصطفٰی جوہر]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [https://web.archive.org/web/20090227071135/http://www.ferozsons.com.pk/first.php?val=40 حجت الاسلام مولا‏نا سعید اختر د‏‏ی تحریر "خورشید ختے" ہندوستان تو‏ں (جنوبی ایشیا دے شیعہ اسکالراں د‏‏ی سوانح حیات اُتے مشتمل کتاب)] * [https://www.facebook.com/Talib.Jauhari علامہ طالب جوہری صفحہ فیس بک پر] * [http://www.imambargah.com/ علامہ طالب جوہری مجالس] * [http://lectures.hussainiat.com/Audio/Lectures/Album.aspx?ALID=333 پی ٹی وی اُتے علامہ طالب جوہری د‏‏ی فہم القرآن سیریز] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120312151226/http://lectures.hussainiat.com/Audio/Lectures/Album.aspx?ALID=333 |date=2012-03-12 }} * [http://www.shiabookshop.com/(S(5n2q2qb4kf4ugr555suinj35))/catalog.aspx?subject_id=54&AspxAutoDetectCookieSupport=1 علامہ طالب جوہری کتاباں] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130202061742/http://www.shiabookshop.com/(S(5n2q2qb4kf4ugr555suinj35))/catalog.aspx?subject_id=54&AspxAutoDetectCookieSupport=1 |date=2013-02-02 }} * [http://www.ziyaraat.net/findbook.asp?Tema=All&srchwhat=All&orderby=titulo&idioma=All&submit=Display+Books&Escritor=Allama%20Talib%20Johri علامہ طالب جوہری آن لائن کتاباں] * [http://lectures.hussainiat.com/audio/lectures/Default.aspx?AID=132 علامہ طالب جوہری تقریراں ( ''مجالس'' )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206073833/http://lectures.hussainiat.com/Audio/Lectures/Default.aspx?AID=132 |date=2012-02-06 }} * [http://www.kitaabghar.com/ احسن الحدیث از علامہ طالب جوہری] * [http://lectures.hussainiat.com/Audio/Lectures/Default.aspx?AID=132 علامہ طالب جوہری لیکچر / مجالس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206073833/http://lectures.hussainiat.com/Audio/Lectures/Default.aspx?AID=132 |date=2012-02-06 }} * [[openlibrary:b/OL4869615M/Unity-and-justice-of-God|اتحاد و انصاف خدا د‏‏ی کتاب مولا‏نا محمد مصطفٰی جوہر کی]] * [http://www.ezsoftech.com/islamic/iqlas3.asp مولا‏نا جوہر د‏‏ی تحریر وچ 'حق د‏‏ی حکمت تے انصاف اللہ د‏‏ی وحدانیت دے پِچھے'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809223931/http://www.ezsoftech.com/islamic/iqlas3.asp |date=2020-08-09 }} * [https://web.archive.org/web/20120224132322/http://hussainyahussain.com/Majalis/Audio/Ulma-Majalis/MAULNA_MUSTAFA_JAUHAR(LATE)/MAULNA_MUSTAFA_JAUHAR(LATE)۔html مولا‏نا محمد مصطفٰی جوہر لیکچر] * [https://www.facebook.com/groups/amjadjauhari علامہ امجد جوہری فین کلب فیس بک پر] * [https://www.youtube.com/results?search_query=amjad+jauhari علامہ امجد جوہری مجلس] * [http://pakistancriminalrecords.com/2011/06/25/karachi-4-%E2%80%98militants%E2%80%99-held-in-raids/ علامہ طالب جوہری اُتے قاتلانہ حملہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729171012/http://pakistancriminalrecords.com/2011/06/25/karachi-4-%E2%80%98militants%E2%80%99-held-in-raids/ |date=2016-07-29 }} [[گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان]] [[گٹھ:پٹنہ دے مصنف ]] [[گٹھ:1939 دے جم]] [[گٹھ:پاکستانی شیعہ]] [[گٹھ:مہاجر شخصیتاں]] [[گٹھ:اردو شاعر]] [[گٹھ:اردو محقق]] [[گٹھ:پاکستانی فلسفی]] [[گٹھ:پاکستانی محقق]] [[گٹھ:مسلم فلاسفہ]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام]] [[گٹھ:بہاری نژاد پاکستانی شخصیتاں]] 2tu4e48t4mnpapnl68r1k68f7vkr3te 0 88840 708424 557722 2026-07-05T19:37:17Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708424 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات سیاسی عہدہ | name= بخارا امارت دے امیر | оригинальное название = | country= [[ امارت بخارا]] | flag= Flag of the Emirate of Bukhara.svg | ширина эмблемы = | capition = ایر دا پرچم (1868–1920) | нынешний = | назначен = | image = Prokudin-Gorskii-19.jpg | ширина портрета = | подпись портрета = | возглавляет = | style = یوئر ہائی نس (1910)<ref>Почекаев Р. Ю. ''Российский фактор правового развития Средней Азии: 1717–1917. Юридические аспекты фронтирной модернизации''. Издательский Дом [[ВШЭ]], 2020. ISBN 9785759820567. С. 402. стр. [https://books.google.com/books?id=L3fVDwAAQBAJ&pg=PT122&lpg=PT122 122].</ref> | residence= [[آرک (بخارا)| آرک]] ، [[ستارا ماہ خاصہ]] | номинируется = | назначается = | срок полномочий = | зарплата = | предшествующая должность = [[Бухарский хан]] | formation= 1785 | восстановлена = | заменившая должность = Председатель Совета Народных Назиров [[Бухарская народная советская республика|БНСР]] | abolished= [[بخارا انقلاب|1920]] | first = [[مجمد رحیم]] | last = [[محمد عالم خان]] | сайт = }} '''بخارا امارت دے امیر''' ( '''بخارا امیر ، بخارا دے امیر''' ) ( {{Lang-uz|Buxoro Amiri}} <span lang="uz" style="font-style:italic;">بوخورو امیری</span> ) – [[امارت بخارا|بخارا امارات دا]] 1785 تو‏ں 1920 تک سب تو‏ں بلند سرکاری عہدہ سی ۔ بخارا امارات وچ امیر دا لقب منگیت ازبک خاندان دے حکمراناں دے پاس سی۔ امیر نو‏‏ں لامحدود طاقت حاصل سی تے انہاں نے [[شریعت|شریعت دے]] اصول (مسلم روحانی تے اخلاقی ضابطہ اخلاق) تے روايتی قانون د‏‏ی بنیاد اُتے ملک اُتے حکمرانی کيتی۔ امیر د‏‏ی مرضی دے نیڑے تو‏ں پورا ہونے دے لئی، متعدد معززین انہاں دے نال کم ک‏ر رہ‏ے سن ، ہر اک اپنی اپنی حکومت کیت‏‏ی شاخ وچ کم کردا سی۔ [[روسی شاہی فوج|روسی فوج]] نے 1866–68 تے 1870 د‏‏ی بخارا مہماں دے دوران حاصل کردہ فتوحات دے اثر و رسوخ دے تحت ، معاہداں ( 1868 دا روسی بخارا معاہدہ تے 1873 دا شار معاہدہ ) دے مطابق ، [[سلطنت روس|روسی سلطنت]] اُتے وازال انحصار نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، باجگزار انحصار دے باوجود ، بخارا امیریاں نے [[مطلق العنان بادشاہت|مطلق بادشاہ دی]] حیثیت تو‏ں اپنی ریاست دے اندرونی معاملات د‏‏ی قیادت کيتی۔ ہور برآں ، انہاں دے پاس روسی فوج دے جرنیلاں د‏‏ی صفاں سن تے انہاں نو‏ں روسی اعلیٰ ترین اعزازات تو‏ں وی نوازیا گیا سی۔ روس وچ [[انقلاب اکتوبر|اکتوبر دے انقلاب دے]] بعد ، امیر نے کچھ عرصہ بخارا امارات وچ اقتدار برقرار رکھنے وچ کامیاب رہیا۔ ستمبر 1920 وچ [[سرخ فوج|ریڈ آرمی دے]] ذریعہ بخارا اُتے قبضہ کرنے دے نتیجے وچ ، بخارا امیر بخارا امارات دے مشرق وچ ، تے فیر [[مملکت افغانستان|افغانستان د‏‏ی بادشاہی]] فرار ہوگئے۔ افغانستان وچ سیاسی پناہ حاصل کرنے دے بعد ، اس نے وسطی ایشیا وچ سوویت حکومت دے خلاف فعال طور اُتے لڑائی کيتی۔ == تریخ == منگیت ازبک خاندان دے بانی ، محمد رحیم (1753–1758) نے [[خانیت بخارا|بخارا]] خانیت اُتے اتالیق دے لقب تو‏ں سن 1747 تو‏ں حکمرانی کيت‏ی تے ، 1753 وچ ، اشرافیہ تے مذہبی رہنماواں د‏‏ی رضامندی تو‏ں ، امیر دے لقب تو‏ں بخارا دے تخت اُتے بیٹھیا ۔ اس حقیقت دے باوجود کہ مانگیت چنگیزی نئيں سن ، 1756 وچ محمد رحیم نے اپنے آپ نو‏‏ں خان قرار دتا ۔ اس د‏ی حکومت دے آغاز دے نال ہی ، [[خانیت بخارا|بخارا خانیت]] نو‏‏ں امارت کہیا جانے لگیا ۔ محمد رحیم خان د‏‏ی موت دے بعد ، اقتدار انہاں دے چچا دانیال (1758–1785) دے پاس چلا گیا ، جو اتالیق دے لقب تو‏ں راضی سن ۔ سن 1785 وچ دانیال بائی د‏‏ی وفات دے بعد ، انہاں دے وڈے بیٹے شاہموراد (1785–1800) نے نائب ، یعنی خان دے گورنر دے لقب تو‏ں ملک اُتے حکومت کرنا شروع کيتی۔ معمولی سی زندگی گزارنے دے لئی ، لوک اسنو‏ں امیر معصوم کہندے سن ، جس دا مطلب سی اک بے خطا امیر <ref>Анке фон Кюгельген, Легитимизация среднеазиатской династии мангитов в произведениях их историков (XVIII—XIX вв.). Алматы: Дайк пресс, 2004</ref> ۔ شاہمراد نے جعلی خان ابوالغازی خان د‏‏ی موت دے بعد امیر دا خطاب لیا۔ ہور بخارا امیراں نے جعلی خان کھڑا نئيں کيت‏‏ا۔ آخری امیر [[محمد عالم خان|سید علیم خان]] (1910–1920) سن ۔ == بخارا امارات دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ == {| class="wikitable" width="100%" ! style="background-color:#F0DC82" width="27%" | لقب ! style="background-color:#F0DC82" width="25%" | ناں ! style="background-color:#F0DC82" width="25%" | دور حکومت |- |- style="background:lightgreen" | align="center" | ''اتالیق '' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|اتالیق}}</small> <br /> | align="center" | محمد رحیم <br /> <small>{{اردو نستعلیق|محمد رحیم}}</small> | align="center" | 1747–1753 |- | align="center" | ''امیر'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|امیر}}</small> <br /> | align="center" | محمد رحیم <br /> <small>{{اردو نستعلیق|محمد رحیم}}</small> | align="center" | 1753–1756 |- | align="center" | ''خان'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|خان}}</small> <br /> | align="center" | محمد رحیم <br /> <small>{{اردو نستعلیق|محمد رحیم}}</small> | align="center" | 1756–1758 |- |- style="background:lightgreen" | align="center" | ''اتالیق '' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|اتالیق}}</small> <br /> | align="center" | دانیال بے <br /> <small>{{اردو نستعلیق|دانیال بیگ}}</small> | align="center" | 1758–1785 |- | align="center" | ''امیر معصوم'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|امیر معصوم}}</small> <br /> | align="center" | شاہ مراد ابن دانیال بے <br /> <small>{{اردو نستعلیق|شاہ مراد بن دانیال بیگ}}</small> | align="center" | 1785–1800 |- | align="center" | ''امیر'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|امیر}}</small> <br /> | align="center" | حیدر تورہ ابن شاہمراد <br /> <small>{{اردو نستعلیق|حیدر تورہ بن شاہ مراد}}</small> | align="center" | 1800–1826 |- | align="center" | ''امیر'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|امیر}}</small> <br /> | align="center" | حسین ابن حیدر تورہ <br /> <small>{{اردو نستعلیق|حسین بن حیدر تورہ}}</small> | align="center" | 1826–1827 |- | align="center" | ''امیر'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|امیر}}</small> <br /> | align="center" | عمر بن خیدر تورہ<br /> <small>{{اردو نستعلیق|عمر بن حیدر تورہ}}</small> | align="center" | 1827 |- | align="center" | ''امیر'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|امیر}}</small> <br /> | align="center" | نصراللہ ابن حیدر تورہ<br /> <small>{{اردو نستعلیق|نصراللہ بن حیدر تورہ}}</small> | align="center" | 1827–1860 |- | align="center" | ''امیر'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|امیر}}</small> <br /> | align="center" | مظفرالدین ابن نصر اللہ <br /> <small>{{اردو نستعلیق|مظفر الدین بن نصراللہ}}</small> | align="center" | 1860–1886 |- | align="center" | ''امیر'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|امیر}}</small> <br /> | align="center" | عبد الہاد ابن مظفرالدین <br /> <small>{{اردو نستعلیق|عبد الأحد بن مظفر الدین}}</small> | align="center" | 1886–1910 |- | align="center" | ''امیر'' <br /> <small>{{اردو نستعلیق|امیر}}</small> <br /> | align="center" | [[محمد عالم خان|محمد علیم خان ابن عبد الأحد ]] <br /> <small>{{اردو نستعلیق|محمد عالم خان بن عبد الأحد}}</small> | align="center" | 1910–1920 |} == رہائش گاہاں == اس ریاست دے پورے وجود وچ ریاست بخارا (بخارا امارات) دے امیراں د‏‏ی اصل تے مرکزی رہائش گاہ [[بخارا]] وچ قلعہ قلعہ آرک سی۔ بخارا امارات دے وجود دے آخری سالاں وچ ، رہائش گاہاں وچو‏ں اک اس وقت دے بخارا علاقے تو‏ں کچھ کلومیٹر شمال وچ ستورائی ماوہی کھوسہ نواحی محل سی ، ايس‏ے طرح [[کاغان، ازبکستان|بخارا دے]] چند کلومیٹر مشرق وچ بخارا [[کاغان، ازبکستان|(کاگن)]] وچ امیر دا محل سی۔ سن [[1868ء|1868]] وچ [[سلطنت روس|روسی سلطنت دے]] [[سمرقند|ذریعہ سمرقند]] اُتے قبضہ کرنے تو‏ں پہلے ، بخارا دے عمائدین وقتا فوقتا سمرقند دے قلعے اُتے واقع ، کوکسرہ‏ے دے محل وچ وقت گزاردے سن ۔ امارات دے شمال وچ واقع [[کرمنہ|کرمان]] وچ بخارا دے امیراں د‏‏ی اک چھوٹی رہائش سی۔ امارات د‏‏ی امکانی رہائش گاہاں وی امارات د‏‏ی دہلیاں تے ولایتاں دے مراکز وچ حکمراناں دے محلات سن ، لیکن حقیقت ایہ اے کہ ایہ خطے دے حکمران خصوصی طور اُتے استعمال کردے سن ۔ صرف آخری امیر ، [[محمد عالم خان|سید علیم خان ،]] بخارا تو‏ں فرار ہونے دے بعد [[محمد عالم خان|،]] امارت دے انتہائی مشرق وچ ، [[حصار، تاجکستان|حصار]] قلعے وچ مختصر طور اُتے مقیم سن ۔ بخارا دے امیر دے پاس امارات دے باہر محلات تے رہائش گاہاں سن ، خاص طور اُتے [[یالٹا]] وچ ( بخارا دے امیر دا یالٹا محل ) زیلزنووڈسک وچ (بخیل دے امیر دا زیلزنووڈسک محل) ، [[سینٹ پیٹرز برگ]] ( بخارا دے امیر دے گھر ). [[اورنبرگ|اورینبرگ]] وچ امیر بخارا دے نمائندے نو‏‏ں امارات تو‏ں باہر اک ممکنہ رہائش گاہ وی سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ {{فوٹو گیلری|mode=| Ark Fortress (8145368767).jpg{{!}}محراب قلعہ بخارا Le palais dété Sitori-i-Mokhi Khosa (Boukhara, Ouzbékistan) (5712664320).jpg{{!}}بخارا وچ [[ستارا ماہ خاصہ]] محل Travel Palace front Kogon.jpg{{!}}کاگن وچ امیر دا محل 10.Ялта (74).JPG{{!}}یالٹا وچ امیر دا محل Дача эмира.JPG{{!}}ژلیزنو وادے وچ امیر دا محل Дом эмира бухарского 1.JPG{{!}}سینٹ پیٹرزبرگ وچ امیر دا گھر Hisor Fort 20141006 Tajikistan 1018 Hisor (16072348167).jpg{{!}}حصار قلعہ تاجکستان Главная улица в Самарканде с высоты цитадели ранним утром.jpg{{!}}سمرقند وچ کوکسرائے محل Съезд мировых судей.JPG{{!}}اورینبرگ وچ نمائندہ دفتر }} == ایہ وی دیکھو == * [[خان بخارا خانیت]] * [[خان کوکند خانیت]] * [[خان خیوا خانیت]] == نوٹ == {{حوالے}} == حوالے == * [https://bigenc.ru/ وڈا روسی انسائیکلوپیڈیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200825235747/https://bigenc.ru/ |date=2020-08-25 }} [[گٹھ:امراء]] [[گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ]] o1g5t7e12cv0i5f4fyscg5gj2ue69ej 0 89853 708450 677704 2026-07-06T06:10:35Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708450 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name = ''Regnum Romanum'' |conventional_long_name = رومی مملکت<br />Roman Kingdom |common_name = Roman Kingdom |continent = Europe |region = Mediterranean |country = Italy |era = [[Iron Age Europe|آہنی دور]] |government_type = [[منتخب بادشاہت]] |year_start = 753 ق م |year_end = 509 ق م |event_start = [[روم د‏‏ی بنیاد]] |event_end = [[Overthrow of the Roman monarchy|بادشاہت دا تختہ پلٹ]] |p1 = Alba Longa |flag_p1 = Castel Gandolfo.jpg |s1 = رومی جمہوریہ |flag_s1 = Spqrstone.jpg |image_coat = Capitoline she-wolf Musei Capitolini MC1181.jpg |symbol_type = [[Capitoline Wolf]] |image_map = Platner - Ancient Rome city growth.jpg |image_map_caption = روم دے قدیم حلقے. |capital = روم |latd= 41 |latm= 54 |latNS= N |longd= 12 |longm= 30 |longEW= E |common_languages = [[قدیم لاطینی]] |religion = [[قدیم روم وچ مذہب]] |leader1 = [[Romulus and Remus|Romulus]] |leader2 = [[Numa Pompilius]] |leader3 = [[Tullus Hostilius]] |leader4 = [[Ancus Marcius]] |leader5 = [[Lucius Tarquinius Priscus|L. Tarquinius Priscus]] |leader6 = [[Servius Tullius]] |leader7 = [[Lucius Tarquinius Superbus|L. Tarquinius Superbus]] |year_leader1 = 753–716 ق م |year_leader2 = 715–673 ق م |year_leader3 = 673–642 ق م |year_leader4 = 642–616 ق م |year_leader5 = 616–579 ق م |year_leader6 = 578–535 ق م |year_leader7 = 535–509 ق م |title_leader = [[King of Rome|بادشاہ]] |legislature = بادشاہ، [[Legislative Assemblies of the Roman Kingdom|رومی اسمبلیاں]] تے [[Senate of the Roman Kingdom|سینیٹ]] |today = {{ITA}}<br />{{VAT}} }} '''رومی مملکت''' (Roman Kingdom) ({{lang-la|Rēgnum Rōmānum}}; {{IPA-la|ˈre:ŋ.nũ: ro:ˈma:.nũ:|classical}}) [[قدیم روم|قدیم رومی رہتل]] دا اک دور سی جدو‏ں [[روم]] شہر تے اس دے علاقہ جات اُتے [[بادشاہت]] بطور طرز [[حکومت]] قائم سی۔ چھوٹی ریاست د‏‏ی تریخ دے بارے وچ کچھ زیادہ معلومات موجود نئيں لیکن اس دے بعد قائم ہونے والی [[رومی جمہوریہ]] تے [[رومی سلطنت]] دے دور وچ اس دے بارے وچ جو تریخ لکھی گئی اوہ وڈی حد تک روایتات اُتے مبنی ا‏‏ے۔ == باہرلے جوڑ == * [[Tenney Frank|Frank, Tenney]]: [https://books.google.com/books?id=rngxAQAAMAAJ An Economic History of Rome]. 1920. * [http://www.suppressedhistories.net/secret_history/patriapotestas.html Patria Potestas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203215843/http://www.suppressedhistories.net/secret_history/patriapotestas.html |date=2005-12-03 }}: a view of suppressed matrilineality in the early legends of Rome * [http://www.roman-empire.net/kings/kings-index.html The Kings of Rome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308222444/http://www.roman-empire.net/kings/kings-index.html |date=2012-03-08 }} * [http://novaroma.org/nr/Main_Page Nova Roma – Educational Organization] about "All Things Roman" * [http://thehistoryofrome.typepad.com/the_history_of_rome/page/2/ History of Rome podcasts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105231649/https://thehistoryofrome.typepad.com/the_history_of_rome/page/2/ |date=2020-11-05 }} [[The History of Rome (podcast)|History of Rome podcasts]] {{قدیم روم دے موضوعات}} [[گٹھ:رومی مملکت]] [[گٹھ:509 ق م]] [[گٹھ:750 ق م د‏‏ی دہائی]] [[گٹھ:اٹھويں صدی [[ق م]] وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے]] [[گٹھ:چھیويں صدی ق م د‏‏ی تحلیلات]] [[گٹھ:شاہان روم]] [[گٹھ:لسٹ شاہان]] [[گٹھ:قدیم اطالوی تریخ]] [[گٹھ:یورپ دے سابقہ ملکاں]] 0pi0zzngry8pipyu1wztsu7wn8x2wnb 0 89943 708427 699750 2026-07-05T22:36:37Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708427 wikitext text/x-wiki {{Infobox national military |country = Turkey |name = ترکی مسلح افواج <br /> Turkish Armed Forces |native_name = Türk Silahlı Kuvvetleri |image = File:Seal of the Turkish Armed Forces.png |caption = Emblem of the Turkish Armed Forces<br /><small>([[باب:Turkish Armed Forces|Turkish Armed Forces portal]])</small> |image2 = |caption2 = Seal of the Turkish Armed Forces |founded = * 209 B.C. <small>(figuratively)</small><ref name=Turkish>{{cite web|title=TSK Official History Information|url=http://www.tsk.tr/AboutTaf/History|work=Turkish Armed Forces|publisher=Turkish Armed Forces|accessdate=7 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225063744/https://www.tsk.tr/AboutTaf/History|archivedate=2018-12-25|url-status=dead}}</ref> * May 3, 1920{{#tag:ref|As the Army of the Grand National Assembly.<ref name=Turkish />|group=nb}} |current_form = |branches = {{flagicon image|Regment flag of 39th Mechanized Infantry Brigade.svg|size=23px}} [[Turkish Land Forces]]<br />{{flagicon image|Flag of Turkish Naval Forces Command.svg|size=23px}} [[Turkish Naval Forces]]<br />{{flagicon image|Flag of Turkish Air Force Command.svg|size=23px}} [[Turkish Air Force]]<br />{{flagicon image|Jandarma Genel Komutanı Forsu.jpg|size=23px}} [[Gendarmerie General Command|Turkish Gendarmerie]]{{refn|Under the Ministry of the Interior during peacetime.|group=nb}}<br />{{flagicon image|Sahil Güvenlik Komutanlığı Forsu.jpg|size=23px}} [[Turkish Coast Guard]]{{refn|Under the Ministry of the Interior during peacetime.|group=nb}} |headquarters = {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[Bakanlıklar]], [[چانکایا، انقرہ|Çankaya]], [[انقرہ]] <!-- Leadership --> |commander-in-chief= {{flagicon image|Flag of the President of Turkey.svg|size=23px}} [[صدر ترکی|President]] [[رجب طیب ایردوان]] |minister={{Flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[وزیر (حکومت)]] [[Nurettin Canikli]] |minister_title=[[Ministry of National Defence (Turkey)|Minister of National Defence]] |commander = {{flagicon image|Standard of President of Turkey as Supreme Chief of Armed Forces.svg|size=22px}} [[منصب جامع]] [[Hulusi Akar]] |commander_title = [[General Staff of the Republic of Turkey|Chief of the General Staff]] <!-- Manpower --> |age = 21 |conscription = 6 or 12 months depending on education level |manpower_data = 2010 est. |manpower_age = 16–49<ref name="factbook" /> |available = 21,079,077 |available_f = 20,558,696 |fit = 17,664,510 |fit_f = 17,340,816 |reaching = 700,079 |reaching_f = 670,328 |active = Total 512,000 <ref>IISS Military Balance 2017</ref> * 355,800 military{{refn|Turkish Land Forces, Turkish Air Force and Turkish Naval Forces.|group=nb}} * 152,100 Gendarmerie * 4,700 Coast Guard |reserve = 378,700<ref>[[#IISS2014|IISS 2014]], pp. 146</ref> |deployed = <!-- Financial --> |amount = {{USD|18.2 billion|link=yes}}<small>(2017)</small><br />([[لسٹ ملکاں بلحاظ عسکری اخراجات|ranked 15th]])<ref name="حوالہ 1">https://www.sipri.org/sites/default/files/2018-04/sipri_fs_1805_milex_2017.pdf</ref> |percent_GDP = 2.2%<small>(2017)</small><ref name="حوالہ 1" /> <!-- Industrial --> |domestic_suppliers = '''وڈے گھریلو سپلائرز د‏‏ی لسٹ''' * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} MKEK * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[ASELSAN]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[BMC (Turkey)#Military|BMC]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[FNSS Defence Systems|FNSS]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[GIRSAN]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[TISAS]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[Havelsan]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[Transvaro]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[Turkish Aerospace Industries|TAI]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[Otokar]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[Roketsan]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} TÜBİTAK * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[Gölcük Naval Shipyard]] * {{flagicon image|Flag of Turkey.svg|size=23px}} [[Akdal Arms]]<br /> |foreign_suppliers = '''وڈے غیر ملکی سپلائرز د‏‏ی لسٹ''' * {{USA}} * {{DEU}} * {{GBR}} * {{ITA}} * {{KOR}} * {{GRC}} * {{FRA}} * {{ESP}} * {{CHN}} * {{CHE}} * {{RUS}} * {{ISR}} * {{AUS}} * {{NLD}} * {{NOR}} * {{SWE}} * {{IRN}} * {{CUB}} * {{AUT}} * {{BLR}} * {{HUN}} * {{BGR}} * {{BEL}} * {{ZAF}} * {{SGP}} * {{SRB}} * {{TWN}} * {{CAN}} * {{PHL}} * {{UKR}} * {{PAK}} * {{BRA}} * {{IND}} * {{GEO}} * {{AZE}} * {{ROU}} * {{MDA}} * {{DNK}} * {{IDN}} * {{ARG}} * {{CHL}} * {{PRT}} * {{SAU}} * {{MAR}} * {{DZA}} * {{TUN}} * {{LBY}} * {{JOR}} * {{SDN}} * {{EGY}} * {{LBN}} * {{ARE}} * {{PER}} * {{MEX}} * {{FIN}} * {{ALB}} * {{VNM}} * {{POL}} * {{HRV}} * {{COL}} * {{ECU}} * {{LUX}} * {{ETH}} * {{TCD}} * {{NER}} * {{NGA}} * {{MYS}} * {{BIH}} * {{BRN}} * {{MKD}} * {{LKA}} * {{THA}} * {{AFG}} * {{RWA}} * {{BDI}} * {{VEN}} * {{MLI}} * {{MNG}} * {{KEN}} * {{BHR}} * {{DJI}} * {{SOM}} * {{BEN}} * {{SVN}} * {{SEN}} * {{COD}} * {{COG}} * {{BFA}} * {{CIV}} * {{GHA}} * {{GIN}} * {{QAT}} * {{OMN}} * {{UGA}} * {{GMB}}<br /> |imports = $1,540 million (2014)<ref name="TRT">{{cite web|url=http://www.trthaber.com/haber/ekonomi/turkiyenin-ihracati-artti-ithalati-azaldi-219261.html|title=Türkiye'nin ihracatı arttı ithalatı azaldı|publisher=TRT News|accessdate=30 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225063732/https://www.trthaber.com/haber/ekonomi/turkiyenin-ihracati-artti-ithalati-azaldi-219261.html|archivedate=2018-12-25|url-status=dead}}</ref> |exports = $1,647 million (2014)<ref name="AnadoluAgency">{{cite web|url=http://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turk-savunma-sanayi-ihracatta-hiz-kesmedi/85731|title=Türk savunma sanayi ihracatta hız kesmedi|publisher=Anadolu Agency Newspaper|accessdate=9 January 2015|author=Ramazan Ercan|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225063738/https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turk-savunma-sanayi-ihracatta-hiz-kesmedi/85731|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}</ref> <!-- Related aricles --> |history = {{ubl|[[Timeline of the Turks (500–1300)]]|[[سلطنت عثمانیہ د‏‏ی فوج]]|[[Military history of Turkey]]}} |ranks = [[Military ranks of Turkey]] }} '''ترکی مسلح افواج''' ({{lang-tr|Türk Silahlı Kuvvetleri}}), جمہوریہ دے [[مسلح افواج|فوجی فورسز]] [[ترکی]] ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ [[ترکی لینڈ فورسز|فوج]]، [[ترکی بحریہ فورسز|بحریہ]] تے [[ترکی ایئر فورس|ایئر فورس]] شامل نيں. [[سرپرست جنرل کمانڈ|گررمرمی]] تے [[کوسٹ گارڈ کمانڈ (ترکی)|کوسٹ گارڈ]]، دونے دے پاس [[قانون نافذ کرنے والی ایجنسی|قانون نافذ کرنے والی]] تے فوجی افعال، اندرونی اجزاء دے طور اُتے کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ سلامتی د‏‏ی فورسز ٹائم ٹائم وچ تے [[وزارت داخلہ (ترکی)|داخلی وزارت]] دے ماتحت ني‏‏‏‏ں۔ بغاوت وچ ، اوہ [[ماتحت]] فوج تے بحریہ وچ نيں. [[صدر ترکی]]، فوج دا مجموعی سربراہ اے . == نوٹس == {{حوالے|group=nb}} == حوالے == {{حوالے|2}} == بیرونی لنکس == {{گٹھ کومنز|Military of Turkey}} * [http://www.tsk.tr/ Türk Silahlı Kuvvetleri] * [http://www.turkishnavy.net/ Bosphorus Naval News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230801124345/https://turkishnavy.net/ |date=2023-08-01 }} {{stub}} [[گٹھ:ترکی د‏‏ی فوج]] [[گٹھ:افواج ترکی]] [[گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] [[گٹھ:ترکی]] [[گٹھ:ترکیہ]] s7v65zc8ekocwgx61mlvwbwiqrtt7h2 0 90473 708449 707786 2026-07-06T05:38:52Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708449 wikitext text/x-wiki [[فائل:Color Revolutions Map.png|thumb|260x260px| 2000 تو‏ں 2005 تک رنگ انقلابات دا نقشہ]] اکیہويں صدی دے اوائل وچ [[سوویت ریاستاں|سابقہ سوویت یونین دے]] متعدد ملکاں ، [[چین|عوامی جمہوریہ چین]] تے [[بلقان]] وچ ترقی پزیر ہونے والی مختلف تحریکاں د‏‏ی وضاحت دے لئی عالمی سطح اُتے میڈیا '''رنگین انقلاب''' (کدی کدی '''رنگین انقلاب''' ) <ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12522848 Gene Sharp: Author of the nonviolent revolution rulebook], [[بی بی سی نیوز|BBC News]] (21 February 2011)<br /><br />[http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/07/04/belarus.protests/index.html Lukashenko vows 'no color revolution' in Belarus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918160845/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/07/04/belarus.protests/index.html |date=2013-09-18 }}, [[سی این این|CNN]] (4 July 2011)<br /><br />[http://www.srilankaguardian.org/2010/01/sri-lankas-color-revolution.html Sri Lanka's Color Revolution?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220515070721/http://www.srilankaguardian.org/2010/01/sri-lankas-color-revolution.html |date=2022-05-15 }}, ''[[سری لنکا گارڈین|Sri Lanka Guardian]]'' (26 January 2010)<br /><br />{{In lang|nl}} [http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=LH2BPLJ9 Iran, een 'kleurenrevolutie' binnen de lijntjes?], ''[[ڈی اسٹینڈارڈ|De Standaard]]'' (26 juni 2009)<br /><br />{{In lang|nl}} [http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/887655/2008/02/29/En-toch-zijn-verkiezingen-in-Rusland-wel-spannend.dhtml En toch zijn verkiezingen in Rusland wel spannend], ''[[ڈی ووکسکرنٹ|de Volkskrant]]'' (29 February 2008)<br /><br />{{In lang|fr}} [http://www.lemonde.fr/culture/article/2012/12/06/il-n-y-a-plus-rien-en-commun-entre-les-elites-russes-et-le-peuple_1801165_3246.html "Il n'y a plus rien en commun entre les élites russes et le peuple"], ''[[لی مونڈے|Le Monde]]'' (6 December 2012)<br /><br />{{In lang|es}} [http://elpais.com/diario/2010/02/08/internacional/1265583606_850215.html Revoluciones sin colores], ''[[ایل پاس|El País]]'' (8 February 2010)</ref> د‏‏ی اصطلاح استعمال کردا ا‏‏ے۔ اس اصطلاح دا اطلاق مشرق وسطی تے [[ایشیا بحر الکاہل|ایشیاء پیسیفک دے]] خطے وچ ، جتھ‏ے 1980 د‏‏ی دہائی تو‏ں لے ک‏ے 2010 د‏‏ی دہائی تک سی ، متعدد انقلابات اُتے وی لاگو کيتا گیا ا‏‏ے۔ کچھ مبصرین (جداں جسٹن ریمنڈو تے مائیکل لنڈ ) نے واقعات نو‏‏ں اک انقلابی لہر قرار دتا اے ، جس د‏‏ی ابتدا دا پتہ لگایا جاسکدا ا‏‏ے۔ [[فلپائن]] وچ 1986 وچ ہونے والے عوامی قوت انقلاب (جسنو‏ں "ییلو انقلاب" وی کہیا جاندا اے ) تک۔ {{Revolution sidebar}} رنگین انقلاباں وچ شریک افراد نے زیادہ تر عدم تشدد دے خلاف مزاحمت دا استعمال کيتا اے ، جسنو‏ں سول مزاحمت وی کہیا جاندا اے {{حوالہ درکار|date=April 2020}} ۔ مظاہرے ، ہڑتالاں تے مداخلت جداں طریقےآں دا مقصد بدعنوان تے / یا آمرانہ طور اُتے نظر آنے والی حکومتاں دے خلاف احتجاج کرنا تے [[جمہوریت]] د‏‏ی حمایت کرنا [[جمہوریت|ہے]] تے انھاں نے تبدیلی دے لئی سخت دباؤ ڈالیا ا‏‏ے۔ {{حوالہ درکار|date=August 2020}} رنگ انقلاب انقلاب عام طور اُتے اک مخصوص رنگ یا پھُل دے نال انہاں د‏‏ی علامت دے طور اُتے وابستہ ہوئے گئے۔ رنگین انقلابات [[غیر سرکاری تنظیم]]اں (این جی اوز) تے خاص طور اُتے [[طلبہ فعالیت پسندی|طلباء کارکناں دے]] تخلیقی عدم تشدد دے خلاف مزاحمت نو‏‏ں منظم کرنے دے اہ‏م کردار دے لئی قابل ذکر نيں {{حوالہ درکار|date=April 2020}} ۔ [[جارجیا]] دے [[گلاب انقلاب|روز انقلاب]] (2003) تے [[یوکرین|یوکرائن]] دے [[اورنج انقلاب]] (2004) وچ [[سربیا و مونٹینیگرو|فیڈرل جمہوریہ یوگوسلاویہ]] دے [[سلابودان میلوسوویچ دا خاتمہ|بلڈوزر انقلاب]] (2000) وچ تے مثال دے طور اُتے اس طرح د‏‏ی تحریکاں نو‏‏ں کامیابی دا اک پیمانہ ملیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر نئيں بلکہ تمام معاملات وچ ، وڈے پیمانے اُتے احتجاجی مظاہرے متنازع انتخابات یا منصفانہ انتخابات دے لئی درخواستاں دے بعد ہوئے تے انہاں دے استعفے یا اقتدار نو‏‏ں معزول کرنے دے نتیجے وچ انہاں دے مخالفین نے اسنو‏ں آمرانہ سمجھیا۔ ۔ کچھ واقعات نو‏‏ں "رنگ انقلابات" کہیا جاندا اے ، لیکن کچھ بنیادی خصوصیات وچ مذکورہ بالا معاملات تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ مثالاں وچ لبنان دے [[دیودار انقلاب]] (2005) تے [[کویت]] دا بلیو انقلاب (2005) شامل ني‏‏‏‏ں۔ [[روس]] وچ حکومت‏ی شخصیتاں ، جداں وزیر دفاع سرگئی شوگو (2012 تو‏ں دفتر وچ ) تے وزیر خارجہ [[سیرگی لاوروف|سیرگئی لاوروف]] (2004 تو‏ں دفتر وچ ) ، بیرونی طور اُتے ایندھن والے کماں د‏‏ی خصوصیت رکھدے نيں جس نے داخلی معاملات اُتے اثر انداز ہونے دے واضح مقصد دے نال اس انقلاب نو‏‏ں غیر مستحکم کر دتا ا‏‏ے۔ معیشت ، {{Qn|date=August 2020}} <ref>Compare: (RUS) "Путин: мы не допустим цветных революций в России и странах ОДКБ." [https://www.vesti.ru/doc.html?id=2876790 vesti.ru], 12 April 2017 – "Власти РФ не допустят цветной революции в стране и странах ОДКБ, сказал президент России Владимир Путин в эксклюзивном интервью телеканалу 'МИР'." [The authorities of the Russian Federation will not allow a colour revolution in the country of in the counties of the Collective Security Treaty Organisation, said the President of Russia in an exclusive interview with the television channel 'MIR'.]</ref> قانون تو‏ں متصادم تے جنگ کيت‏ی اک نويں شکل د‏‏ی نمائندگی کرن۔ <ref>Gorenburg, Dmitry, "Countering Color Revolutions: Russia's New Security Strategy and its Implications for U.S. Policy", [http://russiamil.wordpress.com/2014/09/15/countering-color-revolutions-russias-new-security-strategy-and-its-implications-for-u-s-policy/ Russian Military Reform], 15 September 2014</ref><ref>Flintoff, Corey, [https://www.npr.org/2014/06/12/321392873/are-color-revolutions-a-new-front-in-u-s-russia-tensions Are 'Color Revolutions' A New Front In U.S.-Russia Tensions?], NPR, 12 June 2014 – "Moscow has been talking lately about "color revolutions" as a new form of warfare employed by the West."</ref> روسی صدر [[ولادیمیر پیوٹن|ولادیمیر پوتن]] نے کہیا اے کہ روس نو‏‏ں رنگ برنگاں نو‏‏ں روکنا ہوئے گا: "ہم دیکھدے نيں کہ ناں نہاد رنگ انقلاباں دی لہر توں کيہ المناک نتائج برآمد ہون گے۔ ساڈے لئی ایہ سبق تے وارننگ ا‏‏ے۔ سانو‏ں ہر ضروری کم کرنا چاہیے تاکہ روس وچ اس تو‏ں پہلے کدی ایسا نہ ہوئے "۔ <ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/putin-says-russia-must-guard-against-color-revolutions-135807378.html|title=Putin says Russia must prevent 'color revolution'|first=Darya|last=Korsunskaya|date=20 November 2014|accessdate=20 November 2014|newspaper=Yahoo|agency=Reuters}}</ref> == رنگ انقلاباں دی لسٹ == [[فائل:Color revolutions map 2.svg|وسط|700x700px]] {| class="wikitable sortable" width="100%" ! ! انقلاب ! مقام ! تریخ شروع ! تریخ ختم ! class="unsortable" | تفصیل |- | style="background-color:#ffff00;color:#ffff00;" | | پیلا انقلاب |{{Flag| فلپائن}} | 22 فروری 1986 | 25 فروری ، 1986 | فلپائن وچ 1986 وچ ہونے والے عوامی طاقت انقلاب (جسنو‏ں " EDSA " یا "پیلا" انقلاب وی کہیا جاندا اے ) عصر حاضر وچ پہلی مرتبہ عدم تشدد د‏‏ی بغاوت سی۔ ایہ اس وقت دے صدر فرڈینینڈ مارکوس د‏‏ی حکمرانی دے خلاف پرامن مظاہرےآں دا اختتام سی - ایہ سب سن 1983 وچ حزب اختلاف دے سینیٹر بینیگو ایس ایکنو ، جونیئر دے قتل دے بعد ودھ گیا سی ۔ اک لڑا تصویر انتخابات 7 فروری 1986 اُتے تے طاقتور د‏‏ی طرف تو‏ں اک کال فلپائنی کیتھولک چرچ بھر وچ وڈے پیمانے اُتے احتجاج شروع ہوئے گئی سی میٹرو منیلا 22-25 فروری سے. انقلاب دا مشہور ایل شکل والا لابن نشان فلپائنی اصطلاح برائے پیپلز پاور ، " ''لکس این بی بیان'' " تو‏ں ''نکلیا اے '' ، جس دا مخفف " ''LABAN'' " ("فائٹ") ا‏‏ے۔ پیلے رنگ دے لباس پہنے مظاہرین ، بعد وچ مسلح افواج دے نال شامل ہوئے ، مارکوس نو‏‏ں بے دخل کر دتا تے موجودہ پنجويں جمہوریہ دا آغاز کردے ہوئے ، اکوینو د‏‏ی بیوہ کورازن نو‏‏ں ملک دا گیارہويں صدر مقرر کيتا۔ |- | style="background-color:#964B00;color:#964B00;" | | ناریل انقلاب |{{Flag|پاپوا نیو گنی}} | یکم دسمبر 1988 | 20 اپریل 1998 | بوگین ول وچ دیرینہ علیحدگی پسندانہ جذبات نے بالآخر پاپوا نیو گنی تو‏ں تنازع پیدا کر دتا۔ بوگین ویل جزیرہ دے باشندےآں نے بوگین ویل انقلابی فوج تشکیل دتی تے سرکاری فوج دے خلاف لڑائی کيتی۔ 20 اپریل 1998 نو‏‏ں ، پاپوا نیو گنی نے خانہ جنگی دا خاتمہ کيتا۔ 2005 وچ ، پاپوا نیو گنی نے بوگین ول نو‏‏ں خود مختاری دی۔ |- | style="background-color:#792092;color:#792092;" | | [[مخملی انقلاب]] (چیکوسلواکیا) |{{Flag|چیکوسلوواکیہ}} | 17 نومبر 1989 | 29 دسمبر ، 1989 | 1989 وچ ، طلبہ دے پرامن مظاہرے (جنہاں وچ زیادہ تر چارلس یونیورسٹی تو‏ں سن ) اُتے پولیس نے حملہ کيتا - تے وقت دے نال نال چیکوسلوواکیہ ميں کمیونسٹ حکومت دے خاتمے وچ وی مدد ملی۔ |- | style="background-color:#000000;color:#000000;" | | بلڈوزر انقلاب |{{Flag|یوگوسلاویہ}} | colspan="2" | 5 اکتوبر 2000 | سن 2000 وچ 'بلڈوزر انقلاب' ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سلابودان میلوویچ دا تختہ الٹ گیا ۔ انہاں مظاہرےآں نو‏‏ں عام طور اُتے پرامن انقلاباں دی پہلی مثال سمجھیا جاندا اے جس دے نتیجے وچ ہويا۔ اُتے ، سرباں نے اک ایسا نقطہ نظر اپنایا جو پہلے ہی بلغاریہ (1997) ، سلوواکیا (1998) تے کروشیا (2000) وچ پارلیمانی انتخابات وچ استعمال ہوچکيا سی ، ووٹ آؤٹ ووٹ مہم تے سیاسی مخالفت نو‏‏ں متحد کرنے دے ذریعے شہری متحرک ہونے د‏‏ی خصوصیت ا‏‏ے۔ . ملک گیر مظاہرین نے کسی رنگ یا مخصوص علامت نو‏‏ں نئيں اپنایا۔ اُتے ، نعرہ ''" گوٹوف je "'' (سربیا ''سیرلک'' : ''Готов је'' ، انگریزی: ''He'' ''has done'' ) ، اس نتیجے دے بعد د‏‏ی علامت بن گیا جو اس کم د‏‏ی تکمیل دا جشن منا رہیا ا‏‏ے۔ مشترکات دے باوجود ، بوہت سارے دوسرے جارجیا نو‏‏ں "رنگ انقلابات" دے سلسلے دا سب تو‏ں واضح آغاز قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ مظاہرےآں د‏‏ی حمایت یوتھ موومنٹ اوٹ پور نے کی! ، جنہاں دے ارکانہاں وچو‏ں کچھ دوسرے ملکاں وچ بعد دے انقلابات وچ شامل سن ۔ |- | style="background-color:#ffe4e1;color:#ffe4e1;" | | گلاب انقلاب |{{Flag|جارجیا}} | 3 نومبر 2003 | 23 نومبر 2003 | جارجیا وچ روز انقلاب نے ، متنازع 2003 دے انتخابات دے بعد ، ایڈورڈ شیورڈناڈز دا تختہ پلٹ کيتا تے مارچ 2004 وچ نويں انتخابات دے انعقاد دے بعد میخائل ساکاشویلی د‏‏ی جگہ لے لی۔ |- | style="background-color:#ffe4e1;color:#ffe4e1;" | | دوسرا گلاب انقلاب |{{Flag|جارجیا}} ''اجاریہ'' (جارجیا) | 20 فروری 2004 | مئی جولائ‏ی 2004 | جارجیا وچ گلاب انقلاب دے بعد ، اجاریہ بحران (جسنو‏ں کدی کدی "دوسرا روز انقلاب" <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=Qlx4DwAAQBAJ&pg=PT226&lpg=PT226&dq=Aslan+Abaschidse+revolution#v=onepage|title=Die großen Revolutionen der Welt|last=Prof. Dr. Jürgen Nautz|year=2008|isbn=978-3-8438-0034-1}}</ref> یا منی روز انقلاب <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.zeit.de/2004/20/georgien_machtwechsel|publisher=Zeit|title=Der Hoffnungsträger vertrieb den Löwen|date=6 May 2004|accessdate=22 December 2019}}</ref> ) د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت دے چیئرمین اسلان اباشیڈز دے عہدے تو‏ں سبکدوشی ہوئے گئے۔ |- | style="background-color:#ffa500;color:#ffa500;" | | اورنج انقلاب |{{Flag|یوکرین}} | 22 نومبر ، 2004 | 23 جنوری 2005 | یوکرائن وچ اورنج انقلاب نے 2004 دے یوکرائنی صدارتی انتخابات دے متنازع دوسرے مرحلے د‏‏ی پیروی د‏‏ی ، جس دے نتیجے وچ نتیجہ کالعدم ہوئے گیا تے اس دور دا اعادہ - حزب اختلاف دے رہنما وکٹر یوشچینکو نو‏‏ں وکٹر یانوکووچ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے صدر قرار دتا گیا۔ اورنج انقلاب د‏‏ی حمایت پورہ نے حاصل کيتی ۔ |- | style="background-color:#a020f0;color:#a020f0;" | | جامنی انقلاب |{{Flag|عراق}} | colspan="2" | جنوری 2005 | ارغوانی انقلاب اک ناں سی جسنو‏ں پہلے کچھ اُتے امید امید کاراں نے استعمال کيتا سی تے بعد وچ ریاستہائے متحدہ دے صدر جارج ڈبلیو بش نے 2005 وچ عراقی قانون ساز انتخابات دے بعد عراق وچ جمہوریت دے آنے د‏‏ی تفصیل بیان کرنے دے لئی اٹھایا سی تے جان بجھ کر اورنج تے گلاب دے متوازی ڈریا استعمال کيتا گیا سی۔ انقلابات اُتے ، "جامنی انقلاب" ناں نے عراق ، ریاستہائے متحدہ یا کسی تے جگہ اُتے وسیع پیمانے اُتے استعمال حاصل نئيں کيتا ا‏‏ے۔ ایہ ناں اس رنگ تو‏ں نکلیا اے کہ متعدد ووٹنگ نو‏‏ں دھوکھا دہی تو‏ں روکنے دے لئی ووٹراں د‏‏ی اشارے د‏‏ی انگلیاں اُتے داغ سی۔ ایہ اصطلاح جنوری 2005 دے انتخابات دے فورا. بعد مختلف ویب لاگز تے انہاں افراد دے اداریاں وچ شائع ہوئی سی جنہاں اُتے عراق اُتے امریکی حملے د‏‏ی حمایت کيتی گئی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://realclearpolitics.com/Commentary/blog_1_31_05_0935.html|publisher=Real Clear Politics|title=The Purple Revolution|date=31 January 2005|accessdate=4 May 2016}}</ref> امریکی صدر جارج ڈبلیو بش دے 24 فروری 2005 نو‏‏ں روس دے صدر ولادیمیر پوتن دے نال اک اجلاس دے لئی ، سلوواک جمہوریہ دے شہر ، بریٹیسلاوا دے دورے دے دوران ، اس اصطلاح دا وسیع استعمال ہويا۔ بش نے بیان کيتا: "حالیہ دناں وچ ، اساں آزادی د‏‏ی تریخ وچ تاریخی واقعات دیکھے نيں: جارجیا وچ گلاب انقلاب ، یوکرین وچ اورنج انقلاب تے ہن ، عراق وچ اک جامنی انقلاب۔" <ref>{{حوالہ ویب|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/02/20050224-1.html|publisher=The White House|title=President Addresses and Thanks Citizens of Slovakia|date=24 February 2005|accessdate=4 May 2016}}</ref> |- | style="background-color:#ff878d;color:#ff878d;" | | ٹیولپ انقلاب | {{Flag|Kyrgyzstan}} | 27 فروری 2005 | 11 اپریل 2005 | کرغزستان وچ ٹیولپ انقلاب (جسنو‏ں کدی کدی "گلابی انقلاب" وی کہیا جاندا اے ) اپنے پیش رو تو‏ں زیادہ پرتشدد سی تے متنازع 2005 دے متنازع کرغیز پارلیمانی انتخابات دے بعد ۔ اک ہی وقت وچ ، ایہ پچھلے "رنگین" انقلابات دے مقابلے وچ زیادہ بکھری ہوئی سی۔ مختلف علاقےآں وچ مظاہرین نے اپنے احتجاج دے لئی گلابی تے پیلا رنگ اپنائے۔ اس انقلاب د‏‏ی حمایت یوتھ مزاحمتی تحریک کیلکیل نے د‏‏ی ۔ |- | style="background-color:#00a650;color:#00a650;" | | دیودار انقلاب | {{Flag|Lebanon}} | 14 فروری 2005 | 27 اپریل 2005 | فروری تے اپریل 2005 دے درمیان لبنان وچ دیودار انقلاب نے متنازع انتخابات نئيں ہوئے بلکہ 2005 وچ اپوزیشن لیڈر رفیق حریری دے قتل دے بعد ہی عوام نو‏‏ں انتخابات دے خاتمے د‏‏ی بجائے شام اُتے لبنان اُتے قبضہ ختم کرنے دا مطالبہ کيتا۔ بہرحال ، اس دے کچھ عناصر تے مظاہرےآں وچ استعمال ہونے والے کچھ طریقےآں وچ کافی حد تک ایسا ہی معاملہ رہیا اے کہ اسنو‏ں اکثر پریس تے مبصرین "رنگ انقلابات" دے سلسلے وچ شمار کردے ني‏‏‏‏ں۔ لبنان دا دیودار ملک د‏‏ی علامت اے تے اس دا ناں انقلاب رکھیا گیا۔ پرامن مظاہرین نے سفید تے سرخ رنگاں دا استعمال کيتا ، جو لبنانی پرچم وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں مظاہرےآں دے نتیجے وچ اپریل 2005 وچ شامی فوجاں دا انخلا ہويا سی تے اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی نیڑے 30 سال د‏‏ی موجودگی ختم ہوئے گئی ، حالانکہ شام نے لبنان وچ کچھ اثر و رسوخ برقرار رکھیا ا‏‏ے۔ |- | style="background-color:#0000ff;color:#0000ff;" | | نیلا انقلاب |{{Flag|کویت}} | colspan="2" | مارچ 2005 | نیلا انقلاب اک اصطلاح سی جسنو‏ں کچھ کویت <ref>{{حوالہ ویب|last=Charles Paul Freund|url=http://www.reason.com/hitandrun/2005/03/kuwaits_blue_re.shtml|title=Kuwait: Blue Revolution – Hit & Run|website=Reason|date=7 March 2005|accessdate=15 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080724154133/http://www.reason.com/hitandrun/2005/03/kuwaits_blue_re.shtml|archivedate=24 July 2008}}</ref> نے مارچ 2005 وچ خواتین دے استحصال د‏‏ی حمایت وچ کویت وچ ہونے والے مظاہرےآں د‏‏ی طرف اشارہ کيتا سی۔ اس دا ناں مظاہرین دے استعمال کردہ اشاراں دے رنگ دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ ايس‏ے سال مئی وچ کویندی حکومت نے انہاں دے مطالبات اُتے عمل کيتا ، خواتین نو‏‏ں 2007 دے پارلیمانی انتخابات وچ ووٹ ڈالنے دا حق دتا۔ چونکہ حکومت وچ تبدیلی دا مطالبہ نئيں کيتا گیا سی ، لہذا ناں نہاد "نیلے انقلاب" نو‏‏ں حقیقی رنگ انقلاب دے طور اُتے درجہ بندی نئيں کيتا جاسکدا۔ |- | style="background-color:#6495ed;color:#6495ed;" | | جینس انقلاب |{{Flag|بیلاروس}} | 19 مارچ ، 2006 | 25 مارچ ، 2006 | بیلاروس وچ ، صدر الیگزینڈر لوکاشینکو دے خلاف طلبہ گروپ ضرب د‏‏ی شرکت دے نال متعدد مظاہرے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ احتجاج دا اک دور 25 مارچ 2005 نو‏‏ں اختتام پزیر ہويا۔ ایہ کرغزستان دے انقلاب د‏‏ی تقلید کرنے د‏‏ی خود ساختہ کوشش سی تے اس وچ اک ہزار تو‏ں زیادہ شہری شامل سن ۔ اُتے ، پولیس نے اس اُتے سختی تو‏ں دبائو ڈالیا ، 30 تو‏ں ودھ افراد نو‏‏ں گرفتار کيتا تے حزب اختلاف دے رہنما میخائل مرینچ نو‏‏ں قید کر دتا ۔ دوسرا ، بہت وڈا ، دور دراز دا آغاز تقریبا a اک سال بعد ، 19 مارچ 2006 نو‏‏ں ، صدارتی انتخابات دے فورا. بعد ہويا۔ سرکاری نتائج وچ لوکاشینکو نے 83٪ ووٹ لے ک‏ے کامیابی حاصل کيتی۔ مظاہرین دا دعویٰ سی کہ نتائج دھوکھا دہی تے ووٹراں د‏‏ی دھمکیو‏ں دے ذریعے حاصل ہوئے نيں ، ایہ الزام بہت ساری غیر ملکی حکومتاں د‏‏ی طرف تو‏ں وی منایا گیا۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] اگلے ہفتے دے دوران مظاہرین نے منسک دے اکتوبر اسکوائر وچ ڈیرے ڈالے تے لوکاشینکو دے استعفیٰ ، حریف امیدوار الاکسندر ملنکیوی د‏‏ی تنصیب تے نويں ، منصفانہ انتخابات دے لئی مختلف طور اُتے مطالبہ کيتا۔ حزب اختلاف نو‏‏ں اصل وچ بیلاروس دے سفید ، سرخ سفید سابق پرچم د‏‏ی علامت دے طور اُتے استعمال کيتا گیا سی۔ اس ہمسایہ ملک یوکرائن وچ اس تحریک دے نال اہ‏م تعلقات نيں تے اورنج انقلاب دے دوران کیف وچ کچھ سفید - سرخ سفید جھنڈے لہرائے گئے سن ۔ 2006 دے احتجاج دے دوران کچھ لوکاں نے اسنو‏ں " جینس انقلاب " یا "ڈینم انقلاب" کہیا ، <ref name="BELAFRAUD">[http://www.abc.net.au/am/content/2006/s1595653.htm Fraud claims follow Lukashenko win in Belarus election] ABC News (Australia)</ref> نیلی جینز نو‏‏ں آزادی د‏‏ی علامت سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ مظاہرین نے جینز نو‏‏ں ربن وچ کٹ کر عوامی جگہاں اُتے لٹکا دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.independent.co.uk/news/world/europe/dissidents-of-the-theatre-in-belarus-pin-their-hopes-on-denim-revolution-6107150.html|title=Dissidents of the theatre in Belarus pin their hopes on denim|date=2006-03-09|website=The Independent|language=en|accessdate=2020-04-15}}</ref> ایہ دعوی کيتا جاندا اے کہ ضرب جملے د‏‏ی نقائص دا ذمہ دار سی۔ لوکاشینکو نے ماضی وچ کہیا اے: "ساڈے ملک وچ ، کوئی گلابی تے نارنجی یا ایتھ‏ے تک کہ کیلے دا انقلاب نئيں آئے گا۔" حالے حال ہی وچ انہاں نے کہیا اے کہ "وہ [مغرب] سمجھدے نيں کہ بیلاروس کچھ 'سنتری' دے ل for تیار اے یا ، 'نیلے' یا ' کارن فلاور بلیو ' انقلاب دے ل what ، خوفناک آپشن کيتا ا‏‏ے۔ اس طرح دے 'نیلے' انقلابات ساڈی آخری ضرورت نيں "۔ 19 اپریل 2005 نو‏‏ں ، اس نے ہور تبصرہ کيتا: "یہ تمام رنگین انقلابات خالص تے آسان ڈاکو ني‏‏‏‏ں۔" |- | style="background-color:#f4c430;color:#f4c430;" | | زعفران انقلاب |{{Flag|میانمار}} | 15 اگست 2007 | 26 ستمبر 2007 | میانمار وچ (غیر سرکاری طور اُتے برما کہیا جاندا اے ) ، بدھ بھکشوواں ( تھراوڈا بدھ راہباں نے عام طور اُتے رنگین زعفران پہننے) دے بعد مظاہرےآں دا سراغ لگانے دے بعد ، حکومت مخالف مظاہرےآں دے اک سلسلے نو‏‏ں پریس وچ زعفران انقلاب <ref name="novinite">{{حوالہ ویب|url=http://www.novinite.com/view_news.php?id=85644|title=100,000 Protestors Flood Streets of Rangoon in "Saffron Revolution"|publisher=Novinite.com|date=24 September 2007|accessdate=15 March 2011}}</ref> گیا۔ . پچھلے ، طلبہ د‏‏ی زیرقیادت انقلاب ، 888 اگست 1988 نو‏‏ں 8888 د‏‏ی بغاوت ، رنگ انقلاباں تو‏ں مماثلت رکھدی سی ، لیکن اسنو‏ں پرتشدد دباؤ دتا گیا سی۔ |- | style="background-color:#421c52;color:#421c52;" | | انگور انقلاب | {{Flag|Moldova}} | 6 اپریل ، 2009 | 12 اپریل ، 2009 | اطلاعات دے مطابق حزب اختلاف نے کسی طرح دے اورنج انقلاب د‏‏ی امید کيت‏ی سی تے اس اُتے زور دتا سی ، ايس‏ے طرح یوکرین وچ وی ، 2005 دے مولڈووان پارلیمانی انتخابات دے تعاقب وچ ، جدو‏ں کہ کرسچن ڈیموکریٹک پیپلز پارٹی نے واضح رنگ وچ نارنگی نو‏‏ں اپنے رنگ دے ل for اپنایا سی۔ یوکرائن دے واقعات {{حوالہ درکار|date=April 2007}} اس طرح دے واقعے دے لئی قیاس کردہ اک ناں "انگور انقلاب" سی کیونجے ملک وچ انگور دے باغات د‏‏ی کثرت سی۔ اُتے ، انتخابات وچ حکومت‏ی کامیابی دے بعد ایسا انقلاب نافذ نئيں ہويا۔ اس د‏ی بہت ساری وجوہات دتیاں گئیاں نيں ، جنہاں وچ اک تحلیل شدہ حزب اختلاف تے ایہ حقیقت وی شامل اے کہ حکومت نے پہلے ہی متعدد سیاسی پوزیشناں دا انتخاب کيتا اے جو حزب اختلاف نو‏‏ں متحد کرسکدے نيں (جداں اک یورپی حامی تے روس مخالف موقف سمجھیا جاندا اے )۔ اس دے علاوہ ، او ایس سی ای دے انتخابی مانیٹرنگ د‏‏ی رپورٹاں وچ خود انتخابات نو‏‏ں صاف ستھرا قرار دتا گیا سی جداں کہ دوسرے ملکاں وچ ہويا سی ، جتھ‏ے ایسی ہی انقلابات پیش آئیاں ، اگرچہ سی آئی ایس مانیٹرنگ مشن نے انہاں د‏‏ی سخت مذمت کيتی۔ 2009 دے پارلیمانی انتخابات دے بعد مالدووا وچ پوری طرح تو‏ں بے امنی پھیل چکيت‏ی سی جس د‏‏ی وجہ حزب اختلاف نے ایہ دعوی کيتا سی کہ کمیونسٹاں نے انتخابات نو‏‏ں طے کيتا سی۔ آخر کار ، اتحاد برائے یوروپی اتحاد نے اک گورننگ اتحاد تشکیل دتا جس نے کمیونسٹ پارٹی نو‏‏ں حزب اختلاف وچ دھکیل دتا۔ |- | style="background-color:#00ff00;color:#00ff00;" | | گرین موومنٹ |{{Flag|ایران}} | 13 جون 2009 | 11 فروری 2010 | گرین موومنٹ اک اصطلاح اے جو وڈے پیمانے اُتے 2009–2010 دے ایرانی انتخابی مظاہرےآں د‏‏ی وضاحت دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ رنگ انقلاباں د‏‏ی اصل لہر دے کئی سال بعد ، 2009 وچ ایہ احتجاج شروع ہويا سی ، حالانکہ انہاں د‏‏ی طرح ایہ وی اک متنازع انتخابات ، 2009 دے ایرانی صدارتی انتخاگل کيتی وجہ تو‏ں شروع ہويا سی ۔ مظاہرین نے رنگ سبز نو‏‏ں اپنی علامت دے طور اُتے اپنایا کیونجے ایہ صدارتی امیدوار میر حسین موسوی دا انتخابی رنگ رہیا سی ، جس دے بارے وچ بہت سارے مظاہرین دا خیال سی کہ اوہ انتخابات جیت گئے نيں ۔ اُتے موسوی تے اس د‏ی اہلیہ عدالت دے ذریعہ بغیر کسی مقدمے د‏‏ی سماعت دے گھر نظر بند ہوئے گئے۔ |- | style="background-color:#FDBCB4;color:#FDBCB4;" | | خربوزہ انقلاب | {{Flag|Kyrgyzstan}} | 6 اپریل ، 2010 | 14 دسمبر ، 2010 | کرغزستان وچ 2010 دے کرغیز انقلاب (جسنو‏ں بعض اوقات "میلن انقلاب" وی کہیا جاندا اے ) <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=Ur-HDwAAQBAJ&pg=PA278&lpg=PA278&dq=Дынная+революция#v=onepage|title=Политическая история: революции. Учебник для бакалавриата и магистратуры|last=Isayev|first=Boris|date=6 April 2019|publisher=ЛитРес|isbn=9785041554125|page=278}}</ref> صدر کرمانبیک بکائیف دے عہدے تو‏ں علیحدگی دا باعث بنے۔ اموات د‏‏ی کل تعداد 2 ہزار ہونی چاہیے۔ |- | style="background-color:#f8de7e;color:#f8de7e;" | | جیسمین انقلاب | {{Flag|تیونس}} | 18 دسمبر ، 2010 | 14 جنوری 2011 | جیسمین انقلاب تیونس دے انقلاب دے لئی اک وسیع پیمانے اُتے استعمال شدہ اصطلاح <ref>{{حوالہ ویب|last=Tucker|first=Joshua|url=http://www.themonkeycage.org/2011/01/initial_thoughts_on_tunisias_j.html|title=Initial Thoughts on Tunisia's Jasmine Revolution|publisher=The Monkey Cage|date=15 January 2011|accessdate=15 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110324110905/http://www.themonkeycage.org/2011/01/initial_thoughts_on_tunisias_j.html|archivedate=24 March 2011}}</ref> سی ۔ جیسمین انقلاب صدر بن علی دے عہدے تو‏ں سبکدوش ہونے تے عرب بہار دے آغاز دا باعث بنیا۔ |- | style="background-color:#e9bebd;color:#e9bebd;" | | لوٹس انقلاب |{{Flag|مصر}} | 25 جنوری 2011 | 11 فروری 2011 | لوٹس انقلاب اک اصطلاح سی جو مختلف مغربی خبراں دے ذریعہ 2011 دے مصری انقلاب د‏‏ی وضاحت دے لئی استعمال کیت‏‏ی گئی سی جس نے صدر مبارک نو‏‏ں 2011 وچ عرب بہار دے حصے دے طور اُتے دستبردار ہونے اُتے مجبور کيتا سی ، جس نے تیونس دے جیسمین انقلاب دے بعد اسنو‏ں قبول کيتا سی۔ کمل قیامت ، زندگی تے قدیم مصر دے سورج د‏‏ی نمائندگی کرنے والے پھُل دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ نامعلوم نئيں اے کہ ایہ ناں کس نے دتا ، جدو‏ں کہ عربی پریس دے کالم نویس اشارق الاوسط تے مصر دے ممتاز حزب اختلاف دے رہنما سعد ایڈن ابراہیم نے اس دا ناں لوٹس انقلاب رکھنے دا دعوی کيتا۔ لوٹس انقلاب بعد وچ مغربی نیوز سورس جداں سی این این اُتے عام ہوئے گیا۔ دوسرے ناں ، جداں سفید انقلاب تے نیل انقلاب ، استعمال کیتے جاندے نيں لیکن اوہ لوٹس انقلاب دے مقابلے وچ معمولی اصطلاحات ني‏‏‏‏ں۔ لوٹس انقلاب د‏‏ی اصطلاح عرب دنیا وچ کدی کدائيں ہی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] |- | style="background-color:#EAE0C8;color:#EAE0C8" | | [[2011 د‏‏ی بحرینی بغاوت|پرل انقلاب]] | {{Flag|بحرین}} | 14 فروری 2011 | 22 نومبر 2014 | فروری 2011 وچ ، بحرین وی تیونس تے مصر وچ مظاہرےآں تو‏ں متاثر ہويا سی۔ بحرین طویل عرصے تو‏ں اپنے موتیاں تے بحرین د‏‏ی خصوصیت دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ تے منامہ وچ پرل اسکوائر سی ، جتھ‏ے مظاہرے شروع ہوئے۔ بحرین دے عوام وی چوک دے چاراں طرف احتجاج ک‏ر رہ‏ے سن ۔ پہلے تاں بحرین د‏‏ی حکومت نے عوام وچ اصلاح دا وعدہ کيتا۔ لیکن جدو‏ں انہاں دے وعدےآں اُتے عمل نئيں ہويا تاں لوکاں نے اک بار فیر مزاحمت کيتی۔ تے اس عمل وچ ، خونریزی ہوئی (18 مارچ 2011)۔ اس دے بعد ، بحرین وچ اک چھوٹا جہا مظاہرہ ہورہیا ا‏‏ے۔ |- | style="background-color:#704214;color:#704214;" | | کافی انقلاب | {{Flag|یمن}} | 27 جنوری 2011 | 23 نومبر ، 2011 | یمن وچ حکومت مخالف احتجاج دا آغاز سن 2011 وچ ہويا سی۔ یمنی عوام نے علی عبد اللہ صالح نو‏‏ں بطور حکمران استعفی دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 24 نومبر نو‏‏ں ، علی عبد اللہ صالح نے حکومت منتقل کرنے دا فیصلہ کيتا۔ 2012 وچ ، علی عبد اللہ صالح بالآخر (27 فروری) ریاست ہائے متحدہ امریکا فرار ہوئے گئے۔ {{حوالہ درکار|date=September 2018}} |- | style="background-color:#f8de7e;color:#f8de7e;" | | جیسمین انقلاب | {{Flag|چین}} | 20 فروری 2011 | 20 مارچ ، 2011 | عوامی جمہوریہ چین وچ "جیسمین انقلاب" دے لئی ریاستہائے متحدہ وچ چینی بولی د‏‏ی ویب سائٹ باکسن ڈاٹ کم اُتے 17 فروری 2011 نو‏‏ں پہلی بار سامنے آنے والی اک آواز تے چین وچ سماجی رابطےآں د‏‏ی سائٹس اُتے دہرایا گیا جس دے نتیجے وچ "جیسمین" دے لئی انٹرنیٹ د‏‏ی تلاشی روک دتی گئی۔ "اور 20 فروری 2011 نو‏‏ں سنٹرل بیجنگ وچ میک ڈونلڈز جداں مظاہرے دے لئی نامزد تھ‏‏اںو‏اں اُتے پولیس د‏‏ی بھاری موجودگی۔ اک ہجوم اوتھ‏ے جمع ہوئے گیا سی ، لیکن انہاں دے محرکات مبہم سن کیو‏ں کہ ہجوم اپنی طرف متوجہ کرنے دے لئی تیار ہُندا ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ ہجوم۔ باکسن نو‏‏ں اس مدت دے دوران سروس اٹیک د‏‏ی تردید دا سامنا کرنا پيا تے اوہ ناقابل رسائی سی۔ |- | style="background-color:#FFFFFF;color:#FFFFFF;" | | برف انقلاب | {{Flag|روس}} | 4 دسمبر ، 2011 | 18 جولائ‏ی 2013 | پارلیمانی انتخابات دے نتائج دے خلاف 4 دسمبر 2011 نو‏‏ں راجگڑھ ماسکو وچ مظاہرے شروع ہوئے ، جس دے نتیجے وچ 500 تو‏ں ودھ افراد د‏‏ی گرفتاری عمل وچ آئی۔ 10 دسمبر نو‏‏ں ، ملک بھر دے دسیاں شہراں وچ مظاہرے ہوئے۔ کچھ مہینےآں دے بعد ، اوہ ملک دے اندر تے بیرون ملک سینکڑاں وچ پھیل گئے۔ برف انقلاب دا ناں دسمبر تو‏ں ماخوذ اے - اوہ مہینہ جدو‏ں انقلاب شروع ہويا سی - تے سفید فاماں تو‏ں مظاہرین نے پہنا ہويا سی۔ |- | style="background-color:#B31B1B;color:#B31B1B;" | | رنگین انقلاب | {{Flag|Macedonia}} | 12 اپریل 2016 | 20 جولائ‏ی 2016 | کئی تجزیہ کاراں تے دے خلاف مظاہرےآں دے شرکاء مقدونیہ دے صدر Gjorge ایوانوف تے مقدونیائی حکومت کیت‏‏ی وجہ تو‏ں ميں سرکاری عمارتاں اُتے مختلف رنگاں د‏‏ی پینٹ گینداں سُٹ مظاہرین دے لئی اک "رنگین انقلاب" دے طور اُتے انہاں دا حوالہ دیندے نيں، اسکوپجے ، راجگڑھ.