وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 52543 708575 697121 2026-07-14T14:12:43Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708575 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = انڈین پریمیئر لیگ 2015 | image = Ipl.svg | imagesize = 200px | administrator = [[Board of Control for Cricket in India|BCCI]] | cricket format = [[ٹونٹی ٹونٹی]] | tournament format = [[Round-robin tournament|Double round robin]] and [[Page playoff system|playoffs]] | host = {{flagcountry|India}} | fromdate = {{start date|2015|4|08|df=y}} | todate = {{end date|2015|5|24|df=y}} | champions = | count = | participants = 8 | matches = 60 | attendance = | most runs = | most wickets = | Player of the tournament = | website = [http://www.iplt20.com www.iplt20.com] | previous_year = 2014 | previous_tournament = 2014 Indian Premier League | next_year = 2016 | next_tournament = 2016 Indian Premier League }} '''انڈین پریمیئر لیگ 2015''' کرکٹ دا اک ٹورنامینٹ ہے جو ہر سال وانگ 2015 وچّ وی آیوجت ہویا۔ اس دا آرنبھ 8 اپریل 2015 نوں ہویا۔<ref>{{cite news|url=http://ybeside.com/2015/02/kkr-and-mi-to-kick-start-ipl-2015-on-april-8/|title=KKR and MI to kick start IPL 2015 on April 8|date=11 February 2015|publisher=ybeside.com|accessdate=|archivedate=26 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150426201910/http://ybeside.com/2015/02/kkr-and-mi-to-kick-start-ipl-2015-on-april-8/}}</ref> ==کھڈاریاں دی نیلامی== اس وار کل 123 کھڈاریاں دی بولی لگی اتے بولی توں پہلاں ہی 6 کھڈاریاں نوں اوہناں دی ٹیم نے باہر کیار دتا سی۔ [[یوراج سنگھ]] نوں [[دلی ڈیئرڈیولس]] نے 16 کروڑ وچّ خریدیا اتے اوہ اس ٹورنامینٹ دا سبھ توں مہنگا کھڈاری ہے۔<ref>{{cite web| url=http://www.sportsmirchi.com/list-of-players-sold-in-indian-premier-league-auction-2015/| title=List of Players sold in Indian Premier League Auction 2015}}</ref> ==کھیڈن لئی تھاواں== 12 تھاواں چنیاں گئیاں ہن جتھے میچ کھیڈے جانگے۔<ref>{{cite news|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-series/2330/indian-premier-league-2015/venues|title=2015 Venues|date=26 March 2015|publisher=Cricbuzz|work=Cricbuzz (Sports Media)|accessdate=26 March 2015}}</ref> [[کلکتہ]] وچّ آخری میچ ہووےگا۔<ref>{{cite news|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-series/cricket-news/69962/kkr-take-on-mi-in-ipl-2015-opener-on-april-8|title=2015 schedule|date=26 March 2015|publisher=Cricbuzz|work=Cricbuzz (Sports Media)|accessdate=26 March 2015|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402091519/http://www.cricbuzz.com/cricket-series/cricket-news/69962/kkr-take-on-mi-in-ipl-2015-opener-on-april-8}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center؛margin:auto" |- ! style="width:25٪"| [[احمدآباد]] ! style="width:25٪"| [[بنگلور]] ! style="width:25٪"| [[چنائی]] ! style="width:25٪"| [[دلی]] |- | {{Cr-IPL|raja}} | {{Cr-IPL|bang}} | {{Cr-IPL|chen}} | {{Cr-IPL|delhi}} |- |سردار پٹیل سٹیڈیم | چناسوامی سٹیڈیم | چدمبرم سٹیڈیم | فروز شاہ کوٹلہ |- | سمرتھا: 54،000 <ref>http://www.iplt20.com/venues/19/sardar-patel-stadium</ref> | سمرتھا: 36،760 <ref>http://www.iplt20.com/venues/5/m-chinnaswamy-stadium></ref> | سمرتھا: 37،220 | سمرتھا: 55،000 |- | [[File:Sardar Patel Gujarat Stadium Ahmedabad.jpg|250px]] | [[File:MChinnaswamy-Stadium.jpg|150px]] | [[File:MAC Chepauk stadium.jpg|150px]] | [[File:Firoze shah.jpg|150px]] |- ! [[حیدرآباد]] | rowspan=10 colspan=2 style="vertical-align:top"| {{location map+|India|float=center|width=420|caption=|places= {{location map~|India|lat=13.083888|long=80.27|mark=Yellow ffff00 pog.svg|label_size=120|label=[[چنائی]]|position=right}} {{location map~|India|lat=30.78|long=76.69|mark=Red ff0000 pog.svg|label_size=120|label=[[موہالی]]|position=right}} {{location map~|India|lat=22.569722|long=88.369722|mark=Purple 8000ff pog.svg|label_size=120|label=[[کولکتہ]]|position=bottom}} {{location map~|India|lat=12.966666|long=77.566666|mark=Red pog.svg|label_size=120|label=[[بنگلور]]|position=left}} {{location map~|India|lat=19.03|long=73.01|mark=Blue pog.svg|label_size=120|label=[[ممبئی]]|position=right}} {{location map~|India|lat=23.03|long=72.40|mark=Blue pog.svg|label_size=120|label=[[احمدآباد]]|position=left}} {{location map~|India|lat=18.40|long=73.42|mark= Red ff0000 pog.svg|label_size=120|label=[[پونا]]|position=bottom}} {{location map~|India|lat=21.14|long=81.38|mark=Dark Red 800000 pog.svg|label_size=120|label=[[رائے پور]]|position=left}} {{location map~|India|lat=28.61|long=77.23|mark=Dark Red 800000 pog.svg|label_size=120|label=[[دلی]]|position=left}} {{location map~|India|lat=18.975|long=72.825833|mark=Cyan pog.svg|label_size=120|label=[[ممبئی]]|position=top}} {{location map~|India|lat=17.40|long=78.45|mark=Orange pog.svg|label_size=120|label[[حیدرآباد دکن]]|position=bottom}} {{location map~|India|lat=17.6883|long=83.2186|mark= Orange pog.svg|label_size=120|label=[[ویشاکھاپٹنم]]|position=right}} }} ! [[کلکتہ]] |- | {{Cr-IPL|hyde}} | {{Cr-IPL|kolk}} |- | راجیو گاندھی انٹرنیشنل سٹیڈیم | ایڈن گارڈن |- | سمرتھا: 55،000 | سمرتھا: 67،000<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57980.html|title=Eden Gardens|publisher=ESPN|series=CricInfo|deadurl=no|accessdate=26 December 2012}}</ref> |- | [[File:Uppal stadium.jpg|250px]] | [[File:Eden gardens ipl 2011.jpg|250px]] |- ! [[موہالی]] ! [[ممبئی]] |- | {{Cr-IPL|kings}} | {{Cr-IPL|mumb}} |- | پنجاب کرکٹ ایسوسی ایشن سٹیڈیم | وانکھیڑے سٹیڈیم |- | سمرتھا: 40،000 | سمرتھا: 33،320 |- | [[File:PCA Stadium، Mohali 1.jpg|250px]] | [[File:Wankhede Stadium Feb2011.jpg|250px]] |- ! [[ممبئی]] ! [[پونا]] ! [[رائے پور]] ! [[وشاکھپٹنم]] |- | {{Cr-IPL|raja}} | {{Cr-IPL|kings}} | {{Cr-IPL|delhi}} | {{Cr-IPL|hyde}} |- | برابورن سٹیڈیم | سہارا سٹیڈیم | رائپور انٹرنیشنل سٹیڈیم | VDCA سٹیڈیم |- | سمرتھا: 20،000 | سمرتھا: 36،000 | سمرتھا: 50،000 | سمرتھا: 38،000 |- | [[File:Brabourne.jpg|150px]] | [[File:Sahara Stadium Pune 4.jpg|150px]] | [[File:Raipur Stadium.JPG|150px]] |[[File:Vizagacavdca.jpg|150px]] |} ==انک تالکا== {| class="wikitable sortable" |-style="background:#ccc؛ text-align:center؛margin-CENTER؛" |- ! rowspan="2" class="unsortable"| کرم ! rowspan="2" class="unsortable"| ٹیماں ! rowspan="2"| کھیڈے ! colspan="2"| نتیجہ ! rowspan="2"| برابر ! rowspan="2"| بے نتیجہ ! rowspan="2"| نیٹّ رن ریٹ ! rowspan="2"| انک |- ! جتے ! ہارے |- |1||راجستھان رویلس||14||7||5||0||2||+0.062||14 |- |2||چینئی سپر کنگس||14||9||5||0||0||+0.709||18 |- |3||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||14||7||6||0||1||+0.253||14 |- |4||سنرائسرس حیدرآباد||14||7||7||0||0||-0.239||14 |- |5||دلی ڈیئرڈیولس||14||5||8||0||1||-0.049||10 |- |6||کنگس الیون پنجاب||14||3||11||0||0||-1.436||6 |- |7||ممبئی انڈیئنس||14||8||6||0||0||-0.043||16 |- |8||رویلس چیلنجرس بنگلور||14||7||5||0||2||+1.037||16 |} ==آنکڑے== ===بلیبازی آنکڑے=== {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="15" style="background: orange؛"| اورینج کیپ (سبھ توں ودھ دوڑاں بناؤن لئی)<ref>{{cite web|title = most runs in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/most-runs}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!ناٹ آؤٹ!!رن!!سبھ توں ودھ!!اوسط!!گینداں کھیڈیاں!!سٹرائک ریٹ!!سیکڑے!!اردھ سینکڑے!!چوکے!!چھکے |- |1||اجنکیا رہانے||||14||13||2||540||76٭||61||251||121.6||0||3||27||7 |- |2||ڈیوڈ وارنر||||14||14||1||562||91||50||158||158.3||0||3||23||12 |- |3||شریئس ائیئر||||6||6||0||227||83||37.9||162||140.2||0||2||18||14 |- |4||روہت شرما||||6||6||1||220||98٭||44||142||155||0||2||20||11 |- |5||زین پول ڈمنی||||6||6||2||207||78٭||51.8||161||128.6||0||2||12||11 |- |6||ڈیوین سمتھ||||5||5||0||202||62||40.4||145||139.4||0||1||24||10 |- |7||گوتم گمبھیر||||5||5||0||190||60||38||165||115.2||0||3||23||2 |- |8||کیرون پولارڈ||||6||5||0||169||70||33.8||96||176.1||0||2||13||12 |- |9||برینڈن میکلم||||14||14||1||436||100٭||41.5||91||182.5||1||0||18||11 |- |10||جورج بیلی||||4||4||1||164||61٭||54.7||106||154.8||0||2||12||7 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="15" style="background: LightSteelBlue؛"| سبھ توں ودھ چھکے<ref>{{cite web|title = most sixes in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/most-sixes}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!ناٹ آؤٹ!!رن!!اچتم!!اوسط!!گینداں کھیڈیاں!!سٹرائک ریٹ!!سیکڑے!!اردھ-سینکڑے!!چوکے!!چھکے |- |1||شریئس ائیئر||||6||6||0||227||83||37.9||162||140.2||0||2||18||14 |- |2||ڈیوڈ وارنر||||5||5||0||250||91||50||158||158.3||0||3||23||12 |- |3||کیرون پولارڈ||||6||5||0||169||70||33.8||96||176.1||0||2||13||12 |- |4||روہت شرما||||6||6||1||220||98٭||44||142||155||0||2||20||11 |- |5||زین پول ڈمنی||||6||6||2||207||78٭||51.8||161||128.6||0||2||12||11 |- |6||برینڈن میکلم||||5||5||1||166||100٭||41.5||91||182.5||1||0||18||11 |- |7||دیپک ہڈا||||6||4||0||116||54||29||53||218.9||0||1||5||11 |- |8||ڈیوین سمتھ||||5||5||0||202||62||40.4||145||139.4||0||1||24||10 |- |9||AB de Villiers||||4||4||0||129||46||32.3||62||208.1||0||0||13||9 |- |10||کرسّ گیل||||3||3||0||127||96||42.4||96||132.3||0||1||10||8 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="11" style="background: LightSteelBlue؛"| اچتم ویکتی گت سکور (Highest Individual Score)<ref>{{cite web|title = highest scores in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/highest-scores}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!سبھ توں ودھ!!گینداں کھیڈیاں!!چوکے!!چھکے!!سٹرائک ریٹ!!خلاف!!تھاں!!متی |- |1||برینڈن میکلم||||100٭||56||7||9||178.6||||Chennai||11-04-2015 |- |2||روہت شرما||||98٭||65||12||4||150.8||||Kolkata||08-04-2015 |- |3||کرسّ گیل||||96||56||7||7||171.5||||Kolkata||11-04-2015 |- |4||ڈیوڈ وارنر||||91||55||9||4||165.5||||Visakhapatnam||22-04-2015 |- |5||شریئس ائیئر||||83||56||7||5||148.3||||Delhi||23-04-2015 |- |6||سٹیو سمتھ||||79٭||53||8||1||149.1||||Ahmedabad||14-04-2015 |- |7||زین پول ڈمنی||||78٭||50||3||6||156||||Delhi||23-04-2015 |- |8||اجنکیا رہانے||||76٭||55||6||2||138.2||||Ahmedabad||19-04-2015 |- |9||اجنکیا رہانے||||74||54||6||2||137.1||||Ahmedabad||21-04-2015 |- |10||ایلبی مورکل||||73٭||55||8||1||132.8||||Chennai||09-04-2015 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="15" style="background: LightSteelBlue؛"| اچتم سٹرائک ریٹ (highest Strike Rate Tournament)<ref>{{cite web|title = highest strike-rate in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/highest-strikerate}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!ناٹ آؤٹ!!رن!!سبھ توں ودھ!!اوسط!!گینداں کھیڈیاں!!سٹرائک ریٹ!!سیکڑے!!اردھ-سینکڑے!!چوکے!!چھکے |- |-|1||دیپک ہڈا||||6||4||0||116||54||29||53||218.9||0||1||5||11 |- |2||AB de Villiers||||4||4||0||129||46||32.25||62||208.1||0||0||13||9 |- |3||آندرے رسل||||5||3||1||126||66||63||63||200||0||1||16||6 |- |4||سوریا کمار یادو||||5||5||2||106||46٭||35.33||57||186||0||0||7||8 |- |5||برینڈن میکلم||||5||5||1||166||100٭||41.5||91||182.5||1||0||18||11 |- |6||کیرون پولارڈ||||6||5||0||169||70||33.8||96||176.1||0||2||13||12 |- |7||ہربھجن سنگھ||||5||4||0||97||64||24.25||56||173.3||0||1||7||8 |- |8||Angelo Mathews||||5||5||3||93||28||46.5||58||160.4||0||0||8||4 |- |9||ڈیوڈ وارنر||||5||5||0||250||91||50||158||158.3||0||3||23||12 |- |10||Wriddhiman Saha||||5||4||0||80||39||20||51||156.9||0||0||6||4 |} ===گیندباجی آنکڑے=== {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="14" style="background: purple؛"| پرپل کیپ (سبھ توں ودھ وکٹاں لین لئی)<ref>{{cite web|title = most wickets in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/most-wickets}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!اوور!!رن دتے!!وکٹاں!!اتم گیندبازی!!اوسط!!اکنامی ریٹ!!سٹرائک ریٹ!!4 وکٹاں !!5 وکٹاں |- |- |- |1||عمران طاہر||||6||6||24||185||13||04/28||14.3||7.7||11.07||1||0 |- |2||آشیش نیہرا||||5||5||20||121||10||04/10||12.1||6.1||12||1||0 |- |3||مورین مورکل||||5||5||20||141||9||02/18||15.7||7.1||13.33||0||0 |- |4||سندیپ شرما||||5||5||20||111||8||04/25||13.9||5.6||15||1||0 |- |5||Yuzvendra Chahal||||4||4||16||124||8||03/01||15.5||7.8||12||0||0 |- |6||ہربھجن سنگھ||||5||5||20||163||8||03/27||20.4||8.2||15||0||0 |- |7||ڈیوین براوو||||5||5||17.2||146||8||02/25||18.3||8.5||13||0||0 |- |8||انریت سنگھ||||5||5||20||175||8||03/23||21.9||8.8||15||0||0 |- |9||زین پول ڈمنی||||6||5||9||72||7||04/17||10.3||8||7.71||1||0 |- |10||پروین تامبے||||6||6||20||135||6||02/21||22.5||6.8||20||0||0 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="14" style="background: LightSteelBlue؛"| سبھ توں اتم گیندبازی آنکڑے (Best Bowling Figures)<ref>{{cite web|title = best-bowling-figures in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/best-bowling-figures}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!اوور!!میڈن!!BBI!!اکنامی ریٹ!!سٹرائک ریٹ!!خلاف!!تھاں!!متی |- |1||آشیش نیہرا||4||0||04/10||2.5||6||||Bengaluru||22-04-2015 |- |2||زین پول ڈمنی||3||0||04/17||5.7||4.5||||Visakhapatnam||18-04-2015 |- |3||سندیپ شرما||4||1||04/25||6.3||6||||Pune||18-04-2015 |- |4||عمران طاہر||4||0||04/28||7||6||||Delhi||12-04-2015 |- |5||David Wiese||4||0||04/01||8.3||6||||Bengaluru||19-04-2015 |- |6||انریت سنگھ||4||0||03/23||5.8||8||||Pune||10-04-2015 |- |7||آشیش نیہرا||4||0||03/23||5.8||8||||Mumbai||17-04-2015 |- |8||آشیش نیہرا||4||0||03/25||6.3||8||||Chennai||09-04-2015 |- |9||جیمس پھلونکر||4||0||03/26||6.5||8||||Pune||10-04-2015 |- |10||ہربھجن سنگھ||4||0||03/27||6.8||8||||Bengaluru||19-04-2015 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="14" style="background: LightSteelBlue؛"| سبھ توں اتم گیندبازی اوسط<ref>{{cite web|title = best bowling averages in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/best-averages}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!میچ!!پاری!!اوور!!رن دتے!!اتم گیندبازی!!اوسط!!اکنامی ریٹ!!سٹرائک ریٹ!!4 وکٹاں !!5 وکٹاں |- |1||زین پول ڈمنی||6||4||8||58||7|04/17||8.28||7.25||6.85||1||0 |- |2||آشیش نیہرا||5||5||20||121||10|04/10||12.1||6.05||12||1||0 |- |3||سندیپ شرما||5||5||20||111||8|04/25||13.87||5.55||15||1||0 |- |4||Ashish Reddy||3||3||4||31||2|01/11||15.5||7.75||12||0||0 |- |5||Yuzvendra Chahal||4||4||16||124||8|03/01||15.5||7.75||12||0||0 |- |6||مورین مورکل||5||5||20||141||9|02/18||15.66||7.05||13.33||0||0 |- |7||دھون کلکرنی||4||4||10||63||4|02/09||15.75||6.3||15||0||0 |- |8||David Wiese||2||2||8||79||5|04/01||15.8||9.87||9.6||1||0 |- |9||عمران طاہر||6||5||20||163||10|04/28||16.3||8.15||12||1||0 |- |10||ڈیوین براوو||5||5||17.2||146||8|02/25||18.25||8.42||13||0||0 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="14" style="background: LightSteelBlue؛"| سبھ توں اتم اکنامی ریٹ (Best Economy Rates)<ref>{{cite web|title = best-economy rate in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/best-economy}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!اوور!!رن دتے!!وکٹاں!!BBI!!اوسط!!اکنامی ریٹ!!سٹرائک ریٹ!!4 وکٹاں !!5 وکٹاں |- |1||دیپک ہڈا||||4||3||7||34||0||||-||4.85||-||0||0 |- |2||سندیپ شرما||||4||4||16||86||7||25-Apr||12.28||5.37||13.71||1||0 |- |3||سٹرئٹ بنی||||4||3||6||35||1||8-Jan||35||5.83||36||0||0 |- |4||سنیل نرائن||||3||3||12||71||1||17-Jan||71||5.91||72||0||0 |- |5||پروین تامبے||||4||4||13||79||4||21-Feb||19.75||6.07||19.5||0||0 |- |6||دھون کلکرنی||||4||4||10||63||4||9-Feb||15.75||6.3||15||0||0 |- |7||آشیش نیہرا||||3||3||12||79||6||23-Mar||13.16||6.58||12||0||0 |- |8||مورین مورکل||||3||3||12||80||5||18-Feb||16||6.66||14.4||0||0 |- |9||رویچندرن اشون||||3||3||9||60||2||22-Jan||30||6.66||27||0||0 |- |10||ڈیل سٹین||||1||1||4||27||1||27-Jan||27||6.75||24||0||0 |} ==میچ سوچی== {| class=wikitable |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="8" style="background: LightSteelBlue؛"| میچ سوچی |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !width=8٪|دن !width=7٪|متی !width=6٪|سماں !width=6٪|میچ !width=22٪|میزبان !width=22٪|مہمان !width=14٪|تھاں !width=23٪|جیتو |- |بدھوار||08-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-1|میچ 1]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||ممبئی انڈیئنس||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 1 - KKR vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/1}}</ref> |- |ویروار||09-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-2|میچ 2]]||چینئی سپر کنگس||دلی ڈیئرڈیولس||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 2 - CSK vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/2}}</ref> |- |شکروار||10-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-3|میچ 3]]||کنگس الیون پنجاب||راجستھان رویلس||پونے||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 3 - KXIP vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/3}}</ref> |- |شنیوار||11-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-4|میچ 4]]||چینئی سپر کنگس||سنرائسرس حیدرآباد||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 4 - CSK vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/4}}</ref> |- |شنیوار||11-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-5|میچ 5]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||رویلس چیلنجرس بنگلور||کلکتہ||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 5 - KKR vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/5}}</ref> |- |ایتوار||12-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-6|میچ 6]]||دلی ڈیئرڈیولس||راجستھان رویلس||دلی||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 6 - DD vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/6}}</ref> |- |ایتوار||12-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-7|میچ 7]]||ممبئی انڈیئنس||کنگس الیون پنجاب||ممبئی (وانکھیڑے)||کنگس الیون پنجاب<ref>{{cite web|title = Match 7 - MI vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/7}}</ref> |- |سوموار||13-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-8|میچ 8]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||سنرائسرس حیدرآباد||بنگلور||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 8 - RCB vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/8}}</ref> |- |منگلوار||14-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-9|میچ 9]]||راجستھان رویلس||ممبئی انڈیئنس||احمدآباد||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 9 - RR vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/9}}</ref> |- |بدھوار||15-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-10|میچ 10]]||کنگس الیون پنجاب||دلی ڈیئرڈیولس||پونے||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 10 - KXIP vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/10}}</ref> |- |ویروار||16-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-11|میچ 11]]||سنرائسرس حیدرآباد||راجستھان رویلس||وشاکھپٹنم||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 11 - SRH vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/11}}</ref> |- |شکروار||17-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-12|میچ 12]]||ممبئی انڈیئنس||چینئی سپر کنگس||ممبئی (وانکھیڑے)||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 12 - MM vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/12}}</ref> |- |شنیوار||18-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-13|میچ 13]]||سنرائسرس حیدرآباد||دلی ڈیئرڈیولس||وشاکھپٹنم||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 13 - SRH vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/13}}</ref> |- |شنیوار||18-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-14|میچ 14]]||کنگس الیون پنجاب||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||پونے||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 14 - KXIP vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/14}}</ref> |- |ایتوار||19-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-15|میچ 15]]||راجستھان رویلس||چینئی سپر کنگس||احمدآباد||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 15 - RR vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/15}}</ref> |- |ایتوار||19-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-16|میچ 16]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||ممبئی انڈیئنس||بنگلور||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 16 - RCB vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/16}}</ref> |- |سوموار||20-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-17|میچ 17]]||دلی ڈیئرڈیولس||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||دلی||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 17 - DD vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/17}}</ref> |- |منگلوار||21-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-18|میچ 18]]||راجستھان رویلس||کنگس الیون پنجاب||احمدآباد||کنگس الیون پنجاب<ref>{{cite web|title = Match 18 - RR vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/18}}</ref> |- |بدھوار||22-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-19|میچ 19]]||سنرائسرس حیدرآباد||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||وشاکھپٹنم||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 19 - KKR vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/19}}</ref> |- |بدھوار||22-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-20|میچ 20]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||چینئی سپر کنگس||بنگلور||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 20 - RCB vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/20}}</ref> |- |ویروار||23-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-21|میچ 21]]||دلی ڈیئرڈیولس||ممبئی انڈیئنس||دلی||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 21 - DD vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/21}}</ref> |- |شکروار||24-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-22|میچ 22]]||راجستھان رویلس||رویلس چیلنجرس بنگلور||احمدآباد||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 22 - RR vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/22}}</ref> |- |شنیوار||25-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-23|میچ 23]]||ممبئی انڈیئنس||سنرائسرس حیدرآباد||ممبئی (وانکھیڑے)||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 23 - MI vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/23}}</ref> |- |شنیوار||25-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-24|میچ 24]]||چینئی سپر کنگس||کنگس الیون پنجاب||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 24 - CSK vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/24}}</ref> |- |ایتوار||26-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-25|میچ 25]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||راجستھان رویلس||کلکتہ|| |- |ایتوار||26-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-26|میچ 26]]||دلی ڈیئرڈیولس||رویلس چیلنجرس بنگلور||دلی||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 26 - DD vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/26}}</ref> |- |سوموار||27-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-27|میچ 27]]||کنگس الیون پنجاب||سنرائسرس حیدرآباد||موہالی||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 27 - KXIP vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/27}}</ref> |- |منگلوار||28-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-28|میچ 28]]||چینئی سپر کنگس||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 28 - CSK vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/28}}</ref> |- |بدھوار||29-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-29|میچ 29]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||راجستھان رویلس||بنگلور|| |- |ویروار||30-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-30|میچ 30]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||چینئی سپر کنگس||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 30 - CSK vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/30}}</ref> |- |شکروار||1-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-31|میچ 31]]||دلی ڈیئرڈیولس||کنگس الیون پنجاب||دلی||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 31 - DD vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/31}}</ref> |- |شکروار||1-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-32|میچ 32]]||ممبئی انڈیئنس||راجستھان رویلس||ممبئی (وانکھیڑے)||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 31 - MI vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/32}}</ref> |- |شنیوار||02-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-33|میچ 33]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||بنگلور||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 33 - RCB vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/33}}</ref> |- |شنیوار||02-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-34|میچ 34]]||سنرائسرس حیدرآباد||چینئی سپر کنگس||حیدرآباد||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 34 - SRH vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/34}}</ref> |- |ایتوار||03-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-35|میچ 35]]||کنگس الیون پنجاب||ممبئی انڈیئنس||موہالی||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 35 - MI vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/35}}</ref> |- |ایتوار||03-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-36|میچ 36]]||راجستھان رویلس||دلی ڈیئرڈیولس||ممبئی (CCI)||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 36 - RR vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/36}}</ref> |- |سوموار||04-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-37|میچ 37]]||چینئی سپر کنگس||رویلس چیلنجرس بنگلور||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 37 - CSK vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/37}}</ref> |- |سوموار||04-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-38|میچ 38]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||سنرائسرس حیدرآباد||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 38 - KKR vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/38}}</ref> |- |منگلوار||05-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-39|میچ 39]]||ممبئی انڈیئنس||دلی ڈیئرڈیولس||ممبئی (وانکھیڑے)||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 39 - MI vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/39}}</ref> |- |بدھوار||06-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-40|میچ 40]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||کنگس الیون پنجاب||بنگلور||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 40 - RCB vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/40}}</ref> |- |ویروار||07-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-41|میچ 41]]||راجستھان رویلس||سنرائسرس حیدرآباد||ممبئی (CCI)||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 41 - RR vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/41}}</ref> |- |ویروار||07-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-42|میچ 42]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||دلی ڈیئرڈیولس||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 42 - KKR vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/42}}</ref> |- |شکروار||08-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-43|میچ 43]]||چینئی سپر کنگس||ممبئی انڈیئنس||چینئی||ممبئی انڈیئنسکلکتا نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 43 - CSK vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/43}}</ref> |- |شنیوار||09-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-44|میچ 44]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||کنگس الیون پنجاب||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 44- KKR vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/44}}</ref> |- |شنیوار||09-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-45|میچ 45]]||دلی ڈیئرڈیولس||سنرائسرس حیدرآباد||رائپر||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 45- SRH vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/45}}</ref> |- |ایتوار||10-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-46|میچ 46]]||ممبئی انڈیئنس||رویلس چیلنجرس بنگلور||ممبئی (وانکھیڑے)||رویلس چیلنجرس بنگلورکل<ref>{{cite web|title = Match 46- MI vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/46}}</ref> |- |ایتوار||10-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-47|میچ 47]]||چینئی سپر کنگس||راجستھان رویلس||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 47- CSK vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/47}}</ref> |- |سوموار||11-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-48|میچ 48]]||سنرائسرس حیدرآباد||کنگس الیون پنجاب||حیدرآباد||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 48- SRH vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/48}}</ref> |- |منگلوار||12-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-49|میچ 49]]||دلی