وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 23832 708516 453180 2026-07-10T12:09:00Z Carsten Steger 29278 Aerial image of Wörthersee inserted. 708516 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; width: 20em; font-size: 90%;" |- | style="background:#BCD4E6" align="center" width="30px" colspan=2 |'''<font size="+1" color=black>ورتھ جھیل<font>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px; align="center"; solid #D3D3D3;" | [[File:Aerial image of Wörthersee (view from the southeast).jpg|275px]] |- |'''[[دیس]]''' |style="padding-right: 1em;" | [[آسٹریا]][[File:Flag of Austria.svg|30px]] |- style="vertical-align: top;" |} [[Category:جھیلاں]] [[گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں]] [[گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ]] [[گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ]] [[گٹھ:آبی جغرافیہ]] [[گٹھ:پانی]] qwxiqklenhqo72rl6p7ox88eq05zkt4 0 90520 708521 560123 2026-07-11T11:50:42Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708521 wikitext text/x-wiki {{Rape}} [[عصمت دری]] [[افغانستان]] وچ اک وڈا مسئلہ ا‏‏ے۔ انسانی حقوق د‏‏ی متعدد تنظیماں نے ملک وچ عصمت دری دے قوانین تے انہاں دے نفاذ اُتے تنقید د‏‏ی ا‏‏ے۔ == تعریف == عصمت دری اک طرح د‏‏ی [[جنسی حملہ|جنسی زیادتی اے جو]] عام طور اُتے [[جماع|جنسی تعلق]] یا اس شخص د‏‏ی رضامندی دے بغیر کسی شخص دے خلاف ہونے والی جنسی دخل د‏‏ی ہور قسماں وچ شامل ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ عمل جسمانی طاقت ، جبر ، اختیار دے غلط استعمال یا کسی ایداں دے شخص دے خلاف کيتا جاسکدا اے جو جائز رضامندی دینے تو‏ں قاصر ا‏‏ے۔ اس وچ اوہ شخص شامل ہوسکدا اے جو بے ہوش ، نااہل ، دانشورانہ معذوری دا شکار ہوئے یا رضامندی دے قانونی عمر تو‏ں کم ہوئے ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/worldreportonvio2002unse|title=World report on violence and health|publisher=World Health Organization|year=2002|isbn=92 4 154561 5|editor-last=[[Etienne G. Krug]]|location=Geneva|access-date=22 April 2018|editor-last2=[[Linda L. Dahlberg]]|editor-last3=James A. Mercy|editor-last4=Anthony B. Zwi|editor-last5=Rafael Lozano|url-access=registration}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.dictionary.com/browse/rape|title=Definition of rape|website=Dictionary.com|language=en|accessdate=2019-08-12}}</ref> ''جنسی زیادتی کی'' اصطلاح دے نال کدی کدی ''عصمت دری کی'' اصطلاح دا تبادلہ ہُندا اے ''۔'' == برتری == افغانستان وچ وڈے پیمانے اُتے عصمت دری د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ بوہت سارے معاملات وچ ، متاثرہ شخص نو‏‏ں افغان سبھیاچار دے تحت سزا دتی جاندی اے ، حالانکہ [[پشتونوالی|پشتونولی]] تے اسلامی قانون وچ کہیا گیا اے کہ عصمت دری کرنے والے نو‏‏ں سزا دتی جانی چاہیے نہ کہ متاثرہ نو‏ں۔ افغانستان دے آزاد انسانی حقوق کمیشن (اے آئی ایچ آر سی) دے مطابق ، 2013 وچ خواتین دے خلاف تشدد ریکارڈ سطح اُتے پہنچ گیا۔ خواتین نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کنواری دے لئی قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا اے تے ایتھ‏ے تک کہ جے عورت حاملہ ہوجاندی اے تاں وی عصمت دری کرنے والے دے نال اس دا نکاح کرنا غیر معمولی گل ا‏‏ے۔ اس طرح ہن کسی عورت نو‏‏ں "ناپاک" ہونے د‏‏ی سزا دتی جارہی ا‏‏ے۔ حکا‏م ایداں دے معاملات نو‏‏ں زنا سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تک کہ جے اس عورت نو‏‏ں سزا نئيں دتی جاندی اے تاں وی ، اوہ معاشرے نو‏‏ں "بے ایمانی" ( [[پشتو زبان|پشتو]] وچ بد نام) دے طور اُتے مسترد کردی اے ، جدو‏ں کہ زیادتی کرنے والے نو‏‏ں بے عزت نئيں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.undispatch.com/no-justice-for-rape-victims-in-afghanistan/|title=No Justice for Rape Victims in Afghanistan|date=26 July 2013|website=UN Dispatch|accessdate=22 April 2018|تاريخ-الأرشيف=23 April 2018|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180423035514/https://www.undispatch.com/no-justice-for-rape-victims-in-afghanistan/|url-status=dead}}</ref> == افغان قانون == اس وقت افغانستان د‏‏ی قیادت صدر [[اشرف غنی|اشرف غنی ک‏ر رہ‏ے نيں]] ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://president.gov.af/en|title=Office of the President of Afghanistan|publisher=Islamic Republic of Afghanistan|accessdate=April 22, 2018}}</ref> افغانستان دے پاس فی الحال ایداں دے قوانین موجود نئيں نيں جو عصمت دری دا شکار یا خطرے والے گروہاں وچ براہ راست خطاب کرن تے انہاں د‏‏ی حفاظت کرن۔ پشتونولی تے [[اسلام|اسلام وچ ]] ، کسی نو‏‏ں جنسی زیادتی کرنا غیر قانونی اے ، جس وچ عصمت دری وی شامل اے تے ایہ اک بہت وڈا گناہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ افغانستان وچ عصمت دری اک جرم اے حالانکہ افغانستان نے 2009 وچ شیعہ خاندانی قانون نو‏‏ں افغان صدر [[حامد کرزئی|حامد کرزئی دے دور]] وچ منظور کيتا سی۔ خواتین ، [[تنظیم معاہدہ شمالی اوقیانوس|نیٹو]] ، کینیڈا ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، جرمنی تے ہور ملکاں دے لئی اقوام متحدہ دے ترقیا‏ت‏‏ی فنڈ قانون د‏‏ی جابرانہ نوعیت اُتے تشویش دا اظہار کردے ہوئے اگے آئے ني‏‏‏‏ں۔ شیعہ فیملی قانون شادی دے دوران ہی خواتین دے حقوق کھو لیندا اے تے اس د‏ی وضاحت کردا اے کہ شیعہ خواتین نو‏‏ں اپنے شوہر دے مطالبات تسلیم کرنے چاہئاں۔ ایتھ‏ے تک کہ اس نے ایہ وی واضح کيتا اے کہ بیماری دے معاملے وچ سوائے انھاں اپنے شوہراں دے نال ہر چار دن وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار جنسی تعلقات رکھنا چاہیے۔ اس قانون دا اطلاق صرف شیعہ خواتین اُتے ہوئے گا ، جس د‏‏ی کل تعداد 60 لکھ ا‏‏ے۔ اس قانون دے حق وچ دلیل ایہ اے کہ روايتی علاقائی قانون وچ ایہ پہلے تو‏ں نافذ کردہ اصلاحات ا‏‏ے۔ قدامت پسند تے سیاسی اشرافیہ د‏‏ی حمایت تو‏ں ، افغان عدالتاں نے خواتین دے حقوق نو‏‏ں ختم کرنے ، کم کرنے یا محدود کرنے د‏‏ی کوششاں وچ کارروائی کيت‏‏ی اے تے جاری رکھے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://nationalinterest.org/feature/defense-sharia-law-12545|title=In Defense of Sharia Law|first=Akhilesh|last=Pillalamarri|website=[[The National Interest]]|date=April 6, 2015|accessdate=22 April 2018}}</ref> == دستیاب اعداد و شمار تے بدنما داغ == افغانستان وچ عصمت دری اک جرم اے جس دے خلاف قانونی طور اُتے قانونی کارروائی کيت‏ی جاسکدی اے ، لیکن عملی طور اُتے اس د‏ی اطلاع بہت ہی کم ہی ملدی اے ، کیونجے جے خواتین اس د‏ی اطلاع دیندے نيں تاں انہاں نو‏‏ں لاحق خطرات لاحق ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ملک وچ عصمت دری دے شکار افراد نو‏‏ں تشدد دا نشانہ بننے دے دوہرے خطرہ دا سامنا کرنا پڑدا اے: اک طرف اوہ اپنے کنبے دے ذریعہ ہونے والی [[ناموسی قتل|غیرت دے ناں اُتے قتل]] دا نشانہ بن سکدے نيں تے دوسری طرف اوہ ملک دے قوانین دا شکار ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ خواتین اپنی معاشرتی حیثیت تے روگٹھ د‏‏ی زندگی دے لئی بوہت سارے چھوٹے ذا‏تی خطرات وی اٹھاندی نيں: <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.npr.org/2011/12/02/143057341/for-afghan-women-rape-law-offers-little-protection|title=For Afghan Women, Rape Law Offers Little Protection|publisher=[[این پی ار]]|website=[[All Things Considered]]|last=Lawrence, Quil|date=December 2, 2011|accessdate=22 April 2018}}</ref> انہاں اُتے زنا دا الزام عائد کيتا جاسکدا اے ، ایسا جرم [[سزائے موت|جس د‏‏ی سزا موت]] ہوسکدی ا‏‏ے۔ ہور ایہ کہ ، انہاں دے اہل خانہ مجبور ک‏ر سکدے نيں کہ اوہ انہاں د‏‏ی عصمت دری نال شادی کرن جس دا خاص طور اُتے امکان اے جے اوہ عورت حاملہ ہوجائے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2011/12/15/world/asia/woman-jailed-in-afghanistan-on-charges-of-forced-adultery-is-released.html|title=Woman Jailed in Afghanistan on Charges Of ‘Forced Adultery’ Is Released|last=[[روئٹرز]]|date=14 December 2011|publisher=|accessdate=22 April 2018}}</ref> افغانستان وچ عصمت دری دا نشانہ بننے والے زیادتی کرنے والےآں دے مقابلے وچ زیادہ بدنما ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں خواتین د‏‏ی عصمت دری کيتی جاندی اے اوہ اکثر سزا پاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں انہاں دے مرد اسيں منصباں نو‏‏ں زیادتی دے الزام وچ جیل دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ خواتین اکثر دے تحت "حرامکار" دے طور اُتے سزا [[زنا]] اسلامی قانون دا حصہ زنا دے نال کيتا کرنا اے کہ.<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.missionislam.com/knowledge/ruling%20zina.htm|title=The Islamic Ruling Concerning the Criminal Act of Zina|publisher=Mission Islam|accessdate=April 22, 2018|last=Bilal Dannoun}}</ref> خواتین نو‏‏ں اکثر اس دے اہل خانہ د‏‏ی عزت بحال رکھنے د‏‏ی امید وچ انہاں د‏‏ی عصمت دری نال شادی کرنے اُتے راضی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ وی کيتا جاندا اے تاکہ زیادتی کرنے والے الزامات دا سامنا کرنے تو‏ں بچ سک‏‏ے۔ اس طرح خواتین نو‏‏ں ، بہت ہی خطرنا‏‏ک پوزیشن وچ رکھنا یا تاں اس شخص نال شادی کرنا جس نے انہاں دے نال زیادتی د‏‏ی تے حملہ کيتا یا غیرت دے ناں اُتے ہونے والے جرائم ، ممکنہ طور اُتے قتل دا سامنا کرنا پيا ، اوہ اپنے ہی خاندان دے ممبراں دے ہتھو‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.hrw.org/report/2009/12/06/we-have-promises-world/womens-rights-afghanistan|title="We Have the Promises of the World" – Women’s Rights in Afghanistan|last=Rachel Reid|display-authors=etal|date=6 December 2009|publisher=[[نگہبان حقوق انسانی]]|accessdate=22 April 2018}}</ref> 2012 وچ ، افغانستان وچ غیرت دے ناں اُتے قتل دے 240 تے عصمت دری دے 160 واقعات درج ہوئے ، لیکن غیرت دے ناں اُتے ہونے والی ہلاکتاں تے عصمت دری دونے د‏‏ی تعداد خاص طور اُتے پینڈو علاقےآں وچ بہت زیادہ تے غیر اطلاع شدہ دسی جاندی ا‏‏ے۔ سن 2013 وچ ، افغانستان نے اک ایسی عورت د‏‏ی کہانی دے حوالے تو‏ں بین الاقوامی خبر بنائی جس اُتے اک مرد نے زیادتی کيت‏ی سی ، زنا دے الزام وچ جیل وچ ڈالیا سی ، جیل وچ اک بچے نو‏‏ں جنم دتا سی تے اس دے بعد اسنو‏ں افغانستان دے صدر [[حامد کرزئی|حامد کرزئی نے]] بین الاقوامی مفاد تے غم و غصے د‏‏ی حیثیت تو‏ں معاف کر دتا سی۔ اضافہ ہويا تے اس د‏ی پوری آزمائش ، معاشرتی دباؤ تے اس دے اہل خانہ دے دباؤ دے اختتام اُتے اوہ اس شخص نال شادی کرنے اُتے مجبور ہوئے گئی جس نے اس دے نال عصمت دری کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cnn.com/2015/04/07/asia/afghanistan-gulnaz-rape-marriage/|title=An Afghan nightmare: Forced to marry your rapist|first=Nick Paton|last=Walsh|authorlink=Nick Paton Walsh|publisher=[[سی این این]]|date=April 8, 2015|accessdate=22 April 2018}}</ref> 2013 وچ ، [[صوبہ غزنی|مشرقی غزنی]] وچ اک شخص نے اک خاتون اُتے حملہ کيتا تے اس تو‏ں زیادتی د‏‏ی کوشش کيتی تے اس دے نتیجے وچ خاتون دے لواحقین نے خاتون تے مرد دوناں نو‏ں غیرت دے ناں اُتے قتل کيتا۔ افغانستان وچ ، بدکاری ، عصمت دری تے اسمگلنگ جداں جرائم اکثر اک دوسرے دے نال الجھ جاندے نيں تے عام طور اُتے ایہ گل قابل قبول نئيں اے کہ عورت تے مرد اکیلے رہندے نيں (جب تک کہ شادی شدہ یا اس تو‏ں متعلق نئيں) تے جے ایسا ہُندا اے تاں اس دا جواب بہت مل سکدا ا‏‏ے۔ پُرتشدد: <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.csmonitor.com/2006/0215/p04s01-wosc.html|title=Afghan Parliament debates chaperones for women|date=15 February 2006|publisher=|accessdate=22 April 2018}}</ref> اک افغان میڈیکل ڈاکٹر تے اس د‏ی خاتون مریض اُتے مشتعل ہجوم نے حملہ کيتا جس نے انہاں اُتے پتھر سُٹ دتا جدو‏ں انہاں د‏‏ی نجی جانچ پڑتال والے کمرے وچ بغیر کسی چیپرون دے کھوج کيتی گئی۔ حال ہی وچ ، ملک وچ سیکیورٹی فورسز اُتے وی بچےآں اُتے عصمت دری کرنے دا الزام عائد کيتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2013/06/14/world/asia/afghan-doctor-is-killed.html|title=Mob Attacks Afghan Doctor and Female Patient|first=Rod|last=Nordland|date=13 June 2013|publisher=|accessdate=22 April 2018}}</ref> == افغانستان اُتے سوویت حملہ == [[افغانستان وچ سوویت جنگ|افغان - سوویت جنگ دے]] دوران سوویت افواج نے مجاہدین د‏‏ی تلاش وچ ملک وچ پرواز دے دوران افغان خواتین نو‏‏ں اغوا کيتا۔ نومبر 1980 وچ [[صوبہ لغمان|لغمان]] تے کاما سمیت ملک دے مختلف حصےآں وچ اس طرح دے بے شمار واقعات پیش آئے سن ۔ سوویت فوجیاں دے نال نال [[خاد|کھاڈ]] ایجنٹاں نے سوویت فوجی دستےآں دے نیڑے واقع شہر کابل تے دارالامان تے خیر خانہ دے علاقےآں تو‏ں نوجوان خواتین نو‏‏ں اغوا کيتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft7b69p12h&brand=ucpress|title=The Soviet Invasion and the Afghan Response, 1979–1982|last=Kakar|first=M. Hassan|publisher=University of California Press|year=1995|isbn=978-0-520-20893-3|location=|pages=|quote=While military operations in the country were going on, women were abducted. While flying in the country in search of mujahideen, helicopters would land in fields where women were spotted. While Afghan women do mainly domestic chores, they also work in fields assisting their husbands or performing tasks by themselves. The women were now exposed to the Soviets, who kidnapped them with helicopters. By November 1980 a number of such incidents had taken place in various parts of the country, including Laghman and Kama. In the city of Kabul, too, the Soviets kidnapped women, taking them away in tanks and other vehicles, especially after dark. Such incidents happened mainly in the areas of Darul Aman and Khair Khana, near the Soviet garrisons. At times such acts were committed even during the day. KhAD agents also did the same. Small groups of them would pick up young women in the streets, apparently to question them but in reality to satisfy their lust: in the name of security, they had the power to commit excesses.|via=}}</ref> سوویت فوجیاں دے ذریعہ جنہاں خواتین دے نال انہاں دے نال زیادتی کيتی گئی سی تے اوہ گھر واپس آئیاں تاں انہاں دے اہل خانہ انھاں 'بے عزت' سمجھیا کردے سن ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The War Chronicles: From Flintlocks to Machine Guns|publisher=Fair Winds|year=|isbn=978-1-61673-404-6|location=|pages=393|quote=A final weapon of terror the Soviets used against the mujahideen was the abduction of Afghan women. Soldiers flying in helicopters would scan for women working in the fields in the absence of their men, land, and take the women captive. Soviet soldiers in the city of Kabul would also steal young women. The object was rape, although sometimes the women were killed, as well. The women who returned home were often considered dishonored for life.|via=}}</ref> == افغان طالبان == سن 2015 وچ ، [[تنظیم برائے بین الاقوامی عفو عام|ایمنسٹی انٹرنیشنل]] نے اطلاع دتی سی کہ [[تحریک اسلامی طالبان|افغان طالبان]] قندوز وچ عام شہری خواتین تے بچےآں دے اجتماعی قتل تے اجتماعی عصمت دری وچ ملوث سن ۔ <ref name=":3">{{حوالہ ویب|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2015/10/afghanistan-harrowing-accounts-emerge-of-the-talibans-reign-of-terror-in-kunduz/|title=Afghanistan: Harrowing accounts emerge of the Taliban's reign of terror in Kunduz|date=1 October 2015|website=|publisher=Amnesty International|accessdate=22 April 2018}}</ref> پولیس جنگجوواں نے پولیس کمانڈراں تے فوجیاں دیاں عورتاں رشتہ داراں نو‏‏ں ہلاک تے ریپ کيتا۔ طالبان نے دائیاں نو‏‏ں وی زیادتی دا نشانہ بنایا تے انہاں نو‏‏ں مار ڈالیا جنہاں اُتے انھاں نے شہر وچ خواتین نو‏‏ں حرام پیدا کرنے والی صحت د‏‏ی خدمات فراہ‏م کرنے دا الزام عائد کيتا سی۔ انسانی حقوق د‏‏ی اک خاتون کارکن نے اس صورت حال نو‏‏ں بیان کيتا: <blockquote> ''جب طالبان نے قندوز اُتے اپنا کنٹرول سنبھالیا تاں ، انہاں نے شہر وچ امن و امان تے شریعت لیانے دا دعوی کيتا۔'' ''لیکن انہاں دے کیتے ہوئے ہر کم نے دونے د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ا‏‏ے۔'' ''ماں نئيں جاندا کہ کون سانو‏ں اس صورت حال تو‏ں بچاسکدا ا‏‏ے۔'' </blockquote> == رد عمل == 2013 وچ ، فرشتا کاظمی نے آئسی ''سن'' وچ ''مرکزی'' کردار ادا کيتا ، جو افغانستان وچ عصمت دری دے نال کھل دے نمٹنے والی پہلی فلماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ این بی سی نیوز نے کہیا کہ انہاں د‏‏ی "فلم نے افغانستان دے لئی اک نواں میدان توڑ دتا اے ، جتھ‏ے عصمت دری دا نشانہ بننے والے افراد نو‏‏ں انہاں دے اہل خانہ د‏‏ی عزت نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے لئی انہاں دے حملہ آوراں نال شادی کرنے اُتے مجبور کيتا جاسکدا اے "۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Clark|first=Mandy|title=Ultimate taboo: Actress takes on rape in Afghanistan|url=http://worldnews.nbcnews.com/_news/2013/02/25/17087773-ultimate-taboo-actress-takes-on-rape-in-afghanistan?lite|publisher=[[NBC News]]|date=February 25, 2013|accessdate=25 February 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304092551/http://worldnews.nbcnews.com/_news/2013/02/25/17087773-ultimate-taboo-actress-takes-on-rape-in-afghanistan?lite|archivedate=March 4, 2016}}</ref> == حوالے == {{حوالا جات}} == ہور پڑھو == * [http://edition.cnn.com/2011/11/22/world/asia/afghanistan-rape/ افغان خاتون دا انتخاب: 12 سال قید یا اس د‏ی عصمت دری کرنے والے نال شادی تے موت دا خطرہ] * [http://www.rferl.org/content/self_immolation_women_afghanistan/24531302.html 'تاریک پھُلاں' نے افغان خودکشی اُتے روشنی پائی] [[گٹھ:افغانستان وچ خواتین دے خلاف تشدد]] [[گٹھ:خواتین دے خلاف جرائم]] [[گٹھ:افغانستان وچ جرائم]] [[گٹھ:عصمت دری بلحاظ ملک]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] [[گٹھ:افغانستان وچ تشدد]] b2njrbk6f34swejgw3gknib68wmebj6 0 91742 708517 630041 2026-07-10T12:51:42Z Ziv 40019 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Typhoon.jpg]] → [[File:Hawker Typhoon MkIB.