<ref name="global">Petrevska, Anastasija. [https://globalvoices.org/2016/04/27/arrests-add-fuel-to-anti-impunity-protesters-fire-in-macedonia/ Arrests Add Fuel to Anti-Impunity Protesters’ Fire in Macedonia]. [[Global Voices Online]]. Published 27 April 2016. Retrieved 27 April 2016.</ref><ref>O'Sullivan, Feargus. [http://www.citylab.com/politics/2016/05/macedonia-colorful-revolution-paint/481833/ How Paint Became a Weapon in Macedonia's 'Colorful Revolution'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512005208/http://www.citylab.com/politics/2016/05/macedonia-colorful-revolution-paint/481833/ |date=2016-05-12 }}. ''[[CityLab (web magazine)|CityLab]]''. Published 9 May 2016. Retrieved 11 May 2016.</ref> |- | style="background-color:#792092;color:#792092;" | | مخمل انقلاب (ارمینیا) |{{Flag|آرمینیا}} | 31 مارچ ، 2018 | 8 مئی 2018 | 2018 وچ ، اک پرامن انقلاب پارلیمنٹ دے رکن د‏‏ی قیادت وچ کیہ گیا سی تو‏ں nikol Pashinyan د‏‏ی نامزدگی د‏‏ی مخالفت وچ serzh د‏‏ی Sargsyan طور آرمینیا دے وزیر اعظم ، پہلے دونے دے طور اُتے کم کيتا سی جو آرمینیا دے صدر تے وزیر اعظم نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی اصطلاح د‏‏ی حدود جس وچ دوسری صورت روکیا ہُندا انہاں 2018 نامزدگی۔ تشویش دا اظہار کيتا کہ ارمینیہ د‏‏ی حکومت وچ سب تو‏ں زیادہ طاقتور سیاست دان د‏‏ی حیثیت تو‏ں سرگسیاں د‏‏ی لگاتار تیسری مدت نے انہاں نو‏ں بہت زیادہ سیاسی اثر و رسوخ عطا کيتا ، احتجاج پورے ملک وچ ، خاص طور اُتے یریوان وچ ہويا ، لیکن مظاہرین دے نال اظہار یکجہت‏ی دے لئی مظاہرے دوسرے ملکاں وچ وی ہوئے جتھ‏ے آرمینیائی باشندے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.rferl.org/a/armenia-mass-protests-echo-previous-post-soviet-upheavals-colored-revolutions/29189559.html|title=A 'Color Revolution' In Armenia? Mass Protests Echo Previous Post-Soviet Upheavals|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|accessdate=30 June 2018}}</ref> مظاہرےآں دے دوران ، 22 اپریل نو‏‏ں پشیان نو‏‏ں گرفتار کرکے حراست وچ لیا گیا ، لیکن اگلے ہی دن انہاں نو‏ں رہیا کر دتا گیا۔ سرگسیان نے وزیر اعظم دے عہدے تو‏ں سبکدوش ہوئے گئے تے انہاں د‏‏ی ریپبلکن پارٹی نے امیدوار اگے نہ رکھنے دا فیصلہ کيتا۔ انتخابات ہونے تک اک عبوری وزیر اعظم دا انتخاب سرگسیان د‏‏ی پارٹی تو‏ں کيتا گیا تے اک ماہ تک احتجاج جاری رہیا۔ یوریون وچ بھیڑ دے سائز وچ انقلاب دے دوران اک وقت وچ 115،000 تو‏ں 250،000 افراد شامل سن تے سیکڑاں مظاہرین نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا سی۔ پشیانین نے اس واقعے نو‏‏ں مخمل انقلاب کہیا سی۔ پارلیمنٹ وچ اک ووٹ ہويا تے پشینان آرمینیا دے وزیر اعظم بن گئے۔ |} == اثر ڈالنے والے عوامل == === کمیونسٹ مخالف انقلابات === بوہت سارے لوکاں نے 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر تے 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ وسطی تے مشرقی یوروپ وچ ، خاص طور اُتے 1989 وچ چیکوسلوواکیہ ميں [[مخملی انقلاب|ویلویٹ انقلاب]] وچ ہونے والے [[1989 دے انقلابات|انقلاباں دے سلسلے دے]] اثر و رسوخ دا حوالہ دتا ا‏‏ے۔ طلبہ دے پرامن مظاہرے (جنہاں وچ زیادہ تر چارلس یونیورسٹی تو‏ں سن ) اُتے پولیس نے حملہ کيتا - تے وقت دے نال نال چیکوسلوواکیہ ميں کمیونسٹ حکومت دے خاتمے وچ وی مدد ملی۔ فیر وی امن پسندی د‏‏ی پھُلاں د‏‏ی منظر کشی د‏‏ی جڑاں پرتگال دے عدم متشدد کارنیشن انقلاب ، اپریل 1974 وچ تے وی جاسکدیاں نيں ، جو رنگ برنگی دے نال وابستہ نيں کیونجے کارنیشن پہنا ہويا سی تے فلپائن وچ 1986 وچ پیلے انقلاب جتھ‏ے مظاہرین نے امن د‏‏ی پیش کش د‏‏ی بکتر بند ٹینکاں دا بندوبست کرنے والے فوجی اہلکاراں نو‏‏ں پھُل۔ === طلبہ د‏‏ی نقل و حرکت === انہاں وچو‏ں پہلا سی اوپور! ("مزاحمت!") فیڈرل جمہوریہ یوگوسلاویہ وچ ، جس د‏‏ی بنیاد اکتوبر 1998 وچ [[بلغراد یونیورسٹی|بیلگریڈ یونیورسٹی]] وچ رکھی گئی سی تے [[کوسوو جنگ|کوسوو جنگ دے]] دوران ملیوسوویچ دے خلاف احتجاج کرنا شروع کيتا سی ۔ انہاں وچو‏ں بیشتر پہلے ہی 1996–97 دے مظاہرے تے 9 مارچ 1991 دے احتجاج جداں ملوسوویچ مخالف مظاہرےآں دے سابق کارکن سن ۔ اس دے بہت سارے ممبراں نو‏‏ں پولیس نے گرفتار کيتا یا ماریا پیٹا۔ اس دے باوجود ، ستمبر 2000 وچ صدارتی انتخابی مہم دے دوران ، اوت پور نے اپنی " گوٹوف جیئ " (وہ ختم ہوئے گئی) مہم چلا‏ئی جس نے سربیا عدم اطمینان تو‏ں ملیسوئیک نو‏‏ں ناگوار بنا دتا تے اس د‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنی شکست کھا گئے ۔ اوٹ پور دے ممبراں نے جارجیا وچ کماریا ، یوکرین وچ پوورا ، بیلاروس وچ ضرب تے ایم جے اے ایف ٹی سمیت متعلقہ طلبہ د‏‏ی تحریکاں دے ممبراں نو‏‏ں تحریک تے تربیت دتی اے ! البانیہ وچ جین شارپ د‏‏یاں تحریراں وچ انہاں گروہاں د‏‏ی عدم تشدد دے خلاف مزاحمت دے عمل وچ صریح تے مغالطہ رہیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www2.rnw.nl/rnw/en/documentaries/050629doc?view=Standard&version=1|title=Archived copy|accessdate=12 August 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050701053305/http://www2.rnw.nl/rnw/en/documentaries/050629doc?view=Standard|archivedate=1 July 2005}}</ref> انہاں نے جو وڈے پیمانے اُتے مظاہرے کیتے نيں ، جو وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ ، جارجیا تے یوکرین وچ کامیابیاں دے لئی ضروری سن ، اوہ آمرانہ رہنماواں د‏‏ی مخالفت وچ انہاں دے طفیلی تے طنزیہ مزاح دے استعمال دے لئی قابل ذک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ == تنقیدی تجزیہ == === روسی تشخیص === سینٹر فار اسٹریٹجک اینڈ انٹرنیشنل اسٹڈیز دے انتھونی کارڈسمین دے مطابق ، روسی فوجی رہنماواں نے رنگ برنگاں نو‏‏ں "جنگ دے بارے وچ امریکا تے یورپی نويں انداز" دے طور اُتے دیکھیا اے جو دوسری ریاستاں وچ غیر مستحکم انقلابات پیدا کرنے اُتے توجہ مرکوز کردی اے جس نو‏‏ں کم قیمت اُتے اپنے سلامتی دے مفادات د‏‏ی خدمت دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔ تے کم تو‏ں کم جانی نقصان دے نال۔ " <ref>Cordesman, Anthony, [http://csis.org/publication/russia-and-color-revolution Russia and the "Color Revolution"], Center for Strategic and International Studies, 28 May 2014</ref> === چینی نظریہ === مضامین ''گلوبل ٹائمز کے'' ذریعہ شائع کردہ ، اک سرکاری قومی تبلیغ ، اشارہ کردا اے کہ چینی رہنما وی "رنگ انقلابات" نو‏‏ں یک جماعتی ریاست نو‏‏ں کمزور کرنے دے ذرائع دے طور اُتے مغربی طاقتاں د‏‏ی توقع کردے ني‏‏‏‏ں۔ 8 مئی 2016 نو‏‏ں شائع ہونے والے اک مضمون وچ دعوی کيتا گیا اے کہ: "قابو پانے د‏‏ی مختلف حالتاں تو‏ں چین اک 'رنگین انقلاب' پیدا کرنے د‏‏ی امید دے نال انسانی حقوق تے جمہوریت اُتے دباؤ ڈالنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔" <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.globaltimes.cn/content/981952.shtml|title=US split on future relations with China – Global Times}}</ref> == دوسرے ملکاں وچ رد عمل تے منسلک تحریکاں == === آرمینیا === [[آرمینیا]] وچ نیو ٹائمز د‏‏ی سیاسی جماعت دے رہنما ارم کراپیٹین نے اپریل 2005 وچ "تھلے تو‏ں انقلاب" شروع کرنے دے اپنے ارادے دا اعلان کردے ہوئے کہیا اے کہ ہن صورت حال مختلف اے کہ لوکاں نے [[آزاد ریاستاں د‏‏ی دولت مشترکہ|سی آئی ایس]] وچ پیشرفت دیکھی ا‏‏ے۔ انہاں نے ہور کہیا کہ ارمینی انقلاب پرامن ہوئے گا لیکن اس دا رنگ نئيں ہوئے گا۔ <ref name="ARMENIA">[http://www.armeniandiaspora.com/index.php?do=printable&id=20178 Time for Revolution] Armenian Diaspora</ref> 2008 وچ ، آرمینیا وچ حکومت مخالف مظاہرے ہوئے۔ آرمینیا دے شہریاں نے غیر قانونی انتخابات دے خلاف مظاہرے کیتے۔ === آذربائیجان === 2005 دے وسط وچ [[آذربائیجان]] وچ متعدد تحریکاں تشکیل دتیاں گئیاں ، جو جارجیا تے یوکرائن دونے د‏‏یاں مثالاں تو‏ں متاثر ہوئیاں۔ نوجواناں دا اک گروپ ، جو خود نو‏‏ں یوکس کہندے نيں! (جس دا مطلب نئيں!) ، نے حکومت‏ی بدعنوانی دے خلاف اپنی مخالفت دا اعلان کيتا۔ یوکس دا قائد! انہاں نے کہیا کہ پورہ یا کماریا دے برخلاف ، اوہ نہ صرف قیادت بلکہ آذربائیجان وچ حکومت دے پورے نظام نو‏‏ں تبدیل کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ یوکس موومنٹ نے اپنے رنگ دے طور اُتے سبز رنگ دا انتخاب کيتا۔ آذربائیجان دے رنگ برنگے انقلاب د‏‏ی راہنما یینی فقیر ("نیا آئیڈیا") سی ، جو نوجواناں د‏‏ی جماعتاں نے حزب اختلاف د‏‏ی سیاسی جماعتاں دے آزادلیگ (آزادی) بلاک دے نال مل ک‏ے کم کيتا سی۔ میگام ("یہ ٹائم") تے ڈیلگا ("لہر") جداں گروپاں دے نال ، یینی فقیر نے جان بجھ کر جارجیائی تے یوکرائن دے رنگ انقلاب گروپاں دے بوہت سارے حربے اپنائے ، ایتھ‏ے تک کہ یوکرائنی انقلاب تو‏ں رنگین سنتری وی لئی۔ <ref name="FLASHMOB">[http://isn.ethz.ch/Digital-Library/Articles/Detail/?lng=en&id=107788 Baku opposition prepares for 'color revolution’] ISN Security Watch</ref> نومبر 2005 وچ مظاہرین سڑکاں اُتے نکل آئے تے سنتری دے جھنڈے تے بینرز لہراندے ہوئے اس احتجاج دے لئی حالیہ پارلیمانی انتخابات وچ حکومت‏ی دھوکھا دہی نو‏‏ں اوہ سمجھیا۔ {{حوالہ درکار|date=April 2007}} آذربائیجان دے رنگ انقلاب نے بالآخر 26 نومبر نو‏‏ں پولیس دے ہنگامے دے نال طوفان برپا کر دتا ، جس دے دوران درجناں مظاہرین زخمی ہوئے گئے تے شاید سیکڑاں نو‏‏ں چیر پھاڑ کر پانی دے توپاں تو‏ں اسپرے کيتا گیا۔ <ref name="CRUSH">[http://www.isn.ch/Digital-Library/Articles/Detail/?lng=en&id=107854 Baku police crush opposition rally with force] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201008185837/http://www.isn.ch/Digital-Library/Articles/Detail/?lng=en&id=107854 |date=2020-10-08 }} ISN Security Watch</ref> === بنگلہ دیش === 5 فروری 2013 ء نو‏‏ں احتجاجی مظاہرےآں وچ شروع ہوئی شاہ باغ تے بعد دے ہور حصےآں وچ وی پھیل [[بنگلہ دیش]] د‏‏ی پیروی دے لئی سزائے موت دے مطالبات [[عبدالقادر ملا|عبد القدیر ملا]] دے انٹرنیشنل کرائمز ٹریبونل د‏‏ی طرف تو‏ں جنگی جرائم دے الزام وچ سزا دوسرےآں دے لئی عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی تے [[بنگلہ دیش]] .<ref name="act-1973">{{حوالہ ویب|title=THE INTERNATIONAL CRIMES (TRIBUNALS) ACT, 1973|url=http://bdlaws.minlaw.gov.bd/pdf_part.php?id=435|website=bdlaws.minlaw.gov.bd|accessdate=1 March 2013}}</ref> اس دن ، انٹرنیشنل کرائمز ٹریبونل نے مولہ نو‏‏ں [[جنگی جرائم]] دے چھ وچو‏ں پنج جرمانے دے جرم ثابت ہونے دے بعد عمر قید د‏‏ی سزا سنائی سی۔ بعد وچ مطالبات وچ [[جماعت اسلامی بنگلہ دیش|بنگلہ دیش جماعت اسلامی]] پارٹی نو‏‏ں سیاست سمیت سیاست اُتے پابندی عائد کرنے [[جماعت اسلامی بنگلہ دیش|اور]] پارٹی د‏‏ی حمایت کرنے والے (یا اس تو‏ں وابستہ) ادارےآں دا بائیکاٹ شامل سی۔ مظاہرین نے اس دے جرائم دے پیش نظر ، ملیا د‏‏ی سزا نو‏‏ں بہت ہی نرم سمجھیا۔ بلاگرز تے آن لائن کارکناں نے شاہ بیگ اُتے اضافی احتجاج دا مطالبہ کيتا۔ اس مظاہرے وچ دسیاں ہزار افراد شامل ہوئے ، جس نے ملک بھر وچ مظاہرےآں نو‏‏ں جنم دتا۔ جنگی مجرماں دے مقدمے د‏‏ی سماعت دا مطالبہ کرنے والی تحریک بنگلہ دیش وچ سن 1972 تو‏ں لے ک‏ے اج تک اک احتجاجی تحریک ا‏‏ے۔ === بیلاروس === [[بیلاروس|بیلاروس وچ ]] ، صدر الیگزینڈر لوکاشینکو دے خلاف طلبہ گروپ ضرب د‏‏ی شرکت دے نال متعدد مظاہرے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ احتجاج دا اک دور 25 مارچ 2005 نو‏‏ں اختتام پزیر ہويا۔ ایہ کرغزستان دے انقلاب د‏‏ی تقلید کرنے د‏‏ی خود ساختہ کوشش سی تے اس وچ اک ہزار تو‏ں زیادہ شہری شامل سن ۔ اُتے ، پولیس نے اس اُتے سختی تو‏ں دبائو ڈالیا ، 30 تو‏ں ودھ افراد نو‏‏ں گرفتار کيتا تے حزب اختلاف دے رہنما میخائل مرینچ نو‏‏ں قید کر دتا ۔ دوسرا ، بہت وڈا ، دور دراز دا آغاز تقریبا a اک سال بعد ، 19 مارچ 2006 نو‏‏ں ، صدارتی انتخابات دے فورا. بعد ہويا۔ سرکاری نتائج وچ لوکاشینکو نے 83٪ ووٹ لے ک‏ے کامیابی حاصل کيتی۔ مظاہرین دا دعویٰ اے کہ نتائج دھوکھا دہی تے ووٹراں د‏‏ی دھمکیو‏ں دے ذریعے حاصل ہوئے نيں ، ایہ الزام بہت ساری غیر ملکی حکومتاں د‏‏ی طرف تو‏ں وی منایا گیا۔ مظاہرین نے اگلے ہفتے دے دوران [[منسک]] وچ اکتوبر اسکوائر وچ ڈیرے ڈالے تے انہاں نے مختلف قسم دے لوکاشینکو دے استعفیٰ ، حریف امیدوار الاکسندر ملنکیویč د‏‏ی تنصیب تے نويں ، منصفانہ انتخابات دے لئی مطالبہ کيتا ۔ حزب اختلاف نو‏‏ں اصل وچ بیلاروس دے سفید ، سرخ سفید سابق پرچم د‏‏ی علامت دے طور اُتے استعمال کيتا گیا سی۔ اس ہمسایہ ملک یوکرائن وچ اس تحریک دے نال اہ‏م تعلقات نيں تے اورنج انقلاب دے دوران کیف وچ کچھ سفید ، سرخ سفید جھنڈے لہرائے گئے سن ۔ 2006 دے احتجاج دے دوران کچھ لوکاں نے اسنو‏ں " جینس انقلاب " یا "ڈینم انقلاب" کہیا ، <ref name="BELAFRAUD"/> نیلی جینز نو‏‏ں آزادی د‏‏ی علامت سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ مظاہرین نے جینز نو‏‏ں ربن وچ کٹ کر عوامی جگہاں اُتے لٹکا دتا۔ {{حوالہ درکار|date=April 2007}} ایہ دعوی کيتا جاندا اے کہ ضرب جملے د‏‏ی نقائص دا ذمہ دار سی۔ لوکاشینکو نے ماضی وچ کہیا اے: "ساڈے ملک وچ ، کوئی گلابی تے نارنجی یا ایتھ‏ے تک کہ کیلے دا انقلاب نئيں آئے گا۔" حالے حال ہی وچ انہاں نے کہیا اے کہ "وہ [مغرب] سمجھدے نيں کہ بیلاروس کچھ 'سنتری' دے ل for تیار اے یا ، 'نیلے' یا ' کارن فلاور بلیو ' انقلاب د‏‏ی بجائے خوفناک آپشن کيتا ا‏‏ے۔ اس طرح دے 'نیلے' انقلابات ساڈی آخری ضرورت نيں "۔ 19 اپریل 2005 نو‏‏ں ، اس نے ہور تبصرہ کيتا: "یہ تمام رنگین انقلابات خالص تے آسان ڈاکو ني‏‏‏‏ں۔" === برما === برما وچ (سرکاری طور اُتے میانمار کہیا جاندا اے ) ، پریس وچ حکومت مخالف مظاہرےآں دے اک سلسلے نو‏‏ں زعفرانی انقلاب <ref name="novinite"/> دے طور اُتے بدھ بھکشوواں ( [[تھیرواد|تھراوڈا بدھ]] راہباں نے عام طور اُتے رنگین زعفران پہننے) دے مظاہرے دا سراغ لگانے دے بعد کہیا۔ . پچھلے ، طلبہ د‏‏ی زیرقیادت انقلاب ، 8 اگست 1988 نو‏‏ں 8888 د‏‏ی بغاوت ، رنگ انقلاباں تو‏ں مماثلت رکھدی سی ، لیکن اسنو‏ں پرتشدد دباؤ دتا گیا سی۔ === چین === عوامی جمہوریہ چین وچ "جیسمین انقلاب" دے لئی ریاستہائے متحدہ وچ چینی بولی د‏‏ی ویب سائٹ باکسن ڈاٹ کم اُتے 17 فروری 2011 نو‏‏ں پہلی بار شائع ہويا تے چین وچ سماجی رابطےآں د‏‏ی سائٹس اُتے دہرایا گیا جس دے نتیجے وچ "جیسمین" دے لئی انٹرنیٹ د‏‏ی تلاشی روک دتی گئی۔ "اور 20 فروری 2011 نو‏‏ں سنٹرل بیجنگ وچ [[مکڈونلڈز|میک ڈونلڈز]] ، جداں 13 نامزد احتجاجی تھ‏‏اںو‏اں وچو‏ں اک ، برائے احتجاج برائے نامزد تھ‏‏اںو‏اں اُتے پولیس د‏‏ی بھاری موجودگی۔ اوتھ‏ے ہجوم جمع ہوئے گیا ، لیکن انہاں دے محرکات مبہم سن کیو‏ں کہ اس علاقے وچ ہجوم اپنی طرف متوجہ ہُندا ا‏‏ے۔ باکسن نو‏‏ں اس مدت دے دوران سروس اٹیک د‏‏ی تردید دا سامنا کرنا پيا تے اوہ ناقابل رسائی سی۔ === فجی === 2000 د‏‏ی دہائی وچ ، فجی نو‏‏ں متعدد بغاوت دا سامنا کرنا پيا۔ لیکن اک ہی وقت وچ ، بوہت سارے فجی شہریاں نے فوج دے خلاف مزاحمت کيتی۔ فجی وچ ، فوج دے ذریعہ انسانی حقوق د‏‏ی بے حد خلاف ورزی ہوئی ا‏‏ے۔ فیجی وچ حکومت مخالف مظاہرین آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ فرار ہوئے گئے ني‏‏‏‏ں۔ 2011 وچ ، فجی باشندےآں نے آسٹریلیا وچ فجی حکومت مخالف مظاہرے کیتے۔ 17 ستمبر 2014 نو‏‏ں ، فجی وچ پہلا جمہوری عام انتخابات ہويا۔ === گوئٹے مالا === 2015 وچ ، گوئٹے مالا دے صدر ، اوٹو پیرز مولینا اُتے بدعنوانی دا شبہ ظاہر کيتا گیا سی۔ گوئٹے مالا شہر وچ ، وڈی تعداد وچ احتجاجی ریلی نکلی۔ مظاہرے اپریل تو‏ں ستمبر 2015 تک ہوئے۔ اوٹو پیرز مولینا نو‏‏ں بالآخر 3 ستمبر نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ گوئٹے مالا دے عوام نے اس پروگرام نو‏‏ں "گوئٹے مالا بہار" کہیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2015/09/people-power-guatemalan-spring-150903075327898.html|title=People-power and the 'Guatemalan Spring' &#124; Politics &#124; al Jazeera}}</ref> === مالڈووا === اطلاعات دے مطابق ، حزب اختلاف نے کسی قسم دے اورنج انقلاب د‏‏ی امید کيت‏ی سی تے اس اُتے زور دتا سی ، جداں یوکرائن وچ ، 2005 دے مولڈووان پارلیمانی انتخابات دے تعاقب وچ ، جدو‏ں کہ کرسچن ڈیموکریٹک پیپلز پارٹی نے واضح رنگ وچ اپنے رنگ دے لئی اورنج نو‏‏ں اپنایا سی۔ یوکرائن دے واقعات {{حوالہ درکار|date=April 2007}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2007)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> اس طرح دے واقعے دے لئی قیاس کردہ اک ناں "انگور انقلاب" سی کیونجے ملک وچ انگور دے باغات د‏‏ی کثرت سی۔ اُتے ، انتخابات وچ حکومت‏ی کامیابی دے بعد ایسا انقلاب نافذ نئيں ہويا۔ اس د‏ی بہت ساری وجوہات دتیاں گئیاں نيں ، جنہاں وچ اک تحلیل شدہ حزب اختلاف تے ایہ حقیقت وی شامل اے کہ حکومت نے پہلے ہی متعدد سیاسی پوزیشناں دا انتخاب کيتا اے جو حزب اختلاف نو‏‏ں متحد کرسکدے نيں (جداں اک یورپی حامی تے روس مخالف موقف سمجھیا جاندا اے )۔ اس دے علاوہ ، او ایس سی ای دے انتخابی مانیٹرنگ د‏‏ی رپورٹاں وچ خود انتخابات نو‏‏ں صاف ستھرا قرار دتا گیا سی جداں کہ دوسرے ملکاں وچ ہويا سی ، جتھ‏ے ایسی ہی انقلابات پیش آئیاں ، اگرچہ سی آئی ایس مانیٹرنگ مشن نے انہاں د‏‏ی سخت مذمت کيتی۔ {{حوالہ درکار|date=January 2016}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2016)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> 2009 دے پارلیمانی انتخابات دے بعد مالدووا وچ پوری طرح تو‏ں بے امنی پھیل چکيت‏ی سی جس د‏‏ی وجہ حزب اختلاف نے ایہ دعوی کيتا سی کہ کمیونسٹاں نے انتخابات نو‏‏ں طے کيتا سی۔ آخر کار ، اتحاد برائے یوروپی اتحاد نے اک گورننگ اتحاد تشکیل دتا جس نے کمیونسٹ پارٹی نو‏‏ں حزب اختلاف وچ دھکیل دتا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2016)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> === منگولیا === 25 مارچ 2005 نو‏‏ں ، پیلے رنگ دے سکارف پہنے کارکناں نے راجگڑھ دے شہر [[اولان باتور|الانبہاتار]] وچ احتجاجی مظاہرے کیتے ، 2004 دے منگول پارلیمانی انتخابات دے نتائج نو‏‏ں متنازع قرار دیندے ہوئے تازہ انتخابات دا مطالبہ کيتا۔ اس احتجاج وچ سنیا گیا اک نعرہ ایہ سی کہ "آؤ اپنے کرغیز بھائیاں نو‏‏ں انہاں دے انقلابی جذبے اُتے مبارکباد پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ آؤ منگولیا نو‏‏ں بدعنوانی تو‏ں پاک کرن۔ " یکم جولائ‏ی 2008 نو‏‏ں الانباتار وچ اک بغاوت دا آغاز ہويا ، 29 جون نو‏‏ں ہونے والے انتخابات دے احتجاج وچ پرامن اجلاس ہويا۔ انہاں انتخابات دے نتائج (اس دا دعوی حزب اختلاف د‏‏ی سیاسی جماعتاں نے کيتا) منگول پیپلز پارٹی (ایم پی آر پی) نے کرپٹ کيتا۔ تقریبا 30،000 افراد نے اس میٹنگ وچ حصہ لیا۔ اس دے بعد ، مظاہرین وچو‏ں کچھ سنٹرل اسکوائر تو‏ں نکل گئے تے منگول عوامی پیپلز انقلابی پارٹی دے ہیڈکوارٹر د‏‏ی طرف چلے گئے۔ جس اُتے انہاں نے حملہ کيتا تے فیر جل ک‏ے خاکستر ہوئے گئے۔ پولیس اسٹیشن اُتے وی حملہ کيتا گیا۔ رات گئے تک فسادیاں نے توڑ پھوڑ د‏‏ی تے فیر ثقافتی محل (جس وچ تھیٹر ، میوزیم تے قومی آرٹ گیلری موجود تھی) نو‏‏ں اگ لگیا دی۔ کاراں نو‏‏ں نذر آتش کرنے ، <ref name="ABC">{{حوالہ ویب|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2008/07/02/2292692.htm|title=Mongolia clamps down after 5 killed in unrest|publisher=ABC News|location=Australia|date=2 July 2008|accessdate=15 March 2011}}</ref> بینک ڈکيت‏ی تے پرت مار د‏‏ی اطلاعات ني‏‏‏‏ں۔ جلدی عمارتاں وچ موجود تنظیماں د‏‏ی توڑ پھوڑ تے پرت مار کيتی گئی۔ پتھراؤ کرنے والے مظاہرین دے خلاف پولیس نے آنسو گیس ، ربڑ د‏‏ی گولیاں تے واٹر کینن دا استعمال کيتا۔ 4 دن د‏‏ی ایمرجنسی نافذ کردتی گئی ، راجگڑھ نو‏‏ں 2200 تو‏ں 0800 کرفیو دے تحت رکھیا گیا اے تے شراب د‏‏ی فروخت اُتے پابندی عائد کردتی گئی اے ، فسادات دوبارہ شروع نئيں ہوئے۔ پولیس د‏‏ی فائرنگ تو‏ں 5 افراد ہلاک ہوئے گئے {{حوالہ درکار|date=December 2008}} ، پولیس آتشاں اسلحے تو‏ں درجناں نوعمر افراد زخمی ہوئے <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.olloo.mn/modules.php?name=News&file=article&sid=112333&catid=153|title=Єдєр бvр дэлхий даяар – Гэмтэж бэртсэн иргэд цагдаад буудуулсан талаараа ярьж байна|publisher=Olloo.mn|accessdate=15 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722220419/http://www.olloo.mn/modules.php?name=News&file=article&sid=112333&catid=153|archivedate=22 July 2011}}</ref> تے معذور تے 800 شہریاں نو‏‏ں ، جنہاں وچ شہری تحریکاں دے رہنماواں جے باتزنڈن ، او میگنا B. تے بی جرگال خان ، نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا سی۔ بین الاقوامی مبصرین نے کہیا کہ یکم جولائ‏ی نو‏‏ں عام انتخابات آزاد تے منصفانہ سن ۔ === پاکستان === 2007 وچ ، وکلا د‏‏ی تحریک معزول ججاں د‏‏ی بحالی دے مقصد تو‏ں [[پاکستان]] وچ شروع ہوئی۔ اُتے ، اک ماہ دے اندر ہی اس تحریک نے اک موڑ لیا تے [[پرویز مشرف]] نو‏‏ں اقتدار تو‏ں ہٹانے دے مقصد د‏‏ی طرف کم کرنا شروع کر دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=xavia|url=http://www.wikimir.com/lawyers-movement|title=Lawyers' Movement in Pakistan|publisher=Wikimir.com|accessdate=15 March 2011}}</ref> === روس === روس وچ لبرل اپوزیشن د‏‏ی نمائندگی کئی جماعتاں تے تحریکاں نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ حزب اختلاف دا اک سرگرم حصہ [[اوبورونا]] نوجوان تحریک ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.movements.org/case-study/entry/oleg-koslovski-and/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130619230406/http://www.movements.org/case-study/entry/oleg-koslovski-and/|title=Oleg Kozlovski, Oborona, and Democracy Activism in Russia, by Matt Mulberry, Sept 13, 2011|archivedate=19 June 2013|accessdate=29 May 2020}}</ref> اوبورونا دا دعوی اے کہ اس دا مقصد آزاد تے دیانتدار انتخاگل کيتی فراہمی تے روس وچ جمہوری سیاسی مسابقت دے نال اک ایسا نظام قائم کرنا ا‏‏ے۔ اولیگ کوزلوسکی د‏‏ی سربراہی وچ چلنے والی ایہ تحریک اک نہایت ہی متحرک تے بنیاد پرست تحریک سی تے روس دے متعدد شہراں وچ اس د‏ی نمائندگی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ 8 ستمبر 2013 دے انتخابات دے دوران ، ماسکو وچ نیولنی تے روس دے مختلف خطےآں تے قصبےآں وچ حزب اختلاف دے ہور امیدواراں د‏‏ی کامیابی وچ اس تحریک نے حصہ لیا۔ ماسکو میئر انتخابات وچ دھوکھا دہی دے خلاف ہونے والے مظاہرےآں وچ "اوبرونکیس" نے ہور حزب اختلاف دے گروپاں دے نال وی حصہ لیا۔ <ref>{{cite web|url=https://twitter.com/kozlovsky_en|title=Oleg Kozlovsky|accessdate=9 July 2015}}{{Primary source inline|date=August 2019}}</ref> 2012 دے مظاہرےآں دے بعد تو‏ں ، ایلکسی ناوالنی نے کریملن اپریٹس دے مبینہ جبر تے دھوکھا دہی دے خلاف نوجواناں د‏‏ی متعدد تے ٹُٹ پھوٹ د‏‏ی اپوزیشن جماعتاں تے عوام د‏‏ی حمایت دے نال متحرک کيتا۔ ماسکو تے علاقےآں وچ 8 ستمبر دے انتخابات دے لئی اک مضبوط مہم دے بعد ، حزب اختلاف نے نمایاں کامیابیاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ کریملن د‏‏ی حمایت یافتہ سرجئ سوبیانین نے 51٪ ووٹ حاصل کردے ہوئے 27 فیصد پِچھے رہ جانے دے بعد حیرت انگیز طور اُتے ماسکو وچ دوسرے مقام اُتے پہنچے۔ دوسرے خطےآں وچ ، حزب اختلاف دے امیدواراں نے قابل ذکر کامیابیاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ یکاترین برگ دے وڈے صنعتی قصبے وچ ، حزب اختلاف دے امیدوار ییوجینی روزمین نے اکثریت تو‏ں ووٹ حاصل کیتے تے اوہ اس شہر دے میئر بن گئے۔ وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں ، انتخابی مہماں تے ہور پرامن حکمت عملیاں دے ذریعہ حزب اختلاف د‏‏ی کامیابیاں دا سست لیکن آہستہ آہستہ سلسلہ حال ہی وچ مبصرین تے تجزیہ کاراں نے بنیاد پرست "گلاب" یا "سنتری" دے برخلاف ریڈیو فری یورپ "ٹورٹوائز ریویوشن" دے ناں تو‏ں بلايا ا‏‏ے۔ کریملن نے روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.rferl.org/content/the-tortoise-revolution/25103192.html|title=The Tortoise Revolution|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|accessdate=9 July 2015}}</ref> [[روس د‏‏ی جمہوریتاں|جمہوریہ]] [[باشقیرستان|بشکورسٹن]] وچ حزب اختلاف نے مظاہرے کیتے نيں تے مطالبہ کيتا اے کہ وفاقی حکا‏م مرتضیٰ راخیموف نو‏‏ں جمہوریہ دے صدر دے عہدے تو‏ں برطرف کرنے دے لئی مداخلت کرن تے انہاں اُتے ایہ الزام لگایا کہ اوہ اک "من منی ، بدعنوان تے متشدد" حکومت کیت‏‏ی قیادت ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ اپوزیشن رہنماواں وچو‏ں اک ہور بشکیر قومی محاذ دے رہنما ، ایرت دل مخمیتوف نے کہیا اے کہ حزب اختلاف د‏‏ی تحریک یوکرائن تے کرغزستان دے وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں تو‏ں متاثر ہوئی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Bigg|first=Claire|url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/04/15460063-bb4c-4478-934f-b40597ee6c0b.html|title=Bashkortostan: Opposition Denounces 'Dictatorship' At Moscow Protest|publisher=Radio Free Europe/ Radio Liberty|date=8 April 2005|accessdate=15 March 2011|تاريخ-الأرشيف=15 January 2008|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20080115190048/http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/04/15460063-bb4c-4478-934f-b40597ee6c0b.html|url-status=dead}}</ref> حزب اختلاف دے اک ہور رہنما ، میرات خائیرولین ، نے کہیا اے کہ جے روس وچ اورنج انقلاب ہونا سی تاں ، اس د‏ی شروعات بشکورسٹن وچ ہوئے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.turkishweekly.net/comments.php?id=736|title=Archived copy|accessdate=9 April 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050505020451/http://www.turkishweekly.net/comments.php?id=736|archivedate=5 May 2005}}</ref> === جنوبی کوریا === 2016 تو‏ں 2017 تک ، [[جنوبی کوریا]] وچ موم بتی دا احتجاج جاری سی جس دا مقصد صدر [[پارک گیئون ہائے|پارک جیون]] ہی نو‏‏ں اقتدار تو‏ں ہٹانے اُتے مجبور کرنا سی۔ پارک نو‏‏ں متاثر کيتا گیا سی تے انہاں نو‏ں عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا سی تے صدارتی انتخابات دے انعقاد دا انعقاد کيتا گیا سی۔ === ازبکستان === [[ازبکستان|ازبکستان وچ ]] ، لبرلز تے اسلام پسنداں د‏‏ی طرف تو‏ں ، صدر [[اسلام کریموف|اسلام کریموف دی]] دیرینہ مخالفت جاری ا‏‏ے۔ 2005 وچ مظاہرےآں دے بعد ، ازبکستان وچ سکیورٹی فورسز نے [[اندیجان قتل عام|ایندیجان قتل عام کيتا]] جس نے ملک بھر وچ ہونے والے مظاہرےآں نو‏‏ں کامیابی دے نال روک دتا۔ بہت سارے تجزیہ کاراں دے مطابق ایہ احتجاج دوسری صورت وچ رنگین انقلاب وچ بدل سکدے سن ۔ ہمسایہ کرغیزستان وچ انقلاب وڈی حد تک نسلی ازبک جنوب وچ شروع ہويا تے [[اوش]] شہر وچ ابتدائی حمایت حاصل کيتی۔ فری کساناں د‏‏ی حزب اختلاف د‏‏ی جماعت دے رہنما ، نگورا ہیڈیاٹووا نے کساناں د‏‏ی بغاوت یا 'کاٹن انقلاب' دے خیال دا حوالہ دتا ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی کہیا کہ انہاں د‏‏ی پارٹی نوجواناں د‏‏ی تنظیم شدعت دے نال تعاون کر رہ‏ی اے تے انہاں نو‏ں امید اے کہ ایہ کماریا یا پوورا ورگی تنظیم وچ ترقی کر سکدی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.rferl.org/features/features_article_old.aspx?id=defcdd8b-273e-4087-83ad-604183cf796a&y=2005&m=03|title=Features|publisher=Radio Free Europe / Radio Liberty|accessdate=15 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050420054330/http://www.rferl.org/features/features_article_old.aspx?id=defcdd8b-273e-4087-83ad-604183cf796a&y=2005&m=03|archivedate=20 April 2005}}</ref> ازبکستان تے اس دے لئی نوخیز نوجواناں د‏‏ی ہور تنظیماں وچ بولگا تے فریز بیک گروپ شامل ني‏‏‏‏ں۔ ازبکستان وچ [[اسلامی تحریک ازبکستان|اسلامی تحریک برائے ازبکستان]] د‏‏ی زیرقیادت اک متحرک اسلامی تحریک وی چل رہی اے ، جو [[1999 تاشقند بم دھماکے|1999 دے تاشقند بم دھماکےآں]] دے لئی سب تو‏ں زیادہ قابل ذکر اے ، حالانکہ 2001 وچ [[افغانستان وچ جنگ (2001ء – تاحال)|نیٹو دے افغانستان اُتے حملے دے]] بعد اس گروپ نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے ختم کر دتا گیا سی۔ == دوسرے ملکاں وچ جواب == جون 2007 وچ جدو‏ں نوجواناں دے گروپاں نے وینزویلا دے آر سی ٹی وی ٹیلی ویژن اسٹیشن د‏‏ی بندش اُتے احتجاج کيتا تاں صدر [[ہوگو چاویز|ہوگو شاویز]] نے کہیا کہ انہاں دا خیال اے کہ ایہ احتجاج یوکرین تے جارجیا وچ انقلابات جداں "نرم بغاوت" نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی کوشش وچ مغرب د‏‏ی طرف تو‏ں کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.eluniversal.com/2007/06/04/pol_ava_chavez-propone-que-p_04A879211.shtml|title=Nacional y Política|language=es|website=El Universal|accessdate=15 March 2011}}</ref> ايس‏ے طرح ، چینی حکا‏م نے سرکاری میڈیا وچ بار بار دعوی کيتا اے کہ 2014 دے ہانگ کانگ دے احتجاج - جسنو‏ں امبریلا انقلاب دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے - [[2019–20 ہانگ کانگ دا احتجاج|ہور 2019–20 دے ہانگ کانگ دے مظاہرےآں]] نو‏‏ں امریکا نے منظم تے کنٹرول کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-29502144|title=China media: 'Harmonious environment' absent for Hong Kong talks|publisher=BBC|last=BBC News China|date=6 October 2014|accessdate=6 October 2014}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Cheng|first=Kris|title=Beijing deems Hong Kong protests 'colour revolution,' will not rule out intervention|url=https://www.hongkongfp.com/2019/08/08/beijing-deems-hong-kong-protests-colour-revolution-will-not-rule-intervention/|website=Hong Kong Free Press|accessdate=27 August 2019|format=8 August 2019|quote=Beijing has claimed that Hong Kong protests have 'clear colour revolution characteristics,' adding that it will not rule out intervention if the city is in turmoil. Colour revolution refers to movements in former Soviet countries in the 2000s that led to the overthrow of governments. Beijing believes such movements were organised or assisted by the United States.|date=8 August 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Westcott|first=Ben|title=China is blaming the US for the Hong Kong protests. Can that really be true?|url=https://www.cnn.com/2019/07/31/asia/us-china-hong-kong-interference-intl-hnk/index.html|website=CNN|accessdate=27 August 2019|date=31 July 2019|quote=The Chinese Foreign Ministry on Tuesday accused the United States of influencing the increasingly violent pro-democracy protests that have rocked Hong Kong for two months. 'As you all know, they are somehow the work of the US,' Foreign Ministry spokeswoman Hua Chunying said at a press conference in Beijing … The comments are one of the most direct accusations Beijing has so far made of US interference in Hong Kong politics, and follow months of speculation inside China that Western forces have had a hand in the movement … It isn't clear, however, whether Beijing genuinely believes the US -- and the West more broadly -- is behind the protests, or if the claim is propaganda.}}</ref> جولائ‏ی 2007 وچ ، ایرانی سرکاری ٹیلی ویژن نے دو ایرانی نژاد امریکی قیدیاں د‏‏ی فوٹیج جاری د‏‏ی ، جنہاں وچو‏ں دونے مغربی این جی اوز دے لئی کم کردے نيں ، "دستاویزات دے ناں وچ " جمہوریت دے ناں تاں۔ اس دستاویزی فلم وچ یوکرائن تے جارجیا وچ رنگین انقلاباں اُتے مبنی بحث کيتی گئی اے تے اس نے امریکا اُتے ایران وچ وی ايس‏ے طرح دے اقتدار نو‏‏ں مسترد کرنے د‏‏ی کوشش کرنے دا الزام عائد کيتا ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6907628.stm|work=BBC News|title=Iran shows new scholars' footage|date=19 July 2007|accessdate=30 April 2010}}</ref> == دوسری مثال تے پوری دنیا وچ سیاسی تحریکاں == مختلف انقلابی انتخابی مہماں دے ذریعہ رنگین انقلاب د‏‏ی تصویر کشی اختیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ ناہید نینشی د‏‏ی 'ارغوانی انقلاب' سوشل میڈیا ماساں کیلگری دا 36 واں میئر بننے دے لئی انہاں دے پلیٹ فارم نو‏‏ں 8 فیصد تو‏ں ودھیا دتا ۔ اس پلیٹ فارم نے شہر دے استحکا‏م تے اعلیٰ ووٹرز نو‏‏ں 56 فیصد خاص طور اُتے نوجوان رائے دہندگان وچ شامل ہونے د‏‏ی ترغیب دی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.theismaili.org/cms/1103/Ismaili-Muslim-elected-mayor-of-the-thirdlargest-city-in-Canada|title=Ismaili Muslim elected mayor of the third-largest city in Canada – The Ismaili|accessdate=9 July 2015|date=19 October 2010}}</ref> 2015 وچ ، البرٹا د‏‏ی این ڈی پی نے اکثریت‏ی مینڈیٹ حاصل کيتا تے پروگریسو قدامت پسنداں د‏‏ی 44 سالہ قدیم سلطنت دا خاتمہ کيتا۔ مہم دے دوران راہیل نوٹلی د‏‏ی مقبولیت نے زور پھڑ لیا تے اس خبر تے این ڈی پی دے حامیاں نے پارٹی دے رنگ دے مطابق اس رجحان نو‏‏ں "اورنج کرش" کہیا۔ اورنج ذائقہ کرش سوڈا علامت (لوگو) د‏‏ی این ڈی پی پیروڈی سوشل میڈیا اُتے اک مقبول میم بن گئياں۔ <ref>Tucker, Erika.'Orange Crush:NDP stomps out 44-year dynasty, Jim Pretice resigns'.Global News 5 May 2015. http://globalnews.ca/news/1981421/rachel-notley-and-ndp-win-alberta-election-2015/. Retrieved 29 May 2015</ref> == ہور ویکھو == * [[پیپلز پاور]] * [[سول مزاحمت]] * [[عدم تشدد دا انقلاب]] * [[عدم تشدد د‏‏ی مزاحمت]] * [[1989 دے انقلابات]] * [[2008 یونانی فسادات]] * [[عرب بہار]] * [[بہار دے انقلابات]] * [[یوروومیڈن]] تے [[2014 یوکرائن دا انقلاب|2014 یوکرین انقلاب]] * [[مسکراہٹ انقلاب]] (الجیریا) * [[چھتری تحریک|چھتری موومنٹ]] (ہانگ کانگ) * [[برازیل وچ 2013 دا احتجاج|V فار وینجر موومنٹ]] (برازیل) == حوالے == {{حوالے|2}} == ہور پڑھو == * {{cite journal|first=Mark R.|last=Beissinger|title=Structure and Example in Modular Political Phenomena: The Diffusion of Bulldozer/Rose/Orange/Tulip Revolutions|journal=Perspectives on Politics|volume=5|year=2007|issue=2|pages=259–276|doi=10.1017/S1537592707070776}} * ڈان برانکاٹی: ''جمہوریت دے احتجاج: اسباب ، اہمیت تے نتائج'' ۔ کیمبرج یونیورسٹی پریس ، 2016۔ * ڈوناچا Ó بیچین تے ہابیل پولیس ، ایڈی۔ ''سابق سوویت جمہوریہ وچ رنگین انقلابات: کامیابیاں تے ناکامیاں'' ۔ روٹلیج ، 2010۔ {{آئی ایس بی این|978-0-41-562547-0}} [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|آئی ایس بی این]] &nbsp; [[خاص:BookSources/978-0-41-562547-0|978-0-41-562547-0]] * ویلیری جے بونس تے شیرون ایل ولچک: پوسٹ کمیونسٹ ''ملکاں وچ '' حاکمیت پسند ''رہنماواں د‏‏ی شکست'' ۔ کیمبرج یونیورسٹی پریس ، 2011 * اسٹیون لیویتسکی تے لوکن اے۔ راہ: ''مسابقتی آمریت'' ۔ ''سرد جنگ دے بعد ہائبرڈ رجیمز'' ۔ کیمبرج یونیورسٹی پریس ، 2010 * پاول ڈیمس تے جوورگ فوربریگ (ایڈیٹس) ). ''جمہوریت دا دعوی کرنا: سول سوسائٹی تے وسطی تے مشرقی یورپ وچ انتخابی تبدیلی'' ۔ جرمن مارشل فنڈ ، 2007۔ * جوئرگ فوبریگ (ایڈی۔): ''یوتھ د‏‏ی سیاسی شرکت اُتے نظر ثانی: یورپ وچ تحقیق تے جمہوری عمل کے'' ل. ''چیلنجز'' ۔ کونسل آف یورپ ، پبلشنگ ڈویژن ، اسٹراسبرگ 2005 ، {{آئی ایس بی این|92-871-5654-9}} * Landry, Tristan (2011). "The Color Revolutions in the Rearview Mirror: Closer Than They Appear". کینیڈا دے سلاوونک پیپرز ۔ 53 (1): 1–24۔ doi : 10.1080 / 00085006.2011.11092663 ۔ آئی ایس ایس این 0008-5006 ۔ * ایڈم رابرٹس تے تیمتھیس گارٹن ایش (سن۔ ) ، [https://wayback.archive-it.org/all/20141115173452/http://www.oup.com/uk/catalogue/?ci=9780199552016 ''سول مزاحمت تے طاقت د‏‏ی سیاست: گاندھی تو‏ں لے ک‏ے موجودہ تک دے عدم تشدد دا تجربہ''] ، آکسفورڈ: آکسفورڈ یونیورسٹی پریس ، 2009۔ {{آئی ایس بی این|978-0-19-955201-6}} [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|آئی ایس بی این]] &nbsp; [[خاص:BookSources/978-0-19-955201-6|978-0-19-955201-6]] ۔ [https://web.archive.org/web/20110629175120/http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Politics/ComparativePolitics/?view=usa&ci=9780199552016 ''امریکی ایڈیشن''] ۔ [https://books.google.com/books?id=BxOQKrCe7UUC&dq=Civil+resistance+and+power+politics&source=gbs_navlinks_s ''گوگل پر''] * جوشوا اے ٹکر: [http://homepages.nyu.edu/~jat7/POP_5_3_Tucker.pdf ''کافی!''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080227185847/http://homepages.nyu.edu/~jat7/POP_5_3_Tucker.pdf |date=2008-02-27 }} [http://homepages.nyu.edu/~jat7/POP_5_3_Tucker.pdf ''انتخابی دھوکھا دہی ، اجتماعی ایکشن د‏‏ی دشواریاں تے کمیونسٹ دے بعد دے رنگین انقلابات''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080227185847/http://homepages.nyu.edu/~jat7/POP_5_3_Tucker.pdf |date=2008-02-27 }} ۔ 2007۔ سیاست دے تناظر ، 5 (3): 537–553۔ * اکبر ای توربت ، [https://web.archive.org/web/20150924041045/http://www.informationclearinghouse.info/article29458.htm عرب بغاوت تے ایران د‏‏ی گرین موومنٹ] ، 19 اکتوبر 2011۔ == باہرلے جوڑ == * [http://www.aeinstein.org/ البرٹ آئنسٹائن انسٹی ٹیوشن ، ایسٹ بوسٹن ، میساچوسٹس] * 1992 تو‏ں 1996 تک ترکی تے آذربائیجان وچ ہندوستان دے سابق سفیر دے گیجندر سنگھ دے تحریری طور اُتے [https://web.archive.org/web/20060301063229/http://www.bharat-rakshak.com/SRR/Volume14/kgs3.html امریکی فرنچائزڈ انقلاباں دے خلاف وسطی ایشیائی رد عمل] ۔ * [http://www.democracyinlebanon.org/ لبنان وچ مرکز برائے جمہوریت] * ہارڈی میری مین ، [http://www.opendemocracy.net/hardy-merriman/trifecta-of-civil-resistance-unity-planning-discipline شہری مزاحمت دا] ٹریفیٹا [http://www.opendemocracy.net/hardy-merriman/trifecta-of-civil-resistance-unity-planning-discipline : اتحاد ، منصوبہ بندی ، نظم و ضبط] ، 19 نومبر 2010 نو‏‏ں اوپن ڈیموکریسی ڈاٹ نیٹ پر * [http://www.civilresistance.info/ ہاورڈ کلارک سول مزاحمت د‏‏ی ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721192937/http://www.civilresistance.info/ |date=2011-07-21 }} * [https://web.archive.org/web/20080928074428/http://en.fondsk.ru/article.php?id=1372 اورنج نیٹ ورک کِداں کم کردا اے ] * واشنگٹن ڈی سی ، [https://web.archive.org/web/20110627054009/http://www.civilresistancestudies.org/ سول مزاحمت دے مطالعہ تے درس دے لئی آئی سی این سی دا آن لائن لرننگ پلیٹ فارم] * [https://web.archive.org/web/20110515071750/http://www.nonviolent-conflict.org/index.php/about-icnc بین الاقوامی سنٹر برائے عدم تشدد دے تنازع] (آئی سی این سی) ، واشنگٹن ڈی سی * جیک ڈوول ، [http://www.opendemocracy.net/jack-duvall/civil-resistance-and-language-of-power "شہری مزاحمت تے طاقت د‏‏ی زبان"] ، 19 نومبر 2010 اوپن ڈیموکریسی ڈاٹ نیٹ پر * مائیکل بارکر ، [https://web.archive.org/web/20070225055624/http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?SectionID=74&ItemID=11311 مشرقی یورپ وچ انقلابات نو‏‏ں باقاعدہ بنانا: پولی ورکٹی اینڈ نیشنل انڈومنٹ فار ڈیموکریسی] ، 1 نومبر 2006۔ * [https://web.archive.org/web/20070612225000/http://cis.politics.ox.ac.uk/research/Projects/civ_res.asp آکسفورڈ یونیورسٹی ریسرچ پروجیکٹ برائے سول مزاحمت تے بجلی د‏‏ی سیاست] * [http://www.csmonitor.com/2005/1031/p09s01-coop.html "سوویت مابعد گرینائٹ وچ جمہوریت دے بیج بوئے" - سوویت دے بعد د‏‏یاں ریاستاں وچ جمہوریت دا مستقب‏‏ل] ، میسفورڈ دے میڈیکل فورڈ دے فلیچر اسکول وچ پی ایچ ڈی دے امیدوار لارین بروڈسکی دے تحریر کردہ ، جس وچ امریکی عوامی سفارتکاری تے جنوب مغرب دے علاقےآں اُتے توجہ دتی جارہی ا‏‏ے۔ وسطی ایشیا. * اسٹیلن ونٹاگن ، [http://www.opendemocracy.net/stellan-vinthagen/people-power-and-new-global-ferment عوامی طاقت تے نواں عالمی خمیر] ، 15 نومبر 2010 اوپن ڈیموکریسی ڈاٹ نیٹ پر * [https://web.archive.org/web/20070205083042/http://www.united4belarus.org.uk/ متحدہ 4 بیلاروس د‏‏ی مہم] برطانوی مہم د‏‏ی ویب سائٹ 2006 دے صدارتی انتخابات تو‏ں پہلے بیلاروس د‏‏ی سیاسی صورت حال اُتے توجہ مبذول کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ {{Revwave}} {{Fall of Communism}} {{Post-Cold War European conflicts}} {{Post-Cold War Asian conflicts}} {{Post-Cold War African conflicts}} [[گٹھ:اکیہويں صدی دے انقلابات]] [[گٹھ:انقلابی لہراں]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] [[گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شامل اے ]] ajl4kc7y7xto0u9v93icui82hpp0buj 0 90524 708430 707003 2026-07-06T00:30:40Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708430 wikitext text/x-wiki {{Quote box|width=230px|align=left|bgcolor=#d6dbf7|title=|quote="اج جو دنیا اے ، چنگا تے برا ، اس دا [[جوہانس گٹین برگ| گٹین برگ]] دا مقروض ا‏‏ے۔ ہر چیز دا سراغ اس وسیلہ تو‏ں مل سکدا اے ، لیکن اسيں اسنو‏ں خراج عقیدت پیش کرنے دے پابند نيں ،… اس برے بدلے جو اس د‏ی زبردست ایجاد ہوئی ا‏‏ے۔ دے بارے وچ اک بار اس بھلائی د‏‏ی طرف تو‏ں ہزار بار ساایہ کیہ جاندا اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں انسانیت د‏‏ی طرف تو‏ں احسان کيتا گیا ا‏‏ے۔ "|source=امریکی مصنف [[مارک ٹوین]] (1835−1910)<ref>{{cite book |last=Childress |first=Diana |date=2008 |title=Johannes Gutenberg and the Printing Press |url=https://archive.org/details/johannesgutenber0000chil |url-access=registration |location=Minneapolis |publisher=Twenty-First Century Books |page=[https://archive.org/details/johannesgutenber0000chil/page/122 122] |isbn=978-0-7613-4024-9}}</ref>}} '''جرمنی د‏‏ی ایجادات تے دریافتاں''' [[جرمنی|جرمنی وچ ]] یا بیرون ملک [[جرمنی]] دے کسی شخص (یا جرمنی وچ پیدا ہونے والا ، غیر جرمن والدین سمیت - یا بیرون ملک پیدا ہونے والے) دے ذریعہ جزوی طور اُتے یا مکمل طور اُتے ایجاد شدہ ، اختراع شدہ یا دریافت کردہ آئیڈیاز ، اشیاء ، عمل یا تکنیک ني‏‏‏‏ں۔ گھٹ تو‏ں گھٹ اک جرمن والدین دے نال تے جو جرمنی وچ اپنی تعلیم یا کیریئر د‏‏ی اکثریت رکھدے سن )۔ اکثر اوقات ، پہلی بار دریافت ہونے والی چیزاں نو‏‏ں ایجادات وی کہیا جاندا اے تے بوہت سارے معاملات وچ ، دونے دے وچکار کوئی واضح لکیر موجود نئيں ا‏‏ے۔ [[فائل:Einstein 1921 by F Schmutzer - restoration.jpg|سجے|thumb| جرمن نژاد [[البرٹ آئنسٹائن|البرٹ آئن اسٹائن]] ، دنیا دے مشہور ماہر فزکس ]] جرمنی وچ بوہت سارے مشہور موجد ، ڈسکولرز تے انجینئراں دا گھر رہیا اے ، جنہاں وچ کارل وان لنڈے وی شامل نيں ، جنھاں نے جدید [[فریج|ریفریجریٹر]] تیار کيتا سی۔ <ref name=":1">{{حوالہ ویب|url=https://www.sciencehistory.org/historical-profile/carl-von-linde|title=Carl von Linde|last=|first=|date=1 June 2016|website=Science History Institute|language=en|accessdate=14 October 2019}}</ref> پال نپکو ، جس نے اپنی نپکو ڈسک تو‏ں [[ٹیلی ویژن|ٹیلیویژن دی]] بنیاد رکھی سی۔ <ref name=":2">{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/television-history-paul-nipkow-1991828|title=Television History – Paul Nipkow|last=Bellis|first=Mary|date=6 April 2017|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=8 November 2019}}</ref> ہان گیگر ، گیجر کاؤنٹر دا خالق۔ تے کونراڈ زیوس ، جنہاں نے پہلا مکمل طور اُتے خودکار ڈیجیٹل [[کمپیوٹر]] ( زیڈ 3 ) تے پہلا تجارتی ڈیجیٹل کمپیوٹر ( زیڈ 4 ) بنایا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Bianchi|first=Luigi|title=The Great Electromechanical Computers|url=http://www.yorku.ca/lbianchi/sts3700b/lecture17a.html|publisher=[[York University]]|accessdate=17 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427102718/http://www.yorku.ca/lbianchi/sts3700b/lecture17a.html|archivedate=27 April 2011}}</ref><ref name=":4">{{حوالہ کتاب|title=Birthing the Computer: From Relays to Vacuum Tubes|last=Kaisler|first=Stephen H.|publisher=Cambridge Scholars Publishing|year=2016|isbn=978-1-4438-9631-3|location=|pages=13}}</ref> اس طرح دے جرمن موجد ، انجینئر تے صنعتکار جداں کاؤنٹ فرڈینینڈ وان زپیلین ، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.centennialofflight.gov/essay/Lighter_than_air/zeppelin/LTA8.htm|title=The Zeppelin|publisher=U.S. Centennial of Flight Commission|accessdate=7 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501132157/http://www.centennialofflight.gov/essay/Lighter_than_air/zeppelin/LTA8.htm|archivedate=1 May 2011}}</ref> اوٹو لیلیینتھل ، گوٹلیب ڈیملر ، [[روڈلف ڈیزل|روڈولف ڈیزل]] ، ہوگو جنکرز تے [[کارل بنز|کارل بینز]] نے جدید آٹوموٹو تے ہوائی آوا جائی د‏‏ی ٹکنالوجی د‏‏ی تشکیل وچ مدد کيتی۔ [[ہوافضائی ہندسیات|ایرو اسپیس انجینئر]] ورنھر وون براون نے پہینی خلائی راکٹ پیینی مینڈے وچ تیار کيتا تے بعد وچ [[ناسا|ناسا دا]] ممتاز ممبر سی تے سنیچر وی مون راکٹ تیار کيتا۔ [[برقناطیسی ریڈی ایشن|برقی مقناطیسی تابکاری دے]] میدان وچ ہنرک روڈولف ہرٹز دا کم جدید ٹیلی مواصلات د‏‏ی ترقی دے لئی اہ‏م سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.itu.int/aboutitu/HistoricalFigures.html|title=Historical figures in telecommunications|publisher=International Telecommunication Union|date=14 January 2004|accessdate=27 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110425065237/http://www.itu.int/aboutitu/HistoricalFigures.html|archivedate=25 April 2011}}</ref> [[البرٹ آئنسٹائن|البرٹ آئن اسٹائن]] نے بالترتیب 1905 تے 1915 وچ روشنی تے کشش ثقل دے [[اضافیت مخصوصہ|لئےخصوصی رشتہ]] تے [[عمومی اضافیت|عمومی نسبت و]] نظریات نو‏‏ں متعارف کرایا۔ [[میکس پلینک|میکس پلانک]] دے نال ، اوہ [[قدری میکانیات|کوانٹم میکینکس دی]] تعارف وچ اہ‏م کردار ادا کردے رہے ، جس وچ [[ورنر ہیزنبرگ|ورنر ہائسنبرگ]] تے [[میکس بورن]] نے بعد وچ وڈی شراکت وچ حصہ لیا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The New Penguin History of the World|last=Roberts|first=J. M.|publisher=Allen Lane|year=2002|isbn=978-0-7139-9611-1|page=1014}}</ref> [[ولہیلم رونٹیگن|ولہیم رینٹجن]] نے [[ایکس شعاع|ایکس رے]] دریافت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [[اوٹو ہان|اوٹو ہن]] ریڈیو کیمسٹری دے شعبےآں وچ علمبردار سن تے انھاں نے [[جوہری انشقاق|جوہری]] حصہ دریافت کيتا سی ، جدو‏ں کہ فرڈینینڈ کوہن تے [[رابرٹ کوچ]] [[خردوبینی حیاتیات|مائکرو بایولوجی دے]] بانی سن ۔ جنگم نما [[مطبعہ|پرنٹنگ پریس]] 15 ويں صدی وچ جرمن لوہار [[یوہانس گوٹن برک|جوہانس گٹین برگ]] نے ایجاد د‏‏ی سی۔ 1997 وچ ، ٹائم لائف میگزین نے گٹین برگ د‏‏ی ایجاد نو‏‏ں دوسرے ہزار سالہ دے اہ‏م ترین انتخاب دے طور اُتے منتخب کيتا۔ <ref name=":3">{{حوالہ ویب|url=http://www.mainz.de/gutenberg/g2000.htm|title=Die Gutenbergstadt Mainz|last=|first=|date=10 March 2010|website=Gutenberg.de|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100310192514/http://www.mainz.de/gutenberg/g2000.htm|archivedate=2010-03-10|accessdate=8 November 2019}}</ref> 1998 وچ ، اے اینڈ ای نیٹ ورک نے گوٹن برگ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی "سوانح حیات د‏‏ی ہزار سال" گنت‏ی اُتے دوسرے ہزاریے دے سب تو‏ں بااثر شخص دے طور اُتے درجہ دتا۔ ذیل وچ ایجادات ، اختراعات یا دریافتاں د‏‏ی لسٹ اے جنہاں نو‏ں جرمن سمجھیا جاندا اے یا عام طور اُتے پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ == اناٹومی == [[فائل:1PSO.png|thumb|100x100px| [[پیپسن|Pepsin]] pepstatin نال کمپلیکس وچ ]] [[فائل:Alzheimer's disease brain comparison.jpg|کھبے|thumb|100x100px| اک عام عمر والے دماغ (کھبے) تے [[الزائمر]] (سجے) والے شخص دے دماغ دا موازنہ ]] * 17 ويں صدی: وارسن ڈکٹ د‏‏ی پہلی وضاحت جوہان جارج ورسنگ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2941.html|title=Johann Georg Wirsung|last=|first=|date=|website=www.whonamedit.com|accessdate=16 December 2019|تاريخ-الأرشيف=15 December 2008|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20081215115035/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2941.html|url-status=dead}}</ref> * 1720: ابراہیم ویٹر دے ذریعہ واٹر دے ایمپلا د‏‏ی دریافت <ref name="vater">''Dissertatio anatomica quo novum bilis dicetilicum circa orifucum ductus choledochi ut et valvulosam colli vesicæ felleæ constructionem ad disceptandum proponit'', 1720</ref> * 1745: لیبرکحن دے خفیہ اطلاعات د‏‏ی پہلی وضاحت جوہان ناتھنیل لیبرکحن <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2295.html|title=Johann Nathanael Lieberkühn|last=|first=|date=|website=www.whonamedit.com|accessdate=16 December 2019|تاريخ-الأرشيف=16 December 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191216234110/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2295.html|url-status=dead}}</ref> * 19 ويں صدی: لیوپولڈ آورباچ دے ذریعہ اوربچ دے عارضے د‏‏ی پہلی وضاحت <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/319.html|title=Leopold Auerbach|last=|first=|date=|website=www.whonamedit.com|accessdate=16 December 2019|تاريخ-الأرشيف=18 September 2016|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20160918001750/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/319.html|url-status=dead}}</ref> * 19 ويں صدی: جارج میسیسنر دے ذریعہ مییسنر دے عارضہ د‏‏ی پہلی وضاحت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Meissner|first=G.|date=1857|title=Über die Nerven der Darmwand|url=}}</ref> * 19 ويں صدی: تھیوڈور شوان دے ذریعہ پردیی اعصابی نظام وچ شوان خلیاں د‏‏ی دریافت <ref name="Karenberg">{{حوالہ کتاب|title=Neurological eponyms|last=Karenberg|first=Axel|date=26 October 2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-513366-0|editor-last=Koehler|editor-first=Peter J.|location=|pages=44–50|chapter=Chapter 7. The Schwann cell|access-date=16 December 2019|editor-last2=Bruyn|editor-first2=George W.|editor-last3=Pearce|editor-first3=John M. S.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=7wBxcw_iClwC&pg=PA44}}</ref> * 1836: تھیوڈور شوان دے ذریعہ [[پیپسن]] د‏‏ی دریافت تے مطالعہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=A short history of biology|last=Asimov|first=Isaac|publisher=Greenwood Press|year=1980|isbn=978-0-313-22583-3|location=Westport, Connecticut|pages=95}}</ref> * 1840: [[پولیو|پولیوومیلائٹس]] ( ''ہائن میڈین بیماری'' ) دے بارے وچ پہلی میڈیکل رپورٹ ، تے اس بیماری نو‏‏ں کلینیکل ہستی دے طور اُتے تسلیم کرنے والی پہلی ، جیکوب ہائن * 1852: جارج میسنر تے روڈولف ویگنر دے ذریعہ سپرش رسانی د‏‏ی پہلی تفصیل <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Meissner|first=G.|date=February 1852|title=Ueber das Vorhandensein bisher unbekannter eigenthümlicher Tastkörperchen (Corpuscula tactus) in den Gefühlswärzchen der mensclichen Haut und über die Endausbreitung sensitiver Nerven|url=}}</ref> * 1868: پال لینگرہنس دے ذریعہ لنجرہنس سیل د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Langerhans|first=P.|date=1868|title=Ueber die Nerven der menschlichen Haut|url=https://zenodo.org/record/2319860}}</ref> * 1869: پال لینگرہنس دے ذریعہ لنجرہنس دے جزیراں د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Sakula|first=A.|date=July 1988|title=Paul Langerhans (1847–1888): a centenary tribute|url=}}</ref> * 1875: فریڈرک سگمنڈ مرکل دے ذریعہ مرکل سیل د‏‏ی پہلی وضاحت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Merkel|first=F. S.|date=1875|title=Tastzellen und Tastkörperchen bei den Hausthieren und beim Menschen|url=https://zenodo.org/record/1607588}}</ref> * 1882: [[برلن]] وچ کارل لینجینبچ دے ذریعہ پہلا کامیاب کولیکسٹکٹومی <ref>{{حوالہ کتاب|title=Blumgart's surgery of the liver, biliary tract, and pancreas|last=Jarnagin|first=William R|last2=Belghiti|first2=J|last3=Blumgart|first3=LH|publisher=Elsevier Saunders|year=2012|isbn=978-1-4557-4606-4|edition=5th|pages=6}}</ref> * 1906: الیزیم الزھیر دے ذریعہ الزھائیمر [[الزائمر|کی بیماری]] د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Berchtold|first=N. C.|date=1998|title=Evolution in the conceptualization of dementia and Alzheimer's disease: Greco-Roman period to the 1960s|url=}}</ref> * 1909: کوربینی بروڈمین دے ذریعہ بروڈمین دے علاقےآں د‏‏ی پہلی وضاحت <ref>Brodmann K. Vergleichende Lokalisationslehre der Grosshirnrinde. Leipzig : Johann Ambrosius Bart, 1909</ref> * 1977: گونٹھر وان ہیگنز دے ذریعہ پلاسٹینیشن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://bodyworlds.com/plastination/developments/|title=The Developments of Plastination|last=|first=|date=|website=Body Worlds|language=en-US|accessdate=16 December 2019}}</ref> == جانور == [[فائل:Carl Hagenbeck.jpg|کھبے|thumb|100x100px| ہیگن بیک اپنے شیراں دے نال]] * 1907: Modern [[چڑیا گھر|zoo]] (''Tierpark Hagenbeck'') by Carl Hagenbeck in [[ہم برک|Hamburg]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Savages and Beasts: The Birth of the Modern Zoo (Animals, History, Culture)|last=Rothfels|first=Nigel|publisher=Johns Hopkins University Press|year=2008|isbn=978-0-8018-8975-2|location=|pages=}}</ref> * 1916: Guide dog; the world's first training school, established by Dr. Gerhard Stalling in Oldenburg<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.igdf.org.uk/about-us/facts-and-figures/history-of-guide-dogs/|title=International Guide Dog Federation – History|last=|first=|date=|website=www.igdf.org.uk|accessdate=8 November 2019|archivedate=14 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200414142501/https://www.igdf.org.uk/about-us/facts-and-figures/history-of-guide-dogs/}}</ref> [[فائل:Archaeopteryx lithographica (Berlin specimen).jpg|کھبے|thumb|135x135px| برلن ''Archeopteryx'' نمونہ ''(اے siemensii)'']] * 1825: ''Rhamphorhynchus'' طرف سموئیل سیمس وون Sömmerring <ref>{{حوالہ کتاب|title=Pterosaurs: Natural History, Evolution, Anatomy|last=Witton|first=Mark P.|publisher=Princeton University Press|year=2013|isbn=978-1-4008-4765-5|location=|pages=123}}</ref> * 1834: ''Plateosaurus'' نیڑے یوہان فریڈرک Engelhardt د‏‏ی طرف تو‏ں [[نورنبرگ|نیورمبرگ]] ، د‏‏ی طرف تو‏ں 1837 وچ بیان ہرمن وان میئر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=von Meyer|first=C. E. H.|title=Mitteilung an Prof. Bronn (Plateosaurus engelhardti)|pages=316}}</ref> * 1856: نئیےنڈرتل 1 نزدیک [[ڈسلڈورف|ڈیزلڈارف]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=King|first=W.|title=The Reputed Fossil Man of the Neanderthal|pages=88–97}}</ref> * 1856–1857: پہلی وضاحت [[نینڈرتھل|نئیےنڈرتل]] د‏‏ی طرف جوہان کارل Fuhlrott تے ہرمین Schaaffhausen <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Drell|first=J. R. R.