ڈیئرڈیولس||چینئی سپر کنگس||رائپر||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 49- CSK vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/49}}</ref> |- |بدھوار||13-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-50|میچ 50]]||کنگس الیون پنجاب||رویلس چیلنجرس بنگلور||موہالی||کنگس الیون پنجاب<ref>{{cite web|title = Match 50- KXIP vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/50}}</ref> |- |ویروار||14-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-51|میچ 51]]||ممبئی انڈیئنس||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||ممبئی (وانکھیڑے)||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 51 - MI vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/51}}</ref> |- |شکروار||15-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-52|میچ 52]]||سنرائسرس حیدرآباد||رویلس چیلنجرس بنگلور||حیدرآباد||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 52- SRH vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/52}}</ref> |- |شنیوار||16-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-53|میچ 53]]||کنگس الیون پنجاب||چینئی سپر کنگس|||موہالی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 53 - KXIP vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/53}}</ref> |- |شنیوار||16-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-54|میچ 54]]||راجستھان رویلس||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||ممبئی (CCI)||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 54 - RR vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/54}}</ref> |- |ایتوار||17-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-55|میچ 55]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||دلی ڈیئرڈیولس||بنگلور||<ref>{{cite web|title = Match 55- RCB vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/55}}</ref> |- |ایتوار||17-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-56|میچ 56]]||سنرائسرس حیدرآباد||ممبئی انڈیئنس||حیدرآباد||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 56 - SRH vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/56}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="8" style="background: LightSteelBlue؛"| پلیاپھ |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" |- |منگلوار||||8وجے||||First placed team|||||| |- |بدھوار||||8وجے||||Third placed team|||||| |- |شکروار||||8وجے||||Loser of Qualiier 1|||||| |-style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="8" style="background: LightSteelBlue؛"| پھائنل |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" |- |ایتوار||||8وجے|||||||||| |} ==حوالے== {{حوالے}} ==باہرلے جوڑ== * [http://www.iplt20.com/ Official website] * [http://www.iplt20livestreaming.com/2015/04/sony-six-set-max-live-telecast-ipl-8-opening-ceremony-program-schedule-date-time.html Set Max Live telecast of IPL 8 Opening ceremony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150408151302/http://www.iplt20livestreaming.com/2015/04/sony-six-set-max-live-telecast-ipl-8-opening-ceremony-program-schedule-date-time.html |date=2015-04-08 }} * [http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2015/content/series/791129.html Tournament website on ESPN Cricinfo] * [https://fantasy.iplt20.com/ IPL Fantasy League 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412010713/https://fantasy.iplt20.com/ |date=2015-04-12 }} * [http://www.starsports.com/cricket/tour/indian-premier-league-2015-237/index.html Live streaming] [[گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ]] [[گٹھ:قومانتری کرکٹ مقابلے]] [[گٹھ:بھارتی کرکٹ مقابلے]] oa3djf474scjmfns6fal7x8w7kcm58p 0 67092 708583 641476 2026-07-15T06:59:25Z 663highland 6786 708583 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = Kyoto National Museum | native_name = 京都国立博物館 | native_name_lang = ja | image = 260214 Kyoto National Museum Kyoto Japan04bs4.jpg | imagesize = 270 | caption = Façade of museum | alt = Façade of museum, Kyoto National Museum | map_type = Japan Kyoto#Japan | map_caption = Location of the museum | map_alt = | coordinates = {{coord|34.99|135.773|display=inline}} | established = {{Start date|1897|5}} | dissolved = | location = [[Higashiyama-ku, Kyoto]], [[Japan]] | type = [[Art museum]] | collection = | visitors = 384,340 (2016)<ref>{{cite web | url = http://www.nich.go.jp/wp/wp-content/uploads/2017/09/gaiyo2017_e.pdf#page=13 | title = 2017 Outline of the National Institutes for Cultural Heritage | page = 11 | format = PDF | access-date = 2018-11-08 | archive-date = 2022-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220808002144/http://www.nich.go.jp/wp/wp-content/uploads/2017/09/gaiyo2017_e.pdf#page=13 | dead-url = yes }}</ref> | director = | president = | curator = | publictransit = [[Shichijō Station]], [[Keihan Main Line]] | network = Kyoto Museums Four | website = {{URL|http://www.kyohaku.go.jp/eng/}} }} '''کیوتو قومی عجائب-گھر ''' [[جاپان]] دے پرمکھ کلا عجائبگھراں وچوں اک اے۔<ref>[[:en:Louis-Frédéric|Nussbaum, Louis-Frédéric]]۔ (2005)۔ [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA671&dq= "Museums"] in ''Japan Encyclopedia''، pp. 671-673.</ref> ایہ کیوتو دے ہگاشیاما وارڈ وچ واقع، عجائب گھر جاپانی اتے [[ایشیا|ایشیائی]] کلا اُتے دھیان مرتکز کردا اے۔ == اتہاس == کیوتو نیشنل میوزیم، پھر کیوتو امپیریئل میوزیم، 1889 وچ ٹوکیؤ اپیریئل میوزیم ([[ٹوکیؤ نیشنل میوزیم]]) اتے امپیریئل میوزیم آف نارا ([[نارا نیشنل میوزیم]]) دے نال پیش سی، اتے اکتوبر1895 وچ عجائب گھر دی اساری ختم ہوئی سی۔ میوزیم 1897 وچ کھولھیا گیا سی۔اس میوزیم دا نام 1900 وچ، کیوتو امپیریئل میوزیم، اتے 1924 وچ کیوتو امپیریئل گفٹ میوزیم رکھیا گیا سی۔ موجودہ نام کیوتو قومی عجاب-گھر رکھن دا فیصلہ 1952 وچ کیتا گیا سی۔ === ٹائیملائین === اج دے میوزیم دی ترقی اتے ترقی اک ترقی یافتہ عمل رہی اے:<ref>{{cite web|url=http://www.kyohaku.go.jp/eng/about/his/|title=Mission and History of KNM|publisher=Kyoto National Museum|accessdate=12 نومبر 2017|archive-date=2017-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112185224/http://www.kyohaku.go.jp/eng/about/his/|dead-url=yes}}</ref> * 1897—میوزیم "کیوتو امپیریئل میوزیم" وجوں قایم کیتا گیا۔<ref name="IAI05report15">IAI National Museum. (2005)۔ [http://www.nich.go.jp/nendo/eibungaiyou17.pdf Institutional overview, p. 15.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816052727/http://www.nich.go.jp/nendo/eibungaiyou17.pdf|date=2009-08-16}}</ref> * 1900—میوزیم دا نام "امپیریئل ہاؤس ہولڈ میوزیم آف کیوتو" رکھیا گیا۔ * 1924—میوزیم [[کیوتو]] نوں دان کیتا گئا اتے سدا نام ''کیوتو امپیریئل گفٹ میوزیم'' رکھیا گیا۔ * 1952—تہذیبی خاصیتاں دی سنبھال لئی کمیٹی (قومی سرکار) میوزیم مجموعےآں دی ذمہ واری سمبھالدی اے؛ اتے میوزیم دا ناں "کیوتو نیشنل میوزیم" رکھیا گیا۔ * 1966—بھنڈارن ہال پورا ہویا۔ * 1969—خاص نمائش ہال، مین گیٹ، ٹکٹ بوتھ اتے واڑاں نوں "ایٹوریئل میوزیم آف کیوٹو" دے نام ہیٹھ "اہم تہذیبی خاصیتاں" نامت کیتا گیا۔ * 1973—ہفتہ بھاشن لڑی، پہلے سیشن دا انعقاد کیتاگئا۔ * 1979—تہذیبی خاصیتاں لئی کنزرویشن سینٹر پورا ہوئا۔ * 2001—ساؤتھ گیٹ 100 ویں سال دی سالانہ ہال لئی اک پروجیکٹ دے روپ وچ بنایا گیا۔ * 2001—میوزیم نوں "آزاد انتظآمی ادارہ نیشنل میوزیم" (آئییائی نیشنل میوزیم) دے "کیوتو نیشنل میوزیم" دا ناں دتا گیا۔ * 2005—کائیشو نیشنل میوزیم دے علاوہ آئییائی نیشنل میوزیم دا پھلار کیتا گیا۔<ref>IAI National Museum. (2005)۔ [http://www.nich.go.jp/nendo/eibungaiyou17.pdf Kyushu National Museum, PFDF/p. 16.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816052727/http://www.nich.go.jp/nendo/eibungaiyou17.pdf|date=2009-08-16}}</ref> * 2007—آئییائی نیشنل میوزیم آزاد انتظامی ادارہ وچ ملایا گیا اے، جس وچ [[ٹوکیؤ]] اتے نارا وکھے قومی ادارےآں دے سابقہ قومی ادارےآں دے چار نیشنل عجائبگھراں نوں ملا کے تہذیبی وراثت لئی قومی ادارےآں ہن۔<ref>IAI National Institutes for Cultural Heritage. (2007)۔ [http://www.tnm.jp/jp/organization/pdf/NICH_gaiyou_jpn_eng_2007.pdf Outline, PDF/p. 5.]</ref> == خاکہ(لےآؤٹ) == میوزیم وچ کئی امارتا شامل ہن، سبھ توں پرمکھ خاص نمائش ہال (مکھ پردرشنی ہال) اے، جو کہ 1895 وچ کٹایام ٹوکما ولوں تیار کیتا گیا اے، اتے دی کلیکشن ہال (نیو نمائش ہال)، 1966 وچ موریتا کیئیچی ولوں تیار کیتا گیا اے۔ ستمبر 2014 وچ، عجائب گھر نے نویں مستقل مجموعہ ہال، ہیسی چشنکن ونگ (د کلیکشنز گیلریاں) تے مرمت دا کم پورا کیتا، جو کہ یوشیؤ ٹیگوچی ولوں ڈزائن کیتا گیا سی، جو کہ نیویارک دے ''ماڈرن آرٹ میوزیم'' اتے [[ٹوکیؤ قومی اجائبگھر]] وچ ''ہوری-جیری خزانے دی گیلری'' دے ڈزائن لئی جانئاجاندااے۔ مقررہ نمائشاں نوں ''د کلیکشنز گیلریز'' وچ دکھایا گیا اے، جدوں کہ سپیشل پردرشنی ہال خاص پردرشنیاں لئی ورتیا جاندا اے۔ مکھ پردرشنی ہال، مین گیٹ، اتے ٹکٹ کھیتر نوں سارے جاپان وچ اہم تہذیبی خاصیتاں وجوں نامت کیتا گیااے۔ == میوزیم کلیکشن == اس میوزیم نوں مول طور اُتے مندراں اتے مذہبی ستھاناں دے نجی درجے دے کلا خزانے اتے مپیریئل گھریلو وزارت ولوں دان کیتیاں چیزاں نوں پردرشت کرنوالا گھر بنایا گیا سی۔ حال وچ، میوزیم وچ سبھ توں زیادہ چیزاں ایہناں تھاواںتوںہیہن۔ ایہہ میوزیم مکھ طور تے پری-جدید جاپانی کم (اس نوں ہیئن معیاد دیاں چیزاں دا وڈا مجموعہ کیہا جاندا اے) اتے ایشیائی کلا تےدھیان مرتکز کردا اے۔ میوزیم نایاب اتے پرانے چینی اتے جاپانی سوتراں دے مجموعےآں لئی وی مشہور اے۔ ہور مشہور رچناواں وچ 11 ویں صدی توں سینجوئی بائیؤبو اتے 12 ویں صدی توں گکیجوشی (سکرین آف بیٹری بھوٹس) شامل ہن۔ عجائب گھر نوں تن حصیاں وچ ونڈیا گیا اے: * '''فائین آرٹس:''' سوچّدست کاری، مصوری اتے لکھتاں (کیلیگراپھی) دے کمشاملہن۔ * '''دستکاری:''' س وچ مٹی دے بھانڈے، لاکھڑےاتےدھاتدیئاںوستوئاںشاملہن۔ * '''آثار قدیمہ :''' اس وچّ آثار قدیمہ اتے تریخی دیاں چیزاں شامل ہن۔ کل ملا کے، عجائب گھر وچ 12,000 توں زیادہ کم ہندے ہن، جنہاں وچ لگپگ 6000 میوزیم وچ پردرشت ہندے ہن۔ اس میوزیم وچ فوٹوگرافک پرالیکھ وی شامل ہن جنہاں وچ 200,000 توں ودھ فوٹو متعلق نیگیٹو اتے رنگ پاردرشتا شامل ہن۔اکلے فائین آرٹس مجموعہ وچ، 230 توں زیادہ ٹکڑے ہن جنہاں نوں قومی خزانے جاں اہم تہذیبی خاصیتاں دے روپ وچ مانت کیتا گیا اے۔ == حوالے == {{حوالے}} == باہری کڑیئاں == * [http://www.kyohaku.go.jp/ کیوتو نیشنل میوزیم دی سرکاری ویبسائیٹ] * [http://www.kyohaku.go.jp/eng/syuzou/index.html مجموعہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180830021018/https://www.kyohaku.go.jp/eng/syuzou/index.html |date=2018-08-30 }} [[گٹھ:جاپانی کلا دے عجائب گھر]] 05dv12wjsiyi0ish1qe44cq4wtq78bp 0 76622 708581 699077 2026-07-15T05:24:08Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708581 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شخصیت|website=www.alkhoei.net}} '''سید ابوالقاسم موسوی خوئی''' (ولادت 29 نومبر 1899ء، مقام ولادت: [[ایران]]، شہر [[خوی]] – وفات: 8 اگست 1992ء، مقام وفات: نجف اشرف، اپنے زمانے دے نمایاں ترین [[شیعہ]] فقہا تے [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] وچ شمار ہندے نیں۔ انہاں نے [[نجف اشرف]] دے بڑے اساتذہ توں فیض حاصل کیا تے خود بھی نمایاں شاگرداں دی تربیت کیتیی تے انہاں دے بعد دی نسل دے بہت توں مراجع تقلید انہاں دے شاگرد نیں۔ اوہ [[حوزہ علمیہ|حوزات علمیہ]] وچ رائج بہت توں اسلامی علوم وچ معدودے چند بے مثل اساتذہ وچ شمار ہندے سن تے انہاں دی فقہی، اصولی، رجالی تے تفسیری آراء [[حوزہ علمیہ|حوزات علمیہ]] دی مقبول ترین آراء سمجھی جاندی نیں۔ حوزہ وچ کوئی بھی تدریسی مسند انہاں دی آراء توں بے اعتناء نئیں ہوسکدی۔ علوم اسلامی دے بہت سارے موضوعات وچ انہاں نے گرانقدر آثار تخلیق کیتے نیں جنہاں وچ [[البیان فی تفسیر القرآن]] تے [[معجم رجال الحدیث]] بہت زیادہ نمایاں تے مشہور نیں۔ دنیا بھر دے کروڑاں [[شیعہ]] عرصۂ دراز تک انہاں دی تقلید کرتے رہے نیں تے انہاں نے دنیا بھر وچ اسلام دی ترویج دی طرف اپنی خاص توجہ دتی بنا پر بہت سارے ممالک وچ بہت سارے علمی و تربیتی مراکز یادگار دے طور تے چھڈے نیں۔ '''سید ابو القاسم موسوی خوئی''' (1317ق-1413ق) اپنے زمانے دے مایہ ناز [[شیعہ]] [[مرجع تقلید]]، [[تفسیر|مفسر]] تے علم رجال دے ماہرین وچو‏ں نيں۔ [[البیان فی تفسیر القرآن]] تے [[معجم رجال الحدیث]] انہاں دے نمایاں آثار نيں۔ [[میرزا نائینی]] تے محقق اصفہانی [[فقہ]] تے [[اصول فقہ]] وچ آپ دے برجستہ اساتید رہ‏‏ے۔ آپ دی مرجعیت دا باقاعدہ آغاز تو [[آیت اللہ بروجردی]] دی رحلت دے بعد ہويا سی لیکن [[آیت اللہ سید محسن الحکیم]] دی رحلت دے بعد آپ پوری دنیا خاص طور اُتے [[عراق]] وچ مرجع اعلیٰ دے طور اُتے پہچانے جانے لگے۔ 50 سال دی تدریس دے دوران آپ نے [[فقہ]] دے درس خارج دا اک، اصول فقہ دے چھ تے تفسیر دا اک مختصر دورہ تدریس کیتا۔ [[سید محمد باقر صدر]]، [[مرزا جواد تبریزی]]، [[سید علی سیستانی]]، [[حسین وحید خراسانی]]، [[سید موسی صدر]] تے سید عبد الکریم موسوی اردبیلی جداں ممتاز مراجع آپ دے شاگرداں وچو‏ں نيں۔ [[فقہ]] و اصول وچ آپ منفرد تے مشہور [[شیعہ]] [[فقہاء]] دی آرا تو‏ں متفاوت نظریات دے حامل رہے ایتھ‏ے تک کہ بعض نے انہاں دے اختلافی مسائل دی تعداد 300 تو‏ں وی زیادہ ذکر کيتی ا‏‏ے۔ [[فروع دین]] مین کافراں دا مکلف نہ ہونا، [[قمری مہینہ|قمری مہینےآں]] دی افق دے لحاظ تو‏ں ابتدا دا نہ ہونا تے [[شہرت فتوائی]] تے [[اجماع]] جداں مسائل وچ آپ مشہور دے مخالف نظریات دے حامل سن ۔ اپنی مرجعیت دے دوران آپ نے دین دی تبلیغ، ضرورت منداں تے محتاجاں دی امداد دے پیش نظر [[ایران]]، [[عراق]]، ملیشیا، انگلستان،امریکا تے ہند و پاک سمیت دنیا دے مختلف ملکاں وچ لائبریریاں، مدارس، [[مسجد|مساجد]]، [[امام باڑا|امام باگاہاں]] تے ہسپتالاں دی تعمیر جداں مذہبی تے فلاحی امور انجام دیئے نيں۔ 1960ء دی دہائیاں وچ سیاست دے فعال تے مؤثر شخصیتاں دے طور اُتے پہچانے جاندے سن ۔ اس دوران ایران وچ برسر اقتدار پہلوی حکومت دے خلاف اپنا سیاسی موقف دا اظہار برملا مختلف بیانات دے ذریعے کردے سن جنہاں وچو‏ں اک 1342 ہجری شمسی نو‏‏ں [[مدرسہ فیضیہ]] [[قم]] اُتے پہلوی حکومت دے حملے دی مذمت تے اعتراض ا‏‏ے۔ اس دے بعد آپ نے دس سال تک سیاست دے نال خدا حافظی دی لیکن [[انقلاب اسلامی ایران]] دی تحریک دے عروج دے دوران [[محمد رضا پہلوی]] دی بیوی "فرح دیبا" دے نال آپ دی ملاقات تے اس تو‏ں پیدا ہونے والے شکوک و شبہات دے بعد مختلف موارد منجملہ اسلامی نظام دے لئی منعقدہ ریفرینڈم تے ایران عراق جنگ وچ آپ نے کھل کر انقلاب دی حمایت کيتی۔ عراقی شیعاں دی '''انتفاضہ شعبانیہ شیعیان عراق''' نامی تحریک تے شیعہ مناطق وچ انتظامی امور دی انجام دہی دے لئی شیعہ شورا دی تشکیل دے مطالبے دی حمایت دی وجہ تو‏ں عراق وچ صدام حسین دی بر سر اقتدار بعثی حکومت نے آپ دی کڑی نگرانی شروع دی تے عمر دے آخر تک اپنے گھر وچ نظر بند رہے۔ {{نستعلیق متن}} {{خانہ معلومات علمائے شیعہ | عنوان = سید ابو القاسم خوئی | تصویر =آیت الله العظمی خوئی.jpg | سائز تصویر = |تصویر کی وضاحت = آیت اللہ العظمیٰ ابو القاسم خوئی | مکمل نام =سید ابوالقاسم خوئی | لقب/کنیت = | نسب = | تاریخ پیدائش =[[15 رجب]] 1317 ہجری قمری | آبائی شہر =خوئی، ایران | آبائی ملک = | رہایش =نجف اشرف، خوئی | تاریخ وفات =ہفتہ 8 [[صفر المظفر]] 1413 ہجری قمری 96 سال کی عمر میں۔ | مدفن =[[حرم امام علی (ع)]] [[نجف اشرف]] عراق | پیشرو = | نامور اقرباء = |اولاد =سید جمال الدین خوئی، سید محمد تقی خوئی، سید عبدالمجید خوئی، ... |جانشین = | مادر علمی =[[نجف اشرف]] | اساتذہ =شیخ الشریعۂ اصفہانی، مہدی مازندرانی، آقا ضیاء عراقی، محمد حسین اصفہانی، محمد حسین نائینی،... | شاگرد =سید محمد محقق داماد، مرزا ہاشم آملى، محمد على قاضى طباطبایى، مرتضى حائرى، [[سید محمد حسین طباطبائی]]، لطف‌ اللہ صافى گلپایگانى، ....۔ | اجازہ روایت از = | اجازہ اجتہاد از = محمد حسین نائینی، محمد حسین غروی اصفہانی کمپانی، آقا ضیاء عراقی، [[سید ابو الحسن اصفہانی]]، ... | اجازہ روایت بہ = | اجازہ اجتہاد بہ = | تالیفات =البیان فی تفسیر القرآن، تکملۃ منہاج الصالحین، معجم رجال الحدیث،... | مزید فعالیت = | سیاسی =انقلاب اسلامی ایران کی حمایت | سماجی =مختلف ملکوں میں کتابخانے،، مدارس، [[مسجد|مساجد]]، [[امام باڑا|امام باگاہوں]] اور ہسپتالوں کی تعمیر | دستخط = | رسمی ویب سائٹ =[[http://www.alkhoei.net/ موسسۂ اسلامی آیت اللہ خوئی]] }} == ولادت تے نسب == سید ابوالقاسم خوئی نے 15 [[رجب المرجب|رجب]] سنہ 1317 ہجری (بمطابق 19 نومبر1899ء) نو‏‏ں [[ایران]] دے صوبے مغربی آذر بائیجان دے شہر<nowiki>'''</nowiki> خوئی<nowiki>'''</nowiki>کے اک علمی گھرانے وچ اکھ کھولی۔ انہاں دا سلسلۂ نسب [[امام موسی کاظم|امام موسی کاظم(ع)]] تک پہنچدا ا‏‏ے۔ انہاں دے والد سید علی اکبر نامی گرامی عالم تے شیخ عبد اللہ مامقانی دے شاگرد سن ۔ اوہ حصول علم دے بعد اپنے آبائی وطن واپس لوٹ آئے تے اوتھے اپنے دینی تے علمی فرائض دی انجام دہی وچ مصروف ہوئے۔ لیکن ایران وچ تحریک مشروطیت وچ تے غیر مشروعہ مشروطہ دی حمایت نہ کرنے دی وجہ تو‏ں خوئی نو‏‏ں چھڈ دے [[نجف اشرف]] وچ سکونت اختیار کر لی۔<ref>صدرائی خوئی، علی، سیمای خوئی، ص169۔۔</ref> = فرزند == # '''[[سید جمال الدین خوئی]]:''' اوہ سید خوئی دے بڑے فرزند سن جنہوں نے اپنی بیشتر عمر اپنے والد دی مرجعیت دے معاملات دے انتظام و انصرام وچ گزار دی۔ اوہ سرطانہاں دے مہلک بیماری وچ مبتلا ہوکر علاج معالجے دے لئی تہران آئے تے 1984ء وچ دنیا توں رحلت کر گئے تے [[قم]] وچ حرم [[فاطمہ معصومہ |حضرت معصومہ سلام اللہ علیہا]] وچ سپرد خاک کیتے گئے۔ انہاں دے آثار وچ شرح کفایۃ الاصول، بحث فی الفلسفة وعلم الکلام، توضیح المراد فی شرح [[تجرید الاعتقاد]]، شرح دیوان متنبی، فارسی وچ اک دیوان شعر تے۔۔۔<ref>معجم رجال الفکر و الادب، امینی، ص170۔</ref> # '''سید عباس خوئی:''' # '''سید علی خوئی:''' اوہ 1344 ہجری وچ پیدا ہوئے تے سنہ 1388 ہجری وچ وفات پاکر نجف وچ ہی مدفون ہوئے۔ # سيد عبد الصاحب خوئى # '''[[سید محمد تقی خوئی]]:''' اوہ سنہ 1378 ہجری وچ پیدا ہوئے۔ علمی مراحل طے کرنے دے بعد تدریس وچ مصروف ہوئے۔ 1989ء وچ [[آیت اللہ خوئی فاؤنڈیشن]] ۔<ref>[http://www.fa.islamic-sources.com/?p=34944#sthash.zJYh0IK1.dpbs بنیاد اسلامی ایت اللہ خوئی] ۔</ref> دی تاسیس پر انئیں اس فاؤنڈیشن دا سیکریٹری جنرل مقرر کیا گیا تے اوہ بعثی نظام حکومت دے خلاف شروع ہونے والی [[انتفاضۂ شعبانیہ]] (شعبان 1412ہجری) شروع ہوئی تو اوہ والد دے حکم پر آزاد ہونے والے علاقوں دے لئی تشکیل شدہ بورڈ دے رکن بنے؛ انتفاضہ نوں کچلے جانے تے شیعیان عراق دے قتل عام دے بعد، انئیں اپنے والد دے ہمراہ نظربند کیا گیا۔ اوہ والد دی وفات دے دو سال بعد 12 [[صفر المظفر|صفر]] 1415ہجری نوں کار دے ایک مشکوک حادثے وچ انتقال کر گئے۔ انہاں دے علمی کارناموں وچ والد دے دروس دی تقریرات دے علااوہ کتاب "الالتزامات التبعیة فی العقود" شامل اے۔<ref>شاکری، الامام السید الخوئی: سیرہ و ذکریات، 1414، ص254، 256-257۔</ref> # '''[[سید عبدالمجید خوئی]]:''' اوہ 1382 ہجری نوں نجف وچ پیدا ہوئے تے اعلیٰ علمی مدارج طے کیے۔ [[انتفاضۂ شعبانیہ]] ناکام ہوئی تو اوہ عراق توں نکل کر [[لندن]] ہجرت کر گئے تے بھائی سید محمد تقی دی وفات دے بعد آیت اللہ خوئی فاؤنڈیشن دے سربراہ بنے۔ 2003ء وچ [[امریدا]] نے [[عراق]] پر حملہ کیا تے بعثی نظام حکومت دا تخت الٹا تو اوہ اوہ [[عراق]] واپس آئے لیکن کچھ ہی دنوں بعد ایک دہشت گردانہ حملے وچ شہید ہوئے تے اپنے والد دے پہلو وچ سپرد خاک کیے گئے۔<ref>رئیس زادہ، محمد، دانشنامہ جهان اسلام، ج16، ص522۔</ref> # شہید سید ابراہیم خوئی:''' اوہ سنہ 1964ء وچ پیدا ہوئے تے سنہ 1980ء وچ ایران پر صدام دے حملے تک حصول تعلیم وچ مصروف راے۔ دو سال بعد حوزہ علمیہ وچ داخل ہوئے تے کچھ عرصہ بعد کپڑے دی تجارت وچ مصروف ہوئے۔ تے 1412 ہجری دے انتفاضۂ شعبانیہ وچ فعال کردار ادا کیا۔ ان ہی دنوں بعثی حکومت نے آیت اللہ خوئی دے گھر پر ہلہ بول دتا تے سید ابراہیم سمیت تمام افراد نوں گرفتار کردے لے گئی۔ تے حکومت دی سرنگونی دے بعد معلوم ہوا کہ گرفتار افراد نوں گرفتاری دے فورا بعد شہید کر دتا گیا سی۔<ref>[http://www.alkhoei.net/persian/?p=page&id=91 فرزندان آیت اللہ خوئی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150228153312/http://www.alkhoei.net/persian/?p=page&id=91 |date=2015-02-28 }}۔</ref> == خصوصیات == سید خوئی نہایت قویّ حافظے دے مالک سن تے علمی تحقیق و تدریس دے سلسلے وچ بہت محندی تے تنقید و تحقیق کرنے والے عالم دین سن ۔<ref>سبحانی، ص34-35۔</ref> اوہ علمائے [[اہل سنت]] تے دوسرے ادیان دے دانشوراں تو‏ں مباحثے تے مناظرے کیتا کردے سن ۔<ref>انصاری قمی، ص63۔</ref> انہاں دی زندگی سادہ تے زاہدانہ سی تے زندگی دے سلسلے وچ دینی طلباء تے علماء دی روش اُتے کاربند سن تے طلباء دی زندگی دے اوصاف ایويں بیان کردے سن : حلم و [[بردباری]]، [[تواضع]]، رجوع کرنے کرنے والےآں دا احترام کرنا، سلام کرنے وچ پہل کرنا، بڑاں تے علماء بالخصوص اپنے اسيں عصر مراجع تقلید دی تکریم و تعظیم کرنا تے [[امام علی(ع)|حضرت علی]] تے [[امام حسین علیہ السلام|امام حسین]] علیہما السلام دی زیارت دا خاص اہتمام کرنا۔ == تعلیمی سفر == سید ابوالقاسم سنہ 1330 ہجری وچ 13 سال دی عمر وچ اپنے بھائی سید عبد اللہ خوئی دے ہمراہ [[نجف اشرف]] وچ اپنے والد توں جا ملے۔ عربی ادب تے منطق سیکھنے دے بعد حوزہ علمیہ دے اعلیٰ علمی سطوح نوں طے کیا۔ سید خوئی 21 سال دی عمر وچ [[شیخ الشریعۂ اصفہانی]] دے [[درس خارج]] وچ حاضر ہوئے تے دوسرے علوم وچ بھی نامور اساتذہ توں استفادہ کیتا۔ انہاں اساتذہ وچوں بعض دا انہاں نے اپنی عظیم 20 جلدی کاوش "[[معجم رجال الحدیث]]" وچ ذکر کیتا اے۔ چھ سال حوزے دی ابتدائی تے سطوح عالی دی تعلیم مکمل دی ۔ ۱۴ سال فقہ و علم اصول فقہ سمیت ہور مختلف علوم پڑھے ۔ان دے اپنے کہنے دے مطابق اساتذہ وچو‏ں [[محمد حسین نائینی]] تے [[محمد حسین غروی اصفهانی]] تو‏ں زیادہ استفادہ کیتا۔<ref>پیری سبزواری، «آیت الله العظمی سید ابوالقاسم خوئی؛ قرآن‌شناس بزرگ معاصر»، ص۳۰.</ref><ref>انصاری قمی، «نجوم امت - حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خوئی»، ص۵۷.</ref> === اساتید === مرزا محمد حسین نائینی تے مرزا محمد حسین اصفہانی دے علاوہ جنہاں اساتذہ تو‏ں استفادہ کیتا: {{ستون آ|3}} * شیخ فتح الله شریعت اصفہانی متوفا ۱۳۳۸ق) * شیخ مہدی مازندرانی (متوفا ۱۳۴۲ق) * [[آقا ضیاء عراقی]]<ref>[http://www.alkhoei.net/ar/khlib/view/style2/132 یادنامہ حضرت آیت الله العظمی آقای حاج سید ابوالقاسم خوئی، ص۵۸ و ۵۹.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191118064802/http://www.alkhoei.net/ar/khlib/view/style2/132 |date=2019-11-18 }}</ref> {{ستون خ}} ہور اساتذہ وچ شیخ [[محمدجواد بلاغی]] تو‏ں [[علم کلام]]، عقائد تے تفسیر، سید ابوتراب خوانساری تو‏ں [[علم رجال]] و درایہ، سید ابوالقاسم خوانساری تو‏ں علم ریاضیات، سید حسین بادکوبہ ای تو‏ں فلسفہ و عرفان تے اسی طرح [[سید علی قاضی]].<ref>[http://www.alkhoei.net/ar/khlib/view/style2/132 یادنامہ حضرت آیت الله العظمی آقای حاج سید ابوالقاسم خوئی، ص۵۸ و ۵۹.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191118064802/http://www.alkhoei.net/ar/khlib/view/style2/132 |date=2019-11-18 }}</ref> سید ابوالقاسم خوئی دے تمام تعلیمی مراحل دے دوران [[حوزه علمیہ نجف]] وچ سید محمد ہادی میلانی (متوفا ۱۳۹۵ق)، [[سید محمدحسین طباطبائی]] (متوفا ۱۴۰۲ق)، سید صدرالدین جزائری، علی‌ محمد بروجردی (متوفا ۱۳۹۵ق)، حسین خادمی اصفہانی تے سید محمد حسینی ہمدانی تو‏ں مباحثہ کردے رہ‏‏ے۔<ref>انصاری قمی، نجوم امت - حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خوئی، ص۵۸.</ref> ۱۳۵۲ق وچ حوزه علمیہ نجف دے بوہت سارے اساتذہ تو‏ں اجازه اجتہاد حاصل کیتا انہاں وچو‏ں [[محمد حسین نائینی]]، محمد حسین غروی اصفہانی کمپانی، [[آقا ضیاء عراقی]]، [[محمد حسین بلاغی]]، مرزا علی آقا شیرازی، تے [[سید ابوالحسن اصفہانی]] نيں۔<ref>[http://www.alkhoei.net/ar/khlib/view/style2/132 یادنامه حضرت آیت الله العظمی آقای حاج سید ابوالقاسم خوئی، ص۶۴ و ۶۵.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191118064802/http://www.alkhoei.net/ar/khlib/view/style2/132 |date=2019-11-18 }}</ref> === تدریس === نجف وچ تحصیل علم دے دوران تدریس وچ وی مشغول رہے ،منابع دے مطابق جو کتاب وی پڑھدے اسنو‏ں تدریس وی کردے سن ۔<ref>انصاری قمی، «نجوم امت - حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خوئی»، ص۵۹.</ref> [[محمد حسین نائینی]] تے [[محمد حسین غروی اصفہانی]] دی وفات دے بعد سید ابوالقاسم خوئی تے مرزا محمد علی کاظمی خراسانی دے درس اُتے رونق ترین درس شمار ہُندے سن ۔محمد علی کاظمی خراسانی دی وفات دے بعد جمعیت دے لحاظ تو‏ں آپ دا درس سب تو‏ں وڈا ہُندا سی <ref>انصاری قمی، «نجوم امت - حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خوئی»، ص۶۱.</ref> خود ذکر کردے نيں کہ بیماری و سفر دے علاوہ سال دے دوران مسلسل درس جاری رہندا سی ۔ <ref>انصاری قمی، «نجوم امت - حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خوئی»، ص۶۲.</ref> مجموعی طور اُتے نجف وچ ستر سال تک تدریس دی جس وچو‏ں پنجاہ سال تک حوزۂ علمیہ نجف دا اہ‏م ترین درس آپ دا شمار ہُندا سی ۔ [[ایران]]، [[ہند]]، [[افغانستان]]، [[پاکستان]]، [[عراق]]، [[لبنان]] تے ہور ملکاں دے طلبا آپ دے درس وچ شریک ہُندے سن ۔ <ref>انصاری قمی، «نجوم امت - حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خوئی»، ص۶۵.</ref> آیت الله خوئی نے فقہ دے درس خارج دا اک مکمل دورہ علم اصول فقہ دے چھ دورے شاگرداں نو‏‏ں پڑھائے ۔ہور علم تفسیر دا اک مختصر دورہ وی اس دوران دتا لیکن بعض وجوہات دی بنا اُتے اسنو‏ں جاری نہ رکھ سکے۔<ref>انصاری قمی، «نجوم امت - حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خوئی»، ص۶۲.</ref> === شیوۂ تدریس === آیت الله خوئی مباحث علمی دے دوران اک منجھے ہوئے تے مسلط استاد دی مانند مطالب فصیح ،منظم تے غیر ضروری تفصیل وچ جائے بغیر بیان کردے ہور ابحاث فلسفی دا ذکر نئيں ہُندا سی لیکن کثیر تعداد وچ روایات بیان کردے جدو‏ں کہ انہاں دی اسناد اُتے خصوصی توجہ دے بیان کردے ۔<ref>انصاری قمی، «نجوم امت - حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خوئی»، ص۶۳.</ref> آپ دے درس خارج دی توصیف وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ علمی تے مبانی دے لحاظ تو‏ں [[آقا ضیاء عراقی]]، [[محمدحسین نائینی]] تے [[محمدحسین غروی اصفہانی]] دا خلاصہ ہُندا سی ۔<ref>انصاری قمی، «نجوم امت - حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خوئی»، ص۶۴.</ref> === شاگردان === [[تصویر:مزار آیه الله العظمی خویی.jpg|thumb|مزار آیت الله العظمی خوئی]] بعض تالیفات وچ انہاں دے ۶۰۰ دے قریب شاگرد شمار کیتے گئے نيں ۔<ref>نک: شریف، «تلامذة الإمام الخوئی»، ص۲۳۵-۲۵۲.</ref> بعض برجستہ شاگرد انہاں دی ہیئت استفتا دے عضو سن مثلا صدرا بادکوبہ ای، [[سید محمدباقر صدر]]، مرزا جواد تبریزی، سید علی حسینی بہشتی، سید مرتضی خلخالی، [[سید علی سیستانی]]، محمد جعفر نائینی تے مرتضی بروجردی. حسین وحید خراسانی، سید علی ہاشمی شاہرودی، محمدتقی جعفری، سید محمد حسین فضل الله، [[بشیر نجفی]]، [[سید موسی صدر]]، حاج آقا تقی قمی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی ہور ہور شاگرد وی مذکور نيں ۔<ref>رئیس‌زاده، «خوئی، ابوالقاسم»، ص۵۱۵، به نقل از شریف، ۱۴۱۴ق، ص۶۷۷-۶۹۵.</ref> === علمی نظریات === فقہ تے علم اصول فقہ وچ آپ دی بعض آرا قابل توجہ نيں تے مشہور شیعہ فقہا دے مخالف نيں ہور ۳۰۰ دے قریب شیعہ مشہور فقہا دے برعکس آپ دے فتاوا منقول نيں۔<ref>[http://faridmod.blogfa.com/post-421.aspx «دخالت آخوند خراسانی در مشروطه متعارف نبود»].</ref> انہاں وچو‏ں بعض درج ذیل نيں : * کفار فروع دین دے مکلف نئيں نيں صاحب حدائق شیخ یوسف بحرانی وی اسی دے قائل سن ۔ جدو‏ں کہ ہور فقہا اصول دین دے نال نال فروع دین وچ کفار نو‏‏ں وی مکلف سمجھدے نيں ۔<ref>فیاض، نوآوری‌ ہای اصولی و فقہی آیت الله خوئی، ص۳۳۶ و ۳۳۷.فیاض، «نوآوری‌های اصولی و فقہی آیت الله خوئی»، ص۳۳۶ و ۳۳۷.</ref> * قمری مہینے دا آغاز افق دے تحت نئيں ہُندا اے بلکہ چاند دے تحت الشعاع تو‏ں خروج دی وجہ تو‏ں نويں مہینے دا آغاز ہُندا اے <ref>فیاض، نوآوری‌های اصولی و فقہی آیت الله خوئی»، ص۳۳۶ و ۳۳۷.</ref> * [[شہرت فتوایی]] تے [[اجماع]] دی عدم حجیت دا قائل ہونا۔ شہرت فتوایی دے بارے وچ سید ابوالقاسم خوئی بالکل مشہور تو‏ں متفاوت نظریات دے حامل نيں۔ اکثر شیعہ [[اصول فقہ|اصولی]] اس گل دے معتقد نيں کہ جے فقہاء دے درمیان اک [[فتوا]] مشہور ہو تے کوئی روایت اس دے نال سازگار نہ ہو تو اوہ روایت اگرچہ معتبر ہی کیو‏ں نہ ہو اپنی جیثیت کھو دیندی ا‏‏ے۔ لیکن آیت اللہ خوئی اس گل دے مخالف نيں تے آپ نے اصول فقہ وچ تعارض دے باب وچ شہرت فتوائی نو‏‏ں ذکر ہی نئيں کیتا ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق شہرت عملی کدی وی کسی سند دے ضعف تے نقص نو‏‏ں جبران نئيں کر سکدی جس طرح تمام فقہاء جے کسی صحیح حدیث تو‏ں صرف نظر کراں تو اس حدیث دی حجیت ساقط نئيں ہُندت‏ی۔<ref>فیاض، «نوآوری‌ہای اصولی و فقہی آیت اللہ خوئی»، ص۳۲۵ و ۳۲۶.، رییس‌زادہ، «خوئی، ابوالقاسم»، ص۵۱۸.</ref> اسی طرح آپ نے اجماع دی حجیت تے اعتبار اُتے وی سوال اٹھایا اے چاہے اجماع منقول ہو یا محصل۔ لیکن اس دے باوجود آپ نے اجماع اُتے اعتماد کردے ہوئے اپنے فتواں وچ اس تو‏ں استفادہ کیتا ا‏‏ے۔<ref>رییس‌زادہ، «خوئی، ابوالقاسم»، ص۵۱۸.</ref> * مشہور دے مخالف فتاوا:شوہر دی اجازت دے بغیر بیوی دا گھر تو‏ں باہر نکلنا،بیوی نو‏‏ں اپنی موت دا احتمال ہو تو بیوی دے لئی [[سقط جنین]] جائز اے ،مسلما‏ن مرد دا [[اہل کتاب]] عورت تو‏ں عقد دائمی دا جائز ہونا،[[جہاد ابتدائی]] امام معصوم دی موجودگی دے نال مشروط نئيں ،قاضی دے لئی اجتہاد دا ہونا شرط نئيں ،غیر مسلم ملکاں تو‏ں درآمد ہونے والے ایسے چمڑاں دا پاک ہونا جنکے شرعی طریقے دے مطابق ذبح ہونے وچ شک ہو ۔<ref>رئیس‌ زاده، «خوئی، ابوالقاسم»، ص۵۱۸.</ref> == مرجعیت == سید خوئی دی مرجعیت دے سلسلے وچ اقوال مختلف نيں لیکن مسلّم ایہ اے کہ [[آیت اللہ العظمی بروجردی|آیت اللہ بروجردی]] دی وفات دے بعد انہاں دی مرجعیت دا مسئلہ سنجیدگی دے نال زیر بحث آیا تے [[آیت اللہ العظمی محسن حکیم|آیت اللہ حکیم]] دی وفات دے بعد اوہ برتر مرجع تقلید دے طور اُتے نمایاں ہوئے۔<ref>شریف رازی، آثار الحجة یا تاریخ و دایرة المعارف حوزه علمیه قم، 1354، ج2، ص3، 5۔</ref> اسی زمانے وچ سید یوسف حکیم نے اپنے والد مرحوم دے پاس باقیماندہ شرعی وجوہات (اموال) سید خوئی دے سپرد کيتے تے انہيں مرجع تقلید دے طور اُتے تسلیم کیتا۔<ref>صغیر، اساطین المرجعیۃ العلیا، ص277۔</ref> نجف دے چودہ مجتہدین نے آپ دی اعلمیت دا اعلان کیتا جنہاں وچو‏ں صدرا بادکوبہ اى، [[سید محمد باقر صدر]]، سید محمد روحانی، مجتبى لنکرانى، شیخ موسی زنجانی، یوسف کربلیائی، سید یوسف حکیم]] تے سید جعفر مرعشی وی شامل نيں <ref>خاطرات آیت الله عباس خاتم یزدی، ص۱۰۰-۹۸.</ref> ہور [[سید موسی صدر]] نے مجلس اعلای اسلامی شیعیان لبنان دی جانب تو‏ں آقای خوئی دی اعلمیت دا اعلان کیتا۔<ref>یعقوب ضاهر، مسیرة االإمام السید موسی الصدر، ج۲، ص۲۹۴-۲۹۳.</ref> == آثار == [[تصویر:آیت الله سید ابوالقاسم خویی درحال تدریس در مسجد خضراء نجف.jpg|thumb|مسجد خضرا وچ تدریس دا اک منظر]] آقا خوئی دے علمی تے عملی رسالے ، دروس خارج و ہور آثار نو‏‏ں پنجاہ جلداں وچ '''موسوعۃ الامام الخوئی''' دے نام تو‏ں محفوظ کیتا گیا اے ۔