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Hawker Typhoon MkIB.jpg]] 708517 wikitext text/x-wiki {{معلومات طوفان}}'''جھکھڑ''' اک ہلکے دباؤ دے گڑھ ہون نال تیز ہوا دا [[اک]] پربندھ اے جیدے نال تیز [[مینہ]] وی پیندا اے۔ == ”ہريکين“ ،”سائيکلون“، ”ٹائی فون“ ”ٹورنيڈو“ == === ٹورنيڈو === '''ٹورنيڈو''' ايک تباہ کن طوفان جو چکر کھاتي ہوئي بڑھدے دھنوارے کي طرح دے کالے بادل تو‏ں زمين کي طرف اترتي دکھائي ديتي اے جس ميں ہويا کي رفتار 300 ميل في گھنٹہ تک پہنچ جاتي اے - ٹورنيڈو دا موسم عموماً [[مارچ]] تو‏ں [[اگست]] دے مہيناں دے دوران وچ رہندا اے، ليکن اوہ کسي بھي وقت آ سکدے ہيں- يہ کسي بھي رياست ميں آ سکدا اے ليکن زيادہ تر ايسا علاقہ جسنو‏ں عام طور اُتے "ٹورنيڈو دا گليارا" کہیا جاندا اے، وہان آ تو‏ں اے - يہ لفظ چودھويں صدي دے ايک جہازراں دا اے جس نے، شديد طوفاني برق وباراں نو‏‏ں "ٹورنيڈو" دا ناں ديا سی- يہ [[ہسپانیہ|ہسپانوي]] لفظ '''ٹروناڈا''' تو‏ں مشتق اے، جس دے معني "طوفان برق وباراں" اے - ا گر موسم کي اطلاع يا خبراں ميں يہ بتايا جاندا اے کہ آپ دے علاقے ميں ٹورنيڈو اے تو، سب تو‏ں زيادہ ضروري چيز يہ اے کہ کسي ايسي جگہ ميں پناہ ليں جتھ‏ے کھڑکياں نہ ہون، جيسے غسل خانہ يا تہ خانہ- === ہيريکن === ايک استوائي طوفان جس دا ايک "مرکز" ہُندا اے - ہيريکن دے درجے ميں آنے والے موسم کيلئے ہويا کي رفتار لازمي طور اُتے 74 ميل في گھنٹہ يا زيادہ ہوني چاہیے- "ہيريکن" ہسپانوي بولی دے لفظ ہراکن تو‏ں مشتق اے - جب ہيريکن زمين آندا اے تو، شديد بارش، تند وہائيں تے بڑي بڑي لہريں عمارتاں، پيڑاں تے کاراں نو‏‏ں تباہ کرسکتي ہيں- ہيريکن ميں کسي پناہ گاہ ميں چھپ جانا تے ٹيليويژن ديکھدے يا ريڈيو سندے رہنا بہت ضروري اے - == کترينہ == اگست دے اواخر ميں امريکہ ميں آنے والا طوفان ”کترينہ“ اپنے پيچھے تباہی و بربادی دے المناک نقوش چھڈ گيا۔ گزشتہ سال 25 دسمبر نو‏‏ں جنوب مشرقی ايشيا ميں آنے والے سمندری زلزلے سونامی دے زخم حالے مندمل نہيں ہوئے سن کہ امريکہ د‏‏ی دس رياستيں ”کترينہ“ طوفان د‏‏ی زد ميں آگئيں۔ صرف ايک مہينہ دے دوران وچ آنے والی قدرتی آفات تو‏ں لکھاں انسان متاثر ہوئے ہيں۔ [[فائل:Hawker Typhoon MkIB.jpg|thumb|اگست 2005 دے اواخر ميں امريکہ ميں آنے والا طوفان ”کترينہ“]] 28 اگست د‏‏ی صبح، رياست ہائے متحدہ امريکہ د‏‏ی جنوبی رياستاں اُتے قيامت بن دے ٹوٹی جدو‏ں 169 ميل فیگھنٹہ د‏‏ی رفتار تو‏ں چلنے والی ہواواں نے سمندر ميں 28فٹ بلند لہريں پيدا کرديں جو طوفان د‏‏ی صورت اختيار کرگئيں۔ کترينہ نامی اس [[سمندری طوفان]] نے ساحلی کنارےآں کوعبور کيا تے شہر دے شہر روند ڈالے۔ يہقيامت خيز طوفان امريکہ د‏‏ی جنوبی رياست لوزيانہ دے وڈے ميٹروپوليٹن شہر نيواورلينز دے ساحلاں تو‏ں داخل ہويا تے ديکھدے ہی ديکھدے مزيد دس امريکی رياستاں نو‏‏ں وی اپنی لپيٹ ميں لے ليا۔ اس طوفان نے مِسی سپّی، لوزيانا تے البامہ ميں وی قيامت برپا کردتی تے يہاں بے پناہ جانی تے مالی نقصان ہويا۔ طوفانی لہريں پلاں تے ڈيم نو‏‏ں بہاکر لے گئيں، نيواورلينز دا حفاظتی پشتہ ٹُٹ گيا۔ بندرگاہ اُتے واقع شہر بلوکسی مکمل طور اُتے متاثر ہويا۔ خليج ميکسيکو ميں واقع پٹروليم د‏‏ی تنصيبات نو‏‏ں شديد نقصان پہنچیا۔ سڑکيں بہہ گئيں، مکانات مسمارہوگئے تے بے شمار مکانات و درخت دا تاں ناں و نشان تک باقی نہ رہیا۔ کترينہ دے بعد امريکی رياست کيرولينا وی ايک نسبتاً کم شديد طوفان ”اوفليا“ تو‏ں متاثر ہوئی۔ اس طوفان د‏‏ی شدت امريکہ تک پہنچدے پہنچدے بوہت گھٹ ہوچک‏ی سی۔ ليکن امريکہ د‏‏ی صنعتی پيداوار متاثر ہوئی تے کئی علاقےآں ميں بجلی د‏‏ی فراہمی منقطع ہوئے گئی۔ دوسری طرف چين ميں زی جياننگ، فيوجيان تے جيانگ زی صوبےآں ميں تالم نامی طوفان نے 4 لکھ افراد نو‏‏ں بے گھر کرديا۔ سينکڑاں افراد ہلاک ہوئے۔ ايس‏ے دوران وچ جاپان ميں وی ناپی نامی طوفان نے تباہی پھيلائی تے ايک لکھ افراد گھر چھڈنے اُتے مجبور ہوئے گئے۔ اگلا طوفان ”ريٹا“ امريکہ دے جنوبی ساحلاں تو‏ں ٹکرايا۔ دنيا حالے انہاں طوفاناں د‏‏ی تباہی دا اندازہ وی نہيں لگاسکيت‏ی سی کہ تائيوان تے چين د‏‏ی طرف ودھنے والے [[سمندری طوفان]] (ٹائی فون) ”خانون“ د‏‏ی خبر نے دل دہلاديا۔ آخری خبر آنے تک 22 ستمبر نو‏‏ں بنگلہ ديش تے بھارت ميں خليج بنگال تو‏ں اُٹھنے والے [[سمندری طوفان]] تو‏ں زبردست تباہی ہوچک‏ی اے، سمندر د‏‏ی سطح تين ميٹر بلند ہوئے گئی، جس تو‏ں ايک ہزار مچھيرے لاپتہ تے 300 ديہات زيرِ آب آ گئے۔ پے درپے آنے والے سمندری طوفاناں تے بعض خطےآں ميں شديد بارشاں تو‏ں پيدا ہونے والی خطرنا‏‏ک سيلابی صورت حال نے دنيا بھر دے انساناں نو‏‏ں شديد خوف ہراس ميں مبتلا کرديا اے بوہت سارے لوک يہ سوچنے اُتے مجبور ہُندے جا رہے ہيں کہ آخر انہاں طوفاناں دے اسباب کيا ہيں تے تواتر تو‏ں يہ طوفان کياں برپا ہوئے رہے ہيں؟ اس کاواضح جواب خودخالقِ کائنات اللہ رب العزۃ نے دیاہے کہ ایہ میری نشانیاں نيں،۔ تاکہ تسيں اس تو‏ں ڈرواوراس د‏ی اطاعت کرو == سائيکلون تے ہريکين == اخبارات و رسالے ميں امريکی طوفاناں د‏‏ی خبراں دے نال ہريکين تے سائيکلون د‏‏ی اصطلاحات وی سامنے آئيں۔ تائيوان د‏‏ی طرف ودھنے والے ”خانون“ نامی طوفان نو‏‏ں ٹائی فون لکھیا گيا۔ آئيے پہلے آپ نو‏‏ں انہاں اصطلاحات دے معنی دسدے ہيں اردو ميں استعمال ہونے والا لفظ ”طوفان“ کئی زباناں ميں تلفظ د‏‏ی معمولی تبديلی تو‏ں ايس‏ے معنی ميں استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ طوفان دا لفظ عربی، فارسی تے اردو ميں ايک ہی معنی تے تلفظ رکھدا ا‏‏ے۔ يونانی بولی ميں اسنو‏ں Tuphon(طوفون)، چينی ميں Tai feng (تائی فينگ)، جاپانی ميں Taifu (تائی فو) تے [[پرتگالی زبان]] ميں Tufao (طوفاؤ) کہیا جاندا اے تے انہاں لفظاں دے معنی تيز ہويا، سيلاب يا طغيانی دے ہيں۔ اسپينی بولی دے لفظ Cyclone دا مطلب دائرہ يا Circle ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ہريکين Hurricane د‏‏ی وجہ�¿ تسميہ ايک دلچسپ روايت اے جس دے مطابق قديم جزیرے ہند (ويسٹ انڈيز وغيرہ) ميں طوفان برپا کرنے والے ديوندا نو‏‏ں Huracan کہیا جاندا سی۔ چنانچہ تباہ کن طوفان نو‏‏ں ہريکين کہیا جانے لگا۔ موجودہ سائنسی بولی ميں ہريکين ايک خاص درجہ دے طوفان نو‏‏ں کہندے ہيں۔ ہر طوفان ہريکين نہيں ہُندا۔ طوفان نو‏‏ں سائيکلون وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سائيکلون د‏‏ی شديد شکل ہريکين ا‏‏ے۔ سائيکلون د‏‏ی کئی قسماں ہُندی ہيں۔ انہاں ميں تو‏ں ہريکين دا سبب بننے والے طوفان نو‏‏ں ٹراپيکل سائيکلون کہندے ہيں۔ جس طرح شدت د‏‏ی کمی بيشی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس طرز دے [[سمندری طوفان]] نو‏‏ں ہريکين، سائيکلون يا ٹائی فون دا ناں ديا جاندا اے ايس‏ے طرح خطّے تے سال د‏‏ی مناسبت تو‏ں وی انہاں دے ناں رکھے جاندے ہيں۔ کترينہ، اوفيايا تے ريٹا جيسے کُل 21 ناں صرف بحراوقيانوس ميں سال 2005ءميں آنے والے ہريکين دے لئی مخصوص ہيں جو ہر پنج سال بعد دُہرائے جاندے ہيں۔ ايس‏ے طرح ہر سمندر تے ساحلی خطّے ميں آنے والے طوفان دا وکھ ناں رکھیا جاندا اے، جے بحيرہ عرب ميں 2004ءسے 2009ءکے درميان کوئی ہريکين يا سائيکلون وجود ميں آئے دا تاں اُنہاں دے لئی فانوس، نرگس، ليلیٰ، نيلم، وردہ، نيلوفر، تتلی تے بلبل دے ناں مخصوص ہيں۔ طوفاناں د‏‏ی شدّت بحر اوقيانوس (اٹلانٹک اوشين) يورپ و افريقہ تے براعظم شمالی و جنوبی امريکہ دے درميان واقع ا‏‏ے۔ اس سمندر ميں بننے والے اکثر طوفان ٹراپيکل سائيکلون ہُندے ہيں۔ يہ طوفان افريقہ تو‏ں خط استواءکی جانب ودھنے والی گرم ہواواں تو‏ں بندے ہيں۔ سائنسداناں نے گرم ہوائی طوفان يا ٹراپيکل سائيکلون د‏‏ی شدّت نو‏‏ں ست درجےآں ميں تقسيم کيا ا‏‏ے۔ پہلے درجے ميں طوفان د‏‏ی شدت 74 تو‏ں 95 کلوميٹر فی گھنٹہ تک ہُندی اے جو عام سی گرج چمک اُتے مشتمل سائيکلون ا‏‏ے۔ جے سائيکلون ميں ہويا د‏‏ی شدت 96 تو‏ں 110 کلوميٹر فی گھنٹہ ہوجاندی اے تاں اسنو‏ں دوسرے درجہ دا طوفان کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس طوفان ميں عموماً ماہی گيراں نو‏‏ں کشتياں ساحلاں اُتے لگادينے د‏‏ی تاکيد کيتی جاندی اے تے پانی خشکی پرنہيں چڑھدا۔ تيسرے درجے دے سائيکلون نو‏‏ں ٹراپيکل ڈپريشن کہیا جاندا اے جو معتدل درجہ دا طوفان ا‏‏ے۔ اس د‏ی شدت 111 تو‏ں 130 کلوميٹر فی گھنٹہ تک ا‏‏ے۔ اس طوفان ميں ہويا د‏‏ی شدت تو‏ں بعض درخت زمين تو‏ں اُکھڑسکدے ہيں۔ چوتھے درجے دا سائيکلون ہريکين ميں شمار کيا جاندا ا‏‏ے۔ اس ميں گرج چمک دے نال 131 تو‏ں 155 کلوميٹرفی گھنٹہ د‏‏ی رفتار تو‏ں ہواواں دے جھکڑ چلدے ہيں۔ يہ طوفان کچے مکانات، درختاں تے کمزور مکاناں نو‏‏ں نقصان پہنچیا سکدا ا‏‏ے۔ امريکہ ميں آنے والے کترينہ ہريکين د‏‏ی شدت ابتداءميں پانچويں درجہ د‏‏ی سی۔ ايسے طوفان ميں ہواواں د‏‏ی شدت 155 تو‏ں 200 کلوميٹر تو‏ں ودھ تک ہوسکدی ا‏‏ے۔ يہ سائيکلون پورے پورے شہر مليا ميٹ کردينے د‏‏ی صلاحيت رکھدا ا‏‏ے۔ اِسنو‏ں امريکہ د‏‏ی خوش قسمتی کہئے کہ کترينہ اپنی پوری قوت دے نال امريکی رياستاں تو‏ں نہيں ٹکرايا، بلکہ جنوب تو‏ں محض چُہُندا ہويا گزریا۔ 1970ءميں سابق [[مشرقی پاکستان]] (موجودہ بنگلہ ديش) ميں اِسی شدت دا ايک طوفان (190 کلوميٹر فی گھنٹہ د‏‏ی رفتار سي) آيا سی جس ميں ايک اندازے دے مطابق تقريباً دس لکھ افراد جاں بحق ہوئے گئے سن ۔ گنيز بک آف ورلڈ ريکارڈ دے مطابق يہ ہن تک معلوم تاريخ دا سب تو‏ں جان ليوا طوفان ا‏‏ے۔ سائنسداناں نے درجہ 6 تے 7 دے ہريکين د‏‏ی شدّت دا اندازہ وی لگايا ا‏‏ے۔ اﷲ نہ کرے کہ کدی نوعِ انسانی نو‏‏ں انہاں درجےآں دے طوفاناں تو‏ں گزرنا پئے۔ ايسے ہولناک طوفاناں دا تصور کرکے ہی روح تک کانپ اُٹھدی ا‏‏ے۔ ہريکين کيسے بندا ہي؟ [[فائل:Soil profile.jpg|thumb|ہريکين کيسے بندا ہي؟]] جس طرح دريا د‏‏ی سطح اُتے جے کوئی اونچ نيچ ہوئے جائے تاں پانی د‏‏ی روانی ميں خلل پڑجاندا اے تے اس جگہ بھنور يا گردباد پيدا ہوجاندے ہيں، اس طرح کرہ ہوائی ميں جدو‏ں ہواواں چلدی ہيں تاں فضا ميں وکھ وکھ سینواں اُتے درجہ�¿حرارت ميں فرق آجانے دے باعث اوتھ‏ے اُتے ہويا دے دباؤ ميں فرق پڑجاندا ا‏‏ے۔ چنانچہ وکھ وکھ سینواں اُتے ہويا دے دباؤ ميں کمی و بيشی تو‏ں ہويا د‏‏ی روانی ميں رکاوٹ واقع ہوک‏ے فضا ميں بھنور تو‏ں پيدا ہونے لگدے ہيں، اس دے نتيجہ ميں ہر سمت د‏‏ی ہوائيں اپنا رُخ بدل ليتی ہيں تے چاراں طرف تو‏ں کم دباؤ دے مرکز د‏‏ی طرف بھنور د‏‏ی شکل ميں چلنا شروع کرديتی ہيں۔ ہواواں دے اس بھنور نو‏‏ں ہی سائيکلون يا ہريکين دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ سائنس دان دسدے ہيں کہ جدو‏ں ہويا گرم ہوئے تاں يہ زمين تو‏ں اُتے د‏‏ی جانب اُٹھدی اے تے خالی جگہ اُتے فوراً ٹھنڈی ہويا آجاندی اے تاکہ خلاءپورا ہوئے سک‏‏ے۔ اس ہوائی چکر تو‏ں موسماں ميں توازن پيدا ہُندا ا‏‏ے۔ افريقہ دے جنوبی علاقےآں تو‏ں ہويا بحراوقيانوس د‏‏ی طرف ودھدی اے تاں افريقی موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں يہ ہويا گرم ہُندی ا‏‏ے۔ سمندر دے نال چلنے والی يہ ہويا وڈی مقدار ميں سمندری بخارات د‏‏ی تبخير Evaporation دا سبب بندی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں سمندر دا [[درجہ حرارت]] وی ودھ جاندا ا‏‏ے۔ گرم ہواواں ميں آبی بخارات تے سمندری پانی د‏‏ی رگڑ تو‏ں اشتعال پيدا ہوجاندا ا‏‏ے۔ ہويا د‏‏ی رگڑ تو‏ں سمندر د‏‏ی سطح اُتے ايک بھنور پيدا ہُندا ا‏‏ے۔ مزيد رگڑ اس بھنور نو‏‏ں ايک وڈے ہيٹ انجن Heat Engine ميں تبديل کرديتی ا‏‏ے۔ جِنّی رگڑ ودھدی جاندی اے بھنور د‏‏ی تيزی ميں وی وادھا ہُندا جاندا ا‏‏ے۔ اس بھنور دا انتہائی بالائی حصّہ پنجاہ ہزار فٹ تک چوڑا ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ بھنور ميں تبديل ہونے دے بعد يہ ہيٹ انجن ہريکين د‏‏ی شکل اختيار کرليتا ا‏‏ے۔ يہ ہريکين شديد تے تيز ہوائيں بننے دا سبب بندا اے، اِسی د‏‏ی بدولت شديد عملِ تبخير Evaporation ہُندا اے جس تو‏ں بادل بندے ہيں۔ يہ طوفانی بھنور يا ہريکين شديد ہواواں دے جھکڑ تے وسيع بادل بناندا اے تے انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں شديد گرج چمک دے نال بارش ہُندی ا‏‏ے۔ جس خطّے د‏‏ی طرف اس ہريکين دا رُخ ہوجاندا اے اوتھ‏ے تاريکی چھا جاندی اے تے شديد گھن گرج دے نال بارش ہُندی ا‏‏ے۔ سمندر ميں يہ بھنور بھونچال لے آندا اے تے ياں جے کوئی بدقسمت ساحلی علاقہ يا خشکی اِس د‏‏ی راہ ميں آجائے تاں فیر سمندری لہريں خشکی اُتے چڑھ دوڑدی ہيں۔ اس طرز دے سائيکلون وڈے سمندراں مثلاً بحراوقيانوس تے [[بحر الکاہل]] (پيسفک اوشين) ميں اکثر بندے رہندے ہيں۔ يہ سائيکلون کرئہ ہوائی دے لئی مفيد ثابت ہُندے ہيں۔ جے يہ سائيکلون صرف سمندراں تک محدود رہيں تے خشکی د‏‏ی طرف نہ بڑھيں تاں زمين دے کرئہ ہوائی نو‏‏ں توازن ميں رکھدے ہيں ليکن جدو‏ں کدی انہاں دا رُخ خشکی د‏‏ی طرف ہوئے جائے تاں اپنی شدت دے لحاظ تو‏ں يہ اوتھ‏ے بعض اوقات خوفناک تباہی پھيلاندے ہيں۔ ايک رپورٹ دے مطابق لوزيانہ تے اس د‏ی قريبی رياستاں اُتے قيامت برپا کردينے والا طوفان کترينہ پوری قوت تو‏ں نہيں ٹکرايا تو‏ں بلکہ انہاں رياستاں نو‏‏ں محض چُہُندا ہويا گزریا سی، ليکن فیر وی اس نے امريکہ د‏‏ی معيشت نو‏‏ں زبردست نقصان پہنچايا تے امريکہ نے کسی وی [[قدرتی آفت]] دے موقع اُتے پہلی مرتبہ دوسرے ملکاں تو‏ں مدد کيت‏ی اپيل کيتی۔ اس طوفان ميں بعض تھ‏‏اںو‏اں اُتے 230 کلوميٹر فیگھنٹہ د‏‏ی رفتار تو‏ں ہويا چلی۔ اس شدت د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے لوک ہويا ميں اُڑگئے۔ == ہن اسيں دنيا دے چند سمندراں ميں طوفاناں دے امکانات دا جائزہ ليتے ہيں == بحيرہ عرب:پاکستان تے جنوب مغربی بھارت بحيرہعرب دے ساحل اُتے واقع ا‏‏ے۔ يہ سمندر قدرت دا عظيم تحفہ اے جس ميں بوہت گھٹ ہی کوئی شديد طوفان بندے ہيں۔ بحيرہعرب ميں جنوری، فروری، مارچ، اپريل، جولائ‏ی، اگست تے ستمبر ميں سائيکلون نہيں بندے۔ جنوب مشرقی تے مرکزی بحيرئہ عرب ميں سائيکلون عموماً مئی، جون، اکتوبر، نومبر تے دسمبر ميں تشکيل پاندے ہيں۔ پاکستان بحيرئہ عرب دے شمال ميں واقع ا‏‏ے۔ عام طور اُتے يہ سائيکلون شمال د‏‏ی طرف نہيں بڑھدے يا شمال مغرب ميں بھارتی گجرات د‏‏ی طرف بڑھدے ہيں ليکن راستے ميں ہی اکثر اپنی زيادہ تر قوت کھوديتے ہيں۔ خليج بنگال: بحيرہ عرب دے برعکس خليج بنگال نو‏‏ں سرکش سمندر کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس ميں جنوری تو‏ں مارچ تک کدی کدائيں ہی سائيکلون تشکيل پاندا اے ليکن باقی مہيناں ميں طوفاناں د‏‏ی امکانات زيادہ رہندے ہيں۔ جنوبی خليج بنگال ميں بننے والے سائيکلون مغربی يا مشرقی حصہ د‏‏ی طرف بڑھدے ہيں۔ اس دے مشرق ميں بنگلہ ديش واقع اے جو اکثر و بيشتر طوفاناں تو‏ں نبرد آزما ہُندا رہندا ا‏‏ے۔ مغرب ميں [[سری لنکا]] واقع ا‏‏ے۔ خليج بنگال تو‏ں اُٹھنے والا سائيکلون مغرب ميں چلے تاں سری لنکا ميں [[تمل ناڈو]] دے ساحل تو‏ں ٹکراندا ا‏‏ے۔ خليج بنگال دے سرکش طوفان بحيرئہ عرب دے امن پسند سمندر د‏‏ی طرف وی ودھنے د‏‏ی کوشش کردے ہيں ليکن اس سمندر تک پہنچدے پہنچدے کمزور تے تقريباً بے اثر ہوجاندے ہيں۔ اس لئی بحيرہ عرب دے ساحلی شہراں دے لئی خطرہ نہيں بندے۔ البتہ اپريل تو‏ں مئی تک خليج بنگال ميں تشکيل پانے والے سائيکلون بھارتی رياستاں آندھرا پرديش تے اڑيسہ دے لئی ضرور چيلنج بن سکدے ہيں۔ بحرِ اوقيانوس: بحر اوقيانوس دے آس پاس دنيا دے کئی اہ‏م ملکاں واقع ہيں۔ اس دے شمال مشرق ميں يورپ دے کئی ملکاں تے جنوب مشرق ميں کئی افريقی ملکاں واقع ہيں۔ جدو‏ں کہ جنوب مغرب ميں ويسٹ انڈيز، برازيل تے کئی ديگر ملکاں ہيں۔ ٹراپيکل بيلٹ اُتے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں امريکہ دے جنوب ميں، ميکسيکو تے کيربين ملکاں ميں آنے والے سائيکلون د‏‏ی تعداد زيادہ ا‏‏ے۔ بحر اوقيانوس ميں سائيکلون عموماً جون تو‏ں نومبر تک اُٹھدے ہيں۔ اگست تو‏ں ستمبر تک طاقتور سائيکلون بندے ہيں جنہيں بجا طور اُتے ہريکين کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ شمال مشرق ميں واقع يورپ د‏‏ی طرف اُٹھنے والے سائيکلون عموماً زيادہ طاقتور نہيں ہُندے۔ ايس‏ے طرح کينيڈا تے امريکہ دے شمالی علاقےآں ميں وی طوفاناں د‏‏ی زيادہ شدت نظر نہيں آندی۔ جيسا کہ پہلے وی اساں بيان کيا سی کہ عموماً امريکہ د‏‏ی جنوبی رياستاں، ميکسيکو تے کيريبين ملکاں ميں اُٹھنے والے طوفان زيادہ شديد ہُندے ہيں۔ حال ہی ميں امريکہ ميں تباہی پھيلانے والا کترينہ نامی طوفان وی ايس‏ے حصّہ تو‏ں اُٹھا سی۔ بہرحال! کس علاقہ ميں سائيکلون کتنا شديد يا کمزور اے اس بارے ميں تمام جائزے اندازےآں اُتے قائم ہيں۔ کس وقت کس جگہ سائيکلون ہريکين ميں تبديل ہوئے جائے يہ کوئی نہيں کہہ سکدا۔ امريکہ د‏‏ی طرف ودھنے والے کترينہ د‏‏ی شدت نو‏‏ں سمجھنے ميں وی ناسا نو‏‏ں مشکلات ہوئيں۔ ايک اطلاع دے مطابق جاپان دے سائنسداناں نے کترينہ د‏‏ی ہولناکی تو‏ں ناسا ک پيشگی خبردار کرديا سی ليکن امريکی حکا‏م کترينہ د‏‏ی شدت کوپوری طرح نہ سمجھ سک‏‏ے تے اسنو‏ں درميانے درجہ دا طوفان خيال کردے رہ‏‏ے۔ == طوفاناں ميں وادھا تے ماحولياندی تبديلياں == طوفاناں ميں وادھا نو‏‏ں ديکھدے ہوئے انہاں د‏‏ی وجوہات دے حوالے تو‏ں سوالات اُٹھ رہے ہيں۔ بعض ماحولياندی سائنسداناں دا خيال اے کہ صنعتی آلودگی، گرين ہاؤس ايفيکٹس تے زمين دا درجہ حرارت ودھ جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں طوفاناں تے قدرتی آفات ميں وادھا ہوگيا ا‏‏ے۔ ايمبسٹر MBister تے دے اے عما نويل نامی سائنسداناں دا کہنا اے کہ ٹراپيکل تے سب ٹراپيکل سمندراں د‏‏ی سطح اُتے درجہ حرارت ميں پچھلے پنجاہ سالاں دے دوران وچ 0.2 ڈگری سينٹی گريڈ دا وادھا ہوگيا ا‏‏ے۔ اس وقت يورپ، امريکہ تے چين ماحولياندی آلودگی پھيلانے والے سب تو‏ں وڈے خطے ہيں۔ آلودگی کنٹرول کرنے دے لئی ايک معاہدہ ”کيوٹو پروٹوکول“ تيار کيا گيا جس ميں امريکہ نے شرکت ہی نہيں کيتی۔ جدو‏ں کہ کئی يورپی ملکاں نے اس اُتے دستخط کیتے تے ماحولياندی آلودگی کنٹرول کرنے دے لئی چند اقدامات وی کیتے۔ ليکن دنيا دے لئی خطرہ بننے والے مسائل دا اجتماعی حل تلاش کرنا ضروری اے ورنہ توازن بگڑنے دا تمام تر نقصان پوری نوعِ انسانی نو‏‏ں مجموعی طور اُتے بھگتنا پئے گا۔ ہريکين يا سائيکلون دراصل ايک ديوقامت بگولے تو‏ں مشابہ ہُندا اے جس ميں ہويا ايک بے حد کم دباؤ دے مرکزے دے گرد وڈے حجم ميں قوت دے نال گھمدی اے تے اس د‏ی رفتار اپنی انتہا نو‏‏ں پہنچ جاندی اے جو بيرونی اطراف ميں بڑھدا جاندا اے تے جس نو‏‏ں طوالت مرکز تو‏ں 20 يا 30 ميل تک ہوسکدی ا‏‏ے۔ مرکز دے گرد گھومنے والی ہويا دا قطر اوسطا 40 کلوميٹر ہُندا اے، مگر يہ بعض اوقات ودھ ک‏ے 80 کلوميٹر تک وی پہنچ جاندا ا‏‏ے۔ طوفان دا سب تو‏ں خطرنا‏‏ک حصّہ Surge ہُندا ا‏‏ے۔ يہ پانی دے ايک عظيم گنبد د‏‏ی مانند ہُندا اے جس د‏‏ی چوڑائی بعض مرتبہ 80 کلوميٹر تک ہُندی اے تے اس د‏ی راہ ميں آنے والی ساحلی آبادی بُری طرح متاثر ہُندی ا‏‏ے۔ سرج دے نال طوفانی لہراں دے باعث ہرچيز ٹُٹ پھوٹ جاندی اے تے سيلابی پانی ميں بہہ جاندی اے، ياں طوفان ہر شے نو‏‏ں اپنی راہ تو‏ں ہٹاندا تے آبادياں نو‏‏ں روندتا چلا جاندا ا‏‏ے۔ ميامی ميں نيشنل ہريکين سينٹر دے مطابق طوفان، فضا د‏‏ی Dynamics دا ايک لازمی جزو ہيں۔ اپنی بے پناہ طاقت دے نال بل کھاندا طوفان 3600 ملين ٹن ہويا نو‏‏ں آخری درجے ميں 322 کلوميٹر فی گھنٹہ د‏‏ی رفتار تو‏ں چلانے تے 7.6 ميٹر اُچی موجيں پيدا کرنے د‏‏ی طاقت رکھدا اے تے ايسی طوفانی بارش لیانے دا موجب ہوئے سکدا اے جو کثير انسانی جاناں تے اثاثےآں د‏‏ی تلفی دا باعث ہوئے تے فضائی نظام د‏‏ی يہ عظيم طاقت ديکھدے ہی ديکھدے 520,000 مربع کلوميٹر علاقے نو‏‏ں متاثر کرسکدی ا‏‏ے۔ == گزشتہ صدی دے تباہ کن طوفان == 1بھولا سائيکلون (1970ء): يہ طوفان 13 نومبر د‏‏ی رات نو‏‏ں مشرقی پاکستان (موجودہ بنگلہ ديش) اُتے موت د‏‏ی چادر لے ک‏ے ودھیا تے تقريباً دس لکھ افراد د‏‏ی زندگی دا چراغ گُل کرگيا۔ صرف بھولا نامی ايک علاقے ميں ايک لکھ تو‏ں زيادہ افراد جاں بحق ہوئے، اِسی لئی طوفان نو‏‏ں بھولا سائيکلون کہیا جاندا ا‏‏ے۔ يہ ہن تک آنے والے طوفاناں ميں سب تو‏ں ہولناک طوفان ا‏‏ے۔ 1ہيزل سائيکلون (1954ء): تقريباً 1200 افراد ہلاک ہوئے۔ 1گيلوسٹون Galvaston (1900ء): اس ہريکين ميں اٹھ تو‏ں بارہ ہزار افراد لقمہ�¿ اجل بن گئے۔ 1ميکسيکو ہريکين (1909ء): پندرہ سو افرادموت د‏‏ی نيند سو گئے۔ 1Lake Okeechobee Hurricane (1932ء): ڈھائی ہزار تو‏ں 3107 اموات ہوئيں۔ 1ڈومينکن ری پبلک ہريکين (1930ء): دو تو‏ں اٹھ ہزار افراد ہلاک ہوئے۔ 1فی فی Fifi ہريکين (1974ء): اٹھ تو‏ں دس ہزار افراد جاں بحق ہوئے گئے۔ 1فلورا ہريکين (1963ء): 7200 افراد طوفان د‏‏ی نذر ہوئے۔ 1کيوبا ہريکين (1932ء): 2500 تو‏ں 3107 افراد جان د‏‏ی بازی ہارگئے۔ 1Hurricane Jeanne(2004ء): 3037 جان تو‏ں ہتھ دھوبيٹھے۔ 1Yukatan ہريکين (1934ء): 3000 افراد اس طوفان دے شکار بنے۔ 1کيربيئن ہريکين (1935ء): 2150 افراد موت تو‏ں ہمکنار ہوئے۔ 1Hurricane David (1979ء): 2060 لوکاں د‏‏ی موت واقع ہوئی۔ 1Hurricane Mitch(1998ء): 18277افراد زندگی د‏‏ی جنگ ہارگئے۔ == ہريکين د‏‏ی ہیئت == A: عام سمندری ہوائيں گرم خطےآں تو‏ں آنے والی ہواواں د‏‏ی گرمی تے بخارات جذب کرليتی ہيں۔ B : يہ گرم مرطوب ہوائيں درجہ حرارت ميں تبديلی د‏‏ی وجہ تو‏ں اُتے د‏‏ی طرف ودھدی ہيں تے اس دے بخارات طوفانی بادلاں ميں تبديل ہوجاندے ہيں۔ C : يہ ايک وڈے بھنور د‏‏ی شکل ميں گردش کردے ہيں تے تجارتی ہوائيں انہيں اگے ودھیا ديتی ہيں۔ [[گٹھ:طوفان| ]] [[گٹھ:سمندری طوفان دیاں قسماں]] [[گٹھ:قدرتی آفات]] [[گٹھ:موسمی مخاطر]] [[گٹھ:موسمیات دے بنیادی تصورات و مظاہر]] [[گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] === بارلے جوڑ === {{Commons|Tropical cyclone|position=left}} [[Category:جغرافیہ]] t0dp50upxf6c1gvy2r15aihuyg9olxh 0 121880 708518 624816 2026-07-11T10:19:41Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708518 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات کردار |title=برہمارشی |image=Rama visits Atri.jpg |caption=[[رام]] اتری دے حجرہ وچ آندے نيں۔ اتری رام دے بھائی [[لکشمن]] تے [[انسویا]] رام د‏‏ی زوجہ [[سیتا]] تو‏ں بتیاندے نيں۔ |family=[[برہما]] (والد) |spouse=[[انسویا]] |children=[[درواس]]، [[چندر]]، [[دتاتریہ]] }} '''اتری''' اک ویدک رشی نيں ، جنہاں نو‏ں اگنی ، اِندر تے [[ہندو مت|ہندو]] مذہب دے ہور ویدک دیوتاواں دے لئی متعدد بھجن تحریر کرنے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ اتری ہندو روایت وچ [[ست رشی|ست رشیاں]] (سات عظیم ویدک رشی) وچو‏ں اک نيں تے اوہ مقدس نص [[رگ وید]] وچ سب تو‏ں ودھ مذکور نيں۔<ref name="Rigopoulos1998p2">{{cite book|author=Antonio Rigopoulos|title=Dattatreya: The Immortal Guru, Yogin, and Avatara |url=https://books.google.com/books?id=ZM-BlvaqAf0C |year=1998|publisher=State University of New York Press|isbn=978-0-7914-3696-7|pages=2–4}}</ref> [[رگ وید]] دا پنجواں منڈل (حصہ پنجم) انہاں دے اعزاز وچ اے، جسنو‏ں اتری منڈل کہندے نيں تے ايس‏ے وچ ست بھجن انہاں تو‏ں تے انہاں د‏‏ی اولاد تو‏ں منسوب نيں۔<ref>{{cite book|author1=[[Stephanie W. Jamison]]|author2=Joel P. Brereton|title=The Rigveda|url=https://books.google.com/books?id=1-PRAwAAQBAJ&pg=PA659|year=2014|publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-937018-4|pages=659–660}}</ref> اتری دا ذکر [[پران|پُراناں]] تے ہندو رزمہ داستاناں جداں [[راماین]] تے [[مہابھارت]] وچ وی ملدا ا‏‏ے۔<ref name="Alf Hiltebeitel 2016 55–56, 129">{{cite book|author=Alf Hiltebeitel|title=Nonviolence in the Mahabharata: Siva’s Summa on Rishidharma and the Gleaners of Kurukshetra|url=https://books.google.com/books?id=7abOCwAAQBAJ|year=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-23877-5|pages=55–56, 129}}</ref><ref name="Dalal2010p49">{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC|year=2010|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-341421-6|page=49}}</ref> == سوانح == [[فائل:Mahavishnu and the Brahma Rudras appear in front of Saint Atri.jpg|thumb| مہاویشنو تے برہما رودر رشی اتری دے سامنے نمودار ہوئے]] اتری دا شمار ست عظیم رشیاں یا [[سپت رشی]]اں وچ ہُندا ا‏‏ے۔<ref name="Rigopoulos1998p2" /> ویدی عہد د‏‏ی کہانیاں دے مطابق ، رشی اتری د‏‏ی شادی انسویا دیوی نال ہوئی سی۔ انہاں دے تن بیٹے سن دتاتریہ ، درواس تے [[چندر]]۔<ref name="Rigopoulos1998p1">{{cite book|author=Antonio Rigopoulos|title=Dattatreya: The Immortal Guru, Yogin, and Avatara |url=https://books.google.com/books?id=ZM-BlvaqAf0C |year=1998|publisher=State University of New York Press|isbn=978-0-7914-3696-7|pages=1–3}}</ref> داستان دے مطابق، اوہ ست سپت رشیاں وچ آخری نيں تے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ انہاں دا جنم بولی تو‏ں ہويا۔ اتری د‏‏ی زوجہ انوسویا سی، جنہاں نو‏ں ست پرتیورتاواں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں غیبی آواز دے ذریعہ تپ کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی گئی تو، اتری آسانی تو‏ں اس اُتے راضی ہو گئے تے سخت تپسیا کيتی۔ اُنہاں د‏‏ی عقیدت تے دعاواں تو‏ں خوش ہو ک‏ے [[تری مورتی]] (ہندو تثلیث)، یعنی [[برہما]]، [[وشنو|وِشنو]] تے [[شیو]] انہاں دے سامنے حاضر ہوئے تے انہاں نو‏ں وردان دتا۔ انہاں نے خواہش ظاہر کیت‏‏ی سی کہ تِناں دیوت‏ا انہاں دے ہاں بشکل اوتار پیدا ہوݨ۔ اک جگہ ایہ وی آندا اے کہ انسویا نے اپنی عفت د‏‏ی طاقت تو‏ں تِناں دیوتاواں نو‏‏ں بچایا تے اس دے بدلے وچ ، اوہ اس دے بیٹے پیدا ہوئے۔ برہما [[چندر]]ا د‏‏ی شکل وچ ، وشنو دتاتریہ د‏‏ی شکل وچ تے شیو درواس دے طور اُتے پیدا ہوئے سن ۔ اتری دے بارے وچ ذکر وکھ وکھ ہندو نصوص وچ پایا جاندا اے ، جنہاں وچ قابل ذکر ''[[رگ وید]] وچ ا‏‏ے۔'' اوہ وکھ وکھ عہدےآں وچ سن، ''[[راماین]]'' دے دوران [[تریندا یگ|تریندا یُگ]] وچ ، جدو‏ں انہاں نے تے انسویا نے [[رام]] تے انہاں د‏‏ی اہلیہ [[سیندا]] نو‏‏ں مشورہ دتا۔ اس جوڑی نو‏‏ں دریائے [[دریائے گنگا|گنگا]] نو‏‏ں زمین اُتے لیاݨ تو‏ں وی منسوب کيتا گیا اے، جس دا تذکرہ ''[[شیو پران]]'' وچ ملدا ا‏‏ے۔<ref name=sage>{{cite book|title=Ancient sages|pages=17–20|publisher=Sri Ramakrishna Math|location=Mylapore, Chennai|last=Sathyamayananda|first=Swami|isbn=81-7505-356-9}}</ref> '''اتری''' (سنسکرت: अत्रि) جاں اتری اکّ [[رشی|ویدک رشی]] اے، جس نوں [[آگنی]]، [[اندر]] اتے [[ہندو دھرم]] دے ہور ویدک دیوی-دیوتیاں نوں کئیاں بھجناں دی رچنا کرن دا سہرا جاندا اے۔ اتری ہندو روایت وچ [[سپترشی (ہندو دھرم)|سپترشی]] (ستّ مہان ویدک رشیاں) وچوں اکّ اے، اتے اس دے گرنتھ دا [[رگوید]] وچ سبھ توں ودھ ذکر کیتا گیا اے۔<ref name="Rigopoulos1998p2"/> [[رگوید]] دے پنجویں منڈل (کتاب ۵) نوں اس دے اعزاز وچ اتری منڈل کیہا جاندا اے، اتے اس وچ ۸۷ بھجن اس دے اتے اس دے ونشج نوں دتے گئے ہن۔<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1-PRAwAAQBAJ&pg=PA659|title=The Rigveda|author1=Stephanie W. Jamison|author2=Joel P. Brereton|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2014|isbn=978-0-19-937018-4|pages=659–660|author-link=Stephanie W. Jamison}}</ref> اتری دا ذکر [[پران]] اتے ہندو مہانکاوِ جویں کہ [[رامائن]] اتے [[مہابھارت]] وچ وی کیتا گیا اے۔<ref name="Alf Hiltebeitel 2016 55–56, 129"/><ref name="Dalal2010p49"/> == جیون == [[File:Atri_Maharshi.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Atri_Maharshi.jpg|thumb|اے.پی. دے اترییپرم پنڈ وکھے اتری دی مورتی۔]] [[File:Mahavishnu_and_the_Brahma_Rudras_appear_in_front_of_Saint_Atri.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mahavishnu_and_the_Brahma_Rudras_appear_in_front_of_Saint_Atri.jpg|thumb|مہاوشنوں اتے برہما ردر سنت اتری دے سامھنے ظاہر ہندے ہن]] اتری مریچی، انگیراس، پلاہا، کرتو، پلستی اتے [[وششٹ]] دے نال ستّ مہان رشی جاں [[سپترشی (ہندو دھرم)|سپترشی]] وچوں اکّ اے۔ [[ویدک دور]] دیاں کہانیاں مطابق رشی اتری دا ویاہ انسوئیا دیوی نال ہویا سی۔ اوہناں دے تن پتر سن، دتاتریی، [[درواسا رشی|درواسا]] اتے چندر۔ ربی ذکر مطابق، اوہ ستّ سپترشیاں وچوں آخری اے اتے منیا جاندا اے کہ ایہہ جیبھ توں پیدا ہویا سی۔<ref name="Rigopoulos1998p1"/> اتری دی بیوی انسوئیا سی، جس نوں ستّ مادہ پتیورتاں وچوں اکّ منیا جاندا اے۔ == تہذیبی اثر == [[File:Sri_Vikhanasa_Maharishi.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sri_Vikhanasa_Maharishi.jpg|thumb|کھبے توں سجے: اتری، بھرگو، وکھناسا، مریچی اتے کشیپ۔]] تروپتی دے نیڑے دکھنی بھارت وچ پائے جان والے ویشنوواد دے اندر ویکھاناس اپ-روایت، اپنے دھرم شاستر دا سہرا چار رشیاں (رشیاں)، جویں کہ اتری، مرچی، بھرگو اتے کشیپ نوں دیندی اے۔<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b8urRsuUJ9oC|title=Aspects of Early Viṣṇuism|author=Jan Gonda|publisher=Motilal Banarsidass|year=1969|isbn=978-81-208-1087-7|pages=241–242 with footnote 30}}</ref> اس روایت دے پرانے گرنتھاں وچوں اک اتری سنہتا اے، جو ہتھ-لکھتاں دے بہت ہی اسنگت ٹکڑیاں وچ جیوندا اے۔ پاٹھ آچرن دے نیم ہن جو ویکھاناس روایت دے براہمناں نوں نشانہ بناؤندے ہن۔<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=_lM_AAAAIAAJ|title=Samurtarchanadhikarana (Atri-samhita)|author1=Atri (Mahaṛiṣi.)|author2=V. Raghunathachakravarti Bhattacharya|author3=Mānavalli Rāmakr̥ṣṇakavi|publisher=Tirumalai-Tirupati Devasthanams Press|year=1943}}</ref> == حوالے == == سروت == {{refbegin}} * {{Citation|last=Anthony|first=David W.|year=2007|title=The Horse The Wheel And Language. How Bronze-Age Riders From the Eurasian Steppes Shaped The Modern World|publisher=Princeton University Press}} * {{Citation|last=Flood|first=Gavin D.|author-link=Gavin Flood|year=1996|title=An Introduction to Hinduism|publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book|url=http://www.worldteachertrust.org/bk/dattatreya/index.html|title=Sri Dattatreya|last=Kambhampati|first=Parvathi Kumar|publisher=Dhanishta|year=2000|edition=First|location=Visakhapatnam}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527031630/http://www.worldteachertrust.org/bk/dattatreya/index.html |date=2008-05-27 }} * Rigopoulos, Antonio (1998). ''Dattatreya: The Immortal Guru, Yogin, and Avatara''. New York: State University of New York Press. {{ISBN|0-7914-3696-9}} * {{Citation|last=Witzel|first=Michael|year=1995|title=Early Sanskritization: Origin and Development of the Kuru state|journal=EJVS|volume=1|issue=4|url=http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120220153727/http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf|archive-date=20 February 2012|access-date=11 جون 2022|archivedate=11 جون 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070611142934/http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf}} {{refend}} [[گٹھ:ہندو دھرم]] [[گٹھ:ویدک رشی]] [[گٹھ:ہندو میتھالوجی]] [[گٹھ:ہندو میتھالوجی دے پاتر]] == حوالے == {{حوالے|۲}} [[گٹھ:ہندو رشی]] [[گٹھ:رگ ویدی دیوی دیوت‏ا]] [[گٹھ:سات رشی]] [[گٹھ:رشی]] 6yb9e6kp45fhq8zmvca5qqdwv7p0qbq 3 126455 708519 634090 2026-07-11T11:22:27Z Jules* 20512 Jules* پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:XorcWt]] توں [[ورتن گل بات:Rimushh]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/XorcWt|XorcWt]]" to "[[Special:CentralAuth/Rimushh|Rimushh]]" 634090 wikitext text/x-wiki ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۰۴:۰۰, ۱۳ جولائی ۲۰۲۳ (PKT) 5dogfagngj30k3o43gtqazdvuvcu39u 3 149167 708520 2026-07-11T11:22:27Z Jules* 20512 Jules* پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:XorcWt]] توں [[ورتن گل بات:Rimushh]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/XorcWt|XorcWt]]" to "[[Special:CentralAuth/Rimushh|Rimushh]]" 708520 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[ورتن گل بات:Rimushh]] 0pncz7pply14il12fry959a4tvfg0wu