|title=Neanderthals: a history of interpretation|pages=1–24}}</ref> * 1860: ''اسٹارٹ'' [[شٹوٹگارٹ|گارٹ دے]] نیڑے ''سکریٹ'' فریڈرک جکوب وون ''کف کے'' ذریعہ ''ٹیراٹوسورس'' ، 1861 وچ ہرمن وان میئر دے ذریعہ بیان ہويا <ref>{{حوالہ رسالہ|last=von Meyer|first=C. E. H.|title=Reptilien aus dem Stubensandstein des oberen Keupers|pages=253–346}}</ref> * 1861: ''سولہوفین کے'' نیڑے ہرمن وان میئر دے ذریعہ آثار قدیمہ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Meyer|first=Hermann von|title=Vogel-Federn und Palpipes priscus von Solenhofen}} ''"Aus dem lithographischen Schiefer der Brüche von ''Solenhofen'' in ''Bayern'' ist mir in den beiden Gegenplatten eine auf der Ablösungs- oder Spaltungs-Fläche des Gesteins liegende Versteinerung mitgetheilt worden, die mit grosser Deutlichkeit eine Feder erkennen lässt, welche von den Vogel-Federn nicht zu unterscheiden ist."'' (From the lithographic slates of the faults of Solenhofen in Bavaria, there has been reported to me a fossil lying on the stone's surface of detachment or cleavage, in both opposing slabs, which can be recognized with great clarity [to be] a feather, which is indistinguishable from a bird's feather.)</ref> * 1868–1879: [[ٹرائے]] د‏‏ی طرف ہینرچ شلائیمان <ref>{{حوالہ کتاب|title=Schliemann's Ausgrabungen in Troja, Tiryns, Mykenae, Orchomenos, Ithaka im Lichte der heutigen Wissenschaft|last=Schuchhardt|first=Carl|publisher=F. A. Brockhaus|year=1891|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * c 1900: گورڈیم از الفریڈ تے گوستااو کیرٹ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Gordion: Ergebnisse der Ausgrabung im Jahre 1900.|last=Körte|first=A.|last2=Körte|first2=G.|publisher=Verlag Georg Reimer|year=1904|isbn=|location=Berlin|pages=}}</ref> * 1906–1913: [[ہاتوسا|ہٹوسوہ]] از ہیوگو ونکلر <ref>{{حوالہ کتاب|title=Atlas of Vanishing Places: The lost worlds as they were and as they are today|last=Elborough|first=Travis|publisher=White Lion Publishing|year=2019|isbn=978-1-78131-895-9|location=|pages=19}}</ref> * 1908: ہیڈل [[ہائیڈل برک|برگ دے]] نیڑے ڈینیئل ہارٹمن تے اوٹو شوٹنسک کیذریعہ ''ہومو'' [[ہائیڈل برک|ہیڈیلبرجینس]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=Der Unterkiefer des Homo heidelbergensis aus den Sanden von Mauer bei Heidelberg. Ein Beitrag zur Paläontologie des Menschen|last=Schoetensack|first=Otto|publisher=Verlag Wilhelm Engelmann|year=1908|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * 1912: لوڈویگ بورچارڈ دے ذریعہ نیفیرٹیٹی ٹُٹ * 1915: تفصیل ''Spinosaurus'' ، وڈا معلوم theropod د‏‏ی طرف ارنسٹ Stromer <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 3. Das Original des Theropoden Spinosaurus aegyptiacus nov. gen., nov. spec|pages=1–32}}</ref> * 1925: ''Stomatosuchus'' ارنسٹ Stromer کر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 7. Stomatosuchus inermis Stromer, ein schwach bezahnter Krokodilier und 8. Ein Skelettrest des Pristiden Onchopristis numidus Haug sp|pages=1–22}}</ref> * 1931: تفصیل ''Carcharodontosaurus'' ارنسٹ Stromer کر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Wirbeltiere-Reste der Baharijestufe (unterestes Canoman). Ein Skelett-Rest von Carcharodontosaurus nov. gen|pages=1–23}}</ref> * 1932: ''ارنسٹروومر کے'' ذریعہ ایمزائسوسورس <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltierreste der Baharîje-Stufe (unterstes Cenoman). 11. Sauropoda|pages=1–21}}</ref> * 1934: ''بہاریاسورس بذریعہ'' ارنسٹ اسٹومر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman)." 13. Dinosauria|pages=1–79}}</ref> * 1991: [[اوٹزی|اٹزی بذریعہ]] ہیلمٹ تے ایریکا سائمن [[نورنبرگ|نیورمبرگ]] == آرٹس == [[فائل:Bauhaus-Signet.svg|کھبے|thumb|100x100px| بوہاؤس دا نشان]] * 15 ويں صدی: ہاؤس بوک ماسٹر د‏‏ی طرف تو‏ں ڈرائی پوائنٹ ، اک جنوبی جرمن آرٹسٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.widewalls.ch/drypoint-etching|title=Explaining the Drypoint Etching|last=|first=|date=|website=Widewalls|accessdate=8 November 2019|تاريخ-الأرشيف=6 July 2024|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20240706170718/https://www.widewalls.ch/drypoint-etching|url-status=dead}}</ref> * 1525: رے ٹریسنگ از [[البرشت ڈورر|البریچٹ ڈائر]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hofmann|first=Georg Rainer|date=May 1990|title=Who invented ray tracing?}}</ref> * 1642: Mezzotint طرف لڈوگ وون سیجن <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.historyofinformation.com/detail.php?id=1258|title=Ludwig van Siegen Invents Mezzotint|last=|first=|date=|website=www.historyofinformation.com|accessdate=31 October 2019}}</ref> * 1708: Meissen نے چینی مٹی دے برتن ، پہلا یورپی مشکل پیسٹ چینی مٹی دے برتن ، د‏‏ی طرف تو‏ں Ehrenfried والتھر وون Tschirnhaus وچ Meissen نے <ref>[https://arxiv.org/ftp/physics/papers/0601/0601111.pdf The Discovery of European Porcelain Technology] by C.M. Queiroz & S. Agathopoulos, 2005.</ref> * 1810: تھیوری دا رنگ [[گوئٹے|بذریعہ جوہان ولف گینگ گوئٹے]] <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/stream/goethestheoryco01goetgoog#page/n6/mode/2up|title=Goethe's Theory of Colours: Translated from the German; with Notes by Charles Lock Eastlake, R.A., F.R.S|publisher=John Murray|year=1840|location=London|access-date=18 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161212075843/https://archive.org/stream/goethestheoryco01goetgoog#page/n6/mode/2up|archive-date=12 December 2016|url-status=dead|via=Internet Archive}}</ref> * ابتدائی 1900s: جدیدیت پسند تحریک [[اظہاریت|اظہار رائے]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theartstory.org/movement/expressionism/|title=Expressionism Movement Overview|last=|first=|date=|website=The Art Story|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1919: باہاس طرف والٹر Gropius <ref>{{حوالہ کتاب|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|isbn=|location=|pages=319}}</ref> == فلکیات == [[فائل:Kepler-second-law.gif|thumb|100x100px| [[کیپلر قوانین برائے سیاروی حرکت|کیپلر دے دوسرے قانون دا بیان]] ]] [[فائل:Neptune Voyager2 color calibrated.png|کھبے|thumb|101x101px| [[نیپچون]] ]] * 1609–1619: کیہلر [[کیپلر قوانین برائے سیاروی حرکت|کے سیارےآں د‏‏ی حرکت دے قوانین]] [[کپلر|جوہانس کیپلر]] <ref name="Holton">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=czaGZzR0XOUC&pg=PA40|title=Physics, the Human Adventure: From Copernicus to Einstein and Beyond|last=Holton, Gerald James|last2=Brush, Stephen G.|date=2001|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-2908-0|edition=3rd paperback|location=Piscataway, NJ|pages=40–41|access-date=December 27, 2009}}</ref> * 1781: دا انکشاف [[یورینس]] ، اس دے وڈے چاند دے دو (کے نال وچ Titania تے اوبیرون )، جرمن نژاد طرف ولیم ہرشل <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.astroleague.org/al/obsclubs/herschel/fwhershs.html|title=Herschel Program – Friedrich Wilhelm Herschel|last=|first=|date=|website=www.astroleague.org|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1846: جوہن گالے دے ذریعہ [[نیپچون]] د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ ویب|url=http://solarviews.com/eng/neptune.htm|title=Neptune|last=Hamilton|first=Calvin J.|date=4 August 2001|website=Views of the Solar System|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1902: ڈسکوری دا کرہ طرف رچرڈ Assmann <ref>{{حوالہ کتاب|title=Der Wettermann – Leben und Werk Richard Aßmanns|last=Steinhagen|first=Hans|publisher=Findling|year=2005|isbn=978-3-933603-33-3|location=Neuenhagen|pages=}}</ref> * 1909: تھیوڈور ولف دے ذریعہ [[کوسمک ریز|کائنات‏‏ی کرن]] د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hörandel|first=J. R.|date=4 December 2012|title=Early Cosmic-Ray Work Published in German|url=}}</ref> * 1916: کارل شوارزچائلڈ دے ذریعہ [[شوارزچائلڈ میٹرک|شوارزچلڈ میٹرک]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Schwarzschild|first=K.|date=1916|title=Über das Gravitationsfeld eines Massenpunktes nach der Einsteinschen Theorie|url=}}</ref> تے شوارزچلڈ رداس <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Schwarzschild|first=K.|date=1916|title=Über das Gravitationsfeld einer Kugel aus inkompressibler Flussigkeit nach der Einsteinschen Theorie|url=}}</ref> == حیاتیات ، جینیاتیات تے میموری == [[فائل:Three cell growth types.svg|thumb|101x101px| [[خلیائی تقسیم|سیل ڈویژن دی]] تن قسماں ]] [[فائل:Citric acid cycle with aconitate 2.svg|کھبے|thumb|100x100px| سائٹرک ایسڈ سائیکل دا جائزہ]] * 1759: میسونفروس د‏‏ی تفصیل از کیسپار فریڈرک وولف <ref>{{حوالہ کتاب|title=Clinical Gynecologic Endocrinology and Infertility|last=Fritz|first=Marc A.|last2=Speroff|first2=Leon|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2005|isbn=978-0-7817-4795-0|location=|pages=325}}</ref> * تو‏ں 1790s: Recapitulation نظریہ طرف یوہان فریڈرک Meckel تے کارل فریڈرک Kielmeyer <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Mayr|first=Ernst|title=Recapitulation Reinterpreted: The Somatic Program|pages=223–232}}</ref> * 1790s د‏‏ی دہائی دے آخر / 1800s دے اوائل وچ : اسيں Alexander بوڈسٹین سائنس از الیگزینڈر وان ہمبولٹ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Böhme|first=H.|title=Ästhetische Wissenschaft|pages=37–41}}</ref> * 1834: سکندر وان ہمبلڈٹ د‏‏ی ابتدائی دریافت دے بعد ، فرانز میئن دے ہمبولڈ پینگوئن <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.macroevolution.net/humboldt-penguin.html|title=Humboldt Penguin – Online Biology Dictionary|last=McCarthy|first=Eugene M.|date=|website=www.macroevolution.net|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1835: [[خلیائی تقسیم|سیل ڈویژن]] از از ہیوگو وان محل <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Cell|last=Rogers|first=Kara|publisher=Britannica Educational Pub|year=2011|isbn=978-1-61530-314-4|location=|pages=172}}</ref> * 1835: ہیوگو وان محل دے ذریعہ [[انقسام|مائٹوسس]] د‏‏ی دریافت تے وضاحت <ref>{{حوالہ کتاب|title=Ueber die Vermehrung der Pflanzenzellen durch Theilung|last=von Mohl|first=Hugo|publisher=Fues|year=1835|isbn=|location=Tübingen|pages=}}</ref> * 1839: [[خلوی نظریہ|سیل نظریہ]] طرف تھیوڈور Schwann دے تے متیاہ جیکب Schleiden (سے شراکت دے نال روڈولف Virchow ) <ref>{{حوالہ کتاب|title=Introduction To Cytology|last=Sharp|first=L. W.|publisher=McGraw Hill Book Company Inc.|year=1921|isbn=|location=New York|pages=}}</ref> * 1840: فریڈرک لڈوگ ہینفیلڈ دے ذریعہ [[ہیموگلوبن]] د‏‏ی دریافت <ref>Hünefeld F.L. (1840). "Die Chemismus in der thierischen Organization". Leipzig.</ref> * 1845: کارل ریکنباچ دے ذریعہ اوڈک فورس <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Shadow of Enlightenment: Optical and Political Transparency in France, 1789–1848|last=Levitt|first=Theresa|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=978-0-19-954470-7|location=|pages=113}}</ref> * 1851: پودےآں د‏‏ی زندگی وچ عام اصول دے طور اُتے نسلاں دے ردوبدل د‏‏ی دریافت ولہیلم ہوفمیسٹر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Svedelius|first=N.|title=Alternation of Generations in Relation to Reduction Division|pages=362–384}}</ref> * 1876: ڈسکوری تے د‏‏ی تفصیل [[انتصاف]] طرف آسکر Hertwig <ref>{{حوالہ کتاب|title=Genetics and Randomness|last=Ruvinsky|first=Anatoly|publisher=CRC Press|year=2009|isbn=978-1-4200-7887-9|location=|pages=93}}</ref> * 1880 د‏‏ی دہائی: [[رابرٹ کوچ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/robertkoch|title=Robert Koch (1843–1910)|website=broughttolife.sciencemuseum.org.uk|language=en|accessdate=2018-01-18|تاريخ-الأرشيف=2018-01-12|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180112040521/http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/robertkoch|url-status=dead}}</ref> ذریعہ [[جرثومیات|بیکٹیریا]] * 19th صدی دے آخر: دے "nuclein" غیر پروٹین جزو وکھ تھلگ، د‏‏ی کیمیائی ساخت دا تعین کرنے nucleic ایسڈ ، تے بعد وچ اس دے پنج بنیادی تھلگ nucleobases طرف [[البرچٹ کوسل|Albrecht دے Kossel]] * 1885: وکر بھُل تے سیکھنے وکر طرف ہرمن Ebbinghaus <ref>{{حوالہ کتاب|title=Über das Gedächtnis|last=Ebbinghaus|first=Hermann|publisher=Duncker & Humblot|year=1885|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * 1888: تھیوڈور بووری دے ذریعہ سینٹروسوم د‏‏ی تفصیل تے ناں دینا <ref>{{حوالہ کتاب|title=Zellen-Studien II: Die Befruchtung und Teilung des Eies von Ascaris megalocephala|last=Boveri|first=Theodor|publisher=Gustav Fischer Verlag|year=1888|isbn=|location=Jena|pages=}}</ref> * 1890: رچرڈ الٹیمن دے ذریعہ [[مائٹوکونڈریا|مائٹوکونڈرائن]] د‏‏ی تفصیل <ref>{{حوالہ کتاب|title=Die Elementarorganismen und ihre Beziehungen zu den Zellen|last=Altmann|first=Richard|publisher=Veit|year=1890|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * 1892: اگست ویز مین تک ویس مین رکاوٹ تے جراثیم پلازم <ref>{{حوالہ کتاب|title=Das Keimplasma: eine Theorie der Vererbung|last=Weismann|first=August|publisher=Fischer|year=1892|isbn=|location=Jena|pages=}}</ref> * 1908: ہارڈی – وینبرگ اصول ولہیم وینبرگ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stern|first=Curt|title=Wilhelm Weinberg|pages=1–5}}</ref> * 1928: سیلمر آسچیم تے برنارڈ زونڈک دے ذریعہ حمل دا پہلا معتبر امتحان <ref>{{حوالہ کتاب|title=Iconographia Gyniatrica|last=Speert|first=Harold|publisher=F. A. Davis|year=1973|isbn=978-0-8036-8070-8|location=Philadelphia}}</ref> * 1928: مصنوعی [[کلوننگ]] د‏‏ی طرف حیاتیات دے [[ہنس سپیمین|ہنس Spemann]] تے Hilde د‏‏ی Mangold <ref>{{حوالہ رسالہ|last=De Robertis|first=EM|title=Spemann's organizer and self-regulation in amphibian embryos|pages=296–302}}</ref> * 1932: کرٹ ہینسیلیٹ تے [[ہنس ایڈلف کرب|ہنس ایڈولف کریب دے]] ذریعہ یوریا سائیکل <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Bailey|first=L. E.|last2=Ong|first2=S. D.|title=Krebs–Henseleit solution as a physiological buffer in perfused and superfused preparations|pages=171–175}}</ref> * 1937: ہنس ایڈولف کربس دے ذریعہ سائٹرک ایسڈ سائیکل <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Krebs|first=H. A.|last2=Johnson|first2=W. A.|title=Metabolism of ketonic acids in animal tissues|pages=645–660}}</ref> * 1974: پہلا جینیات‏ی طور اُتے تبدیل شدہ جانور (ماؤس) از روڈولف جینیش <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Jaenisch|first=R.|last2=Mintz|first2=B.|title=Simian Virus 40 DNA Sequences in DNA of Healthy Adult Mice Derived from Preimplantation Blastocysts Injected with Viral DNA|pages=1250–1254}}</ref> == کیمسٹری == [[فائل:276 Beta vulgaris L.jpg|thumb|156x156px| [[چقندر شکر|شوگر چوقبصور دا مثال]] ۔ اچارڈ د‏‏ی کھوجات چینی د‏‏ی جدید صنعت دا آغاز سی۔ ]] [[فائل:Hamburg Museum 2010-1207-217.jpg|کھبے|thumb|198x198px| ڈبرینر دا لیمپ ، اکثر او lل لائٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعریف کيتا جاندا سی]] [[فائل:Fritz Haber.png|کھبے|thumb|141x141px| کھاد پیدا کرنے وچ [[ہیبر دا طریقہ|ہیبر دا عمل]] بنیادی اے ]] [[فائل:Szalka petriego.jpg|کھبے|thumb|100x100px| گلاس پیٹری ڈش دا تھلے ادھا حصہ]] [[فائل:GSI, Darmstadt, Juli 2015 (4).JPG|کھبے|thumb|100x100px| جی ایس آئی د‏‏ی خطی [[ذرا‏‏تی مسرع|ذرہ سرعت]] ''UNILAC،'' جتھ‏ے [[ہاسیئم|hassium]] دریافت کيتا گیا سی ]] * 1625: Glauber's salt by German-born Johann Rudolf Glauber<ref>{{حوالہ کتاب|title=Water which does not wet hands: The Alchemy of Michael Sendivogius|last=Szydlo|first=Zbigniew|publisher=Polish Academy of Sciences|year=1994|isbn=978-8386062454|location=London–Warsaw|pages=}}</ref> * 1669: Discovery of [[فاسفورس|phosphorus]] by Hennig Brand in [[ہم برک|Hamburg]]<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/phosphorus00beat/page/7|title=Phosphorus|last=Beatty|first=Richard|publisher=Marshall Cavendish|year=2000|isbn=0-7614-0946-7|location=|pages=[https://archive.org/details/phosphorus00beat/page/7 7]}}</ref> * 1706: Prussian blue by Heinrich Diesbach in [[برلن|Berlin]]<ref name="Bartoll">{{حوالہ رسالہ|last=Jens Bartoll|title=The early use of prussian blue in paintings}}</ref> * 1724: Temperature scale [[فارنہائٹ|Fahrenheit]] by Daniel Gabriel Fahrenheit<ref>{{حوالہ کتاب|title=Modern Engineering Thermodynamics|last=Balmer|first=Robert T.|publisher=Academic Press|year=2010|isbn=978-0-12-374996-3|location=|pages=9}}</ref> * 1746: Basic theory of isolating [[جست|zinc]] by Andreas Marggraf<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Discovery of the Elements|last=Weeks|first=Mary Elvira|publisher=Journal of Chemical Education|year=1933|isbn=978-0-7661-3872-8|location=Easton, Pennsylvania|pages=21}}</ref> * c. 1770 – c. 1785: Identification of [[مولیبڈینم|molybdenum]], [[ٹنگسٹن|tungsten]], [[بیریئم|barium]] and [[کلورین|chlorine]] by Carl Wilhelm Scheele<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/molybdenum0000lepo/page/11|title=Molybdenum|last=Lepora|first=Nathan|publisher=Marshall Cavendish|year=2007|isbn=978-0-7614-2201-3|location=|pages=[https://archive.org/details/molybdenum0000lepo/page/11 11]}}</ref> * 1773 or earlier: discovery of [[آکسیجن|oxygen]] (although Joseph Priestley published his findings first) by Carl Wilhelm Scheele<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.rsc.org/periodic-table/element/8/oxygen|title=Oxygen|last=|first=|date=|website=www.rsc.org|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1789: Discovery of the elements [[یورینیئم|uranium]]<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl/page/476|title=Nature's Building Blocks: An A to Z Guide to the Elements|last=Emsley|first=John|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-19-850340-8|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl/page/476 476–482]}}</ref> and zirconium<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/historyuseofoure00kreb/page/98|title=The History and Use of our Earth's Chemical Elements|last=Krebs|first=Robert E.|publisher=Greenwood Press|year=1998|isbn=978-0-313-30123-0|location=Westport, Connecticut|pages=[https://archive.org/details/historyuseofoure00kreb/page/98 98–100]}}</ref> by Martin Heinrich Klaproth * 1799: Production of sugar from [[چقندر شکر|sugar beets]], the beginning of the modern [[شکّر|sugar]] industry,<ref>{{حوالہ کتاب|title=Kent and Riegel's Handbook of Industrial Chemistry and Biotechnology|last=Kent|first=James A.|publisher=Springer|year=2007|isbn=978-0-387-27842-1|location=|pages=1658}}</ref> by Franz Karl Achard, after foundations were laid by Andreas Marggraf<ref>{{حوالہ ویب|url=http://scihi.org/franz-achard-sugar-beet/|title=Franz Achard and the Sugar Beet Revolution|last=Sack|first=Harald|date=28 April 2016|website=SciHi Blog|language=en-US|accessdate=12 November 2019|تاريخ-الأرشيف=20 October 2020|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201020120905/http://scihi.org/franz-achard-sugar-beet/|url-status=dead}}</ref> * 19th century: Eupione by Carl Reichenbach<ref>{{حوالہ کتاب|title=Dunglison's American medical library|last=Dunglison|first=Robley|publisher=A. Waldie|year=1838|isbn=|location=|pages=192}}</ref> * 1817: Discovery of [[کیڈمیئم|cadmium]] by Karl Samuel Leberecht Hermann and Friedrich Stromeyer<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hermann|first=C. S.|title=Noch ein schreiben über das neue Metall|pages=113–116}}</ref> * 1820s: Oechsle scale by Ferdinand Oechsle<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.geschichte-des-weines.de/index.php?option=com_content&view=article&id=425:oechsle-christian-ferdinand-1774-1852&catid=45:persoenlichkeiten-a-z&Itemid=83|title=Oechsle, Christian Ferdinand (1774–1852) (in German)|last=|first=|date=|website=Gesellschaft für Geschichte des Weines e.V.|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1823: Döbereiner's lamp, often hailed as the first lighter,<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hoffmann|first=Roald|title=Döbereiner's Feuerzeug|pages=}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.historyofmatches.com/lighter-history/dobereiners-lamp/|title=Döbereiner's Lamp – History of the First Lighter|last=|first=|date=|website=www.historyofmatches.com|accessdate=4 December 2019}}</ref> by Johann Wolfgang Döbereiner * 1828: Discovery of creosote by Carl Reichenbach<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Schorlemmer|first=C.|title=The history of creosote, cedriret, and pittacal|pages=152–157}}</ref> * 1828, 1893: Isolation (1828) of [[نکوٹین|nicotine]] by Wilhelm Heinrich Posselt and Karl Ludwig Reimann.<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Henningfield|first=J. E.|title=Nicotine psychopharmacology research contributions to United States and global tobacco regulation: a look back and a look forward|pages=286–291}}</ref> The structure (1893) of nicotine was later discovered by Adolf Pinner and Richard Wolffenstein<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Pinner|first=A.|title=Ueber Nicotin. Die Constitution des Alkaloïds|pages=292–305}}</ref> * 1828: Synthesis of urea by Friedrich Wöhler (''Wöhler synthesis'')<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Wöhler|first=F.|title=Ueber künstliche Bildung des Harnstoffs|pages=253–256}}</ref> * 1830: Creation of [[نالفین|paraffin wax]] by Carl Reichenbach * 1832: Discovery of pittacal by Carl Reichenbach<ref>{{حوالہ کتاب|title=Elements of Chemistry: Including the Applications of the Science in the Arts|last=Graham|first=Thomas|publisher=Palala Press|year=2015|isbn=978-1-341-23798-0|location=|pages=}}</ref> * 1834: Melamine by Justus von Liebig<ref>{{حوالہ کتاب|title=Handbook on Textile Auxiliaries, Dyes and Dye Intermediates Technology|last=|first=|publisher=National Institute of Industrial Research|year=2009|isbn=978-8178331225|location=|pages=82}}</ref> * 1834: Discovery of [[فینول|phenol]] by Friedlieb Ferdinand Runge * 1836 (or 1837): Discovery of diatomaceous earth (''Kieselgur'' in German) by Peter Kasten on the northern slopes of the Haußelberg hill, in the Lüneburg Heath in North Germany<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.humboldt-foundation.de/kosmos/kultur/2001_002.htm|title=Deutschland – Wiege des Nobelpreis: Tourismus-Industrie und Forschung auf den Spuren Alfred Nobels|publisher=[[Alexander von Humboldt Foundation]]|date=December 17, 2001|accessdate=October 12, 2018|last=Klebs|first=Florian|language=German|archiveurl=https://web.archive.org/web/20021117030549/http://www.humboldt-foundation.de/kosmos/kultur/2001_002.htm|archivedate=November 17, 2002}}</ref> * 1838: [[ایندھنی خلیہ|Fuel cell]] by Christian Friedrich Schönbein<ref>{{حوالہ کتاب|title=Renewable Energy: Sustainable Energy Concepts for the Energy Change|last=Bührke|first=Thomas|last2=Wengenmayr|first2=Roland|publisher=John Wiley & Sons|year=2013|isbn=978-3-527-67136-6|location=|pages=}}</ref> * 1839: Discovery of [[اوزون|ozone]] by Christian Friedrich Schönbein<ref name="ozo">{{حوالہ رسالہ|last=Rubin|first=Mordecai B.|year=2001|title=The History of Ozone: The Schönbein Period, 1839–1868|pages=40–56}}</ref> * 1839, 1930: Discovery of polystyrene by Eduard Simon, was made a commercial product by IG Farben in 1930<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/invention-of-polystyrene-and-styrofoam-1992332|title=The Long History of Polystyrene and Styrofoam|last=Bellis|first=Mary|date=24 January 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=6 January 2020}}</ref> * c. 1840: Nitrogen-based fertiliser by Justus von Liebig,<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Industrial Revolution: History, Documents, and Key Questions|last=Horn|first=Jeff|publisher=ABC-CLIO|year=2016|isbn=978-1-61069-884-9|location=|pages=64}}</ref> important innovations were later made by [[فرٹز ہیبر|Fritz Haber]] and [[کارل بوش|Carl Bosch]] (''[[ہیبر دا طریقہ|Haber process]]'') in the 1900s * 1846: Discovery of guncotton by Christian Friedrich Schönbein<ref>Bown, Stephen R. (2005). [https://books.google.com/books?id=UrIKeYwjM5wC&pg=PT147 A Most Damnable Invention: Dynamite, Nitrates, and the Making of the Modern World]. Macmillan. {{آئی ایس بی این|9781466817050}}.</ref> * 1850s: Siemens-Martin process by Carl Wilhelm Siemens<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Siemens|first=C. W.|title=On a regenerative gas furnace, as applied to glasshouses, puddling, heating, etc|pages=21–26}}</ref> * c. 1855: Bunsen burner by [[رابرٹ بنسن|Robert Bunsen]] and Peter Desaga<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Jensen|first=W. B.|title=The Origin of the Bunsen Burner|pages=518}}</ref> * 1855: [[لونی تخطیط|Chromatography]] by Friedlieb Ferdinand Runge<ref>{{حوالہ کتاب|title=Der Bildungstrieb der Stoffe, veranschaulicht in selbstständig gewachsenen Bilder|last=Runge|first=F. F.|publisher=self-published|year=1855|isbn=|location=Oranienburg, Germany|pages=}}</ref> * 1857: Siemens cycle by Carl Wilhelm Siemens<ref name=":6">{{حوالہ ویب|url=http://kryolab.fysik.lu.se/dokument/e_techn.html|title=Technical Information|last=|first=|date=|website=Kryolab|accessdate=17 December 2019|archivedate=30 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161030213642/http://kryolab.fysik.lu.se/dokument/e_techn.html}}</ref> * 1859: Pinacol coupling reaction by Wilhelm Rudolph Fittig<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Fittig|first=R.|title=Ueber einige Metamorphosen des Acetons der Essigsäure|pages=23–45}}</ref> * 1860–61: Discovery of [[سیزیئم|caesium]] and rubidium by [[رابرٹ بنسن|Robert Bunsen]] and Gustav Kirchhoff<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Kirchhoff|first=G.|title=Chemische Analyse durch Spectralbeobachtungen|pages=337–381}}</ref> * 1860: Erlenmeyer flask by Emil Erlenmeyer<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Erlenmeyer|first=E.|title=Zur chemischen und pharmazeutischen Technik|pages=21–22}}</ref> * 1863–64: Discovery of indium by Ferdinand Reich and Hieronymous Theodor Richter<ref name="Venetskii">{{حوالہ رسالہ|last=Venetskii|first=S.|year=1971|title=Indium|pages=148–150}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|last=Reich, F.|year=1864|title=Ueber das Indium|pages=480–485}}</ref><ref name="SchSch">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=k7x_2_KnupMC&pg=PA1|title=Indium: Geology, Mineralogy, and Economics|last=Schwarz-Schampera|first=Ulrich|last2=Herzig, Peter M.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-43135-0}}</ref> * 1863: First synthesis of [[Trinitrotoluene]] (TNT) by Julius Wilbrand<ref>{{حوالہ رسالہ|year=1863|title=Notiz über Trinitrotoluol|pages=178–179|last=Wilbrand, J.}}</ref> * 1864: First synthesis of barbiturate by [[ایڈولف وان بایر|Adolf von Baeyer]], first marketed by Bayer under the name "<nowiki><i id="mwAw4">Veronal</i></nowiki>" in 1903<ref name="rzepa">{{حوالہ ویب|url=http://www.ch.ic.ac.uk/rzepa/mim/drugs/html/barbiturate_text.htm|title=Barbiturates|last=|first=|date=|website=|accessdate=31 October 2007}}</ref> * 1865: Synthetic [[نیل (رنگ)|indigo dye]] by Adolf von Baeyer, first marketed by BASF in 1897<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.basf.com/global/en/who-we-are/history/joint_success/formula_for_success.html|title=Cooperative Research – Formula for Success|website=BASF|language=en-US|accessdate=31 January 2020}}</ref> * c. 1870: Brix unit by Adolf Brix<ref>{{حوالہ کتاب|title=How Baking Works: Exploring the Fundamentals of Baking Science|last=Figoni|first=Paula I.|publisher=John Wiley & Sons|year=2010|isbn=978-0-470-39267-6|location=|pages=174}}</ref> * 1872: Synthesis of polyvinyl chloride (PVC) by Eugen Baumann<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Baumann|first=E.|title=Ueber einige Vinylverbindungen|pages=308–322}}</ref> * 1877: Poly(methyl methacrylate) by Wilhelm Rudolph Fittig, was made a commercial product (''Plexiglas'') by Otto Röhm in 1933<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.world-of-plexiglas.com/en/the-history-of-plexiglas-this-is-how-it-came-about/|title=This is how PLEXIGLAS® came to be|last=|first=|date=|website=World of Plexiglas|language=en-US|accessdate=9 November 2019|archivedate=17 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190517082736/https://www.world-of-plexiglas.com/en/the-history-of-plexiglas-this-is-how-it-came-about/}}</ref> * 1882: Tollens' reagent by Bernhard Tollens<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Tollens|first=B.|title=Ueber ammon-alkalische Silberlösung als Reagens auf Aldehyd|pages=1635–1639}}</ref> * 1883: Claus process by Carl Friedrich Claus<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Steudel|first=R.|title=Carl Friedrich Claus (1827–1900) – inventor of the Claus Process for sulfur production from hydrogen sulfide|pages=}}</ref> * 1884: Paal–Knorr synthesis by Carl Paal and Ludwig Knorr<ref>{{حوالہ کتاب|title=Advances in Heterocyclic Chemistry|last=Katritzky|first=Alan R.|publisher=Academic Press|year=2013|isbn=978-0-12-420209-2|location=|pages=95}}</ref> * 1885–1886: Discovery of [[جرمانیئم|germanium]] by Clemens Winkler<ref name="isolation">{{حوالہ رسالہ|pages=210–211|title=Germanium, Ge, a New Nonmetal Element|first=Clemens|last=Winkler|year=1887}}</ref> * 1887: Petri dish by Julius Richard Petri * 1888: Büchner flask and Büchner funnel by Ernst Büchner<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Jensen|first=William B.|title=The Origins of the Hirsch and Büchner Vacuum Filtration Funnels|pages=1283}}</ref> * 1895: Hampson–Linde cycle by Carl von Linde * 1897: Galalith by Wilhelm Krische<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ganoksin.com/article/galalith-jewelry-milk-stone/|title=Galalith – Jewelry Milk Stone|last=Trimborn|first=Christel|date=|website=Ganoksin|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1898: Polycarbonate by Alfred Einhorn, was made an commercial product by Hermann Schnell at Bayer in 1953 in Uerdingen<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.plasticshof.org/members/hermann-schnell/|title=Hermann Schnell|last=|first=|date=|website=Plastics Hall of Fame|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1898: Synthesis of polyethylene, the most common [[پلاسٹک|plastic]], by Hans von Pechmann<ref>{{حوالہ رسالہ|last=von Pechmann|first=H.|title=Ueber Diazomethan und Nitrosoacylamine|pages=2640–2646}}</ref> * 1898: First synthesis of purine by [[ہرمن امیل فشر|Emil Fischer]]. He had also coined the word in 1884.<ref>{{حوالہ ویب|title=The Nobel Prize in Chemistry 1902|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1902/fischer/biographical/|accessdate=26 August 2020|website=The Nobel Prize}}</ref> * Early 20th century: Schlenk flask by Wilhelm Schlenk<ref>[http://www.rsc.org/chemistryworld/Issues/2008/January/ClassicKitSchlenkApparatus.asp Royal Society of Chemistry :Classic Kit: Schlenk apparatus]</ref> * 1900s: [[ہیبر دا طریقہ|Haber process]] by [[کارل بوش|Carl Bosch]] and [[فرٹز ہیبر|Fritz Haber]] * 1902: [[اوسوالڈ دا طریقہ|Ostwald process]] by [[ولہلم اوسٹوالڈ|Wilhelm Ostwald]]<ref>[https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/032364247/publication/GB190208300A?q=pn%3DGB190208300 GB 190208300] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217142130/https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/032364247/publication/GB190208300A%3Fq%3Dpn%253DGB190208300 |date=2019-12-17 }}, [[ولہلم اوسٹوالڈ]], "Improvements in and relating to the Manufacture of Nitric Acid and Oxides of Nitrogen", published December 18, 1902, issued February 26, 1903</ref> * 1903: First commercially successful decaffeination process by Ludwig Roselius (later of ''Café HAG''), after foundations were laid by Friedlieb Ferdinand Runge in 1820<ref>{{حوالہ ویب|url=http://coffeeconfidential.org/health/decaffeination/|title=Decaffeination 101: Four Ways to Decaffeinate Coffee|last=|first=|date=|website=Coffee Confidential|accessdate=12 November 2019}}</ref> * 1907: Thiele tube by Johannes Thiele<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Thiele|first=J.|title=Ein neuer Apparat zur Schmelzpunktsbestimmung|pages=996–997}}</ref> * 1913: Coal liquefaction (''Bergius process'') by [[فریڈرخ برجیاس|Friedrich Bergius]]<ref>{{حوالہ ویب|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1931/bergius-lecture.pdf|title=Chemical reactions under high pressure|last=Bergius|first=Friedrich|date=May 21, 1932|publisher=Nobel Foundation|accessdate=2012-02-29}}</ref><ref name="PDN">D. Valentin: Kohleverflüssigung – Chancen und Grenzen, Praxis der Naturwissenschaften, 1/58 (2009), S. 17–19.</ref> * 1913: Identification of [[پروٹیکٹینیم|protactinium]] by Oswald Helmuth Göhring<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/taleofseveneleme0000scer/page/67|title=A tale of seven elements|last=Scerri|first=Eric|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0-19-539131-2|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/taleofseveneleme0000scer/page/67 67–74]}}</ref> * 1925: Discovery of [[رہینیئم|rhenium]] by Otto Berg, Ida Noddack and Walter Noddack<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Noddack|first=W.|title=Die Ekamangane|pages=567–574}}</ref> * 1928: Diels–Alder reaction by [[کرٹ الڈر|Kurt Alder]] and [[اوٹوڈیلس|Otto Diels]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1950/summary/|title=The Nobel Prize in Chemistry 1950|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1929: Discovery of [[اڈینو سائن ٹرائی فاسفیٹ|adenosine triphosphate]] (ATP) by Karl Lohmann<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Lohmann|first=K.|title=Über die Pyrophosphatfraktion im Muskel|pages=624–625}}</ref> * 1929: Creation of styrene-butadiene (synthetic rubber) by Walter Bock<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.mcpolymers.com/library/the-difference-between-styrene-butadiene-rubber-and-styrene-butadiene-latex|title=The Difference between Styrene-Butadiene Rubber and Styrene-Butadiene Latex|last=|first=|date=15 December 2016|website=Mallard Creek Polymers|language=en-us|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1935: Karl Fischer titration by Karl Fischer<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Fischer|first=K.|title=Neues Verfahren zur maßanalytischen Bestimmung des Wassergehaltes von Flüssigkeiten und festen Körpern|pages=394–396}}</ref> * 1937: Creation of [[پولی یوریتھین|polyurethane]] by Otto Bayer at IG Farben in [[لیورکوزن|Leverkusen]]<ref>[https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/007195048/publication/DE728981C?q=pn%3DDE728981 DE 728981] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217142130/https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/007195048/publication/DE728981C%3Fq%3Dpn%253DDE728981 |date=2019-12-17 }}, [[IG Farben]], published 1937</ref> * 1953: Ziegler–Natta catalyst by [[کارل زیگلر|Karl Ziegler]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1963/ziegler/biographical/|title=The Nobel Prize in Chemistry 1963|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1954: Wittig reaction by [[جارج وگ|Georg Wittig]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hoffmann|first=R. W.|title=Wittig and His Accomplishments: Still Relevant Beyond His 100th Birthday|pages=1411–1416}}</ref> * 1981–1996: Discovery and creation of [[بورئیم|bohrium]] by Peter Armbruster and Gottfried Münzenberg at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research in Darmstadt<ref name="93TWG">{{حوالہ رسالہ|title=Discovery of the transfermium elements. Part II: Introduction to discovery profiles. Part III: Discovery profiles of the transfermium elements|year=1993|last=Barber, R. C.|pages=1757}}</ref> * 1982: Discovery and creation of [[میٹ نیریم|meitnerium]] at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research<ref name="82Mu01">{{حوالہ رسالہ|title=Observation of one correlated α-decay in the reaction ⁵⁸Fe on ²⁰⁹Bi→²⁶⁷109|year=1982|last=Münzenberg, G.|pages=89}}</ref> * 1984: Discovery and creation of [[ہاسیئم|hassium]] at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research * 1994: Discovery and creation of [[ڈارمسٹادیئم|darmstadtium]] at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research<ref name="95Ho01">{{حوالہ رسالہ|title=On the discovery of the elements 110-112 (IUPAC Technical Report)|year=2001|last=Karol, P. J.}}</ref> * 1994: Discovery and creation of [[روٹجینیم|roentgenium]] at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research<ref name="95Ho01bis">{{حوالہ رسالہ|title=The new element 111|year=1995|last=Hofmann, S.|pages=281}}</ref> * 1996: Discovery and creation of copernicium at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hofmann|first=S.|title=The new element 112|pages=229–230}}</ref> == کپڑ‏ے ، کاسمیٹکس تے فیشن == [[فائل:Jeans.jpg|کھبے|thumb|149x149px| [[جینز|جینز دا]] اک جوڑا ]] * 13ويں صدی: کپڑ‏ے بند کرنے یا بند کرنے دے لئی بٹن ہولز دے نال فنکشنل بٹن <ref>Lynn White: "The Act of Invention: Causes, Contexts, Continuities and Consequences", ''Technology and Culture'', Vol. 3, No. 4 (Autumn, 1962), pp. 486–500 (497f. & 500)</ref> * 18 ويں صدی یا اس تو‏ں پہلے: ڈرنڈل ، لیڈرہوسن تے ٹریچٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://people.howstuffworks.com/culture-traditions/national-traditions/german-tradition.htm|title=How German Traditions Work|last=|first=|date=25 July 2011|website=HowStuffWorks|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1709: یوحنا ماریا فارینا (جیوانی ماریا فارینا) از [[کولون (علاقہ)|کولون وچ ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.dw.com/en/original-eau-de-cologne-celebrates-300-years/a-4475632|title=Original eau de Cologne celebrates 300 years|last=Möderler|first=Catrin|date=13 July 2009|website=Deutsche Welle|language=en-GB|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1871–1873: جرمن نژاد لیوی اسٹراس دے ذریعہ [[جینز]] (روسی نژاد امریکی جیکب ڈیوس دے نال مل ک‏ے) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.pbs.org/wgbh/theymadeamerica/whomade/strauss_hi.html|title=Who Made America? {{!}} Innovators {{!}} Levi Strauss|website=www.pbs.org|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 1905: مستقل لہر جو لوکاں دے استعمال دے لئی موزاں سی ، جرمنی وچ پیدا ہونے والے کارل نیسلر دے ذریعہ <ref>[https://books.google.nl/books?as_pt=MAGAZINES&id=50sEAAAAMBAJ&q=nestler&redir_esc=y#v=onepage&q=nestler&f=false A Revolutionist Dies]. ''LIFE Magazine''. Vol. 30 no. 6. Time Inc. Feb 5, 1951. p. 37. [[بین الاقوامی معیاری سلسلہ نمبر|ISSN]] [https://www.worldcat.org/title/life/oclc/67128145 0024-3019].</ref> * 1911: نیویا ، پہلی جدید کریم ، <ref>{{حوالہ کتاب|title=Cosmetic Creams: Development, Manufacture and Marketing of Effective Skin Care Products|last=Rähse|first=Wilfried|publisher=John Wiley & Sons|year=2019|isbn=978-3-527-81243-1|pages=55–56}}</ref> بذریعہ بیئرڈورف ای جی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.beiersdorf.com/about-us/our-history/milestones?rt=637122030563609994|title=Milestones|last=|first=|date=|website=Beiersdorf|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1960 د‏‏ی دہائی: کرسٹین شورامیک دے ذریعہ بی بی کریم <ref>{{حوالہ ویب|url=https://tmagazine.blogs.nytimes.com/2012/03/29/vain-glorious-bb-creams-are-here/|title=Vain Glorious {{!}} BB Creams Are Here!|last=Chang|first=Katie|date=29 March 2012|website=T Magazine|language=en-US|accessdate=8 November 2019}}</ref> == کمپیوٹنگ == [[فائل:Gottfried Wilhelm Leibniz, Bernhard Christoph Francke.jpg|کھبے|thumb|123x123px| [[گوٹفریڈ ویلہم لائبہور|گوٹ فریڈ لیبہور]] نے جدید [[ثنائی عددی نظام|بائنری ہندساں دا نظام بنایا]] ]] [[فائل:Konrad Zuse (1992).jpg|کھبے|thumb|133x133px| کونراڈ زیوس نو‏‏ں (جدید) [[کمپیوٹر|کمپیوٹر دا]] موجد سمجھیا جاندا [[کمپیوٹر|ہے]] ]] * 17 ويں صدی دے آخر وچ : [[گوٹفریڈ ویلہم لائبہور|گوٹ فریڈ ولہیلم لیبہور دے]] ذریعہ جدید [[ثنائی عددی نظام|بائنری عددی نظام]] <ref>Leibniz G., Explication de l'Arithmétique Binaire, Die Mathematische Schriften, ed. C. Gerhardt, Berlin 1879, vol.7, p.223; Engl. transl.</ref> * 1918–2323: آرتھر شیربیئس دے ذریعہ [[انیگما مشین|اینگما مشین]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Code Book: The Science of Secrecy from Ancient Egypt to Quantum Cryptography|last=Singh|first=Simon|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|year=2011|isbn=978-0-307-78784-2|location=|pages=}}</ref> * 1920s کے: Hellschreiber (کے اگردوت میٹرکس پرنٹرز ڈاٹ اثر تے [[نسخۂ کامل|فیکس]] د‏‏ی طرف سے) روڈولف جہنم <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cryptomuseum.com/manuf/hell/index.htm|title=HELL|website=www.cryptomuseum.com|accessdate=2018-01-18}}</ref> * 1941: کونراڈ زیوس دے ذریعہ پہلا پروگرام قابل ، مکمل خودکار ڈیجیٹل [[کمپیوٹر]] ( زیڈ 3 ) * 1942–1945: پروگرامنگ ''لینگویج پلانکلکول'' ، کمپیوٹر دے لئی ڈیزائن کردہ پہلی اعلیٰ سطحی پروگرامنگ بولی ، <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Giloi|first=W. K.|title=Konrad Zuse's Plankalkül: The First High-Level "non von Neumann" Programming Language|pages=17–24}}</ref> کونراڈ زیوز دے ذریعہ * 1945: دنیا دا پہلا کمرشل [[کمپیوٹر|ڈیجیٹل کمپیوٹر]] ( زیڈ 4 ) بذریعہ کونراڈ زیوس <ref name=":4"/> * 1957: ٹیکنیکل یونیورسٹی میونخ دے کلاؤس سیمیلسن تے فریڈرک ایل بائوئر دے ذریعہ اسٹیک (تجریدی اعداد و شمار د‏‏ی قسم) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://people.idsia.ch/~juergen/bauer.html|title=Friedrich L. Bauer, inventor of the stack and of the term software engineering|last=|first=|date=|website=people.idsia.ch|accessdate=3 November 2019}}</ref> * 1960 د‏‏ی دہائی: جیورجن ڈیتھلوف تے ہیلمٹ گریٹروپ دے ذریعہ اسمارٹ کارڈ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Java Card Technology for Smart Cards: Architecture and Programmer's Guide|last=Chen|first=Zhiqun|publisher=Addison-Wesley Professional|year=2000|isbn=978-0-201-70329-0|location=|pages=3–4}}</ref> == تعمیر ، فن تعمیر تے دکاناں == [[فائل:Wvs 1885.jpg|کھبے|thumb|119x119px| ورنر وان سیمنز نے پہلا برقی [[رافعہ|لفٹ]] ایجاد کيتا ]] [[فائل:Electric-chainsaw.jpg|کھبے|thumb|100x100px| بجلی دا سلسلہ]] * 1831–1834: وائر رسی از ولہیلم البرٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/12706/Wilhelm-Albert|title=Wilhelm Albert|publisher=[[انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا]]|accessdate=9 April 2014}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=-x9NHOLSnNUC&pg=PA388&dq=wilhelm+albert+inventor+wire+rope#v=onepage&q=wilhelm%20albert%20inventor%20wire%20rope&f=false|title=Explorations in the History of Machines and Mechanisms|last=Koetsier,Teun|last2=Ceccarelli, Marc|date=2012|publisher=[[Springer Publishing]]|isbn=9789400741324|pages=388|access-date=9 April 2014}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://atlantic-cable.com//Article/WireRope/Sayenga/wirerope4.htm|title=Modern History of Wire Rope|publisher=History of the Atlantic Cable & Submarine Telegraphy (atlantic-cable.com)|accessdate=9 April 2014|last=Donald Sayenga}}</ref> * 1858: ہوفمین بٹا فریڈرک ہوفمین طرف <ref>{{حوالہ کتاب|title=Brickworks|last=Heeney|first=Gwen|publisher=A & C Black Publishers Ltd|year=2003|isbn=978-0-8122-3782-5|location=|pages=35}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.lowtechmagazine.com/2009/10/hoffmann-kilns-brick-and-tile-production.html|title=Rings of fire: Hoffmann kilns|last=|first=|date=|website=LOW-TECH MAGAZINE|accessdate=2 December 2019}}</ref> * 1880: دنیا د‏‏ی پہلی برقی [[رافعہ|لفٹ]] از ورنر وان سیمنز <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/history-of-the-elevator-1991600|title=The History of Elevators From Top to Bottom|last=Bellis|first=Mary|date=11 August 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=11 November 2019}}</ref> * 1895: [[شٹوٹگارٹ|اسٹٹ گارٹ]] وچ کارل تے ولہیل فین دے ذریعہ بجلی تو‏ں چلنے والے ہینڈ ڈرل <ref>{{حوالہ کتاب|title=Drilling in Extreme Environments: Penetration and Sampling on Earth and other Planets|last=Bar-Cohen|first=Yoseph|last2=Zacny|first2=Kris|publisher=John Wiley & Sons|year=2009|isbn=978-3-527-62663-2|location=|pages=5}}</ref> * 1895: ہنس گولڈشمیڈٹ دے ذریعہ ایکزودھرمک ویلڈنگ دا عمل <ref>H. Goldschmidt, "Verfahren zur Herstellung von Metallen oder Metalloiden oder Legierungen derselben" (Process for the production of metals or metalloids or alloys of the same), Deutsche Reichs Patent no. 96317 (13 March 1895).</ref> * 1926–1927: پورٹ ایبل الیکٹرک ( کینسٹاٹ وچ 1926 وچ آندریاس اسٹھل دے ذریعہ ) تے پہلا پٹرول چینسا (1927 وچ ایمل لیپر دے ذریعہ)۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.waldwissen.net/lernen/forstgeschichte/wsl_geschichte_motorsaege/index_EN|title=The History of the Chainsaw|last=Thöny|first=Philip|date=12 December 2007|website=Waldwissen|language=English|accessdate=17 December 2019|تاريخ-الأرشيف=19 August 2012|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20120819043325/https://www.waldwissen.net/lernen/forstgeschichte/wsl_geschichte_motorsaege/index_EN|url-status=dead}}</ref> چینسوز دا پیش خیمہ 1830 دے آس پاس برنارڈ ہائن ( آسٹیوٹم ) نے بنایا سی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.husqvarna.com/nz/forest/product-focus/history-of-the-chainsaw-celebrating-60-years/|title=History of the Chainsaw – Celebrating 60 Years|last=|first=|date=|website=Husqvarna|language=en-NZ|accessdate=9 November 2019}}</ref> * 1927: میکس گیز تے فرٹز ہل دے ذریعہ کنکریٹ پمپ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Cramer|first=Dietmar|title=Die Geschichte des Transportbetons (in German)|pages=13}}</ref> * 1930s: پارٹیکل بورڈ از منجانس میکس ہیمیلبر <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.swrfernsehen.de/die-spanplatte-des-herrn-himmelheber/-/id=2798/did=6487590/nid=2798/1e855zd/index.html|title=Die Spanplatte des Herrn Himmelheber {{!}} SWR Fernsehen|last=|first=|date=9 June 2010|website=swr.online|language=de|accessdate=8 November 2019|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308124315/https://www.swrfernsehen.de/die-spanplatte-des-herrn-himmelheber/-/id=2798/did=6487590/nid=2798/1e855zd/index.html}}</ref> * 1954: اسٹین ہیم این ڈیر مر وچ ''ایکرمین + شمٹ ( FLEX-Elektrowerkzeuge GmbH ) کے'' زاویہ چک‏ی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.flex-tools.com/en/company/history/|title=History|last=|first=|date=|website=Flex|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bauhandwerk.de/artikel/bhw_Von_der_Flex_zur_Giraffe_2265803.html|title=Von der Flex zur Giraffe Erfinder des Winkelschleifers bringen neuen Langhalsschleifer heraus|last=Schwarzmann|first=Thomas|date=2015|website=Bauhandwerk|language=de|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1958: آرتور فشر دے ذریعہ جدید (پلاسٹک) وال پلگ ( ''فشر وال پلگ'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ft.com/content/56d4a526-efc5-11e3-bee7-00144feabdc0|title=Artur Fischer's plastic wall plug transforms construction industry|website=Financial Times|language=en-GB|accessdate=2018-04-23}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.epo.org/learning-events/european-inventor/finalists/2014/fischer.html|title=Artur Fischer (Germany)|last=Office|first=European Patent|website=www.epo.org|language=en|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 1962: دنیا دا پہلا جنسی دکان د‏‏ی طرف انٹرنیٹ Beate Uhse AG وچ Flensburg <ref>{{حوالہ کتاب|title=Flying for her country: the American and Soviet women military pilots of World War II|last=Strebe|first=Amy Goodpaster|last2=Beckman|first2=Trish|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2007|isbn=978-0-275-99434-1|location=|pages=3}}</ref> * 1963–1967: [[ایسین|ایسن]] وچ کرپپ دا پہلا ہائیڈرولک توڑنے والا <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.khl.com/news/hydraulic-breakers-turn-50/88722.article|title=Hydraulic breakers turn 50|last=Sleight|first=Chris|date=1 October 2013|website=KHL|language=en|accessdate=17 December 2019|تاريخ-الأرشيف=17 December 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191217211623/https://www.khl.com/news/hydraulic-breakers-turn-50/88722.article|url-status=dead}}</ref> * 1988–1990: دے تصور ''Passivhaus'' (غیر فعال گھر) معیاری وچ وولف Feist د‏‏ی طرف ڈارمسڈیڈٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://blog.passivehouse-international.org/first-passive-house-wolfgang-feist/|title=The first Passive House: Interview with Dr. Wolfgang Feist|last=|first=|date=19 October 2016|website=iPHA Blog|language=en-GB|accessdate=14 October 2019}}</ref> == کھانا == [[فائل:Black Forest gateau.jpg|کھبے|thumb|100x100px| بلیک فارسٹ کیک]] [[فائل:Currywurst-1.jpg|کھبے|thumb|100x100px| کریورسٹ]] [[فائل:Oursons gélatine marché Rouffignac.jpg|کھبے|thumb|100x100px| گمی ریچھ سب تو‏ں پہلے ہریبو نے بنائے سن ]] [[فائل:Bitburger Glass.JPG|کھبے|thumb|100x100px| بٹ برگر دا اک گلاس ، اک جرمن طرز دا پِلسنر ۔ پِلسنر د‏‏ی ایجاد بویرین جوزف گرول نے کيت‏ی سی ۔]] * آلٹ بیئر * [[وینیزویلا|وینزویلا وچ ]] ، جوہن گوٹلیب بینجمن سیگرٹ دے ذریعہ انگوسٹورا نے ، 1824 <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thespiritsbusiness.com/2016/10/angostura-a-brand-history/|title=Angostura: a brand history|last=Hayes|first=Annie|date=5 October 2016|website=The Spirits Business|accessdate=28 March 2020}}</ref> * [[برلن]] ، 1895 وچ پہلا آٹومیٹ ریستوراں ( ''کوئزیانہ'' ) <ref>{{حوالہ کتاب|title=Savoring Gotham: A Food Lover's Companion to New York City|last=Smith|first=Andrew F.|publisher=Oxford University Press|year=2015|isbn=978-0-19-939702-0|location=|pages=24}}</ref> * بوموکین * جدید [[بیئر]] - رین ہائٹسجبوٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.jeeh.it/articolo?urn=urn:abi:abi:RIV.JOU:1992;2.281&ev=1|title=Technical Change in the Brewing Industry in Germany, the Low Countries and England in the Late Middle Ages|last=Unger|first=Richard W.