اس موسوعہ وچ ۴۲ جلد فقہ استدلالی، و جلد نمبر ۴۳ تا ۴۸ اصول فقہ دا کامل دورہ اے . جلد ۴۹ وچ چند علم رجال تو‏ں متعلق رسالہ جات تے تن رسالے اقای خوئی دے دروس نو‏‏ں شامل اے ۔پچاسواں جلد کتاب البیان فی تفسیر القرآن اُتے مشتمل اے ۔<ref>رییس‌زاده، «خوئی، ابوالقاسم»، ص۵۲۲.</ref> === اساتذہ دی تقریرات === متعلقہ مآخذ وچ منقول اے کہ سید ابوالقاسم خوئی نے اپنے اساتذہ وچو‏ں دو دی تقریرات<ref>تقریرات نویسی یا تقریر نویسی یعنی جو کچھ استاد پڑھائے شاگرد اسنو‏ں رشتہ تحریر وچ لیائے۔ تقریر نویسی دی چار قسماں نيں: <br />1۔ پورا درس من و عن کلاس وچ ہی لکھ لیا جائے، <br /> 2۔ پورا درس ذہن نشین کرکے کلاس دے بعد لکھ لیا جائے، <br /> 3۔ کلاس وچ صرف اہ‏م نکات لکھ لئے جان تے، <br /> 4۔ کلاس ختم ہونے دے بعد درس دا خلاصہ تحریر کیتا جائے۔ انہاں وچو‏ں ہر روش دی اپنی خصوصیات نيں۔ رجوع کراں: [http://qamaandzanjir.blogfa.com/post-1418.aspx | تقریر نویسی]۔</ref>: لکھی نيں: [[محمد حسین نائینی]] تے [[محمد حسین اصفهانی]]۔<ref>انصاری، ص454-455۔</ref> [[آقا بزرگ تہرانی]] نے لکھیا اے کہ انھاں نے [[آقا ضیاء عراقی]] دی تقریرات وی لکھی نيں۔<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی لکھتاں الشیعه، 1404، قسم1، ص71-72۔</ref> انہاں ساری تقریرات وچ اہ‏م ترین تے مشہور ترین تقریرات [[محمد حسین نائینی]] دے درس اصول دی تقریرات نيں جنہاں دا عنوان سید خوئی نے [[اجود التقریرات]] رکھیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب جو نائینی دی اصولی آراء و نظریات دا اہ‏م ترین مآخذ سمجھی جاندی اے پہلی بار جناب نائینی دی حیات وچ ہی [[لبنان]] دے شہر [[صیدا]] تو‏ں دو مجلدات وچ شائع ہوئی۔<ref>آقا بزرگ، 1403، ج1، ص278۔</ref> === سید خوئی دے دروس دی تقریرات === یہ اوہ تقریرات نيں جو سید ابوالقاسم خوئی دے شاگرداں نے انہاں دے دروس تو‏ں لکھی نيں؛ انہاں دے اپنے دروس دی مکتوب تقریرات وچو‏ں اہ‏م مطبوعہ تقریرات حسب ذیل نيں: {{ستون آ|2}} # '''دراست فی الاصول:''' بقلم سید علی ہاشمی شاہرودی، ایہ انہاں دے درس اصول دے تیسر دورے دی مکمل تقریرات نيں۔ # '''محاضرات فی اصول الفقہ:''' بقلم [[محمد اسحٰق فیاض]]، جس نو‏‏ں سید خوئی نے بہت زیادہ پسند کیتا ا‏‏ے۔<ref>انصاری قمی، ص68۔</ref> # '''مبانی الاستنباط:''' بقلم سید ابوالقاسم کوکبی تبریزی۔ # '''مصابیح الاصول:''' بقلم سید علاءالدین بحرالعلوم۔ # '''رسالۃ فی الامر بین الامرین:''' بقلم محمدتقی جعفری.<ref>مشار، مولفین کتب چاپی فارسی و عربی، ج1، ستون241۔</ref> آخوند خراسانی دی کتاب کفایۃ الاصول دی بحث "الطلب والارادہ" دے ضمن وچ فلسفی تے کلامی بحث مذکور اے ۔ # '''مصباح الفقاہۃ فی المعاملات:''' بقلم محمد علی توحیدی، سید خوئی نے اس اُتے اپنی تقریظ وچ صاحب قلم دی تحقیق تے باریک بینی دی تعریف دی ا‏‏ے۔ # '''التنقیح فی شرح المکاسب''': بقلم علی غروی تبریزی. # '''محاضرات فی الفقہ الجعفری:''' بقلم سید علی ہاشمی شاہرودی.<ref>مشار، ج1، ستون241-242۔</ref> # '''المستند فی شرح عروۃ الوثقی''': بقلم مرتضی بروجردی. # '''تحریر العروۃ الوثقی''': بقلم قربان علی محقق کابلی. # '''دروس فی الفقہ الشیعہ:''' بقلم سید مہدی خلخالی.<ref>آقا بزرگ تهرانی، 1403، ج20، ص240۔</ref> {{ستون خ}} === تالیفات تے علمی رسائل === {{ستون آ|2}} # '''البیان فی تفسیر القرآن:''' :اس کتاب اُتے سید خوئی نے اک مفصل مقدمہ لکھیا اے جو بعض قرآنی علوم و مباحث ہور [[سورہ حمد]] دی تفسیر اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ [[البیان]] ابتداء ہی تو‏ں علمی حلفےآں وچ لائق اعتنا قرار پائی تے [[حوزہ علمیہ|حوزہ]] تے یونیورسٹیز دے قرآنی علوم دے نصاب وچ شامل ہوئی۔<ref>ایازی، چه کسانی مروج مکتب تفسیری آیت الله خوئی شدند، ص231۔</ref> محمد صادق نجمی تے ہاشم ہاشم زادہ ہریسی نے اس کتاب دا '''بیان در علوم و مسائل کلی قرآن''' تے اس دے خلاصے دا '''شناخت قرآن''' دے عنوان تو‏ں فارسی وچ ترجمہ کیتا ا‏‏ے۔ اس کتاب دے اعجاز والے باب دا ترجمہ مرزہائے اعجاز دے عنوان تو‏ں [[جعفر سبحانی|آیت اللہ جعفر سبحانی]] نے کیتا ا‏‏ے۔ # '''رسالۃ فی نفحات الاعجاز:''' :یہ اک [[کلام امامیہ|کلامی]] (اعتقادی) کتاب اے جو انھاں نے قرآن دی کرامت تے اس دے اعجاز دا دفاع کردے ہوئے "نصیر الدین ظافر" دے رمزی نام تو‏ں "حسن الایجاز فی ابطال الاعجاز" نامی کتاب لکھنے والے شخص دے جواب وچ لکھی ا‏‏ے۔<ref>آقا بزرگ تہرانی، 1403، ج24، ص246۔</ref> # '''[[معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرجال]]:''' :بلاشک و شبہ تے کسی مبالغے دے بغیر پوری تاریخ وچ [[علم رجال]] وچ ایسی جامع و کامل، سلیس تے مفید تالیف سامنے نئيں آئی ا‏‏ے۔ اس کتاب دی پہلی جلد دے بعض مباحث دے عناوین کچھ ایويں نيں: "[[علم رجال]] دی ضرورت تے اوہدی دلیل"، "راوی دی وثاقت ( اعتبار) دا معیار"،‌ "توثیقات عامہ دے اعتبار دا معیار"، "توثیقات عامہ وچ مسائل"، "[[کتب اربعہ]] دی روایات دی صحت"، " ضرورتِ علمِ رجال دے منکرین دی دلیل تے اس دا جواب"۔ ہور ایہ کتاب 15676 افراد دے حالات بیان کيتے گئے نيں تے انہاں دے تمام اساتذہ تے شاگرداں دا تعارف کرایا تے ایويں مشترکات دا مسئلہ حل ہوچکيا ا‏‏ے۔ ہور انہاں ہی دی کتاب "المستدرک" تے جناب محمد سعید طریحی دیاں کتاباں "المعین علی معجم رجال الحدیث" تے "دلیل المعجم، [[معجم رجال الحدیث]] ہی دے سلسلے وچ لکھی گئی نيں۔ ایہ کتاب شہر سنہ 1409 ہجری وچ ، [[قم]] وچ "منشورات مدینۃ العلم" دے زیر اہتمام زیور طبع تو‏ں آراستہ ہوکر شائع ہوئی ا‏‏ے۔ # '''مبانی تکلمۃ منہاج الصالحین:''' :یہ کتاب عربی دے عملیہ رسالے منہاج الصالحین دی استدلالی شرح اے جس وچ انھاں نے اپنے فتاوٰی دے اصول تے دلائل بیان کيتے نيں۔ ایہ کتاب فقہ الجزاء (Criminal Jurisprudence) دے لئے مخصوص ا‏‏ے۔ فوجداری قانون تے تعزيری قانون دے حوالے تو‏ں مستحکم ترین تے اہ‏م ترین [[شیعہ]] فقہی متون وچو‏ں ا‏‏ے۔<ref>گرجی، تاریخ فقہ و فقہاء، ص208۔</ref> # '''رسالۃ فی اللباس المشکوک:''' :یہ کتاب سید خوئی نے لباس مشکوک دے بارے وچ تدریس ہی دے دوران تالیف کيتی سی۔<ref>آقا بزرگ تہرانی، 1403، ج4، ص437۔</ref> # '''سید خوئی دا منظوم کلام:''' یہ منظوم کلام 163 اشعار اُتے مشتمل اے جس دا وڈا حصہ [[امام علی(ع)]] تے [[اہل بیت علیہم السلام]] دی شان وچ ا‏‏ے۔ محمد مہدی موسوی خرسان نے سید خوئی دے اس منظوم کلام اُتے "عليٌّ إمامُ البَرَرَۃ" دے عنوان تو‏ں شرح لکھی اے تے ایہ شرح سید علی حسینی بہشتی دے پیش لفظ دے نال شائع ہوئی ا‏‏ے۔ {{ستون خ}} === عملیہ رسالے تے فتاوی === {{ستون آ|2}} # '''منہاج الصالحین''': ایہ سید خوئی دی اہ‏م ترین افتائی کاوش ا‏‏ے۔ انھاں نے ابتدا وچ اسنو‏ں [[سید محسن حکیم]] دی منہاج الصالحین اُتے بطور تعلیقہ لکھیا لیکن بعد وچ انھاں نے اس اپنے تعلیقے نو‏‏ں سید حکیم دی آراء دی بجائے متن وچ قرار دتا تے آخر کار انھاں نے ایہ کتاب اپنی آراء تے فتاوٰی دے مطابق دوبارہ لکھی ا‏‏ے۔<ref>صغیر، ص297۔</ref> # '''تعلیقہ علی عروۃ الوثقی''' ۔<ref>اس کتاب دے مؤلف گذشتہ صدی دے نامدار شیعہ فقیہ [[سید محمد کاظم طباطبائی یزدی]] (28 رجب 1337ہجری) نيں۔ عروۃ الوثقی دی شہرت دا حال ایہ اے کہ جناب یزدی دی متعدد کاوشاں دے باوجود، ایہی کتاب انہاں دی شہرت دا سبب بنی ہوئی تے اوہ اپنے اصل نام دے نال نال "صاحب عروہ" دے عنوان تو‏ں پہچانے جاندے نيں۔۔</ref>: سید خوئی نے [[عروۃ الوثقیٰ]] اُتے حاشیہ لکھیا جو انہاں دے برگزیدہ شاگرداں دی موجودگی وچ مرتب کیتا گیا سی ۔ لیکن جدو‏ں انھاں نے عروت الوثقی دی تدریس دی تو اس کتاب اُتے دوسری مرتبہ حاشیہ لکھیا تے کہیا گیا اے نويں حاشیے دا اک تہائی حصہ سابقہ حاشیے تو‏ں مختلف ا‏‏ے۔<ref>مددی، ص227۔</ref> # '''موسوعۃ الامام الخوئی:''' ایہ کتاب پنجاہ جلداں اُتے مشتمل اے تے سید خوئی دی بہت سی تالیفات اس وچ شامل کیتیاں گئیاں نيں۔ <ref>رئیس زاده، محمد، دانشنامۂ جہان اسلام، ج16، ص522۔</ref> {{ستون خ}} == سماجی خدمات == سید خوئی دین اسلام دی تبلیغ، علوم اسلامی دی ترویج، ضرورت منداں نو‏‏ں امداد پہنچانے جداں امور نو‏‏ں بہت اہمیت دیندے سن ؛ اسی بنا اُتے انہاں دی سماجی خدمات پہت وسیع سن تے انھاں نے اپنے بعد بہت سارے خیراندی ادارے بطور یادگار چھڈے نيں۔ کتب خاناں، مدارس، مساجد، حسینیات، ہوسٹلاں، ڈسپنسریاں، اسپتالاں، خیراندی ادارےآں تے یتیم خاناں دا قیام انہاں ہی خدمات وچو‏ں نيں: <center> {| class="wikitable" |- ! !ملک !ادارے |- |rowspan=1| 1 |[[ایران]] | * مؤسسۂ خیریہ آیت اللہ العظمی خوئی<ref>{{Cite web |title=خوئی |url=http://www.khoeihospital.com/ |access-date=2019-10-04 |archive-date=2014-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103203028/http://khoeihospital.com/ |dead-url=yes }}</ref> * آیت اللہ العظمی خوئی خیراندی اسپتال * آیت اللہ العظمی خوئی خیراندی فاؤنڈیشن تو‏ں وابستہ [[امام کاظم(ع)|امام موسی بن جعفر(ع)]] خیراندی ڈسپنسری * تیمار خانۂ آیت اللہ العظمی خوئی (نرسنگ ہوم) * مدینۃ العلم، قم<ref>{{Cite web |title=قم |url=http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=47 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2010-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703015453/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=47 |dead-url=yes }}</ref> * کتابخانہ آیت اللہ العظمی خوئی، قم<ref>{{Cite web |title=قم |url=http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=47 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2010-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703015453/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=47 |dead-url=yes }}</ref> * مدرسہ و کتب خانہ آیت اللہ العظمی خوئی، مشہد * دارالعلم، اصفہان * مجتمع [[امام مہدی علیہ السلام|امام زمان(ع)]]، اصفہان |- |rowspan=1| 2 |[[امریکا]] | * مرکز الامام الخوئی الاسلامی، نیویارک<ref>{{Cite web |title=آمریکا |url=http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=53 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2010-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703015653/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=53 |dead-url=yes }}</ref> * مسجد و مرکز اسلامی، لاس اینجلس * مسجد و مرکز اسلامی، ڈیٹروئٹ |- |rowspan=1| 3 |[[انگلستان]] | * مرکز الامام الخوئی، [[لندن]]<ref>یہ مرکز شمالی [[لندن]] وچ اے جو قبل ازاں اک گرجا گھر سی ۔ ایہ مجموعہ اسلامی مرکز، مدرسۂ [[امام صادق(ع)]] (لڑکےآں دے لئے)، مدرسۂ [[حضرت فاطمہ(س)|الزہرا(س)]] (لڑکیو‏ں دے لئے)، کھانے دے ہال، کانفرنس ہال، عمومی کتب خانہ، دکان کتب مرکز تبلیغات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ <br /> مجلہ "النور" ہر ماہ عربی تے انگریزی وچ اس مرکز دی جانب تو‏ں شائع ہوات اے جو یورپی مسلماناں دے درمیان شیعہ معارف دے فروغ وچ خاصا کردار ادا کر رہیا ا‏‏ے۔ ایہ مرکز سید خوئی دے تمام عالمی مراکز دی نگرانی کردا ا‏‏ے۔</ref> * مرکز الامام الخوئی، سوانسی<ref>سوانسی دنیا وچ یونیورسٹیاں دے حوالے تو‏ں مشہور اے، ایہ مرکز وی قبل ازاں اک گرجا گھر سی ۔</ref><ref>{{Cite web |title=سوانسی الخوئی فاؤنڈیشن |url=http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=51 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202142521/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=51 |dead-url=yes }}</ref> * موسسہ امام الخوئی، بریطانیا<ref>[http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=42%20 لندن]</ref> |- |rowspan=1| 4 |[[فرانس]] |مرکز اسلامی<ref>{{Cite web |title=فرانس |url=http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=52 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2010-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703015841/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=52 |dead-url=yes }}</ref> |- |rowspan=1| 5 |[[ہندوستان]] |المجمع الثقافی الخیری، بمبئی<ref>یہ خیراندی ـ ثقافتی و علمی ادارہ عالم اسلام دے چند وڈے مراکز وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔</ref><ref>{{Cite web |title=بمبئی خیراندی ادارہ |url=http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=54 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2010-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703015119/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=54 |dead-url=yes }}</ref> |- |rowspan=1| 6 |[[پاکستان]] | * مکتبہ الثقافۃ و النشر "مرکز نشر و اشاعت"، کراچی<ref>{{Cite web |title=پاکستان |url=http://www.alkauthar.edu.pk/index.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2014-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222151438/http://www.alkauthar.edu.pk/index.html |dead-url=yes }}</ref> * جامعۃ الکوثر للدراست الدینیۃ والعلوم الإنسانیۃ - اسلام‌آباد |- |rowspan=1| 7 |[[لبنان]] |مبرۃ الامام الخوئی، بیروت<ref>یہ عمارت لبنان تے فلسطین دے بےگھر بچےآں دے لئے تعمیر کيتی گئی جو چھ بلاکاں تے ہر بلاک چھ منزلاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس عمارت وچ تعلیم تے صحت دی سہولیات وی فراہ‏م کيتی جاندی نيں۔</ref><ref>{{Cite web |title=لبنان |url=http://www.mabarrat.org.lb/arabic/khawii/default.php |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117050429/http://www.mabarrat.org.lb/arabic/khawii/default.php |dead-url=yes }}</ref> |- |rowspan=1| 8 |[[ملائیشیا]] |مکتبۃ الثقافہ و النشر، [[کوالا لمپور]] |- |rowspan=1| 9 |[[عراق]] | * مکتبۃ الامام الخوئی، [[نجف اشرف|نجف]]<ref>{{Cite web |title=آیت اللہ العظمی خوئی دی خدمات |url=http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=5 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2014-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017093517/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=5 |dead-url=yes }}</ref> * مدرسہ دارالعلم، [[نجف اشرف|نجف]]<ref>{{Cite web |title=آیت اللہ العظمی خوئی دی خدمات |url=http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=5 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2014-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017093517/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=5 |dead-url=yes }}</ref> |- |rowspan=1| 10 |[[تھائی لینڈ]] | * مؤسسۃ دارالعلم، بینکاک<ref>[http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=55 بینکاک] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100703020125/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=55 |date=2010-07-03 }}۔</ref> * مدرسہ دینی، بینکاک<ref>[http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=55 بینکاک] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100703020125/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=55 |date=2010-07-03 }}۔</ref> * مرکز دارالزہرا، یتانولغ<ref>[http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=56 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100703015755/http://www.alkhoei.net/arabic/?p=page&id=56 |date=2010-07-03 }} سی ئی لینڈ۔</ref> |- |rowspan=1| 11 |[[کنیڈا]] |موسسہ امام الخوئی، مونٹرال<ref>{{Cite web |title=کنیڈا |url=http://www.khoei.ca/arabic/First-Page.htm |access-date=2019-10-04 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414170042/http://www.khoei.ca/arabic/First-Page.htm }}</ref> |- |rowspan=1| 12 |[[بنگلہ دیش]] |دینی مدرسہ ـ ڈھاکہ |} </center> == سیاسی فعالیت == سید ابوالقاسم خوئی مرجعیت تو‏ں پہلے درس و تدریس دے ہمراہ اجتماعی تے سیاسی زندگی تو‏ں جدا نئيں رہے ۔ مختلف مناسبتاں تے ایران دی پہلوی حکومت دے غیر اسلامی اقدامات دے خلاف اظہار خیال کردے رہندے سن ۔پھر تقریبا دس سال دا عرصہ سیاست تو‏ں کنارہ گیری اختیار کيتی تے ایران وچ [[انقلاب اسلامی ایران]] دی بہمن ۱۳۵۷شمسی وچ کامیابی اُتے [[امام خمینی]] دی حمایت دی ۔لیکن جلد ہی '''انتفاضہ شعبانیہ''' دی حمایت دی وجہ تو‏ں نظر بند ہونا پيا ۔سیاسی زندگی دے چند نمونے درج ذیل نيں: === پہلوی حکومت دی مخالفت === مرجعیت تو‏ں پہلے سیاسی مسائل وچ اک نمایاں چہرے دی حیثیت تو‏ں سیاسی میدان وچ موجود رہے تے بعض موقعاں اُتے انہاں نے شدید عکس العمل دا اظہار کیتا ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی، ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> خوئی نے مہر ۱۳۴۱شمسی وچ اک ٹیلیگراف وچ پہلوی حکومت دی ملکی تے صوبائی انجمناں دی مخالفت کيتی تے انہاں نو‏ں غیر شرعی تے اسلامی کہیا۔<ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> اسی طرح سید محمد بہبہانی نو‏‏ں دئے جانے والے اک پیغام وچ اس گل اُتے تاکید دی کہ ملت دی آواز نو‏‏ں زور دے ذریعے دبانے وچ پائیداری نئيں تے عوام نو‏‏ں فریب دینے والی تشہیرات مشکلات دا حل نئيں نيں ہور اوہ اقتصاد نو‏‏ں کمزور تے عوام دے غم و غصہ نو‏‏ں دا علاج نئيں اے ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خویی، ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> سال ۱۳۴۲شمسی دے شروع وچ [[مدرسہ فیضیہ]] وچ حکومتی کارنداں دے حملے دی سخت مذمت کيتی تے مملکت اسلامی دے انحطاط تے حکومتی عہدیداراں دی راہ و روش اُتے اظہار تاسف کیتا ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> اک مہینے دے بعد ایرانی علما دی اک اک جماعت دے خط دے جواب وچ فاسد حاکماں وچ صلاحیت دے نہ پائے جانے اعلان کیتا، روحانیت دی ذمہ داریاں دے بڑھنے تے انہاں دی خاموشی نو‏‏ں ناروا قرار دتا ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> [[۱۵ خرداد]] ۱۳۴۲ش وچ عوام دے کشت کشتار دے بعد ایرانی حکومت دی باڈی نو‏‏ں ستمگر ، ۲۱واں اسمبلی دے انتخابات وچ شرکت کيتی ممنوعیت دا حکم دینا تے اس انتخابات دے نتیجے وچ قائم ہونے والی اسمبلی نو‏‏ں غیر معتبر کہنا، امام خمینی دی گرفتاری تے انہاں دے خلاف عدالتی کاروائی دی خبر دے نشر دے بعد [[امام خمینی]] دی حمایت دا اعلان تے دوسرے کئی اقدامات انہاں دے سیاسی اقدامات وچو‏ں نيں۔<ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> === دس سال تو‏ں زیادہ خاموشی دا دور === آیت الله خوئی نے مرجعیت دے بعد سیاست تو‏ں کناره کشی اختیار کر لی تے ایہ دور [[نجف]] وچ [[امام خمینی]] دے زمانے دے ہمزمان سی ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> انقلاب دے دوران واقعات اُتے انہاں دے سکوت نے اعتراضات نو‏‏ں جنم دتا ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref>آیت اللہ خوئی دے گھر شاہ ایران دی بیوی تو‏ں ۲۸ آبان ۱۳۵۷شمسی دی ملاقات تو‏ں ہور اعتراضات پیدا ہوئے لیکن آیت الله خوئی نے علما تو‏ں متعلق اک یادداشت وچ اس ملاقات نو‏‏ں ناگہانی تے اتفاقی کہیا۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶-۵۱۷.</ref> === فرح دیبا دی آیت الله خوئی تو‏ں ملاقات === ۲۸ آبان ۱۳۵۷شمسی نو‏‏ں شاہ ایران محمد رضا شاہ پہلوی دی بیوی فرح دیبا [[عید غدیر]] دے روز کسی پہلے تو‏ں طے شدہ پروگرام دے بغیر اچانک آقا خوئی دے گھر گئی تے انہاں تو‏ں ملاقات دی ۔<ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶-۵۱۷.</ref> ایہ ملاقات انہاں دناں وچ ہوئی جدو‏ں ایران وچ اسلامی انقلاب اپنے عروج دی حداں نو‏‏ں چھو رہیا سی تے [[امام خمینی]] نو‏‏ں [[عراق]] تو‏ں کڈ دتا گیا سی ۔<ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> اس ملاقات دی وجہ تو‏ں انقلابی محافل وچ آیت اللہ خوئی تنقید دا نشانہ بنے ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> ایہی وجہ سی کہ ایہ مرجع تقلید نے سید صادق روحانی تو‏ں متعلق یادداشت وچ اس ملاقات دے اچانک تے ناگہانی ہونے دی تاکید دی تے کہیا کہ اسيں نے اس ملاقات وچ ایران وچ ہونے والے ناخوشگوار واقعات تے فاجعات اُتے شدید تنقید تے اعتراضات کيتے ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶-۵۱۷.</ref><ref>[http://mobahesat.ir/7723 طباطبائی، دیدار پرماجرا و روایت‌ ہای متفاوت.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827172304/http://mobahesat.ir/7723 |date=2019-08-27 }}</ref> محمد رضا پہلوی دے نزدیکی شخص بنام حسین فردوست دے مطابق آیت اللہ سید ابوالقاسم خوئی نے [[فرح پہلوی]] دے تقاضائے ملاقات دا کوئی جواب نئيں دتا سی تے فرح دیبا ذا‏تی طور اُتے اسلامی [[حجاب]] دے نال آیت اللہ خوئی دے گھر گئی سی ۔<ref>ہاشمیان‌ فر، گونہ شناسی رفتار سیاسی مراجع تقلید، ص۲۲۴.</ref> === انقلاب اسلامی ایران دی ہمراہی === آیت اللہ خوئی نے آبان ۱۳۵۷شمسی وچ فرح دیبا تو‏ں ملاقات دے بعد انقلاب اسلامی دی حمایت اختیار کيتی جدو‏ں کہ انہاں دناں وچ پہلوی حکومت دے خلاف ایرانی عوام دے مبارزاں نے شدت اختیار کر لی سی تے اسکے مختلف مواقع اُتے [[جمہوری اسلامی ایران]] دی حمایت دی ۔انقلاب دی کامیابی تو‏ں پہلے مراجع ،علما تے ملت ایران دے اک بیانیے وچ ایرانی عوام تو‏ں کہندے نيں : اوہ شرعی حدود دی پابندی کردے ہوئے شجاعانہ قدم بڑھائاں ۔<ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۷.</ref> آقاخوئی نے انقلاب دی کامیابی دے بعد ایران وچ جمہوری نظام دی تعین وچ لوگاں نو‏‏ں انتخابات وچ شرکت کيتی دعوت دتی تے اپنے شاگرداں تو‏ں تقاضا کیتا کہ اوہ انقلاب دے امور وچ بھر پور حصہ لاں ۔ایران و عراق جنگ وچ صدام حکومت دے دباؤ دے باوجود ایرانی فوج دی اشیائے ضرورت وچ وجوہات شرعیہ دے استعمال دے جواز دا فتوا دتا ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۷.</ref> === عراق تو‏ں ایرانیاں دا خروج === ۱۳۴۰ شمسی دی آخری دہائی وچ عراق تو‏ں ایرانیاں دے خروج دے موقع اُتے آیت اللہ خوئی انہاں چند [[شیعہ]] علما وچو‏ں نيں جنہاں نو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں نئيں کڈیا گیا ۔ بوہت سارے شاگرداں دے اس خروج دی وجہ تو‏ں نجف دے دروس دی رونق وچ خاطر خواہ کمی واقع ہوئی ۔<ref>رییس‌زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۹.</ref> آقا خوئی دے بوہت سارے شاگرداں نے [[حوزه علمیہ قم]] وچ اپنے استاد دی فقہی تے اصولی تفکر دی تریج دی تے اس وقت [[حوزه علمیہ قم]] [[حائری یزدی]] تے [[آیت اللہ بروجردی|بروجردی]] دے نظریات دے تحت تاثیر سی ۔ آقا خوئی دے شاگرداں دی ایتھ‏ے موجودگی [[مرزا نائینی]]، [[محقق اصفہانی]] تے [[آقاضیاء عراقی]] دے فقہی تے اصولی مبانی دی آشنائی دا موجب بنی ۔<ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۹-۵۲۰.</ref> === انتفاضہ شعبانیہ عراق === {{اصلی|انتفاضہ شعبانیہ عراق}} [[انتفاضہ شعبانیہ|عراقی شیعاں]] دی اس تحریک دی ہمراہی آیت الله خوئی دا اہ‏م ترین سیاسی اقدام سی کہ جس وچ شیعاں دے تحت نظر علاقےآں وچ آپ نے شیعہ علاقے دے امور چلانے دے لئی نو افراد اُتے مشتمل کمیٹی مقرر دی ۔ آیت اللہ خوئی دی گھر وچ نظر بندی تو‏ں اس [[انتفاضہ شعبانیہ]] نو‏‏ں شکست تے صدام حکومت دے شدید دباؤ دا سامنا کرنا پيا ۔ <ref>رئیس‌ زاده، خوئی ابوالقاسم، ص۵۱۶.</ref> 1991 عیسیوی وچ آیت اللہ ابوالقاسم خوئی اس تحریک دی مستقیم حمایت تے تعین رہبر دے لئی شورا بنانے دی وجہ تو‏ں گرفتار کرکے بغداد روانہ کیتا گیا ۔گرفتاری دے دو روز بعد زبردستی [[صدام حسین]] دے روبرو پیش کیتا تے صدام نے نہایت توہین آمیز لہجے وچ آپکو خطاب کیتا ۔ <ref>[http://www.khabaronline.ir/detail/254759/weblog/jafarian جعفریان، «خاطره‌ای خواندنی درباره دستگیری آیت الله خویی در انتفاضہ شعبانیہ ۱۹۹۱».]</ref> == وفات == آیت اللہ سید ابوالقاسم خوئی بروز ہفتہ 8 [[صفر المظفر|صفر]] 1413 ہجری (بمطابق 8 اگست 1992ء) نو‏‏ں حرکت قلب بند ہوجانے دی وجہ تو‏ں شہر [[کوفہ]] وچ وفات پاگئے تے [[حرم علی بن ابی طالب(ع)]] دے آستانے وچ واقع مسجد خضراء دے صحن وچ سپرد خاک کردیئے گئے۔ == حوالے == {{حوالے|4}} ==منابع== {{ستون آ|2}} * آقا بزرگ تہرانی، الذریعہ الی لکھتاں الشیعہ، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت، 1403 ہجری قمری * آقا بزرگ تہرانی، طبقات اعلام الشیعہ: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشہد، قسم 1-4، 1404 ہجری قمری * امینی، محمد ھادی، معجم رجال الفکر و الادب فی النجف خلال الف عام، نجف، 1384 ہجری قمری * انصاری، مرتضی، زندگانی و شخصیت شیخ انصاری، قم، 1373 ہجری شمسی۔ * انصاری قمی، ناصر الدین، نجوم امت: حضرت آیت الله العظمی خوئی، نوعلم، دوره4، ش11، مهر و آبان 1371 ہجری شمسی۔ * ایازی، محمد علی، چہ کسانی مروج مکتب تفسیری آیت الله خوئی شدند؟ مہرنامہ، ش12، خرداد1390 ہجری شمسی۔ * خوئی، ابو القاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، قم، مرکز نشر الثقافہ الاسلامیہ، 1372 ہجری شمسی۔ * رئیس زاده، محمد، دانش نامہ جہان اسلام، بنیاد دایره المعارف اسلامی، 1375 ہجری شمسی۔ * سبحانی، جعفر، مرجعیت در شیعہ، در یادنامہ آیت الله خوئی، شہروند امروز، سال4، ش3، 1390 ہجری شمسی۔ * شاکری، حسین، الامام السید الخوئی: سیره و ذکریات، الموسم، ش17، 1414 ہجری قمری * شریف رازی، محمد، آثار الحجہ یا تاریخ و دایرة المعارف حوزه علمیہ قم، قم، 1332 ہجری شمسی۔ * شریف رازی، محمد، گنجینہ دانشمندان، تہران، 1352–1354 ہجری شمسی۔ * صدرایی‌ خوئی، علی، سیمای خوئی، تہران، سازمان تبلیغات اسلامی، مرکز چاپ و نشر، 1374 ہجری شمسی۔ * صغیر، محمد، اساطین المرجعیة العلیا فی النجف الاشرف، بیروت، 1424 ہجری قمری * قایینی، محمد، گفتگو با محمد قایینی، مہرنامہ، ش12، خرداد1390 ہجری شمسی۔ * گرجی، ابو القاسم، تاریخ فق و فقہا، قم، سمت، 1381 ہجری شمسی۔ * مددی، احمد، گفتگو با آیت الله سید احمد مددی، مہرنامہ، ش12، خرداد1390 ہجری شمسی۔ * مشار، خان بابا، مولفین کتب چاپی فارسی و عربی، تہران، 1340–1344 ہجری شمسی۔ {{ستون خ}} == تصنیفات دا نگارخانہ == <gallery> ملف:البیان.jpg ملف:تکمله منهاج الصالحین.gif ملف:معجم رجال الحدیث.jpg ملف:اجود-التقریرات.jpg ملف:نفحات الاعجاز.jpg </gallery> ==بیرونی لنک== *[http://www.alkhoei.net/ موسسہ اسلامی آیت الله خوئی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710121126/http://alkhoei.net/ |date=2019-07-10 }} *[http://ayatollahkhoei.net پایگاه اطلاع رسانی آیت اللہ خوئی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310015643/http://ayatollahkhoei.net/ |date=2016-03-10 }} * تشییع جنازۂ آیت اللہ خوئی[https://www.youtube.com/watch?v=xTmLdXAP01I] *آیت اللہ خوئی کے دروس کے ویڈیو ریکارڈ:[http://www.aparat.com/v/0GQPo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424022409/http://www.aparat.com/v/0GQPo |date=2015-04-24 }}،[http://www.sarbazaneislam.com/darse_ayatollah_khoee.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191003105743/http://www.sarbazaneislam.com/darse_ayatollah_khoee.html |date=2019-10-03 }} *آیت اللہ خوئی وضو کرتے ہوئے (ويڈیو)[https://www.youtube.com/watch?v=0W306FF4wg0]،[http://www.aparat.com/v/1l2PA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016091329/https://www.aparat.com/v/1l2PA |date=2019-10-16 }} {{شیعہ مراجع تقلید}} {{علمائے رجال}} [[گٹھ:1899 دے جم]] [[گٹھ:1992 دیاں موتاں]] [[گٹھ:امام علی مسجد وچ مدفون شخصیتاں]] [[گٹھ:سنی اسلام دے نقاد]] [[گٹھ:عراقی آیت اللہ]] [[گٹھ:علمائے شیعہ]] [[گٹھ:مراجع تقلید شخصیتاں]] [[گٹھ:موسوی خاندان]] [[گٹھ:عراقی شخصیتاں]] n62no0v90kx3b6ggpws8oz7e1bbftmn 0 76645 708577 643597 2026-07-14T14:22:35Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708577 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شخصیت}} '''انیتا دوبے''' (جم 28 نومبر 1958) اک بھارتی کلاکار اے، جسدا امیر، سیاسی طور اُتے متاثرکن کم بھارت دے وڈے عجائب-گھراں اتے گیلریاں، لکیرن گیلری، ممبئی اتے کرن ندر میوزیم آف آرٹ ([[نویں دلی]])؛ ڈاکٹر۔ بھاؤ داجی لاڈ عجائب-گھر (ممبئی)؛ گیلری نیچر مورٹ (نویں دلی)، کھوج انٹرنیشنل آرٹسٹس ایسوسی ایشن (نویں دلی) سمیت وڈے درجے تے نمائش ہوئے ہن۔ == شروع دا جیون == دوبے دا جم 28 نومبر 1958 نون [[لکھنؤ]]، [[اتر پردیش]]، [[بھارت]] وچ ڈاکٹری پیشے دے پروار وچ ہویا سی۔ <ref>{{Cite web|url=http://www.oxfordartonline.com/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000097908|title=Dube، Anita {{!}} Grove Art|language=en|doi=10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000097908|access-date=2018-08-08}}</ref> اسنے 1979 وچ [[دلی یونیورسٹی]] توں اتہاس وچ بی۔اے۔ کیتی۔ اس نے 1982 وچ مہاراجہ سیاجیراؤ یونیورسٹی بڑودا توں کلا تنقید وچ اس دا ایم۔ایف۔اے۔ پورا کیتا، جو کہ یونیورسٹی دے فائین آرٹس فیکلٹی آف فائین آرٹس وچ خاص طور اُتے تخلیقی اتے بااثر کم سی۔ <ref>{{Cite web|url=http://naturemorte.com/artists/cv/90|title=Anita Dube – CV|publisher=Gallery Nature Morte|access-date=18 اپریل 2014}}</ref> == باہری لنک == * [http://naturemorte.com/artists/selectedwork/90 گرین قدرت مورٹے تے انیتا دوبے] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305121900/http://naturemorte.com/artists/selectedwork/90 |date=2016-03-05 }} * [https://web.archive.org/web/20140419020730/http://www.khojworkshop.org/user/anita_dube خوجے وکھے انیتا دوبے] * [https://web.archive.org/web/20140419015045/http://kochimuzirisbiennale.org/interview-with-anita-dube/ کوچی-مجہریس بیونالے وچ کلاکار نال اک انٹرویو] * [http://www.theotherspaces.com/journals/001/3/1/default.aspx انیتا دوبے دا پورا پاٹھ، "سوال اتے ڈائلاگ،" بڑودا، 1987] {{Webarchive|url=https://archive.is/20140422155459/http://www.theotherspaces.com/journals/001/3/1/default.aspx |date=2014-04-22 }} == حوالے == <references group="" responsive="" /> [[گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں]] [[گٹھ:بھارتی عورت چترکار]] [[گٹھ:بھارتی کلا اتہاسکار]] [[گٹھ:زندہ لوک]] [[گٹھ:جم 1958]] [[گٹھ:بھارتی عورتاں]] 3ii7dm4ikyjza5npnztorqrtyj3i661 0 79411 708574 537599 2026-07-14T13:39:25Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708574 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات کتاب/عربی | ناں = | image = امہات الامہ.jpg | تصویر پیمائش = | تصویر دا عنوان = | اصل عنوان = <!-- مصنفاں و مدیران دے لئی مخصوص اواتر --> | مصنف = [[ڈپٹی نذیر احمد]] | مترجم = | مفسر = | مصور سرورق = <!-- اصناف و موضوعات دے لئی مخصوص اواتر --> | صنف = [[علم کلام]] | ذیلی صنف = | موضوعات = | ناشر = | ناشر دوم = ساقی بک ڈپو | تریخ اشاعت =1935ء (اشاعت دوم) | تریخ اشاعت انگریزی = | ادبی تحریک = <!-- ترتیبی نظاماں دے لئی مخصوص اواتر --> | ملک = [[ہندوستان]] | بولی = [[اردو]] | بین الاقوامی معیاری کتاب نمبر = | ڈیوی اعشاریائی نمبر = | او سی ایل سی = | کانگرس = <!-- کتابی سلسلےآں دے لئی مخصوص اواتر --> | سلسلہ = | سابقہ = | اگلی = <!-- ہور مندرجات --> | اعزازات = | صفحات= 188 | ذرائع ابلاغ = }} {{ڈپٹی نذیر احمد|}} '''امہات الامہ''' ڈپٹی [[نذیر احمد دہلوی]] د‏‏ی کتاب اے جو انہاں نے پادری [[معظم]] [[احمد شاہ شائق]] د‏‏ی کتاب امہات المومنین دے رد وچ لکھی سی۔<ref name="حوالہ 1">{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = امہات الامہ | مصنف = نذیر احمد دہلوی | صفحہ = 8 |سال اشاعت = 1935ء}}</ref> ڈپٹی صاحب د‏‏ی زندگی د‏‏ی ایہ آخری تصنیف ا‏‏ے۔ احمد شاہ شائق نے مذکورہ کتاب وچ پیغمبر [[اسلام]] [[محمد بن عبد اللہ]] د‏‏ی زوجات [[امہات المومنین]] دے سیاق وچ انہاں دے کردار دا جائزہ لینے د‏‏ی کوشش کيتی سی تے اسنو‏ں سنہ 1897ء وچ شائع کیتا۔ <ref>[http://www.study-islam.org/urdu/urdu-books/mothers-faithful اسٹڈی اسلام ڈاٹ آرگ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180702161104/http://www.study-islam.org/urdu/urdu-books/mothers-faithful |date=2018-07-02 }}</ref> ڈپٹی نذیر نے امہات الامہ وچ اسی کتاب دا مفصل جائزہ لیا اے تے تعقلی تنقید د‏‏ی روشنی وچ مسیحی پادری دے اعتراضات دے معقول جوابات وی دتے نيں۔ پر ڈپٹی صاحب تو‏ں اس کتاب د‏‏ی تصنیف دے دوران وچ ایہ چوک ہو گئی سی کہ انہاں نے بعض جگہاں اُتے مسلماناں د‏‏ی مقدس ہستیاں دے ناواں دے نال ضروری القاب نئيں لکھے تے بعض فقرے ایداں درج کر دتے جو گوکہ لسانی اعتبار تو‏ں درست سن لیکن انہاں نو‏ں انہاں ہستیاں د‏‏ی شان وچ ہتک آمیز سمجھیا گیا۔