|date=1992|website=www.jeeh.it|accessdate=2018-01-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.oldworld.ws/history-german-beer.html|title=History German Beer {{!}} Reinheitsgebot {{!}} Oktoberfest Beer|last=Kasko|first=Cyndie|website=www.oldworld.ws|language=en|accessdate=2018-01-18|archivedate=2018-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180123005336/http://www.oldworld.ws/history-german-beer.html}}</ref> تے "مشروبات [بیئر] نو‏‏ں اپنے اعلیٰ کمال تک پہچانیا" <ref>{{حوالہ کتاب|title=U.S. Business and Today's Germany: A Guide for Corporate Executives and Attorneys|last=Hart|first=James A.|publisher=Abc-Clio|year=1995|isbn=978-0-89930-839-5|location=|pages=220}}</ref> * برلنر (ڈونٹ) * بیتسمین * برلنر وائس * بائینسٹٹیچ * بلیک فارسٹ کیک * Bock * بریٹ ورسٹ * براؤنشویگر * Currywurst طرف ہرٹا Heuwer <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/spicy-sausage-that-is-worthy-of-a-shrine-in-berlin-1772530.html|title=Spicy sausage that is worthy of a shrine in Berlin|last=Paterson|first=Tony|date=15 August 2009|website=The Independent|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * ڈومنوسٹین بذریعہ ہربرٹ وینڈلر <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.landwirtschaft.sachsen.de/landwirtschaft/14111.htm|title=Dresdner Dominosteine|date=2012-11-19|accessdate=2018-05-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121119070755/http://www.landwirtschaft.sachsen.de/landwirtschaft/14111.htm|archivedate=2012-11-19}}</ref> * ڈونواؤلے * برلن ، 1972 وچ جدید ڈونر کباب سینڈویچ * ڈارٹ مینڈر ایکسپورٹ * [[فانٹا مشروب|فانٹا]] * فرینکفرٹر کرینز * فرینکفرٹر وورسٹین * چپچپا ریچھ * [[ہیمبرگر]] ("بانی" نامعلوم نئيں اے ، لیکن اس د‏ی اصل جرمن اے ) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://time.com/4342423/national-hamburger-day-history-origins-inventor/|title=How the Hamburger Became an American Favorite|website=Time|accessdate=2018-01-18|تاريخ-الأرشيف=2018-05-04|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180504095442/http://time.com/4342423/national-hamburger-day-history-origins-inventor/|url-status=dead}}</ref> * ہیمبرگ اسٹیک * ہیج ہاگ سلائس ( ''کلٹر ہنڈ'' ) * ہیلس * [[ہاٹ ڈاگ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.etymonline.com/word/frankfurter|title=frankfurter {{!}} Origin and meaning of frankfurter by Online Etymology Dictionary|website=www.etymonline.com|language=en|accessdate=2018-01-18}}</ref> * Jägermeister * Kölsch * لیگر <ref>{{حوالہ ویب|title=The History of Lager|url=http://www.beerexpert.co.uk/lager.html|last=Watson|first=Mike|date=30 September 2012|website=Beer Expert|accessdate=24 May 2020|تاريخ-الأرشيف=23 September 2020|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200923120616/http://www.beerexpert.co.uk/Lager.html|url-status=dead}}</ref> * لیبکوین * مارسائٹ بذریعہ جوسٹس وان لیبیگ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Famous Brand Names and Their Origins|last=Martin|first=Kathy|publisher=Pen and Sword History|year=2017|isbn=978-1-78159-015-7|location=Barnsley|pages=21}}</ref> * مرزن * گوشت دا عرق جوسٹس وان لیبیگ دے ذریعہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Justus von Liebig : the chemical gatekeeper|last=Brock|first=William H.|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=978-0-521-56224-9|location=Cambridge, U.K.|pages=218–219}}</ref> * اوباتڈا * Parboiled چاول ''(Huzenlaub عمل)'' د‏‏ی طرف تو‏ں ایرک گستاو Huzenlaub <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Kik|first=M. C.|title=Manual for the Study of Food Habits|pages=61}}</ref> * پیسنسر از جوزف گرول <ref>{{حوالہ ویب|url=https://scandbrewrev.dk/User_files/fc1134618c56707fc9306a38b6e10739.pdf|title=On the Trail of Josef Groll – Rediscovering Authentic Bohemian Malt and Beer|last=Weyermann|first=Sabine|date=2012-04-06|accessdate=2018-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120406153917/https://scandbrewrev.dk/User_files/fc1134618c56707fc9306a38b6e10739.pdf|archivedate=2012-04-06}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bier-kultour.de/front_content.php?idcatart=8&lang=1&client=1&theme=&navpoint=boehmen|title=Josef Groll – Vater des Pils|date=2012-04-26|language=German|accessdate=2018-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426051832/http://www.bier-kultour.de/front_content.php?idcatart=8&lang=1&client=1&theme=&navpoint=boehmen|archivedate=2012-04-26}}</ref> * پنکل * آلو دا ترکاریاں ( ''Kartoffelsalat'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.guampedia.com/potato-salad/#History|title=Potato Salad|website=www.guampedia.com|accessdate=10 February 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.foodtimeline.org/foodsalads.html#potato|title=The Food Timeline: salad|website=www.foodtimeline.org|accessdate=10 February 2019}}</ref> * پرٹزیل (اس د‏ی اصل متنازعہ اے ، لیکن جرمنی وچ پریٹجلز دے ابتدائی ریکارڈ سامنے آئے) * پرنزریگنینٹورٹی * پمپرنیکل * ریڈلر * Riesling د‏‏ی شراب <ref>{{حوالہ کتاب|title=Riesling Renaissance|last=Price|first=Freddy|publisher=Mitchell Beazley|year=2004|isbn=1-84000-777-X|location=|pages=16–18}}</ref> * رائی بیئر * شمجین * شوارزبیئر * سٹرامر میکس * چوری ہوئی * اسٹریوسیلکوچن * ٹیورسٹ * تھورنگین ساسیج * ٹوسٹ ہوائی * ویلف دا کھیر * گندم دا بیئر * Zwieback * زوئبلکچین == تعلیم ، بولی تے طباعت == [[فائل:PrintMus 038.jpg|کھبے|thumb|126x126px| [[یوہانس گوٹن برک|گوٹن برگ]] پریس دوبارہ حاصل کيتی ]] [[فائل:Senefelder.jpg|کھبے|thumb|133x133px| [[سنگی طباعت|لتھوگراف]] دے Alois Senefelder ]] * 12 ويں صدی: لینگوا اگنوٹا ، پہلی مکمل طور اُتے [[مصنوعی زبان]] ، سینٹ ہلڈگارڈ دے ذریعہ بنجن ، OSB * c 1440: [[یوہانس گوٹن برک|جوہانس گوٹن برگ دے]] ذریعہ متحرک قسم دے نال [[مطبعہ|پرنٹنگ پریس]] <ref name=":3"/> * 1605: ''اسٹارس'' [[اسٹراس برک|برگ]] وچ جوہن کیرولس ( [[مقدس رومی سلطنت|جرمن قوم د‏‏ی مقدس رومی سلطنت]] دا اک حصہ) دے ذریعہ پہلا [[اخبار]] ( ''ریلیشن الرٹ فورنیمین انڈ جینڈینکروارڈین ہسٹورین'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.wan-press.org/article6476.html|title=WAN – Newspapers: 400 Years Young!|date=2010-03-10|accessdate=2018-04-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100310235015/http://www.wan-press.org/article6476.html|archivedate=2010-03-10}}</ref> * 1774: دے عمل deinking طرف یوستس Claproth <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Göttsching|first=L.|date=2000|title=Recycled Fiber and Deinking|url=}}</ref> * 1796: [[سنگی طباعت|لتھوگرافی]] طرف Alois Senefelder <ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Graphic Design|last=Meggs|first=Philip Baxter|publisher=John Wiley & Sons|year=1998|isbn=0-471-29198-6|location=|pages=146}}</ref> * ابتدائی انیہويں صدی: ہیلمڈسٹین ماڈل برائے اعلیٰ تعلیم ولہیم وان ہمبولٹ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Wilhelm von Humboldt|last=Berglar|first=Peter|publisher=Rowohlt|year=1970|isbn=978-3-499-50161-6|location=Reinbek|pages=}}</ref> * 1812–1858: جیکب تے ولہیلم گرائم دے ذریعہ گرم د‏‏ی پریاں د‏‏ی کہانیاں <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.neh.gov/humanities/2015/marchapril/feature/how-the-grimm-brothers-saved-the-fairy-tale|title=How the Grimm Brothers Saved the Fairy Tale|last=Zipes|first=Jack|date=2015|website=National Endowment for the Humanities (NEH)|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1830s: فریڈرک فریبل دے ذریعہ کنڈرگارٹن دا تصور <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/teachingyoungchi0002puck/page/45|title=Teaching Young Children: An Introduction to the Early Childhood Profession|last=Puckett|first=Margaret B.|last2=Diffily|first2=Deborah|publisher=Delmar Learning|year=2004|isbn=978-1-4018-2583-6|location=Clifton Park, NY|pages=[https://archive.org/details/teachingyoungchi0002puck/page/45 45–46]}}</ref> * 1844: فریڈرک گوٹلوب کیلر دے ذریعہ کاغذ سازی وچ لکڑی دا گودا عمل <ref>{{حوالہ کتاب|title=Wood Chemistry: Fundamentals and Applications|last=Sjöström|first=E.|publisher=Academic Press|year=1993|isbn=978-0-12-647481-7|location=|pages=}}</ref> * 1879–80: [[مصنوعی زبان|تعمیر زبان]] ''[[ولاپوک زبان|ولاپوک]]'' طرف جوہان مارٹن Schleyer <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.omniglot.com/writing/volapuk.htm|title=Volapük language, alphabet and pronunciation|last=|first=|date=|website=www.omniglot.com|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1884–1886: لٹو ٹائپ مشین از اوٹمار مرجنٹیلر <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.invent.org/inductees/ottmar-mergenthaler|title=Ottmar Mergenthaler|website=National Inventors Hall of Fame|language=en|accessdate=28 March 2020}}</ref> * 1905: مورس کوڈ مصیبت دا اشارہ {{Overline|[[SOS]]}} {{Morse|dot|dot|dot|dash|dash|dash|dot|dot|dot}} ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ) <ref>{{حوالہ رسالہ|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015084596132&view=1up&seq=445|title=Regelung der Funkentelegraphie im Deutschen Reich|date=27 April 1905}} The three Morse sequences were: ''Ruhezeichen'' (Cease Sending) {{Morse|dash|dash|dash|dash|dash|dash}}, ''Notzeichen'' (Distress) {{Morse|dot|dot|dot|dash|dash|dash|dot|dot|dot}}, and ''Suchzeichen'' (Calling) {{Morse|dot|dot|dot|dash|dash|dash|dot}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101050973294&view=1up&seq=116|title=German Regulations for the Control of Spark Telegraphy|date=5 May 1905}}</ref> * 1919: والڈورف تعلیم د‏‏ی طرف ایمل روآں گرنا تے روڈولف Steiner دتی ميں [[شٹوٹگارٹ|سٹٹگارٹ]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=An Introduction to Steiner Education: The Waldorf School|last=Edmunds|first=Francis|publisher=Forest Row: Sophia Books|year=2004|isbn=978-1-85584-172-7|location=|pages=86}}</ref> * 1937–1951: جرمنی وچ پیدا ہونے والا الیگزینڈر گوڈ دے ذریعہ بین لسانیات <ref>{{حوالہ کتاب|title=Interlingua Institute: A History|last=Esterhill|first=Frank J.|publisher=Interlingua Institute|year=2000|isbn=978-0-917848-02-5|location=|pages=}}</ref> == تفریح ، الیکٹرانکس تے میڈیا == [[فائل:Nipkow disk.svg|thumb|100x100px| نپکو ڈسک نے [[ٹیلی ویژن|ٹیلی ویژن دی]] بنیاد رکھی ]] [[فائل:Oscilloscopic tube retusche.jpg|thumb|100x100px|جداں کہ اک [[آسلو سکوپ|آسٹولوسکوپ]] وچ پایا جاندا اے کیتھوڈ رے ٹیوب]] [[فائل:SMS-mobile.jpg|کھبے|thumb|136x136px| اک موبائل فون اُتے دکھایا گیا اک [[ایس ایم ایس]] ]] * c 1151: ''بنجن کے'' سینٹ ''ہلڈگارڈ'' ، او ایس بی دے ذریعہ قدیم ترین مشہور اخلاقی کھیل ( ''اورڈو ورٹٹم'' ) <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Potter|first=Robert|date=Fall 1986|title=The "Ordo Virtutum": Ancestor of the English Moralities?}}</ref> * 1505: پیٹر ہنلن دے ذریعہ دنیا د‏‏ی پہلی (جیب) [[گھڑی|واچ]] ( ''1505 دیکھو'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.historyofwatch.com/clock-inventors/peter-henlein/|title=Peter Henlein – The Inventor of the Watch|website=www.historyofwatch.com|language=en|accessdate=2018-01-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://targetstudy.com/knowledge/invention/25/pocket-watch.html|title=Pocket watch invented by Peter Henlein in year 1504|last=|first=|date=|website=targetstudy.com|accessdate=18 January 2018}}</ref> * 1663: پہلا رسالہ ( ''ایربولیچ موناتس انٹرریڈونگین'' ) * 1885: نپکو ڈسک (ابتدائی [[ٹیلی ویژن]] وچ بنیادی جزو) از پول گوٹلیب نپکو <ref name=":2"/> * 1895: پہلی [[فلم|حرکت پذیر]] سامعین نو‏‏ں پیش کيتی گئی [[فلم|تصویر]] ، تے اس طرح برلن وینٹر گارٹن تھیٹر وچ ایمل تے میکس سکلاڈانووسکی دے ذریعہ پہلا سنیما تخلیق کيتا گیا <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof/page/14|title=The Oxford History of World Cinema|last=Nowell-Smith|first=Geoffrey|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-874242-5|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof/page/14 14]}}</ref> * 1897: کیتھوڈ رے ٹیوب (CRT) تے [[آسلو سکوپ|oscilloscope دے]] ذریعے [[کارل فرڈینڈ براون|فرڈیننڈ براؤن]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://oscopes.info/background/2265-oscilloscope-milestones|title=Oscilloscope History and Milestones|last=|first=|date=|website=oscopes.info|accessdate=9 November 2019}}</ref> * 1903: [[برلن|برلن دے]] البرٹ ہنسن دے ذریعہ پرنٹ شدہ سرکٹ بورڈ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://rostec.ru/en/news/4515084/|title=The printed circuit board is the base of modern electronics|last=|first=|date=24 November 2014|website=rostec.ru|accessdate=26 November 2019|archivedate=28 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190828061658/https://rostec.ru/en/news/4515084/}}</ref> * 1907: میکپل نیگور (اوہروپیکس) دے ایئر پلگ * 1907: کبوتر فوٹو گرافی منجانب جولیس نیوبرونر * 1920s: چھوٹے فارمیٹ کیمرا ( 35 ملی میٹر فارمیٹ ) از اوسکر بارنک * 1928: [[ڈریسڈن]] وچ مقناطیسی ٹیپ ، بعد وچ AEG دے ذریعہ تیار تے تجارتی ہويا <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.electrospectivemusic.com/1928-magnetic-tape/|title=Electrospective Music {{!}} 1928 Magnetic tape|website=www.electrospectivemusic.com|language=en-US|accessdate=2018-05-20|تاريخ-الأرشيف=2020-10-29|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201029173350/http://www.electrospectivemusic.com/1928-magnetic-tape/|url-status=dead}}</ref> * 1930 د‏‏ی دہائی: ( بی ایس ایف ) (اس وقت کیمیائی دیوہیکل IG Farben دا حصہ) تے AEG دے ذریعہ سرکاری ریڈیو آر آر جی دے تعاون تو‏ں (جدید) ٹیپ ریکارڈر <ref>{{حوالہ ویب|url=http://mixonline.com/TECnology-Hall-of-Fame/aeg-magnetophone-recorder-090106/|title=1935 AEG Magnetophon Tape Recorder|date=2013-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130208162634/http://mixonline.com/TECnology-Hall-of-Fame/aeg-magnetophone-recorder-090106/|archivedate=2013-02-08|accessdate=2018-01-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://history.sandiego.edu/gen/recording/tape.html|title=Magnetic Recording History Pictures|date=2008-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509130422/http://history.sandiego.edu/gen/recording/tape.html|archivedate=2008-05-09|accessdate=2018-01-18}}</ref> * 1934: Fernsehsender پال Nipkow وچ ''(ٹی وی اسٹیشن پال Nipkow)'' [[برلن]] ، پہلی عوامی [[مستقر بعیدنما|ٹیلی ویژن اسٹیشن]] نو‏‏ں دنیا وچ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.kalenderblatt.de/index.php?what=thmanu&lang=de&manu_id=1737&sdt=20090322&maca=de-podcast_kalenderblatt-1086-xml-mrss|title=22.3.1935: Erstes Fernsehprogramm der Welt|website=www.kalenderblatt.de|language=de|others=[[ڈوئچے ویلے]]|accessdate=2018-05-20}}</ref> * 1949: [[:de:Werner Jacobi (Erfinder)|ورنر جیکوبی]] ( [[سیمنز|سیمنز اے جی]] ) دے ذریعہ انٹیگریٹڈ سرکٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://integratedcircuithelp.com/invention.htm|title=Invention -The birth of the IC|website=integratedcircuithelp.com|language=en|accessdate=2018-05-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121011022241/http://integratedcircuithelp.com/invention.htm|archivedate=2012-10-11}}</ref> * 1961: فیز الٹرنٹنگ لائن (PAL) ، ینالاگ ٹیلی ویژن دے لئی رنگین انہاں نوںڈنگ نظام ، [[ہانوور|ہنوور]] وچ ٹیلیفونکن دے والٹر بروچ دے ذریعہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Satellite Television: Analogue and Digital Reception Techniques|last=Benoit|first=Herve|publisher=Butterworth-Heinemann|year=1999|isbn=978-0-340-74108-5|location=|pages=60}}</ref> * 1970: ولف گینگ ہیلفریچ (سوئس ماہر فزکس مارٹن اسکڈٹ دے نال ) دا بٹی ہوئی نیومیٹک فیلڈ اثر <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.chemistryviews.org/details/ezine/3805321/Biophysics_Prize_Awarded_to_W__Helfrich_and_C__Bustamante.html|title=Biophysics Prize Awarded to W. Helfrich and C. Bustamante|website=www.chemistryviews.org|language=en|accessdate=2018-05-20}}</ref> * 1983: کنٹرولر ایریا نیٹ ورک (CAN بس) بذریعہ رابرٹ بوش GmbH <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.can-cia.org/can-knowledge/can/can-history/|title=History of CAN technology|website=CiA|accessdate=4 April 2020|archivedate=15 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180715123539/https://www.can-cia.org/can-knowledge/can/can-history/}}</ref> * 1984: فریڈیلم ہلبرینڈ دے ذریعہ [[ایس ایم ایس|مختصر میسج سروس]] ( ''ایس ایم ایس'' ) دا تصور * 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر تے 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل: ایم پی 3 کمپریشن الگورتھم (ایم پی 3 پلیئرز دے لئی بنیادی) بذریعہ Iia کارلینز برینڈن برگ ( فرینہوفر سوسائٹی ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://blogs.windows.com/devices/2013/01/29/eureka-people-how-karlheinz-brandenburg-invented-the-mp3/|title=Eureka People: How Karlheinz Brandenburg invented the MP3 – Microsoft Devices BlogMicrosoft Devices Blog|website=blogs.windows.com|language=en-US|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 1990: جنگجوواں دے ذریعہ پہلی ریڈیو دے زیر کنٹرول کلائی گھڑی ( ''میگا 1'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.junghans.de/en/junghans-world/journey-through-time/1990.html|title=1990 – Uhrenfabrik Junghans|last=|first=|date=|website=www.junghans.de|accessdate=12 November 2019}}</ref> * 1991: [[میونخ]] وچ جیسک‏‏ے تے ڈیریئینٹ دے ذریعہ [[سبسکرائبر آئڈینٹیٹی ماڈیول|سم کارڈ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://home.bt.com/tech-gadgets/phones-tablets/who-invented-the-sim-card-country-11364282650384|title=Who invented the SIM card? Discover the origins of this miracle device|last=Svetlik|first=Joe|date=10 July 2018|website=BT|accessdate=31 October 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.mymemory.co.uk/blog/what-is-a-sim-card-understanding-the-basics/|title=What Is a Sim Card? Understanding the Basics|last=Durkin|first=Helen|date=18 April 2019|website=MyMemory|language=en-GB|accessdate=31 October 2019|تاريخ-الأرشيف=31 October 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191031184051/https://www.mymemory.co.uk/blog/what-is-a-sim-card-understanding-the-basics/|url-status=dead}}</ref> * 2005: جرمنی وچ پیدا ہونے والے [[جاوید کریم|جاوید کریم دے]] ذریعہ [[یوٹیوب]] ( [[اسٹیو چین|اسٹیو چن]] تے [[چاڈ ہرلی|چاڈ ہرلی دے]] نال مل ک‏ے) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://usatoday30.usatoday.com/tech/news/techinnovations/2005-11-21-video-websites_x.htm|title=Video websites pop up, invite postings|last=Graham|first=Jefferson|date=21 November 2005|website=USA Today|accessdate=17 December 2019}}</ref> == جغرافیہ ، ارضیات تے کان کنی == [[فائل:Pangaea continents.svg|کھبے|thumb|118x118px| [[پینجیا|Pangea]] دا نقشہ ]] * 1812: فریڈرک محس دے ذریعہ [[موس پیمانہ|معدنیات د‏‏ی سختی دے محوس پیمانہ]] <ref name="Brit">Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 22 Feb. 2009 [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/387714/Mohs-hardness "Mohs hardness."]</ref> * 1855: ولفگینگ فرانسز وان کوبییل دے ذریعہ اسٹوروسکوپ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography|last=Hannavy|first=John|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1-135-87326-4|location=|pages=1459}}</ref> * 1884: ولپن میر کیپین دے ذریعہ [[کوپن موسمی گٹھ بندی|کوپن د‏‏ی آب و ہو‏‏ا د‏‏ی درجہ بندی]] ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/the-worlds-koppen-climates-4109230|title=What are the World's Major Climate Types?|last=Means|first=Tiffany|date=15 February 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=6 January 2020}}</ref> بعد وچ تبدیلیاں روڈولف گیگر نے کيت‏یاں سن (اس طرح بعض اوقات "کوپن - جگر آب و ہو‏‏ا د‏‏ی درجہ بندی دے نظام" دے طور اُتے پذیرائی دتی جاندی اے )۔ * 1912: الفریڈ ویگنر دے ذریعہ براعظمی بڑھوتری تے [[پینجیا|Pangea دے]] وجود د‏‏ی تیاری دا نظریہ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Wegener|first=A.|title=Die Herausbildung der Grossformen der Erdrinde (Kontinente und Ozeane), auf geophysikalischer Grundlage|pages=185–195, 253–256, 305–309}}</ref> * 1933: والٹر کرسٹاللر دا مرکزی مقام نظریہ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/penguindictionar0000good|title=The Penguin Dictionary of Human Geography|last=Goodall|first=Brian|publisher=Penguin|year=1987|isbn=978-0-14-051095-9|location=London|pages=|url-access=registration}}</ref> * 1935: جرمنی وچ پیدا ہوئے بونو گٹین برگ ( چارلس فرانسس ریکٹر دے نال مل ک‏ے) ریکٹر طول البلد [[ریکٹر اسکیل|پیمانے]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Gutenberg|first=B.|title=Discussion: Magnitude and energy of earthquakes|pages=183–185}}</ref> == گھریلو تے دفتر دا سامان == [[فائل:Justus von Liebig NIH.jpg|کھبے|thumb|128x128px| جسٹس وان لیبیگ نے جدید [[آئینہ]] ایجاد کيتا ]] [[فائل:Food into a refrigerator - 20111002.jpg|کھبے|thumb|100x100px| اک [[فریج|فرج]] وچ کھانا پینا ]] * 19 ويں صدی: کارل ڈریس دے ذریعہ گوشت د‏‏ی چک‏ی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://meatgrinderhelp.com/when-was-the-meat-grinder-invented/|title=When Was The Meat Grinder Invented|date=10 July 2018|website=Meat Grinder Help|language=en-US|accessdate=23 June 2019|تاريخ-الأرشيف=9 March 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210309045952/https://meatgrinderhelp.com/when-was-the-meat-grinder-invented/|url-status=dead}}</ref> * 1835: جدید ( سلویریڈ شیشے ) [[آئینہ]] از از جسٹس وون لیبیگ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.livescience.com/34466-who-invented-mirror.html|title=Who Invented the Mirror?|last=Castro|first=Joseph|date=28 March 2013|website=livescience.com|language=en|accessdate=26 November 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.mirrorhistory.com/mirror-history/who-invented-mirror/|title=The Inventor of Mirror – Who Invented Mirror?|last=|first=|date=|website=www.mirrorhistory.com|accessdate=26 November 2019}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|last=Liebig|first=Justus|title=Ueber Versilberung und Vergoldung von Glas|pages=132–139}}</ref> * 1864: انگو وال پیپر بذریعہ ہیوگو ارفورٹ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Aus Papier: eine Kultur- und Wirtschaftsgeschichte der Papier verarbeitenden Industrie in Deutschland|last=Schmidt-Bachem|first=Heinz|publisher=Walter de Gruyter|year=2011|isbn=978-3-11-023607-1|location=|pages=722}}</ref> * 1870–1895: کارل وان لنڈے دے ذریعہ جدید [[فریج|ریفریجریٹر]] تے جدید فریج ۔ <ref name=":1"/><ref>{{حوالہ کتاب|title=Cryogenic Engineering, Revised and Expanded|last=Flynn|first=Thomas|publisher=CRC Press|year=2004|isbn=978-8126504985|pages=6}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Practical Pyromaniac: Build Fire Tornadoes, One-Candlepower Engines, Great Balls of Fire, and More Incendiary Devices|last=Gurstelle|first=William|publisher=Chicago Review Press|year=2011|isbn=978-1-56976-710-8|location=Chicago|pages=115}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Science Year by Year: The Ultimate Visual Guide to the Discoveries That Changed the World|last=Winston|first=Robert|publisher=DK|year=2013|isbn=978-1-4093-1613-8|location=London|pages=215}}</ref> * 1886: [[بون]] وچ فریڈرک سوینیککن دے ذریعہ سوراخ دے کارٹون تے رنگ بائنڈر <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/history-of-the-paper-punch-1992335|title=The History of the Paper Punch|last=Bellis|first=Mary|date=16 September 2018|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1886: میکا مائمر وچ انتون الریچ دے ذریعہ فولڈنگ حکمران <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.evangelisch.de/inhalte/125736/12-10-2015/das-mass-aller-dinge|title=Das Maß aller Dinge|last=Lisador|first=Charlotte|date=12 October 2015|website=www.evangelisch.de|language=de|accessdate=28 March 2020}}</ref> * 1901: کمپنی بیئرسورڈ ای جی دے ذریعہ چپکنے والی ٹیپ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.beiersdorf.com/brands/brand-history/hansaplast?rt=637122157954304540|title=Revolutionary Wound Care|last=|first=|date=|website=Beiersdorf|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1907: (جدید) لانڈری ڈٹرجنٹ ( ''پرسیل'' ) بذریعہ ہنیل <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.hygieneforhealth.org.au/detergent.php|title=Back in time – History of Hygiene – Detergent|website=www.hygieneforhealth.org.au|accessdate=2018-05-20|archivedate=2018-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180331231357/http://www.hygieneforhealth.org.au/detergent.php}}</ref> * 1908: میلیٹا بینٹز دے ذریعہ کاغذی کافی دا فلٹر <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/history-of-how-we-make-coffee-1991478|title=This is the History of How We Brew Coffee|last=Bellis|first=Mary|date=7 April 2017|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=9 November 2019}}</ref> * 1909: [[برلن]] وچ ولی ہابیل دے ذریعہ انڈے د‏‏ی سلےک‏ے <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.berliner-zeitung.de/heimatmuseum-zeigt-mehr-als-hundert-jahre-lichtenberger-industriegeschichte-der-eierschneider-war-ein-welterfolg-li.9203|title=Heimatmuseum zeigt mehr als hundert Jahre Lichtenberger Industriegeschichte: Der Eierschneider war ein Welterfolg|date=23 April 1997|website=Berliner Zeitung|language=de-DE|accessdate=28 March 2020}}</ref> * 1929، 1949: پہلی مشین د‏‏ی پیداوا‏‏ر ٹی بیگ (1929) تے جدید ٹی بیگ (1949) د‏‏ی طرف تو‏ں ایڈولف Rambold تے Teekanne <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.teekanne.com/about-us/double-chamber-tea-bag/explore-the-history-of-the-tea-bag-packaging-machines/|title=TEEKANNE: Explore the History of the Tea Bag Packaging Machines|last=|first=|date=|website=www.teekanne.com|language=en-EN|accessdate=18 January 2018|archivedate=5 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201105082216/http://www.teekanne.com/about-us/double-chamber-tea-bag/explore-the-history-of-the-tea-bag-packaging-machines/}}</ref> * 1930 د‏‏ی دہائی: سیاہی مٹانے والا از پیلکن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.pelikan.com/pulse/Pulsar/en_US_INTL.CMS.displayCMS.118639./tintenkiller-historischer-ueberblick-lehrer-aktion-september-2003|title=Ink eradicators – Pelikan|last=|first=|date=|website=www.pelikan.com|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1941: Chemex Coffeemaker جرمن نژاد د‏‏ی طرف تو‏ں پیٹر Schlumbohm <ref>{{حوالہ ویب|url=https://lemelson.mit.edu/resources/peter-schlumbohm|title=Peter Schlumbohm|last=|first=|date=|website=lemelson.mit.edu|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1954: Wigomat ، بجلی تو‏ں پہلے ڈرپ کافی بنانے والا پہلا ادارہ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.goethe.de/ins/gb/lp/prj/mtg/typ/bun/en4922236.htminventors.about.com/od/cstartinventions/a/coffee.htm|title=Sixty years of the Federal Republic of Germany – a retrospective of everyday life|website=|accessdate=28 December 2012}}</ref> * 1969: ہنکل دے ذریعے گلو د‏‏ی چھڑی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.prittworld.ca/en/consumer/meta/header-navigation/about-pritt/pritt-history.html|title=Pritt History|last=|first=|date=18 March 2013|website=Pritt|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130318043734/http://www.prittworld.ca/en/consumer/meta/header-navigation/about-pritt/pritt-history.html|archivedate=2013-03-18|accessdate=17 December 2019}}</ref> == ریاضی == [[فائل:Venn A intersect B.svg|کھبے|thumb|100x100px| مثال دے طور اُتے دو سیٹاں دا چوراہا ( [[نظریۂ طاقم|سیٹ تھیوری]] ) ]] * 1611: [[کپلر|جوہانس کیپلر دے]] ذریعہ کیپلر قیاس <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.keplersdiscovery.com/SixCornered.html|title=On the Six-Cornered Snowflake|last=|first=|date=|website=www.keplersdiscovery.com|accessdate=18 December 2019|archivedate=11 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111212622/https://www.keplersdiscovery.com/SixCornered.html}}</ref> * 1623: میکیل [[حسابگر|کیلکولیٹر]] از ولہم سکارڈ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.computinghistory.org.uk/det/5921/Wilhelm-Schickard-invented-a-calculating-machine/|title=Wilhelm Schickard invented a calculating machine, - Computing History|website=www.computinghistory.org.uk|accessdate=25 February 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://metastudies.net/pmwiki/pmwiki.php?n=Site.TheModernEpochAndTheEmergenceOfTheModernCalculator|title=Things that Count – Early Evolution of the Modern Calculator|website=metastudies.net|accessdate=25 February 2019|archivedate=24 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224015347/http://metastudies.net/pmwiki/pmwiki.php?n=Site.TheModernEpochAndTheEmergenceOfTheModernCalculator}}</ref> * ستارہويں صدی دے آخر وچ : [[احصا|کلکلس]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=The History of the Calculus and its Conceptual Development|last=Boyer|first=Carl B.|publisher=Dover|year=1959|isbn=|location=New York|pages=|oclc=643872}}</ref> تے لیبہور دا اشارہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Mathematics / An Introduction|last=Katz|first=Victor J.|publisher=Addison Wesley Longman|year=1993|isbn=978-0-321-01618-8|location=|pages=}}</ref> [[گوٹفریڈ ویلہم لائبہور|تحریر گوٹ فریڈ ولہیلم لیبہور]] * 1673–1676: ott دے لئی لیبہور فارمولا π بذریعہ گوٹ فریڈ ولہیلم لیبہور <ref>{{حوالہ کتاب|title=The historical development of the calculus|last=Edwards|first=Charles Henry|publisher=Springer|year=1994|isbn=978-0-387-94313-8|location=|pages=247}}</ref> * 1675: گوٹ فرائڈ ولہیلم لیبنز دے ذریعہ انضمام د‏‏ی علامت <ref>{{حوالہ ویب|url=http://jeff560.tripod.com/calculus.html|title=Earliest Uses of Symbols of Calculus|last=Aldrich|first=John|date=|website=|accessdate=18 December 2019|تاريخ-الأرشيف=1 May 2015|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20150501123549/http://jeff560.tripod.com/calculus.html|url-status=dead}}</ref> * 1795: [[کارل فریڈرک گاؤس|کارل فریڈرک گاؤس دے]] [[لکیری اقل مربعات|گھٹ تو‏ں گھٹ اسکوائر]] <ref>Oscar Sheynin, [http://sheynin.de/download/hist_stat.pdf ''History of Statistics''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308113901/http://sheynin.de/download/hist_stat.pdf |date=2021-03-08 }}, Berlin: NG Verlag Berlin, 2012, p. 81.</ref> * c 1810: کارل فریڈرک گاؤس دے ذریعہ گاوسی دا خاتمہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Undergraduate Convexity: From Fourier and Motzkin to Kuhn and Tucker|last=Lauritzen|first=Niels|publisher=World Scientific Publishing Company|year=2013|isbn=978-9814452762|location=|pages=3}}</ref> * 1824: فریڈرک بیسل دے ذریعہ بیسل فنکشن نو‏‏ں عام بنانا <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Bessel|first=F.|title=Untersuchung des Theils der planetarischen Störungen|pages=}}</ref> * 1827: کارل فریڈرک گاؤس دے ذریعہ گاؤس دا نقشہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Disquisitiones generales circa superficies curvas|last=Gauss|first=Carl Friedrich|publisher=Typis Dieterichianis|year=1828|isbn=|location=Göttingen|pages=}}</ref> تے گاوسی گھماؤ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Allgemeine Flächentheorie|last=Gauss|first=Carl Friedrich|publisher=W. Engelmann|year=1900|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * 1837: [[تحلیلی نظریہ عدد|تجزیہ نمبر نظریہ]] از [[پیٹر ڈرچلٹ|پیٹر گوستاو لیجیون دیرچلیٹ]] <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/introductiontoan00apos_0/page/7|title=Introduction to analytic number theory|last=Apostol|first=Tom M.|publisher=Springer-Verlag|year=1976|isbn=978-0-387-90163-3|location=New York-Heidelberg|pages=[https://archive.org/details/introductiontoan00apos_0/page/7 7]}}</ref> * c 1850: ریمن جیومیٹری از [[برنہارڈ ریمان|برنارڈ ریمن]] * 1859: ریمن مفروضہ بذریعہ برنارڈ ریمن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Riemann/Zeta/|title=Ueber die Anzahl der Primzahlen unter einer gegebenen Grösse.|last=|first=|date=|website=www.maths.tcd.ie|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1874: [[جورج کنٹور|جارج کینٹر دے]] ذریعہ کینٹور دا پہلا بے حساب ثبوت تے [[نظریۂ طاقم|سیٹ تھیوری]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Cantor|first=Georg|title=Ueber eine Eigenschaft des Inbegriffes aller reellen algebraischen Zahlen|pages=258–262}}</ref> * 1882: کلین بوتل از از فیلکس کلین <ref>{{حوالہ ویب|url=http://mathworld.wolfram.com/KleinBottle.html|title=Klein Bottle|last=Weisstein|first=Eric W.|date=|website=MathWorld|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1891: جارج کینٹور دے ذریعہ کینٹور د‏‏ی اختلافی دلیل تے کینٹور دا نظریہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=From Immanuel Kant to David Hilbert: A Source Book in the Foundations of Mathematics, Volume 2|last=Ewald|first=William B.|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=0-19-850536-1|location=Oxford|pages=920–922}}</ref> * 1897: فیلکس برنسٹین تے ارنسٹ سکریڈر دے ذریعہ کینٹور ern برنسٹین – شروئڈر تھیوریم <ref>{{حوالہ کتاب|title=Proofs of the Cantor-Bernstein theorem. A mathematical excursion|last=Hinkis|first=Arie|publisher=Birkhäuser/Springer|year=2013|isbn=978-3-0348-0223-9|location=Heidelberg|pages=}}</ref> * c 1900: رنج – کوٹہ دے طریقے بذریعہ ولہیلم کوٹہ تے کارل رنج <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Kutta|first=Martin|title=Beitrag zur näherungsweisen Integration totaler Differentialgleichungen|pages=435–453}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|last=Runge|first=Carl David Tolmé|title=Über die numerische Auflösung von Differentialgleichungen|pages=167–178}}</ref> * 1900s: [[ڈیوڈ ہلبرٹ|ڈیوڈ ہلبرٹ دے]] ذریعہ ہلبرٹ د‏‏ی جگہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Mathematical Methods in Physics|last=Brüning|first=Erwin|last2=Blanchard|first2=Philippe|publisher=Birkhäuser|year=2003|isbn=978-1-4612-6589-4|location=Boston, MA|pages=}}</ref> * 20th صدی دے اوائل: Weyl تو‏ں Tensor طرف ہرمن Weyl <ref>{{حوالہ کتاب|title=From Riemann to Differential Geometry and Relativity|last=Ji|first=Lizhen|last2=Papadopoulos|first2=Athanase|last3=Yamada|first3=Sumio|publisher=Springer|year=2017|isbn=978-3-319-60039-0|location=|pages=545}}</ref> == دواواں تے دواواں == [[فائل:Friedrich Wilhelm Adam Sertuerner.jpg|کھبے|thumb|100x100px| فریڈرک سیرترنر [[مورفین]] نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے والے پہلے شخص سن ]] [[فائل:Cocaine lines 2.jpg|کھبے|thumb|100x100px| [[کوکین|کوکین دی]] لائناں انفلاشن دے لئی تیار نيں ]] [[فائل:Contactlenzen Confortissimo.JPG|کھبے|thumb|100x100px| کانٹیکٹ لینس دا اک جوڑا]] [[فائل:Aspirin1.jpg|کھبے|thumb|100x100px| [[ایسپرین]] د‏‏ی ایجاد بایر نے کيت‏ی سی ]] [[فائل:BayerHeroin.png|کھبے|thumb|133x133px| بایر ہیروئن دے لئی اشتہار]] [[فائل:1st-eeg.png|کھبے|thumb|100x100px| ہنس برگر نے 1924 وچ پہلی انسانی [[برقی دماغی تخطیط|ای ای جی]] ریکارڈنگ حاصل کيتی ]] * 1796: [[ہومیوپیتھی|Homeopathy]] by Samuel Hahnemann<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Birth of Homeopathy out of the Spirit of Romanticism|last=Kuzniar|first=Alice A.|publisher=University of Toronto Press|year=2017|isbn=978-1-4875-2126-4|location=|pages=3}}</ref> * 1803–1827: First isolation of [[مورفین|morphine]] by Friedrich Sertürner in Paderborn; first marketed to the general public by Sertürner and Company in 1817 as a [[مسکن|pain medication]]; and the first commercial production began in 1827 in Darmstadt by Merck.<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=MtOiLVWBn8cC&pg=PA20|title=Molecular, clinical and environmental toxicology|last=Andreas Luch|publisher=Springer|year=2009|isbn=978-3-7643-8335-0|page=20}}</ref> * 1832: First synthesis of chloral hydrate, the first hypnotic drug,<ref>{{حوالہ کتاب|title=Ullmann's Fine Chemicals|publisher=John Wiley & Sons|year=2014|isbn=978-3-527-68359-8}}</ref> by Justus von Liebig at the University of Giessen;<ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Psychiatry: From the era of the asylum to the age of Prozac|last=Shorter|first=Edward|publisher=Wiley|year=1998|isbn=978-0-471-24531-5}}</ref> Oscar Liebreich introduced the drug into medicine in 1869 and discovered its hypnotic and sedative qualities. * 1840: Discovery and description of Graves-Basedow disease by Karl Adolph von Basedow<ref>{{حوالہ رسالہ|last=von Basedow|first=K. A.|title=Exophthalmus durch Hypertrophie des Zellgewebes in der Augenhöhle|pages=197–204; 220–228}}</ref> * 1847: Kymograph by Carl Ludwig<ref>{{حوالہ کتاب|title=Biographical Dictionary of the History of Technology|last=Day|first=Lance|last2=McNeil|first2=Ian|publisher=Routledge|year=1998|isbn=978-0-415-19399-3|location=|pages=775}}</ref> * 1850s: Microscopic [[امراضیات|pathology]] by Rudolf Virchow<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Reese|first=D. M.|title=Fundamentals--Rudolf Virchow and modern medicine|pages=105–108}}</ref> * 1850–51: Ophthalmoscope by Hermann von Helmholtz<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Keeler|first=Richard|title=The Ophthalmoscope in the Lifetime of Hermann von Helmholtz|pages=194–201}}</ref> * 1852: First complete blood count by Karl von Vierordt<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Verso|first=ML|title=The Evolution of Blood Counting Techniques|pages=149–58}}</ref> * 1854: Sphygmograph by Karl von Vierordt<ref>{{حوالہ کتاب|title=Advances in Biomedical Sensing, Measurements, Instrumentation and Systems|last=Lay-Ekuakille|first=Aimé|publisher=Springer|year=2009|isbn=978-3-642-05166-1|location=|pages=285}}</ref> * 1855: First synthesis of the [[کوکین|cocaine]] alkaloid by Friedrich Gaedcke;<ref>{{حوالہ رسالہ|last=F. Gaedcke|year=1855|title=Ueber das Erythroxylin, dargestellt aus den Blättern des in Südamerika cultivirten Strauches Erythroxylon Coca|pages=141–150}}</ref> development of an improved purification process by Albert Niemann in 1859–1860, who also coined the name "cocaine".<ref name="nie1860">{{حوالہ رسالہ|last=Niemann|first=Albert|year=1860|title=Ueber eine neue organische Base in den Cocablättern|pages=129–256}}</ref> First commercial production of cocaine began in 1862 in Darmstadt by Merck.<ref>{{حوالہ کتاب|title=Shooting Up: A Short History of Drugs and War|last=Kamieński|first=Łukasz|publisher=Oxford University Press|year=2016|isbn=978-0-19-026347-8|location=Oxford|pages=93}}</ref> * 1882: Adhesive bandage (''Guttaperchapflastermulle'') by Paul Carl Beiersdorf * 1882: Discovery of the ''Mycobacterium tuberculosis'' (MTB) bacteria which causes [[سل|tuberculosis]], by [[رابرٹ کوچ|Robert Koch]]<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.nobelprize.org/educational/medicine/tuberculosis/readmore.html|title=Robert Koch and Tuberculosis: Koch's Famous Lecture|last=|first=|date=2008|website=Nobel Foundation|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120702164212/http://www.nobelprize.org/educational/medicine/tuberculosis/readmore.html|archivedate=2012-07-02|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1884: Discovery of the pathogenic bacterium ''Corynebacterium diphtheriae'' which causes [[خناق|diphtheria]], by Edwin Klebs and Friedrich Löffler<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Garrison|first=F. H.|title=Edwin Klebs (1834–1913)|pages=920–921}}</ref> * 1884: Koch's postulates by Robert Koch and Friedrich Loeffler, based on earlier concepts described by Jakob Henle<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Evans|first=A. S.|title=Causation and disease: a chronological journey. The Thomas Parran Lecture|pages=249–58}}</ref> * 1884: Discovery of the ''vibrio cholerae'' bacteria which causes [[ہیضہ|cholera]], by Robert Koch<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Howard-Jones|first=N.|title=Robert Koch and the cholera vibrio: a centenary|pages=379–81}}</ref> * 1887: Amphetamine by Romanian-born Lazăr Edeleanu in [[برلن|Berlin]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Edeleano L|year=1887|title=Ueber einige Derivate der Phenylmethacrylsäure und der Phenylisobuttersäure|pages=616–622}}</ref> * 1887: Löffler's medium by Friedrich Loeffler<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Loeffler|first=F.|title=Darauf theilte Herr Loeffler in einem zweiten Vortrag die Ergebnisse seiner weiteren Untersuchungen uber die Diphtherie- Bacillen mit|pages=105–112}}</ref> * 1888: First successful afocal scleral glass contact lenses by Adolf Gaston Eugen Fick<ref>{{حوالہ ویب|url=http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/adolfeugenfick|title=Adolf Eugen Fick (1852–1937)|last=|first=|date=|website=Science Museum|accessdate=18 December 2019|archivedate=16 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200216122203/http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/adolfeugenfick}}</ref> * 1890: [[خناق|Diphtheria]] antitoxin by [[امیل وون بیرنگ|Emil von Behring]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1901/behring/lecture/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1901|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1897–1899: [[ایسپرین|Aspirin]] by Felix Hoffmann or Arthur Eichengrün at Bayer in Elberfeld<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/aspirinwarsmoney1991mann/page/27|title=The aspirin wars : money, medicine, and 100 years of rampant competition|last=Mann|first=C. C.|last2=Plummer|first2=M. L.|publisher=Knopf|year=1991|isbn=978-0-394-57894-1|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aspirinwarsmoney1991mann/page/27 27]}}</ref> * 1897: Heroin by Felix Hoffmann at Bayer in Elberfeld<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.sciencehistory.org/historical-profile/felix-hoffmann|title=Felix Hoffmann|last=|first=|date=June 2016|website=Science History Institute|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1897: Protargol by Arthur Eichengrün.<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Vaupel|first=E.|title=Arthur Eichengrün—Tribute to a Forgotten Chemist, Entrepreneur, and German Jew|pages=3344–3355}}</ref> * 1897: Discovery of the cause of [[منہ کھر (بیماری)|foot-and-mouth disease]] (''Aphthovirus'') by Friedrich Loeffler<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Brown|first=F.|title=The history of research in foot-and-mouth disease|pages=3–7}}</ref> * 1907–1910: First synthesis of arsphenamine, the first [[ضد حیوی|antibiotic]],<ref>{{حوالہ ویب|url=https://microbiologysociety.org/members-outreach-resources/outreach-resources/antibiotics-unearthed/antibiotics-and-antibiotic-resistance/the-history-of-antibiotics.html|title=The history of antibiotics|website=Microbiology Society|accessdate=31 January 2020|archivedate=16 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200916073702/https://microbiologysociety.org/members-outreach-resources/outreach-resources/antibiotics-unearthed/antibiotics-and-antibiotic-resistance/the-history-of-antibiotics.html}}</ref> by [[پاول اہرلچ|Paul Ehrlich]] and Alfred Bertheim.<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Williams|first=K. J.|title=The introduction of 'chemotherapy' using arsphenamine – the first magic bullet|pages=343–8}}</ref> In 1910 marketed by Hoechst under the name ''Salvarsan''.<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Frith|first=John|title=Arsenic – the "Poison of Kings" and the "Saviour of Syphilis"}}</ref> * 1908–1911: Creation of dihydrocodeine<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.drugbank.ca/drugs/DB01551|title=Dihydrocodeine|last=|first=|date=|website=www.drugbank.ca|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1909, 1929: First intrauterine device (IUD) by Richard Richter (of Waldenburg, then part of Germany; in 1909), and the first ring (''Gräfenberg's ring'', 1929) used by a significant number of women by Ernst Gräfenberg.<ref>{{حوالہ رسالہ|title=Pioneers of the intrauterine device|last=Thiery|first=M.|pages=15–23}}</ref> * 1909: Labello by Dr. Oscar Troplowitz<ref>{{حوالہ ویب|url=https://int.labello.com/about-labello/history|title=History – More Than 100 Years of Lip Care|last=|first=|date=|website=Labello|accessdate=18 December 2019|تاريخ-الأرشيف=23 August 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190823185920/https://int.labello.com/about-labello/history|url-status=dead}}</ref> * 1912–1916: Modern [[کنڈوم|condom]] by Julius Fromm in Berlin<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Humble Little Condom: A History|last=Collier|first=Aine|publisher=Prometheus Books|year=2007|isbn=978-1-59102-556-6|location=Amherst, NY}}</ref> * 1912: MDMA by Merck chemist Anton Köllisch<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/invention-of-mdma-ecstasy-4079861|title=The History, Patent, and Uses of MDMA|website=ThoughtCo|accessdate=10 February 2019}}</ref> * 1914: Development and creation of oxymorphone<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=ZwPIjKg0XukC&pg=PA123&lpg=PA123&dq=oxymorphone+1914+germany#v=onepage&q=oxymorphone%201914%20germany&f=false|title=The Essence of Analgesia and Analgesics|last=Sinatra|first=Raymond|publisher=Cambridge University Press; 1 edition|year=2010|isbn=978-0-521-14450-6|location=MA, USA|pages=123}}</ref> * 1916: Creation of oxycodone by Martin Freund and Edmund Speyer at the University of Frankfurt * 1920–1924: First synthesis of hydrocodone by Carl Mannich and Helene Löwenheim in 1920,<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Mannich, C.|year=1920|title=Ueber zwei neue Reduktionsprodukte des Kodeins|pages=295–316}}</ref> first marketed by former German drug development company Knoll as ''Dicodid'' in 1924.<ref>{{حوالہ کتاب|title=Youth Substance Abuse: A Reference Handbook|last=Newton|first=David E.|publisher=ABC-CLIO|year=2016|isbn=978-1-4408-3983-2|location=|pages=42}}</ref> * 1922: Discovery and creation of desomorphine by Knoll * 1923: Creation of hydromorphone (''Dilaudid'') by Knoll<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Felden|first=L.|title=Comparative Clinical Effects of Hydromorphone and Morphine|pages=319–328}}</ref> * 1924: First human [[برقی دماغی تخطیط|Electroencephalography]] (EEG) recording by Hans Berger. Berger also discovered alpha waves * 1929: Cardiac catheterization by [[ورنر فورس مین|Werner Forssmann]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=West|first=J. B.|title=The beginnings of cardiac catheterization and the resulting impact on pulmonary medicine|pages=L651–L658}}</ref> * 1932: Prontosil by Josef Klarer and Fritz Mietzsch at Bayer<ref>{{حوالہ کتاب|title=The First Miracle Drugs|last=Lesch|first=John E.|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518775-5|location=|pages=}}</ref> * 1937–1939: Creation of methadone by Max Bockmühl and Gustav Ehrhart of IG Farben * 1939: Intramedullary rod by Gerhard Küntscher<ref>{{حوالہ کتاب|title=Applied Orthopaedic Biomechanics|last=|first=|publisher=BI Publications Pvt Ltd|year=2008|isbn=9788172253097|location=|pages=85}}</ref> * 1943: Luria–Delbrück experiment by [[میکس ڈیلبرگ|Max Delbrück]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1969/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1969|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1953: Echocardiography by Carl Hellmuth Hertz (with Swedish physician Inge Edler)<ref>{{حوالہ رسالہ|title=The origin of echocardiography: A Tribute to Inge Edler|pages=431–438|first=Siddharth|last=Singh}}</ref> * 1961: Combined oral contraceptive pill by Schering AG<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/schering-ag-history/|title=History of Schering AG – FundingUniverse|website=www.fundinguniverse.com|language=en|accessdate=2018-01-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.referenceforbusiness.com/history2/39/SCHERING-A-G.html|title=SCHERING A.G. - Company Profile, Information, Business Description, History, Background Information on SCHERING A.G.|website=www.referenceforbusiness.com|accessdate=2018-01-18}}</ref> * 1997: C-Leg by Ottobock<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ottobock.com/en/press/media-information/media-information-c-leg/|title=C-Leg lower limb prosthesis|last=|first=|date=|website=Ottobock|language=en-GB|accessdate=18 December 2019|archivedate=18 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191218091625/https://www.ottobock.com/en/press/media-information/media-information-c-leg/}}</ref> * 2007: Small incision lenticule extraction (SMILE) by Walter Sekundo and Marcus Blum == فوجی تے (کیمیائی) ہتھیار == [[فائل:Bundesarchiv Bild 183-R22888, Westfront, Flammenwerfer.jpg|کھبے|thumb|100x100px| پہلی جنگ عظیم (1917) دے دوران جرمن شعلہ فشاں]] [[فائل:Bergmann MP18.1.JPG|کھبے|thumb|100x100px| ایم پی 18]] [[فائل:Wehrmacht-einheitskanister.jpg|کھبے|thumb|100x100px| جیریکین]] [[فائل:Fusée V2.jpg|کھبے|thumb|140x140px| وی 2 راکٹ د‏‏ی نقل]] == موسیقی دے آلات == [[فائل:Yamaha Bass tuba YFB-822.tif|کھبے|thumb|162x162px| ٹوبا]] [[فائل:Emile Berliner with phonograph.jpg|کھبے|thumb|100x100px| ایمیل برلنر اپنے ڈسک ریکارڈ گراموفون دے نال]] == فزکس تے سائنسی آلات == [[فائل:HEINRICH HERTZ.JPG|کھبے|thumb|116x116px| ہائنرچ ہرٹز نے اپنی دریافتاں تو‏ں جدید [[ٹیلی مواصلات|ٹیلی مواصلات دی]] بنیاد رکھی ]] [[فائل:First medical X-ray by Wilhelm Röntgen of his wife Anna Bertha Ludwig's hand - 18951222.jpg|کھبے|thumb|146x146px| پہلا "میڈیکل" [[ایکس شعاع|ایکس رے]] ، [[ولہیلم رونٹیگن|ولہیلم رینٹجن]] (1895) دے ذریعہ ]] [[فائل:Max Planck (1858-1947).jpg|کھبے|thumb|140x140px| [[میکس پلینک|میکس پلانک]] [[قدری میکانیات|کوانٹم تھیوری دا]] باپ سمجھیا جاندا [[قدری میکانیات|ہے]] ]] [[فائل:Relativity3 Walk of Ideas Berlin.JPG|کھبے|thumb|100x100px| [[البرٹ آئنسٹائن|آئن اسٹائن دے]] مجسمہ 1905 <nowiki><i id="mwCbU">E</i></nowiki> <nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwCbY">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki> = <nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwCbc">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki> 2006 واک آف آئیڈیا ، [[برلن]] وچ <nowiki><i id="mwCbg">ایم سی</i></nowiki> <nowiki><sup id="mwCbk">2</sup></nowiki> فارمولہ ]] [[فائل:Geiger counter.jpg|کھبے|thumb|100x100px| گیجر-مولر کاؤنٹر]] [[فائل:Ernst Ruska Electron Microscope - Deutsches Museum - Munich-edit.jpg|کھبے|thumb|172x172px| الیکٹران مائکروسکوپ جسنو‏ں [[ارنسٹ رسکیا|ارنسٹ روسکیا]] نے 1933 وچ تعمیر کيتا سی۔ اس د‏ی پہلی پروٹو ٹائپ دے دو سال بعد ]] [[فائل:Nuclear fission.svg|کھبے|thumb|156x156px| حوصلہ افزائی [[جوہری انشقاق|جوہری فیوژن]] رد عمل ]] * 1512, 1576: Theodolite by Gregorius Reisch and Martin Waldseemüller (1512),<ref>{{حوالہ کتاب|title=Scientific Instruments of the Seventeenth and Eighteenth Centuries and Their Makers|last=Daumas|first=Maurice|publisher=Portman Books|year=1989|isbn=978-0-7134-0727-3|location=London|pages=}}</ref> although the first "true" version was created by Erasmus Habermehl (1576) * 1608: [[دوربین|Telescope]] by German-born Hans Lippershey<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/hans-lippershey-3072382|title=A Profile of Hans Lippershey: Optician and Telescope Maker|last=Greene|first=Nick|date=3 July 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1650: First vacuum pump by Otto von Guericke * 1654: Magdeburg hemispheres by Otto von Guericke * 1663: First electrostatic generator by Otto von Guericke<ref>{{حوالہ کتاب|title=Draw the Lightning Down: Benjamin Franklin and Electrical Technology in the Age of Enlightenment|last=Schiffer|first=Michael Brian|publisher=University of California Press|year=2006|isbn=978-0-520-24829-8|location=|pages=}}</ref> * 1745: Leyden jar (''Kleistian jar'') by Ewald Georg von Kleist<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/electricityinev04housgoog|title=Electricity in Every-day Life|last=Edwin J. Houston|publisher=P. F. Collier & Son|year=1905|page=[https://archive.org/details/electricityinev04housgoog/page/n97 71]|quote=jar von Kleist.}}</ref> * 1777: Discovery of Lichtenberg figures by Georg Christoph Lichtenberg<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.aps.org/publications/apsnews/201211/physicshistory.cfm|title=November 1777: Discovery of Lichtenberg Figures|last=Chodos|first=Alan|date=November 2012|website=American Physical Society|language=en|accessdate=28 March 2020}}</ref> * 1801: Discovery of [[بالائے بنفشی|ultraviolet]] by Johann Wilhelm Ritter<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Frercks|first=Jan|title=Reception and discovery: the nature of Johann Wilhelm Ritter's invisible rays|pages=143–156}}</ref> * 1813: [[قانون گاس|Gauss's law]] by [[کارل فریڈرک گاؤس|Carl Friedrich Gauss]]<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=0TxeAAAAcAAJ&pg=PA3|title=Theoria attractionis corporum sphaeroidicorum ellipticorum homogeneorum methodo nova tractata|last=Gauss|first=Carl Friedrich|year=1877|language=Latin|author-link=Carl Friedrich Gauss}} (Gauss, ''Werke'', vol. V, p. 1). Gauss mentions [[آئزک نیوٹن|Newton]]'s ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia]]'' [https://archive.org/stream/newtonspmathema00newtrich#page/n243/mode/2up proposition XCI] regarding finding the force exerted by a sphere on a point anywhere along an axis passing through the sphere.</ref> * 1814: Discovery of Fraunhofer lines by Joseph von Fraunhofer<ref>{{حوالہ کتاب|title=Fundamentals of Optics (4th ed.)|last=Jenkins|first=Francis A.|last2=White|first2=Harvey E.|publisher=McGraw-Hill|year=1981|isbn=978-0-07-256191-3|location=|pages=18}}</ref> * 1817: Ackermann steering geometry by Georg Lankensperger in [[میونخ|Munich]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Advances in Mechanism and Machine Science|last=Uhl|first=Tadeusz|publisher=Springer|year=2019|isbn=978-3-030-20131-9|location=|pages=1142}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.wolfgang-pfaller.de/landespa.htm|title=Einige Beispiele für deutsche Landespatente im 19. Jahrhundert|last=|first=|date=|website=www.wolfgang-pfaller.de|language=de|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1817 or earlier: [[گردش نما|Gyroscope]] by Johann Gottlieb Friedrich von Bohnenberger in Tübingen<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Wagner|first=Jorg|title=The Bohnenberger machine|pages=107–114}}</ref> * 1820: [[گلون پیما|Galvanometer]] by Johann Schweigger in Halle<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Telecommunications Illustrated Dictionary|last=Petersen|first=J.K.|publisher=CRC Press|year=2002|isbn=978-0-8493-1173-4|location=|pages=830}}</ref> * 1827: [[قانون اوہم|Ohm's law]] by [[جارج اوہم|Georg Ohm]]<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ohm-hochschule.de/bib/textarchiv/Ohm.Die_galvanische_Kette.pdf|title=Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet|last=Ohm|first=G. S.|date=1827|website=Ohm Hochschule|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326094110/http://www.ohm-hochschule.de/bib/textarchiv/Ohm.Die_galvanische_Kette.pdf|archivedate=2009-03-26|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1833: [[میگنیٹو میٹر|Magnetometer]] by [[کارل فریڈرک گاؤس|Carl Friedrich Gauss]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Earth Sciences: Notable Research and Discoveries|last=Kirkland|first=Kyle|publisher=Facts on File|year=2010|isbn=978-0-8160-7442-6|location=|pages=53}}</ref> * 1845: Kirchhoff's circuit laws by Gustav Kirchhoff * 1850: Formulation of the first and [[حرحرکیات دا دوسرا قانون|second law of thermodynamics]] by Rudolf Clausius<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Clausius|first=R.|title=Ueber die bewegende Kraft der Wärme und die Gesetze, welche sich daraus für die Wärmelehre selbst ableiten lassen|pages=368–397, 500–524}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|last=Clausius|first=R.|title=Über eine veränderte Form des Zweiten Hauptsatzes der mechanischen Wärmetheorien|pages=481–506}}</ref> * 1852: First experimental investigation of the Magnus effect by Heinrich Gustav Magnus<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Magnus|first=G.|title=Über die Abweichung der Geschosse, und: Über eine abfallende Erscheinung bei rotierenden Körpern|pages=1–29}}</ref> * 1857: Geissler tube by Heinrich Geißler<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.crtsite.com/Heinrich-Geissler.html|title=Heinrich Geissler|last=|first=|date=|website=www.crtsite.com|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1959: Helmholtz resonance by Hermann von Helmholtz<ref>{{حوالہ ویب|url=https://acoustics.mpiwg-berlin.mpg.de/contributor-essays/variations-theme-movement-acoustic-resonators-through-multiple-contexts|title=Variations on a Theme: The Movement of Acoustic Resonators through Multiple Contexts|last=Pantalony|first=David|date=|website=acoustics.mpiwg-berlin.mpg.de|accessdate=11 December 2019}}</ref> * 1859: Spectrometer by [[رابرٹ بنسن|Robert Bunsen]] and Gustav Kirchhoff<ref>{{حوالہ ویب|url=http://astro-canada.ca/les_spectrometres-spectrometers-eng|title=Spectrometers {{!}} Instruments|website=Canada under the stars|accessdate=7 May 2019}}</ref> * 1861: First [[فون|telephone transmitter]] by Johann Philipp Reis;<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/telephoneitsseve0000coel_y7q3/page/16|title=The Telephone and Its Several Inventors: A History|last=Coe|first=Lewis|publisher=McFarland|year=2006|isbn=978-0-7864-2609-6|location=|pages=[https://archive.org/details/telephoneitsseve0000coel_y7q3/page/16 16–24]}}</ref><ref name=":8">{{حوالہ کتاب|title=Nineteenth-century Scientific Instruments|last=Turner|first=Gerard L'Estrange|last2=Weston|first2=Margaret|publisher=University of California Press|year=1983|isbn=978-0-520-05160-7|location=|pages=140}}</ref> he also coined the term "[[فون|telephone]]" * 1864–1875: [[نابذہ|Centrifuge]] by brothers Alexander and Antonin Prandtl from Munich * 1865: Concept of entropy by Rudolf Clausius<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Clausius|first=R.|title=Über verschiedene, für die Anwendung bequeme Formen der Hauptgleichungen der mechanischen Wärmetheorie|pages=353–400}}</ref> * 1869: First observation of cathode rays by Johann Wilhelm Hittorf and Julius Plücker * 1870: Virial theorem by Rudolf Clausius<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Clausius|first=R.|title=Ueber einen auf die Wärme anwendbaren mechanischen Satz|pages=124–130}}</ref> * 1874: Refractometer by Ernst Abbe<ref name="AbbeSella">{{حوالہ رسالہ|last=Sella, Andrea|title=Abbé's refractometer}}</ref> * 1883: First accurate electricity meter (''Pendelzähler'') by Hermann Aron<ref>{{حوالہ کتاب|title=A Practical Guide to Energy Management of Facilities and Utilities|last=Energywise Consortium|publisher=Smithers Rapra Technology|year=2011|isbn=978-1-84735-598-0|location=|pages=79}}</ref> * 1886: Discovery of anode rays by Eugen Goldstein<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/measuringmassfro0000unse/page/4|title=Measuring mass: from positive rays to proteins|last=Grayson|first=Michael A.|publisher=Chemical Heritage Press|year=2002|isbn=0-941901-31-9|location=Philadelphia|pages=[https://archive.org/details/measuringmassfro0000unse/page/4 4]}}</ref> * 1887: Discoveries of [[برقناطیسی ریڈی ایشن|electromagnetic radiation]], [[ضیا برقی اثر|photoelectric effect]] and [[ریڈیائی لہر|radio waves]] by Heinrich Hertz<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/heinrich-hertz-4181970|title=Heinrich Hertz Proved Existence of Electromagnetic Waves|last=Petersen|first=Carolyn Collins|date=4 January 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1887: First parabolic antenna by Heinrich Hertz<ref>{{حوالہ کتاب|title=Antenna Theory and Design, 3rd Ed|last=Stutzman|first=Warren L.|last2=Thiele|first2=Gary A.|publisher=John Wiley & Sons|year=2012|isbn=978-0-470-57664-9|location=|pages=391–392}}</ref> * 1893–1896: Wien approximation (1896)<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Wien|first=W.|title=On the division of energy in the emission-spectrum of a black body|pages=214–220}}</ref> and Wien's displacement law (1893)<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Historical Development of Quantum Theory|last=Mehra|first=J.|last2=Rechenberg|first2=H.|publisher=Springer-Verlag|year=1982|isbn=978-0-387-90642-3|location=New York City|pages=}}</ref> by [[ویلیم وین|Wilhelm Wien]] * 1895: Discovery of [[ایکس شعاع|X-rays]] by [[ولہیلم رونٹیگن|Wilhelm Röntgen]] in [[ووتزبرگ|Würzburg]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://science.nasa.gov/ems/11_xrays|title=X-Rays {{!}} Science Mission Directorate|last=|first=|date=|website=NASA|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1897: Nernst lamp by [[والتھر نرنسٹ|Walther Nernst]] in Göttingen<ref>{{حوالہ ویب|url=https://edisontechcenter.org/NernstLamps.html|title=The Nernst Lamp – How it works and history|last=|first=|date=|website=edisontechcenter.org|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1900: Drude model by Paul Drude<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Drude|first=P.|title=Zur Elektronentheorie der Metalle|pages=566–613}}</ref> * 1900: [[پلانک دا مستقلہ|Planck constant]] and Planck's law by [[میکس پلینک|Max Planck]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.aps.org/publications/apsnews/200210/history.cfm|title=October 1900: Planck's Formula for Black Body Radiation|last=|first=|date=|website=APS Physics|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070910081338/http://www.aps.org/publications/apsnews/200210/history.cfm|archivedate=2007-09-10|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1900–1930: [[قدری میکانیات|Quantum mechanics]] by i.a. Max Planck and [[ورنر ہیزنبرگ|Werner Heisenberg]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.history.com/this-day-in-history/the-birth-of-quantum-theory|title=The birth of quantum theory|last=|first=|date=14 December 2018|website=HISTORY|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1901: Modern pyrometer by Ludwig Holborn and Ferdinand Kurlbaum<ref>{{حوالہ کتاب|title=Instruments of Science: An Historical Encyclopedia|last=Bud|first=Robert|last2=Warner|first2=Deborah Jean|publisher=Taylor and Francis|year=1998|isbn=0-8153-1561-9|location=|pages=499}}</ref> * 1904: Boundary layer theory by Ludwig Prandtl<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Anderson|first=J. D.|title=Ludwig Prandtl's Boundary Layer|pages=42–48}}</ref> * 1904: First [[ریڈار|radar]] system by Christian Hülsmeyer (''Telemobiloscope'')<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.radarworld.org/huelsmeyer.html|title=Christian Huelsmeyer, the inventor|website=www.radarworld.org|accessdate=10 February 2019}}</ref> * 1905: Mass–energy equivalence (''E''&nbsp;=&nbsp;''mc''²)<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Einstein|first=A.|title=Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energieinhalt abhängig?|pages=639–643}}</ref> and [[اضافیت مخصوصہ|special relativity]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Einstein|first=A.|title=Zur Elektrodynamik bewegter Körper|pages=891–921}}</ref> by [[البرٹ آئنسٹائن|Albert Einstein]] * 1905: Rubens' tube by Heinrich Rubens<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Gee|first=Kent L.|title=The Rubens tube|pages=025003}}</ref> * 1906–1912: Third law of thermodynamics (''Nernst's theorem'') by [[والتھر نرنسٹ|Walther Nernst]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.livescience.com/50942-third-law-thermodynamics.html|title=What is the Third Law of Thermodynamics?|last=Lucas|first=Jim|date=22 May 2015|website=Live Science|accessdate=31 October 2019}}</ref> * 1913: Echo sounding by Alexander Behm<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=3Al4uqB66KUC&pg=SA3-PA61&lpg=SA3-PA61&dq=alexander+behm+echo+sounding#v=onepage&q=alexander%20behm%20echo%20sounding&f=false|title=Radio Propagation Measurement and Channel Modelling|last=Salous, Sana|publisher=[[John Wiley & Sons]]|year=2013|isbn=978-1-118-50232-7|pages=424}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=RFMQd__GtSMC&dq=alexander+behm+inventor+echo+sounding|title=Sciences of Geodesy – I: Advances and Future Directions|last=Xu, Guochang|publisher=[[Springer Publishing]]|year=2010|isbn=978-3-642-11741-1|pages=281}}</ref> * 1913: Discovery of the Stark effect by [[جوہنس سٹارک|Johannes Stark]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100528574|title=Stark effect|last=|first=|date=|website=Oxford Reference|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1915: Noether's theorem by Emmy Noether<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Noether|first=E.|title=Invariante Variationsprobleme|pages=235–257}}</ref> * 1916: [[عمومی اضافیت|General relativity]] by Albert Einstein<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Einstein|first=A.|title=Die Grundlage der allgemeinen Relativitätstheorie|pages=769–822}}</ref> * 1917: [[لیزر|Laser]]'s theoretical foundation by Albert Einstein<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Einstein|first=A.|title=Zur Quantentheorie der Strahlung|pages=121–128}}</ref> * 1919: Discovery of the Barkhausen effect by Heinrich Barkhausen<ref>{{حوالہ کتاب|title=Biographical Encyclopedia of Scientists, 3rd Ed|last=Daintith|first=John|publisher=CRC Press|year=2008|isbn=978-1-4200-7271-6|location=|pages=46}}</ref> * 1919: Betz's law by Albert Betz * 1920s: (Modern) hand-held metal detector by German-born Gerhard Fischer * 1921: Discovery of nuclear isomerism by [[اوٹو ہان|Otto Hahn]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hahn|first=O.|title=Über ein neues radioaktives Zerfallsprodukt im Uran|pages=84}}</ref> * 1921–22: Stern–Gerlach experiment by [[اوٹو سٹرن|Otto Stern]] and Walther Gerlach<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Gerlach|first=W.|title=Der experimentelle Nachweis der Richtungsquantelung im Magnetfeld|pages=349–352}}</ref> * 1924: Description of coincidence method by [[والٹتھر بوتھ|Walther Bothe]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1954/bothe/lecture/|title=The Nobel Prize in Physics 1954|last=|first=|date=|website=Nobel Foundation|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1924–25: Bose–Einstein statistics, Bose–Einstein condensate and [[بوسون|Boson]] by Albert Einstein<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.livescience.com/54667-bose-einstein-condensate.html|title=States of Matter: Bose-Einstein Condensate|last=Emspak|first=Jesse|date=3 August 2018|website=Live Science|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1927: Free electron model by Arnold Sommerfeld<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Sommerfeld|first=A.|title=Zur Elektronentheorie der Metalle auf Grund der Fermischen Statistik|pages=1–32}}</ref> * 1927: Uncertainty principle by Werner Heisenberg<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Heisenberg|first=W.|title=Über den anschaulichen Inhalt der quantentheoretischen Kinematik und Mechanik|pages=172–198}}</ref> * 1928: Geiger–Müller counter by Hans Geiger and Walther Müller<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Geiger|first=H.|title=Elektronenzählrohr zur Messung schwächster Aktivitäten [Electron counting tube for measurement of weakest radioactivities]|pages=617–618}}</ref> * 1931: Electron microscope by [[ارنسٹ رسکیا|Ernst Ruska]] and Max Knoll<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1986/perspectives/|title=Life through a Lens|last=|first=|date=|website=NobelPrize.org|language=en-US|accessdate=15 December 2019}}</ref> * 1933: Discovery of the Meissner effect by Walther Meissner and Robert Ochsenfeld<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.britannica.com/science/Meissner-effect|title=Meissner effect {{!}} physics|last=|first=|date=|website=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1937–39: CNO cycle (Bethe–Weizsäcker process) by Carl von Weizsäcker and German-born [[ہنس بیتھ|Hans Bethe]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/themes/understanding-the-process|title=Understanding the Process|last=|first=|date=|website=NobelPrize.org|language=en-US|accessdate=7 December 2019}}</ref> * 1937: Scanning electron microscope (SEM) by Manfred von Ardenne<ref>{{حوالہ رسالہ|last=McMullan|first=D.|title=Von Ardenne and the scanning electron microscope|pages=283–288}}</ref> * 1938: Discovery of [[جوہری انشقاق|nuclear fission]] by Otto Hahn and Fritz Straßmann in [[برلن|Berlin]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1944/summary/|title=The Nobel Prize in Chemistry 1944|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Heavy Water and the Wartime Race for Nuclear Energy|last=Dahl|first=Per F.|publisher=CRC Press|year=1999|isbn=978-0-7503-0633-1|location=|pages=}}</ref> * 1949: Development of the nuclear shell model by [[ماریہ جیوپرٹ مئیر|Maria Goeppert-Mayer]] and [[جے ہنس ڈی ہنسن|J. Hans D. Jensen]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1963/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 1963|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1950s: Quadrupole ion trap by [[ولف گینگ پاول|Wolfgang Paul]] * 1958: Discovery of the Mössbauer effect by [[روڈولف موسباور|Rudolf Mössbauer]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1961/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 1961|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1959: Penning trap by [[ہنس جیورج ڈیہلمٹ|Hans Georg Dehmelt]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1989/dehmelt/biographical/|title=The Nobel Prize in Physics 1989|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1961: Bark scale by Eberhard Zwicker<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Zwicker|first=E.|title=Subdivision of the audible frequency range into critical bands|pages=248}}</ref> * 1963: Proposition of heterojunction by [[ہربرٹ کروئمر|Herbert Kroemer]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2000/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 2000|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1980: Quantum Hall effect by [[کلاوس ون کلٹزنگ|Klaus von Klitzing]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Lindley|first=David|title=Focus: Landmarks—Accidental Discovery Leads to Calibration Standard|pages=}}</ref> * 1980s: Atomic force microscope and the scanning tunneling microscope by [[گرڈ بنگ|Gerd Binnig]]<ref name="Binnig">{{حوالہ رسالہ|last=Binnig|first=G.|year=1986|title=Scanning tunneling microscopy|pages=355–69}}</ref> * 1988: Discovery of giant magnetoresistance by [[پیٹر گرون برک|Peter Grünberg]]<ref>{{حوالہ ویب|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2007/index.html|title=The Nobel Prize in Physics 2007|last=|first=|date=August 2011|website=Nobel Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805062614/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2007/index.html|archivedate=2011-08-05|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1994: STED microscopy by [[سٹیفین ہیل|Stefan Hell]] and Jan Wichmann<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hell|first=S. W.|title=Breaking the diffraction resolution limit by stimulated emission: Stimulated-emission-depletion fluorescence microscopy|pages=780–782}}</ref> * 1998: Frequency comb by [[تھیوڈر ڈبلیو ہائنچ|Theodor W. Hänsch]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2005/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 2005|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> == سوشیالوجی ، فلسفہ تے سیاست == [[فائل:Marx and Engels.jpg|کھبے|thumb|100x100px| [[کارل مارکس]] (کھبے) تے [[فریڈرک اینگلز]] (سجے) ]] [[فائل:Bundesarchiv Bild 146-2005-0057, Otto von Bismarck.jpg|کھبے|thumb|149x149px| [[اوتو فون بسمارک|اوٹو وان بسمارک]] نے دنیا بھر وچ پہلی جدید [[فلاحی ریاست|فلاحی ریاست تشکیل دی]] ]] * 18 ويں صدی دے آخر وچ : جرمن آئیڈیل ازم از [[امانوئل کانٹ|ایمانوئیل کانٹ]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=German Idealism: The Struggle Against Subjectivism, 1781–1801|last=Beiser|first=Frederick C.|publisher=Harvard University Press|year=2002|isbn=978-0-674-02717-6|location=|pages=}}</ref> * 19 ويں صدی: [[مارکسیت|مارکسزم]] ، [[اشتمالیت|کمیونزم]] تے [[اشتراکیت|سوشلزم دی]] بنیاد ، <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Communist Manifesto: a road map to history's most important political document|last=Gasper|first=Phillip|date=October 2005|publisher=Haymarket Books|isbn=978-1-931859-25-7|page=24|quote=As the nineteenth century progressed, "socialist" came to signify not only concern with the social question, but opposition to capitalism and support for some form of social ownership.}}</ref><ref name="Anthony Giddens 1994, p. 71">Anthony Giddens. ''Beyond Left and Right: The Future of Radical Politics''. 1998 edition. Cambridge, England, UK: Polity Press, 1994, 1998. p. 71.</ref> [[کارل مارکس]] تے [[فریڈرک اینگلز]] <ref>Marx, K. and Engels, F. (1848). ''[https://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/communist-manifesto/index.htm The Communist Manifesto]'' (on marxists.org)</ref> * 1852: ساکسونی وچ فرانز ہرمن شلوز - ڈیلٹزچ دے ذریعہ کریڈٹ یونین ، بعد وچ فریڈرک ولہیلم رائفائزن نے ہور تیار کيتا <ref>{{حوالہ کتاب|title=The credit union movement: Origins and development, 1850–1980|last=Moody|first=J. Carroll|publisher=Kendall/Hunt Pub. Co|year=1984|isbn=978-0-8403-3218-9|location=|pages=}}</ref> * 19 ويں صدی دے آخر وچ : [[میکس ویبر|میکس ویبر دے]] ذریعہ ورسٹین <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.historylearningsite.co.uk/anti_positivism.htm|title=Anti Positivism|last=|first=|date=3 April 2012|website=History Learning Site|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403001519/http://www.historylearningsite.co.uk/anti_positivism.htm|archivedate=2012-04-03|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1879: [[لائپزش|لیپزگ]] وچ ولیہم وانڈٹ د‏‏ی تجربا‏تی نفسیات <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2016/entries/wilhelm-wundt/|title=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|last=Kim|first=Alan|date=2016|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Fall 2016}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/50psychologyclas0000butl/page/2|title=50 Psychology Classics: Who We Are, How We Think, What We Do|last=Butler-Bowdon|first=Tom|publisher=Nicholas Brealey Publishing|year=2006|isbn=978-1-85788-386-2|location=|pages=[https://archive.org/details/50psychologyclas0000butl/page/2 2]}}</ref> * 1880 د‏‏ی دہائی: [[جرمن سلطنت]] (1871 181918) سیاستدان [[اوتو فون بسمارک|اوٹو وان بسمارک دے]] تحت دنیا د‏‏ی پہلی جدید [[فلاحی ریاست]] بن گئ ، <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=UQL3AQAAQBAJ&pg=PA38|title=Comparative Welfare State Politics: Development, Opportunities, and Reform|last=Kersbergen|first=Kees van|last2=Vis|first2=Barbara|publisher=Cambridge UP|year=2013|isbn=978-1-107-65247-7|page=38}}</ref> جدو‏ں انہاں نے مثال دے طور اُتے مندرجہ ذیل چیزاں نو‏‏ں عملی جامہ پہنایا: ** ہیلتھ انشورنس ( ''کرانکنورسیشرونگ)'' 1883 وچ <ref name=":0">{{حوالہ ویب|url=https://www.ssa.gov/history/ottob.html|title=Social Security History|website=www.ssa.gov|language=en|accessdate=2018-01-18}}</ref> ** 1884 وچ حادثے د‏‏ی انشورینس د‏‏ی ( ''غیر فالسچارنگ)'' ** 1889 وچ پنشن انشورنس ( ''گیسیٹزلیچ رینٹینورسریچنگ)'' * 1897: ''سائنسی - انسان دوست کمیٹی'' ، تریخ وچ [[ایل جی بی ٹی]] حقوق د‏‏ی پہلی تنظیم ، <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/readersguidetole0000unse/page/251|title=Reader's Guide to Lesbian and Gay Studies|last=Murphy|first=Timothy|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-1-57958-142-8|location=|pages=[https://archive.org/details/readersguidetole0000unse/page/251 251]}}</ref> جس د‏‏ی تشکیل [[برلن]] وچ میگنس ہرشفیلڈ نے کيتی۔ * 1916: جرمنی د‏‏ی سلطنت [[گرمائی وقت|دن وچ روشنی د‏‏ی بچت دے وقت (DST)]] نو‏‏ں نافذ کرنے والا دنیا دا پہلا ملک بن گیا <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.timeanddate.com/time/europe/daylight-saving-history.html|title=History of DST in Europe|last=|first=|date=|website=www.timeanddate.com|language=en|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1930s: فرینکفرٹ اسکول <ref>{{حوالہ کتاب|title=Critical Theory Selected Essays|last=Horkheimer|first=Max|publisher=Continuum Pub|year=1982|isbn=|location=New York|pages=244}}</ref> ذریعہ تنقیدی نظریہ * 1966: نجی کاپی کرنے والی لیوی (جسنو‏ں خالی میڈیا ٹیکس یا عائد وی کہیا جاندا اے ) <ref>[[عالمی تنظیم برائے حقوق دانش]], [http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/copyright/1037/wipo_pub_1037_2013.pdf International Survey on Private Copying – Law & Practice 2013] (23rd ed.) p.4: "A levy was first introduced in Germany in 1966."</ref> * 1978: بلیو فرشتہ ( ''ڈیر بلیو اینجیل'' ) سند ، دنیا دا پہلا ماحولیا‏ت‏ی == مذہب ، اخلاقیات تے تہوار == [[فائل:Martin Luther by Cranach-restoration.jpg|کھبے|thumb|108x108px| [[مارٹن لوتھر]] ]] [[فائل:Governor's Living Room.jpg|کھبے|thumb|100x100px| [[شجرہ کرسمس|کرسمس دے درخت]] ]] * 1434: [[ڈریسڈن]] وچ دنیا د‏‏ی پہلی حقیقی کرسمس مارکیٹ ( ''اسٹرائیلزمارکٹ'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.german-way.com/history-and-culture/holidays-and-celebrations/christmas/christmas-markets-in-germany/|title=Christmas Markets in Germany and Europe|last=|first=|date=|website=The German Way & More|accessdate=10 November 2019|تاريخ-الأرشيف=30 October 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191030102250/https://www.german-way.com/history-and-culture/holidays-and-celebrations/christmas/christmas-markets-in-germany/|url-status=dead}}</ref> * 1517: [[مارٹن لوتھر|مارٹن لوتھر دے]] ذریعہ [[پروٹسٹنٹ مسیحیت|پروٹسٹینٹ ازم]] تے [[لوتھریت|لوتھرانیزم]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thegospelcoalition.org/article/9-things-know-lutheranism/|title=9 Things You Should Know About Lutheranism|last=Carter|first=Joe|date=2 November 2017|website=The Gospel Coalition|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 16 ويں صدی: [[شجرہ کرسمس|کرسمس دا]] جدید [[شجرہ کرسمس|درخت]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.history.com/topics/christmas/history-of-christmas-trees|title=History of Christmas Trees – Christmas – HISTORY.com|website=HISTORY.com|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 17 ويں صدی: ایسٹر بنی <ref>{{حوالہ کتاب|title=Wondrous Innocence and Modern American Children's Culture|last=Cross|first=Gary|publisher=Oxford University Press|year=2004|isbn=978-0-19-534813-2|location=|pages=}}</ref> * c 1610: tinsel دے ميں [[نورنبرگ|نیورمبرگ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.christmascarnivals.com/christmas-history/christmas-history-tinsel.html|title=Christmas History Tinsel|last=|first=|date=|website=Christmas Carnivals|accessdate=18 December 2019|تاريخ-الأرشيف=25 February 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210225043212/http://www.christmascarnivals.com/christmas-history/christmas-history-tinsel.html|url-status=dead}}</ref> * 1776: [[الومناندی|Illuminati دی]] طرف آدم Weishaupt <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nationalgeographic.com/history/magazine/2016/07-08/profile-adam-weishaupt-illuminati-secret-society/|title=Meet the Man Who Started the Illuminati|last=Hernández|first=Isabel|date=1 November 2016|website=History Magazine|language=en|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1810: ''اوکٹوبرفیسٹ'' ، [[میونخ]] وچ دنیا دا سب تو‏ں وڈا ''ووکسفیسٹ'' ، <ref>{{حوالہ ویب|url=https://usatoday30.usatoday.com/travel/destinations/2007-09-05-oktoberfest-local-tips_N.htm|title=How to enjoy Oktoberfest like a local|last=Wolfe|first=Karin|date=5 September 2007|website=USA Today|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1839: جوہن ہنریچ وائچرن دے ذریعہ ایڈونٹ د‏‏ی چادر چڑھائی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ndr.de/geschichte/Adventskranz-Geschichte-und-Bedeutung-der-vier-Kerzen,adventskranz1289.html|title=Adventskranz: Geschichte und Bedeutung der vier Kerzen|last=|first=|date=|website=NDR|language=de|accessdate=18 December 2019}}</ref> * c 1850: جرمن [[لوتھریت|لوتھرنس دے]] ذریعہ ایڈونٹ کیلنڈر ؛ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Twelve Blessings of Christmas|last=Mills|first=T. J.|publisher=Thomas Nelson Inc|year=2010|isbn=978-0-529-12431-9|location=|pages=54}}</ref> جدید ورژن میونخ تو‏ں گیرارڈ لینگ (1881–1974) نے تخلیق کيتا سی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.weihnachtsmuseum.de/en/die-ausstellung/advent/adventskalender|title=Advent calendars|last=|first=|date=|website=Deutsches Weihnachtsmuseum|language=en-US|accessdate=18 December 2019|تاريخ-الأرشيف=18 December 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191218212221/https://www.weihnachtsmuseum.de/en/die-ausstellung/advent/adventskalender|url-status=dead}}</ref> * c 1790: جوہن کرسٹوف فریڈرک گوٹسموتس دے ذریعہ بیلنس بیم <ref>{{حوالہ کتاب|title=Gymnastics book|last=Dinoso|first=Clarita P.|publisher=Rex Book Store|year=2002|isbn=9712306291|location=Manila|pages=1–2}}</ref> * c 1810: فریڈرک لوڈویگ جان د‏‏ی افقی بار ، متوازی سلاخاں ، کڑے تے والٹ اپریٹس جنہاں نو‏ں اکثر "جدید [[جمناسٹک|جمناسٹکس دے]] والد" کہیا جاندا اے <ref>{{حوالہ کتاب|title=Gymnastics|last=Mcintosh|first=J. S.|publisher=Mason Crest|year=2010|isbn=978-1-4222-1734-4|location=|pages=}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.scholastic.com/teachers/articles/teaching-content/history-gymnastics-ancient-greece-modern-times/|title=A History of Gymnastics: From Ancient Greece to Modern Times {{!}} Scholastic|last=Strauss|first=Michael|date=|website=www.scholastic.com|accessdate=4 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.insidesport.com.au/news/friedrich-jahn-invented-gymnastics-apparatus-422812|title=Friedrich Jahn invented gymnastics' apparatus|last=Drane|first=Robert|date=16 March 2016|website=Inside Sport|accessdate=4 December 2019}}</ref> * 1901: یوجین سینڈو دے ذریعہ جدید باڈی بلڈنگ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bodybuilding.com/fun/drobson61.htm|title=A History Lesson In Bodybuilding|last=Robson|first=David|date=16 July 2019|website=Bodybuilding.com|language=en|accessdate=11 November 2019|archivedate=23 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423123443/https://www.bodybuilding.com/fun/drobson61.htm}}</ref> * 1906: شٹزند ، اک کتے دا کھیل جو کتے د‏‏ی ٹریکنگ د‏‏ی جانچ کردا اے <ref>{{حوالہ ویب|url=https://partner-hund.de/info-rat/sport-spiel/hundesport-von-a-bis-z/schutzhundesport|title=Schutzhundesport|last=|first=|date=|website=partner-hund.de|language=de|accessdate=8 November 2019|archivedate=20 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200920013931/https://partner-hund.de/info-rat/sport-spiel/hundesport-von-a-bis-z/schutzhundesport}}</ref> * c 1910: ورنر رٹبرگر دے ذریعہ فگر اسکیٹنگ وچ لوپ جمپ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000hine/page/150|title=Historical Dictionary of Figure Skating|last=Hines|first=James R.|publisher=Scarecrow Press|year=2011|isbn=978-0-8108-6859-5|location=Lanham, Maryland|pages=[https://archive.org/details/historicaldictio0000hine/page/150 150]}}</ref> * 1917–1919: [[برلن]] وچ میکس ہیسر ، کارل شیلینز ، تے ایریک کونہی دے ذریعہ [[ہینڈ بال]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bchandball.ca/index.php/about/whatisteamhandball/history-of-handball|title=Origins of Handball|website=www.bchandball.ca|language=en-gb|accessdate=2018-01-18|archivedate=2018-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180118204745/http://www.bchandball.ca/index.php/about/whatisteamhandball/history-of-handball}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.handball09.com/the-history-of-handball/|title=The history of handball|website=www.handball09.com|language=en|accessdate=2018-01-18|archivedate=2018-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180122023420/http://www.handball09.com/the-history-of-handball/}}</ref> * 1920: گلائڈنگ از آسکر ارسینس <ref>{{حوالہ ویب|title=History of Gliding|url=https://www.cugc.org.uk/about-gliding/history-gliding/|accessdate=19 August 2020|website=Cambridge University Gliding Club|archivedate=24 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201024093351/https://www.cugc.org.uk/about-gliding/history-gliding/}}</ref> * 1925: پہلو جمناسٹک از اوٹو فیک نے سکناؤ ڈیر برینڈ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.deutschlandfunk.de/rhoenraderfinder-otto-feick-patent-fuer-zwei-reifen-und.871.de.html?dram:article_id=336201|title=Rhönraderfinder Otto Feick – Patent für zwei Reifen und sechs Sprossen [Patent For Two Hoops and Six Cross-bars]|last=Jaedicke|first=Thomas|date=8 November 2015|website=Deutschlandfunk|language=de-DE|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1936: برلن وچ کارل ڈیم تے الفریڈ شِف دے ذریعہ اولمپک مشعل ریلے د‏‏ی روایت <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.nytimes.com/2004/08/14/sports/olympics/14torch.html?ex=1207972800&en=732b3844bc19c839&ei=5070|title=Hitler's Berlin Games Helped Make Some Emblems Popular|last=|first=|date=14 August 2004|website=The New York Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090424114315/http://www.nytimes.com/2004/08/14/sports/olympics/14torch.html?ex=1207972800&en=732b3844bc19c839&ei=5070|archivedate=2009-04-24|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1946: گول بال بذریعہ سیپ رینڈل * 1948: جرمنی وچ پیدا ہونے والے لڈوگ گٹ مین دے ذریعہ پیرا [[پیرالمپک کھیل|اولمپک کھیل]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/profiles/3NVTMSLr2ZT9XSFQzYYbcwf/ludwig-guttman-and-the-first-paralympic-games|title=The Best of Men – Ludwig Guttman and the First Paralympic Games – BBC Two|website=BBC|language=en-GB|accessdate=2018-04-23}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/healthcare-network/2012/sep/10/homage-founder-paralympics|title=A sincere and heartfelt homage to the founder of the Paralympics|last=Vinegar|first=Dick|date=2012-09-10|website=the Guardian|language=en|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 1954: ایڈولف ( [[ایڈیڈاس|اڈیڈاس]] ) یا روڈولف ڈسلر ( پوما ) دے ذریعہ سکرو انہاں اسٹڈ والے جدید فٹ بال دے جوندے <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.fourfourtwo.com/us/features/history-soccer-boots-cleats-nike-adidas-puma-evolution|title=From Super Atom to Flyknit: The history of the modern soccer boot|last=Newcomb|first=Tim|date=29 September 2017|website=FourFourTwo|language=en-US|accessdate=18 December 2019|archivedate=4 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200404182514/https://www.fourfourtwo.com/us/features/history-soccer-boots-cleats-nike-adidas-puma-evolution}}</ref> * 1961: [[کولون (علاقہ)|کولون]] وچ لڈ وِگ وان بیرسُودہ دے ذریعہ پانی دے اندر رگبی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cmas.org/underwater-rugby|title=Underwater Rugby|last=|first=|date=|website=www.cmas.org|language=en|accessdate=20 May 2018|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203055720/https://www.cmas.org/underwater-rugby}}</ref> * 1963: جوزف قیصر دے ذریعہ گھاہ اسکیئنگ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theskijournal.com/exclusive/grassholes/|title=Grassholes|last=Monthei|first=Amanda|date=|website=The Ski Journal|language=en-US|accessdate=10 November 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.svz.de/deutschland-welt/junge-zeitung/kinderseite/auf-skiern-die-bergwiese-hinab-id4218246.html|title=Auf Skiern die Bergwiese hinab|last=Kuska|first=Sylvia|date=6 July 2012|website=svz|accessdate=10 November 2019|archivedate=10 November 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191110201336/https://www.svz.de/deutschland-welt/junge-zeitung/kinderseite/auf-skiern-die-bergwiese-hinab-id4218246.html}}</ref> * 1970: کارل والڈ دے ذریعہ فٹ بال وچ [[پینلٹی شوٹ آؤٹ (ایسوسی ایشن فٹ بال)|پینلٹی شوٹ آؤٹ]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=Why Is Soccer Played Eleven Against Eleven?: Everything You Need to Know About Soccer|last=Wernicke|first=Luciano|publisher=Meyer & Meyer Sport|year=2018|isbn=978-1-78255-137-9|location=|pages=}}</ref> * 1989: [[ڈسلڈورف]] وچ بین الاقوامی پیرا اولمپک کمیٹی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.paralympic.org/ipc-25-year-anniversary/history|title=25 years IPC – history|last=|first=|date=2014|website=International Paralympic Committee|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1993: Jugger وچ [[ہائیڈل برک|ہائڈلبرگ]] * 2000: ڈوئچے ٹورن ویگن ماسٹرز (ڈی ٹی ایم) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.racecar-engineering.com/articles/touringcar/172003/dtm-at-close-quarters.html|title=DTM {{!}} Touring Car|last=Collins|first=Sam|date=3 January 2008|website=Racecar Engineering|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314104059/http://www.racecar-engineering.com/articles/touringcar/172003/dtm-at-close-quarters.html|archivedate=2008-03-14|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 2001: برلن وچ بل برانڈز دے ذریعہ اسپیڈ بیڈمنٹن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.morgenpost.de/sport/berlin-sport/article117148871/Speed-Badminton-ein-Sport-den-es-ohne-Berliner-nicht-gaebe.html|title=Speed Badminton – ein Sport, den es ohne Berliner nicht gäbe|last=Wenck|first=Dietmar|date=15 June 2013|website=Berliner Morgenpost|language=de-DE|accessdate=3 November 2019}}</ref> == سیاحت تے تفریح == [[فائل:Prinzessin Victoria Luise LOC det.4a15439.jpg|thumb|100x100px| ''پرنزیسن وکٹوریہ لوئس'']] * 1882: اسٹراڈکورب از ولہیم بارٹل مین روسٹاک <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.dpma.de/english/our_office/publications/milestones/derstrandkorb/index.html|title=The Strandkorb|last=|first=|date=|website=Deutsches Patent- und Markenamt|language=en|accessdate=18 December 2019|archivedate=27 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200327093015/https://www.dpma.de/english/our_office/publications/milestones/derstrandkorb/index.html}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.google.com/doodles/wilhelm-bartelmanns-172nd-birthday?hl=de|title=172. Geburtstag von Wilhelm Bartelmann|last=|first=|date=7 October 2017|website=Google|language=de|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1891: پہلا مقصد تو‏ں بنایا کروز جہاز ( ''پرنزیسن وکٹوریہ لوئس'' ) از البرٹ بالن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thevintagenews.com/2016/10/21/the-beginnings-of-leisure-cruising-and-the-first-cruise-ships-in-the-world/|title=The beginnings of leisure cruising and the first cruise ships in the world|last=Docevski|first=Boban|date=21 October 2016|website=The Vintage News|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 20 واں صدی دے اوائل: جویلیٹ پائلٹس دے ذریعہ پیلیٹس <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/pilatesreturntol00jose|title=Pilates' Return to Life through Contrology|last=Pilates|first=Joseph|publisher=Presentation Dynamics LLC|year=1998|isbn=978-0-9614937-9-0|location=|pages=|url-access=registration}}</ref> * 1911: Carabiner دے اوٹو "ریمبو" ہرزوگ د‏‏ی طرف چڑھنے دے لئی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://blog.mtnspirit.org/2011/07/02/a-history-of-the-carbiner/|title=A History of the Carabiner|publisher=Mountain Spirit Institute|accessdate=2013-01-07}}</ref> * 1920 د‏‏ی دہائی: جوہانس ہینرچ شلٹز دے ذریعہ آٹجینک تربیت <ref>{{حوالہ کتاب|title=Pathways to Illness, Pathways to Health|last=McGrady|first=Angele|last2=Moss|first2=Donald|publisher=Springer Science & Business Media|year=2013|isbn=978-1-4419-1379-1|location=|pages=224–25}}</ref> == کھلونے تے کھیل == [[فائل:Nachbildung 55PB Steiff Museum Giengen.jpg|thumb|142x142px| اک نقل Steiff ''55PB'' دے ماڈل]] [[فائل:Magnavox-Odyssey-Console-Set.jpg|thumb|100x100px| ''میگناووکس اوڈیسی'']] * c 1780: شیفکوف کارڈ گیم <ref>Karl Ferdinand Hommel: [https://books.google.de/books?id=bxdBAAAAcAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false ''Rhapsodia quaestionum in foro quotidie obunientum,''] Vol. 3, Bayreuth, 1782, p. 115.</ref> * c 1810: [[الٹنبورگ|الٹینبرگ]] وچ اسکیٹ کارڈ گیم <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.pagat.com/schafkopf/skat.html|title=Skat|last=|first=|date=|website=Pagat|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1890: پلازیلین از فرانز کولب <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.kolb-technology.com/en/about/history.html|title=History|last=|first=|date=|website=Kolb Technology|accessdate=18 December 2019|archivedate=10 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191210085529/http://www.kolb-technology.com/en/about/history.html}}</ref> * 1892: چینی چیکرس بذریعہ راوینس برگر <ref>{{حوالہ کتاب|title=Encyclopedia of Play in Today′s Society|last=Carlisle|first=Rodney P.|publisher=SAGE Publications|year=2009|isbn=978-1-4129-6670-2|location=|pages=137}}</ref> * 1902: ٹیڈی بیر ( ''55 PB'' ) از رچرڈ اسٹیف * 1907–08: جوزف فریڈرک شمٹ دے ذریعہ مینش اäرگیر ڈِچ نِچ بورڈ کھیل <ref>Schwarz, Helmut (2007). "''[https://www.deutsche-biographie.de/gnd139623558.html#ndbcontent Schmidt, Josef Friedrich]''" (in German)''.'' ''[[Neue Deutsche Biographie]]'' (NDB). Berlin: Duncker & Humblot. '''23''': 187.</ref> * 1964: آرچر فشر دے ذریعہ فشرر ٹیکنک <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.fischer.group/en/press/press-releases/fischer-group-of-companies/zum-tode-von-prof-artur-fischer|title=On the Death of Prof. Artur Fischer|last=|first=|date=28 January 2016|website=fischer|language=en|accessdate=18 December 2019|archivedate=18 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191218212217/https://www.fischer.group/en/press/press-releases/fischer-group-of-companies/zum-tode-von-prof-artur-fischer}}</ref> * 1972: جرمنی وچ پیدا ہونے والے رالف ایچ بیئر دے ذریعہ گھر دا پہلا ویڈیو کنسول ( ''میگناووکس اوڈیسی'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ralphbaer.com/how_video_games.htm|title=How Video Games invaded the Home TV Set|last=Baer|first=Ralph|date=|website=|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1974: ہنس بیک دے ذریعہ پلے موبایل * 1995: کلاؤن ٹیوبر دے ذریعہ کیٹان دے آبادکار <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.catan.com/about-us/catan-gmbh|title=Catan|last=|first=|date=|website=Catan GmbH|accessdate=18 December 2019}}</ref> == آوا جائی == [[فائل:Draisine1817.jpg|thumb|142x142px| 1817 دا اصلی ''لاؤفماسین'' ؛ پہلا سائیکل]] [[فائل:1885Benz.jpg|thumb|100x100px| ''بینز پیٹنٹ - موٹر ویگن'']] [[فائل:Daimler Reitwagen.JPG|thumb|100x100px| مرسڈیز بینز میوزیم وچ ''ریٹ ویگن کی'' اک نقل]] [[فائل:Lilienthal in flight.jpg|thumb|100x100px| اوٹو لیلیینتھل اپنے گلائڈراں وچو‏ں اک د‏‏ی جانچ کررہیا اے (1895)]] [[فائل:DMG-Lastwagen von 1896.jpg|thumb|100x100px| ''ڈیملر موٹر لاسٹ ویگن'' دنیا دا پہلا ٹرک سی]] * 1655: First self-propelled wheelchair by Stephan Farffler<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.mentalfloss.com/article/20768/who-invented-wheelchair|title=Who Invented the Wheelchair?|last=|first=|date=2 February 2009|website=www.mentalfloss.com|language=en|accessdate=12 November 2019|تاريخ-الأرشيف=6 November 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191106095200/https://www.mentalfloss.com/article/20768/who-invented-wheelchair|url-status=dead}}</ref> * 1817: The first [[سائیکل|bicycle]] (dandy horse, or ''Laufmaschine'' in German) by Baron Karl von Drais<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bicyclehistory.net/bicycle-history/dandy-horse/|title=Dandy Horse – Invented by Baron Karl Drais|website=www.bicyclehistory.net|language=en|accessdate=2018-04-22}}</ref> * 1817: Tachometer by Diedrich Uhlhorn<ref>{{حوالہ ویب|url=https://viaretro.com/2019/11/the-tachometer/|title=The Tachometer|last=Navntoft|first=Søren|date=5 November 2019|website=ViaRETRO|language=en-GB|accessdate=18 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Die große Chronik-Weltgeschichte: Neuordnung Europas und Restauration : [1793 – 1849]|last=Wienecke-Janz|first=Detlef|publisher=Wissen Media Verlag|year=2008|isbn=978-3-577-09072-8|location=|pages=198}}</ref> * 1834: First practical rotary [[برقی محرک|electric motor]] by Moritz von Jacobi<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.eti.kit.edu/english/1382.php|title=Jacobi's first real electric motor|last=Doppelbauer|first=Martin|date=1 August 2018|website=www.eti.kit.edu|language=en-gb|accessdate=12 November 2019}}</ref> * 1838: First electric boat by Moritz von Jacobi<ref>{{حوالہ ویب|url=https://ethw.org/Electric_Boats|title=Electric Boats|last=|first=|date=|website=ethw.org|accessdate=12 November 2019}}</ref> * 1876: Otto engine, the first modern [[اندرونی احتراقی انجن|internal combustion engine]],<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/nicolaus-otto-engine-design-4072867|title=Nicolaus Otto: Inventor of the Gas Motor Engine|last=Bellis|first=Mary|date=18 June 2018|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> by [[نیکولاوس آٹو|Nicolaus Otto]] * 1879–1881: First [[برقی ریلوے انجن|electric locomotive]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Contact Lines for Electric Railways: Planning, Design, Implementation, Maintenance|last=Kiessling|first=Friedrich|last2=Puschmann|first2=Rainer|last3=Schmieder|first3=Axel|last4=Schneider|first4=Egid|publisher=John Wiley & Sons|year=2018|isbn=978-3-89578-961-8|pages=131–32}}</ref> and [[ٹرام|electric tramway]] (''Gross-Lichterfelde Tramway'') by Siemens &amp;amp; Halske<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.lrta.org/mrthistory.html|title=History of Light Rail — LRTA|last=Taplin|first=Michael|website=www.lrta.org|accessdate=2018-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160825170136/http://www.lrta.org/mrthistory.html|archivedate=2016-08-25}}</ref> * 1882: Trolleybus (''Electromote'') by Werner von Siemens<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History Volume 1-3|last=Hendrickson III|first=Kenneth E.|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|year=2014|isbn=978-0-8108-8887-6|location=|pages=1020–21}}</ref> * 1885: First [[کار|automobile]] (''Benz Patent-Motorwagen'') by [[کارل بنز|Karl Benz]] in [[مانہایم|Mannheim]]<ref name="stein">{{حوالہ کتاب|title=The Automobile Book|last=Ralph Stein|publisher=Paul Hamlyn Ltd|year=1967}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.rac.co.uk/drive/features/who-invented-the-car/|title=Who invented the car – the story behind Karl Benz {{!}} RAC Drive|website=www.rac.co.uk|language=en|accessdate=2018-04-22}}</ref> * 1885, 1894: First [[موٹر سائیکل|motorcycle]] (''Daimler Reitwagen'') by Gottlieb Daimler and Wilhelm Maybach.<ref>{{حوالہ کتاب|title=Classic motorcycles|last=Gardiner|first=Mark|publisher=MetroBooks|year=1997|isbn=1-56799-460-1|location=|pages=16}}</ref> The motorcycle of Hildebrand &amp;amp; Wolfmüller from 1894 (created by Heinrich and Wilhelm Hildebrand, and Alois Wolfmüller) was the first machine to be called a "motorcycle" and the world's first production motorcycle.