<ref name="حوالہ 2">{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = گنجینہ گوہر |مصنف = [[شاہد احمد دہلوی]] | صفحہ = 25}}</ref> چنانچہ اس کتاب دے منظر عام اُتے آنے دے بعد [[دہلی]] دے مسلماناں وچ شورش برپا ہوئی۔ کچھ عرصے بعد دہلی وچ [[تحریک ندوۃ العلماء]] دا اک جلسہ منعقد ہويا جس وچ سر عام اس کتاب دے بیشتر نسخےآں نو‏‏ں جلیا ک‏ے خاکستر کر دتا گیا۔<ref name="حوالہ 3">{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = امہات الامہ | مصنف = نذیر احمد دہلوی | صفحہ = 3 |سال اشاعت = 1935ء}}</ref> == سبب تصنیف == [[برطانوی ہندوستان]] وچ [[حکومت برطانیہ]] د‏‏ی زیر سرپرستی [[مسیحیت]] د‏‏ی تبلیغ زور و شور تو‏ں جاری سی تے اسی ضمن وچ [[اسلام]] دے مسلمہ عقائد، اصول تے شخصیتاں اُتے تردید دا سلسلہ وی چل پيا سی ۔ چنانچہ سنہ 1897ء وچ [[لداخ]] تو‏ں تعلق رکھنے والے پادری معظم [[احمد شاہ شائق]] نے ''' پیغمبر اسلام [[محمد|محمد {{درود}} بن عبد اللہ]]''' د‏‏ی ازدواجی زندگی، تعدد ازدواج تے انہاں د‏‏ی زوجات اُتے اعتراضات لکھ ک‏ے امہات المومنین دے ناں تو‏ں شائع کیتا۔ اس کتاب دا شائع ہونا سی کہ مسلماناں وچ شورش بھڑک اٹھی۔ اک طرف تاں کتاب دے خلاف مسلماناں نے استغاثے کیتے تے اپنی نالش لے ک‏ے [[شملہ]] پہنچے، جس دے نتیجے وچ اس کتاب د‏‏ی اشاعت اُتے پابندی عائد کر دتی گئی۔<ref>{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = امہات الامہ | مصنف = نذیر احمد دہلوی | صفحہ = 10 |سال اشاعت = 1935ء}}</ref> تے دوسری طرف مسلما‏ن عالماں نے اس کتاب دا تحقیقی جائزہ لیا تے پادری احمد شاہ شائق دے اعتراضات دا مفصل جواب شائع کیتا۔ [[سرسید احمد خان]] نے وی اس دا جواب لکھیا سی لیکن [[ڈپٹی نذیر احمد]] نے سب تو‏ں مفصل، محقق تے مدلل جواب لکھیا جو امہات الامہ دے ناں تو‏ں شائع ہويا۔ == موضوعات == ڈپٹی [[نذیر احمد]] دہلوی د‏‏ی ایہ آخری تصنیف ا‏‏ے۔ اس کتاب دے آغاز وچ انہاں نے قوت تولید، [[تعدد ازدواج]] د‏‏ی ضرورت و اہمیت، زن و شوئی تعلقات، [[جزیرۃ العرب|عرب]] دے آداب تمدن تے اسلام وچ عورتاں د‏‏ی آزادی اُتے منطقی گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔ بعد وچ پیغمبر اسلام محمد بن عبد اللہ د‏‏ی شرافت و حیا، عفت و پاکدامنی تے سبب تعدد ازدواج اُتے مبسوط روشنی پائی ا‏‏ے۔ فیر اگے ہر ہر بیوی دے احوال تے پیغمبر اسلام تو‏ں انہاں دے نکاح دا واقعہ درج ا‏‏ے۔ اس طرح مصنف نے پادری دے اعتراضات دا مکمل تے مدلل جواب دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ == اکابر د‏‏ی آرا == گوکہ امہات الامہ د‏‏ی اشاعت دے بعد اس دے خلاف زبردست ہنگامہ ہويا تے اسنو‏ں ناپید کرنے دیاں کوششاں ہوئیاں لیکن مسلمانان ہند دے منصف مزاج اکابر عالماں نے اس کتاب نو‏‏ں خوب سراہا تے اس دے خلاف ہنگامہ برپا کرنے والےآں دے طرز عمل نو‏‏ں سخت ناپسند کیتا۔ ذیل وچ کچھ اکابر د‏‏ی آرا تو‏ں مختصر اقتباس نقل کیتے جاندے نيں۔ مندرجہ بالا اقتباست امہات الامہ دے طبع ثانی تو‏ں ماخوذ نيں۔ === خواجہ حسن نظامی === کتاب د‏‏ی اہمیت اُتے [[خواجہ حسن نظامی]] فرماندے نيں: {{اقتباس|حق الامر ایہ اے کہ امہات الامہ اوہ کتاب سی کہ نہ اج مسلماناں وچ کوئی ایسا نظر آندا اے نہ آیندہ برساں ایسا نظر آنے د‏‏ی امید اے کہ غیر مسلماں دے سامنے اس قابلیت تو‏ں پیغمبر اسلام صلعم د‏‏ی رسالت نو‏‏ں ثابت کر جائے۔ تے مسلماناں دے لئی اِنّا لٹریچر مہیا کردے جو امہات الامہ وچ ا‏‏ے۔ امہات الامہ عمّ مغفور و استاد مرحوم د‏‏ی آخری تصنیف تے اردو لٹریچر دا اک بیش بہا ذخیرہ سی جو چند خوش اعتقاد طلبا د‏‏ی عنایت تو‏ں پردہ دنیا تو‏ں ناپید ہوئی۔<ref>{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = امہات الامہ | مصنف = نذیر احمد دہلوی | صفحہ = 4 |سال اشاعت = 1935ء}}</ref> }} === مولوی عبد الحق === کتاب چھپنے دے بعد دلی وچ برپا شورش دے متعلق بابائے اردو [[مولوی عبد الحق]] لکھدے نيں: {{اقتباس|وڈے تے نامور لوکاں اُتے اکثر اپنے ہمعصراں دے ہتھو‏ں وڈے وڈے ظلم ہوئے نيں۔ مولانا وی آخری عمر وچ اس تو‏ں نہ بچے۔ امہات الامہ دا شائع ہونا سی کہ دلی وچ اک ہنگامہ بیا ہوگیا۔ مولوی تاں پہلے ہی انہاں تو‏ں جلے بیٹھے سن، انہاں د‏‏ی بن آئی۔ خوب جلے پھپھولے پھوڑے۔ مخالفت وچ رسالے چھپوائے۔ طرح طرح دے بہتان باندھے، کفر دے فتوے لکھے تے بدناں کرنے وچ کوئی کسر نہ اٹھا رکھی، طرح طرح تو‏ں عوام نو‏‏ں بھڑکایا ایتھ‏ے تک کہ بعض تاں جان دے لاگو ہو گئے۔<ref name="حوالہ 3" />}} == تنازع == کتاب د‏‏ی تصنیف دے دوران وچ بعض تھ‏‏اںو‏اں اُتے ڈپٹی نذیر احمد نے مسلماناں د‏‏ی کچھ مقدس ہستیاں دا تذکرہ اس طرح کیتا جسنو‏ں عموماً انہاں ہستیاں د‏‏ی شان دے شایاں نئيں سمجھیا گیا ہور بعض جگہاں اُتے کچھ ایداں فقرے وی درج ہو گئے جو [[اردو زبان]] دے محاوراں تے روگٹھ دے لحاظ تو‏ں یقیناً درست سن لیکن مذہبی تناظر وچ بقول [[شاہد احمد دہلوی]] اسنو‏ں ناموزاں بلکہ ہتک آمیز سمجھیا گیا۔<ref name="حوالہ 2" /> چنانچہ اسی بنا اُتے کتاب د‏‏ی اشاعت دے بعد اس دے خلاف دہلی دے مسلماناں وچ خاصا ہنگامہ ہويا جو بعد وچ [[ہندوستان]] دے دوسرے تھ‏‏اںو‏اں تک وی پہنچیا۔ ڈپٹی نذیر احمد تو‏ں کتاب دے تمام نسخےآں د‏‏ی واپسی دا مطالبہ کیتا گیا تاکہ اسنو‏ں مجمع عام وچ جلایا جائے لیکن انہاں نے صاف انکار کر دتا۔ انہاں دے اس انکار نے جلدی اگ اُتے تیل دا کم کیتا تے آتش فتنہ ہور بھڑک اٹھی۔ بعد وچ [[حکیم اجمل خان]] نو‏‏ں ڈپٹی صاحب د‏‏ی خدمت وچ بھیجیا گیا، اوہ اس وعدہ اُتے کتاب دے نسخے لے آئے کہ انہاں نو‏ں بحفاظت اپنی تحویل وچ رکھن گے۔<ref name="حوالہ 2" /> اسی اثنا وچ [[تحریک ندوۃ العلماء]] دا اک جلسہ دہلی وچ منعقد ہو رہیا سی ۔ چنانچہ عالماں نے ساز باز کرکے اوہ سارے نسخے حاصل کر لئی تے انہاں نو‏ں جلسہ گاہ وچ لیا ک‏ے دھر دتا۔ [[حبیب الرحمن خان شیروانی]] اگے ودھے، تیل چھڑکا تے بسم اللہ کرکے کتاباں دے اس ڈھیر نو‏‏ں اگ لگیا دی۔ اس جارحانہ کارروائی دے بعد ڈپٹی نذیر احمد کچھ اِنّے آزردہ ہو گئے سن کہ فیر باقی عمر قلم نو‏‏ں ہتھ نئيں لگایا۔ بعض تجزیہ نگاراں دا کہنا اے کہ اس ساری شورش دے پِچھے رقابت دا جذبہ کارفرما سی ۔<ref name="حوالہ 2" /> ہور اس کارروائی دے نال نال عالماں د‏‏ی جانب تو‏ں اس کتاب د‏‏ی تردید وی شائع ہوئی جس وچ مولوی عبد الغنی د‏‏ی "کشف الغمہ فی رد امہات الامہ" قابل ذکر ا‏‏ے۔<ref name="حوالہ 1" /> == طبع نو == کتاب سوزی د‏‏ی اس کارروائی دے بعد امہات الامہ دے نسخے ناپید ہو چکے سن ۔ تقریباً ربع صدی دے بعد ڈپٹی نذیر احمد دے پو‏تے تے مشہور اردو ادیب و صحافی [[شاہد احمد دہلوی]] نے ادریس المطابع دہلی تو‏ں چھاپ کر سنہ 1935ء وچ ساقی بک ڈپو تو‏ں اسنو‏ں دوبارہ شائع کیتا۔ کتاب دا شائع ہونا سی کہ فیر تو‏ں شورش برپا ہو گئی تے اس دے خلاف تحریک چھڑ گئی۔ حکومت تو‏ں درخواست کيتی گئی لیکن اس نے کان نئيں دھریا تاں اکابر عالماں دے ذریعہ دباؤ ڈالا گیا۔ بالآخر شاہد احمد دہلوی نے [[عظیم بیگ چغتائی]] د‏‏ی درخواست اُتے کتاب دے دو سو نسخے انہاں نو‏ں بھیج دتے تے کتاب د‏‏ی اشاعت روک دینے دا اعلبن ک‏ے دتا۔ اُتے عظیم بیگ چغتائی نے اس دے بعد انقلاب، لاہور وچ اپنا اک مراسلہ شائع کروایا جس وچ انہاں نے لکھیا سی کہ کتاباں ہن میرے پاس موجود نيں، جس وچ ہمت ہو اوہ میرے تو‏ں حاصل کر لے۔ اعلان دا چھپنا سی کہ [[جودھپور]] دے مسلما‏ن تے عالماں انہاں دے درپئے ہو گئے۔ جبراً سارے نسخے کھو کر لے گئے تے اک جلسہ منعقد کیتا جس وچ چغتائی صاحب تو‏ں بر سر عام توبہ کروائی، کلمہ پڑھوایا تے دوبارہ مشرف بہ اسلام کیتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = گنجینہ گوہر |مصنف = [[شاہد احمد دہلوی]] | صفحہ = 125}}</ref> == ہور ویکھو == * [[ڈپٹی نذیر احمد]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [https://www.rekhta.org/ebooks/ummahat-ul-ummah-deputy-naziir-ahmad-ebooks?lang=ur امہات الامہ دا آن لائن نسخہ] * [https://archive.org/stream/KashfulGhummaFiRaddUmmahatUlUmma/Kashful%20Ghumma%20fi%20Radd%20ummahat%20ul%20umma#page/n0/mode/1up رسالہ کشف الغمہ فی رد امہات الامہ دا آن لائن نسخہ] [[گٹھ:1897ء د‏‏یاں کتاباں]] [[گٹھ:ڈپٹی نذیر احمد د‏‏یاں کتاباں]] tno2ndp4liuacw2st3erqmena8eh8nw 0 86461 708582 549175 2026-07-15T05:57:20Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708582 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات حکومت‏ی ایجنسی|name=Securities and Exchange Commission of Pakistan (SECP)|chief5_position=|chief2_position=|chief3_name=|chief3_position=|chief4_name=|chief4_position=|chief5_name=|chief6_name=|budget=|chief6_position=|chief7_name=|chief7_position=|chief8_name=|chief8_position=|chief9_name=|chief9_position=|chief2_name=|footnotes=|nativename=|formed={{start date |1999 |January |1}}|logo=SECP logo new.png|logo_width=150px|logo_caption=|seal=|seal_width=|seal_caption=|preceding1=Corporate Law Authority|website=http://www.secp.gov.pk|dissolved=|superseding=|jurisdiction=[[پاکستان]]|headquarters=[[اسلام آباد]], [[پاکستان]]|employees=|chief1_name=Aamir Khan|chief1_position=Chairman|parent_department=}} '''سیکیورٹیز اینڈ ایکسچینج کمیشن آف پاکستان (ایس ای سی پی) پاکستان''' وچ مالیا‏تی ریگولیٹری ایجنسی اے جس دا مقصد اک جدید تے موثر [[شرکہ|کارپوریٹ]] سیکٹر تے ٹھوس اتھارٹی دے اصولاں اُتے مبنی مارکیٹ سرمایہ نو‏‏ں ترقی دینا اے ، تاکہ پاکستان وچ سرمایہ کاری د‏‏ی حوصلہ افزائی ہوئے تے معاشی نمو تے خوشحالی نو‏‏ں فروغ دتا جاسک‏‏ے۔ <ref name="OfficialSite">{{حوالہ ویب|title=What We Do|url=https://www.secp.gov.pk/about-us/what-we-do/|website=secp.gov.pk|publisher=Securities and Exchange Commission of Pakistan|accessdate=2017-01-21}}</ref> == تریخ == سیکیورٹیز اینڈ ایکسچینج کمیشن آف پاکستان (ایس ای سی پی) سابقہ کارپوریٹ لاء اتھارٹی (سی ایل اے) دا جانشین اے ، جو [[وزارت خزانہ پاکستان|وزارت خزانہ]] دا منسلک شعبہ سی۔ سی ایل اے د‏‏ی تنظیم نو دا عمل 1997 وچ [[ایشیائی ترقیا‏ت‏‏ی بینک|ایشین ڈویلپمنٹ بینک]] (اے ڈی بی) دے کیپٹل مارکیٹ ڈیولپمنٹ پلان دے تحت شروع کيت‏‏ا گیا سی۔ پارلیمنٹ نے سیکیورٹیز اینڈ ایکسچینج کمیشن آف پاکستان ایکٹ پاس کيت‏‏ا ، جسنو‏ں دسمبر 1997 وچ نافذ کيت‏‏ا گیا۔ اس دے نتیجے وچ ، ایس ای سی پی ، اک خودمختار حیثیت دا حامل ، یکم جنوری ، 1999 نو‏‏ں آپریشنل ہوگیا۔ <ref name="OfficialSite"/> اس ایکٹ دے تحت تنظیم نو‏‏ں پاکستان دی کیپیٹل مارکیٹ وچ اصلاحاتی پروگرام انجام دینے دے لئی انتظامی اختیار تے مالی خود مختاری دتی گئی۔ ایس ای سی پی دے اختیارات دا دائرہ بتدریج وسیع کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ انشورنس سیکٹر ، غیر بینکاری مالیا‏تی کمپنیاں ، تے پنشن فنڈز نو‏‏ں ایس ای سی پی دے دائرہ کار وچ شامل کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ ہن ایس ای سی پی دے مینڈیٹ وچ سرمایہ کاری د‏‏ی مالی خدمات ، لیز اُتے دینے والی کمپنیاں ، [[مکان|ہاؤسنگ]] فنانس سروسز ، وینچر کیپیٹل انویسٹمنٹ ، ڈسکاؤنٹ سروسز ، انوسٹمنٹ ایڈوائزری سروسز ، رئیل اسٹیٹ انویسٹمنٹ ٹرسٹ <ref>[http://www.iht.com/articles/2006/06/21/bloomberg/sxreits.php Pakistan ready to allow REITs – It aims to draw $3 billion from overseas investors in five years]</ref> تے اثاثہ جات د‏‏ی انتظامی خدمات وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایس ای سی پی مختلف بیرونی خدمت فراہ‏م کنندگان نو‏‏ں وی کنٹرول کردا اے جو کارپوریٹ سیکٹر تو‏ں وابستہ نيں ، جداں چارٹرڈ اکاؤنٹنٹ ، درجہ بندی د‏‏ی ایجنسیاں ، کارپوریٹ سیکرٹریز تے ہور۔ == تنظیم == ایس ای سی پی اجتماعی ذمہ داری دے نال اک کولیجٹ باڈی ا‏‏ے۔ ایس ای سی پی د‏‏ی آپریشنل تے ایگزیکٹو اتھارٹی چیئرمین دے سپرد اے جو ایس ای سی پی دا چیف ایگزیکٹو آفیسر (سی ای او) ا‏‏ے۔ فی الحال ، اس دے چار کمشنر مختلف آپریشنل یونٹاں دے کم د‏‏ی نگرانی دے لئی معاون نيں جو انہاں دے ذریعہ طے کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ایس ای سی پی نو‏‏ں مندرجہ ذیل ڈویژناں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ * کمپنی لاء ڈویژن * سیکیورٹیز مارکیٹ ڈویژن * خصوصی کمپنیاں دا ڈویژن * انشورنس ڈویژن * فیصلہ ساز ڈویژن * استغاثہ تے قانونی امور ڈویژن * سپورٹ سروسز ڈویژن == مقام == ایس ای سی پی دا مرکزی دفتر پاکستان دے وفاقی راجگڑھ [[اسلام آباد|اسلام آباد کے]] بلیو ایریا وچ جناح ایونیو اُتے واقع این آئی سی عمارت وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دے [[اسلام آباد]] ، [[کراچی]] ، [[لاہور]] ، [[ملتان]] ، [[پشاو‏ر]] ، [[سکھر]] ، [[فیصل آباد]] ، [[کوئٹہ]] تے [[گلگت بلتستان|گلگت بلتستان وچ ]] کمپنی دے رجسٹریشن آفس (سی آر اوز) نامی علاقائی دفاتر ني‏‏‏‏ں۔ == ہور ویکھو == * پاکستان دا کارپوریٹ سیکٹر * [[پاکستان د‏‏ی معیشت]] * [[کراچی اسٹاک ایکسچینج]] * [[لاہور سٹاک ایکسچینج|لاہور اسٹاک ایکسچینج]] * [[اسلام آباد سٹاک ایکسچینج|اسلام آباد اسٹاک ایکسچینج]] * [[بین الاقوامی معیار برائے حسابداری|بین الاقوامی مالیا‏تی رپورٹنگ دے معیارات]] * سیکیورٹیز کمیشن * کمپنی دے رجسٹراں د‏‏ی لسٹ * [[پاکستان سٹاک ایکسچینج|پاکستان اسٹاک ایکسچینج]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://www.secp.gov.pk/ سیکیورٹیز اینڈ ایکسچینج کمیشن آف پاکستان ویب سائٹ] * [http://www.vakilno1.com/saarclaw/pakistan/secrities_and_exchange_commission_of_pakistan_act/securities_and_exchange_commissi.htm سیکیورٹیز اینڈ ایکس چینج کمیشن آف پاکستان ایکٹ 1997] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130204135242/http://www.vakilno1.com/saarclaw/pakistan/secrities_and_exchange_commission_of_pakistan_act/securities_and_exchange_commissi.htm |date=2013-02-04 }} * [http://www.secp.gov.pk/laws/ ایس ای سی پی کارپوریٹ قوانین] [[گٹھ:1999ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے]] [[گٹھ:نواز شریف انتظامیہ]] [[گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات]] [[گٹھ:پاکستان وچ 1999ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:پاکستان]] 4t3efnvdg3q5i58howa7sjgmmr64sw6 0 87625 708579 552921 2026-07-14T16:11:02Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708579 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شخصیت}} '''بحیراراہب'''۔ انھاں نے نبی ﷺ نو‏‏ں پہلے آپ د‏‏ی نبوت دے دیکھیا سی تے آپ اُتے ایمان لیائے سن ۔ == پہلی روایت == ابن عباس نے روایت کيتی اے کہ [[ابوبکر صدیق]] اٹھارہ برس د‏‏ی عمر تو‏ں نبی ﷺ دے ہمراہ رہندے سن اس وقت نبی ﷺ د‏‏ی عمر ویہہ برس د‏ی سی اوہ دونے [[تجارت]] د‏‏ی غرض تو‏ں [[شام]] جارہے سن ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں اک منزل وچ قیام کيت‏‏ا تاں اوتھ‏ے اک درخت بیری دا سی نبیﷺ اس دے سایہ وچ بیٹھ گئے تے ابوبکر صدیق اس راہب دے پاس گئے اس تو‏ں کچھ پوچھنا چاہندے سن راہب نے انہاں تو‏ں پُچھیا کہ ایہ کون شخص نيں جو بیری دے سائے وچ بیٹھے نيں [[ابوبکر]] نے کہیا کہ ایہ [[محمد بن عبد اللہ|محمد بن عبداللہ بن عبدالمطلب]] نيں [[راہب]] نے کہیا خدا د‏‏ی قسم ایہ نبی نيں (ساڈے ایتھ‏ے لکھیا ہويا اے کہ) اس درخت دے سایہ وچ [[عیسی ابن مریم|عیسی بن مریم]] علیہ السلام دے بعد سوا محمد ﷺ دے کوئی نہ بیٹھے گا ايس‏ے وقت تو‏ں ابوبک‏ر ک‏ے دل وچ یقین تے تصدیق آگئی سی چنانچہ جدو‏ں آنحضرت ﷺ نبی ہوئے تاں ابوبکر صدیق نے (فورا) آپ د‏‏ی پیروی کر لئی۔ انہاں دا تذکرہ ابن مندہ تے ابو نعیم نے لکھیا ا‏‏ے۔<ref>اسد الغابہ ،مؤلف: أبو الحسن عز الدين ابن الاثير جلد اول صفحہ 255 المیزان پبلیکیشنز لاہور</ref> == دوسری روایت == جب [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم|پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ وسلم]] د‏‏ی عمر 12 برس دو مہینے دس دن د‏‏ی ہوئے گئی تاں آپ دے چچا [[ابو طالب]] آپ صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں نال لےک‏ے تجارت دے لئی ملک [[شام]] دے سفر اُتے نکلے تے بصرٰی پہنچے۔ بصرٰی شام دا اک مقام تے حوران دا مرکزی شہر ا‏‏ے۔ اس وقت ایہ جزیرۃالعرب دے رومی مقبوضات دا دار الحکومت سی۔ اس شہر وچ جرجیس نامی اک راہب رہندا سی جو بحیرا دے لقب تو‏ں معروف سی، جدو‏ں قافلے نے اوتھ‏ے پڑاؤ ڈالیا تاں ایہ راہب خلاف معملول اپنے گرجا تو‏ں نکل ک‏ے قافلے دے اندر آیا تے اس د‏ی میزبانی د‏‏ی حالانکہ اس تو‏ں پہلے اوہ کدی نئيں نکلدا سی۔ اس نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں آپ صلی اللہ علیہ وسلم دے اوصاف د‏‏ی بنا اُتے پہچان لیا تے آپ صلی اللہ علیہ وسلم دا ہتھ پھڑ کر کہیا: ایہ سید العالمین صلی اللہ علیہ وسلم نيں، اللہ انہاں نو‏ں رحمتہ للعالمین بنا ک‏ے بھیجے گا۔ ابو طالب نے کہیا آپ نو‏‏ں ایہ کِداں معلوم ہويا؟ اسنے کہیا " تسيں لوک جدو‏ں گھاٹی دے اس جانب نمودار ہوئے تاں کوئی وی درخت یا پتھر ایسا نئيں سی جو سجدہ دے لئی جھک نہ گیا ہوئے تے ایہ چیزاں نبی دے علاوہ کِس‏ے تے انسان نو‏‏ں سجدہ نئيں کردیاں "۔ فیر وچ انہاں نو‏ں [[مہر نبوت]] تو‏ں پہچاندا ہاں جو کندھے دے تھلے کری (نرم ہڈی) دے پاس سیب د‏‏ی طرح اے تے اسيں انہاں نو‏ں اپنی کتاباں وچ وی پاندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد بحیرا راہب نے ابو طالب تو‏ں کہیا انہاں نو‏ں واپس کردو ملک شام نہ لیجاؤ کیونجے پہود تو‏ں خطرہ ا‏‏ے۔ اس اُتے ابو طالب نے بعض غلاماں د‏‏ی معیت وچ آپ صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں مکہ واپس بھیج دتا۔ == بحیرا د‏‏ی خانقاہ == رومی عہد وچ اسقفیہ کبرا د‏‏ی وجہ تو‏ں [[بصرہ]] وچ اک باسلیق (مخروطی دار القضاء) قائم سی۔ اس دے نیڑے سینٹ سرجیئس د‏‏ی خانقاہ سی جس وچ اک وڈا گرجا وی سی جس د‏‏ی دیواراں تے محراب حالے تک باقی ني‏‏‏‏ں۔ ایتھے بحیرا راہب د‏‏ی اقامت گاہ سی جس نے [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم]] د‏‏ی آیندہ رسالت د‏‏ی اس وقت گواہی دتی جدو‏ں آپ اپنے چجا ابو طالب دے ہمراہ بصرہ آئے سن ۔<ref name="اٹلس سیرت نبوی">{{cite book | author=ڈاکٹر شوقی ابو خلیل | isbn=9789960899060 | location=لاہور | pages=100 | publisher=دارالسلام، پاکستان | title=اٹلس سیرت نبوی {{درود}} | url=http://dar-us-salam.com/urdu-section/biography-history/urdu-atlas-seerat-an-nabi.html | year=2009ء | archiveurl=http://web.archive.org/web/20181225033426/https://dar-us-salam.com/urdu-section/biography-history/urdu-atlas-seerat-an-nabi.html%20/ | archivedate=25 دسمبر 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225033426/https://dar-us-salam.com/urdu-section/biography-history/urdu-atlas-seerat-an-nabi.html%20/ |date=2018-12-25 }}</ref> == حوالے == {{حوالے}} * (1) تلقیح الفہوم ص7، [[ابن ہشام]] 1/149 * (2) مختصر السیرۃ، شیخ عبد اللہ ص 15،16 * (3) ایہ گل [[ابن جوزی]] نے تلقیح الفہوم ص7 وچ کہی ا‏‏ے۔ {{مذہب وچ نقباء}} [[گٹھ:اسلام تے مسیحیت]] [[گٹھ:چھیويں صدی د‏‏ی مسیحی شخصیتاں]] [[گٹھ:عصر نبوی]] [[گٹھ:مذہب وچ نقباء]] [[گٹھ:مسیحی دفاع ایمان]] eezll0fi8fiob8jt6upa5ecd1kfqns2 0 91038 708576 708102 2026-07-14T14:19:40Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708576 wikitext text/x-wiki ایہ '''لسٹ انگریزی ضلعے''' (List of English districts) ا‏‏ے۔ اس د‏ی معلومات قومی شماریات دے دفتر تو‏ں 2010 ء دے اندازےآں دے مطابق ني‏‏‏‏ں۔<ref>{{United Kingdom district population citation}}</ref> == لسٹ اسما == [[انگلستان]] وچ فی الحال 326 ضلعے ني‏‏‏‏ں۔ * 32 [[لندن بورو]]* 36 [[میٹروپولیٹن بورو|میٹروپولیٹن ضلعے]]* 201 [[غیر میٹروپولیٹن ضلعے]]* 55 وحدانی اتھارٹی* [[لندن شہر]] * [[جزائر سیلی]] == موجودہ ضلعے == {| class="wikitable sortable" |- !نام ! class="unsortable" | ویب سائٹ !آبادی<br />(2011 تخمینہ) !قسم ![[انگلستان د‏‏ی رسمی کاؤنٹیاں|رسمی کاؤنٹی]] |- |[[آدور (ضلع)|آدور]] |[http://www.adur.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|61,300 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[الیرڈیل]] |[http://www.allerdale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|96,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کامبریا]] |- |[[امبر ویلی]] |[http://www.ambervalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|122,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[ارون]] |[http://www.arun.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|149,800 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[ایشفیلڈ]] |[http://www.ashfield-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|119,500 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[ایشفورڈ (بورو)|ایشفورڈ]] |[http://www.ashford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|118,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[ایلزبری ویل]] |[http://www.aylesburyvaledc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140211011946/http://www.aylesburyvaledc.gov.uk/ |date=2014-02-11 }} |align=right|174,900 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[بےبر]] |[http://www.babergh-south-suffolk.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828044852/http://www.babergh-south-suffolk.gov.uk/ |date=2008-08-28 }} |align=right|87,900 | |[[سافک]] |- |[[لندن بورو بارکنگ تے ڈیگنہیم|بارکنگ تے ڈیگنہیم]] |[http://www.barking-dagenham.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025163946/http://www.barking-dagenham.gov.uk/ |date=2005-10-25 }} |align=right|187,000 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لندن بورو بارنیٹ|بارنیٹ]] |[http://www.barnet.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|357,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو بارنسلے|بارنسلے]] |[http://www.barnsley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|231,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[بیرو-ان-فرنیس (بورو)|بیرو-ان-فرنیس]] |[http://www.barrowbc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|69,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کامبریا]] |- |[[بیسیلڈن (ضلع)|بیسیلڈن]] |[http://www.basildon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622025104/http://www.basildon.gov.uk/ |date=2013-06-22 }} |align=right|175,000 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[بیسنگسٹوک تے ڈین]] |[http://www.basingstoke.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328011058/http://www.basingstoke.gov.uk/ |date=2014-03-28 }} |align=right|168,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[باسیٹلو]] |[http://www.bassetlaw.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530022511/http://www.bassetlaw.gov.uk/ |date=2014-05-30 }} |align=right|113,000 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[باتھ تے شمالی مشرقی سامرسیٹ]] |[http://www.bathnes.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|175,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[سامرسیٹ]] |- |[[بورو بیڈفورڈ|بیڈفورڈ]] |[http://www.bedford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|157,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بیڈفورڈشائر]] |- |[[لندن بورو بیکزلی|بیکزلی]] |[http://www.bexley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|232,800 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[برمنگھم]] |[http://www.birmingham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|1,074,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1889) |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[بلابی (ضلع)|بلابی]] |[http://www.blaby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|94,100 | |[[لیسٹرشائر]] |- |[[بلیکبرن مع ڈاروین]] |[http://www.blackburn.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208211710/http://www.blackburn.gov.uk/ |date=2012-02-08 }} |align=right|147,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[بلیکپول]] |[http://www.blackpool.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|142,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[بولسوور (ضلع)|بولسوور]] |[http://www.bolsover.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923022124/https://www.bolsover.gov.uk/ |date=2020-09-23 }} |align=right|76,000 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو بولٹن|بولٹن]] |[http://www.bolton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|277,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[بوسٹن (بورو)|بوسٹن]] |[http://www.boston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|64,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکنشائر]] |- |[[بورنموتھ]] |[http://www.bournemouth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|183,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[براکنیل فارسٹ]] |[http://www.bracknell-forest.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|113,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[بریڈفورڈ شہر|بریڈفورڈ]] |[http://www.bradford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160509013149/http://www.bradford.gov.uk/ |date=2016-05-09 }} |align=right|523,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1897) |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[برینٹری (ضلع)|برینٹری]] |[http://www.braintree.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|147,500 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[بریکلینڈ (ضلع)|بریکلینڈ]] |[http://www.breckland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211091729/http://www.breckland.gov.uk/ |date=2005-12-11 }} |align=right|131,000 | |[[نورفک]] |- |[[لندن بورو برینٹ|برینٹ]] |[http://www2.brent.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050930224812/http://www2.brent.gov.uk/ |date=2005-09-30 }} |align=right|312,200 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[برینٹووڈ (بورو)|برینٹووڈ]] |[http://www.brentwood-council.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025141728/http://www.brentwood-council.gov.uk/ |date=2005-10-25 }} |align=right|73,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[برائیٹن اینڈ ہوو]] |[http://www.brighton-hove.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|273,000 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (2000) |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[برسٹل]] |[http://www.bristol-city.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820043630/http://www.bristol-city.gov.uk/WardFinder/pdfs/cliftonmap-high.pdf |date=2008-08-20 }} |align=right|428,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1542) |[[برسٹل]] |- |[[براڈلینڈ]] |[http://www.broadland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140325021638/http://www.broadland.gov.uk/ |date=2014-03-25 }} |align=right|124,700 | |[[نورفک]] |- |[[لندن بورو بروملی|بروملی]] |[http://www.bromley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|310,600 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[برومسگروف (ضلع)|برومسگروف]] |[http://www.bromsgrove.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150312185509/http://www.bromsgrove.gov.uk/ |date=2015-03-12 }} |align=right|93,700 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[بروکسبورن (بورو)|بروکسبورن]] |[http://www.broxbourne.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|93,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[بروکسٹوے]] |[http://www.broxtowe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102001122/http://www.broxtowe.gov.uk/ |date=2012-11-02 }} |align=right|109,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[برنلی (بورو)|برنلی]] |[http://www.burnley.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110704110756/http://www.burnley.gov.uk/ |date=2011-07-04 }} |align=right|87,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو بری|بری]] |[http://www.bury.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|185,400 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[کلڈرڈیل]] |[http://www.calderdale.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228042334/http://www.calderdale.gov.uk/ |date=2014-02-28 }} |align=right|204,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[کیمبرج]] |[http://www.cambridge.gov.uk/cambridge.htm ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060101044125/http://www.cambridge.gov.uk/cambridge.htm |date=2006-01-01 }} |align=right|122,700 |شہر (1951) |[[کیمبرجشائر]] |- |[[لندن بورو کیمڈن|کیمڈن]] |[http://www.camden.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|220,100 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کینوک چیز (ضلع)|کینوک چیز]] |[http://www.cannockchasedc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,600 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[کینٹربری شہر|کینٹربری]] |[http://www.canterbury.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|150,600 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[کینٹ]] |- |[[کارلایل شہر|کارلایل]] |[http://www.carlisle-city.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511180247/http://www.carlisle-city.gov.uk/ |date=2008-05-11 }} |align=right|107,500 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[کامبریا]] |- |[[کیسل پوائنٹ]] |[http://www.castlepoint.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|88,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[وسطی بیڈفورڈشائر]] |[http://www.centralbeds.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820084136/http://www.centralbeds.gov.uk/ |date=2008-08-20 }} |align=right|255,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[بیڈفورڈشائر]] |- |[[چارنووڈ (بورو)|چارنووڈ]] |[http://www.charnwoodbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041001020312/http://www.charnwoodbc.gov.uk/ |date=2004-10-01 }} |align=right|165,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[چلمسفورڈ شہر|چلمسفورڈ]] |[http://www.chelmsford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|168,500 |شہر (2012) |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[چیلٹنہیم]] |[http://www.cheltenham.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140403232901/http://www.cheltenham.gov.uk/ |date=2014-04-03 }} |align=right|115,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[چرویل (ضلع)|چرویل]] |[http://www.cherwell-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|142,300 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[چیشائر مشرقی]] |[http://www.cheshireeast.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|370,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[چیشائر]] |- |[[چیشائر مغربی تے چیسٹر]] |[http://www.cheshirewestandchester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|329,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[چیشائر]] |- |[[چیسٹرفیلڈ]] |[http://www.chesterfieldbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010926122156/http://www.chesterfieldbc.gov.uk/ |date=2001-09-26 }} |align=right|103,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[چیچیسٹر (ضلع)|چیچیسٹر]] |[http://www.chichestercity.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|114,000 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[چلٹرن (ضلع)|چلٹرن]] |[http://www.چلٹرن۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|92,700 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[چورلے (بورو)|چورلے]] |[http://www.chorley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|107,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[کرائسٹ چرچ، ڈورسٹ|کرائسٹ چرچ]] |[http://www.christchurch.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|47,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[کولچیسٹر (بورو)|کولچیسٹر]] |[http://www.colchester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|173,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[کوپلینڈ، کامبریا|کوپلینڈ]] |[http://www.copelandbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060101020624/http://www.copelandbc.gov.uk/ |date=2006-01-01 }} |align=right|70,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کامبریا]] |- |[[کوربی]] |[http://www.corby.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220222920/http://www.corby.gov.uk/ |date=2016-02-20 }} |align=right|61,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[کونوال]] |[http://www.cornwall.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|533,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[کونوال]] |- |[[کوٹسوولڈ (ضلع)|کوٹسوولڈ]] |[http://www.cotswold.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140529205712/http://www.cotswold.gov.uk/ |date=2014-05-29 }} |align=right|83,200 | |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[کووینٹری]] |[http://www.coventry.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|316,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1345) |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[کاروین]] |[http://www.cravendc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327174650/http://www.cravendc.gov.uk/ |date=2014-03-27 }} |align=right|55,500 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[کراولی]] |[http://www.crawley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|107,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مغربی سسیکس]] |- |[[لندن بورو کروئڈن|کروئڈن]] |[http://www.croydon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|364,800 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ڈیکورم]] |[http://www.dacorum.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410110649/http://www.dacorum.gov.uk/ |date=2014-04-10 }} |align=right|145,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[ڈارلنگٹن (بورو)|ڈارلنگٹن]] |[http://www.darlington.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021130091335/http://www.darlington.gov.uk/ |date=2002-11-30 }} |align=right|105,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] |- |[[ڈارٹفورڈ (بورو)|ڈارٹفورڈ]] |[http://www.dartford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[ڈاوینٹری (ضلع)|ڈاوینٹری]] |[http://www.daventrydc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|78,100 | |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[ڈربی]] |[http://www.derby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|248,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1977) |[[ڈربیشائر]] |- |[[ڈربیشائر ڈیلز]] |[http://www.derbyshiredales.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213192417/http://www.derbyshiredales.gov.uk/ |date=2014-02-13 }} |align=right|71,100 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ڈانکاسٹر|ڈانکاسٹر]] |[http://www.doncaster.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19991126044042/http://www.doncaster.gov.uk/ |date=1999-11-26 }} |align=right|302,500 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[ڈوور (ضلع)|ڈوور]] |[http://www.dover.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|111,700 | |[[کینٹ]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ڈڈلی|ڈڈلی]] |[http://www.dudley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|313,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[کاؤنٹی ڈرہم]] |[http://www.durham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|513,000 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[کاؤنٹی ڈرہم]] |- |[[لندن بورو ایلنگ|ایلنگ]] |[http://www.ealing.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|339,300 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[مشرقی کیمبرجشائر]] |[http://www.eastcambs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|84,200 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[مشرقی ڈیون]] |[http://www.east-devon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041204084640/http://www.east-devon.gov.uk/ |date=2004-12-04 }} |align=right|133,300 | |[[ڈیون]] |- |[[مشرقی ڈورسٹ]] |[http://www.eastdorsetdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051029091016/http://www.eastdorsetdc.gov.uk/ |date=2005-10-29 }} |align=right|87,300 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[مشرقی ہیمپشائر]] |[http://www.easthants.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|116,000 | |[[ہیمپشائر]] |- |[[مشرقی ہارٹفورڈشائر]] |[http://www.eastherts.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|138,200 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[مشرقی لنڈسے]] |[http://www.e-lindsey.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|136,700 | |[[لنکنشائر]] |- |[[مشرقی نارتھیمپٹنشائر]] |[http://www.east-northamptonshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913040554/http://www.east-northamptonshire.gov.uk/ |date=2008-09-13 }} |align=right|86,900 | |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]] |[http://www.eastriding.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|334,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]] |- |[[مشرقی سٹیفورڈشائر]] |[http://www.eaststaffsbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140927183751/http://www.eaststaffsbc.gov.uk/ |date=2014-09-27 }} |align=right|113,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[ایسٹبورن]] |[http://www.eastbourne.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|99,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[ایسٹلی (بورو)|ایسٹلی]] |[http://www.eastleigh.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140320141424/http://www.eastleigh.gov.uk/ |date=2014-03-20 }} |align=right|125,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[ایڈن، کامبریا|ایڈن]] |[http://www.eden.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105160240/http://www.eden.gov.uk/ |date=2008-11-05 }} |align=right|52,500 | |[[کامبریا]] |- |[[ایلمبرج]] |[http://www.elmbridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[لندن بورو اینفیلڈ|اینفیلڈ]] |[http://www.enfield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|313,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[اپنگ فارسٹ (ضلع)|اپنگ فارسٹ]] |[http://www.eppingforestdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|124,900 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[اپسوم تے ایویل]] |[http://www.epsom-ewell.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|75,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[عریواش]] |[http://www.عریواش۔gov.uk ویب سائٹ] |align=right|112,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[ایکسٹر]] |[http://www.exeter.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200511205833/https://exeter.gov.uk/ |date=2020-05-11 }} |align=right|117,100 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[ڈیون]] |- |[[فارہیم (بورو)|فارہیم]] |[http://www.fareham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|111,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[فینلینڈ]] |[http://www.fenland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|95,500 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[فارسٹ ہیتھ]] |[http://www.forest-heath.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140321115446/http://www.forest-heath.gov.uk/ |date=2014-03-21 }} |align=right|60,000 | |[[سافک]] |- |[[فارسٹ آف ڈین (ضلع)|فارسٹ آف ڈین]] |[http://www.fdean.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,200 | |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[فیلڈ (بورو)|فیلڈ]] |[http://www.fylde.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|76,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو گیٹسہیڈ|گیٹسہیڈ]] |[http://www.gateshead.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|200,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[گیڈلنگ]] |[http://www.gedling.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|113,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[گلوسٹر]] |[http://www.glos-city.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|121,900 |شہر (1541) |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[گاسپورٹ]] |[http://www.gosport.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[گریوشیم]] |[http://www.گریوشیم۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|101,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[گریٹ یارموتھ (بورو)|گریٹ یارموتھ]] |[http://www.great-yarmouth.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228021952/http://www.great-yarmouth.gov.uk/ |date=2014-02-28 }} |align=right|97,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نورفک]] |- |[[شاہی بورو گرینچ|گرینچ]] |[http://www.greenwich.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|255,500 |[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[گیلڈفورڈ (بورو)|گیلڈفورڈ]] |[http://www.guildford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|137,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[لندن بورو ہیکنی|ہیکنی]] |[http://www.hackney.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|247,200 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہالٹن (بورو)|ہالٹن]] |[http://www.halton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|125,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[چیشائر]] |- |[[ہیمبلیٹن]] |[http://www.hambleton.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706221940/http://www.hambleton.gov.uk/ |date=2014-07-06 }} |align=right|89,600 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[لندن بورو ہیمرسمتھ تے فلہم|ہیمرسمتھ تے فلہم]] |[http://www.lbhf.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|182,400 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہاربرا]] |[http://www.harborough.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|85,700 | |[[لیسٹرشائر]] |- |[[لندن بورو ہارنگے|ہارنگے]] |[http://www.haringey.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|255,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہارلو]] |[http://www.harlow.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,200 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ہاروگیٹ (بورو)|ہاروگیٹ]] |[http://www.harrogate.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|158,700 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[لندن بورو ہیعرو|ہیعرو]] |[http://www.harrow.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|240,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہارٹ (ضلع)|ہارٹ]] |[http://www.hart.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|91,700 | |[[ہیمپشائر]] |- |[[ہارٹلپول (بورو)|ہارٹلپول]] |[http://www.hartlepool.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|92,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] |- |[[ہیسٹینگز]] |[http://www.hastings.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|90,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[ہاوانٹ (بورو)|ہاوانٹ]] |[http://www.havant.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|120,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[لندن بورو ہیورنگ|ہیورنگ]] |[http://www.havering.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|237,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہیرفورڈشائر]] |[http://www.herefordshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407060243/http://www.herefordshire.gov.uk/ |date=2014-04-07 }} |align=right|183,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[ہیرفورڈشائر]] |- |[[ہیرٹسمیر]] |[http://www.hertsmere.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|100,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[ہائی پیک، ڈربیشائر|ہائی پیک]] |[http://www.highpeak.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|91,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[لندن بورو ہلنگٹن|ہلنگٹن]] |[http://www.hillingdon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|275,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہنکلے تے بوسورتھ]] |[http://www.hinckleyandbosworthonline.org.uk/ ویب سائٹ] |align=right|105,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[ہورشام (ضلع)|ہورشام]] |[http://www.horsham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,500 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[لندن بورو ہونسلو|ہونسلو]] |[http://www.hounslow.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|254,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کنگسٹن اپون ہل|ہل]] |[http://www.hullcc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|256,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1299) |[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]] |- |[[ہنٹنگڈومشائر]] |[http://www.huntsdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|170,000 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[ہنڈبرن]] |[http://www.hyndburnbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060530050349/http://www.hyndburnbc.gov.uk/ |date=2006-05-30 }} |align=right|80,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[اپسوئچ (بورو)|اپسوئچ]] |[http://www.ipswich.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|133,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سافک]] |- |[[آئل آف ویٹ]] |[http://www.iwight.com/ ویب سائٹ] |align=right|138,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، کاؤنٹی |[[آئل آف ویٹ]] |- |[[جزائر سیلی]] |[http://www.scilly.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|2,200 | ''[[sui generis]]'' |[[کونوال]] |- |[[لندن بورو ازلنگٹن|ازلنگٹن]] |[http://www.islington.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|206,300 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[شاہی بورو کینزنگٹن تے چیلسی|کینزنگٹن تے چیلسی]] |[http://www.rbkc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|158,300 |[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کیٹیرنگ (بورو)|کیٹیرنگ]] |[http://www.kettering.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806035451/http://www.kettering.gov.uk/ |date=2012-08-06 }} |align=right|93,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[کنگز لین تے مغربی نورفک]] |[http://www.west-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|147,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نورفک]] |- |[[شاہی بورو کنگسٹن اپون ٹیمز|کنگسٹن اپون ٹیمز]] |[http://www.kingston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|160,400 |[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کرکلیز]] |[http://www.kirkleesmc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050922183721/http://www.kirkleesmc.gov.uk/ |date=2005-09-22 }} |align=right|423,000 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو نوزلی|نوزلی]] |[http://www.knowsley.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729122520/http://www.knowsley.gov.uk/ |date=2009-07-29 }} |align=right|145,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[لندن بورو لیمبیتھ|لیمبیتھ]] |[http://www.lambeth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|304,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لنکاسٹر شہر|لنکاسٹر]] |[http://www.lancaster.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328022608/http://www.lancaster.gov.uk/ |date=2014-03-28 }} |align=right|137,800 |شہر (1937) |[[لنکاشائر]] |- |[[لیڈز شہر|لیڈز]] |[http://www.leeds.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|750,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1893) |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[لیسٹر]] |[http://www.leicester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|329,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1919) |[[لیسٹرشائر]] |- |[[لیویس (ضلع)|لیویس]] |[http://www.lewes.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,600 | |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[لندن بورو لیوشم|لیوشم]] |[http://www.lewisham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|276,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لیچفیلڈ (ضلع)|لیچفیلڈ]] |[http://www.lichfielddc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|100,900 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[لنکن، لنکنشائر|لنکن]] |[http://www.lincoln.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|93,100 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[لنکنشائر]] |- |[[لیورپول]] |[http://www.liverpool.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060328002145/http://www.liverpool.gov.uk/ |date=2006-03-28 }} |align=right|465,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1880) |[[مرزیسائڈ]] |- |[[لندن شہر]] |[http://www.cityoflondon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|7,400 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')، ''[[sui generis]]'' |[[لندن شہر]] |- |[[لوٹن]] |[http://www.luton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|203,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بیڈفورڈشائر]] |- |[[میڈسٹون (بورو)|میڈسٹون]] |[http://www.digitalmaidstone.co.uk/ ویب سائٹ] |align=right|155,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[مالڈن (ضلع)|مالڈن]] |[http://www.maldon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|61,700 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[مالورن ہلز (ضلع)|مالورن ہلز]] |[http://www.malvernhills.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140608095352/http://www.malvernhills.gov.uk/ |date=2014-06-08 }} |align=right|74,700 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[مانچسٹر]] |[http://www.manchester.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303042405/http://www.manchester.gov.uk/ |date=2011-03-03 }} |align=right|502,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1853) |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[مینسفیلڈ (ضلع)|مینسفیلڈ]] |[http://www.mansfield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|104,600 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[میڈوے]] |[http://www.medway.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040124162034/http://www.medway.gov.uk/index/leisure/localhistory/timeline/17909.htm |date=2004-01-24 }} |align=right|264,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[میلٹن (بورو)|میلٹن]] |[http://www.melton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|50,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[میندیپ]] |[http://www.mendip.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130416233913/http://www.mendip.gov.uk/ |date=2013-04-16 }} |align=right|109,400 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[لندن بورو مرٹن|مرٹن]] |[http://www.merton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|200,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[مڈ ڈیون]] |[http://www.middevon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|77,900 | |[[ڈیون]] |- |[[مڈ سافک]] |[http://www.mid-suffolk-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050305123936/http://www.mid-suffolk-dc.gov.uk/ |date=2005-03-05 }} |align=right|97,100 | |[[سافک]] |- |[[مڈ سسیکس]] |[http://www.midsussex.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|140,200 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[میڈیلزبرو (بورو)|میڈیلزبرو]] |[http://www.middlesbrough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191006165155/https://middlesbrough.gov.uk/ |date=2019-10-06 }} |align=right|138,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[ملٹن کینز (بورو)|ملٹن کینز]] |[http://www.miltonkeynes.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120829214812/http://www.miltonkeynes.gov.uk/ |date=2012-08-29 }} |align=right|249,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بکنگھمشائر]] |- |[[مول ویلی]] |[http://www.molevalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|85,600 | |[[سرے]] |- |[[نیوآرک تے شرووڈ]] |[http://www.newark-sherwooddc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,000 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[نیوکیسل-انڈر-لائم (بورو)|نیوکیسل-انڈر-لائم]] |[http://www.newcastle-staffs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|123,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[نیوکیسل اپون ٹائین]] |[http://www.newcastle.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208200135/http://www.newcastle.gov.uk/ |date=2011-02-08 }} |align=right|279,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1882) |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[نیو فارسٹ (ضلع)|نیو فارسٹ]] |[http://www.nfdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525044829/http://nfdc.gov.uk/ |date=2013-05-25 }} |align=right|176,800 | |[[ہیمپشائر]] |- |[[لندن بورو نیوہیم|نیوہیم]] |[http://www.newham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|310,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[شمالی ڈیون]] |[http://www.northdevon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|94,000 | |[[ڈیون]] |- |[[شمالی ڈورسٹ]] |[http://www.north-dorset.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060710085632/http://www.north-dorset.gov.uk/ |date=2006-07-10 }} |align=right|69,000 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[شمالی مشرقی ڈربیشائر]] |[http://www.ne-derbyshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205101637/http://www.ne-derbyshire.gov.uk/ |date=2011-02-05 }} |align=right|99,100 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[شمالی مشرقی لنکنشائر]] |[http://www.nelincs.gov.uk/IC/Index.htm ویب سائٹ] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040802063022/http://www.nelincs.gov.uk/IC/Index.htm |date=2004-08-02 }} |align=right|159,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکنشائر]] |- |[[شمالی ہارٹفورڈشائر]] |[http://www.nhdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030807201733/http://www.nhdc.gov.uk/ |date=2003-08-07 }} |align=right|127,500 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[شمالی کیسٹایون]] |[http://www.n-kesteven.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|108,500 | |[[لنکنشائر]] |- |[[شمالی لنکنشائر]] |[http://www.northlincs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|167,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکنشائر]] |- |[[شمالی نورفک]] |[http://www.north-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|101,700 | |[[نورفک]] |- |[[شمالی سامرسیٹ]] |[http://www.n-somerset.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|203,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[سامرسیٹ]] |- |[[شمالی ٹینیسائڈ]] |[http://www.northtyneside.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923012827/https://northtyneside.gov.uk/ |date=2020-09-23 }} |align=right|201,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[شمالی وارکشائر]] |[http://www.northwarks.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|62,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[وارکشائر]] |- |[[شمالی مغربی لیسٹرشائر]] |[http://www.nwleics.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|93,700 | |[[لیسٹرشائر]] |- |[[نارتھیمپٹن]] |[http://www.northampton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|212,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[نارتھمبرلینڈ]] |[http://www.northumberland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|316,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[نارتھمبرلینڈ]] |- |[[نارویچ]] |[http://www.norwich.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|132,200 |شہر (1195) |[[نورفک]] |- |[[ناٹنگھم]] |[http://www.nottinghamcity.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|303,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1897) |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[نانیٹن تے بیڈورتھ]] |[http://www.nuneatonandbedworth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|125,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[وارکشائر]] |- |[[اواڈبی تے ویگسٹن]] |[http://www.oadby-wigston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|56,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو اولڈھم|اولڈھم]] |[http://www.oldham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|225,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[آکسفورڈ]] |[http://www.oxford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|150,200 |شہر (1542) |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[پینڈل]] |[http://www.pendle.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722025859/http://www.pendle.gov.uk/ |date=2011-07-22 }} |align=right|89,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[پیٹربورو]] |[http://www.peterborough.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|184,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1541) |[[کیمبرجشائر]] |- |[[پلایماؤتھ]] |[http://www.plymouth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|256,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1928) |[[ڈیون]] |- |[[پول، انگلستان]] |[http://www.poole.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516185533/http://poole.gov.uk/ |date=2014-05-16 }} |align=right|148,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[پورٹسماؤتھ]] |[http://www.portsmouth.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208200226/http://www.portsmouth.gov.uk/ |date=2011-02-08 }} |align=right|205,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1926) |[[ہیمپشائر]] |- |[[پریسٹن شہر، لنکاشائر|پریسٹن]] |[http://www.preston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|140,100 |شہر (2002) |[[لنکاشائر]] |- |[[پربیک (ضلع)|پربیک]] |[http://www.purbeck-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010302020750/http://www.purbeck-dc.gov.uk/ |date=2001-03-02 }} |align=right|45,200 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[بورو ریڈنگ|ریڈنگ]] |[http://www.reading.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|155,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[لندن بورو ریڈبرج|ریڈبرج]] |[http://www.redbridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|281,400 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ریڈکار تے کلیولینڈ]] |[http://www.redcar-cleveland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|135,200 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[ریڈیچ]] |[http://www.redditchbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131040122/http://www.redditchbc.gov.uk/ |date=2016-01-31 }} |align=right|84,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ووسٹرشائر]] |- |[[رائگیٹ تے بانسٹیڈ]] |[http://www.reigate-banstead.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|138,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[ربل ویلی]] |[http://www.ribblevalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|57,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[لندن بورو رچمنڈ اپون ٹیمز|رچمنڈ اپون ٹیمز]] |[http://www.richmond.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|187,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[رچمنڈشائر]] |[http://www.richmondshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327163824/http://www.richmondshire.gov.uk/ |date=2014-03-27 }} |align=right|53,300 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو راچڈیل|راچڈیل]] |[http://www.rochdale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|211,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[روچفورڈ (ضلع)|روچفورڈ]] |[http://www.rochford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,300 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[راسینڈئل]] |[http://www.rossendale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|68,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[روتھر]] |[http://www.rother.