<ref>{{حوالہ کتاب|title=The encyclopedia of the motorcycle|last=Wilson|first=Hugo|publisher=Dorling Kindersley|year=1995|isbn=0-7513-0206-6|location=London, UK|pages=82}}</ref> * 1886: First automobile on four wheels, by Gottlieb Daimler<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.daimler.com/company/tradition/company-history/1886-1920.html|title=Beginnings of the automobile: the predecessor companies (1886–1920)|last=|first=|date=|website=Daimler|language=en|accessdate=11 November 2019|تاريخ-الأرشيف=22 January 2022|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220122171521/https://www.daimler.com/company/tradition/company-history/1886-1920.html|url-status=dead}}</ref> * 1886: Motorboat by Lürssen, in commission of Gottlieb Daimler and Wilhelm Maybach, in [[بریمین|Bremen]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.superyachtworld.com/news/125-year-anniversary-of-worlds-first-motorboat-1610|title=125 year anniversary of world's first motorboat|last=Edwardson|first=Mike|date=16 November 2011|website=SuperYacht World|language=en-US|accessdate=11 November 2019}}</ref> * 1888: Driver's license by Karl Benz * 1888: The world's first filling station was the city pharmacy in Wiesloch<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bertha-benz.de/indexen.php?sub=2&col=b&inhalt=pers_erstetankst|title=Bertha Benz Memorial Route|last=|first=|date=|website=www.bertha-benz.de|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1888: ''Flocken Elektrowagen'', regarded by some as the first real [[برقی گڈی|electric car]],<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theverge.com/2018/8/15/17685634/germany-car-industry-battery-cells|title=Germany's car industry can't build its own battery cells|last=Kerler|first=Wolfgang|date=15 August 2018|website=The Verge|language=en|accessdate=12 November 2019}}</ref> by Andreas Flocken in Coburg * 1889: V engine by Gottlieb Daimler and Wilhelm Maybach<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.topspeed.com/cars/engine-s-history-ar11139.html|archiveurl=https://archive.today/20200127174925/https://www.topspeed.com/cars/engine-s-history-ar11139.html|archivedate=27 January 2020|title=V ENGINES|last=|first=|date=|website=www.topspeed.com|accessdate=11 November 2019}}</ref> * 1891: Taximeter by Friedrich Wilhelm Gustav Bruhn * 1893: [[ڈیزل انجن|Diesel engine]], [[ڈیزل (ایندھن)|diesel fuel]] and biodiesel by [[روڈلف ڈیزل|Rudolf Diesel]] in Augsburg<ref>{{حوالہ ویب|url=https://z.co.nz/about-z/news/sustainability-news/remembering-rudolf-diesel-inventor-of-the-diesel-engine-biofuels-enthusiast/|title=Remembering Rudolf Diesel: inventor of the diesel engine; biofuels enthusiast|last=|first=|date=9 August 2016|website=Z Energy|language=en|accessdate=18 December 2019|archivedate=11 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200811220630/https://z.co.nz/about-z/news/sustainability-news/remembering-rudolf-diesel-inventor-of-the-diesel-engine-biofuels-enthusiast/}}</ref> * 1893: ''Lilienthal Normalsegelapparat'', the first [[طیارہ|aeroplane]] to be serially produced,<ref>{{حوالہ ویب|url=https://arts.eu/blog/otto-lilienthal-a-precursor-of-powered-human-flight|title=Otto Lilienthal – a precursor of powered human flight|last=|first=|date=|website=ARTS|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://invention.psychology.msstate.edu/inventors/i/Lilienthal/Lilienthal.html|title=Otto Lilienthal|last=|first=|date=|website=|accessdate=18 December 2019}}</ref> by Otto Lilienthal * 1893: Zeppelin, the first rigid airship,<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.invent.org/inductees/ferdinand-von-zeppelin|title=NIHF Inductee Ferdinand von Zeppelin Invented the Rigid Airship|website=National Inventors Hall of Fame|language=en|accessdate=6 March 2020}}</ref> by Ferdinand von Zeppelin * 1895: Internal combustion engine [[بس|bus]] by Daimler<ref>{{حوالہ کتاب|title=World History of the Automobile|last=Eckermann|first=Erik|publisher=Society of Automotive Engineers|year=2001|isbn=978-0-7680-0800-5|location=|pages=67–68}}</ref> * 1896: Modern truck (''Daimler Motor-Lastwagen'') by Gottlieb Daimler * 1897: Flat engine by Karl Benz * 1897: Internal combustion engine [[ٹیکسی|taxicab]] by Gottlieb Daimler<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/hailing-history-of-the-taxi-1992541|title=All About the Ubiquitous Taxi Cab|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=23 June 2019}}</ref> * 1901: ''Mercedes 35 hp'', regarded by some as the first ''real'' modern automobile,<ref>{{حوالہ ویب|url=https://auto.howstuffworks.com/1901-mercedes-35-hp.htm|title=1901 Mercedes 35 HP|last=|first=|date=6 December 2007|website=HowStuffWorks|language=en|accessdate=11 November 2019|archivedate=12 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200812090235/https://auto.howstuffworks.com/1901-mercedes-35-hp.htm}}</ref> by Paul Daimler and Wilhelm Maybach. The car also had the world's first drum brakes.<ref>{{حوالہ ویب|url=http://knowhow.napaonline.com/whats-up-with-those-old-drum-brakes/|title=What's Up With Those Old Drum Brakes?|last=Hagerty|first=Mike|date=6 August 2019|website=NAPA Know How Blog|language=en-US|accessdate=4 December 2019}}</ref> * 1902, 1934: Concept of [[علناطیس (مقالہ ثانی)|maglev]] by Alfred Zehden (1902) and Hermann Kemper (1934).<ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Linear Electric Motors|last=Laithwaite|first=Eric Robert|publisher=Palgrave Macmillan|year=1986|isbn=978-0-333-39928-6|location=|pages=125}}</ref> * 1902: First high voltage spark plug by Gottlob Honold<ref>{{حوالہ کتاب|title=1000 Inventions and Discoveries|last=Bridgman|first=Roger|publisher=DK Publishing (Dorling Kindersley)|year=2014|isbn=978-1-4093-5070-5|location=|pages=174}}</ref> * 1902: First practical [[رفتار پیما|speedometer]] by Otto Schultze<ref>{{حوالہ ویب|url=http://w1.siemens.com/press/en/pp_cc/2005/04_apr/sosep200501_10_(special200504)_1264810.htm|title=Speedometer|last=|first=|date=26 April 2005|website=Siemens|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090228112741/http://w1.siemens.com/press/en/pp_cc/2005/04_apr/sosep200501_10_(special200504)_1264810.htm|archivedate=2009-02-28|accessdate=11 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Who Really Made Your Car?: Restructuring and Geographic Change in the Auto Industry|last=Klier|first=Thomas H.|last2=Rubenstein|first2=James M.|publisher=W.E. Upjohn Institute|year=2008|isbn=978-0-88099-333-3|location=|pages=348–350}}</ref> * 1906: Gyrocompass by Hermann Anschütz-Kaempfe<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Anschutz Gyro-Compass and Gyroscope Engineering|last=|first=|publisher=Watchmaker Publishing|year=2003|isbn=978-1-929148-12-7|location=|pages=7–24}}</ref> * 1909, 1912: The world's first passenger [[ایئرلائن|airline]]; DELAG in [[فرینکفرٹ|Frankfurt]] (1909).<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.airships.net/delag-passenger-zeppelins/|title=DELAG: The World's First Airline|last=|first=|date=|website=Airships.net|language=en-US|accessdate=8 November 2019}}</ref> The company also employed the first flight attendant, Heinrich Kubis (1912).<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.airships.net/blog/worlds-first-flight-attendant/|title=The World's First Flight Attendant: Heinrich Kubis, 1912|last=Grossman|first=Dan|date=9 July 2010|website=Airships.net|language=en-US|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1912: The world's first [[ڈیزل ریلوے انجن|diesel locomotive]] by Gesellschaft für Thermo-Lokomotiven Diesel-Klose-Sulzer GmbH from Munich<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.deutsche-biographie.de/sfz42993.html|title=Klose, Adolph|last=Fischer|first=Walther|date=1979|website=Deutsche Biographie|language=de|accessdate=4 April 2020}}</ref> and Borsig from Berlin<ref>{{حوالہ کتاب|title=Deutsche Eisenbahnfahrzeuge von 1838 Bis Heute|last=Rossberg|first=Ralf|publisher=Springer-Verlag|year=2013|isbn=978-3-642-95770-3|pages=82–83|language=German}}</ref> * 1915: The world's first all-metal aircraft (''Junkers J 1'') by Junkers &amp;amp; Co<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.asp?aircraft_id=1703|title=Junkers J1|last=|first=|date=31 July 2019|website=www.militaryfactory.com|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1916: Gasoline direct injection (GDI) by Junkers & Co<ref>{{حوالہ کتاب|title=Ottomotor mit Direkteinspritzung und Direkteinblasung: Ottokraftstoffe, Erdgas, Methan, Wasserstoff|last=van Basshuysen|first=Richard|publisher=Springer|year=2017|isbn=978-3-658-12215-7|location=Wiesbaden|pages=7–9}}</ref> * 1928: First rocket-powered aircraft (''Lippisch Ente'') by Alexander Lippisch * 1935: Swept wing by Adolf Busemann<ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Aerodynamics|last=Anderson|first=John D. Jr.|publisher=McGraw Hill|year=1997|isbn=|location=New York|pages=424}}</ref> * 1936: The first operational and practical [[ہیلی کاپٹر|helicopter]] (''Focke-Wulf Fw 61''), by Focke-Achgelis<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.airvectors.net/avheli_1.html|title=European Helicopter Pioneers|website=www.airvectors.net|accessdate=20 May 2018|تاريخ-الأرشيف=26 February 2018|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180226013535/http://www.airvectors.net/avheli_1.html|url-status=dead}}</ref> * 1939: First [[ہوائیہ|aircraft]] with a turbojet (''Heinkel He 178''), and the first practical jet aircraft, by Hans von Ohain<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.aviation-history.com/heinkel/he178.html|title=Heinkel He 178|last=|first=|date=|website=www.aviation-history.com|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1943: Krueger flap by Werner Krüger<ref>{{حوالہ کتاب|title=Lexikon der Luftfahrt|last=Klußmann|first=Niels|last2=Malik|first2=Arnim|publisher=Springer Berlin Heidelberg|year=2011|isbn=978-3-642-22500-0|location=|pages=}}</ref> * 1951: Airbag by Walter Linderer<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/history-of-airbags-1991232|title=Who Invented Airbags?|last=|first=|date=|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=11 November 2019}}</ref> * 1957: [[وانکیل انجن|Wankel engine]] by Felix Wankel<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Sherman|first=Don|date=February 2008|title=The Rotary Club|url=}}</ref> * 1960s: Defogger by Heinz Kunert<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.motorjournalist.de/namen-und-nachrichten/personalia/detailansicht-personalia.html?tx_aspresse_pi1%5Bitem%5D=135|title=VdM-Kollege Dr. Heinz Kunert gestorben|last=Kupfer|first=Erich|date=29 October 2013|website=Motor Journalist|language=de|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029190945/http://www.motorjournalist.de/namen-und-nachrichten/personalia/detailansicht-personalia.html?tx_aspresse_pi1%5Bitem%5D=135|archivedate=2013-10-29|accessdate=18 December 2019}}</ref> * Late 1960s: Oxygen sensor by Robert Bosch GmbH<ref>{{حوالہ کتاب|title=High-Temperature Solid Oxide Fuel Cells for the 21st Century: Fundamentals, Design and Applications|last=Kendall|first=Kevin|last2=Kendall|first2=Michaela|publisher=Academic Press|year=2015|isbn=978-0-12-410453-2|location=|pages=330}}</ref> * 1973: Spoiler on road cars by [[پورشے|Porsche]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Porsche 911 Performance Handbook|last=Anderson|first=Bruce|publisher=MotorBooks/MBI Publishing|year=1997|isbn=0-7603-0033-X|location=|pages=16}}</ref> * 1995: Electronic stability control (ESC) by Robert Bosch GmbH and [[مرسڈیز بنز|Mercedes-Benz]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.automobil-industrie.vogel.de/40-jahre-abs-urahn-des-autonomen-fahrens-a-681184/|title=40 Jahre ABS: Urahn des autonomen Fahrens|last=Waschbusch|first=Lisa Marie|date=29 January 2018|website=www.automobil-industrie.vogel.de|language=de|accessdate=18 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://motordialog.de/twd_esp/|title="Die Entwickler des ESP" Anton van Zanten und Armin Müller bei MD.TAGE WIE DIESER|last=|first=|date=June 2015|website=MOTORDIALOG|language=de-DE|accessdate=18 December 2019|archivedate=26 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226084339/http://motordialog.de/twd_esp/}}</ref> == ہور ویکھو == * [[جرمن موجد تے دریافت کرنے والے]] * [[جرمن کیمیا داناں د‏‏ی لسٹ]] * [[جرمن ریاضی داناں د‏‏ی لسٹ]] * [[جرمن فزکس داناں د‏‏ی لسٹ]] * [[جرمن سائنسداناں د‏‏ی لسٹ]] * [[جرمنی وچ سائنس تے ٹکنالوجی]] == حوالے == [[گٹھ:جرمنی د‏‏ی تریخ متعلقہ فہرستاں]] [[گٹھ:جرمن ایجادات]] tqdpy9k0ehnzxeiakcxh7ny09jwuej0 0 94102 708425 566318 2026-07-05T21:29:19Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708425 wikitext text/x-wiki '''بھُلنا''' {{ہور نام|انگریزی=Forgetting}} یا '''فراموش کرنا''' کسی شخص د‏‏ی مختصر میعادی یا [[لمبی میعادی یاد داشت]] وچ ماخوذ کيتی گئی معلومات دا غائب ہونا یا اس وچ تبدیلی دا رو نما ہونا ا‏‏ے۔ ایہ اک یکاک یا رفتہ رفتہ ہونے والا امر اے جس وچ پرانی یاداں نو‏‏ں حافظے د‏‏ی مدد تو‏ں بیان نئيں کيتا جا سکدا۔ یاد رکھنے، سیکھنے تے نويں معلومات نو‏‏ں ذہن نشین کرنے دے مسائل انہاں عام شکایتاں وچ شامل نيں جو وڈی عمر دے بالغ حضرات اکثر محسوس کردے نيں۔<ref name="role of forgetting">{{cite journal|author1=Maddox, G. B.|author2=Balota, D. A.|author3=Coane, J. H.|author4=Duchek, J. M. |name-list-style=amp|year=2011|title=The role of forgetting rate in producing a benefit of expanded over equal spaced retrieval in young and older adults|journal=Psychology and Aging|volume=26|issue=3|pages=661–670|pmid=21463056|doi=10.1037/a0022942|pmc=3168729}}</ref> مطالعات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ معلومات دا یاد رکھنا بار بار انہاں دے پڑھنے یا اس دے تعلق تو‏ں سوچدے رہنے تو‏ں آسان ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ ایہ بہتری اس وجہ تو‏ں رو نما ہُندی اے کیو‏ں کہ تکرار تو‏ں معلومات لمبی میعادی یاد داشت دا حصہ بن سکدیاں نيں –<ref>{{cite book|author1=Wayne, W.|author2=McCann, D.|name-list-style=amp|year=2007|title=Psychology: Themes & Variety 2nd Canadian ed|publisher=Nelson Education Ltd: Thompson Wadsworth Publisher|isbn=978-0-17-647273-3|url-access=registration|url=https://archive.org/details/psychologythemes0002weit}}</ref> ریاضت معاملات وچ بہ درجۂ کمال پہنچاندی ا‏‏ے۔ == بھُلن د‏‏ی بیماری == الزائمرز(alzheimer’s) اک لاعلاج دماغی مرض اے ‘ اُتے اس د‏ی ابتدائی شکل ڈیمنشیا (dementia) د‏‏ی جے بروقت تشخیص ہوجائے تے علاج شروع کر دتا جائے تاں بیماری دے ودھنے د‏‏ی رفتار نو‏‏ں کافی حد تک سست کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ڈیمنشیا( عرف عام وچ بھولنے د‏‏ی بیماری) دنیا بھر وچ تیزی تو‏ں پھیلدا ہويا مرض اے جس دے مریضاں د‏‏ی تعداد تقریباً پنج کروڑ اے ۔اگرچہ دنیا دے کئی حصےآں وچ اس مرض اُتے مصدقہ اعداد و شمار دستیاب نئيں، اُتے ذہنی صحت تو‏ں متعلق ماہرین دا اندازہ اے کہ کئی خطےآں وچ اس دے شکار مریضاں د‏‏ی تعداد لکھاں کروڑاں تو‏ں ودھ اے ۔ایہ مرض موروثی وی ہوسکدا اے تے انسان دا طرز زندگی وی اسنو‏ں ودھانے وچ کردار ادا کرسکدا ا‏‏ے۔<ref>[https://www.shifanews.com/keep-forgetting/ بھولنے د‏‏ی بیماری نو‏‏ں مت بھولاں] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925010018/https://www.shifanews.com/keep-forgetting/ |date=2021-09-25 }}</ref> == ہور ویکھو == * [[یاد داشت]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:حافظے د‏‏ی تشخیص]] 6ktlj69si1y0ysorfx4ihrgxu83gxkq 0 98290 708428 708362 2026-07-05T23:13:57Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708428 wikitext text/x-wiki {{معاد (عمودی)}} '''تکفیر گناہ''' [[قیامت]] دے دن نیک کماں دے ثواب د‏‏ی وجہ تو‏ں [[گناہ|گناہاں]] یا انہاں دے اثرات دے محو ہونے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [[قرآن]] تے [[احادیث]] وچ تکفیر گناہ دے بعض عوامل بیان ہوئے نيں؛ جنہاں وچ [[ایمان]]، عمل صالح، [[توبہ]] تے خفیہ طور اُتے [[صدقہ]] دینا شامل نيں۔ [[امامیہ]] تے [[اشاعرہ]] دے مطابق تکفیر (گناہ معاف ہونا) صرف انہاں گناہاں وچ نيں جنہاں دا ذکر [[قرآن]] تے [[روایات]] وچ آیا اے ؛ لیکن معتزلہ دے مطابق تکفیر تمام گناہاں نو‏‏ں شامل کردی ا‏‏ے۔ امامیہ [[کلام اسلامی|متکلمین]] معتزلہ دے نظرئے نو‏‏ں بعض قرآنی آیات دے منافی سمجھدے نيں جنہاں وچ [[اللہ تعالی]] نے نیک کماں دا اجر تے برے کماں د‏‏ی سزا نو‏‏ں وکھ تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ == لغوی تے اصطلاحی معنی == تکفیر لغت وچ مخفی کرنے تے ڈھانپنے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref>اسی لئے جو اللہ تعالی د‏‏ی نعمتاں دا انکار کردا اے اسنو‏ں [[کافر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref> [[علم کلام]] د‏‏ی اصطلاح وچ تکفیر دا معنی نیک کماں دے ثواب دے ذریعے گناہاں د‏‏ی سزا دا محو ہونا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئے تکفیر [[احباط]] دے مقابلے وچ اے جو گناہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں نیک اعمال محو ہونے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>محمدی، شرح کشف المراد، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸ش، ص۵۵۳؛ قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲.</ref> البتہ مسلماناں نو‏‏ں کفر د‏‏ی نسبت دینے دے لئی وی تکفیر استعمال ہُندا اے جسنو‏ں [[اہل قبلہ د‏‏ی تکفیر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، ذیل «تکفیر»، ۱۹۹۹ء۔</ref> === تکفیر دے عوامل === [[قرآن]] تے [[روایت|روایات]] وچ تکفیر گناہ دے کچھ عوامل ذکر ہوئے نيں: جداں [[ایمان]] تے [[عمل صالح]]،<ref>سورہ محمد، آیہ۲.</ref> [[توبہ]]،<ref>سورہ تحریم، آیہ ۸.</ref> [[گناہان کبیرہ]] تو‏ں اجتناب<ref>سورہ نساء، آیہ {{lang|ur|۴}}.</ref> [[صدقہ|خفیہ صدقہ دینا]]، [[جہاد]]<ref>آل عمران، ص۱۹۵.</ref> تے [[عبادت]]<ref>سورہ نوح، آیات۳-{{lang|ur|۴}}.</ref>کو تکفیر گناہ دے عوامل کہیا گیا اے جنہاں تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں۔ ايس‏ے طرح روایات وچ [[شفاعت]]،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ق، ج۸، ص۳{{lang|ur|۴}}.</ref> [[زیارت امام حسینؑ]]،<ref>ابن قولویہ، کامل الزیارات، ۱۳۵٦ش، ص۱۲٦.</ref> [[قرآن د‏‏ی تلاوت]]<ref>شعیری، جامع الاخبار، مطبعہ حیدریہ، ص۳۹.</ref> تے [[نماز شب]] پڑھنے کو<ref>عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۱٦۲.</ref> گناہ معاف کرنے دے عوامل قرار دتے گئے نيں۔ == تکفیر علم کلام د‏‏ی نظر وچ == [[تکفیر]] [[گناہ]] اک [[کلام اسلامی|کلامی]] بحث اے تے زیادہ تر اس دے نال [[حبط]] دے بارے وچ وی گفتگو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref>[[متکلمین|اسلامی متکلمین]] نے تکفیر گناہ د‏‏ی بحث نو‏‏ں احباط،<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref> احباط و تکفیر،<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> تَحابُط اَعمال<ref>حمصی رازی، المنقذ من التقلید، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ج۲، ص{{lang|ur|۴}}۲.</ref>اور [[ثواب]] تے [[عقاب|عِقاب]] دا باہمی اجتماع <ref>ملاحظہ کرن: ابن میثم بحرانی، قواعد المرام، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ق، ص۱٦{{lang|ur|۴}}.</ref> جداں عناوین دے ذیل وچ بحث کيتی ا‏‏ے۔ بعض [[شیعہ]] تے [[اہل سنت]] علما نے اسنو‏ں [[معاد]]<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۲۸۹-۳۰۹.</ref> تے [[معتزلہ]] نے وعد تے [[وعید]]<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> دے مسئلے وچ وی اس اُتے گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔ تمام اسلامی متکلمین اس گل اُتے متفق نيں کہ جے کوئی [[کافر]] [[مسلما‏ن]] ہوجائے تاں کفر د‏‏ی سزا تے کفر د‏‏ی حالت وچ انجام دتے جانے والے گناہاں د‏‏ی سزا معاف ہُندی اے ؛<ref>ملاحظہ کرن: شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۱.</ref> لیکن اوہ گناہ جو مسلما‏ن تو‏ں سرزد ہُندے نيں اس بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے: * معتزلہ تمام گناہ معاف ہونے دے قائل نيں تے انہاں دا عقیدہ اے کہ نیک عمل دے ذریعے ہر گناہ مٹ جاندا اے <ref>شبر، حق‌الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۰.</ref> تے کہیا گیا اے کہ اس عقیدے د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ معتزلہ متکلمین اچھے کماں دے لئی ثواب تے گناہاں دے لئی عقاب دا تذکرہ کرنے دے بعد اس مشکل تو‏ں دوچار ہوگئے کہ جے کسی کم وچ ثواب تے عقاب دونے ہاں تاں اک ہی وقت وچ اک شخص ثواب تے عقاب دونے دا مستحق ہوئے گا تے اسنو‏ں ناممکن سمجھدے سن ۔<ref>«احباط و تکفیر»، ص۵۹.</ref>اسی لئے [[احباط]] تے تکفیر دا نظرئہ پیش کيتا۔ <ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲، {{lang|ur|۴}}۲۳.</ref> * [[شیعہ]] تے [[اشاعرہ]]<ref>ملاحظہ کری: ایجی، شرح‌المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref>احباط نو‏‏ں پورے طور اُتے نئيں مندے نيں تے کہندے نيں: نیک کم صرف انہاں گناہاں نو‏‏ں پاک کرسکدے نيں جنہاں دے بارے وچ قرآن یا روایات وچ تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔<ref>شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵{{lang|ur|۴}}۹.</ref> شیعہ اس سلسلے وچ قرآن د‏‏ی بعض [[آیات]] جداں [[سورہ زلزال]] د‏‏ی ستويں تے اٹھويں آیت تو‏ں تمسک کردے نيں کہ جنہاں وچ ارشاد ہُندا اے: « «تو جس نے ذرہ برابر نیکی د‏‏ی ہوئے گی اوہ اس (کی جزا) دیکھ لے گا۔ تے جس نے ذرہ برابر بدی د‏‏ی ہوئے گی اوہ وی اس (کی سزا) نو‏‏ں دیکھ لے گا»۔ اس لئی انہاں دا کہنا اے کہ اللہ تعالی نیک اعمال تے برے اعمال نو‏‏ں وکھ وکھ حساب کردا ا‏‏ے۔<ref>طباطبایی، المیزان، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ق، ج۲، ص۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۰.</ref> == گناہ یا اس دا عقاب محو ہونا == تکفیر گناہ محو ہونے نو‏‏ں کہندے نيں یا اس د‏ی سزا ختم ہونے نو‏‏ں کہندے نيں اس بارے وچ اختلاف نظر پایا جاندا اے ؛ کہیا جاندا اے کہ معتزلہ دے بزرگانہاں وچو‏ں ابوعلی جُبّائی دا کہنا اے کہ تکفیر تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں، لیکن اس دا بیٹا ابوہاشم جبائی کہندا اے کہ سزا محو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۵-{{lang|ur|۴}}۲٦.</ref>اسی طرح بعض مسلم فلاسفر نے وی تکفیر نو‏‏ں گناہ ختم ہونے دے معنی وچ لیا اے ؛ کیونجے کوئی موجود معدوم نئيں ہُندی اے اس لئی گناہ محو ہونے نو‏‏ں مندرجہ ذیل دو صورتاں وچ توضیح دیندے نيں: * ہر گناہ اس اعتبار تو‏ں کہ اوہ گناہ اے، عدم اے تے غیر مخلوق ا‏‏ے۔ * جس طرح توبہ تو‏ں گناہ دا وجود دوسرے وجود وچ بدل جاندی اے ايس‏ے طرح برے اعمال وی نیک اعمال وچ بدل جاندے نيں۔<ref>دایرۃ المعارف قرآن کریم، «احباط و تکفیر».</ref> == متعلقہ مضامین == * [[گناہ]] == حوالے == {{حوالے2}} == مآخذ == * ابن قولویہ، جعفر بن محمد، کامل الزایارت، تصحیح: عبدالحسین امینی، نجف، دار المرتضویہ، ۱۳۵٦شمسی ہجری * ابن میثم بحرانی، قواعد المرام فی علم الکلام، تحقیق: سید احمد حسینی، قم، مکتبۃ آیۃ اللہ المرعشی النجفی، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ھ۔ * ایجی- میرسید شریف، شرح المواقف، تصحیح: بدرالدین نعسانی، قم، الشریف الرضی (افست قم)، ۱۳۲۵ھ۔ * حمصی رازی، سدید الدین، المنقذ من التقلید، قم، مؤسسۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * شعیری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، نجف، مطبعہ حیدریہ، بی‌تا. * راغب اصفہانی، حسین بن محمد، مفردات لفظاں القرآن، تحقیق: صفوان عدنان داودی، سوریہ-لبنان، دارالعلم -الدارالشامیہ، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * قاضی عبدالجبار و قوام الدین مانکدیم، شرح الاصول الخمسہ، تعلیق: احمد بن حسین ابی‌ہاشم، بیروت، داراحیاء العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ھ۔ * گروہ دانشنامہ کلام اسلامی، «[http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/23975 احباط و تکفیر]»، در مجلہ تخصصی کلام اسلامی، شمارہ ۳۹، پاییز ۱۳۸۰شمسی ہجری * طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، مکتبۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ھ۔ * عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تصحیح: سید ہاشم رسولی محلات‏‏ی، تہران، المطبعہ العلمیہ، ۱۳۸۰ھ۔ * محمدی گیلانی، تکملۃ شوارق الالہام، قم، مکتبۃ الاعلام الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۱ھ۔ * محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، قاہرہ، ۱۹۹۹ء۔ * شبر، سید عبداللہ، حق الیقین فی معرفۃ اصول الدین، قم، انوار الہدی، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ھ۔ * دایرۃ المعارف قرآن کریم، «[http://www.webcitation.org/6tFvQZzmq احباط و تکفیر]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201094351/https://www.webcitation.org/6tFvQZzmq |date=2020-12-01 }}» بایگانی شدہ از [http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 نسخہ اصلی در شہریور ۱۳۹٦شمسی ہجری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }} * جعفری، یعقوب، [http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/247606 آشنایی با چند اصطلاح قرآنی]، «مکت‏‏ب اسلام»، شمارہ ۱۰۰، سال ۳۳. * محمدی، علی، شرح کشف المراد، قم،‌ دار الفکر، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸شمسی ہجری * مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ھ۔ {{قیامت}} <onlyinclude>{{درجہ بندی | لنک = <!-- مفقود، نامکمل، مکمل -->مکمل | گٹھ = <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | خانہ معلومات = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | تصویر = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | سانچہ = <!-- مفقود، موجود -->موجود | حوالہ جاندی اصول د‏‏ی رعایت= <!-- مفقود، موجود -->موجود | کاپی = <!-- غیر معتبر مآخذ تو‏ں، معتبر مآخذ تو‏ں، مفقود -->مفقود | مناسب مآخذ تو‏ں استناد= <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | جانبداری= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | علاقائی تقاضاں تو‏ں مماثلت = <!-- نامکمل، مکمل --> | سلاست = <!-- موجود، مفقود -->موجود | جامعیت = <!-- مفقود، موجود -->موجود | غیرمربوط مطلب= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | خوب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ=<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | منتخب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ =<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | وضاحت = }}</onlyinclude> [[گٹھ:کلامی اصطلاحات]] [[گٹھ:اسلامی عقائد]] 4r9docmbr3x6fsd0xzlxbkv9l6otysj 0 98389 708431 574747 2026-07-06T00:40:26Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708431 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات علمائے شیعہ | عنوان =آیت اللہ جعفر سبحانی | تصویر =آیت الله جعفر سبحانی.jpg | سائز تصویر = |تصویر کی وضاحت = | مکمل نام =جعفر سبحانی | لقب/کنیت =[[آیت‌ اللہ]] • آیت‌ اللہ العظمی | نسب = | تاریخ پیدائش =۱۳۰۸ش | آبائی شہر =تبریز | آبائی ملک =[[ایران]] | رہائش =[[قم]] | تاریخ وفات = |تاریخ شہادت = |کیفیت شہادت = | مدفن = | پیشرو = | نامور اقرباء = |اولاد = |جانشین = | مادر علمی =تبریز و قم | اساتذہ =[[آیت‌ اللہ بروجردی]] • [[سید محمد حجت کوہ‌ کمرہ‌ای]] • [[امام خمینی]] | شاگرد = | اجازہ روایت از = | اجازہ اجتہاد از = | اجازہ روایت بہ = | اجازہ اجتہاد بہ = | تالیفات =الموجز فی علم الأصول • فروغ ابدیت • [[تفسیر موضوعی]]، المحاضرات۔ | خدمات = | سیاسی = | سماجی =[[مرجع تقلید]] [[شیعیان]] | دستخط = | ویب سائٹ =http://www.tohid.ir | متفرقات = }} '''جعفر سبحانی''' (متولد [[سنہ 1308 ہجری شمسی|1308ش]]) شیعہ [[مراجع تقلید]] تے [[حوزہ علمیہ قم]] دے اساتید وچو‏ں نيں۔ آپ [[فقہ]]، [[اصول فقہ|اصول]]، [[تفسیر]] تے [[علم کلام]] وچ مہارت رکھدے نيں۔ آیت اللہ سبحانی [[ایران]] دے [[اسلامی انقلاب]] تو‏ں پہلے [[دارالتبلیغ اسلامی]] دے مسئولین، [[مجلہ مکت‏‏ب اسلام]] دے مصنفاں تے [[مجلس خبرگان قانون اساسی|مجلس خبرگان]] وچ آذربایجان شرقی دا نمائندہ رہ چکے نيں۔ ايس‏ے طرح آپ حوزہ علمیہ قم وچ [[مرکز تخصصی کلام اسلامی]] دے بانی تے مختلف اسلامی علوم وچ متعدد علمی آثار دے مالک نيں۔ [[الموجز]]، [[فروغ ابدیت]]، [[منشور جاوید]] ([[تفسیر موضوعی قرآن]])، [[آیین وہابیت]]، [[منشور عقاید امامیہ]] من جملہ آپ دے قلمی آثار وچو‏ں نيں۔ آپ د‏‏ی بعض کتاباں دینی مدارس دے تعلیمی نصاب وچ شمار کيتے جاندے نيں۔ == سوانح حیات تے تعلیم == آیت‌ اللہ بروجردی جعفر سبحانی [[9 اپریل]] سنہ 1929ء نو‏‏ں [[تبریز]] وچ متولد ہوئے۔ آپ دے والد ماجد آیت‌ اللہ محمد حسین سبحانی خیابانی نيں۔ ابتدایی تعلیم دے بعد آپ نے گلستان، بوستان، تریخ معجم، نصاب الصبیان تے ابواب الجنان ورگی کتاباں پڑھی۔ 14 سال د‏‏ی عمر وچ [[مدرسہ علمیہ طالبیہ]] تبریز وچ داخلہ لیا۔ علوم ادبیات حسن نحوی تے علی‌ اکبر نحوی دے پاس، مُطول دا اک حصہ، منطق منظومہ تے [[شرح لمعہ]] دے لئی [[محمد علی مدرس تبریزی|محمد علی مدرس خیابانی]] دے دروس وچ شرکت کيتے۔<ref>[http://www۔tohid۔ir/fa/index/biografy#2 زندگی‌نامہ آیت‌ اللہ سبحانی]، پایگاہ اطلاع‌رسانی آیت‌ اللہ جعفر سبحانی۔</ref> سنہ 1946ء وچ پیشہ‌وری د‏‏ی قیادت وچ دمکرات نامی فرقہ دے ظہور تے آذربایجان وچ خودمختار حکومت تشکیل دینے دے بعد آیت‌ اللہ سبحانی نے [[قم]] مہاجرت د‏‏ی تے [[فرائد الاصول]] د‏‏ی تعلیم دے لئی [[محمد مجاہدی تبریزی]] (۱۳۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}-۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۹ھ) تے [[میرزا احمد کافی]] (۱۳۱۸-۱{{lang|ur|۴}}۱۲،) دے دروس وچ جدو‏ں کہ [[کفایۃ الاصول (کتاب)|کفایۃ الاُصول]] دے لئی [[سید محمد رضا گلپایگانی|آیت‌ اللہ گلپایگانی]] دے در وچ شرکت کيتی۔<ref>[http://www۔tohid۔ir/fa/index/biografy#2 زندگی‌نامہ آیت‌ اللہ سبحانی]، پایگاہ اطلاع‌رسانی آیت‌ اللہ جعفر سبحانی۔</ref> آیت‌ اللہ سبحانی [[فقہ]] و [[اصول]] دے نال نال [[فلسفہ]]، کلام تے [[تفسیر]] وچ وی مشغول ہوئے۔ تبریز وچ شرح قواعد العقائد نو‏‏ں [[سید محمد بادکوبہ‌ای]] دے ایتھ‏ے تے [[حوزہ علمیہ قم]] وچ منطق، [[شرح منظومہ]] تے [[اسفار اربعہ]] نو‏‏ں [[علامہ طباطبائی]] د‏‏ی کلاس وچ شرکت کردے سن تے ايس‏ے دوران علامہ طباطبائی دے [[جمعرات]] تے [[جمعہ]] نو‏‏ں تشکیل پانے والی کلاساں وچ وی شرکت کردے سن ۔ کتاب [[اصول فلسفہ و روش رئالیسم]] دے منتشر ہونے دے بعد علامہ طباطبائی د‏‏ی خواہش اُتے آپ نے اس کتاب دا عربی وچ ترجمہ کيتا تے اس د‏ی پہلی جلد علامہ طباطبائی دے مقدمے دے نال شایع ہوئی ا‏‏ے۔<ref>[http://www.tohid.ir/fa/index/biografy#2 زندگی‌نامہ آیت‌ اللہ سبحانی]، پایگاہ اطلاع‌رسانی آیت‌ اللہ جعفر سبحانی۔</ref> == علمی تے فرہنگی سرگرمیاں == آیت‌ اللہ سبحانی تعلیم و تربیت تے فرہنگی امور وچ وی بہت زیاده فعال نيں۔ تدریس، درسی کتاباں د‏‏ی تألیف تے موسسہ تخصصی کلام د‏‏ی تأسیس اس سلسلے وچ من جملہ آپ د‏‏ی فعالیتاں وچو‏ں نيں۔ === تدریس === آیت‌ اللہ سبحانی سنہ 1942ء تو‏ں حوزہ علمیہ دے مقدماندی دروس د‏‏ی تدریس وچ مشغول ہوئے تے 7 سال دے عرصے وچ [[مطول]]، [[معالم]]، [[لمعتین]]، [[شیخ انصاری]] د‏‏ی کتاب [[فرائدالاصول]] تے [[مکاسب]]، [[کفایۃ الاصول|کفایہ]] تے [[شرح منظومہ]] ورگی کتاباں نو‏‏ں کئی بار پڑھیا چکے نيں۔ آپ سنہ 1975ء تو‏ں [[خارج فقہ و اصول|فقہ]] و [[خارج فقہ و اصول|اصول]] دے درس خارج دینے وچ مشغول نيں۔<ref>[http://www۔tohid۔ir/fa/index/biografy#2 زندگی‌نامہ آیت‌ اللہ سبحانی]، پایگاہ اطلاع‌رسانی آیت‌ اللہ جعفر سبحانی۔</ref> آپ نے ہن تک 5 دفعہ [[خارج اصول|اصول فقہ]] دے درس خارج دے دورے پڑھیا چکے نيں تے ہر دورہ 6 سال وچ ختم کر چک‏‏ے نيں تے اس وقت اس دے چھیويں دورے وچ مشغول نيں۔ انہاں دروس دے تقریرات دا اک مکمل دورہ 4 جلداں وچ "المحصول فی علم الأُصول" تے "ارشاد العقول الی علم الاصول" دے ناں تو‏ں منظر عام اُتے آ چکے نيں۔ آپ نے فقہ دے درس خارج وچ جنہاں ابحاث اُتے درس دتے نيں انہاں وچ : کتاب [[زکات]]، [[حدود]]، [[دیات]]، [[قضاء]]، مضاربہ (دو بار)، [[مکاسب محرمہ]]، خیارات، [[ارث]]، [[طلاق]]، [[نکاح]] تے [[خمس]] شامل نيں۔ ايس‏ے طرح آپ [[الحکمۃ المتعالیۃ فی الاسفار العقلیۃ الاربعۃ (کتاب)|اسفار اربعہ]] وی پڑھیا چکے نيں۔ آیت‌ اللہ سبحانی عقاید، [[رجال]]، [[درایہ]]، اسلام د‏‏ی تریخ و [[تشیع]]، [[ملل و نحل]]، [[تفسیر]] تے ادبیات وی پڑھانے دے نال نال انہاں علوم وچ مختلف کتاباں وی تصنیف کر چک‏‏ے نيں۔<ref>[http://www.tohid.ir/fa/index/biografy#2 زندگی‌نامہ آیت‌ اللہ سبحانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210514075919/http://tohid.ir/fa/index/biografy#2 |date=2021-05-14 }}، پایگاہ اطلاع‌رسانی آیت‌ اللہ جعفر سبحانی۔</ref> === شاگرد === آیت‌ اللہ جعفر سبحانی د‏‏ی تقریبا 70 سال د‏‏ی تدریس دے دوران ہزاراں شاگرداں نےآپ تو‏ں کسب فیض کيتے نيں؛ من جملہ انہاں وچ درج ذیل افراد دا ناں لیا جا سکدا اے: {{ستون آ|2}} # [[رضا استادی]]<ref>صالح، جامعہ مدرسین حوزہ علمیہ قم، ۱۳۸۵ش، ج۳، ص{{lang|ur|۴}}۰۔</ref> # [[مہدی شب‌ زندہ‌ دار ]]<ref>[https://www۔farsnews۔ir/news/13920425000697 «شب‌زندہ‌دار کیست؟»]، خبرگزاری فارس۔</ref> # [[یوسف صانعی]] # [[علی ربانی گلپایگانی]] # [[عبدالحسین خسروپناہ]] # [[مہدی ہادوی تہرانی]] {{خاتمہ}} ===درسی کتاباں د‏‏ی تألیف===<!-- ایران دے [[اسلامی انقلاب]] دے بعد حوزہ علمیہ قم د‏‏ی منجمنٹ کونسل نے بعض اسلامی علوم درسی کتاباں د‏‏ی تدوین دا فیصلہ کيتا۔ آیت‌ اللہ سبحانی در چہار رشتہ از علوم اسلامی [[رجال]]، عقاید، فرق و مذاہب برای حوزہ علمیہ کتاب نوشت۔ در رشتہ عقاید، کتاب «المحاضرات فی‌ الالہیات» (تلخیص كتاب {{lang|ur|۴}} جلدی «الالہیات على ہدى الكتاب و السنّۃ و العقل» توسط على ربانى گلپایگانى)، و دربارہ مذاہب اسلامی کتاب «بحوث فی‌الملل والنحل» را در ۸ جلد تالیف کرد، کہ خلاصہ این دو کتاب، با دو کتاب ہور او «کلیات فی‌علم الرجال» و «اصول الحدیث و أحکامہ» جزو کتاب‌ہای درسی رسمی طالب علماں حوزہ علمیہ قرار گرفتہ است۔ === مؤسسہ آموزش عالی امام صادق(ع) === مرکز تخصصی علم کلام حوزہ علمیہ قم بہ منظور آموزش رشتہ تخصصی علم کلام از سال ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۰ش در حوزہ علمیہ و زیر نظر آیت‌ اللہ سبحانی تأسیس شد کہ در حال حاضر اصلی‌ترین مرکز تخصصی کلام در حوزہ علمیہ است و در مقاطع سطح دو (کارشناسی)، سطح سہ (ارشد) و سطح چہار (دکتری) برقرار است۔ ہمچنین مجلہ کلام اسلامی ہور توسط این مرکز منتشر می‌شود۔<ref>[http://www۔mt۔ismc۔ir/page/مرکز تخصصی کلام اسلامی معرفی مرکز تخصصی علم کلام]</ref> === مکاتبات === بعد وچ مصاحبہ [[عبدالکریم سروش]] با میشل ہوبینک با عنوان «کلام محمد»، دربارہ [[قرآن]] در آذر ۱۳۸٦، آیت‌ اللہ جعفر سبحانی نامہ‌ای انتقادی بہ سروش ارسال کرد۔ دو نامہ از سروش خطاب بہ آیت‌ اللہ سبحانی، با عنوان «بشر و بشیر» و «طوطی و زنبور» و متقابلاً دو نامہ از آیت‌ اللہ سبحانی خطاب بہ او، با عناوین «دکتر سروش بہ آغوش اسلام بازگردد» و «دومین نامہ آیت‌ اللہ سبحانی بہ دکتر سروش» منتشر شد۔ سال ۱۳۹۱ش این گفتگوہا در کتاب «مسئلہ وحی» منتشر شد۔<ref>[https://www۔mehrnews۔com/news/1606110/کتاب-مسئلہ-وحی-منتشر-شد-بررسی-مکاتبات-آیت-اللہ-سبحانی-و-سروش کتاب "مسئلہ وحی" منتشر شد]، خبرگزاری مہر۔</ref><ref>[http://www۔poiict۔ir/product/879 مسئلہ وحی: با نگاہی بہ مکاتبات آیت‌ اللہ سبحانی و دکتر سروش]</ref> == فعالیت‌ہای اجتماعی-سیاسی == در جریان [[واقعہ ۱۵ خرداد]] ۱۳{{lang|ur|۴}}۲ش و دستگیری [[امام خمینی]]، آیت‌ اللہ سبحانی از کسانی بود کہ نامہ اعتراضی فضلای حوزہ قم بہ ہیأت دولت وقت را امضا کرد۔<ref>مہدی‌پور و دیگران، گلشن ابرار، ج۵، ص٦۰{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۔</ref> ہمچین از امضاکنندگان نامہ‌ای بہ حسنعلی منصور، نخست‌وزیر وقت در اسفند ۱۳{{lang|ur|۴}}۲ش بود کہ طی آن بہ ادامہ زندانی‌شدن امام خمینی و جمعی از علما اعتراض شد۔<ref>مہدی پور و دیگران، گلشن ابرار، ج۵، ص٦۰{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۔</ref> وی در جریان انتقال امام خمینی از [[ترکیہ]] بہ [[نجف اشرف]] ہور متن تلگرام فضلا در حمایت از امام را امضا کرد۔<ref>مہدی پور و دیگران، گلشن ابرار، ج۵، ص٦۰{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۔</ref> آیت‌ اللہ سبحانی بعد وچ درگذشت [[سید مصطفیٰ خمینی]]، بہ امام خمینی تسلیت گفت۔<ref>مہدی پور و دیگران، گلشن ابرار، ج۵، ص٦۰{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۔</ref> === تأسیس مجلہ مکت‏‏ب اسلام === جعفر سبحانی در کنار [[مکارم شیرازی]]، مصطفیٰ زمانی و داوود الہامی، [[سید ہادی خسروشاہی]]، علی حجتی کرمانی، رضا گلسرخی کاشانی و حاج آقا مجتبی عراقی از گردانندگان اصلی [[دارالتبلیغ اسلامی]] بودند۔ این مرکز در سال ۱۳{{lang|ur|۴}}{{lang|ur|۴}}ش با ہدف تربیت مبلغ دینی و مقابلہ با تبلیغات ضد دین و ضدشیعی، توسط [[آیت‌ اللہ شریعتمداری]] در [[قم]] تأسیس شد۔<ref>جعفریان، جریان‌ہا و سازمان‌ہای مذہبی-سیاسی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}})، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸، ص۳۳۹۔</ref> آیت‌ اللہ سبحانی ضمن کمک بہ ادارہ این مرکز، تدریس و سخنرانی می‌کرد۔<ref>جعفریان، جریان‌ہا و سازمان‌ہای مذہبی-سیاسی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}})، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸، ص۳۲۸۔</ref> [[پروندہ:آیت اللہ جعفر سبحانی و آیت اللہ مکارم شیرازی از فعالان دارالتبلیغ۔jpg|بندانگشتی|آیت‌ اللہ جعفر سبحانی و آیت‌ اللہ [[مکارم شیرازی]] از فعالان [[دارالتبلیغ]]]] در سال‌ہای ۱۳۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}و ۱۳۳۸ش وی و گراوہی از فضلای حوزہ بہ رہبری برخی از مراجع وقت مجلہ، درس‌ہایی از [[مجلہ مکت‏‏ب اسلام]] را تأسیس کردند۔ سبحانی یکی از نویسندگان ثابت مجلہ بود۔ در حال حاضر ہور صاحب امتیاز آن بودہ و مجلہ، تحت سرپرستی او منتشر می‌شود۔<ref>جعفریان، جریان‌ہا و سازمان‌ہای مذہبی-سیاسی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}})، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸، ص{{lang|ur|۴}}۲۳۔</ref> === خبرگان قانون اساسی === آیت‌ اللہ سبحانی ذیل برخی از اعلامیہ‌ہای مدرسین حوزہ علمیہ قم علیہ رژیم پہلوی را امضا کردہ است۔ او پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]] در انتخابات [[مجلس خبرگان قانون اساسی]] با رای مردم نمایندہ استان آذربایجان شرقی در مجلس خبرگان قانون اساسی شد۔<ref>[http://www۔majlesekhobregan۔ir/fa/MajlesMemberView۔html?ItemID=3078 اعضای مجلس خبرگان قانون اساسی]، سایت دبیرخانہ مجلس خبرگان رہبری۔</ref> == مرجعیت == آیت‌ اللہ سبحانی با درگذشت [[آیت‌ اللہ]] [[شیخ جواد تبریزی]] در [[۲۹ آبان]] ۱۳۸٦ش و بہ درخواست گراوہی از مردم آذربایجان، [[رسالہ عملیہ]] خود را منتشر کرد۔ == آثار و تالیفات == {{اصلی|لسٹ آثار آیت‌ اللہ سبحانی}} آیت‌ اللہ سبحانی تألیفات متعددی دربارہ علوم دینی دارد از جملہ [[تفسیر]]، [[حدیث]]، [[فقہ]]، [[اصول]]، [[کلام]]، تریخ، فلسفہ، ملل ونحل، [[رجال]]، [[درایہ]]، علوم ادبی، دفاع از [[تشیع]]، نقد [[وہابیت]] و موضوعات ہور نگاشتہ است۔<ref>[http://www۔tohid۔ir/fa/index/biografy#2 زندگی‌نامہ آیت‌ اللہ سبحانی]، پایگاہ اطلاع‌رسانی آیت‌ اللہ جعفر سبحانی۔</ref> == متعلقہ صفحات == * [[منشور جاوید (کتاب)|منشور جاوید]] --> == حوالے == {{حوالے2}} == مآخذ == * زندگی‌نامہ آیت‌ اللہ سبحانی، پایگاہ [http://www۔tohid۔ir/fa/index/biografy#2 اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌ اللہ سبحانی]، تریخ بازدید ۱۳۹٦/۹/۱۰۔ * جعفریان، رسول، جریان‌ہا و سازمان‌ہای مذہبی-سیاسی ایران(۱۳۲۰-۱۳۵{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}})، تہران، انتشارات خانہ کتاب، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸ش۔ * صالح، سید محسن، جامعہ مدرسین حوزہ علمیہ قم، از آغاز تو‏ں اکنون، تہران، مرکز اسناد اسلامی، ۱۳۸۵ش۔ * کتاب "مسئلہ وحی" منتشر شد، [https://www۔mehrnews۔com/news/1606110/کتاب-مسئلہ-وحی-منتشر-شد-بررسی-مکاتبات-آیت-اللہ-سبحانی-و-سروش خبرگزاری مہر]، تریخ بازدید ۱۳۹٦/۹/۱۰۔ * مہدی پور، محمود و دیگران، گلشن ابرار، ج۵، قم، انتشارات نورالسجاد، ۱۳۸{{lang|ur|۴}}ش۔ * مسئلہ وحی: با نگاہی بہ مکاتبات آیت‌ اللہ سبحانی و دکتر سروش، [http://www۔poiict۔ir/product/879 پایگاہ اطلاع‌رسانی پژوہشگاہ فرہنگ و اندیشہ اسلامی]، تریخ بازدید ۱۳۹٦/۹/۳۔ * اعضای مجلس خبرگان قانون اساسی، [http://www۔majlesekhobregan۔ir/fa/MajlesMemberView۔html?ItemID=3078 پایگاہ اطلاع‌رسانی دبیرخانہ خبرگان قانون اساسی]، تریخ بازدید ۱۳۹٦/۹/۱۰۔ {{شیعہ مراجع تقلید}} {{شیعہ فقہا (پندرہويں صدی ہجری)}} [[گٹھ:شیعہ]] [[گٹھ:شیعہ شخصیتاں]] 8oedrjm01w4we7f475cco5z1ohqc1kd 0 101334 708435 607341 2026-07-06T04:53:40Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708435 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-اداکار}}'''راجی نرائن''' بھارتی ڈانسر اتے [[سنگیتکار]] اے، جو [[ممبئی]] وچ رہندی اے۔ اوہ ممبئی دے اک ڈانس سکول نرتیا گیتانجلی دی معاون-ڈریکٹر اے، جس وچ طالب علماں نوں [[بھرتناٹئم]]، کارناٹک سنگیت اتے نتوونگم دی سکھلائی دین دے نال نال بھرتناٹئم لئی میک-اپ اتے ہیئر-سٹائلنگ دے کورس کروائے جاندے ہن۔<ref>{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19970612/16350713.html|title=A balancing act|date=12 جون 1997|website=[[The Indian Express]]|access-date=8 اگست 2010}}</ref> == شروعاتی سال == راجی نرائن دا جم 19 اگست 1931 نوں [[چینئی]] وچ ہویا سی، اوہ س۔ نرائنا ائیئر اتے گنگاممل دا 11 واں بچہ سی۔ راجی نے اپنیاں وڈیاں بھیناں نٹراجا ناٹی نکیتندی بانی -ڈریکٹر نیلا بالسبرامنیئم اتے شری سرسوتی گانا نیلایم دی بانی -ڈریکٹر کے۔ للتا توں 5 سال دی عمر وچ بھرتناٹئم سکھنا شروع کر دتا سی۔ {{حوالہ لوڑیندا|date=اپریل 2018}} چار سال دی عمر وچ نرائن نے معاشی طور اُتے نیرمنچکرا' (شنکربھارنم راگ - اکنا تالا) رچنا نوں ریکارڈ کیتا۔ اسنے بچیاں لئی کہانی سناؤن والے گانیاں اتے کجھ ناٹکاں دے ریکارڈ وی جاری کیتے۔ اسنے چھوٹی عمر وچ ہی اداکاری کرنی شروع کر دتی سی اتے فلماں وچ اپنے خود دے گانے گانے شروع کر دتے سن جو اسدے پیؤ ولوں نرمت کیتے گئے سن۔ {{حوالہ لوڑیندا|date=اپریل 2018}} اسنے اپنی سبھا اندومدار لکشمی ولاسا سبھا راہیں خاص طور اُتے عورتاں لئی ڈانس-ڈراماں اتے کولاٹا جوتھرے تیوہاراں وچ حصہ لیا، جو کڈپے لکشمیئمل ولوں کروائے گئے سن۔ {{حوالہ لوڑیندا|date=اپریل 2018}} == رچناواں == نرائن نے [[بھرتناٹئم]] لئی 200 توں ودھ گانے تیار کیتے اتے ایہناں وچوں کجھ اپنی کتاب نرتیا گیتامالا (2 حصہ) وچ شائع وی کیتے ہن۔ اسنے ''سنگیتا شارترا مالا نامی کارناٹک'' سنگیت دیاں مُ''ڈھلیاں'' گلاں اُتے اک کتاب وی جاری کیتی اے۔ اوہ ''ناٹیا شاستر مالا'' دی لکھاری وی اے، جس وچ کتاب ''ناٹیا شاستر'' دیاں مڈھلیاں گلاں بارے دسیا گیا اے۔ {{حوالہ لوڑیندا|date=اپریل 2018}} == حوالے == {{حوالے}} == باہری لنک == * [http://www.rajeenarayan.com/ سرکاری ویبسائیٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315143838/https://rajeenarayan.com/ |date=2022-03-15 }} <br /> [[گٹھ:زندہ لوک]] [[گٹھ:جم 1931]] [[گٹھ:بھارتی ڈانسر]] [[گٹھ:ناچ وچ بھارتی عورتاں دی لسٹ]] [[گٹھ:20 ویں صدی دیاں بھارتی خواتین سنگیتکار]] [[گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں]] q3a196kv7i9f6725i4hnmcepex7kh6b 0 114319 708452 646376 2026-07-06T08:42:01Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708452 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات سیاسی جماعت|name=حزب سوسیال دموکرات هنچاکیان|ideology=[[سوسیال دموکراسی]]{{سخ}}[[سوسیالیسم دمکراتیک]]|flag=|symbol=|seats1={{Composition bar|2|128|hex=#FF0000}}|seats1_title=[[مجلس نمایندگان لبنان]]|affiliation1=|affiliation1_title=|europarl=|european=|international=[[بین‌الملل دوم]]|national=[[ائتلاف ۱۴ مارس]]|position=[[Centre-left]]{{سخ}}[[چپ (گرایش سیاسی)]]|membership=۴٬۳۰۰ <small>(در ارمنستان)</small><ref>{{hy icon}} [http://tert.am/am/news/2012/03/15/kusakcakakan-hayastan/ Յուրաքանչյուր երկրորդ չափահաս հայաստանցին կուսակցակա՞ն] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731020036/http://tert.am/am/news/2012/03/15/kusakcakakan-hayastan/ |date=2013-07-31 }}</ref>|country=ارمنستان|youth_wing=[http://gaidz.org/ Gaidz Youth Organization]|newspaper=روزنامه هنچاک|headquarters=[[ایروان]]، [[ارمنستان]]|founded=۱۸۸۷|slogan=|leader1_name=[[آوتِیہہ نظربگیان]]، [[مارو واردانیان]]، [[گئورگ قاراجیان]]، [[روبن خان آزات]]، [[کریستوفر اوهانیان]]، [[گابریل کافیان]]، [[مانوئل مانوئلیان]]|leader1_title=Founders|leader=هاگوپ دیکرانیان|colorcode=#c00|logo=Sedahoka.png|country2=لبنان|website=[https://հնչակ.հայ հնչակ.հայ]}} '''سوشل''' ڈیموکریٹ [[انگریزی زبان|ہنچاکیان]] پارٹی ( [[آرمینیائی زبان|SDHP]] )، جس د‏‏ی بنیاد آرمینیائی طلباء دے اک گروپ نے ۱۸۸۷ وچ [[جنیوا]] وچ رکھی سی، چھ صوبےآں وچ قوم پرست تے [[مارکسیت|مارکسی]] نظریات نو‏‏ں پھیلانے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ اوہ ترکی دے آرمینیائی سن ۔ <ref>[http://www.hunchak.org.au/aboutus/historical_turabian.html Social Democrat Hunchakian Party] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170216013023/http://hunchak.org.au/aboutus/historical_turabian.html |date=2017-02-16 }}</ref> == لفظ ہنچک == آرمینیائی بولی وچ لفظ ہنچک دا مطلب اے "گھنٹی" یا "گھنٹی" تے سیاسی لحاظ تو‏ں اس دا مطلب بیداری، روشن خیالی یا دانشوری تے آزادی ا‏‏ے۔ ہانچاک دا لفظ اس وقت آرمینیائی باشندےآں [[:en:en:Hunchak (journal)|دے لئی ہانچاک اخبار دے مقابلے وچ ]] زیادہ یاد دلانے والا سی، جو ہانچکیان سوشل ڈیموکریٹس دا سرکاری ادارہ سی، جو ۱۸۸۷ تے ۱۹۱۴ دے درمیان شائع ہويا سی۔ == ۱۸۸۷ تو‏ں ۱۹۲۰ تک == [[قفقاز]] تے مغربی آرمینیا وچ انیہويں صدی د‏‏ی آخری دہائیاں د‏‏ی تیز رفتار تے اثر انگیز پیش رفت نے متعدد آرمینیائی گروہاں تے پارٹیاں د‏‏ی تشکیل دا باعث بنی، جنہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م ہانچکیان سوشل ڈیموکریٹک پارٹی سی۔ پر، اس وقت د‏‏ی ہور آرمینیائی جماعتاں دے برعکس، جو بنیادی طور اُتے قفقاز دے علاقے تے آرمینیا دے علاقے وچ قائم ہوئی سی، ہنچاکیو‏ں د‏‏ی تشکیل دا ابتدائی مرکز آرمینیا تو‏ں باہر تے جنیوا وچ قائم ہويا سی۔ [[روسی زار شاہی|زارسٹ روس]] وچ مارکسی انقلاب د‏‏ی پیش رفت دے نال نال آرمینیائی سبھیاچار تے شناخت نو‏‏ں لاحق خطرات تو‏ں متاثر ہو ک‏ے ست نوجوان آرمینیائی طلباء نے اگست ۱۸۸۷ وچ ہانچک ریوولیوشنری پارٹی دے ناں تو‏ں اک پارٹی بنائی۔ ہنچک دا ناں اخبار "کولوکول" تو‏ں لیا گیا سی جس دا مطلب اے گھنٹی؛ اس وقت دے روسی سوشلسٹ انقلابیاں دے خیالات دے پبلشر الیگزینڈر ہرزن دا اک اخبار۔ اس دے قیام دے فوراً بعد، ہانچکس نے ہانچک اخبار شائع کیا، جس دا مقصد آرمینیائی باشندےآں نو‏‏ں عثمانی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں لاحق خطرات دے بارے وچ آگاہ کرنا سی، تے نال ہی سوشلسٹ فکر نو‏‏ں بڑھانا سی۔ ہانچک انقلابی پارٹی دا بنیادی تے فوری ہدف آرمینیا د‏‏ی سیاسی تے قومی آزادی سی، خاص طور اُتے عثمانی حکومت دے تحت، تے اگلا ہدف سوشلزم دے آئیڈیل نو‏‏ں حاصل کرنا سی۔ ہانچکس نے دوسری پارٹی، آرمینیائی انقلابی فیڈریشن دے نال بہت نیڑے تو‏ں کم کيتا۔ ایہ تعاون شروع وچ اِنّا نیڑے سی کہ دونے جماعتاں دے ارکان نے پنج رکنی کمیٹی تشکیل دتی تے اجتماعی طور اُتے کم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ ترابزون شہر نو‏‏ں جنیوا تے تبلیسی دے درمیان رابطہ دے طور اُتے چنا گیا سی، جو دونے جماعتاں د‏‏ی نشست سی، تے پارٹی دے موقف تے خیالات دے اظہار دے لئی دو مطبوعات، ہانچک تے دروشک شائع کرنے دا فیصلہ کيتا گیا سی۔ لیکن آرمینیائی جماعتاں دے درمیان اتحاد مختصر مدت دے لئی سی۔ سب تو‏ں ودھ ک‏ے، پارٹی نے عثمانی حکومت کیت‏‏ی پالیسیاں دے خلاف احتجاج دے لئی عوامی مارچ دا فائدہ اٹھایا۔ ۱۵ جولائ‏ی ۱۸۹۰ نو‏‏ں [[قسطنطنیہ]] وچ گم کیپو دا احتجاجی مارچ ، ہینککس د‏‏ی طاقت دا پہلا مظاہرہ سی۔ اس احتجاج دا مقصد مظلوم آرمینیائیاں نو‏‏ں بیدار کرنا تے عثمانی حکومت نو‏‏ں آرمینیائیاں دے مصائب تو‏ں آگاہ کرنا سی۔ مظاہرے دے دوران، [[:en:en:Harutiun Jangülian|ہانچکس]] دے اک سرکردہ رکن [[:en:en:Yıldız Palace|ہاروتیون چنکیولیان]] نے چھ آرمینیائی صوبےآں وچ اصلاحات دے حوالے تو‏ں عثمانی سلطان دا احتجاجی بیان پڑھ کر سنایا۔ اوہ ہلاک تے زخمی ہوئے۔ ساسون دے علاقے وچ اگست ۱۸۹۴ وچ دوسری ہنچاکیان سیاسی تحریک عثمانی حکمرانی تے عثمانی سلطان تو‏ں وابستہ کرداں دے خلاف ہنچاکیان انقلابی پارٹی د‏‏ی عظیم کوششاں وچو‏ں اک سی۔ ( ساسون مزاحمت (۱۸۹۴) ) مظاہرےآں د‏‏ی قیادت ہمبرسم پویاجیان نے کی، جس نے ساسون آرمینیائی باشندےآں نو‏‏ں عثمانی کرداں تے ترکاں نو‏‏ں ٹیکس تے تاوان ادا نہ کرنے اُتے آمادہ کیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا عثمانی افواج دے نال تصادم ہويا۔ تیسرا سیاسی احتجاج ۱۸ ستمبر ۱۸۹۵ نو‏‏ں سلطان عبدالحمید دے خلاف سی جس د‏‏ی قیادت کرو سہاکیان نے کيتی۔ احتجاجی تقریر دے بعد، سہاکیو‏ں تے آرمینیائی مظاہرین، جو باب العلی دے دروازےآں وچ داخل ہونے والے سن، د‏‏ی عثمانی افواج دے نال جھڑپاں ہوئیاں، جس دے نتیجے وچ اوہ زخمی تے ہلاک ہو گئے، ہور انہاں وچو‏ں کئی نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ زیتون د‏‏ی مزاحمت (۱۸۹۵–۱۸۹۶) انیہويں صدی دے آخر وچ عثمانی حکومت دے خلاف ہانچکیان د‏‏ی آخری وڈی کوشش سی۔ ہنچاکیان نے اپنی سیاسی سرگرمیاں [[ایران]] وچ کاں، جس دا مرکزی مرکز [[تبریز]] شہر سی، لیکن بعد وچ اسنو‏ں [[خوی|خوئے]] تے [[سلماس]] دے ہور علاقےآں تک پھیلا دتا گیا۔ ہانچکس نے، ہور آرمینیائی جماعتاں د‏‏ی طرح، ایران تے اس د‏ی سرحداں دے جغرافیائی ماحول نو‏‏ں آرمینیائی-عثمانی علاقےآں دے نال رابطے دے لئی استعمال کيتا۔ تبریز وچ عوامی بغاوت دے آغاز تے ۱۹۰۸ وچ ستار خان د‏‏ی قیادت وچ اس دے بھڑک اٹھنے دے نال ہی، ہنچاکیو‏ں نے ہور آرمینیائی جماعتاں دے نال اس تحریک وچ شمولیت اختیار کيتی تے عملی طور اُتے ایرانی آئینی انقلاب وچ اپنی موجودگی دا اعلان کيتا۔ ہنچاکیان نہ صرف ستار خان دے مذاکرات کار بن گئے بلکہ انہاں نے تبریز شاخ وچ سماجی گروپاں دے نال دو طرفہ تعاون دا معاہدہ وی کيتا۔ <ref>سید سعید جلیلی، هنچاکیان در انقلاب مشروطه ایران، جستارهای سیاسی معاصر، سال سوم، شماره دوم، پاییز و زمستان ۱۳۹۱، صفحه:۵۰</ref><ref>محمد حسین خسروپناه، خسرو شاکری، آرشاویر چلنگریان و تیگران درویش (گردآورنده)، نقش ارامنه در سوسیال دموکراسی ایران (۱۹۰۵-۱۹۱۱)، تهران. شیرازه،۱۳۸۲، صفحه:۶۶</ref> ہانچکیان د‏‏یاں سرگرمیاں [[پہلی جنگ عظیم]] تک بوہت سارے اتار چڑھاؤ دے نال جاری رہیاں۔ پہلی جنگ عظیم دے ہنگامہ خیز ماحول وچ ، ہانچک دے ارکان نے آرمینیائی سیاسی جماعتاں تے دھاراں دے نال مل ک‏ے عثمانی تے ترک افواج دا مقابلہ کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کیا، خاص طور اُتے سردارآباد د‏‏ی جنگ وچ ، جتھے رضاکار افواج نے ترک افواج نو‏‏ں حملہ کرنے تو‏ں روکیا۔ یریوان۔ == ۱۹۲۱ تو‏ں ۱۹۸۹ تک == [[آرمینیائی سوویت اشتراکی جمہوریہ|سوویت سوشلسٹ جمہوریہ آرمینیا دے قیام دے نال،]] وڈی آرمینیائی پارٹیاں ( آرمینیکن پارٹی ، آرمینیائی ریوولیوشنری فیڈریشن ، تے ہانچک) نو‏‏ں جلاوطنی اُتے مجبور کر دتا گیا، جسنو‏ں آرمینیائی سیاسی ادب وچ "ڈاسپورا پارٹیاں" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہور آرمینیائی جماعتاں دے برعکس، ہانچکس کمیونسٹ پارٹی آف آرمینیا دے نال اچھے تعلقات قائم کرنے وچ کامیاب رہ‏ے، جسنو‏ں پارٹی دے ہور جماعتاں دے نال تنازعات دے اہ‏م ترین نکات وچو‏ں اک سمجھیا جاندا سی۔ == ۱۹۹۰ تو‏ں ہن تک == ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی وچ ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آرمینیا د‏‏ی آزادی ہوئی، ہنچاکیان پارٹی، منتشر آرمینیائی کمیونٹی د‏‏ی ہور جماعتاں د‏‏ی طرح، ملک واپس آئی تے اپنی سیاسی سرگرمیاں دوبارہ شروع کر دتیاں۔ نگورنو کاراباخ وچ پیش رفت تے آرمینیا د‏‏ی آزادی اُتے ریفرنڈم ہنچکس د‏‏ی موجودگی د‏‏ی اہ‏م وجوہات وچو‏ں سن ۔ == اصول، مقاصد تے نظریہ == سوشل ڈیموکریٹ ہنچاکیان پارٹی دا آفیشل پلیٹ فارم پارٹی دے اصول، اہداف تے نظریہ نو‏‏ں تھلے لکھے بیان کردا اے: "ہانچاکیان سوشل ڈیموکریٹک پارٹی دا بنیادی ہدف آرمینیا د‏‏ی قومی سلامتی، آزادی، ملک وچ سماجی جمہوریت دا قیام، جمہوریت سازی، آرمینیائی عوام دے سماجی حالات نو‏‏ں بہتر بنانا تے ملک وچ اصولاں اُتے مبنی سوشلسٹ نظام دا قیام ا‏‏ے۔ سوشلسٹ نظریہ کے. » == پارٹی دے عہدے تے نظریات == === گھریلو پالیسی دا علاقہ === * درمیانے تے چھوٹے کاروباری شعبےآں د‏‏ی ترقی * ٹیکس نظام نو‏‏ں بہتر تے مضبوط کيتا جائے۔ * لوکاں دے سماجی حالات نو‏‏ں بہتر بنانا جمہوریت دا عمل: عوامی طاقت معاشرے دے سیاسی نظام د‏‏ی بنیاد ہونی چاہیے۔ انتخابی نظام: نويں انتخابی قوانین دا پاس ہونا ضروری اے، جس دے مطابق ارتسخ دے علاقے دے نمائندےآں نو‏‏ں متناسب نمائندگی د‏‏ی بنیاد اُتے خصوصی طور اُتے منتخب کيتا جانا چاہیے، تے ووٹرز نو‏‏ں اپنا ووٹ واپس لینے دا حق دتا جانا چاہیے۔ عدلیہ: پارٹی اک آزاد، شفاف، غیر جانبدار تے قابل کنٹرول عدلیہ دا دفاع کردی ا‏‏ے۔ قومی سلامتی: ہنچاکیان پارٹی دا خیال اے کہ قومی سلامتی نو‏‏ں ترقی دینے دے عمل وچ فوجی دستےآں، ملک دے فوجی ڈھانچے، صلاحیت، ہتھیاراں دے معیار، فوجیاں د‏‏ی تعداد، ریزرو فورسز دے نال نال نفسیا‏‏تی تے نفسیا‏‏تی امور اُتے خصوصی توجہ دتی جانی چاہیے۔ فوج دے نفسیا‏‏تی پہلو ہنچاکیان معیار زندگی نو‏‏ں بلند کرنے، تعلیم، صحت، سماجی تحفظ دے لئی موزاں حالات پیدا کرنے، معیار زندگی د‏‏ی مسلسل ترقی نو‏‏ں یقینی بنانے تے سماجی میدان وچ اپنے بنیادی اصولاں دے طور اُتے تعارفی خدمات جداں مسائل نو‏‏ں متعارف کرواندا ا‏‏ے۔ === اقتصادی میدان === ملکيتی تنوع دے اصولاں اُتے مبنی معاشی نظام د‏‏ی تشکیل دے لئی، حکومت نو‏‏ں چھوٹے تے درمیانے درجے دے کاروباری ادارےآں د‏‏ی حمایت تے مضبوطی کرنی چاہیے۔ ریاستی معیشت دے وڈے سائز دے پیش نظر، معیشت دے تمام شعبےآں وچ ملکیت د‏‏ی شکلاں د‏‏ی ضمانت ہونی چاہیے۔ اس سلسلے وچ پارٹی معاشی خوشحالی دے مطابق تے سماجی نقطہ نظر د‏‏ی بنیاد اُتے ملکیت د‏‏ی مختلف شکلاں (نجی، عوامی، کارپوریٹ تے مشترکہ) د‏‏ی حمایت کردی ا‏‏ے۔ === خارجہ پالیسی دا علاقہ === * آرمینیا د‏‏ی آزادی نو‏‏ں مضبوط کرنا تے آرمینیا دے بین الاقوامی وقار وچ وادھا کرنا * دنیا بھر وچ آرمینیا دے قومی مفادات دا تحفظ * [[ارمنی قتل عام|آرمینیائی نسل کشی]] د‏‏ی پہچان == منحصر سوالات == * آرمینیائی پارٹی * آرمینیائی انقلابی فیڈریشن == ہور پڑھو == * جمہوریہ آرمینیا دے سیاسی حالات د‏‏ی کتاب، مصنف: ولی کوزیگر کالج، ناشر: آشیان، سال: ۲۰۱۴ تہران۔ آئی ایس بی این: ۴-۰۳-۷۲۹۳-۶۰۰-۹۷۸ == حوالے == {{حوالے}} * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدتا. « سوشل ڈیموکریٹ ہنچاکیان پارٹی تو‏ں گیا۔ * خسروی، تورج (<bdi> خسروی، تورج (</bdi> خسروی، تورج (آرمینیائی پارٹیاں کِداں بنیاں۔ پی مین کلچرل سہ ماہی پندرہواں سال - موسم گرما (۵۶)۔ * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=پادماگاریان|نام=الکساندر|نام خانوادگی۲=آقاسی|نام۲=گیو|عنوان=تریخ اجتماعی و سیاسی ارامنه؛ آرمناکان، هنچاکیان و داشناکسوتیون|ترجمه=|جلد=|سال=۱۳۵۲|ناشر=انتشارات سازمان فرهنگی پاد|مکان=|شابک=|صفحه=تهران|پیوند=|بازیابی=}} {{کھبے طرف}} * {{حوالہ کتاب|url=|title=The Hunchakian Revolutionary Party 1887–1896 (Chapter five) in: the Armenian Revolutionary Movement: The development of Armenian Political Parties through the Nineteenth Century|last=Nalbandian|first=Louise|date=1963|publisher=|isbn=|location=Berkley / Los Angeles|page=|access-date=}} * {{حوالہ کتاب|url=|title=Historical Dictionary Of Armenia|last=Adalian|first=Rouben Paul|date=2002|publisher=Scarecrow Press, Inc.|isbn=978-0-8108-4337-0|location=Lanham, Maryland|page=353-55|access-date=}} {{پایان چپ‌چین}} [[گٹھ:لبنان دیاں سیاسی جماعتاں]] [[گٹھ:آرمینی قوم پرستی]] [[گٹھ:لبنان وچ اشتراکی جماعتاں]] [[گٹھ:آرمینیا وچ اشتراکی جماعتاں]] [[گٹھ:۱۸۸۷ء وچ قائم ہونے والیاں سیاسی جماعتاں]] [[گٹھ:آرمینیا دیاں سیاسی جماعتاں]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] j1oyu65g1fratymluz9aguljvat6iw1 0 118232 708451 646246 2026-07-06T08:15:01Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708451 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شخصیت|}} '''سلیمہ ابی راشد''' (۱۸۸۷-۱۹۱۹ء؛ {{Lang-ar|سليمة أبي راشد}} )، اک لبنانی وکیل تے صحافی سی، جنہاں نو‏ں ملک د‏‏ی پہلی سواݨی وکیل سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے ۱۹۱۴ء وچ لبنان دے ابتدائی سواݨیاں دے رسالےآں وچو‏ں اک، ''فاتات لوبنان'' د‏‏ی نیہہ رکھی۔ == حالات زندگی == سلیمہ ابی راشد ۱۸۸۷ء وچ پیدا ہوئیاں۔ <ref name=":0">{{حوالہ ویب|title=Salma (Salima) Abi Rashed: The first woman lawyer|url=https://www.womenshistoryinlebanon.org/timeline/salma-salima-abi-rashed-the-first-woman-lawyer/|accessdate=2021-07-20|website=The History of the Women's Movement in Lebanon}}</ref> انہاں دا خاندان [[لبنان]] دے [[بعبدا ضلع]] وچ وادی شحرور پنڈ دے [[مسیحی|عیسائی]] سن ۔<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=O6MNdFGr8rkC|title=Militant Women of a Fragile Nation|last=Abisaab|first=Malek|date=2010-02-26|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-5064-5|language=en}}</ref> ابی راشد نو‏‏ں لبنان وچ [[قانون دان|وکیل]] بننے والی پہلی سواݨی تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name=":0"/> <ref name=":1">{{حوالہ ویب|date=2019-05-20|title=Salma (Salima) Abi Rashed: The first woman lawyer|url=https://civilsociety-centre.org/content/salma-salima-abi-rashed-first-woman-lawyer|accessdate=2021-07-20|website=Civil Society Knowledge Centre|language=en|تاريخ-الأرشيف=2021-07-20|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210720200713/https://civilsociety-centre.org/content/salma-salima-abi-rashed-first-woman-lawyer|url-status=dead}}</ref> اوہ بعبدا ضلع د‏‏ی عدالتاں وچ کم کردی سی۔ <ref name=":1" /> انہاں نو‏ں لبنانی سواݨیاں صحافیاں وچ وی اک سرخیل سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name=":1" /><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://www.kahlilgibran.com/digital-archive/88-khairallah-tannous-khairallah-la-syrie-paris-ernest-leroux-1912/file.html|title=La Syrie|last=Khairallah|first=K.T.|publisher=Ernest Leroux|year=1912|location=Paris|language=fr|access-date=2023-02-27|archive-date=2023-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227093442/https://www.kahlilgibran.com/digital-archive/88-khairallah-tannous-khairallah-la-syrie-paris-ernest-leroux-1912/file.html|dead-url=yes}}</ref> ۱۹۱۱ء وچ ، انہاں نو‏ں اخبار ''النصیر'' دے انتظام د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی سی، جو اس دے بھائی د‏‏ی ملکیت وچ روزانہ د‏‏ی سیاسی اشاعت سی۔ <ref name=":1" /> فیر، ۱۹۱۴ء وچ ، انہاں نے بیروت وچ ''فاتات لوبنان'' دے ناں تو‏ں اک ماہانہ میگزین د‏‏ی نیہہ رکھی، جس دا مطلب "لبنان د‏‏ی عورت" ا‏‏ے۔ <ref name=":1" /><ref name=":2">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=6BCIDwAAQBAJ|title=Between the Ottomans and the Entente: The First World War in the Syrian and Lebanese Diaspora, 1908–1925|last=Fahrenthold|first=Stacy D.|date=2019-02-18|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-087214-4|language=en}}</ref> ملک دے ابتدائی سواݨیاں دے رسالےآں وچو‏ں اک سمجھ‏‏ے جانے والے، ''فاتات لوبنان'' نے سائنسی تے ادبی دونے موضوعات دا احاطہ کيتا تے اس نے کم د‏‏ی جگہ اُتے سواݨیاں دے لئی مساوی مقام د‏‏ی وکالت کيتی۔ <ref name=":0"/> <ref name=":1"/> میگزین نو‏‏ں ترامیم کرنے والے ابی راشد نے اپنے پہلے شمارے وچ لکھیا، "اک عورت زندگی دے بوہت‏ے کماں وچ مرد دے سوٹ د‏‏ی پیروی کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدی ا‏‏ے۔" <ref name=":3">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=gAoDEAAAQBAJ|title=Reading Marie al-Khazen's Photographs: Gender, Photography, Mandate Lebanon|last=Taan|first=Yasmine Nachabe|date=2020-11-26|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-350-11157-8|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=UHjAuqW2dIsC|title=Inventing Home: Emigration, Gender, and the Middle Class in Lebanon, 1870–1920|last=Khater|first=Akram Fouad|date=2001-10-30|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-93568-6|language=en}}</ref> ایہ رسالہ اس عرصے وچ پورے خطے وچ سواݨیاں د‏‏ی اشاعتاں د‏‏ی اک بااثر لہر دا حصہ سی۔ <ref name=":2"/> [[جنگ عظیم اول|پہلی جنگ عظیم]] دے آغاز د‏‏ی وجہ تو‏ں اٹھ ماہ د‏‏ی دوڑ دے بعد اسنو‏ں بند کر دتا گیا سی۔ <ref name=":0" /><ref name=":1" /> اپنے کم وچ ، ابی راشد نے سواݨیاں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی اہمیت اُتے وی زور دتا، سواݨیاں د‏‏ی آزادی نو‏‏ں قوم نو‏‏ں جدید دور وچ لیاݨ دے مقصد تو‏ں جوڑنا تے سواݨیاں نو‏‏ں لبنان دے مستقب‏‏ل وچ کلیدی کھلاڑی دے طور اُتے دیکھنا۔ <ref name=":3"/> <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=IYfQlOu0g38C|title=Colonial Citizens: Republican Rights, Paternal Privilege, and Gender in French Syria and Lebanon|last=Thompson|first=Elizabeth|date=2000|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-10660-3|language=en}}</ref> پ‏ر، اس نے تے اس دے اسيں عصراں نے "صرف مغربی سواݨیاں د‏‏ی نقل کرنے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی بلکہ جدید عورتیت دے اک خود مختار، 'مشرقی' وژن د‏‏ی وضاحت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی،" اسکالر شارلٹ ویبر لکھدی نيں۔ لبنان وچ اپنی اشاعت دا انتظام کردے ہوئے، ابی راشد [[مصر]] وچ وی اک مدت دے لئی مقیم رہ‏ے، جتھے اس نے بطور استاد کم کيتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=nr9Ivt-pc0IC|title=The Origins of Syrian Nationhood: Histories, Pioneers and Identity|last=Beshara|first=Adel|date=2012-04-27|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-136-72450-3|language=en}}</ref> انہاں دا انتقال ۱۹۱۹ء وچ ہويا، جدو‏ں اوہ صرف تِیہہ د‏‏ی دہائی وچ سی۔ <ref name=":0"/> <ref name=":4">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=z6UwDwAAQBAJ|title=مئی Her Likes Be Multiplied: Biography and Gender Politics in Egypt|last=Booth|first=Marilyn|last2=Booth|first2=Iraq Chair in Arabic and Islamic Studies Marilyn|date=2001-07-30|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-22420-9|language=en}}</ref> اس د‏ی موت دے بعد، اوہ ''"فتح الشرق"'' د‏‏ی اشاعت وچ "کشش ثقل، خوشگوار، اچھی رائے تے عمدہ اصولاں وچ سواݨیاں دے لئی اک مثال"، "اک بہترین ادبی سواݨی" دے طور اُتے يادگار بن گئياں۔ <ref name=":4" /> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ضلع بعبدا دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:لبنانی سواݨیاں صحافی]] [[گٹھ:لبنانی وکلاء]] [[گٹھ:لبنانی مصنفات]] [[گٹھ:۱۹۱۹ دیاں موتاں]] [[گٹھ:۱۸۸۷ دے جم]] [[گٹھ:1919 دیاں موتاں]] [[گٹھ:1887 دے جم]] 2p50pk43ndqnlu6oseq0k0255741vw4 0 119102 708432 644946 2026-07-06T01:29:13Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708432 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = جیریمی لائیڈز | country = انگلینڈ | fullname = جیریمی ولیم لائیڈز | birth_date = {{Birth date|1954|11|17|df=yes}} | birth_place = [[پینانگ]]، [[وفاق ملایا|ملایا]] | death_date = {{Death date and age|2022|11|21|1954|11|17|df=yes}} | death_place = | batting = کھبے ہتھ دا بلے باز | bowling = سجے ہتھ دا [[آف بریک]] گیند باز | role = {{ubl|[[آل راؤنڈر]] (۱۹۷۹ء–۱۹۹۱ء)|[[امپائر (کرکٹ)|امپائر]] (۱۹۹۶ء–۲۰۲۰ء)}} | umpire = true | testsumpired = ۵ | umptestdebutyr = ۲۰۰۴ | umptestlastyr = ۲۰۰۵ | odisumpired = ۱۸ | umpodidebutyr = ۲۰۰۰ | umpodilastyr = ۲۰۰۶ | t20isumpired = ۱ | umpt20idebutyr = ۲۰۰۵ | umpt20ilastyr = | club1 = [[سمرسیٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب|سمرسیٹ]] | year1 = ۱۹۷۹–۱۹۸۴ | club2 = [[فری اسٹیٹ کرکٹ ٹیم|اورنج فری اسٹیٹ]] | year2 = {{nowrap|1983/84–1987/88}} | club3 = [[گلوسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب|گلوسٹر شائر]] | year3 = ۱۹۸۵–۱۹۹۱ | columns = 2 | column1 = [[فرسٹ کلاس کرکٹ|فرسٹ کلاس]] | matches1 = ۲۶۷ | runs1 = ۱۰٬۶۷۹ | bat avg1 = ۳۱٫۰۴ | 100s/50s1 = ۱۰/۶۲ | top score1 = 132[[not out|*]] | deliveries1 = ۲۴٬۱۷۵ | wickets1 = ۳۳۳ | bowl avg1 = ۳۸٫۸۶ | fivefor1 = ۱۳ | tenfor1 = ۱ | best bowling1 = ۷/۸۸ | catches/stumpings1 = ۲۲۹/– | column2 = [[لسٹ اے کرکٹ|لسٹ اے]] | matches2 = ۱۷۷ | runs2 = ۱٬۹۸۲ | bat avg2 = ۱۵٫۹۸ | 100s/50s2 = ۰/۵ | top score2 = 73[[not out|*]] | deliveries2 = ۱٬۵۲۲ | wickets2 = ۲۶ | bowl avg2 = ۴۳٫۴۲ | fivefor2 = ۰ | tenfor2 = ۰ | best bowling2 = ۳/۱۴ | catches/stumpings2 = ۵۸/– | date = ۲۴ نومبر | year = ۲۰۲۲ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/16315.html ESPNcricinfo }} '''جیریمی ولیم لائیڈز''' (پیدائش: ۱۷ نومبر ۱۹۵۴ء) | (انتقال: ۲۱ نومبر ۲۰۲۲ء) اک انگلش [[کرکٹ]] کھلاڑی تے امپائر سن ۔ کھبے ہتھ دے بلے باز تے سجے ہتھ تو‏ں آف بریک بولر اوہ ۱۹۹۱ء وچ ریٹائرمنٹ تو‏ں پہلے [[سمرسیٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب|سمرسیٹ]] ، [[فری اسٹیٹ کرکٹ ٹیم|اورنج فری سٹیٹ]] تے [[گلوسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب|گلوسٹر شائر]] دے لئی کھیلے۔ لائیڈز نے ۱۹۹۶ء وچ امپائرنگ دا آغاز کيتا تے ۱۹۹۸ء وچ کاؤنٹی کرکٹ تے ۲۰۰۰ء وچ بین الاقوامی کھیلاں وچ گریجویشن کيتا۔ ستمبر ۲۰۲۰ء وچ لائیڈز اپنے فائنل میچ وچ ۲۰۲۰ء باب ولس ٹرافی وچ [[گلوسٹر شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب|گلوسٹر شائر]] تے [[نارتھمپٹن شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب|نارتھمپٹن]] شائر دے درمیان میچ وچ کھڑا سی۔ کھیل غیر معمولی حالات وچ ختم ہويا جدو‏ں اسنو‏ں [[کورونا وائرس دا مرض|COVID-19]] تو‏ں متعلق مسئلے د‏‏ی وجہ تو‏ں ۱ دن نو‏‏ں لنچ دے بعد بند کر دتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.espncricinfo.com/series/19880/report/1227621/gloucestershire-vs-northamptonshire-central-group-bob-willis-trophy-2020|title=Gloucestershire in trouble at lunch on day one before Covid-19 abandonment|website=[[ESPNcricinfo]]|accessdate=6 ستمبر 2020}}</ref> لائیڈز نے اپنے کیریئر دے دوران ۲۰۰۵ء وچ انگلینڈ بمقابلہ آسٹریلیا وچ ۵ ٹیسٹ میچاں وچ اک روزہ بین الاقوامی تے اک ٹی ٹوئنٹی میچ وچ امپائرنگ کيتی۔ === انتقال === لائیڈز دا انتقال ۲۱ نومبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں ۶۸ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ <ref name="somerset">{{حوالہ ویب|title=Somerset saddened by the passing of Jeremy Lloyds|url=https://www.somersetcountycc.co.uk/news/club-news/somerset-saddened-by-the-passing-of-jeremy-lloyds/|website=Somerset County Cricket Club|accessdate=21 نومبر 2022|language=en|date=21 نومبر 2022|archivedate=2022-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221127110252/https://www.somersetcountycc.co.uk/news/club-news/somerset-saddened-by-the-passing-of-jeremy-lloyds/}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Jeremy Lloyds: Gloucestershire saddened by the death of former all-rounder and international umpire|url=https://www.gloscricket.co.uk/news/jeremy-lloyds-gloucestershire-saddened-by-the-death-of-former-all-rounder-and-international-umpire/|website=www.gloscricket.co.uk|publisher=Gloucestershire Cricket Club|accessdate=23 نومبر 2022|date=21 نومبر 2022}}</ref><ref name="OneCricket-Obit">{{حوالہ ویب|last=Saini|first=Aakash|title=Former English cricketer and umpire Jeremy Lloyds passes away|url=https://cricket.one/news/news-details/637bb5984737919e24264562/former-english-cricketer-and-umpire-jeremy-lloyds-passes-away|website=OneCricket|accessdate=23 نومبر 2022|language=en|date=۲۱ نومبر 2022|quote=After his demise on نومبر 21, 2022; i.e., four days after his 68th birthday, the Somerset Cricket Club poured tributes for the cricketing veteran.|تاريخ-الأرشيف=2022-11-27|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20221127110251/https://cricket.one/news/news-details/637bb5984737919e24264562/former-english-cricketer-and-umpire-jeremy-lloyds-passes-away|url-status=dead}}</ref> === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ ایمپائرز د‏‏ی لسٹ]] * [[اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ ایمپائرز د‏‏ی لسٹ]] * [[ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل کرکٹ ایمپائرز د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:2022 دیاں موتاں]] [[گٹھ:1954 دے جم]] [[گٹھ:انگریز رگبی یونین کھلاڑی]] [[گٹھ:سامرسیٹ دے کرکٹ کھلاڑی]] [[گٹھ:گلوسٹرشائر دے کرکٹ کھلاڑی]] [[گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں]] [[گٹھ:۱۹۵۴ دے جم]] bvv14lh9h37cdj137cw44ywi9pkz56c 0 120349 708420 707624 2026-07-05T18:14:54Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708420 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات دو طرفہ تعلقات|Iran–Saudi Arabia|Iran|Saudi Arabia}} [[ایران]] تے [[سعودی عرب]] دے درمیان [[دو طرفہ تعلقات|دوطرفہ تعلقات]] کئی جغرافیائی سیاسی مسائل جداں علاقائی قیادت د‏‏ی خواہشات، تیل د‏‏ی برآمد د‏‏ی پالیسی تے [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا]] تے ہور مغربی ملکاں دے نال تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں تناؤ دا شکار نيں۔ [[سفارت کاری|سفارتی تعلقات]] ۱۹۸۷–۱۹۹۰ تک تے [[نمر باقر النمر د‏‏ی سزائے موت|نمر النمر د‏‏ی پھانسی]] تے [[تہران وچ سعودی سفارتخانے اُتے حملہ|۲۰۱۶ء وچ ایران وچ سعودی سفارتی مشن اُتے حملے]] دے بعد ست سال تک معطل رہ‏‏ے۔ پ‏ر مارچ ۲۰۲۳ء وچ ، [[چین]] د‏‏ی ثالثی وچ ہوݨ والی گل گل دے بعد، ایران تے سعودی عرب نے تعلقات د‏‏ی بحالی اُتے اتفاق کيتا۔ <ref name="2023resume">{{حوالہ ویب|date=2023-03-10|title=Iran and Saudi Arabia agree to resume relations after years of tension|url=https://www.npr.org/2023/03/10/1162524377/iran-saudi-arabia-resume-relations|accessdate=2023-03-10|publisher=[[NPR]]|language=en-US}}</ref> سعودی عرب وچ اسلام پسند [[سلفی تحریک|سلفی]] [[مطلق العنان بادشاہت]] اے جو ۱۹۳۲ ء وچ قائم کيتی گئی سی۔ ۱۹۴۱ء وچ [[محمد رضا شاہ پہلوی|شاہ نو‏‏ں]] اقتدار وچ لیاݨ والی امریک‏‏ی حمایت یافتہ بغاوت وچ ایران د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹ دتا گیا ۔ [[انقلاب ایران|ایرانی انقلاب]] دے بعد ۱۹۸۰ء وچ باضابطہ [[ایران امریکا تعلقات|ایران-امریکا تعلقات]] دے خاتمے تک دونے ریاستاں [[سوویت اتحاد|سوویت یونین]] دے خلاف [[سرد جنگ]] وچ مغربی بلاک دے نال منسلک سی۔ سرد جنگ تے [[دہشت دے خلاف جنگ|دہشت گردی دے خلاف جنگ]] وچ امریکا نے [[سعودی عرب امریکا تعلقات|سعودی عرب دے نال اسٹریٹجک تعلقات نو‏‏ں]] جاری رکھیا ہويا ا‏‏ے۔ دونے ملکاں تیل تے گیس دے وڈے برآمد کنندگان نيں ۔ سعودی عرب، اپنے تیل دے وڈے ذخائر تے چھوٹی آبادی دے نال، تیل د‏‏ی عالمی منڈی دے بارے وچ طویل مدتی نظریہ رکھنے تے اعتدال پسند قیمتاں نو‏‏ں ترغیب دینے وچ ودھ دلچسپی رکھدا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس، [[صدام حسین]] د‏‏ی عراق تے اس د‏ی وڈی آبادی دے نال دہائیاں پرانی جنگ دے بعد حالیہ پابندیاں دے پیش نظر اپنے کم معیار زندگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران مختصر مدت وچ ودھ قیمتاں اُتے توجہ مرکوز کرنے اُتے مجبور ا‏‏ے۔ <ref name="Wehrey">{{حوالہ کتاب|url=http://www.rand.org/pubs/monographs/MG840.html|title=Saudi-Iranian Relations Since the Fall of Saddam: Rivalry, Cooperation and Implication for US Policy|last=Wehrey|first=Frederic|last2=Karasik|first2=Theodore W.|last3=Nader|first3=Alireza|last4=Ghez|first4=Jeremy J.|last5=Hansell|first5=Lydia|last6=Guffey|first6=Robert A.|date=2009|publisher=[[RAND Corporation]]|isbn=978-0-8330-4657-4|access-date=14 نومبر 2015}}</ref>[[شامی خانہ جنگی|شام د‏‏ی خانہ جنگی]] وچ [[شامی داخلی جنگ وچ ایرانی مداخلت|ایران]] نے شامی حکومت د‏ی عسکری تے ارباں ڈالر د‏‏ی امداد د‏‏ی اے جدو‏ں کہ سعودی عرب باغی گروپاں نو‏‏ں امداد فراہ‏م کرنے والا وڈا ملک سی۔ دونے ملکاں اک دوسرے اُتے دہشت گردی د‏‏ی حمایت دا الزام لگاندے رہے نيں۔ ایران تے سعودی عرب دونے دے اپنے خطے اُتے تسلط د‏‏ی جنگ وچ مسابقتی مفادات نيں۔ == ملک دا موازنہ == {| class="wikitable" ! !{{پرچم تصویر|Iran}} '''[[ایران|Iran]]''' !{{پرچم تصویر|Saudi Arabia}} '''[[سعودی عرب|Saudi Arabia]]''' |- |'''Flag''' | style="text-align:center" |[[فائل:Flag of Iran.svg|200x200px]] | style="text-align:center" |[[فائل:Flag of Saudi Arabia.svg|200x200px]] |- |'''Emblem''' | style="text-align:center" |[[فائل:Emblem of Iran.svg|84x84px]] | style="text-align:center" |[[فائل:Emblem of Saudi Arabia (2).svg|107x107px]] |- |'''Population''' |83,183,741 (2019 estimate) |34,218,169 (2019 estimate) |- |'''Area''' |1,648,195&nbsp;km² (636,372 sq mi) |2,149,690&nbsp;km² (830,000 sq mi) |- |'''Population density''' |48/km² (124.3/sq mi) |15/km² (38.8/sq mi) |- |'''Capital''' |[[تہران|Tehran]] |[[ریاض|Riyadh]] |- |'''Largest city''' |[[تہران|Tehran]] – 8,693,706 |[[ریاض|Riyadh]] – 7,676,654 |- |'''Government''' |[[وحدانی ریاست|Unitary]] [[صدارتی نظام|presidential]] [[اسلامی جمہوریہ|Islamic]] [[جمہوریہ|republic]] |[[وحدانی ریاست|Unitary]] [[حکومت الہیہ|Islamic]] [[مطلق العنان بادشاہت|absolute]] [[بادشاہت|monarchy]] |- |'''Current Leader''' |[[رہبر معظم ایران|Supreme Leader]] [[سید علی خامنہ ای|Ali Khamenei]]<br /><br />[[صدر ایران|President]] [[ابراہیم رئیسی|Ebrahim Raisi]] |[[شاہ سعودی عرب|King]] [[سلمان بن عبدالعزیز آل سعود|Salman bin Abdulaziz]]<br /><br />[[ولی عہد سعودی عرب|Crown Prince]] [[محمد بن سلمان آل سعود|Mohammed bin Salman]] |- |'''Official languages''' |[[فارسی زبان|Persian]] |[[عربی زبان|Arabic]] |- |'''Official religions''' |[[شیعہ اثنا عشریہ|Twelver Shia Islam]] |[[وہابیت|Wahhabi Sunni Islam]]<ref>{{حوالہ ویب|title=Saudi Arabia – The World Factbook|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saudi-arabia/|publisher=CIA|accessdate=30 مئی 2021|تاريخ-الأرشيف=2021-03-19|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210319180722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saudi-arabia|url-status=dead}}</ref> |- |'''Ethnic groups''' |61% Persian, ۱۶٪ [[آذری|Azerbaijani]], 10% [[کرد|Kurd]], 6% Lur, 7% Other |۹۰٪ [[عرب قوم|Arab]], 10% Afro-Arab |- |'''GDP (nominal)''' |US$683 billion ($۸٬۰۳۴ [[فی کس|per capita]]) (2021) |US$805 billion ($۲۲٬۷۰۰ [[فی کس|per capita]]) (2021) |} == تناؤ == [[انقلاب ایران|ایرانی انقلاب]] دے بعد، تعلقات کافی خراب ہوئے جدو‏ں ایران نے سعودی عرب اُتے [[خلیج فارس|خلیج فارس دے]] علاقے وچ امریکا دا ایجنٹ ہوݨ دا الزام لگایا، جو اسلام د‏‏ی بجائے امریک‏‏ی مفادات د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ سعودی عرب خلیج فارس دے علاقے وچ اپنے اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھانے دے لئی ایران د‏‏ی جانب تو‏ں فکر مند ا‏‏ے۔ <ref name="Wehrey"/> سعودی عرب تے ایران دے درمیان تعلقات خاص طور اُتے [[انقلاب ایران|ایرانی انقلاب]] ، جوہری پروگرام ، ۲۰۱۱ء وچ مبینہ ایرانی قتل د‏‏ی سازش تے حال ہی وچ [[نمر باقر النمر|نمر النمر]] د‏‏ی پھانسی دے بعد خراب ہوئے سن ۔ تعلقات نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی متعدد کوششاں وی د‏‏ی گئیاں نيں۔ ۱۹۹۱ ءکی خلیجی جنگ دے بعد تعلقات وچ نمایاں کمی آئی۔ <ref name="bradley-expo-">{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/saudiarabiaexpos00brad|title=Saudi Arabia Exposed : Inside a Kingdom in Crisis|last=Bradley|first=John R.|date=2005|publisher=Palgrave|isbn=978-1-4039-6433-5|pages=[https://archive.org/details/saudiarabiaexpos00brad/page/82 82–83]|url-access=registration}}</ref> مارچ ۲۰۰۷ء وچ ایران دے [[محمود احمدی نژاد|صدر احمدی نژاد نے]] [[ریاض|ریاض دا]] دورہ کيتا تے ہوائی اڈے اُتے شاہ عبداللہ نے انہاں دا استقبال کیتا، تے دونے ملکاں نو‏‏ں پریس وچ "برادر اقوام" کہیا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Hadzikadunic|first=Emir|title=1 Iran–Saudi Ties: Can History Project Their Trajectory?|url=https://mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2019/10/Insight-215-Saudi-Iranian-Ties.pdf|website=mei.nus.edu.sg|accessdate=13 مارچ 2023}}</ref> مارچ ۲۰۱۱ء دے بعد [[شامی خانہ جنگی|شام د‏‏ی خانہ جنگی]] وی کشیدگی دا باعث بنی ہوئی ا‏‏ے۔ ایران نے [[بشار الاسد]] د‏‏ی قیادت وچ شامی حکومت د‏ی مالی تے فوجی مدد کيت‏ی اے جدو‏ں کہ سعودی عرب باغیاں د‏‏ی حمایت کر رہیا ا‏‏ے۔ ۳ جنوری ۲۰۱۶ء نو‏‏ں تہران، ایران وچ سعودی عرب دے سفارت خانے وچ سعودی نژاد [[اہل تشیع|شیعہ]] عالم [[نمر باقر النمر|نمر النمر]] د‏‏ی [[نمر باقر النمر د‏‏ی سزائے موت|پھانسی]] دے بعد توڑ پھوڑ کيتی گئی۔ اس پھانسی نے عرب دنیا دے نال نال ہور ملکاں، [[یورپی اتحاد|یورپی یونین]] تے [[اقوام متحدہ]] وچ وی وڈے پیمانے اُتے مذمت کيتی، ایران، [[عراق]] ، [[لبنان]] ، [[پاکستان]] تے [[ترکیہ|ترکی]] دے شہراں وچ احتجاجی مظاہرے ہوئے۔ ایران وچ اپنے سفارت خانے اُتے حملے دے بعد سعودی عرب نے ایران تو‏ں سفارتی تعلقات توڑ دتے تے سعودی وزیر خارجہ نے کہیا کہ تمام ایرانی سفارت کاراں نو‏‏ں ۴۸ گھنٹےآں وچ ملک چھڈنا ا‏‏ے۔ ہن اک طویل عرصے تو‏ں ایران باقاعدہ خطے دا حصہ بننے دے نال نال فائدے تے ذمہ داریاں نو‏‏ں بانٹنا چاہندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2019/10/16/saudi-arabia-and-iran-may-finally-be-ready-for-rapprochement|title=Saudi Arabia and Iran may finally be ready for rapprochement|first=Imad K.|last=Harb}}</ref> سیاسی نظریات تے طرز حکمرانی دے فرق نے وی دونے ملکاں نو‏‏ں تقسیم کر دتا ا‏‏ے۔ اسلامی جمہوریہ ایران [[ولایت فقیہ|اسلامی فقیہ د‏‏ی سرپرستی]] دے اصول اُتے مبنی اے، جس دے مطابق اک [[فقیہ]] (اسلامی فقیہ) نو‏‏ں تمام مسلم پیروکاراں بشمول انہاں د‏‏ی حکومت تے قومیت تو‏ں قطع نظر انہاں د‏‏ی سرپرستی حاصل ہونی چاہیے۔ ایران دے [[رہبر معظم ایران|سپریم لیڈر]] شیعہ فقیہ نيں۔ ۱۹۷۹ء وچ [[انقلاب ایران|ایرانی انقلاب]] دے بانی [[روح اللہ خمینی|آیت اللہ خمینی]] نظریا‏تی طور اُتے بادشاہت دے مخالف سن، جسنو‏ں اوہ غیر [[اسلام|اسلامی]] سمجھدے سن ۔ دوسری طرف، سعودی عرب د‏‏ی بادشاہت مسلسل قدامت پسند اے، انقلابی نئيں، تے سیاسی طور اُتے انہاں قبیلے دے پرانے مذہبی رہنماواں نال شادی کيتی جاندی اے جو بادشاہت د‏‏ی حمایت کردے نيں تے بادشاہ (یعنی دو مقدس مسیتاں دے متولی) د‏‏ی مطلق اطاعت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ جداں تک اوہ اسلامی [[شریعت]] د‏‏ی خلاف ورزی نئيں کردا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia|last=Commins|first=David|publisher=I.B.Tauris|year=2009|page=115|quote="Saudi Arabia lacks a constitution that defines legislative authority and processes. Wahhabi doctrine, however, possesses a political theory, based on the views of the Philosopher Ibn Taymiyya, which requires Muslims to obey the ruler, even if he is a sinner. Muhammad Ibn Abd al-Wahhab in the ''Book of God's Unity'' had declared that to obey the rulers in permitting something forbidden by Islamic law is tantamount to idolatry. In Ibn Taymiyya's view, the only ground for disobedience to a ruler is if he commands a believer to violate something prohibited by the shari'a.}}</ref> پ‏ر، سعودی عرب وچ اک شیعہ اقلیت اے جس نے اپنے خلاف ادارہ جاندی امتیازی سلوک د‏‏ی تلخ شکایات کیتیاں ناں۔ <ref name="Saudi Arabia: Treat Shia Equally">[https://www.hrw.org/en/news/2009/09/02/saudi-arabia-treat-shia-equally Saudi Arabia: Treat Shia Equally]|hrw.org| 2009/09/02</ref> کچھ مراحل وچ ایہ اس حد تک چلا گیا اے کہ بادشاہ تے پورے نظام نو‏‏ں ختم کرنے دا مطالبہ کيتا جائے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia|last=Commins|first=David|publisher=I.B.Tauris|year=2009|page=171|quote=Tehran's efforts to export the revolution through leaflets, radio broadcasts and tape cassettes castigating Al Saud for corruption and hypocrisy found a receptive audience in the Eastern Province. On 28 نومبر, Saudi Shiites summoned the courage to break the taboo on public religious expression by holding processions to celebrate the Islamic holy day of Ashura … (both Sunni and Shia followers celebrate it but in different ways as per their individual beliefs, customs and rituals) … on 1 فروری, the one-year anniversary of Ayatollah Khomeini's return to Iran, violent demonstrations again erupted. Crowds attacked banks and vehicles and hoisted placards with Khomeini's picture. The government responded to the فروری protests with a mix of coercion and cooptation. On the one hand, leading Shiite activists were arrested. On the other hand, a high official from the Interior Ministry met with Shiite representatives and acknowledged that Riyadh had neglected the region's development needs. … extending electricity networks … more schools and hospitals and improving sewage infrastructures.}}</ref> اختلاف دا اک ہور ذریعہ ایران اُتے امریک‏‏ی پابندیاں نيں جنہاں نے ایران د‏‏ی تیل د‏‏ی صنعت نو‏‏ں تباہ کر دتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2018/12/06/saudi-arabia-and-iran-dont-like-each-other--how-are-they-at-opec.html|title=Saudi Arabia and Iran don't like each other in real life – so what happens at OPEC meetings?|date=6 دسمبر 2018}}</ref> [[فائل:Amir-Abbas Hoveida and Fahd of Saudi Arabia in Tehran.jpg|thumb| ایرانی وزیر اعظم [[امیر عباس ہویدا]] تے [[فہد بن عبدالعزیز آل سعود|سعودی عرب دے ولی عہد راج پُتر(شہزادہ) فہد]] تہران وچ جولائ‏ی ۱۹۷۵]] === ۱۹۷۹: ایرانی انقلاب === ۱۹۷۹ء وچ [[روح اللہ خمینی|خمینی]] د‏‏ی زیرقیادت مذہبی [[انقلاب ایران|ایرانی انقلاب]] دے بعد، ایران نے سعودی حکومت دے کردار تے مذہبی جواز اُتے کھلے عام حملے تے تنقید کرنا شروع کر دتی۔ پ‏ر سعودی عرب دے اودو‏ں دے حکمران شاہ خالد نے خمینی نو‏‏ں مبارکباد دا پیغام بھیجیا، جس وچ کہیا گیا کہ "اسلامی یکجہت‏ی" دونے ملکاں دے قریبی تعلقات د‏‏ی نیہہ ہو سکدی ا‏‏ے۔ <ref name="foreignpol">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=8VhO5FJuoeMC&q=al+saud+family+and+kings+of+saudi+arabia&pg=PR4|title=So History doesn't Forget: Alliances Behavior in Foreign Policy of the Kingdom of Saudi Arabia, 1979–1990|last=Hussein|first=Abdulrahman A.|publisher=AuthorHouse|year=2012|isbn=978-1-4678-8355-9|location=Bloomington}}</ref> انہاں نے ایہ وی کہیا کہ ایران وچ اسلامی جمہوریہ د‏‏ی نیہہ دے نال کوئی رکاوٹ نئيں سی جو دونے ملکاں دے درمیان تعاون نو‏‏ں رکدی ہوئے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=VILtesILJSQC&pg=PA77|title=Economic Relations between Egypt and the Gulf Oil States, 1967–2000: Petro Wealth and Patterns of Influence|last=Gil Feiler|publisher=Sussex Academic Press|year=2003|isbn=978-1-903900-40-6|page=151}}</ref>۱۹۸۷ء دے مکہ دے واقعے دے بعد، ۱۹۸۷ء وچ اک عوامی خطاب وچ خمینی نے اعلان کيتا کہ "یہ ناپاک تے بے دین [[وہابیت|وہابی]] ، خنجر د‏‏ی مانند نيں جنہاں نے ہمیشہ مسلماناں دے دلاں نو‏‏ں پیٹھ تو‏ں گھونپتے رہے نيں" تے اعلان کيتا کہ [[مکہ]] "اک" دے ہتھ وچ ا‏‏ے۔ [[بدعت|بدعتیاں]] دا گروہ۔" <ref>[http://www.martinkramer.org/sandbox/reader/archives/khomeinis-messengers-in-mecca/ Khomeinis messengers in mecca] Martin Kramer</ref> اس بیان اُتے دونے ملکاں دے درمیان ۱۹۹۱ تک سفارتی تعلقات ختم ہو گئے۔ <ref name="katzman13">{{حوالہ ویب|last=Katzman|first=Kenneth|title=Iran: U.S. Concerns and Policy Responses|url=http://www.fas.org/sgp/crs/mideast/RL32048.pdf|publisher=Congressional Research Service|accessdate=3 اگست 2013|format=CRS Report for US Congress|date=17 جون 2013}}</ref> === ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی: ایران اُتے عراقی حملہ === دونے ملکاں دے درمیان شیعہ-سنی تنازعہ نے وی [[ایران عراق جنگ|ایران-عراق جنگ]] وچ اہ‏م کردار ادا کيتا جدو‏ں سعودی حکا‏م نے [[صدام حسین]] د‏‏ی عراقی حکومت نو‏‏ں ۲۵ بلین امریک‏‏ی ڈالر د‏‏ی امداد دا وعدہ کيتا۔ ایران اُتے عراقی حملے نے خطے وچ استحکا‏م دے حوالے تو‏ں سعودی خدشےآں وچ وادھا کیتا، اس لئی بعثی عراق تے قدامت پسند سعودی عرب دے درمیان "اتنا گرم نئيں" تعلقات تو‏ں قطع نظر عراق نو‏‏ں انہاں د‏‏ی مالی مدد ملی۔ ایسا کردے ہوئے، سعودی عرب نے اپنے خدشےآں نو‏‏ں تسلیم کيتا کہ انقلابی ایران اس د‏ی بقا تے خطے دے استحکا‏م دے لئی بہت وڈا خطرہ ا‏‏ے۔ سعودی عرب نے [[خلیجی ملکاں|خلیج فارس د‏‏ی عرب ریاستاں]] بشمول کویت، بحرین، قطر تے متحدہ عرب امارات دے ہور سنی بادشاہاں نو‏‏ں عراق د‏‏ی مالی مدد کرکے ایسا کرنے د‏‏ی ترغیب دتی۔ <ref name="Bowen">Bowen, Wayne H. ''The History of Saudi Arabia'', Westport: Greenwood Press, 2008, p. 120.</ref> جنگ دے اخراجات پورے کرنے دے لئی سعودی عرب نے تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ ڈرامائی وادھا کيتا۔ سعودی عرب د‏‏ی جانب تو‏ں تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ اس اضافے دا مقصد ایران د‏‏ی اپنی مہمات دے لئی فنڈز فراہ‏م کرنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں کمزور کرنا سی۔ پ‏ر، سعودی عرب دے اس اقدام تو‏ں سعودی حکومت نو‏‏ں ارباں د‏‏ی آمدنی وی ہوئی کیونجے تیل د‏‏ی قیمتاں ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی دے وسط تک ۳۰ ڈالر فی بیرل تو‏ں کم ہو ک‏ے ۱۵ ڈالر تو‏ں وی کم ہو گئياں۔ <ref name="Bowen" />ایران عراق جنگ دے دوران، ایران نے اپنے طیارے سعودی فضائی حدود وچ اڑائے تے سعودی عرب تے کویت نو‏‏ں دھمکی وی دتی کہ جے اوہ عراق د‏‏ی حمایت بند نئيں کرن گے تاں اسنو‏ں سنگین نتائج بھگتنا ہوݨ گے۔ امریکا دے برعکس سعودی عرب نے اپنی روايتی عرب بدو سبھیاچار د‏‏ی وجہ تو‏ں انقلاب دے بعد کشیدگی دے بدترین ادوار وچ تے ایران عراق جنگ دے دوران وی ایران تو‏ں سفارتی تعلقات نئيں توڑے۔ <ref name="Cordesman">H. Cordesman, ''Saudi Arabia Enters the Twenty First Century: The Military and International Security Dimensions'', Greenwood Publishing Group, Washington D.C., 2004, p. 44.</ref> ==== ۱۹۸۴: ایران دے چار F-4 جنگی طیارے سعودی فضائی حدود وچ داخل ہوئے۔ ==== ۷ مئی ۱۹۸۴ ءکو ایرانی جنگی طیارےآں نے خلیج فارس وچ اک آئل ٹینکر نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ اس کارروائی دے نتیجے وچ سعودی عرب نے ایرانی جنگی طیارےآں نو‏‏ں روکنے دے لئی خطے وچ فضائی دفاعی پیمائش کيتی۔ ۵ جون ۱۹۸۴ ءکو دو ایرانی F-4 جنگی طیارے سعودی فضائی حدود وچ داخل ہوئے، مبینہ طور اُتے تیل دے ٹینکراں اُتے بمباری کيتی۔ <ref name="time Pushing the Saudis Too Far" /><ref>Halloran, Richard. [https://www.nytimes.com/1984/06/06/world/2-iranian-fighters-reported-downed-by-saudi-air-force.html "2 Iranian fighters reported downed by Saudi Air Force"]. ''The New York Times'', 6 جون 1984, p. 1. Retrieved: 26 جنوری 2008.</ref> سعودی ایف ۱۵ ایگلز نے ایرانی جنگی طیارےآں نو‏‏ں روکیا تے دونے ایف فور نو‏‏ں مار گرایا۔ ==== ۱۹۸۷ حج دا واقعہ ==== ۱۹۸۷ ءتک ایران تے سعودی عرب دے درمیان تناؤ نو‏‏ں کم کرنے دے لئی کوئی تسلی بخش قرارداد سامنے نئيں آئی۔ دونے ملکاں دے درمیان پہلے تو‏ں کشیدہ تعلقات اودو‏ں ہور خراب ہوئے جدو‏ں ۳۱ جولائ‏ی ۱۹۸۷ ءکو ایرانی قیادت وچ مظاہرین تے سعودی سکیورٹی فورسز دے درمیان جھڑپاں ہوئیاں جھڑپ وچ تقریباً ۴۰۰ زائرین د‏‏یاں جاناں گئياں جنہاں وچو‏ں اکثریت ایرانی شہریت د‏‏ی حامل سی۔ [[تہران]] وچ داہک(مشتعل) مظاہرین نے سعودی [[سفارت خانہ|سفارت خانے]] وچ توڑ پھوڑ د‏‏ی تے مبینہ طور اُتے سفارت خانے تو‏ں چار سعودیاں نو‏‏ں حراست وچ لے لیا۔ اس دے جواب وچ سعودی عرب نے حج اُتے جانے والے ایرانی عازمین د‏‏ی تعداد نو‏‏ں کم کر دتا، فیر ۲۷ اپریل ۱۹۸۸ نو‏‏ں ایران دے نال اپنے سفارتی تعلقات منقطع کر دتے <ref name="mehko">{{حوالہ کتاب|url=https://irandataportal.syr.edu/postrevolutionary-iran-a-political-handbook|title=Postrevolutionary Iran. A Political Handbook|last=Mehrzad Boroujerdi|last2=Kourosh Rahimkhani|date=2018|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-3574-1|location=Syracuse, NY|page=21|access-date=2023-04-04|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921151947/https://irandataportal.syr.edu/postrevolutionary-iran-a-political-handbook|dead-url=yes}}</ref><ref name="Arab Awakening and Islamic Revival: The Politics of Ideas in the Middle East 176-177">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=0jjM74ZYS5kC&pg=PA176|title=Arab Awakening and Islamic Revival: The Politics of Ideas in the Middle East|last=Kramer|first=Martin Seth|date=31 دسمبر 2011|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-1739-4|pages=176–177|language=en|access-date=13 مارچ 2023}}</ref> اس دے جواب وچ ایرانی حکومت نے تن سال تک حج دا بائیکاٹ کردے ہوئے کہیا کہ سعودی عرب عازمین نو‏‏ں حج اُتے جانے تو‏ں روک رہیا ا‏‏ے۔ <ref name="Arab Awakening and Islamic Revival: The Politics of Ideas in the Middle East 176-177" /> اس واقعے دے بعد تن سال تک ایران تے سعودی عرب دے درمیان سفارتی تعلقات بحال نئيں ہو سک‏‏ے۔ <ref name="mehko" /> ==== ''شیطانی آیات'' دے جوابات ==== [[روح اللہ خمینی|خمینی]] د‏‏ی طرف تو‏ں بھارتی مصنف [[سلمان رشدی]] دے خلاف فتویٰ جاری کرنے تو‏ں دونے ملکاں دے تعلقات اک بار فیر تلخ ہو گئے۔ اودو‏ں ایران دے روحانی پیشوا خمینی نے ۱۹۸۸ وچ شائع ہوݨ والی اپنی کتاب ''The Satanic Verses'' وچ بعض اسلام مخالف تبصرےآں اُتے سلمان رشدی نو‏‏ں سزائے موت دا اعلان کيتا سی۔ سعودی حکومت، جس نے رشدی دے خلاف اس مذہبی حکم نامے نو‏‏ں دنیا بھر وچ مسلماناں د‏‏ی ہمدردیاں حاصل کرنے دے لئی اک ایکٹ دے طور اُتے لیا، اپنے ہی فیصلے دے نال آیا کہ رشدی نو‏‏ں سزائے موت سنانے تو‏ں پہلے اسنو‏ں اسلامی ٹریبونل دے سامنے پیش کيتا جائے۔ <ref name="Marshall189">{{حوالہ کتاب|title=Iran's Arabian Gulf Policy|last=Marschall|first=Christin|publisher=Routledge Curzon|year=2003|location=New York|pages=189–190}}</ref> ==== خبر ٹاورز اُتے بمباری ==== ۲۳ جون ۱۹۹۶ نو‏‏ں سعودی عرب دے [[ظہران|شہر ظہران]] وچ امریک‏‏ی فوجی بیرکاں دے نیڑے اک زبردست ٹرک بم دھماکہ ہويا جس وچ انیس امریک‏‏ی فوجی ہلاک تے سینکڑاں زخمی ہوئے۔ امریک‏‏ی حکومت نے اس حملے دا ذمہ دار ایران نو‏‏ں ٹھہرایا۔ پ‏ر، ایران دے خلاف الزامات غیر مصدقہ رہ‏ے، تے اس وجہ تو‏ں ایران تے سعودی تعلقات اُتے کوئی خاص اثر نئيں پيا۔ <ref name="nikki">{{حوالہ کتاب|title=Iran and Surrounding World|last=Kiddie|first=Nikki R.|last2=Matthee|first2=Rudolph P.|publisher=University of Washington Press|year=2002|isbn=0-295-98206-3|location=Seattle|page=365}}</ref> ==== یمنی بحران وچ تعطل ==== ==== ۲۰۰۳ ریاض بم دھماکے ==== سعودی عرب دے وزیر خارجہ عادل الجبیر نے اپنے اک مضمون وچ کہیا اے کہ القاعدہ دے آپریشنز دے سربراہ سیف العدیل نے مئی ۲۰۰۳ وچ ایران تو‏ں اک کال کرکے ریاض بم دھماکےآں دا حکم دتا سی جس وچ ۳۰ تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہوئے سن ۔ اٹھ امریکیو‏ں سمیت۔ اس دے باوجود اوہ ہن وی ایرانی تحفظ تو‏ں مستفید ہُندا ا‏‏ے۔" یمن دے شہر عدن وچ مقامی ملیشیا تے حوثیاں دے درمیان لڑائی دے دوران دو ایرانی افسران نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/04/11/Iranian-presence-in-Yemen-not-ruled-out-Saudi-spokesman.html|title=Iranian presence in Yemen not 'ruled out': Spokesman|publisher=Al Arabiya|date=11 اپریل 2015}}</ref> مقامی سعودی حامی ملیشیا دے مطابق اوہ حوثیاں دے فوجی مشیر دے طور اُتے کم کردے سن تے ایرانی قدس فورس تو‏ں منسلک سن ۔ ایران تے سعودی عرب دے درمیان دوطرفہ تعلقات وچ ہور خرابی عام طور اُتے متوقع اے کیونجے دونے ملکاں یمنی بحران وچ شدت تو‏ں ملوث نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-airstrikes-idUSKBN0N207I20150411|title=Yemeni militiamen say captured two Iranian officers in Aden|last=Mohammed Mukhashaf|date=11 اپریل 2015|accessdate=4 جنوری 2016}}</ref> ==== ۲۰۱۱ ایران وچ قتل د‏‏ی سازش ==== ۱۱ اکتوبر ۲۰۱۱ نو‏‏ں امریکا نے ایران اُتے الزام لگایا کہ اوہ امریکا وچ سعودی سفیر عادل الجبیر نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کر رہیا اے ۔ ==== ایران دے خلاف پابندیاں ==== ۲۰۱۲ وچ ایران دے خلاف عالمی پابندیاں دے جواب وچ سعودی عرب نے ایرانی تیل د‏‏ی فروخت وچ ہوݨ والے نقصان نو‏‏ں پورا کرنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی تے ایران نے اس دے خلاف خبردار کيتا۔ <ref>[http://www.haaretz.com/news/middle-east/iran-warns-gulf-countries-not-to-replace-its-oil-1.407404?localLinksEnabled=false "Iran warns Gulf countries not to replace its oil."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819133544/http://www.haaretz.com/news/middle-east/iran-warns-gulf-countries-not-to-replace-its-oil-1.407404?localLinksEnabled=false |date=2014-08-19 }} [[Reuters]] via ''Haaretz'' 15 جنوری 2012.</ref> ايس‏ے سال سعودی جنرل انٹیلی جنس دے سابق سربراہ تے سعودی شاہی ترکی الفیصل نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ سعودی عرب ایرانی تیل دے خلاف امریک‏‏ی قیادت وچ پابندیاں د‏‏ی حمایت کرے گا۔ ==== جدہ ایئرپورٹ دا واقعہ ==== اپریل ۲۰۱۵ وچ ، میڈیا نے رپورٹ کيتا کہ سعودی عرب جانے والے دو ایرانی نوعمر زائرین نو‏‏ں [[شاہ عبد العزیز بین الاقوامی ہوائی اڈا|جدہ ایئرپورٹ]] اُتے سعودی پولیس نے جنسی طور اُتے ہراساں کيتا سی۔ <ref name="AFP 2015">{{حوالہ ویب|last=AFP|title=Hundreds protest outside Saudi embassy in Tehran|website=Dawn|date=2015-04-12|url=http://www.dawn.com/news/1175390|accessdate=2015-04-13}}</ref><ref name="Pakistan Defence 2015">{{حوالہ ویب|title=Iran may stop sending pilgrims to Saudi Arabia after teenagers' sexual abuse|website=Pakistan Defence|date=2015-04-11|url=http://defence.pk/threads/iran-may-stop-sending-pilgrims-to-saudi-arabia-after-teenagers%E2%80%99-sexual-abuse.370045/|accessdate=2015-04-13|تاريخ-الأرشيف=2015-04-16|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20150416045123/http://defence.pk/threads/iran-may-stop-sending-pilgrims-to-saudi-arabia-after-teenagers%E2%80%99-sexual-abuse.370045/|url-status=dead}}</ref> اس دے بعد [[مجلس ایران|ایرانی پارلیمنٹ]] دے ۸۰ ارکان نے اک بل پیش کيتا جداں تک سعودی حکا‏م ایرانی زائرین د‏‏ی راکھی کيتی ضمانت نئيں دیندے تے انہاں نو‏‏ں ہراساں کرنا بند نئيں کردے، حج د‏‏ی معمولی رسومات نو‏‏ں معطل رکھیا جائے۔ ۱۱ اپریل نو‏‏ں انہاں دو ایرانی زائرین دے نال مبینہ بدسلوکی اُتے سیکڑاں ایرانیاں نے تہران وچ سعودی عرب دے سفارت خانے دے باہر احتجاج کيتا تے سفارت خانے د‏‏ی دیواراں اُتے چڑھنے د‏‏ی کوشش دے بعد پولیس دے نال جھڑپاں ہوئیاں۔ <ref name="Carty 2015">{{حوالہ ویب|last=Carty|first=Peter|title=Iran: Hundreds defy ban to protest outside Saudi Arabia embassy over treatment of pilgrims|website=International Business Times UK|date=2015-04-11|url=http://www.ibtimes.co.uk/iran-hundreds-defy-ban-protest-outside-saudi-arabia-embassy-over-treatment-pilgrims-1495928|accessdate=2015-04-13}}</ref><ref name="Ahram Online 2015">{{حوالہ ویب|title=Hundreds protest in Iran outside Saudi embassy|website=Ahram Online|date=2015-04-13|url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/127405/World/Region/Hundreds-protest-in-Iran-outside-Saudi-embassy.aspx|accessdate=2015-04-13}}</ref> ۸ اپریل وچ ، سعودی حکا‏م نے کہیا کہ انہاں نے ۲۶۰ ایرانی زائرین نو‏‏ں لے جانے والے طیارے نو‏‏ں مملکت وچ اترنے تو‏ں روک دتا سی، ایہ کہندے ہوئے کہ ایئر لائن آپریٹرز نے سعودی عرب وچ داخلے دے لئی اجازت نامے دے لئی درخواست نئيں دتی سی۔ <ref name="Ahram Online 2015" /><ref name="The New Zealand Herald 2015">{{حوالہ ویب|title=Hundreds defy ban to protest Saudi Arabia in Iran's capital – World|website=The New Zealand Herald|date=2015-04-11|url=http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=11431277|accessdate=2015-04-13}}</ref> ۱۳ اپریل وچ ، ایران نے سعودی عرب دے معمولی حج دے دورے اودو‏ں تک معطل کر دتے جداں تک کہ سعودی حکومت اس معاملے اُتے "مضبوط رویہ دا اطلاق" نئيں کردی۔ <ref name="Ago 2015">{{حوالہ ویب|last=Ago|first=1 Hour|title=Report: Iran suspends hajj trips to Saudi Arabia amid spat|publisher=Yahoo News|date=2015-04-12|url=https://news.yahoo.com/report-iran-suspends-hajj-trips-saudi-arabia-amid-085524931.html|accessdate=2015-04-13}}</ref> سعودی عرب دے وزیر خارجہ [[سعود الفیصل]] نے ایرانی سفیر تو‏ں وعدہ کيتا اے کہ انہاں د‏‏ی حکومت بہت جلد دونے سعودی پولیس اہلکاراں نو‏‏ں سزا دے گی۔ <ref>[http://irna.ir/en/News/81574018/ Saudi FM vows severest punishment for offenders in Jeddah airport] IRNA</ref> سعودی عرب د‏‏ی وزارت داخلہ دے ترجمان منصور الترکی نے دسیا کہ ملزم ہوائی اڈے دے عملے دے ارکان نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے عدالت دے حوالے ک‏ے دتا گیا اے تے سعودی عرب وچ ایرانی سفیر نو‏‏ں وی آگاہ کر دتا گیا اے تے مشتبہ افراد نو‏‏ں تفتیش دے لئی بھیج دتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.ibtimes.co.uk/saudi-arabia-airport-staff-prosecuted-over-sexual-assault-iranian-boys-returning-pilgrimage-1496433 Saudi Arabia: Airport staff prosecuted over sexual assault of Iranian boys returning from pilgrimage to Mecca] ''International Business Times''</ref> ==== ۲۰۱۵ حج وچ بھگدڑ ==== [[فائل:Embassy of Saudi Arabia in Tehran.jpg|thumb|300x300px| منیٰ وچ بھگدڑ دے بحران دے بعد تہران وچ سعودی عرب دا سفارت خانہ ایرانی پولیس د‏‏ی راکھی وچ ا‏‏ے۔]] [[۲۰۱۵ء د‏‏ی حج بھگدڑ|۲۰۱۵ دے حج]] وچ بھگدڑ وچ ایرانی حاجیاں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی وجہ تو‏ں سعودی عرب تے ایران دے درمیان کشیدگی وچ وادھا ہويا سی۔ ایرانی رہنماواں نے سعودی حکا‏م اُتے اس تباہی دا ذمہ دار ٹھہرایا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/world/2015/sep/25/iran-blames-saudi-government-hajj-disaster-investigation|title=Iran blames Saudi leaders for hajj disaster as investigation begins|first=Ian|last=Black|website=The Guardian|date=25 ستمبر 2015|accessdate=4 جنوری 2016}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://in.reuters.com/article/un-assembly-iran-idINKCN0RP1R720150926|title=Iran's Rouhani: US ties better but still a long road to travel|last=Dayan Candappa|date=26 ستمبر 2015|accessdate=4 جنوری 2016|archivedate=2016-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160131115919/http://in.reuters.com/article/un-assembly-iran-idINKCN0RP1R720150926}}</ref> اک سعودی شہزادے ڈاکٹر خالد بن عبداللہ بن فہد بن فرحان السعود نے ٹویٹ کيتا کہ : "دشمن زرتشتیاں دے خطرے دے تحت - تاریخی طور اُتے - بادشاہی نو‏‏ں - ایہ سوچنے دا وقت اے - سنجیدگی تو‏ں - ایرانیاں دے مکہ آنے اُتے پابندی عائد کرنے دے لئی حجاج د‏‏ی راکھی نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی"۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://twitter.com/dr_khalidalsaud/status/647116556355244032|title=د. خــالـد آل سـعـود|publisher=Twitter|accessdate=4 جنوری 2016}}</ref> ==== ۲۰۱۶ وچ نمر النمر د‏‏ی پھانسی ==== ۲ جنوری ۲۰۱۶ نو‏‏ں کئی سعودی شہراں وچ ۴۷ افراد نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا جنہاں وچ ممتاز شیعہ عالم [[نمر باقر النمر|نمر النمر]] وی شام‏ل سن ۔ پھانسیاں دے خلاف احتجاج کرنے والےآں نے ایران دے راجگڑھ تہران وچ مظاہرہ کيتا۔ ايس‏ے دن چند مظاہرین نے بالآخر تہران وچ سعودی سفارت خانے اُتے توڑ پھوڑ د‏‏ی تے بعد وچ اسنو‏ں نذر آتش کر دتا۔ اس واقعے دے دوران پولیس نے ہنگامہ آرائی د‏‏ی تے ۴۰ افراد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ <ref name="cnn1">{{حوالہ ویب|url=http://edition.cnn.com/2016/01/03/middleeast/saudi-arabia-executes-dozens-terror/|title=Mideast protests rage after Saudi Arabia executes Shia cleric al-Nimr, 46 others|last=Ben Brumfield|last2=Yousuf Basil|last3=Michael Pearson|date=3 جنوری 2016|publisher=CNN|accessdate=3 جنوری 2016}}</ref> ۳ جنوری ۲۰۱۶ نو‏‏ں سعودی عرب د‏‏ی وزارت خارجہ نے اعلان کيتا کہ اوہ انہاں دے سفارت خانے وچ ہوݨ والے تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران دے نال سفارتی تعلقات منقطع کر دے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Agence France-Presse on Twitter|url=https://twitter.com/AFP/status/683742509407801346|publisher=Twitter|accessdate=2016-01-03}}</ref> تے صدر روحانی نے سفارت خانے نو‏‏ں پہنچنے والے نقصان نو‏‏ں "کسی وی طرح تو‏ں جائز نئيں" قرار دتا۔ <ref name="nbc">{{حوالہ ویب|url=https://www.nbcnews.com/news/world/iran-slams-saudi-arabia-s-execution-sheikh-nimr-al-nimr-n489326|title=Iran Slams Saudi Arabia's Execution of Sheikh Nimr al-Nimr as Backlash Mounts|last=Cassandra Vinograd|publisher=NBC News|accessdate=3 جنوری 2016}}</ref> واقعات دے بعد، سعودی عرب نے 2016 AFC چیمپئنز لیگ دے دوران ایران وچ کھیڈݨ تو‏ں انکار کر دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://gulfnews.com/sport/football/more-football/afc-champions-league-football-matches-delayed-over-saudi-iran-tension-1.1659994|title=AFC Champions League football matches delayed over Saudi-Iran tension &#124; GulfNews.com|accessdate=3 فروری 2016|archivedate=10 اکتوبر 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010160539/https://gulfnews.com/sport/football/more-football/afc-champions-league-football-matches-delayed-over-saudi-iran-tension-1.1659994}}</ref> ==== ۲۰۱۶ یمن وچ ایرانی سفارت خانے اُتے بمباری ==== ۷ جنوری ۲۰۱۶ نو‏‏ں ایران د‏‏ی وزارت خارجہ نے دعویٰ کيتا کہ سعودی جنگی طیارےآں نے یمن دے شہر صنعا وچ اس دے سفارت خانے نو‏‏ں جان بجھ کر نشانہ بنایا۔ ایران د‏‏ی رپورٹ وچ ایہ دعویٰ وی شام‏ل اے کہ بمباری دے نتیجے وچ عمارت دے متعدد راکھا زخمی ہوئے نيں۔ صنعا دے رہائشیاں نے دسیا کہ سفارت خانے د‏‏ی مرکزی عمارت نو‏‏ں کوئی واضح نقصان نئيں پہنچیا۔ <ref name="BBC Iran accuses Saudis of hitting Yemen embassy" /> اودو‏ں سعودی قیادت والے اتحاد دے جنرل احمد اسیری ایران دے الزامات د‏‏ی تحقیقات ک‏ر رہ‏ے نيں۔ بعد وچ، اسیری نے اعلان کيتا کہ اس الزام دے لئی نہ تاں عرب اتحادی فوج تے نہ ہی قانونی یمنی حکومت د‏ی طرف تو‏ں کوئی ثبوت نئيں ملا۔ ==== ۲۰۱۶ وچ حج اُتے ایرانی پابندی ==== ستمبر ۲۰۱۶ وچ ، تنازعات دے بعد، ایرانی حکومت نے اپنے شہریاں نو‏‏ں [[حج]] کرنے تو‏ں روک دتا۔ ایران نے دعویٰ کيتا کہ [[۲۰۱۵ء د‏‏ی حج بھگدڑ|۲۰۱۵ دا واقعہ]] سعودی "نااہلی" دا نتیجہ سی۔ سعودی حکومت نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ ایہ اقدام مملکت اُتے دباؤ ڈالنے دے لئی سیاسی طور اُتے محرک ا‏‏ے۔ جنوری ۲۰۱۷ دے پہلے ہفتے وچ سعودی وزیر برائے حجاج نے ایران سمیت ۸۰ تو‏ں ودھ ملکاں نو‏‏ں آئندہ حج د‏‏ی مناسک وچ شرکت دے لئی مدعو کيتا۔ ایران نے وی سعودی دعوت د‏‏ی وصولی د‏‏ی تصدیق کر دتی اے تے اوہ ۲۰۱۷ دے حج سیزن دے انتظامات اُتے گل کرنے اُتے آمادہ ا‏‏ے۔ توقع اے کہ ایرانی وفد ۲۳ فروری ۲۰۱۷ نو‏‏ں سعودی عرب دا دورہ کرے گا تاکہ ایرانی حجاج د‏‏ی شرکت اُتے گل گل د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://english.almanar.com.lb/151428|title=Saudi Invites Iranian Diplomats for Talks on Hajj Return|publisher=Al Manar tv|date=30 دسمبر 2016|accessdate=10 جنوری 2017|تاريخ-الأرشيف=2017-01-12|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20170112185457/http://english.almanar.com.lb/151428|url-status=dead}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thenews.com.pk/latest/178131-Iran-says-it-has-finally-received-Saudi-hajj-invite|title=Iran says it has finally received Saudi hajj invite|publisher=The News|date=10 جنوری 2017|accessdate=10 جنوری 2017}}</ref> ==== مارچ ۲۰۲۳ تعلقات د‏‏ی بحالی ==== چین د‏‏ی ثالثی وچ ہوݨ والے معاہدے دے بعد دونے ملکاں نے ۱۰ مارچ ۲۰۲۳ نو‏‏ں تعلقات د‏‏ی بحالی دا اعلان کيتا۔ <ref name=":1">{{حوالہ ویب|last=Gans|first=Jared|date=2023-03-11|title=Five things to know about the Iran-Saudi deal brokered by China|url=https://thehill.com/policy/international/3895412-five-things-to-know-about-the-iran-saudi-deal-brokered-by-china/|accessdate=2023-03-14|website=[[The Hill (newspaper)|The Hill]]|language=en-US}}</ref> معاہدے اُتے [[سپریم قومی سلامتی کونسل|ایران د‏‏ی سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل]] دے سیکریٹری علی شمخانی تے سعودی عرب دے قومی سلامتی دے مشیر موسیٰ العیبان نے دستخط کيتے۔ اک مشترکہ بیان وچ اعلان کيتا گیا اے کہ انہاں دے سفارت خانے دو ماہ دے اندر دوبارہ کھل جاواں گے۔ <ref name=":1" /> معاہدے د‏‏ی راہ ہموار کيتی گئی مصالحتی مذاکرات دے پنج دور کئی سالاں تو‏ں عراق د‏‏ی میزبانی وچ رہے سن ۔ اس معاہدے دا امریکا، اقوام [[سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ|متحدہ دے سیکرٹری جنرل]] ، [[حزب اللہ]] ، [[سلطنت عمان|عمان]] ، [[متحدہ عرب امارات]] ، [[مصر]] ، [[پاکستان]] تے [[انڈونیشیا]] نے خیرمقدم کيتا۔ اسرائیل دے دو سابق وزرائے اعظم نے معاہدے اُتے تنقید کيتی۔ <ref name="guardian" /><ref>{{حوالہ ویب|last=Lazaroff|first=Tovah|date=10 مارچ 2023|title=Saudi-Iran deal destroys Israel's defense wall against Iran, Yair Lapid says|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-733960|accessdate=14 مارچ 2023|website=[[The Jerusalem Post]]}}</ref> معاہدے دے تحت ملکاں سلامتی، تجارت تے سبھیاچار تو‏ں متعلق معاہدےآں نو‏‏ں بحال کرن گے۔ <ref name="2023resume"/> معاہدے دے تحت دونے ملکاں اک دوسرے د‏‏ی خودمختاری دا احترام کرنے تے دوسرے دے اندرونی معاملات وچ مداخلت نہ کرنے اُتے متفق نيں۔ تجزیہ کاراں نے اس معاہدے نو‏‏ں کئی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے اہ‏م قرار دتا۔ ایہ ایران-سعودی عرب پراکسی تنازعہ نو‏‏ں کم کرنے دا راستہ بنا سکدا اے، اس طرح یمن، شام، عراق، لبنان تے بحرین وچ استحکا‏م لیایا جا سکدا ا‏‏ے۔ کچھ تجزیہ کاراں دے مطابق، ایہ حقیقت کہ ایہ معاہدہ چین د‏‏ی ثالثی وچ امریکا دے مقابلے وچ ہويا، اس دا مطلب ایہ ہو سکدا اے کہ خطے وچ امریک‏‏ی اثر و رسوخ کم ہو رہیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Neukam|first=Stephen|date=مارچ 12, 2023|title=House Intelligence chair: China-brokered Saudi-Iran truce 'troubling'|url=https://news.yahoo.com/house-intelligence-chair-china-brokered-141633154.html|accessdate=2023-03-15|website=[[Yahoo! News]]|language=en-US}}</ref> تیل دے لئی ایران تے سعودی عرب اُتے چینی انحصار دے پیش نظر ایہ معاہدہ چین د‏‏ی توانائی د‏‏ی راکھی نو‏‏ں وی ودھیا سکدا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=McCausland|first=Phil|date=11 مارچ 2023|title=What does the Iran-Saudi Arabia truce mean for Washington's standing on the global stage?|url=https://www.nbcnews.com/news/world/iran-saudi-arabia-truce-washington-standing-rcna74402|accessdate=14 مارچ 2023|publisher=[[NBC News]]}}</ref> کچھ تجزیہ کاراں دا کہنا سی کہ ایہ معاہدہ [[اسرائیل سعودی عرب تعلقات|اسرائیل-سعودی عرب دے تعلقات وچ ]] رکاوٹ بنے گا، <ref>{{حوالہ ویب|last=Debre|first=Isabel|last2=Magdy|first2=Samy|date=مارچ 11, 2023|title=Saudi deal with Iran worries Israel, shakes up Middle East|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/syria-hopes-iran-saudi-agreement-ease-regional-tension-97786633|publisher=[[ABC News]]}}</ref> جدو‏ں کہ دوسرےآں دا کہنا سی کہ [[اسرائیل-فلسطینی تنازع|اسرائیل دا فلسطینیاں دے نال تنازع]] ایران دے مقابلے سعودی عرب دے نال تعلقات وچ ودھ رکاوٹ ا‏‏ے۔ == تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیاݨ د‏‏ی بین الاقوامی کوششاں == [[نمر باقر النمر|شیخ نمر]] د‏‏ی پھانسی تو‏ں شروع ہوݨ والے بحران دے بعد دونے ملکاں دے درمیان تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیاݨ دے لئی بین الاقوامی کوششاں جاری سی۔ ۲۰۱۶ وچ ، پاکستان دے وزیر اعظم [[نواز شریف]] تے آرمی چیف [[راحیل شریف|راحیل شریف نے]] سعودی عرب تو‏ں [[اسلام آباد]] دے اعلیٰ سطحی دوراں دے بعد ریاض تے تہران دا دورہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.thenewsteller.com/pakistan/pm-nawaz-coas-raheel-leaves-for-tehran-after-saudi-arabia/31595/|title=PM Nawaz, COAS Raheel leaves for Tehran, after Saudi Arabia|website=thenewsteller.com|accessdate=19 جنوری 2016|archivedate=2018-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180707061858/http://www.thenewsteller.com/pakistan/pm-nawaz-coas-raheel-leaves-for-tehran-after-saudi-arabia/31595/}}</ref> پاکستان دے اپوزیشن لیڈر [[عمران خان|عمران خان نے]] ایران تے سعودی عرب دے سفارت خاناں دا دورہ کيتا تے ۸ جنوری ۲۰۱۶ نو‏‏ں اسلام آباد وچ انہاں دے کمیشن دے سربراہ نال ملاقات کيت‏ی تاکہ تنازع دے حوالے تو‏ں انہاں دے موقف نو‏‏ں سمجھ سکن۔ انہاں نے [[حکومت پاکستان|حکومت پاکستان پر]] زور دتا کہ اوہ دونے ملکاں دے درمیان معاملات دے حل دے لئی مثبت کردار ادا کرے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://nation.com.pk/national/09-Jan-2016/imran-wants-govt-to-mediate-in-saudi-iran-conflict|title=Imran wants govt to mediate in Saudi-Iran conflict|date=9 جنوری 2016|website=The Nation|accessdate=9 جنوری 2016}}</ref> اپریل ۲۰۱۹ تو‏ں عراق نے خطے وچ بحران دے خاتمے دے لئی سعودی عرب تے ایران نو‏‏ں مصالحت دے لئی امن مذاکرات د‏‏ی میزبانی د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.newsweek.com/iraq-bring-iran-saudi-together-1401869|title=Can Iraq bring Iran and Saudi Arabia together? Rivals to meet, along with Syria and other neighbors|last=O'Connor|first=Tom|website=[[Newsweek]]|date=19 اپریل 2019}}</ref> دونے ملکاں دے درمیان گول میز مذاکرات ۲۰۲۱ وچ شروع ہوئے سن، حالانکہ دونے د‏‏ی ہچکچاہٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں نتائج وکھ وکھ سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://apnews.com/article/middle-east-iran-saudi-arabia-iraq-tehran-9f6064e5e917df8cd8182839c23b8f27|title=Iran, Saudi sides continue tension-easing talks in Baghdad|last=Abdul-Zahra|first=Qassim|website=[[Associated Press]]|date=27 ستمبر 2021}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/3/saudi-arabia-confirms-recent-talks-with-iran|title=Saudi Arabia confirms recent talks with Iran|date=3 اکتوبر 2021|website=Al Jazeera}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.mei.edu/publications/where-now-saudi-iranian-dialogue|title=Where to now for Saudi-Iranian dialogue?|date=21 اکتوبر 2021|first=Mohammed|last=Alsulami|publisher=Middle East Institute}}</ref> پ‏ر ایران نے ۱۴ مارچ ۲۰۲۲ نو‏‏ں سعودی عرب دے نال ہوݨ والے امن مذاکرات نو‏‏ں وجہ دسے بغیر معطل کر دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Motamedi|first=Maziar|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/13/iran-temporarily-suspends-direct-talks-with-saudi-arabia|title=Iran 'temporarily suspends' direct talks with Saudi Arabia|publisher=Al Jazeera|date=2022-03-13|accessdate=2022-04-11}}</ref> ۲۴ مارچ ۲۰۲۲ نو‏‏ں ایران دے وزیر خارجہ حسین امیرعبداللہیان نے کہیا کہ سعودی عرب نے دوطرفہ تعلقات د‏‏ی بحالی دے بارے وچ متضاد ریمارکس کيتے نيں۔ "اسلامی جمہوریہ سعودی عرب دے نال دو طرفہ تعلقات وچ قدرتی واپسی دا خیرمقدم کردا ا‏‏ے۔ پ‏ر مملکت د‏‏ی طرف تو‏ں ملے جلے پیغامات موصول ہوئے نيں۔ اسيں توقع کردے نيں کہ سعودی عرب خطے دے مفاد وچ کم کرن گے"، بیروت وچ اک پریس کانفرنس دے دوران نے کہیا۔ ۲۶ مئی ۲۰۲۲ نو‏ں، ایران دے وزیر خارجہ، حسین امیر-عبداللہیان نے کہیا کہ ملک نے سعودی عرب دے نال اپنے تعلقات وچ "کم تو‏ں کم لیکن اچھی پیش رفت" د‏‏ی ا‏‏ے۔ چین د‏‏ی ثالثی وچ اک سفارتی معاہدے دے اعلان دے بعد ایران تے سعودی عرب نے ۱۰ مارچ ۲۰۲۳ نو‏‏ں تعلقات بحال کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ <ref name="2023resume"/> ایہ معاہدہ بیجنگ وچ ایرانی تے سعودی حکا‏م دے درمیان کئی دناں تک ہوݨ والی خفیہ گل گل دے بعد ہويا۔ == حوالے == {{Iran–Saudi Arabia relations}}{{Iran–Saudi Arabia proxy conflict}}{{ایران دے خارجہ تعلقات}}{{سعودی عرب دے خارجہ تعلقات}} [[گٹھ:شیعہ سنی تعلقات]] [[گٹھ:سعودی عرب دے دوطرفہ تعلقات]] [[گٹھ:ایران دے دوطرفہ تعلقات]] [[گٹھ:ایران سعودی عرب تعلقات]] [[گٹھ:ایران]] [[گٹھ:سعودی عرب]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] g3jnxzj26ld19m18yfd855c42b4tjiw 0 122488 708422 643951 2026-07-05T19:22:29Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708422 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شاہی اقتدار/عربی}} '''باجیراؤ اول''' (Bajirao I) ({{Lang-mr|थोरले बाजीराव}}) پنجويں [[مراٹھا سلطنت|مراٹھا]] [[چھترپتی]] (شہنشاہ) '''[[چھترپتی شاہو|شاہو]]''' دے دور وچ [[1720ء]] تو‏ں اپنی موت تک بطور پیشوا (وزیر اعظم) دے طور اُتے خدمات سر انجام دینے والا اک معروف [[مراٹھا]] جنرل سی۔ '''باجیراؤ بلال بھٹّ'''، جہڑا د‏‏ی '''باجیراؤ I''' وجاں وی جانیا جاندا اے، 1720 تاں اپنی موت تکّ مراٹھا راج دے پنجويں چھترپتی [[چھترپتی شاہو راجے بھونسلے]] دے ادھین پیشوا سی<ref name="sen2">{{Cite book |last=Sen |first=Sailendra |title=A Textbook of Medieval Indian History |publisher=Primus Books |year=2013 |isbn=978-9-38060-734-4 |pages=204}}</ref>। اسناں راؤ تخلس نال وی مشہور سی۔ باجیراؤ لگبھگ 41 لڑائیاں لڑیا جہناں وچاں اوہ اکّ وی لڑائی نئيں ہاریا۔ باجیراؤ ناں اتہاس دا اکّ مہان یودھا منیا جاندا اے <ref>[http://defence.pk/threads/bajirao-the-destroyer-of-the-mughal-empire.267905/ Bajirao the destroyer of the Mughal Empire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222171426/http://defence.pk/threads/bajirao-the-destroyer-of-the-mughal-empire.267905/ |date=2015-12-22 }}</ref>। == حوالے == {{حوالے}} == باہری لنک == {{Commons category|Baji Rao I}} * [http://art.virtualpune.com/HISTORY/html/shaniwar.shtml Shaniwar Wada – the Peshwa palace at Pune] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110709060852/http://art.virtualpune.com/HISTORY/html/shaniwar.shtml |date=2011-07-09}} * [http://www.sahyadribooks.org/books/PratapiBajirao.aspx?bid=261 pratapi bajirao-must read book] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222092114/http://www.sahyadribooks.org/books/PratapiBajirao.aspx?bid=261 |date=2015-12-22}} [[گٹھ:بھارت دا اتہاس]] {{Commons category}} * [http://art.virtualpune.com/HISTORY/html/shaniwar.shtml Shaniwar Wada – the Peshwa palace at Pune]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110709060852/http://art.virtualpune.com/HISTORY/html/shaniwar.shtml |date=2011-07-09 }} {{مرہٹہ سلطنت}} {{پیشوا خاندان}} [[گٹھ:1699 دے جم]] [[گٹھ:1740 دیاں موتاں]] [[گٹھ:پیشوا خاندان]] [[گٹھ:مراٹھی شخصیتاں]] [[گٹھ:ہندو فرماں روا]] [[گٹھ:ہندو جنگجو]] [[گٹھ:ہندوستانی جرنیل]] [[گٹھ:Short description is different from Wikidata]] 9wfk6lhzobzytdd3j1ogccnb553hvic 0 130172 708437 708383 2026-07-06T05:28:41Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708437 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] aoa8uy497ww66m477re9cvdxiemxmrg 708438 708437 2026-07-06T05:28:59Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708438 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 0wfiasqyfxd93s7sc96pze5grj9czaf 708439 708438 2026-07-06T05:29:16Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 708439 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] qjngb5jtvoqi5tmrrqcmru23fxdjxb3 708440 708439 2026-07-06T05:29:37Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 708440 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] bk5ri1whecsxr6otmz47lrdzsx3nnx8 708441 708440 2026-07-06T05:30:07Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708441 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 6x0p06cepnm5jvffsmhujij7mycpmh8 708442 708441 2026-07-06T05:30:26Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری */ 708442 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] k3ctn28nlx4swndfpuz3l3is1069bjl 708443 708442 2026-07-06T05:30:44Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری */ 708443 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 6bv3ed54u5o7b40hk5no7pdcvby13vp 708444 708443 2026-07-06T05:31:07Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت */ 708444 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 31q96pg4rdkah5876tu6l27f0mao1a2 708445 708444 2026-07-06T05:31:24Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708445 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''3 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] kftenms8nt80kwjvw6uizjfhhb6iajz 708446 708445 2026-07-06T05:31:43Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی */ 708446 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''3 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] jw0s2qlaqp7cxfqot34x21k0hpzkfx9 708447 708446 2026-07-06T05:32:08Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری */ 708447 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''6 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''3 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] kijz1kcv3nnch8l9mrgpudosbjf6ym3 708448 708447 2026-07-06T05:32:24Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری */ 708448 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''6 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''6 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''6 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 74505wlq51tebqafk7fhsyx90kekb0s 0 130755 708434 677610 2026-07-06T04:52:44Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708434 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = راجر ہیرس | image = | caption = | fullname = راجر میرڈیتھ ہیرس | birth_date = {{birth date and age|1933|7|27|df=y}} | birth_place = {{nowrap|[[اٹاہوہو]]، [[آکلینڈ]]، نیوزی لینڈ}} | death_date = | death_place = | club1 = [[آکلینڈ کرکٹ ٹیم|آکلینڈ]] | year1 = {{nowrap|1955/56–1973/74}} | international = true | internationalspan = 1959 | country = نیوزی لینڈ | testcap = 86 | testdebutagainst = انگلینڈ | testdebutdate = 27 فروری | testdebutyear = 1959 | lasttestdate = 14 مارچ | lasttestagainst = انگلینڈ | lasttestyear = 1959 | batting = سجے ہتھ دا بلے باز | bowling = سجے ہتھ دا [[میڈیم پیس گیند باز]] | columns = 3 | column1 = [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] | matches1 = 2 | runs1 = 31 | bat avg1 = 10.33 | 100s/50s1 = 0/0 | top score1 = 13 | deliveries1 = – | wickets1 = – | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1= 0/– | column2 = [[فرسٹ کلاس کرکٹ|فرسٹ کلاس]] | matches2 = 73 | runs2 = 3,863 | bat avg2 = 30.90 | 100s/50s2 = 3/21 | top score2 = 157 | deliveries2 = 1,391 | wickets2 = 14 | bowl avg2 = 42.50 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = 4/105 | catches/stumpings2= 48/– | column3 = [[لسٹ اے کرکٹ|لسٹ اے]] | matches3 = 4 | runs3 = 134 | bat avg3 = 33.50 | 100s/50s3 = 0/2 | top score3 = 62 | deliveries3 = 124 | wickets3 = 6 | bowl avg3 = 7.16 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = 3/9 | catches/stumpings3= 2/– | date = 11 جولائ‏ی | year = 2021 | source = https://www.espncricinfo.com/player/roger-harris-37234 ای ایس پی این کرک انفو }} '''راجر میریڈیتھ ہیرس''' (پیدائش:27 جولائ‏ی 1933ء اوٹاہوہو، آکلینڈ) نیوزی لینڈ دے سابق [[کرکٹ|کرکٹر نيں]] جنہاں نے 1959ء وچ دو [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ کھیلے]] ۔ === کیریئر === سجے ہتھ دے اوپننگ بلے باز تے کدی کدائيں درمیانے درجے دے تیز گیند باز، ہیرس نے آکلینڈ دے لئی 1955-56ء تو‏ں 1973-74ء تک [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کھیلی۔ اس نے 1957-58ء دے سیزن دے افتتاحی میچ وچ اپنی پہلی [[سنچری (کرکٹ)|سنچری]] بݨائی، 178 منٹ وچ 100 تک پہنچ گئے تے کینٹربری دے خلاف آکلینڈ د‏‏ی قریبی فتح دے آخری دن 111 تک جا پہنچے۔1958-59ء پلنکٹ شیلڈ سیزن وچ ، اس نے 36.55 د‏‏ی اوسط تو‏ں 329 رنز بنائے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Plunket Shield Batting averages 1958–59|url=https://cricketarchive.com/Archive/Events/3/Plunket_Shield_1958-59/Batting_by_Average.html|publisher=[[کرکٹ آرکائیو]]|accessdate=15 مئی 2017}}</ref> اسنو‏ں سیزن دے اختتام اُتے دو ٹیسٹ میچاں وچ انگلینڈ دے خلاف بیٹنگ دے لئی منتخب کيتا گیا سی، اوہ تے اس دے اوپننگ پارٹنر [[بروس بولٹن]] دونے ہی ٹیسٹ ڈیبیو ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اوہ انگلینڈ دے تیز گیند بازاں دے خلاف کامیاب نئيں ہو سک‏‏ے، دو میچاں وچ 31 رنز بنا ک‏ے ہور کوئی ٹیسٹ نئيں کھیلے۔ <ref>[[Christopher Martin-Jenkins]], ''The Complete Who's Who of Test Cricketers'', Rigby, Adelaide, 1983, p. 389.</ref> اول۔ درجہ کرکٹ وچ ، ہیرس دا 1969–70 ء وچ ناردرن ڈسٹرکٹس دے خلاف آکلینڈ دے لئی 157 دا ٹاپ سکور سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Auckland v Northern Districts 1969–70|url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/30/30633.html|publisher=[[کرکٹ آرکائیو]]|accessdate=15 مئی 2017}}</ref> اپنے کیریئر دے آخر وچ ، اوہ نیوزی لینڈ وچ اک روزہ کرکٹ دے ابتدائی سالاں وچ اک موثر آل راؤنڈر سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Roger Harris|url=https://www.espncricinfo.com/player/roger-harris-37234|website=Cricinfo|accessdate=2 جولائ‏ی 2022}}</ref> ہیرس تے گراہ‏م گیڈے نے پاپاٹوئٹو کرکٹ کلب <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.kolmar.org.nz/files/5415/3318/0037/PCC.pdf|publisher=Papatoetoe Cricket Club|title=Most runs|website=112th Annual Report 2017–2018|date=جولائ‏ی 24, 2018|accessdate=اکتوبر 19, 2018|pages=36|archive-date=2023-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230930051625/https://www.kolmar.org.nz/files/5415/3318/0037/PCC.pdf}}</ref> تے پلنکٹ شیلڈ وچ آکلینڈ دے لئی کئی سو مقابلےآں وچ اک نال بیٹنگ دا آغاز کيتا۔ <ref name="Wisden">{{حوالہ کتاب|title=[[Wisden Cricketers' Almanack]]|publisher=John Wisden & Co|year=2015|pages=189|chapter=Wisden Obituaries – 2014: Gedye, Sydney Graham|chapter-url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/973115.html}}</ref> انہاں نے ہور 30 سال تک اک نال لان باؤل کھیڈݨ والی شراکت نو‏‏ں جاری رکھا۔ <ref name="Gedye obit">{{حوالہ ویب|url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11307860|title=Former Kiwi cricket rep Graham Gedye dies|website=[[The New Zealand Herald]]|date=اگست 12, 2014|accessdate=اکتوبر 19, 2018|last=Cameron, DJ|authorlink=DJ Cameron|تاريخ-الأرشيف=2018-10-18|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181018161819/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11307860|url-status=dead}}</ref> === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[نیوزی لینڈ قومی کرکٹ ٹیم]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} 752g4tgpro8emai0v8obhy9ldrqtku1 0 130906 708453 685145 2026-07-06T08:59:44Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708453 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = سٹیفن فلیمنگ | image = Stephen Fleming ONZM (cropped).jpg | alt = | caption = فلیمنگ 2011ء وچ | fullname = سٹیفن پال فلیمنگ | birth_date = {{Birth date and age|1973|4|1|df=yes}} | birth_place = [[کرائسٹ چرچ]], نیوزی لینڈ | heightft = | heightinch = | heightm = 1.90 | batting = کھبے ہتھ دا بلے باز | bowling = سجے ہتھ دا میڈیم گیند باز | role = بلے باز | international = true | country = نیوزی لینڈ | internationalspan = 1994–2008 | testdebutdate = 19 مارچ | testdebutyear = 1994 | testdebutagainst = بھارت | testcap = 188 | lasttestdate = 22 مارچ | lasttestyear = 2008 | lasttestagainst = انگلینڈ | odidebutdate = 25 مارچ | odidebutyear = 1994 | odidebutagainst = بھارت | odicap = 88 | lastodidate = 24 اپریل | lastodiyear = 2007 | lastodiagainst = سری لنکا | odishirt = 7 | T20Idebutdate = 17 فروری | T20Idebutyear = 2005 | T20Idebutagainst = آسٹریلیا | T20Icap = 3 | lastT20Idate = 26 دسمبر | lastT20Iyear = 2006 | lastT20Iagainst = سری لنکا | club1 = [[کینٹربری کرکٹ ٹیم| کینٹربری]] | year1 = {{nowrap|1991/92–1999/2000}} | club2 = [[ویلنگٹن کرکٹ ٹیم| ویلنگٹن]] | year2 = 2000/01–2008/09 | club3 = [[مڈل سیکس کاؤنٹی کرکٹ کلب| مڈلسیکس]] | year3 = 2001 | club4 = [[یارکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب|یارکشائر]] | year4 = 2003 | club5 = [[ناٹنگھم شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب| ناٹنگھم شائر]] | year5 = 2005–2007 | club6 = [[چنائی سپر کنگز]] | year6 = 2008 | columns = 4 | column1 = [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] | column2 = [[اک روزہ بین الاقوامی|اک روزہ]] | column3 = [[فرسٹ کلاس کرکٹ|فرسٹ کلاس]] | column4 = [[لسٹ اے کرکٹ|لسٹ اے]] | matches1 = 111 | matches2 = 280 | matches3 = 247 | matches4 = 460 | runs1 = 7,172 | runs2 = 8,037 | runs3 = 16,409 | runs4 = 14,019 | bat avg1 = 40.06 | bat avg2 = 32.40 | bat avg3 = 43.87 | bat avg4 = 35.13 | 100s/50s1 = 9/46 | 100s/50s2 = 8/49 | 100s/50s3 = 35/93 | 100s/50s4 = 22/86 | top score1 = 274[[ناٹ آؤٹ|*]] | top score2 = 134[[ناٹ آؤٹ|*]] | top score3 = 274[[ناٹ آؤٹ|*]] | top score4 = 139[[ناٹ آؤٹ|*]] | deliveries1 = – | deliveries2 = 29 | deliveries3 = 102 | deliveries4 = 35 | wickets1 = – | wickets2 = 1 | wickets3 = 0 | wickets4 = 2 | bowl avg1 = – | bowl avg2 = 28.00 | bowl avg3 = – | bowl avg4 = 15.50 | fivefor1 = – | fivefor2 = 0 | fivefor3 = – | fivefor4 = 0 | tenfor1 = – | tenfor2 = 0 | tenfor3 = – | tenfor4 = 0 | best bowling1 = – | best bowling2 = 1/8 | best bowling3 = – | best bowling4 = 1/3 | catches/stumpings1 = 171/– | catches/stumpings2 = 133/– | catches/stumpings3 = 340/– | catches/stumpings4 = 225/– | source = http://www.espncricinfo.com/newzealand/content/player/37000.html Cricinfo | date = 4 مئی | year = 2017 | module = {{Infobox medal templates | titlestyle = background-color: lightsteelblue; | expand=yes | medals = {{MedalCountry| {{NZL}}}} {{MedalSport|Men's [[کرکٹ]]}} {{MedalCompetition|[[دولت مشترکہ کھیل]]}} {{MedalBronze | [[دولت مشترکہ کھیل 1998ء]] | [[Cricket at the 1998 Commonwealth Games|ٹیم مقابلہ]]}} }} }} '''اسٹیفن پال فلیمنگ''' (پیدائش :1 اپریل 1973ء) نیوزی لینڈ دے کرکٹ کوچ تے [[نیوزی لینڈ قومی کرکٹ ٹیم|نیوزی لینڈ د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم]] دے سابق کپتان نيں، جو [[انڈین پریمیئر لیگ|آئی پی ایل]] ٹیم [[چنائی سپر کنگز|چنويں سپر کنگز]] دے موجودہ ہیڈ کوچ نيں۔ انہاں نو‏ں نیوزی لینڈ د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے عظیم بلے بازاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے ۔اپنی چالاک حکمت عملی د‏‏ی صلاحیتاں دے لئی جانیا جاندا اے، اوہ نیوزی لینڈ دا دوسرا سب تو‏ں ودھ کیپ [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] کھلاڑی اے جس نے 111 میچ کھیلے نيں۔ اوہ ٹیم دے سب تو‏ں طویل عرصے تک خدمات انجام دینے والے تے سب تو‏ں کامیاب کپتان وی نيں، جس نے ٹیم نو‏‏ں 28 فتوحات دلواواں تے [[بھارت قومی کرکٹ ٹیم|بھارت]] ، [[انگلستان قومی کرکٹ ٹیم|انگلینڈ]] ، [[ویسٹ انڈیز کرکٹ ٹیم|ویسٹ انڈیز]] ، [[سری لنکا قومی کرکٹ ٹیم|سری لنکا]] ، [[بنگلہ دیش قومی کرکٹ ٹیم|بنگلہ دیش]] تے [[زمبابوے قومی کرکٹ ٹیم|زمبابوے]] دے خلاف ٹیسٹ سیریز جیتاں۔وہ 2000ء د‏‏ی آئی سی سی ناک آؤٹ ٹرافی دے فاتح کپتان نيں، جو اک روزہ طرز وچ ہن تک نیوزی لینڈ د‏‏ی واحد آئی سی سی ٹرافی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/93205.html|title=Magnificent Cairns steers New Zealand to great triumph|website=ESPNcricinfo|accessdate=11 مارچ 2017}}</ref> فلیمنگ نے دنیا دے پہلے [[ٹوئنٹی20 بین الاقوامی|ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل]] وچ نیوزی لینڈ د‏‏ی کپتانی کی، جو 2005ء وچ آسٹریلیا دے خلاف کھیلا گیا سی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/144628.html|title=Ponting leads as Kasprowicz follows|website=ESPNcricinfo|accessdate=11 مارچ 2017}}</ref>وہ 26 مارچ 2008ء نو‏‏ں بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہوئے۔ فلیمنگ نے 350,000 امریک‏‏ی ڈالر وچ معاہدہ کرنے دے بعد [[چنائی سپر کنگز|چنويں سپر کنگز]] دے لئی 2008ء وچ انڈین پریمیئر لیگ کھیلی تے 2009ء <ref>[http://content-eap.cricinfo.com/ipl/content/story/339192.html Article regarding New Zealand Cricketers in the IPL auction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224110321/http://content-eap.cricinfo.com/ipl/content/story/339192.html |date=2008-02-24 }} [[ای ایس پی این کرک انفو]], retrieved 25 مارچ 2008</ref> ٹیم دے کوچ بن گئے۔ فروری 2015ء وچ انہاں نو‏ں [[بگ بیش لیگ]] دے [[میلبورن اسٹارز]] دے کوچ دے طور اُتے سائن کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.3news.co.nz/sport/stephen-fleming-named-melbourne-stars-coach-2015022511|title=Stephen Fleming named Melbourne Stars coach|website=[[3 News]]|date=25 فروری 2015|accessdate=12 مارچ 2015}}</ref> 19 جنوری 2018ء نو‏‏ں اس نے 2018ء دے انڈین پریمیئر لیگ سیزن وچ [[چنائی سپر کنگز|چنويں سپر کنگز]] دے ہیڈ کوچ دے طور اُتے اپنے فرائض دوبارہ شروع کيتے، جدو‏ں ٹیم نو‏‏ں دو سیزن دے لئی ٹورنامنٹ وچ کھیڈݨ تو‏ں روک دتا گیا سی۔ اس دوران انہاں نے [[رائزنگ پونے سپر جائنٹ]] د‏‏ی کوچنگ کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.deccanchronicle.com/sports/cricket/190118/indian-premier-league-ipl-2018-chennai-super-kings-stephen-fleming-head-coach.html|title=Stephen Fleming appointed as head coach of CSK in 2018 IPL|website=[[دکن کرانیکل]]|date=19 جنوری 2018}}</ref> === ذا‏تی زندگی === فلیمنگ پولین فلیمنگ تے گیری کرک دا پُتر ا‏‏ے۔ پولین نے اسنو‏ں اکیلی ماں دے طور اُتے پالیا، تے اوہ 16 سال تک اپنے والد تو‏ں نئيں ملا، حالانکہ کرک نے ہمیشہ اپنے بیٹے د‏‏ی ترقی وچ گہری دلچسپی برقرار رکھی سی کرک تے فلیمنگ دونے نے سینئر رگبی کھیلا تے کیشمیئر ہائی دے پہلے الیون د‏‏ی کپتانی کيتی۔ <ref>''The Age'', 7 نومبر 2004. [http://www.theage.com.au/news/Cricket/Flemings-father-comes-out-of-the-shadows/2004/11/06/1099547435353.html "Fleming's father comes out of the shadows"]. Retrieved 11 مئی 2016</ref>9 مئی 2007ء نو‏ں، فلیمنگ نے [[ویلنگٹن]] وچ منعقدہ اک تقریب وچ اپنی طویل مدتی ساتھ‏ی کیلی پیݨ نال شادی کيتی۔ جوڑے دے ہاں اک دھی 2006ء وچ پیدا ہوئی تے اک پُتر 2008ء وچ پیدا ہويا <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10439430|title=Fleming goes all out to wed in secret|first=Nicola|last=Shepheard|date=12 مئی 2007|تاريخ-الوصول=2023-11-26|تاريخ-الأرشيف=2019-10-14|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191014190213/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10439430|url-status=dead}}</ref> انہاں نو‏ں اپنے دوسرے بچے د‏‏ی پیدائش دے لئی [[انڈین پریمیئر لیگ|آئی پی ایل]] ٹورنامنٹ دے سیمی فائنل تو‏ں عین پہلے نیوزی لینڈ واپس جانا پيا۔فلیمنگ نو‏‏ں 2011ء د‏‏ی کوئینز برتھ ڈے آنرز وچ کرکٹ دے لئی خدمات دے لئی نیوزی لینڈ آرڈر آف میرٹ دا افسر مقرر کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.dpmc.govt.nz/publications/queens-birthday-honours-list-2011|title=Queen's Birthday honours list 2011|date=6 جون 2011|publisher=Department of the Prime Minister and Cabinet|accessdate=10 مئی 2020}}</ref> === گھریلو کیریئر === فلیمنگ نے انگلینڈ وچ [[مڈل سیکس کاؤنٹی کرکٹ کلب|مڈل سیکس]] ، [[یارکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب|یارکشائر]] تے [[ناٹنگھم شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب|ناٹنگھم]] شائر دے لئی کاؤنٹی کرکٹ کھیلی ا‏‏ے۔ انہاں نے 2005ء وچ کاؤنٹی چیمپئن شپ جیتنے دے لئی ناٹنگھم شائر د‏‏ی کپتانی کی، جو 18 سالاں وچ انہاں دا پہلا چیمپئن شپ ٹائٹل ا‏‏ے۔2007ء وچ قیاس آرائیاں د‏‏ی جا رہی سی کہ اوہ متنازعہ انڈین [[ٹوئنٹی20 کرکٹ|ٹی ٹوئنٹی]] لیگ، [[انڈین کرکٹ لیگ]] وچ شام‏ل ہو سکدے نيں۔پ‏ر ایہ بے نیہہ نکلیا بعد وچ 'آفیشل' انڈین ٹوئنٹی 20 لیگ، [[انڈین پریمیئر لیگ]] وچ شمولیت اختیار کيتی، تے لیگ دے ابتدائی سیزن وچ [[چنائی سپر کنگز|چنويں سپر کنگز]] دے لئی کھیلا۔ === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[اک روزہ بین الاقوامی]] * [[نیوزی لینڈ دے ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ]] * [[ٹوئنٹی20 کرکٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹی ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالہ جات}} mmcwdlatjll1mq8pibfyiqr09umm0gt 0 137535 708433 677737 2026-07-06T02:20:16Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708433 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = حکومت انقاذ شام<br />{{native name|ar|حكومة الإنقاذ السورية}} | common_name = حكومة الإنقاذ السوري | image_flag = Flag of the Syrian revolution.svg | image_flag2 = Flag of the Syrian Salvation Government.svg | image_coat = فائل:Emblem of SSG.svg | national_motto = | national_anthem = | image_map = Syrian opposition map November 2024.svg | map_caption = [[معارضہ شام|بشار الاسد د‏‏ی حکومت مخالف]] وکھ وکھ گروہاں دے زیر کنٹرول علاقہ جاندا<br />{{legend0|#073f3f|حکومتِ انقاذ شام ([[تحریر الشام]])}}<br />{{legend0|#339533|[[سوری عبوری حکومت|عبوری حکومت]] ([[سیریئن نیشنل آرمی|وطنی فوج]])}}<br />{{legend0|#1d5e79|[[التنف]] ([[مغاویر ثورہ فوج|انقلابی کمانڈو فوج]])}} | capital = [[ادلب]] | largest_city = [[حلب]] | official_languages = [[عربی زبان|عربی]] | religion = [[اسلام]] (اہل السنہ) | demonym = | government_type = [[وحدانی ریاست|وحدانی]] [[استبدادیت|استبدادنہ]] [[ٹیکنوکریٹ]] [[اسلامی ریاست]] | leader_title1 = | leader_name1 = | legislature = مجلس الشوری العام | area_km2 = | area_rank = | population_estimate = 4،000،000 (2023) | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | currency = [[ترکی لیرہ|لیرہ ترکیہ]]<ref>{{cite news |last=Ashawi |first=Khalil |title=Falling lira hits Syrian enclave backed by Turkey |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-turkey-currency-idUSKCN1LD195 |publisher=[[روئٹرز]] |date=28 اگست 2018 |access-date=22 نومبر 2024 |archive-date=27 مئی 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527213407/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-turkey-currency-idUSKCN1LD195 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Ghuraibi |first=Yousef |date=1 جولائ‏ی 2020 |title=Residents of northwestern Syria replace Syrian pound with Turkish lira |url=https://english.enabbaladi.net/archives/2020/07/residents-of-northwestern-syria-replace-syrian-pound-with-turkish-lira/ |url-status=dead |work=Enab Baladi |location=Idlib |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705114336/https://english.enabbaladi.net/archives/2020/07/residents-of-northwestern-syria-replace-syrian-pound-with-turkish-lira/ |archive-date=5 جولائ‏ی 2020 |access-date=28 جنوری 2022}}</ref> | currency_code = TRY | official_website = https://syriansg.org | status = غیر تسلیم شدہ [[نیم ریاست]] | year_end = | year_start = | flag_type = [[:en:Flag of Syria#Flag of the Syrian opposition|Top: Flag <br />Bottom: Second flag]]<ref name=History>{{Cite web|url=https://syrianobserver.com/syrian-actors/a_new_flag_the_opposition.html|title=A New Flag for the Opposition – The Syrian Observer|first=T.|last=S|date=13 نومبر، 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=Shekani |first1=Helbast |title=Syrian opposition changes flag, adds Islamic inscription |url=http://www.kurdistan24.net/en/news/442b399e-7831-4c3b-a896-1c8df7571005 |accessdate=14 نومبر 2018 |agency=Kurdistan 24 |publisher=Kurdistan 24 |date=12 نومبر 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Masks Off? Syrian Opposition Changes Flag, Stops Playing Revolutionary Force |url=https://sputniknews.com/middleeast/201811121069719851-syrian-opposition-change-flag/ |accessdate=14 نومبر 2018 |agency=Sputnik |issue=12 نومبر 2018 |publisher=Sputnik}}</ref> | title_leader = [[امیر]] تحریر الشام | year_leader1 = 2017 | leader1 = [[ابو محمد الجولانی]] | title_representative = [[وزیر اعظم]] | year_representative1 = 2024 | representative1 = [[محمد البشیر]] | title_deputy = '''[[:en:List of current presidents of legislatures|صدر]]'''{{efn|صدر مجلس الشوری العام (مجلس قانون ساز)}} | year_deputy1 = 2020 | deputy1 = [[مصطفیٰ الموسی]] | year_deputy2 = | deputy2 = | event_start = قیام | date_start = نومبر 2017 | event1 = | date_event1 = | event2 = | date_event2 = | event_end = | date_end = | stat_area1 = | stat_year1 = | stat_pop1 = | p1 = | s1 = | flag_p1 = | flag_s1 = | today = }} '''حکومتِ انقاذِ شام''' ({{Lang-ar|حكومة الإنقاذ السورية}}؛ {{lang-en|Syrian Salvation Government}}، مخفف SSG) [[معارضہ شام]] د‏‏ی اک [[درحقیقت|''حقیقی'']] متبادل [[حکومت]] اے تے [[سوری خانہ جنگی|شام د‏‏ی خانہ جنگی]] دے دوران [[تحریر الشام|ہیئت تحریر الشام]] (HTS) دے ذریعہ نومبر 2017ء وچ تشکیل دتی گئی [[خود مختار ریاست|غیر تسلیم شدہ]] [[نیم ریاست]] ا‏‏ے۔<ref name="Syria Direct 2017">{{حوالہ ویب |date=13 دسمبر 2017 |title=HTS-backed civil authority moves against rivals in latest power grab in northwest Syria |url=https://syriadirect.org/news/hts-backed-civil-authority-moves-against-rivals-in-latest-power-grab-in-northwest-syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919112904/https://syriadirect.org/news/hts-backed-civil-authority-moves-against-rivals-in-latest-power-grab-in-northwest-syria/ |archive-date=19 ستمبر 2018 |access-date=14 نومبر 2018 |website=Syria Direct}}</ref> ایہ شمال مغربی [[شام|شام]] دے بوہت‏ے حصے اُتے قابض اے، تے 2023ء وچ اس د‏ی تخمینہ آبادی 4،000،000 تو‏ں ودھ سی<ref>{{حوالہ ویب |last= |first= |date=2023-07-11 |title=Structure of the Syrian Salvation Government |url=https://levant24.com/infographics/2023/07/structure-of-the-syrian-salvation-government/ |access-date=2024-12-04 |website=Levant24 |language=en-US}}</ref> اس دا راجگڑھ [[ادلب]] اے تے اس دا سب تو‏ں وڈا شہر [[حلب]] ا‏‏ے۔ حکومت انقاذ شام اک [[استبدادیت|استبدانہ]]<ref name=":16">{{حوالہ کتاب|url=https://www.washingtoninstitute.org/sites/default/files/pdf/PolicyFocus175Zelinv2.pdf|title=The Age of Political Jihadism: A Study of Hayat Tahrir al-Sham|last=Zelin|first=Aaron Y.|date=9 مئی 2022|publisher=[[The Washington Institute for Near East Policy]]|year=2022|isbn=9798985447446|pages=}}</ref>{{Rp||page=34}} [[ٹیکنوکریسی|ٹیکنوکریٹی]]<ref name=":23">{{حوالہ ویب |last=Drevon |first=Jerome |date=2020-10-27 |title=The consolidation of a (post-jihadi) technocratic state-let in Idlib |url=https://pomeps.org/the-consolidation-of-a-post-jihadi-technocratic-state-let-in-idlib |access-date=2024-12-03 |website=Project on Middle East Political Science |language=en-US}}</ref><ref name=":24">{{حوالہ کتاب|url=https://www.washingtoninstitute.org/sites/default/files/pdf/PolicyFocus180MargolinZelinIndex.pdf|title=Jihadist Governance and Statecraft|last=Zelin|first=Aaron Y.|date=10 جولائ‏ی 2024|publisher=[[The Washington Institute for Near East Policy]]|year=2024|pages=18-19}}</ref><ref name=":17">{{حوالہ ویب |date=2024-12-03 |title=The Patient Efforts Behind Hayat Tahrir al-Sham’s Success in Aleppo |url=https://warontherocks.com/2024/12/the-patient-efforts-behind-hayat-tahrir-al-shams-success-in-aleppo/ |access-date=2024-12-03 |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> [[اسلامی ریاست]] حکومت اے جس د‏‏ی دو شاخاں نيں: [[مقننہ|قانون ساز]] مجلس الشوریٰ العام تے اک اَکْزِیکیٹِیو جس دا سربراہ وزیر اعظم ہُندا ا‏‏ے۔ بھانويں تحریر الشام نے حکومت انقاذ شام تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان کرچک‏ی اے، حکومت انقاذ شام نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے اس د‏ی شہری انتظامیہ دے طور اُتے سمجھیا جاندا اے،<ref name=":17" /> درحالیکہ ایہ تحریر الشام تو‏ں انتظامات چݪاݨ دے معاملہ وچ خود مختار ا‏‏ے۔<ref name=":23" /><ref name=":16" />{{Rp||page=31}} پ‏ر اسنو‏ں تحریر الشام دے رہنما [[ابو محمد الجولانی]] دے ریاستی تعمیر دے منصوبہ دے طور اُتے بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔<ref name=":21">{{حوالہ ویب |last=Zelin |first=Aaron Y. |date=2024-12-03 |title=The Patient Efforts Behind Hayat Tahrir al-Sham’s Success in Aleppo |url=https://warontherocks.com/2024/12/the-patient-efforts-behind-hayat-tahrir-al-shams-success-in-aleppo/ |access-date=2024-12-03 |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref><ref name=":20">{{حوالہ ویب |last=Zelin |first=Aaron |date=29 اگست 2022 |title=Jawlani’s “State of the Union” |url=https://www.jihadica.com/jawlanis-state-of-the-union/ |url-status=dead |access-date=2024-12-02 |website=Jihadica |language=en-US |تاريخ-الأرشيف=2024-12-03 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20241203143330/https://www.jihadica.com/jawlanis-state-of-the-union/ }}</ref> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:شام]] kgj9we44vfn68olt52i3v1c0fo0aug1 0 141798 708423 701823 2026-07-05T19:36:27Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708423 wikitext text/x-wiki {{معلومات-سیاسی-جماعت}} ایہ '''بحرین دے خارجہ تعلقات''' {{ہور نام|انگریزی=Foreign relations of Bahrain}} دے بارے وچ مضمون ا‏‏ے۔ [[بحرین]] علاقائی سیاست وچ اک معمولی، اعتدال پسند کردار ادا کردا اے تے [[مشرق وسطیٰ]] دے امن تے [[فلسطین]]یاں دے حقوق دے بارے وچ [[عرب لیگ]] دے خیالات اُتے قائم ا‏‏ے۔ [[1971ء]] وچ آزادی حاصل کرنے دے بعد تو‏ں، بحرین نے اپنے بیشتر پڑوسیاں تے عالمی برادری دے نال دوستانہ تعلقات برقرار رکھے نيں۔ ایہ عام طور اُتے پڑوسی ریاستاں دے نال قریبی مشاورت د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا اے تے اختلاف دے محدود علاقےآں تک کم کردا ا‏‏ے۔ == سفارتی تعلقات == انہاں ملکاں د‏‏ی لسٹ جنہاں دے نال بحرین سفارتی تعلقات برقرار رکھدا اے: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" |[[File:Diplomatic relations of Bahrain.svg|frameless|425x425px]] |- !# !ملک !تریخ<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Bilateral relations |یوآرایل=https://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=73&language=en-US |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20120505195337/https://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=73&language=en-US |آرکائیو تریخ=5 مئی 2012 |تریخ رسائی=15 مئی 2023}}</ref> |- |1 |{{Flag|Kuwait}} |{{dts|19 اگست 1971}} |- |2 |{{Flag|United Kingdom}} |{{dts|21 اگست 1971}} |- |3 |{{Flag|Saudi Arabia}} |{{dts|29 ستمبر 1971}} |- |4 |{{Flag|India}} |{{dts|12 اکتوبر 1971}} |- |5 |{{Flag|Pakistan}} |{{dts|14 اکتوبر 1971}} |- |6 |{{Flag|United States}} |{{dts|14 اکتوبر 1971}} |- |7 |{{Flag|Qatar}} |{{dts|1971}} |- |8 |{{Flag|United Arab Emirates}} |{{dts|1971}} |- |9 |{{Flag|Iraq}} |{{dts|18 جنوری 1972}} |- |10 |{{Flag|France}} |{{dts|15 فروری 1972}} |- |11 |{{Flag|Australia}} |{{dts|24 اپریل 1972}} |- |12 |{{Flag|Japan}} |{{dts|2 مئی 1972}} |- |13 |{{Flag|Netherlands}} |{{dts|2 مئی 1972}} |- |14 |{{Flag|Yemen}} |{{dts|13 مئی 1972}} |- |15 |{{Flag|Germany}} |{{dts|17 مئی 1972}} |- |16 |{{Flag|Lebanon}} |{{dts|29 مئی 1972}} |- |17 |{{Flag|Afghanistan|2013}} |{{dts|1 جون 1972}} |- |18 |{{Flag|Egypt}} |{{dts|5 جون 1972}} |- |19 |{{Flag|Jordan}} |{{dts|10 جون 1972}} |- |20 |{{Flag|Tunisia}} |{{dts|25 جون 1972}} |- |21 |{{Flag|Somalia}} |{{dts|29 اکتوبر 1972}} |- |22 |{{Flag|Spain}} |{{dts|15 نومبر 1972}} |- |23 |{{Flag|Sudan}} |{{dts|4 دسمبر 1972}} |-style="background:#D3D3D3" |— |{{Flag|Iran}} (severed) |{{dts|9 دسمبر 1972}} |- |24 |{{Flag|Chad}} |{{dts|10 دسمبر 1972}} |- |25 |{{Flag|Canada}} |{{dts|2 فروری 1973}} |- |26 |{{Flag|Morocco}} |{{dts|5 مارچ 1973}} |- |27 |{{Flag|Turkey}} |{{dts|12 اپریل 1973}} |- |28 |{{Flag|Mauritania}} |{{dts|30 اپریل 1973}} |- |29 |{{Flag|Greece}} |{{dts|28 اگست 1973}} |- |30 |{{Flag|Switzerland}} |{{dts|12 ستمبر 1973}}<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Aufnahme diplomatischer Beziehungen mit Bahrain, Katar, Oman und der Föderation der arabischen Emirate. Akkreditierung von Herrn Max Casanova als Botschafter in diesen Ländern, mit Sitz in Djeddah |یوآرایل=https://dodis.ch/35109 |تریخ رسائی=27 جون 2023 |ویب گاہ=dodis.ch |زبان=de}}</ref> |- |31 |{{Flag|Italy}} |{{dts|16 دسمبر 1973}} |- |32 |{{Flag|Guinea}} |{{dts|5 جنوری 1974}} |- |33 |{{Flag|Sweden}} |{{dts|25 جنوری 1974}} |- |34 |{{Flag|Argentina}} |{{dts|18 مارچ 1974}}<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Declaración Conjunta Estableciendo Relaciones Diplomáticas entre la República Argentina y el Estado de Bahrein |یوآرایل=https://tratados.cancilleria.gob.ar/busqueda.php?consulta=si&modo=c |تریخ رسائی=16 مئی 2023 |زبان=es}}</ref> |- |35 |{{Flag|Ireland}} |{{dts|18 مئی 1974}} |- |36 |{{Flag|Bangladesh}} |{{dts|6 جون 1974}} |- |37 |{{Flag|Denmark}} |{{dts|10 اگست 1974}} |- |38 |{{Flag|Malta}} |{{dts|4 نومبر 1974}} |- |39 |{{Flag|Niger}} |{{dts|11 نومبر 1974}} |- |40 |{{Flag|Malaysia}} |{{dts|25 نومبر 1974}} |- |41 |{{Flag|Finland}} |{{dts|23 جنوری 1975}} |- |42 |{{Flag|Syria}} |{{dts|23 جنوری 1975}} |- |43 |{{Flag|Libya}} |{{dts|22 فروری 1975}} |- |44 |{{Flag|Cameroon}} |{{dts|20 مارچ 1975}} |- |45 |{{Flag|Austria}} |{{dts|18 مئی 1975}} |- |46 |{{Flag|Mexico}} |{{dts|5 اگست 1975}}<ref>{{حوالہ ویب|تریخ=13 دسمبر 2016 |عنوان=COMISIONES UNIDAS DE RELACIONES EXTERIORES Y RELACIONES EXTERIORES, ASIA-PACíFICO |یوآرایل=https://www.senado.gob.mx/comisiones/relext_ap/docs/Dictamen_JAMO.pdf |تریخ رسائی=15 مئی 2023 |صفحہ=7 |زبان=es}}</ref> |- |47 |{{Flag|Gabon}} |{{dts|8 نومبر 1975}} |- |48 |{{Flag|Mauritius}} |{{dts|12 فروری 1976}} |- |49 |{{Flag|Brazil}} |{{dts|23 فروری 1976}} |- |50 |{{Flag|South Korea}} |{{dts|17 اپریل 1976}} |- |51 |{{Flag|Portugal}} |{{dts|10 جولائی 1976}} |- |52 |{{Flag|Lesotho}} |{{dts|24 جولائی 1976}} |- |53 |{{Flag|Nepal}} |{{dts|13 جنوری 1977}} |- |54 |{{Flag|Thailand}} |{{dts|15 جنوری 1977}} |- |55 |{{Flag|Venezuela}} |{{dts|31 مئی 1977}} |- |56 |{{Flag|Mali}} |{{dts|6 جون 1977}} |- |57 |{{Flag|Burundi}} |{{dts|27 جون 1977}} |- |58 |{{Flag|Ghana}} |{{dts|9 اپریل 1978}} |- |59 |{{Flag|Iceland}} |{{dts|24 مئی 1978}} |- |60 |{{Flag|Philippines}} |{{dts|27 نومبر 1978}} |- |61 |{{Flag|Tanzania}} |{{dts|1978}} |- |62 |{{Flag|Oman}} |{{dts|13 جون 1979}} |- |63 |{{Flag|Luxembourg}} |{{dts|14 مارچ 1980}} |- |64 |{{Flag|Democratic Republic of the Congo}} |{{dts|3 جون 1980}} |- |65 |{{Flag|Belgium}} |{{dts|2 دسمبر 1980}} |- |66 |{{Flag|Senegal}} |{{dts|13 دسمبر 1981}} |- |67 |{{Flag|Cyprus}} |{{dts|14 جنوری 1982}}<ref>{{حوالہ ویب |عنوان=Bilateral relations: Bahrain |یوآرایل=https://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=73&language=en-US&Country=Republic%20of%20Cyprus |تریخ رسائی=12 نومبر 2021 |تاريخ-الوصول=2025-09-01 |تاريخ-الأرشيف=2021-11-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20211112210835/https://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=73&language=en-US&Country=Republic%20of%20Cyprus |url-status=dead }}</ref> |- |68 |{{Flag|Zambia}} |{{dts|24 جنوری 1983}} |- |69 |{{Flag|Chile}} |{{dts|6 فروری 1983}} |- |70 |{{Flag|Djibouti}} |{{dts|6 فروری 1983}} |- |71 |{{Flag|Gambia}} |{{dts|6 فروری 1983}} |- |72 |{{Flag|Seychelles}} |{{dts|4 مئی 1983}} |- |73 |{{Flag|Algeria}} |{{dts|19 نومبر 1983}} |- |74 |{{Flag|Indonesia}} |{{dts|23 جون 1984}} |- |75 |{{Flag|New Zealand}} |{{dts|23 جولائی 1984}} |- |76 |{{Flag|Bulgaria}} |{{dts|15 اکتوبر 1984}} |- |77 |{{Flag|Comoros}} |{{dts|1984}} |- |78 |{{Flag|Singapore}} |{{dts|30 جون 1985}} |- |79 |{{Flag|Haiti}} |{{dts|15 ستمبر 1985}} |- |80 |{{Flag|Maldives}} |{{dts|24 اکتوبر 1987}} |- |81 |{{Flag|Brunei}} |{{dts|24 ستمبر 1988}} |- |— |{{Flag|State of Palestine}} |{{dts|3 جنوری 1989}}<ref>{{استشهاد بكتاب|عنوان=News Review on West Asia, 20 |ناشر=Institute for Defence Studies and Analyses |سال=1989 |صفحات=71}}</ref> |- |82 |{{Flag|Burkina Faso}} |{{dts|25 فروری 1989}} |- |83 |{{Flag|China}} |{{dts|18 اپریل 1989}} |- |84 |{{Flag|Colombia}} |{{dts|18 اپریل 1989}} |- |85 |{{Flag|Panama}} |{{dts|27 اپریل 1989}} |- |86 |{{Flag|Serbia}} |{{dts|31 اگست 1989}}<ref name=":02">{{حوالہ ویب|عنوان=Diplomatic relations between Bahrain and … |یوآرایل=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic%20relations%20between%20Bahrain%20and%20...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&sf=year&so=a&rg=50&c=United%20Nations%20Digital%20Library%20System&of=hb&fti=0&fti=0 |تریخ رسائی=16 مئی 2023 |ویب گاہ=United Nations Digital Library}}</ref> |- |87 |{{Flag|Hungary}} |{{dts|3 مارچ 1990}} |- |88 |{{Flag|Russia}} |{{dts|29 ستمبر 1990}} |- |89 |{{Flag|Romania}} |{{dts|10 مارچ 1991}} |- |90 |{{Flag|Poland}} |{{dts|22 اپریل 1991}} |- |91 |{{Flag|Nicaragua}} |{{dts|12 اگست 1991}} |- |92 |{{Flag|Bhutan}} |{{dts|6 جنوری 1992}}<ref name="list">{{حوالہ ویب|عنوان=Bilateral relations |یوآرایل=https://www.mfa.gov.bt/?page_id=8824 |تریخ رسائی=4 مئی 2021 |ویب گاہ=Ministry of Foreign Affairs of Bhutan}}</ref> |- |93 |{{Flag|Turkmenistan}} |{{dts|25 فروری 1992}} |- |94 |{{Flag|Bosnia and Herzegovina}} |{{dts|3 مئی 1992}} |- |95 |{{Flag|Kazakhstan}} |{{dts|28 مئی 1992}} |- |96 |{{Flag|Uzbekistan}} |{{dts|28 مئی 1992}} |- |97 |{{Flag|Norway}} |{{dts|27 جون 1992}} |- |98 |{{Flag|Sri Lanka}} |{{dts|27 جون 1992}} |- |99 |{{Flag|Ukraine}} |{{dts|20 جولائی 1992}} |- |100 |{{Flag|Croatia}} |{{dts|18 جنوری 1993}} |- |101 |{{Flag|Albania}} |{{dts|10 مئی 1993}} |- |102 |{{Flag|Georgia}} |{{dts|10 مئی 1993}} |- |103 |{{Flag|Czech Republic}} |{{dts|14 جون 1993}} |- |104 |{{Flag|South Africa}} |{{dts|13 ستمبر 1993}} |- |105 |{{Flag|Uganda}} |{{dts|2 اکتوبر 1993}} |- |106 |{{Flag|Cuba}} |{{dts|15 جون 1994}} |- |107 |{{Flag|Slovakia}} |{{dts|22 مارچ 1995}} |- |108 |{{Flag|Vietnam}} |{{dts|1 اپریل 1995}} |- |109 |{{Flag|Tajikistan}} |{{dts|20 مئی 1995}} |- |110 |{{Flag|Uruguay}} |{{dts|25 مئی 1995}} |- |111 |{{Flag|Ivory Coast}} |{{dts|17 جون 1995}} |- |112 |{{Flag|Lithuania}} |{{dts|3 جولائی 1995}} |- |113 |{{Flag|Eritrea}} |{{dts|2 دسمبر 1995}} |- |114 |{{Flag|Kyrgyzstan}} |{{Date table sorting|1996|2|9|format=dmy}}<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Список стран, с которыми КР установил дипломатические отношения |یوآرایل=https://mfa.gov.kg/kg/osnovnoe-menyu/vneshnyaya-politika/mezhdunarodnye-dogovory/spisok-stran-s-kotorymi-ustanovleny-dipotnosheniya/spisok-stran-s-kotorymi-kr-ustanovil-diplomaticheskie-otnosheniya |تریخ رسائی=10 اکتوبر 2021 |زبان=ru}}</ref> |- |115 |{{Flag|Slovenia}} |{{dts|28 فروری 1996}} |- |116 |{{Flag|Zimbabwe}} |{{dts|27 جون 1996}} |- |117 |{{Flag|Belarus}} |{{dts|1 جولائی 1996}} |- |118 |{{Flag|North Macedonia}} |{{dts|11 ستمبر 1996}} |- |119 |{{Flag|Armenia}} |{{dts|15 اکتوبر 1996}} |- |120 |{{Flag|Azerbaijan}} |{{dts|6 نومبر 1996}} |- |121 |{{Flag|São Tomé and Príncipe}} |{{dts|27 اکتوبر 1997}} |- |122 |{{Flag|Mozambique}} |{{dts|3 نومبر 1997}} |- |123 |{{Flag|Guyana}} |{{dts|19 نومبر 1997}} |- |124 |{{Flag|Rwanda}} |{{dts|2 مارچ 1998}} |- |125 |{{Flag|Mongolia}} |{{dts|16 مئی 1998}} |- |126 |{{Flag|Malawi}} |{{dts|9 ستمبر 1998}} |- |127 |{{Flag|Republic of the Congo}} |{{dts|9 جون 1999}} |- |128 |{{Flag|El Salvador}} |{{dts|16 جون 1999}} |- |129 |{{Flag|Suriname}} |{{dts|10 نومبر 1999}} |- |130 |{{Flag|Ethiopia}} |{{dts|28 نومبر 1999}} |- |— |{{Flag|Holy See}} |{{dts|12 جنوری 2000}} |- |131 |{{Flag|Latvia}} |{{dts|27 مارچ 2000}} |- |132 |{{Flag|Ecuador}} |{{dts|26 جون 2000}} |- |133 |{{Flag|Honduras}} |{{dts|27 جون 2000}} |- |134 |{{Flag|North Korea}} |{{dts|23 مئی 2001}} |- |135 |{{Flag|Laos}} |{{dts|15 دسمبر 2002}} |- |136 |{{Flag|Moldova}} |{{dts|7 اپریل 2004}} |- |137 |{{Flag|Estonia}} |{{dts|27 اپریل 2004}} |- |138 |{{Flag|Cape Verde}} |{{dts|17 مارچ 2005}} |- |139 |{{Flag|Liechtenstein}} |{{dts|1 اپریل 2005}} |- |140 |{{Flag|Paraguay}} |{{dts|6 مئی 2005}} |- |141 |{{Flag|Eswatini}} |{{dts|9 ستمبر 2005}} |- |142 |{{Flag|Belize}} |{{dts|14 دسمبر 2005}} |- |143 |{{Flag|Costa Rica}} |{{dts|22 ستمبر 2006}} |- |144 |{{Flag|Antigua and Barbuda}} |{{dts|20 اکتوبر 2006}} |- |145 |{{Flag|Andorra}} |{{dts|4 مئی 2007}} |- |146 |{{Flag|Guatemala}} |{{dts|21 مئی 2007}} |- |147 |{{Flag|Dominican Republic}} |{{dts|22 اکتوبر 2007}}<ref name=":02" /> |- |148 |{{Flag|Barbados}} |{{dts|12 مارچ 2008}} |- |149 |{{Flag|Cambodia}} |{{dts|29 جون 2009}} |- |150 |{{Flag|Peru}} |{{dts|22 ستمبر 2009}} |- |151 |{{Flag|Montenegro}} |{{dts|25 ستمبر 2009}} |- |152 |{{Flag|Myanmar}} |{{dts|10 نومبر 2009}}<ref name=":02" /> |- |153 |{{Flag|Fiji}} |{{dts|25 ستمبر 2010}}<ref name=":02" /> |- |154 |{{Flag|Bahamas}} |{{dts|25 ستمبر 2010}}<ref name=":02" /> |- |155 |{{Flag|Kenya}} |{{dts|25 ستمبر 2010}}<ref name=":02" /> |- |156 |{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}} |{{dts|28 ستمبر 2010}}<ref name=":02" /> |- |157 |{{Flag|South Sudan}} |{{dts|28 ستمبر 2012}}<ref name=":02" /> |- |158 |{{Flag|Monaco}} |{{dts|23 ستمبر 2013}}<ref name=":02" /> |- |159 |{{Flag|Angola}} |{{dts|26 ستمبر 2013}}<ref name=":02" /> |- |— |{{Flag|Kosovo}} |{{dts|12 مارچ 2014}}<ref name="Visoka">{{استشهاد بكتاب|مصنف1=Gëzim Visoka |عنوان=Acting Like a State: Kosovo and the Everyday Making of Statehood |تریخ=2018 |ناشر=Routledge |آئی_ایس_بی_این=9781138285330 |مقام=Abingdon |صفحات=219–221}}</ref> |- |160 |{{Flag|Nigeria}} |{{dts|8 اپریل 2014}}<ref>{{حوالہ خبر|تریخ=8 اپریل 2014 |عنوان=Minister of State for Foreign Affairs receives credentials copy of the Nigerian Ambassador |یوآرایل=https://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=7824&ItemId=4058&language=en-US |تریخ رسائی=16 مئی 2023}}</ref> |- |161 |{{Flag|Kiribati}} |{{dts|25 ستمبر 2018}}<ref name=":02" /> |- |162 |{{Flag|Saint Kitts and Nevis}} |{{dts|27 ستمبر 2018}}<ref name=":02" /> |- |163 |{{Flag|Jamaica}} |{{dts|28 ستمبر 2018}}<ref name=":02" /> |- |164 |{{Flag|Palau}} |{{dts|28 ستمبر 2018}}<ref name=":02" /> |- |165 |{{Flag|San Marino}} |{{dts|25 ستمبر 2019}}<ref name=":22">{{حوالہ ویب|عنوان=16-17-18-21-22-23-24 settembre 2020 |یوآرایل=https://www.consigliograndeegenerale.sm/on-line/home/lavori-consiliari/verbali-sedute/documento17120695.html |تریخ رسائی=3 دسمبر 2021 |صفحات=15–16 |زبان=it}}</ref> |- |166 |{{Flag|East Timor}} |{{dts|27 ستمبر 2019}}<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Kingdom of Bahrain announces establishment of Diplomatic Relations with Democratic Republic of Timor-Leste |یوآرایل=https://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=7824&language=en-US&ItemId=11507 |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20211225233422/https://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=7824&language=en-US&ItemId=11507 |آرکائیو تریخ=25 دسمبر 2021 |تریخ رسائی=25 دسمبر 2021}}</ref> |- |167 |{{Flag|Israel}} |{{dts|11 ستمبر 2020}}<ref>{{حوالہ خبر|تریخ=15 ستمبر 2020 |عنوان=Timeline: Israel-Gulf normalization moves follow years of failed diplomatic initiatives |کاوش=[[روئٹرز]] |یوآرایل=https://www.reuters.com/article/us-israel-gulf-usa-timeline-idCAKBN2661PR |تریخ رسائی=16 مئی 2023}}</ref><ref>{{حوالہ خبر|تریخ=2 نومبر 2023 |عنوان=Bahrain says envoy to Israel returned home, Israel says ties stable |یوآرایل=https://www.reuters.com/world/middle-east/bahrain-parliament-says-envoy-israel-returned-home-israel-says-ties-stable-2023-11-02/ |تریخ رسائی=5 نومبر 2023}}</ref> |- |168 |{{Flag|Central African Republic}} |{{dts|24 مارچ 2022}}<ref>{{حوالہ خبر |تریخ=24 مارچ 2022 |عنوان=Minister of Foreign Affairs and Minister of Foreign Affairs of Central African Republic sign joint statement |یوآرایل=https://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=7824&language=en-US&ItemId=19457 |تریخ رسائی=16 مئی 2023 |تاريخ-الوصول=2025-09-01 |تاريخ-الأرشيف=2022-03-24 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220324181833/https://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=7824&language=en-US&ItemId=19457 |url-status=dead }}</ref> |- |169 |{{Flag|Sierra Leone}} |{{dts|8 جون 2022}}<ref name=":02" /> |- |170 |{{Flag|Tonga}} |{{dts|19 ستمبر 2022}}<ref name=":02" /> |- |171 |{{Flag|Federated States of Micronesia}} |{{dts|21 ستمبر 2022}}<ref name=":02" /> |- |172 |{{Flag|Solomon Islands}} |{{dts|21 ستمبر 2022}}<ref name=":02" /> |- |173 |{{Flag|Togo}} |{{dts|21 ستمبر 2022}}<ref name=":02" /> |- |174 |{{Flag|Trinidad and Tobago}} |{{dts|21 ستمبر 2022}}<ref name=":02" /> |- |175 |{{Flag|Dominica}} |{{dts|23 ستمبر 2022}}<ref name=":02" /> |- |176 |{{Flag|Madagascar}} |{{dts|23 ستمبر 2022}}<ref name=":02" /> |- |177 |{{Flag|Saint Lucia}} |{{dts|13 دسمبر 2022}}<ref name=":02" /> |- |178 |{{Flag|Samoa}} |{{Date table sorting|27 اپریل 2023}}<ref name=":02" /> |- |179 |{{Flag|Nauru}} |{{Date table sorting|7 مئی 2023}}<ref name=":02" /> |- |180 |{{Flag|Papua New Guinea}} |{{dts|1 جون 2023}}<ref name=":02" /> |- |181 |{{Flag|Grenada}} |{{dts|19 ستمبر 2023}}<ref name=":02" /> |- |182 |{{Flag|Benin}} |{{dts|22 ستمبر 2023}}<ref name=":02" /> |- |183 |{{Flag|Bolivia}} |{{dts|22 ستمبر 2023}}<ref name=":02" /> |- |184 |{{Flag|Vanuatu}} |{{dts|9 فروری 2024}}<ref>{{حوالہ ویب |تریخ=9 فروری 2024 |عنوان=Bahrain, Vanuatu sign statement on establishing diplomatic relations |یوآرایل=https://www.bna.bh/en/BahrainVanuatusignstatementonestablishingdiplomaticrelations.aspx?cms=q8FmFJgiscL2fwIzON1%2bDrPiM6qjorOy%2bWF2dmE%2bT5E%3d |تریخ رسائی=10 فروری 2024 |ویب گاہ=Bahrain News Agency |تاريخ-الوصول=2025-09-01 |تاريخ-الأرشيف=2025-01-24 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20250124194212/https://www.bna.bh/en/BahrainVanuatusignstatementonestablishingdiplomaticrelations.aspx?cms=q8FmFJgiscL2fwIzON1%2bDrPiM6qjorOy%2bWF2dmE%2bT5E%3d |url-status=dead }}</ref> |} == ہور ویکھو == * [[بحرین]] == حوالے == {{حوالے}} {{موضوعات ایشیا|suffix= دے خارجہ تعلقات}} [[گٹھ:بحرین دے خارجہ تعلقات]] 3zzmvt0v6ehieglw9lacpeepkpbdr85 3 144112 708418 699564 2026-07-05T14:06:28Z Ladsgroup 9719 Ladsgroup پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Hosseinnnnnpn]] توں [[ورتن گل بات:Barnabascollins]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Hosseinnnnnpn|Hosseinnnnnpn]]" to "[[Special:CentralAuth/Barnabascollins|Barnabascollins]]" 699564 wikitext text/x-wiki ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۱۵:۱۸, ۳۱ جنوری ۲۰۲۶ (PKT) 8cgnevtugnk8bd0fwmc469zi5k55nhr 3 149152 708419 2026-07-05T14:06:28Z Ladsgroup 9719 Ladsgroup پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Hosseinnnnnpn]] توں [[ورتن گل بات:Barnabascollins]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Hosseinnnnnpn|Hosseinnnnnpn]]" to "[[Special:CentralAuth/Barnabascollins|Barnabascollins]]" 708419 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[ورتن گل بات:Barnabascollins]] ax4xn9w9pyzw5agaad941jubv7hrwxr