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|90,700 | |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو روتھرہیم|روتھرہیم]] |[http://www.rotherham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|257,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[رگبی (بورو)|رگبی]] |[http://www.rugby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|100,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[وارکشائر]] |- |[[رینیمیڈ (بورو)|رینیمیڈ]] |[http://www.runnymede.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|80,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[رشکلف]] |[http://www.rushcliffe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326160416/http://www.rushcliffe.gov.uk/ |date=2014-03-26 }} |align=right|111,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[رشمور]] |[http://www.rushmoor.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|94,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[راٹلینڈ]] |[http://www.rutland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|37,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[راٹلینڈ]] |- |[[رایڈیل]] |[http://www.ryedale.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406211149/http://www.ryedale.gov.uk/ |date=2014-04-06 }} |align=right|51,900 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[سینٹ البینز شہر|سینٹ البینز]] |[http://www.stalbans.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|141,200 |شہر (1877) |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[سینٹ ایڈمنڈسبری (بورو)|سینٹ ایڈمنڈسبری]] |[http://www.stedmundsbury.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229215041/http://www.stedmundsbury.gov.uk/ |date=2019-12-29 }} |align=right|111,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سافک]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سینٹ ہیلنز|سینٹ ہیلنز]] |[http://www.sthelens.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|175,400 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[سالفورڈ شہر|سالفورڈ]] |[http://www.salford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327011636/http://www.salford.gov.uk/ |date=2014-03-27 }} |align=right|234,500 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1926) |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[سینڈویل]] |[http://www.smbc.sandwell.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716141714/http://www.smbc.sandwell.gov.uk/ |date=2011-07-16 }} |align=right|309,000 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[سکاربرو (بورو)|سکاربرو]] |[http://www.scarborough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201005065205/https://www.scarborough.gov.uk/ |date=2020-10-05 }} |align=right|108,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[سیجمور]] |[http://www.sedgemoor.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313080617/http://www.sedgemoor.gov.uk/ |date=2014-03-13 }} |align=right|114,900 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سیفٹن|سیفٹن]] |[http://www.sefton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|274,000 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[سیلبی (ضلع)|سیلبی]] |[http://www.selby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,500 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[سیوناوکس (ضلع)|سیوناوکس]] |[http://www.sevenoaks.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,400 | |[[کینٹ]] |- |[[شیفیلڈ]] |[http://www.sheffield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|551,800 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1893) |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[شیپوے]] |[http://www.shepway.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|108,200 | |[[کینٹ]] |- |[[شروپشائر]] |[http://www.shropshire-cc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417020343/http://www.shropshire-cc.gov.uk/ |date=2009-04-17 }} |align=right|307,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[شروپشائر]] |- |[[سلاو]] |[http://www.slough.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|140,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سولیہل|سولیہل]] |[http://www.solihull.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|206,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[جنوبی بکس]] |[http://www.southbucks.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200907200205/http://www.southbucks.gov.uk/ |date=2020-09-07 }} |align=right|67,100 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[جنوبی کیمبرجشائر]] |[http://www.scambs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|149,800 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[جنوبی ڈربیشائر]] |[http://www.south-derbys.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716012317/http://www.south-derbys.gov.uk/ |date=2011-07-16 }} |align=right|94,900 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[جنوبی گلوسٹرشائر]] |[http://www.southglos.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|263,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[جنوبی ہیمز]] |[http://www.south-hams-dc.gov.uk/ ویب سائٹ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130125134209/http://www.south-hams-dc.gov.uk/ |date=2013-01-25 }} |align=right|83,600 | |[[ڈیون]] |- |[[جنوبی ہالینڈ، لنکنشائر|جنوبی ہالینڈ]] |[http://www.sholland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|88,400 | |[[لنکنشائر]] |- |[[جنوبی کیسٹایون]] |[http://www.skdc.com/ ویب سائٹ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040105013149/http://www.skdc.com/ |date=2004-01-05 }} |align=right|134,100 | |[[لنکنشائر]] |- |[[جنوبی لیکلینڈ]] |[http://www.southlakeland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430031933/http://www.southlakeland.gov.uk/ |date=2013-04-30 }} |align=right|103,700 | |[[کامبریا]] |- |[[جنوبی نورفک]] |[http://www.south-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102223444/http://www.south-norfolk.gov.uk/ |date=2006-01-02 }} |align=right|124,500 | |[[نورفک]] |- |[[جنوبی نارتھیمپٹنشائر]] |[http://www.southnorthants.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|85,400 | |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[جنوبی آکسفورڈشائر]] |[http://www.southoxon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|135,000 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[جنوبی ربل]] |[http://www.south-ribblebc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025041957/http://www.south-ribblebc.gov.uk/ |date=2005-10-25 }} |align=right|109,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[جنوبی سامرسیٹ]] |[http://www.southsomerset.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140703124829/https://www.southsomerset.gov.uk/ |date=2014-07-03 }} |align=right|162,100 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[جنوبی سٹیفورڈشائر]] |[http://www.sstaffs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|108,300 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[جنوبی ٹینیسائڈ]] |[http://www.southtyneside.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|148,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[ساؤتھمپٹن]] |[http://www.southampton.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218194008/http://www.southampton.gov.uk/ |date=2011-02-18 }} |align=right|235,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1964) |[[ہیمپشائر]] |- |[[ساوتھاینڈ-آن-سی]] |[http://www.southend.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|174,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[لندن بورو سدرک|سدرک]] |[http://www.southwark.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|288,700 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[سپیلتھون]] |[http://www.سپیلتھون۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|95,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[سٹیفورڈ (بورو)|سٹیفورڈ]] |[http://www.staffordbc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|130,900 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[سٹیفورڈشائر موورلینڈز]] |[http://www.staffsmoorlands.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,200 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[سٹیوینڈیج]] |[http://www.stevenage.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|84,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سٹاکپورٹ|سٹاکپورٹ]] |[http://www.stockport.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|283,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[سٹاکٹن-آن-ٹیز (بورو)|سٹاکٹن-آن-ٹیز]] |[http://www.stockton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|191,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] تے [[شمالی یارکشائر]] |- |[[سٹوک آن ٹرینٹ]] |[http://www.stoke.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|248,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1925) |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[سٹراٹفورڈ-آن-ایون (ضلع)|سٹراٹفورڈ-آن-ایون]] |[http://www.stratford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|120,800 | |[[وارکشائر]] |- |[[سٹراوڈ (ضلع)|سٹراوڈ]] |[http://www.stroud.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|113,100 | |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[سافک ساحلی]] |[http://www.suffolkcoastal.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|124,600 | |[[سافک]] |- |[[سنڈرلینڈ شہر|سنڈرلینڈ]] |[http://www.sunderland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|275,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1992) |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[سرے ہیتھ]] |[http://www.surreyheath.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|86,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[لندن بورو سٹن|سٹن]] |[http://www.sutton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|191,100 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[سوالے]] |[http://www.swale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|136,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[سوینڈون (بورو)|سوینڈون]] |[http://www.swindon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|209,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ویلٹشائر]] |- |[[ٹیمسائڈ]] |[http://www.tameside.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|219,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[ٹیمورتھ (بورو)|ٹیمورتھ]] |[http://www.tamworth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|76,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[ٹینڈرج (ضلع)|ٹینڈرج]] |[http://www.tandridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,200 | |[[سرے]] |- |[[ٹاونٹن ڈین]] |[http://www.tauntonڈین۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|110,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سامرسیٹ]] |- |[[ٹینبریج]] |[http://www.ٹینبریج۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|124,300 | |[[ڈیون]] |- |[[ٹیلفورڈ تے ریکن]] |[http://www.telford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|166,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شروپشائر]] |- |[[ٹینڈرنگ]] |[http://www.tendringdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|138,100 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ٹیسٹ ویلی]] |[http://www.testvalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|116,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[ٹوکسبری (بورو)|ٹوکسبری]] |[http://www.tewkesburybc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[تھانیٹ (ضلع)|تھانیٹ]] |[http://www.thanet.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|134,400 | |[[کینٹ]] |- |[[تھری ریورز (ضلع)|تھری ریورز]] |[http://www.3rivers.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050930201223/http://www.3rivers.gov.uk/ |date=2005-09-30 }} |align=right|87,900 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[تھاراک]] |[http://www.thurrock.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|158,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ٹونبریج تے مالنگ]] |[http://www.tmbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013112247/http://www.tmbc.gov.uk/cgi-bin/buildpage.pl?mysql=996 |date=2007-10-13 }} |align=right|121,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[ٹوربے]] |[http://www.torbay.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,200 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈیون]] |- |[[ٹوریج]] |[http://www.torridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|64,000 | |[[ڈیون]] |- |[[لندن بورو ٹاور ہیملٹس|ٹاور ہیملٹس]] |[http://www.towerhamlets.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|256,000 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ٹریفرڈ]] |[http://www.trafford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921184244/http://www.trafford.gov.uk/ |date=2013-09-21 }} |align=right|227,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[ٹنبریج ویلز (بورو)|ٹنبریج ویلز]] |[http://www.tunbridgewells.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[اوٹلسفورڈ]] |[http://www.uttlesford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|80,000 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ویل آف وائٹ ہارس]] |[http://www.whitehorsedc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|121,900 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[ویکفیلڈ شہر|ویکفیلڈ]] |[http://www.wakefield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|326,400 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1888) |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو والسال|والسال]] |[http://www.walsall.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905165129/https://www.walsall.gov.uk/ |date=2017-09-05 }} |align=right|269,500 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[لندن بورو والتھم فارسٹ|والتھم فارسٹ]] |[http://www.lbwf.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051013062358/http://www.lbwf.gov.uk/ |date=2005-10-13 }} |align=right|259,700 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لندن بورو وینڈزورتھ|وینڈزورتھ]] |[http://www.wandsworth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|307,700 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[وارنگٹن]] |[http://www.warrington.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|202,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[چیشائر]] |- |[[وارک (ضلع)|وارک]] |[http://www.warwickdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|137,700 | |[[وارکشائر]] |- |[[واٹفورڈ]] |[http://www.watford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|90,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[ویونے]] |[http://www.waveney.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160622223341/http://www.waveney.gov.uk/ |date=2016-06-22 }} |align=right|115,400 | |[[سافک]] |- |[[ویورلی، سرے|ویورلی]] |[http://www.waverley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|121,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[ویلڈین]] |[http://www.wealden.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009122858/https://www.wealden.gov.uk/ |date=2020-10-09 }} |align=right|149,400 | |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[ویلنگبورو (بورو)|ویلنگبورو]] |[http://www.wellingborough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200907132810/http://www.wellingborough.gov.uk/ |date=2020-09-07 }} |align=right|75,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[ویلون ہیٹفیلڈ]] |[http://www.welhat.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|110,700 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[مغربی بارکشائر]] |[http://www.westberks.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|154,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[بارکشائر]] |- |[[مغربی ڈیون]] |[http://www.westdevon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927031925/http://www.westdevon.gov.uk/ |date=2006-09-27 }} |align=right|53,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈیون]] |- |[[مغربی ڈورسٹ]] |[http://www.westdorset-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150301004708/http://www.westdorset-dc.gov.uk/ |date=2015-03-01 }} |align=right|99,300 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[مغربی لنکاشائر]] |[http://www.westlancsdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|110,600 | |[[لنکاشائر]] |- |[[مغربی لنڈسے]] |[http://www.west-lindsey.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|89,400 | |[[لنکنشائر]] |- |[[ویسٹمنسٹر شہر|ویسٹمنسٹر]] |[http://www.westminster.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|219,600 |[[لندن بورو]]، شہر (1540) |[[لندن عظمی]] |- |[[مغربی آکسفورڈشائر]] |[http://www.westoxon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|105,400 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[مغربی سامرسیٹ]] |[http://www.westsomersetonline.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828083812/http://www.westsomersetonline.gov.uk/ |date=2008-08-28 }} |align=right|34,600 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[ویماؤتھ تے پورٹلینڈ]] |[http://www.weymouth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|65,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ویگان|ویگان]] |[http://www.wiganmbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203095320/http://www.wiganmbc.gov.uk/ |date=2005-12-03 }} |align=right|318,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[ویلٹشائر]] |[http://www.wiltshire.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|474,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[ویلٹشائر]] |- |[[ونچیسٹر شہر|ونچیسٹر]] |[http://www.winchester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|116,800 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[ہیمپشائر]] |- |[[شاہی بورو ونڈسر تے میڈنہیڈ|ونڈسر تے میڈنہیڈ]] |[http://www.rbwm.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|145,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ویرال|ویرال]] |[http://www.wirral.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|319,800 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[بورو ووکنگ|ووکنگ]] |[http://www.woking.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|99,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[ووکنگہیم (ضلع)|ووکنگہیم]] |[http://www.wokingham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|154,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[بارکشائر]] |- |[[وولورہیمپٹن]] |[http://www.wolverhampton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|249,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (2000) |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[ووسٹر]] |[http://www.cityofworcester.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001063735/http://www.cityofworcester.gov.uk/ |date=2005-10-01 }} |align=right|98,700 |شہر (1189) |[[ووسٹرشائر]] |- |[[وردنگ]] |[http://www.worthing.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|105,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مغربی سسیکس]] |- |[[وچیوان]] |[http://www.wychavon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|117,100 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[ویکم (ضلع)|ویکم]] |[http://www.wycombe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091205023624/http://www.wycombe.gov.uk/ |date=2009-12-05 }} |align=right|172,000 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[ویر]] |[http://www.wyrebc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060804091037/http://www.wyrebc.gov.uk/ |date=2006-08-04 }} |align=right|107,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[وایر فارسٹ (ضلع)|وایر فارسٹ]] |[http://www.wyreforestdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406161721/http://wyreforestdc.gov.uk/ |date=2014-04-06 }} |align=right|98,000 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[یورک]] |[http://www.york.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|197,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[شمالی یارکشائر]] |} == ہور ویکھو == * [[لسٹ انگلستان دے ضلعے بلحاظ آبادی]] * [[لسٹ انگریزی ضلعے تے انہاں دے نسلی تناسب]] * [[لسٹ انگریزی ضلعے بلحاظ کثافت آبادی]] * [[لسٹ انگریزی ضلعے بلحاظ رقبہ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:انگلستان دے ضلعے]] [[گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی مقامی حکومت]] [[گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں]] bpi32lkb92syvd0e67wiwnrj5smf506 0 91162 708578 708109 2026-07-14T15:23:48Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708578 wikitext text/x-wiki ایہ '''[[ایشیا]]''' دے '''[[جڑواں شہر|جڑواں شہراں]]''' د‏‏ی لسٹ {{ہور نام|انگریزی=List of twin towns and sister cities in Asia}} ا‏‏ے۔ == افغانستان == * [[کابل]] :{{پرچم تصویر|Turkey}} [[استنبول]]، [[ترکی]]<ref>{{cite web|title=Sister Cities of Istanbul|url=http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm|publisher=Greater Istanbul|accessdate=10 اپریل 2015}}</ref> :{{پرچم تصویر|RUS}} [[قازان]]، [[روس]]<ref>Cultures and Globalization: Cities, Cultural Policy and Governance by Helmut K Anheier, p.376</ref> :{{پرچم تصویر|Turkey}} [[انقرہ]]، [[ترکی]] (2003)<ref name="ankara.bel.tr">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ankara.bel.tr/en/foreign-relations-department/sister-cities-of-ankara#۔V6zuCGVvfxs |access-date=2020-10-16 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224190520/https://www.ankara.bel.tr/en/foreign-relations-department/sister-cities-of-ankara/#۔V6zuCGVvfxs |dead-url=yes }}</ref> * [[غزنی]] :{{پرچم تصویر|USA}} [[ہیورڈ، کیلیفورنیا]] (2006)<ref>https://www.windofhopeafghanistan.net/sister-city</ref> == آرمینیا == * [[یریوان]] :{{پرچم تصویر|USA}} [[کیمبرج، میساچوسٹس]]، [[ریاستہائے متحدہ امریکا]]<ref name="dept">[http://www.cambridgema.gov/deptann.cfm?story_id=1597 "A Message from the Peace Commission: Information on Cambridge's Sister Cities,"] 15 فروری 2008. Retrieved 12 اکتوبر 2008.</ref><ref name="thompson">Richard Thompson. [http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2008/10/12/looking_to_strengthen_family_ties_with_sister_cities/?page=full "Looking to strengthen family ties with 'sister cities'،"] ''Boston Globe''، 12 اکتوبر 2008. Retrieved 12 اکتوبر 2008.</ref> == آذربائیجان == {{اصل مضمون|آذربائیجان دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == بنگلہ دیش == {{اصل مضمون|بنگلہ دیش دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == کمبوڈیا == {{خالی قطعہ|date=جنوری 2019}} == چین == {{اصل مضمون|چین دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == مشرقی تیمور (مشرقی تیمور) == * [[آئنارو]] :{{پرچم تصویر|USA}} [[میڈیسون، وسکونسن]]، [[ریاستہائے متحدہ امریکا]]<ref>http://aideasttimor.org/masa.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190925210456/http://www.aideasttimor.org/masa.html |date=2019-09-25 }}</ref> == مصر == {{اصل مضمون|مصر دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == جارجیا == {{اصل مضمون|جارجیا دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == بھارت == {{اصل مضمون|بھارت دے جڑواں شہراں تے قصبےآں د‏‏ی فہرست}} == انڈونیشیا == {{اصل مضمون|انڈونیشیا دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == ایران == * [[تہران]]<ref>[http://www.irna.ir/en/News/82287372/ Sarajevo mayor's Tehran visit to give impetus to city diplomacy] 30 اکتوبر 2016</ref><ref>[http://en.mehrnews.com/news/108076/All-Tehran-s-sister-cities All Tehran’s sister cities.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825101117/https://en.mehrnews.com/news/108076/All-Tehran-s-sister-cities |date=2019-08-25 }}</ref><ref>[http://vestnikkavkaza.net/news/economy/71194.html The Capitals of Georgia and Iran to become twin cities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825101104/http://vestnikkavkaza.net/news/economy/71194.html |date=2019-08-25 }} 22 مئی 2015</ref><ref>{{cite web|url=http://english.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13920927001088 |title=Tehran, Ankara to Sign Sister City Agreement Today |publisher=FarsNews |accessdate=18 دسمبر 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://minsk.gov.by/en/city/|title=Minsk City Executive Committee|accessdate=29 اکتوبر 2015|archive-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402003124/http://minsk.gov.by/en/city/|dead-url=yes}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090105114236/http://el.mos.ru/cgi-bin/pbl_web?vid=2&osn_id=0&id_rub=2368&news_unom=35877 "Тверская 13" 4.12.04]۔ el.mos.ru (in Russian)</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ettelaat.com/etbarchive/1996-2014/2001/05/24/P8.pdf|title=Ettela't International|accessdate=29 اکتوبر 2015|archive-date=2017-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018145244/http://www.ettelaat.com/etbarchive/1996-2014/2001/05/24/P8.pdf|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.payvand.com/news/01/mar/1053.html |title=Tehran, Havana named sister cities |publisher=Payvand.com |date=22 نومبر 2006 |accessdate=15 مارچ 2011 |archive-date=2020-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411141138/http://www.payvand.com/news/01/mar/1053.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sistercitiesofla.com/tehran-2 |title=Tehran – Iran |publisher=Sister Cities of Los Angeles, Inc. |accessdate=3 جون 2015}}</ref> :{{پرچم تصویر|ROK}} [[سؤل]] :{{پرچم تصویر|USA}} [[لاس اینجلس]] :{{پرچم تصویر|CUB}} [[ہوانا]] :{{پرچم تصویر|RUS}} [[ماسکو]] :{{پرچم تصویر|BLR}} [[منسک]] :{{پرچم تصویر|TUR}} [[انقرہ]] :{{پرچم تصویر|GEO}} [[تبلیسی]] :{{پرچم تصویر|HUN}} [[بوداپست]] :{{پرچم تصویر|BIH}} [[سرائیوو]] * [[اصفہان]] :{{پرچم تصویر|MAS}} [[کوالا لمپور]]، [[ملائیشیا]]<ref>[http://www.council.isfahan.ir/EStatic/WFESisterhood.aspx :Isfahan Islamic Council:<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012000000/http://www.council.isfahan.ir/EStatic/WFESisterhood.aspx |date=12 اکتوبر 2007}}</ref> * [[مشہد]] :{{پرچم تصویر|PAK}} [[لاہور]]، [[پاکستان]]<ref>{{cite web|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2007%5C03%5C02%5Cstory_2-3-2007_pg7_43 |title=Leading News Resource of Pakistan |publisher=Daily Times |date=2 مارچ 2007 |accessdate=1 ستمبر 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130929013640/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2007%5C03%5C02%5Cstory_2-3-2007_pg7_43 |archivedate=29 ستمبر 2013}}</ref>{{Better source|date=ستمبر 2016}} :{{پرچم تصویر|MAS}} [[کوالا لمپور]]، ملائیشیا (اکتوبر 2006)<ref>(3 اکتوبر 2006)۔ [http://kuala-lumpur-news.newslib.com/story/453-3234431/ "Mashad-Kuala Lumpur Become Sister cities"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714174230/http://kuala-lumpur-news.newslib.com/story/453-3234431/ |date=14 جولائ‏ی 2011}}۔ ''Kuala Lumpur News''</ref> * [[کیش (ایران)]] :{{پرچم تصویر|MAS}} [[لانگکاوی]]، [[ملائیشیا]]<ref>{{cite web|last1=LTD|first1=Kaspid|title=Senior KFZO Advisor, Malaysian Ambassador Meet in Kish|url=http://en.kishairlines.ir/news/detail/Senior-KFZO-Advisor--Malaysian-Ambassador-Meet-in-Kish/1083/view/|website=en.kishairlines.ir|accessdate=26 اگست 2017|language=fa|archive-date=2015-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20151221055021/http://en.kishairlines.ir/news/detail/Senior-KFZO-Advisor--Malaysian-Ambassador-Meet-in-Kish/1083/view/|dead-url=yes}}</ref> == عراق == {{اصل مضمون|عراق دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == اسرائیل == {{اصل مضمون|اسرائیل دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} {{ہور ویکھو|#فلسطینی علاقہ جات}} == جاپان == {{اصل مضمون|جاپان دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == اردن == {{اصل مضمون|اردن دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == قازقستان == * [[نور سلطان]] :{{پرچم تصویر|Latvia}} [[ریگا]]، [[لٹویا]]<ref>{{cite web|url=http://www.riga.lv/EN/Channels/Riga_Municipality/Twin_cities_of_Riga/default.htm |title=Twin cities of Riga |publisher=[[Riga City Council]] |accessdate=27 جولائ‏ی 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081204021323/http://www.riga.lv/EN/Channels/Riga_Municipality/Twin_cities_of_Riga/default.htm |archivedate=4 دسمبر 2008}}{{Better source|date=ستمبر 2016}}</ref> :{{پرچم تصویر|POL}} [[گدانسک]]، [[پولستان]] (1996)<ref name="Gdańsk">{{cite web|url=http://www.gdansk.pl/samorzad,62,733.html |title=Gdańsk Official website: 'Miasta partnerskie' |publisher= 2009 Urząd Miejski w Gdańsku |language=Polish, English |accessdate=11 جولائ‏ی 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130723091807/http://www.gdansk.pl/samorzad%2C62%2C733.html |archivedate=23 جولائ‏ی 2013}}</ref> :{{پرچم تصویر|Georgia}} [[تبلیسی]]، [[جارجیا]] (2005)<ref name="Tbilisi Sister Cities">{{cite web|url=http://www.tbilisi.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=4571 |title=Tbilisi Municipal Portal – Sister Cities |publisher= 2009 – Tbilisi City Hall |accessdate=16 جون 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724120155/http://www.tbilisi.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=4571 |archivedate=24 جولائ‏ی 2013}}</ref> :{{پرچم تصویر|Philippines}} [[منیلا]]، [[فلپائن]]<ref name="manila1">{{cite web|url=http://www.manila.gov.ph/localgovt.htm#sistercities |title=Existing Sister Cities |publisher=City of Manila |accessdate=2 ستمبر 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090806191943/http://www.manila.gov.ph/localgovt.htm |archivedate=6 اگست 2009}}</ref> :{{پرچم تصویر|PRC}} [[بیجنگ]]، [[چین]]<ref name="Beijing">{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=23 جون 2009|archive-date=2017-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170716081317/http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|dead-url=yes}}</ref> == کرغیزستان == {{خالی قطعہ|date=جنوری 2019}} == کویت == * [[کویت شہر]] :{{پرچم تصویر|MEX}} [[میکسیکو شہر]]، [[میکسیکو]]<ref name="Mexico-Kuwait">{{cite web|title=Acuerdo de Hermandad abrirá horizontes de colaboración|work=[[El Universal (Mexico City)|El Universal]]|url=http://www.eluniversaldf.mx/home/nota36162.html|access-date=2020-10-16|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923235920/http://www.eluniversaldf.mx/home/nota36162.html|dead-url=yes}}</ref> == لبنان == {{خالی قطعہ|date=اگست 2019}} == ملائیشیا == {{اصل مضمون|ملائیشیا دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == منگولیا == {{خالی قطعہ|date=جنوری 2019}} == نیپال == * [[کاٹھمنڈو]] :{{پرچم تصویر|PRK}} [[پیانگ یانگ]]، [[شمالی کوریا]]<ref name="Corfield2013" /> == شمالی کوریا == * [[چونگجن]] :{{پرچم تصویر|CHN}} [[چانگچون]]، [[چین]]<ref name="en.c_Chan">{{cite web| title = Chongjin（D.P.R.K.）| publisher = Changchun Municipal People's Government| accessdate = 22 اکتوبر 2017| url = http://en.changchun.gov.cn/yc/Asia/Chongjin/201307/t20130712_1082954.htm| archive-date = 2018-09-25| archive-url = https://web.archive.org/web/20180925072028/http://en.changchun.gov.cn/yc/Asia/Chongjin/201307/t20130712_1082954.htm| dead-url = yes}}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[جیلن شہر]]، [[چین]]<ref name="engl_Chon">{{cite web | title = Chongjin（D.P.R.K.） | publisher = People's Government of Jilin | date = 12 اپریل 2011 | accessdate = 22 اکتوبر 2017 | url = http://english.jl.gov.cn/AboutJilin/SisterCities/201104/t20110412_975194.html | archive-date = 2017-10-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171023010419/http://english.jl.gov.cn/AboutJilin/SisterCities/201104/t20110412_975194.html | dead-url = yes }}</ref> * [[ہایجو]] :{{پرچم تصویر|Ecuador}} [[گواراندا]]، [[ایکواڈور]]<ref name="KCNA2008">{{cite web|title=Agreements Signed between DPRK and Ecuador|url=http://www.kcna.co.jp/item/2008/200804/news04/28.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908191556/http://www.kcna.co.jp/item/2008/200804/news04/28.htm|archive-date=8 ستمبر 2017|publisher=KCNA|date=27 اپریل 2008}}</ref> :{{پرچم تصویر|Russia}} [[اولان-اودے]]، [[روس]]<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908211646/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201209/news30/20120930-08ee.html|archive-date=8 ستمبر 2017|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201209/news30/20120930-08ee.html|date=30 ستمبر 2012|accessdate=3 دسمبر 2017|publisher=KCNA|title=Sister Relations Established between Cities in DPRK and Russia}}</ref> * [[ہامہونگ]] :{{پرچم تصویر|CHN}} [[شنگھائی]]، [[چین]]<ref name="Sun2008">{{cite book|last=Sun|first=Jiaming|title=Global Connectivity and Local Transformation: A Micro Approach to Studying the Effect of Globalization on Shanghai|url=https://books.google.com/books?id=O-vcCwAAQBAJ&pg=PA47|year=2008|publisher=University Press of America|isbn=978-1-4616-8182-3|page=47}}</ref> * [[کائسونگ]] :{{پرچم تصویر|Peru}} [[کوزکو]]، [[پیرو]]<ref name="cuidadhermanas">{{cite web|url=http://www.municusco.gob.pe/ver.php?id=6 |title=Ciudades Hermanas|trans-title=Sister Cities|publisher=Municipalidad del Cusco |language=Spanish |accessdate=23 ستمبر 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090803122352/http://www.municusco.gob.pe/ver.php?id=6 |archivedate=3 اگست 2009}}</ref> * [[نامپو]] * {{پرچم تصویر|Mexico}} [[چیاوتیمپان]]، [[میکسیکو]]<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908185926/http://kcna.co.jp/item/2003/200307/news07/28.htm#3|archive-date=8 ستمبر 2017|url=http://kcna.co.jp/item/2003/200307/news07/28.htm#3|date=27 جولائ‏ی 2003|accessdate=3 دسمبر 2017|publisher=KCNA|title=Sister cities between DPRK and Mexico}}</ref> * {{پرچم تصویر|Ecuador}} [[لوخا، ایکواڈور]]، [[ایکواڈور]]<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908195306/http://kcna.co.jp/item/2005/200508/news08/11.htm#19|archive-date=8 ستمبر 2017|url=http://kcna.co.jp/item/2005/200508/news08/11.htm#19|date=10 اگست 2005|accessdate=3 دسمبر 2017|publisher=KCNA|title=Friendly Ties Opened between DPRK and Ecuadorian Cities}}</ref> :{{پرچم تصویر|Russia}} [[سینٹ پیٹرز برگ]]، [[روس]]<ref>{{cite web|script-title=ru:Перспективные направления сотрудничества|trans-title=Prospective areas of cooperation|url=http://kvs.gov.spb.ru/media/uploads/userfiles/2017/06/05/5Democratic_Peoples_republic_of_Korea.docx|access-date=22 اکتوبر 2017|publisher=Committee for External Relations of Saint-Petersburg|language=ru|archive-date=2019-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190923093951/http://kvs.gov.spb.ru/media/uploads/userfiles/2017/06/05/5Democratic_Peoples_republic_of_Korea.docx|dead-url=yes}}</ref> * [[پیونگسونگ]] :{{پرچم تصویر|Bulgaria}} [[پیرنک]]، [[بلغاریہ]]<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908195204/http://kcna.co.jp/item/2000/200002/news02/10.htm#13|archive-date=8 ستمبر 2017|url=http://kcna.co.jp/item/2000/200002/news02/10.htm#13|date=10 فروری 2000|accessdate=3 دسمبر 2017|publisher=KCNA|title=Agreement signed between DPRK and Bulgaria}}</ref> * [[پیانگ یانگ]] :{{پرچم تصویر|ALG}} [[الجزائر شہر]]، [[الجزائر]]<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908195204/http://kcna.co.jp/item/2000/200002/news02/10.htm#13|archive-date=26 جنوری 2005|url=http://kcna.co.jp/item/2000/200001/news01/06.htm#3|date=6 جنوری 2000|accessdate=3 دسمبر 2017|publisher=KCNA|title=Anniversary of sister-city relations}}</ref> :{{پرچم تصویر|IRQ}} [[بغداد]]، [[عراق]]<ref name="Corfield2013">{{cite book|last=Corfield|first=Justin|title=Historical Dictionary of Pyongyang|chapter-url=https://books.google.com/books?id=a46gFDWr3aMC&pg=PA196|year=2013|publisher=Anthem Press|location=London|isbn=978-0-85728-234-7|page=196|chapter=Sister Cities}}</ref> :{{پرچم تصویر|THA}} [[چیانگ مائی]]، [[تھائی لینڈ]]<ref name="Corfield2013" /> :{{پرچم تصویر|UAE}} [[دبئی]]، [[متحدہ عرب امارات]]<ref name="Corfield2013" /> :{{پرچم تصویر|IDN}} [[جکاردا]]، [[انڈونیشیا]]<ref name="Corfield2013" /> :{{پرچم تصویر|NEP}} [[کاٹھمنڈو]]، [[نیپال]]<ref name="Corfield2013" /> :{{پرچم تصویر|RUS}} [[ماسکو]]، [[روس]]<ref name="Corfield2013" /> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[تیانجن]]، [[چین]]<ref name="Corfield2013" /> * [[ساریوون]] :{{پرچم تصویر|Pakistan}} [[لاہور]]، [[پاکستان]]<ref name=Shayan>{{cite web |url=http://www.peela.pk/column4.html |title=Ground Realities 4|last1=Syed Shayan |date=فروری 2015 |website= |publisher=Akhbar Peela |access-date=23 اکتوبر 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305094736/http://www.peela.pk/column4.html|archive-date=5 مارچ 2016}}</ref> :{{پرچم تصویر|Mexico}} [[رافائل لارا گراخالیس (بلدیہ)|رافائل لارا گراخالیس]]، [[میکسیکو]]<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908203633/http://kcna.co.jp/item/2004/200404/news04/22.htm#3|archive-date=8 ستمبر 2017|url=http://kcna.co.jp/item/2004/200404/news04/22.htm#3|date=21 اپریل 2004|accessdate=3 دسمبر 2017|publisher=KCNA|title=Sister City Ties Established between DPRK and Mexico}}</ref> * [[سنچون کاؤنٹی|سنچون]] :{{پرچم تصویر|SER}} [[کراگویوتس]]، [[سربیا]]<ref>{{cite book|title=Yugoslav Survey|url=https://books.google.com/books?id=VS1pAAAAMAAJ|volume=19|year=1978|publisher=Jugoslavija Publishing House|location=Belgrade|issn=0044-1341|page=146}}</ref> * [[سؤنچون]] :{{پرچم تصویر|Ecuador}} [[آتونتاکی]]، [[ایکواڈور]]<ref name="KCNA2008" /> * [[وونسان]] :{{پرچم تصویر|Mexico}} [[پوئبلا، پوئبلا]]، [[میکسیکو]]<ref>{{Cite web |title=Acuerdo de Hermanamiento entre la ciudad de Puebla de los Estados Unidos Mexicanos y la ciudad de Wonsan, Provincia de Kangwon, de la República Popular Democrática de Corea. |url=http://www.sre.gob.mx/coordinacionpolitica/images/stories/documentos_gobiernos/rai/pue/pue5.pdf |access-date=2020-10-16 |archive-date=2012-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627041017/http://www.sre.gob.mx/coordinacionpolitica/images/stories/documentos_gobiernos/rai/pue/pue5.pdf |dead-url=yes }}</ref> :{{پرچم تصویر|Japan}} [[ساکایمیناتو، توتوری]]، [[جاپان]]<ref name="Vyas2010">{{cite book|last=Vyas|first=Utpal|title=Soft Power in Japan-China Relations: State, Sub-state and Non-state Relations|url=https://books.google.com/books?id=Jn2rAgAAQBAJ&pg=PA107|year=2010|publisher=Routledge|location=Oxon|isbn=978-1-136-85896-3|page=107}}</ref> :{{پرچم تصویر|Russia}} [[ولادیوستوک]]، [[روس]]<ref>{{cite web|url=http://www1.korea-np.co.jp/pk/183rd_issue/2002090401.htm|title=Kim Jong Il Holds Third Summit Talks with Putin during Tour of Far Eastern Region of Russia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160817073618/http://www1.korea-np.co.jp/pk/183rd_issue/2002090401.htm|archive-date=17 اگست 2016}}</ref> == سلطنت عمان == {{خالی قطعہ|date=جنوری 2019}} == پاکستان == {{اصل مضمون|پاکستان دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == فلسطینی علاقہ جات == {{اصل مضمون|فلسطینی علاقہ جات دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == فلپائن == {{اصل مضمون|فلپائن دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == روس == {{اصل مضمون|روس دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == سعودی عرب == {{خالی قطعہ|date=جنوری 2019}} == جنوبی کوریا == {{اصل مضمون|جنوبی کوریا دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == سری لنکا == {{خالی قطعہ|date=جنوری 2019}} == شام == * [[حلب]] {{Div col}} :{{پرچم تصویر|TUR}} [[ازمیر]]، ترکی (5 مئی 1993)<ref>{{cite web|title=İzmir sister cities |url=http://www.izmir-yerelgundem21.org.tr/kardes.htm |language=Turkish |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090105165403/http://www.izmir-yerelgundem21.org.tr/kardes.htm |archivedate=5 جنوری 2009}}</ref> :{{پرچم تصویر|FRA}} [[لیون]]، فرانس (18 اکتوبر 2000)<ref name="Lyon">{{cite web|url=http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1 |title=''Partner Cities of Lyon and Greater Lyon'' |publisher=[[حقوق نسخہ]] 2008 Mairie de Lyon |accessdate=17 جولائ‏ی 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719003816/http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1 |archivedate=19 جولائ‏ی 2009}}</ref> :{{پرچم تصویر|TUR}} [[غازی انتیپ]]، ترکی (13 نومبر 2005)<ref>{{cite web|title=Gaziantep cultural committee: Gaziantep sister cities، Aleppo-شام (in Turkish) |url=http://www.gaziantepkultursanat.org/gaziantep/kardes_sehirleri/halep.htm |archive-url=https://archive.is/20120731024943/http://www.gaziantepkultursanat.org/gaziantep/kardes_sehirleri/halep.htm |url-status=dead |archive-date=31 جولائ‏ی 2012}}</ref>{{Better source|date=اگست 2017| reason= this is WP:en، a source verifiable by an English-speaking user is required}} :{{پرچم تصویر|BLR}} [[بریسٹ، بیلاروس]]، بیلاروس (28 جنوری 2010)<ref>{{cite web|title=Jamahir newspaper: 28 جنوری 2010 (in Arabic) |url=http://jamahir.alwehda.gov.sy/_View_news2.asp?FileName=103164560320100127234904 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100219021807/http://jamahir.alwehda.gov.sy/_View_news2.asp?FileName=103164560320100127234904 |archivedate=19 فروری 2010}}</ref>{{Better source|date=اگست 2017| reason= this is WP:en، a source verifiable by an English-speaking user is required}} {{Div col end}} * [[دمشق]] {{Div col}} :{{پرچم تصویر|ESP}} [[طلیطلہ]]، ہسپانیہ<ref name="Toledo Tourism">{{cite web|url=http://www.toledo-turismo.com/turismo/contenido/mas-toledo/toledo-historia/ciudades-hermanadas.aspx |title=Sister Cities |accessdate=16 اکتوبر 2008 |work=Toledo Turismo |publisher=Patronato Municipal de Turismo |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080919034552/http://www.toledo-turismo.com/turismo/contenido/mas-toledo/toledo-historia/ciudades-hermanadas.aspx |archivedate=19 ستمبر 2008}}</ref> :{{پرچم تصویر|ESP}} [[قرطبہ]]، ہسپانیہ<ref>[https://web.archive.org/web/20070927051633/http://www.cordoba.es/portal/servlet/noxml?id=turcanaContenido%20M01164792238750~S45798~Ncooperacion_directa.pdf&mime=application%2Fpdf La Cooperación Directa en el Ayuntamiento de Córdoba] – Córdoba City Council Web</ref> :{{پرچم تصویر|ARM}} [[یریوان]]، آرمینیا، (1997)<ref name="Yerevan Sister Cities">{{cite web|url=http://yerevan.am/main.php?lang=3&page_id=194 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002075135/http://www.yerevan.am/main.php?page_id=194&lang=3 |url-status=dead |archive-date=2 اکتوبر 2011 |title=Yerevan Municipality – Sister Cities |publisher=2005-2009 www.yerevan.am |accessdate=22 جون 2009}}</ref> :{{پرچم تصویر|BRA}} [[ساؤ پاؤلو]]، برازیل<ref name="prefeitura.sp.gov.br">[http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/relacoes_internacionais/cidadesirmas/index.php?p=1066 International تعلقات - São Paulo City Hall – Official Sister Cities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511050415/http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/relacoes_internacionais/cidadesirmas/index.php?p=1066 |date=11 مئی 2013}}</ref> :{{پرچم تصویر|TUR}} [[استنبول]]، ترکی<ref>{{cite web|url=http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm|title=Sister Cities of Istanbul - ترکی|publisher=Sister Cities of Istanbul - ترکی|date= |accessdate=24 نومبر 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://translate.google.ca/translate?hl=en&sl=ar&u=http://www.thenewalphabet.com/details1138.html&ei=l2gTS6W7Lon8sQPOjazCAQ&sa=X&oi=translate&ct=result&resnum=2&ved=0CAwQ7gEwAQ&prev=/search%3Fq%3D%25D8%25AA%25D9%2588%25D8%25A1%25D9%2585%25D8%25A9%2B%25D8%25AF%25D9%2585%25D8%25B4%25D9%2582%26hl%3Den%26sa%3DG|title=اتفاقية توءمة بين دمشق واسطنبول Twining agreement between Damascus and Istanbul|publisher=The New Alphabet/SANA|date=|accessdate=29 نومبر 2009|archive-date=2020-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200417010723/http://translate.google.ca/translate?hl=en&sl=ar&u=http%3A%2F%2Fwww.thenewalphabet.com%2Fdetails1138.html&ei=l2gTS6W7Lon8sQPOjazCAQ&sa=X&oi=translate&ct=result&resnum=2&ved=0CAwQ7gEwAQ&prev=%2Fsearch%3Fq%3D%25D8%25AA%25D9%2588%25D8%25A1%25D9%2585%25D8%25A9%2B%25D8%25AF%25D9%2585%25D8%25B4%25D9%2582%26hl%3Den%26sa%3DG|dead-url=yes}}</ref> {{Div col end}} == تائیوان == {{اصل مضمون|تائیوان (جمہوریہ چین) دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == تاجکستان == {{خالی قطعہ|date=جنوری 2019}} == سیئی لینڈ == {{اصل مضمون|تھائی لینڈ دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} * [[بینکاک]] {{Div col}} :{{پرچم تصویر|ریاستہائے متحدہ امریکا}} واشنگٹن، D.C.، ریاستہائے متحدہ (1962، 2002)<ref>{{cite web |title=Resolution: Sister شہر Affiliation of واشنگٹن، D.C. and بنکاک، سیئی لینڈ |date=19 فروری 1962 |url=http://os.dc.gov/sites/default/files/dc/sites/os/publication/attachments/OS_DC_بنکاک_Agreement_1962.pdf |author1=District of کولمبیا |author2=بنکاک Metropolitan Administration |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303190831/http://os.dc.gov/sites/default/files/dc/sites/os/publication/attachments/OS_DC_%D8%A8%D9%86%DA%A9%D8%A7%DA%A9_Agreement_1962.pdf |archivedate=2016-03-03 |access-date=2020-09-21}}</ref><ref>{{cite web|title=Reaffirmation agreement between واشنگٹن، D.C. and بنکاک، سیئی لینڈ|date=15 جولائ‏ی 2002| url=http://os.dc.gov/sites/default/files/dc/sites/os/publication/attachments/OS_DC_بنکاک_Renewal_2002.pdf|author1=District of کولمبیا|author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} بیجنگ، چین (1993)<ref>{{cite web|title= Agreement on the Establishment of Sister شہر تعلقات between بنکاک Metropolitan Administration of the مملکت سیئی لینڈ and the بیجنگ Municipality of the عوامی جمہوریہ چین|date= 26 مئی 1993|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/بیجنگ.pdf |author1=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|HUN}} [[بوداپست]]، ہنگری (1997)<ref>{{cite web|title= Letter of Intent of Cooperation between بنکاک Metropolitan Administration (BMA) and Local Government of بوداپست|date= 20 فروری 1997|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/بوداپست.pdf |author1=بنکاک Metropolitan Administration |author2=Local Government of بوداپست}}</ref> :{{پرچم تصویر|AUS}} [[برسبین]]، آسٹریلیا (1997)<ref>{{cite web|title= Memorandum of Understanding between the شہر of بنکاک، The مملکت سیئی لینڈ and the شہر of برسبین، کوئنزلینڈ، آسٹریلیا|date= 7 مئی 1997|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/برسبین.pdf |author1=بنکاک Metropolitan Administration |author2=شہر of برسبین}}</ref> :{{پرچم تصویر|RUS}} ماسکو، روس (1997)<ref>{{cite web|title= Protocol of friendly ties between the cities of بنکاک and ماسکو|date= 19 جون 1997|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/ماسکو.pdf |author1=بنکاک Metropolitan Administration |author2=شہر of ماسکو}}</ref> :{{پرچم تصویر|RUS}} [[سینٹ پیٹرز برگ]]، روس (1997)<ref>{{cite web|url=http://eng.gov.spb.ru/figures/ities |archive-url=https://archive.is/20090224073839/http://eng.gov.spb.ru/figures/ities |url-status=dead |archive-date=24 فروری 2009 |title=سینٹ پیٹرز برگ in figures > بین الاقوامی and Interregional Ties |publisher=Eng.gov.spb.ru |accessdate=27 جون 2010}}</ref><ref>{{cite web|title= Protocol on Cooperation between the شہر of بنکاک (the مملکت سیئی لینڈ) and the شہر of سینٹ پیٹرز برگ (the روسی وفاق)|date= 20 جون 1997|url= http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/St%27%20Petersburg.pdf|author1= بنکاک Metropolitan Administration|author2= شہر of St.Petersburg|access-date= 2020-10-16|archive-date= 2020-04-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20200408191355/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/St%27%20Petersburg.pdf|dead-url= yes}}</ref> :{{پرچم تصویر|PHL}} [[منیلا]]، فلپائن (1997)<ref name="manila1" /><ref>{{cite web|title= Sister city friendship affiliation|date= 24 جون 1997|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/منیلا.doc |author1=بنکاک Metropolitan Administration |author2=شہر of منیلا}}</ref> :{{پرچم تصویر|IDN}} [[جکاردا]]، انڈونیشیا (2002)<ref>{{cite web |title=Memorandum of understanding between بنکاک Metropolitan Administration، مملکت سیئی لینڈ and the جکارتہ Capital شہر Administration، جمہوریہ انڈونیشیا concerning sister city cooperation |date=21 جنوری 2002 |url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/jakarta%5B1%5D.pdf |author1=بنکاک Metropolitan Administration |author2=جکارتہ Capital شہر Administration |access-date=2020-10-16 |archive-date=2018-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003112455/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/jakarta%5B1%5D.pdf |dead-url=yes }}</ref> :{{پرچم تصویر|VNM}} [[ہنوئی]]، ویتنام (2004)<ref>{{cite web|title= Agreement on cooperative and friendship تعلقات between ہنوئی Capital شہر and بنکاک Metropolitan Administration|date= 25 فروری 2004|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/ہنوئی.pdf |author1=ہنوئی Capital شہر |author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|LAO}} [[وینتیان]]، لاؤس (2004)<ref>{{cite web|title= บันทึกว่าด้วยความร่วมมือ ระหว่างนครหลวงเวียงจันทน์และกรุงเทพมหานคร|date= 24 مئی 2004|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/وینتیان.pdf |author1=شہر of وینتیان |author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|KAZ}} [[نور سلطان]]، قازقستان (2004)<ref>{{cite web|title= Agreement on establishment of bilateral تعلقات between the Akimat of آستانہ شہر of the جمہوریہ قازقستان and the شہر of بنکاک of Kingdom سیئی لینڈ|date= 11 جون 2004|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/آستانہ.pdf |author1=Akimat of آستانہ شہر |author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[چاوژوو]]، چین (2005)<ref>{{cite web|url=http://office.bangkok.go.th/iad/eng/viewpage.php?page_id=38 |title=Agreement of Sister شہر تعلقات |publisher=Office.bangkok.go.th |accessdate=27 جون 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501041551/http://office.bangkok.go.th/iad/eng/viewpage.php?page_id=38 |archivedate=1 مئی 2011}}</ref><ref>{{cite web|title= Agreement between Chaozhou شہر، the عوامی جمہوریہ چین and بنکاک، مملکت سیئی لینڈ on the Establishment of Sister شہر تعلقات|date= 23 نومبر 2005|url= http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/Chaozhou.pdf|author1= Chaozhou شہر|author2= بنکاک Metropolitan Administration|access-date= 2020-10-16|archive-date= 2018-10-03|archive-url= https://web.archive.org/web/20181003112431/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/Chaozhou.pdf|dead-url= yes}}</ref> :{{پرچم تصویر|JPN}} [[فوکوکا پریفیکچر]]، جاپان (2006)<ref>{{cite web|url=http://iad.bangkok.go.th/en/showsister_cities?id=40|title=تعلقاتhip with Sister Cities: فوکوکا|author=بین الاقوامی Affairs Division|work=بین الاقوامی Affairs Division website|publisher=بین الاقوامی Affairs Division، بنکاک Metropolitan Administration|accessdate=12 ستمبر 2012|archive-date=2019-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190715161416/http://iad.bangkok.go.th/en/showsister_cities?id=40|dead-url=yes}}</ref> :{{پرچم تصویر|KOR}} [[سؤل]]، جنوبی کوریا (2006)<ref>{{cite web|title= Sister شہر Agreement between the سیول Metropolitan Government، جمہوریہ کوریا and the بنکاک Metropolitan Administration، the مملکت سیئی لینڈ|date= 16 جون 2006|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/سیول.pdf |author1=سیول Metropolitan Government |author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[گوانگژو]]، چین (2009)<ref name="گوانگژو">{{cite web|url=http://www.gzwaishi.gov.cn/Item/3970.aspx |title=Sister Cities of گوانگژو |publisher=گوانگژو Foreign Affairs Office |accessdate=10 فروری 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111020140927/http://www.gzwaishi.gov.cn/Item/3970.aspx |archivedate=20 اکتوبر 2011}}</ref><ref>{{cite web|title= Agreement on the establishment of sister city تعلقات between بنکاک، مملکت سیئی لینڈ and شہر of گوانگژو، the عوامی جمہوریہ چین|date= 13 نومبر 2009|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/گوانگژو.pdf |author1=بنکاک Metropolitan Administration |author2=شہر of Guanzhou}}</ref> :{{پرچم تصویر|CHE}} [[لوزان]]، سوئٹزرلینڈ (2009)<ref>{{cite web|title= Accord de fraternité entre La Ville de لوزان Capitale du Canton de Vaud Confédération Helvétique et La Ville de بنکاک Royaume de Thaïlande|date= 29 دسمبر 2009|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/لوزان%5B1%5D.pdf |author1=شہر of لوزان |author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|KOR}} [[بوسان]]، جنوبی کوریا (2011)<ref>{{cite web|title= بسان Metropolitan شہر - بنکاک Metropolitan Administration Agreement on the Establishment of a Friendship شہر تعلقاتhip|date= 14 مارچ 2011|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/بسان.pdf |author1=بسان Metropolitan شہر |author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[چونگ چنگ]]، چین (2011)<ref>{{cite web|title= Agreement between Chonqing Municipality of the عوامی جمہوریہ چین and بنکاک Metropolitan Administration of the مملکت سیئی لینڈ on the establishment of sister-city تعلقاتhip|date= 26 ستمبر 2011|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/چونگ جنگ.pdf |author1=Chonqing Municipality |author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[تیانجن]]، چین (2012)<ref>{{cite web|title= Agreement between تیانجین Municipal Government of the عوامی جمہوریہ چین and بنکاک Metropolitan Administration of the مملکت سیئی لینڈ on the establishment of friendship exchanges and cooperative تعلقاتhip|date= 27 فروری 2012|url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/تیانجین.pdf |author1=تیانجین Municipal Government |author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|TUR}} [[انقرہ]]، ترکی (2012)<ref>{{cite web|title= Friendship and cooperation agreement between بنکاک Metropolitan Administration of the مملکت سیئی لینڈ and the Greater انقرہ Municipality of the جمہوریہ ترکی|date= 21 مارچ 2012|url= http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/Angara.pdf|author1= بنکاک Metropolitan Administration|author2= Greater انقرہ Municipality|access-date= 2020-10-16|archive-date= 2019-04-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20190411202948/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/Angara.pdf|dead-url= yes}}</ref> :{{پرچم تصویر|MYS}} [[جارج ٹاؤن، پینانگ]]، ملائیشیا (2012)<ref>{{cite web|title= Memorandum of understanding between Municipal Council of پینانگ Island of ملائیشیا and بنکاک Metropolitan Administration of the مملکت سیئی لینڈ on the establishment of friendly cities|date= 5 اپریل 2012|url= http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/GeorgeTown.pdf|author1= Municipal Council of پینانگ Island|author2= بنکاک Metropolitan Administration|access-date= 2020-10-16|archive-date= 2018-10-03|archive-url= https://web.archive.org/web/20181003103700/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/GeorgeTown.pdf|dead-url= yes}}</ref> :{{پرچم تصویر|JPN}} [[ایچی پریفیکچر]]، جاپان (2012)<ref>{{cite web|url=http://iad.bangkok.go.th/en/showsister_cities?id=52|title=تعلقاتhip with Sister Cities: Aichi|author=بین الاقوامی Affairs Division|work=بین الاقوامی Affairs Division website|publisher=بین الاقوامی Affairs Division، بنکاک Metropolitan Administration|accessdate=12 ستمبر 2012|archive-date=2019-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190714230703/http://iad.bangkok.go.th/en/showsister_cities?id=52|dead-url=yes}}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} شنگھائی، چین (2012)<ref>{{cite web|title= Memorandum on Friendly Cooperation and Exchange between Foreign Affairs Office، شنگھائی Municipal People's Government عوامی جمہوریہ چین and بین الاقوامی Affairs Division، بنکاک Metropolitan Administration مملکت سیئی لینڈ|date= 17 دسمبر 2012|url= http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/seanghai.pdf|author1= Foreign Affairs Office، شنگھائی Municipal|author2= بین الاقوامی Affairs Division، بنکاک Metropolitan Administration|access-date= 2020-10-16|archive-date= 2019-11-09|archive-url= https://web.archive.org/web/20191109190814/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/seanghai.pdf|dead-url= yes}}</ref> :{{پرچم تصویر|KHM}} [[پنوم پن]]، کمبوڈیا (2013)<ref>{{cite web|title= Memorandum of understanding between Municipality of پنوم پن مملکت کمبوڈیا and بنکاک Metropolitan Administration مملکت سیئی لینڈ|date= 4 جنوری 2013|url= http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/Phnom%20Penh.jpg|author1= Municipality of پنوم پن|author2= بنکاک Metropolitan Administration|access-date= 2020-10-16|archive-date= 2016-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20161008074726/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/Phnom%20Penh.jpg|dead-url= yes}}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[شانڈونگ]]، چین (−)<ref>{{cite web |title=Memorandum of understanding between People's Government of Shandong Province عوامی جمہوریہ چین and بنکاک Metropolitan Administration مملکت سیئی لینڈ |date= |url=http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=104 |author1=People's Government of Shandong Province |author2=بنکاک Metropolitan Administration |access-date=2020-10-16 |archive-date=2017-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170601005101/http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=104 |dead-url=yes }}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[ووہان]]، چین (−)<ref>{{cite web |title=Memorandum of understanding between People's Government of ووہان Municipal عوامی جمہوریہ چین and بنکاک Metropolitan Administration مملکت سیئی لینڈ |date= |url=http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=105 |author1=People's Government of ووہان Municipal |author2=بنکاک Metropolitan Administration |access-date=2020-10-16 |archive-date=2018-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180418101251/http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=105 |dead-url=yes }}</ref> :{{پرچم تصویر|IRN}} [[تہران]]، ایران (2012)<ref>{{cite web |title=Memorandum of understanding between تہران Municipality Islamic جمہوریہ ایران and بنکاک Metropolitan Administration مملکت سیئی لینڈ |date=6 دسمبر 2012 |url=http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=102 |author1=تہران Municipality |author2=بنکاک Metropolitan Administration |access-date=2020-10-16 |archive-date=2017-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170601005056/http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=102 |dead-url=yes }}</ref> :{{پرچم تصویر|VNM}} [[ہو چی من شہر]]، ویتنام (2015)<ref>{{cite web |title=Agreement on Establishment Friendly تعلقات between The People's Committee of ہوئے چی من شہر The Socialist جمہوریہ ویتنام and The بنکاک Metropolitan Administration The مملکت سیئی لینڈ |date=3 اپریل 2015 |url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/HCM_Eng_0.pdf |author1=People's Committee of ہوئے چی من شہر |author2=بنکاک Metropolitan Administration |access-date=2020-10-16 |archive-date=2016-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008055158/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/HCM_Eng_0.pdf |dead-url=yes }}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[شینزین]]، چین (2015)<ref>{{cite web|title= Memorandum of understanding on The Establishment of Sister-شہر تعلقات between The شہر of شینزین of The عوامی جمہوریہ چین and The شہر of بنکاک of The مملکت سیئی لینڈ|date=10 جولائ‏ی 2015 |url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/شینزین_mou.pdf |author1=The شہر of شینزین |author2=The شہر of بنکاک}}</ref> :{{پرچم تصویر|PRT}} [[لزبن]]، پرتگال (2016)<ref>{{cite web |title=Friendship And Co-Operation Agreement between The شہر of لزبن پرتگال جمہوریہ and The بنکاک Metropolitan Administration مملکت سیئی لینڈ |date=19 جولائ‏ی 2016 |url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/10021601.PDF |author1=The شہر of لزبن |author2=بنکاک Metropolitan Administration |access-date=2020-10-16 |archive-date=2016-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008074713/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/10021601.PDF |dead-url=yes }}</ref> :{{پرچم تصویر|CHN}} [[ڈالیان]]، چین (2016)<ref>{{cite web|title= Memorandum of Understanding on the Establishment of Friendly تعلقات between The شہر of دالیان The عوامی جمہوریہ چین and The بنکاک Metropolitan Administration The مملکت سیئی لینڈ|date=19 جولائ‏ی 2016 |url=http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/MoU%20دالیان%20%283%20copies%29.pdf |author1=The شہر of دالیان |author2=بنکاک Metropolitan Administration}}</ref> :{{پرچم تصویر|PRT}} [[پورٹو]]، پرتگال (2016)<ref>{{cite web |title=Memorandum of understanding between The Municipality of پورٹو پرتگال جمہوریہ and The بنکاک Metropolitan Administration مملکت سیئی لینڈ |date=5 اگست 2016 |url=http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=112 |author1=The Municipality of پورٹو |author2=بنکاک Metropolitan Administration |access-date=2020-10-16 |archive-date=2018-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114023236/http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=112 |dead-url=yes }}</ref> :{{پرچم تصویر|VNM}} [[ہوائے]]، ویتنام (2016)<ref>{{cite web |title=Memorandum of understanding between The People's Committee of Hue شہر The Socialist جمہوریہ ویتنام and The بنکاک Metropolitan Administration The مملکت سیئی لینڈ |date=5 اگست 2016 |url=http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=113 |author1=People's Committee of Hue شہر |author2=بنکاک Metropolitan Administration |access-date=2020-10-16 |archive-date=2017-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170601004706/http://iad.bangkok.go.th/th/showsister_cities?id=113 |dead-url=yes }}</ref> {{Div col end}} == ترکی == {{اصل مضمون|ترکی دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرست}} == ترکمانستان == * [[ترکمن آباد]] :{{پرچم تصویر|TUR}} [[ازمیر]]، ترکی<ref name="Izmir's sister cities">{{cite web |url=https://www.izmir.bel.tr/KardesKentler/128/tr |title=::Izmir City Hall:: |publisher=www.izmir.bel.tr |accessdate=28 جون 2012 |archive-date=2018-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180122060016/http://www.izmir.bel.tr/KardesKentler/128/tr |dead-url=yes }}</ref> == متحدہ عرب امارات == * [[ابوظبی (شہر)]] :{{پرچم تصویر|PSE}} [[بیت لحم]]، فلسطین<ref name="BethlehemTwinning">{{cite web|url=http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |title=::Bethlehem Municipality:: |publisher=www.bethlehem-city.org |accessdate=10 اکتوبر 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100724140854/http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |archivedate=24 جولائ‏ی 2010}}</ref> :{{پرچم تصویر|ESP}} [[میدرد]]، ہسپانیہ (2007)<ref name="hermanadas">{{cite web|title=Mapa Mundi de las ciudades hermanadas |publisher=Ayuntamiento de Madrid |url=http://www.munimadrid.es/portal/site/munimadrid/menuitem.dbd5147a4ba1b0aa7d245f019fc08a0c/?vgnextoid=4e84399a03003110VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=4e98823d3a37a010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD&vgnextfmt=especial1&idContenido=1da69a4192b5b010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD |work=Madrid city council webpage |accessdate=22 جولائ‏ی 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://archive.is/20120526204453/http://www.munimadrid.es/portal/site/munimadrid/menuitem.dbd5147a4ba1b0aa7d245f019fc08a0c/?vgnextoid=4e84399a03003110VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=4e98823d3a37a010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD&vgnextfmt=especial1&idContenido=1da69a4192b5b010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD |archivedate=26 مئی 2012}}</ref> :{{پرچم تصویر|ریاستہائے متحدہ امریکا}} [[ہیوسٹن]]، ریاستہائے متحدہ (2002)<ref>[http://www.uaeinteract.com/docs/Abu_Dhabi_Houston_to_sign_Sister_City_pact/5673.htm Abu Dhabi، Houston to sign 'Sister City' pact UAE – The Official Web Site – News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091031053402/http://www.uaeinteract.com/docs/Abu_Dhabi_Houston_to_sign_Sister_City_pact/5673.htm |date=2009-10-31 }}۔ Uaeinteract.com. Retrieved on 16 جولائ‏ی 2009.</ref> :{{پرچم تصویر|AUS}} [[برسبین]]، آسٹریلیا (2009)<ref>{{cite web|url=http://www.zawya.com/Story.cfm/sidWAM20090203063026923/Abu%20Dhabi,%20Brisbane%20ink%20sister%20city%20agreement/ |title=Abu Dhabi، Brisbane ink sister city agreement |date=2 فروری 2009|work=Zawya|agency=WAM |accessdate=9 جولائ‏ی 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://archive.is/20120629023116/http://www.zawya.com/Story.cfm/sidWAM20090203063026923/Abu%20Dhabi,%20Brisbane%20ink%20sister%20city%20agreement/ |archivedate=29 جون 2012}}</ref> :{{پرچم تصویر|BLR}} [[منسک]]، بیلاروس<ref name="Minsk">{{cite web |url = http://minsk.gov.by/en/city/ |title = Twin towns of Minsk |publisher = The department of protocol and international تعلقات of Minsk City Executive Committee |accessdate = 17 مئی 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170402003124/http://minsk.gov.by/en/city/ | archive-date = 2 اپریل 2017 | url-status=live}}</ref> * [[دبئی]] :{{پرچم تصویر|ESP}} [[برشلونہ]]، [[کاتالونیا]]، ہسپانیہ (2006)<ref>[https://web.archive.org/web/20090216085914/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0%2C4022%2C229724149_257215678_1%2C00.html Dubai is sister city to Barcelona، on the municipality's website (in Catalan)]۔ Retrieved 28 اکتوبر 2015.</ref> :{{پرچم تصویر|KOR}} [[بوسان]]، جنوبی کوریا (2006)<ref>[http://english.busan.go.kr/SubPage.do?pageid=sub020927&pagecode=sub020927_01 Dubai and Busan are sister cities، on the municipality's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927130557/http://english.busan.go.kr/SubPage.do?pageid=sub020927&pagecode=sub020927_01 |date=2020-09-27 }}، 13 نومبر 2006.</ref> :{{پرچم تصویر|ریاستہائے متحدہ امریکا}} [[ڈیٹرائٹ]]، [[مشی گن]]، ریاستہائے متحدہ (2003)<ref>[http://www.sister-cities.org/sites/default/files/Detroit%2C%20MI-Dubai%2C%20United%20Arab%20Emirates.pdf Sister Cities Agreement between Detroit and Dubai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222121800/http://www.sister-cities.org/sites/default/files/Detroit%2C%20MI-Dubai%2C%20United%20Arab%20Emirates.pdf |date=22 دسمبر 2015}}، 28 ستمبر 2003.</ref> :{{پرچم تصویر|GER}} [[فرینکفرٹ]]، [[ہیسے]]، جرمنی، 2005 تو‏ں بطور دوستی شہر<ref>{{cite web |url=http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Frankfurt+am+Main&dt_plz=&dt_einwohnerzahl_min=&dt_einwohnerzahl_max=&dt_bundesland=&aus_orgname=&aus_plz=&aus_land=&aus_kontinent=&partner_seit_von=&partner_seit_bis=&partner_form=&submit=Suche&order_by=partner_seit&direction=asc |publisher=Council of یورپی Municipalities and Regions |title=Partnerships: Frankfurt am Main |language=جرمن |accessdate=16 فروری 2015 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150208134449/http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Frankfurt+am+Main&dt_plz=&dt_einwohnerzahl_min=&dt_einwohnerzahl_max=&dt_bundesland=&aus_orgname=&aus_plz=&aus_land=&aus_kontinent=&partner_seit_von=&partner_seit_bis=&partner_form=&submit=Suche&order_by=partner_seit&direction=asc |archivedate=8 فروری 2015}}</ref> :{{پرچم تصویر|AUS}} [[گولڈ کوسٹ، کوئنزلینڈ]]، [[کوئنزلینڈ]]، آسٹریلیا (2001)<ref>[http://www.goldcoast.qld.gov.au/business/sister-cities-international-partnerships-15053.html Dubai and Gold Coast are sister cities، on the municipality's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213031956/http://www.goldcoast.qld.gov.au/business/sister-cities-international-partnerships-15053.html |date=13 فروری 2015}}۔ Retrieved 28 اکتوبر 2015.</ref> :{{پرچم تصویر|PRC}} [[شنگھائی]]، چین (2009)<ref>[http://www.shfao.gov.cn/wsb/english/Sister_Cities/u1a14233.html Dubai is sister city to Shanghai، on the municipality's site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303193034/http://www.shfao.gov.cn/wsb/english/Sister_Cities/u1a14233.html |date=3 مارچ 2016}}، 27 جولائ‏ی 2009.</ref> :{{پرچم تصویر|TUR}} [[استنبول]]، ترکی (1997)<ref>[http://www.ibb.gov.tr/tr-TR/kurumsal/Birimler/DisIliskilerMd/Documents/guncelleme08032010/kardes_sehir_isbirligi_ve_iyi_niyet_anlasmasi_imzalanan_seh.pdf Dubai and Istanbul are sister cities، on the municipality's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161015224753/http://www.ibb.gov.tr/tr-TR/kurumsal/Birimler/DisIliskilerMd/Documents/guncelleme08032010/kardes_sehir_isbirligi_ve_iyi_niyet_anlasmasi_imzalanan_seh.pdf |date=15 اکتوبر 2016}} (in Turkish)، 22 مارچ 1997.</ref> :{{پرچم تصویر|INA}} [[پادانگ]]، انڈونیشیا (2015)<ref>{{cite web|url=http://sumbar.antaranews.com/berita/157585/wako-kerjasama-padang-perth-dubai-saling-menguntungkan.html|title=Wako: Kerjasama Padang-Perth-Dubai Saling Menguntungkan|date=15 ستمبر 2015|accessdate=27 دسمبر 2015|work=[[Antara (news agency)|ANTARA]]|language=Indonesian|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151227144234/http://sumbar.antaranews.com/berita/157585/wako-kerjasama-padang-perth-dubai-saling-menguntungkan.html|archivedate=27 دسمبر 2015}}</ref> :{{پرچم تصویر|PRK}} [[پیانگ یانگ]]، شمالی کوریا<ref name="Corfield2013" /> :{{پرچم تصویر|MAS}} [[کوالا لمپور]]، ملائیشیا (2010)<ref>[http://poskod.my/features/kls-sister-cities/ Dubai is listed as one of Kuala Lumpur's sister cities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130830201710/http://poskod.my/features/kls-sister-cities/ |date=30 اگست 2013}}</ref> :{{پرچم تصویر|UK}} [[ڈنڈی، سکاٹ لینڈ]]، اسکاٹ لینڈ، [[مملکت متحدہ]] (2004)<ref>{{cite web | url=https://stv.tv/news/tayside/110625-scotlands-links-with-uae-celebrated-in-dundee/ | title=اسکاٹ لینڈ's links with UAE celebrated in Dundee | access-date=2020-10-16 | archive-date=2017-03-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170325201716/https://stv.tv/news/tayside/110625-scotlands-links-with-uae-celebrated-in-dundee/ | dead-url=yes }}</ref> * [[شارجہ (شہر)]] :{{پرچم تصویر|ESP}} [[غرناطہ]]، [[ہسپانیہ]]<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/docs/Sultan_attends_signing_of_Sharjah-Granada_sister_city_agreement/34150.htm |title=Sultan attends signing of Sharjah-Granada sister city agreementUAE – The Official Web Site – News |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=18 نومبر 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/69goM3dVj?url=http://www.uaeinteract.com/docs/Sultan_attends_signing_of_Sharjah-Granada_sister_city_agreement/34150.htm |archivedate=5 اگست 2012}}</ref> == ازبکستان == {{خالی قطعہ|date=جنوری 2019}} == ویتنام == {{خالی قطعہ|date=جنوری 2019}} == يمن == * [[صنعاء]] :{{پرچم تصویر|TUR}} [[انقرہ]]، ترکی (2004)<ref name="ankara.bel.tr" /> == حوالے == {{حوالے}} {{جڑواں شہر بلحاظ ملک}} [[گٹھ:ایشیا دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرستاں]] pjnebuk2g4m404tsx6td9b9cmhbc2ei 0 91644 708584 707900 2026-07-15T07:25:16Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708584 wikitext text/x-wiki '''[[لسٹ]] [[مراجع تقلید]] [[شیعہ]]'''، عام تے مشہور مراجع عظام از [[329 ھ]] ([[غیبت کبری]]) تاحال۔ == موجودہ مراجع عظام (بہ ترتیب سنہ پیدائش) == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! نمبرشمار|| ناں || سنہ پیدائش || محل پیدائش || تعلیم ||جائے رہائش || آن لائن || تصویر |- |1|| [[لطف الله صافی گلپایگانی]]<ref name="لسٹ یونیورسٹی مدرسین">[http://www.jameehmodarresin.org/ لسٹ یونیورسٹی مدرسین]</ref> || [[1919 (عیسوی)|1919]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.saafi.net/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150511135242/http://www.saafi.net/ |date=2015-05-11 }} || |- |2|| [[حسین وحید خراسانی]]<ref name="لسٹ یونیورسٹی مدرسین" /> || [[1921 (عیسوی)|1921]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.wahidkhorasani.com/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620092128/http://www.wahidkhorasani.com/ |date=2013-06-20 }} || |- |3|| [[سید محمد صادق روحانی]]<ref>[http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-grand-ayatollah-rohani-1246655.html Obituary: Grand Ayatollah Rohani] Independent</ref> || 1926 || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.rohani.ir/ سایت رسمی] ||[[فائل:AyatollahRohani.jpg|120px]] |- |4|| [[حسین نوری ہمدانی]]<ref name="asriran.com" /> || [[1926 (عیسوی)|1926]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.noorihamedani.com/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161205174834/http://www.noorihamedani.com/ |date=2016-12-05 }} || [[فائل:Ay-nori.jpg|120px]] |- |5|| [[محمد علی علوی گرگانی]] || [[1926 (عیسوی)|1926]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.gorgani.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905140843/http://www.gorgani.ir/ |date=2015-09-05 }} || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |6|| [[ناصر مکارم شیرازی]]<ref name="لسٹ یونیورسٹی مدرسین" /> || [[1927 (عیسوی)|1927]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] ||{{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.makarem.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023144331/http://www.makarem.ir/ |date=2020-10-23 }} || |- |7|| [[سید موسی شبیری زنجانی]]<ref name="لسٹ یونیورسٹی مدرسین" /> || [[1928 (عیسوی)|1928]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.zanjani.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004233731/http://zanjani.ir/ |date=2013-10-04 }} || |- |8|| [[جعفر سبحانی]] || [[1928 (عیسوی)|1928]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://tohid.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826143009/http://www.tohid.ir/ |date=2016-08-26 }} || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |9|| [[سید علی حسینی سیستانی|سید علی سیستانی]]<ref name="Najaf, the Gate of wisdom">[https://books.google.com/books?id=cdPeBAAAQBAJ&pg=PA128&lpg=PA128&dq="fourth+marja"&source=bl&ots=yR-gyMMBQt&sig=sV7qUvmDBtZ_c8xbqoaxSN-8czU&hl=en&sa=X&ei=X5HwVMeSD42VapywgegL&ved=0CBQQ6AEwAA Najaf, the Gate of wisdom] Tabbaa, Yasser, Mervin, Sabrina. p 128</ref> || [[1930 (عیسوی)|1930]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[نجف]]، {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [http://www.sistani.org/ سایت رسمی] || |- |10|| [[محمد اسحاق فیاض]] <ref name="Najaf, the Gate of wisdom" /> || [[1930 (عیسوی)|1930]] || {{flagicon|Afghanistan}} [[افغانستان]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[نجف]]، {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [http://www.alfayadh.org/ سایت رسمی] || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |11|| [[محمد حسین نجفی]] || [[1932 (عیسوی)|1932]] || {{flagicon|India|British}} [[هند]] ([[انگلستان]]) || {{flagicon|Pakistan}} [[پاکستان]] و {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[سرگودها]]، {{flagicon|Pakistan}} [[پاکستان]]|| [http://www.sibtain.com/ سایت رسمی] || [[فائل:Ayatollah Najafi.jpg|120px]] |- |12|| [[محمد ابراهیم جناندی]] || [[1932 (عیسوی)|1932]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] و {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.jannaati.com/ سایت رسمی] || |- |13|| [[عبدالله جوادی آملی]] || [[1933 (عیسوی)|1933]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.esra.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927064040/http://www.esra.ir/ |date=2007-09-27 }} || |- |14|| [[حسین مظاہری اصفہانی]] || [[1934 (عیسوی)|1934]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[اصفہان]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://almazaheri.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100131221200/http://almazaheri.ir/ |date=2010-01-31 }} || [[فائل:آیت الله مظاہری (30).JPG|120px]] |- |15|| [[سید علی محمد دستغیب]] || [[1935 (عیسوی)|1935]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[شیراز]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.dastgheib.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100105161410/http://www.dastgheib.ir/ |date=2010-01-05 }} || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |16|| [[سید محمد سعید حکیم]]<ref name="Najaf, the Gate of wisdom" /> || [[1936 (عیسوی)|1936]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[نجف]]، {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [http://www.alhakeem.com/ سایت رسمی] || |- |17|| [[سید کاظم حائری]]<ref>[http://www.nytimes.com/2004/08/22/weekinreview/q-a-amatzia-baram-praying-for-sistani-s-good-health.html Praying for Sistani's Good Health] – NYTimes</ref> || 1938 || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.alhaeri.org/ سایت رسمی] || [[فائل:Haeri.jpg|120px]] |- |18|| [[محمد علی گرامی]] || [[1938 (عیسوی)|1938]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.ayat-gerami.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912025442/http://www.ayat-gerami.ir/ |date=2015-09-12 }} ||[[فائل:No image.svg|120px]] |- |19|| [[آیت اللہ سید علی خامنہ ای|سید علی حسینی خامنہ ای]]<ref name="لسٹ یونیورسٹی مدرسین" /> || [[1939 (عیسوی)|1939]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[تہران]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.leader.ir/ سایت رسمی] || |- |20|| [[سید صادق حسینی شیرازی]]<ref>{{Cite web |title=وب سایت رسمی دفتر حضرت آیت الله شیرازی فیلتر شد |url=http://shia-online.ir/article.asp?id=36124 |access-date=2020-10-20 |archive-date=2015-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227192231/http://shia-online.ir/article.asp?id=36124 |dead-url=yes }}</ref> || [[1940 (عیسوی)|1940]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.shirazi.ir/ سایت رسمی]|| |- |21|| [[اسد الله بیات زنجانی]] || [[1942 (عیسوی)|1942]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://bayat.info/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030806025309/http://bayat.info/ |date=2003-08-06 }} || [[فائل:Bayatzanjani.jpg|120px]] |- |22|| [[حافظ بشیر حسین نجفی]]<ref name="Najaf, the Gate of wisdom" /> || 1942 || {{flagicon|India|British}} [[ہند]] ([[انگلستان]]) || {{flagicon|Pakistan}} [[پاکستان]] و {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[نجف]]، {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [http://www.alnajafy.com/ سایت رسمی] || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |23|| سید [[عباس مدرسی یزدی]] ||[[1943 (عیسوی)|1943]] ||{{flagicon|Iraq}} [[عراق]]||{{flagicon|Iraq}} [[عراق]]||[[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]]||[http://www.abasmodaresiyazdi.com/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706232736/http://www.abasmodaresiyazdi.com/ |date=2020-07-06 }}||[[پرونده:Ayatollah Abbas Modresi.jpg|120px]] |- |25|| [[سید محمد تقی مدرسی]]<ref>[http://www.huffingtonpost.co.uk/sayed-mahdi-almodarresi/pope-ayatollah_b_6288444.html When the Pope Met the Grand Ayatollah, History Was Made] Huffington Post</ref> || 1945 || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[کربلا (شہر)|کربلا]]، {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [http://www.almodarresi.com/ سایت رسمی] || |- |} == وفات یافتہ مراجع عظام (1340 تو‏ں حال) بہ ترتیب سنہ وفات == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! نمبرشمار|| ناں || سنہ پیدائش || سنہ وفات || محل پیدائش || تعلیم ||جائے رہائش || آن لائن || تصویر |- |1|| [[مسلم ملکوندی]] || [[1924 (عیسوی)|1924]] ||[[2014 (عیسوی)|2014]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.malakouti.org/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531125319/http://www.malakouti.org/ |date=2019-05-31 }} || [[فائل:MoslemMalakouti.jpg|120px]] |- |2|| [[عزالدین حسینی زنجانی|سید عزالدین حسینی زنجانی]] || [[1921 (عیسوی)|1921]] ||[[2013 (عیسوی)|2013]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] و {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[مشہد]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://ab.alzanjani.ir/FA سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131231002020/http://ab.alzanjani.ir/FA |date=2013-12-31 }} || |- |3|| [[محمد صادقی تہرانی]] || [[1926 (عیسوی)|1926]] ||[[2011 (عیسوی)|2011]] ||{{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [[قم]]، {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.forghan.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116003813/http://www.forghan.ir/ |date=2021-01-16 }} || |- |4|| [[محمد حسین فضل الله|سید محمد حسین فضل الله]] || [[1935 (عیسوی)|1935]] || [[2010 (عیسوی)|2010]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [[بیروت]]، {{flagicon|Lebanon}} [[لبنان]] || [http://www.bayynat.org/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515043655/http://www.bayynat.org/ |date=2013-05-15 }} || |- |5|| [[علی صافی گلپایگانی]] || [[1912 (عیسوی)|1912]] || [[2010 (عیسوی)|2010]]|| {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || - || [[فائل:Alisaafi.jpg|120px]] |- |6|| [[آیت اللہ منتظری|حسین علی منتظری]] || [[1922 (عیسوی)|1922]] || [[2009 (عیسوی)|2009]]|| {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.amontazeri.com/ سایت رسمی] || |- |7|| [[محمد تقی بہجت فومنی]] || [[1917 (عیسوی)|1917]] || [[2009 (عیسوی)|2009]]||{{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.bahjat.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620101258/http://www.bahjat.ir/ |date=2013-06-20 }} || [[فائل:Ayatollah-Mohammad-Taghi-Bahjat-Foumani.jpg|120px]] |- |8|| [[محمد فاضل لنکرانی]] || [[1931 (عیسوی)|1931]] || [[2007 (عیسوی)|2007]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.lankarani.com/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603160502/http://lankarani.com/ |date=2013-06-03 }} || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |9|| [[سید حسن طباطبائی قمی]] || [[1911 (عیسوی)|1911]] || [[2007 (عیسوی)|2007]]||{{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || || |- |10|| [[جواد تبریزی|میرزا جواد تبریزی]] || [[1926 (عیسوی)|1926]] || [[2006 (عیسوی)|2006]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.tabrizi.org/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029230832/http://tabrizi.org/ |date=2020-10-29 }} || [[فائل:Tabrizi.jpeg|120px]] |- |11|| [[سید محمد علی موحد ابطحی]] || [[1922 (عیسوی)|1922]] || [[2002 (عیسوی)|2001]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || -|| [[فائل:No image.svg|120px]] |- |12|| [[سید محمد شیرازی]] || [[1928 (عیسوی)|1928]] || [[2001 (عیسوی)|2001]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [http://www.alshirazi.com/ سایت رسمی] || |- |13|| [[سید محمد صدر]] || [[1943 (عیسوی)|1943]] || [[1999 (عیسوی)|1999]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [http://www.alsader.com/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190826140105/http://www.alsader.com/ |date=2019-08-26 }} || |- |14|| [[محمدعلی اراکی]] || [[1895 (عیسوی)|1895]] || [[1994 (عیسوی)|1994]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || - || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |15|| [[سید محمد رضا گلپائیگانی]] || [[1898 (عیسوی)|1898]] || [[1993 (عیسوی)|1993]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || - ||<!-- Commented out: [[تصویر:Golpa ayatolla golpayegani.JPG|120px]] --> |- |16|| [[سید ابوالقاسم خوئی]] || [[1899 (عیسوی)|1899]] || [[1992 (عیسوی)|1992]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || [http://www.alkhoei.net/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710121126/http://alkhoei.net/ |date=2019-07-10 }} || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |17|| [[سید شہاب الدین مرعشی نجفی]] || [[1894 (عیسوی)|1902]] || [[1990 (عیسوی)|1990]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || - ||[[فائل:No image.svg|120px]] |- |18|| [[روح اللہ خمینی|سید روح الله خمینی]] || [[1902 (عیسوی)|1902]] || [[1989 (عیسوی)|1989]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.imam-khomeini.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130527042455/http://www.imam-khomeini.ir/ |date=2013-05-27 }} ||[[فائل:portrait of Imam Khomeini.jpg|120px]] |- |19|| [[سید علی نقی‌نقوی]] || [[1905 (عیسوی)|1905]] || [[1988 (عیسوی)|1988]] || {{flagicon|India|British}} [[هند]] ([[انگلستان]]) || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|India}} [[ہندوستان]] || - || [[فائل:Naqqan sb.jpg|120px]] |- |20|| [[سید محمد کاظم شریعتمداری]] || [[1904 (عیسوی)|1904]] || [[1985 (عیسوی)|1985]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || - || |- |21|| [[سید عبدالله شیرازی]] || [[1892 (عیسوی)|1892]] || [[1984 (عیسوی)|1984]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.shirazi-sa.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831180314/http://www.shirazi-sa.ir/ |date=2009-08-31 }} || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |22|| [[سید محمود حسینی شاہرودی|سید محمود شاہرودی]] || || [[1974 (عیسوی)|1974]] || {{flagicon|Iran}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || - || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |23|| [[محسن حکیم|سید محسن حکیم]] || [[1889 (عیسوی)|1889]] || [[1970 (عیسوی)|1970]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || - || |- |24|| [[سید عبدالہادی شیرازی]] || [[1886 (عیسوی)|1886]] || [[1961 (عیسوی)|1961]] || {{flagicon|Iran}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iraq}} [[ایران]] || - || [[فائل:No image.svg|120px]] |- |25|| [[سید حسین طباطبایی بروجردی|سید حسین بروجردی]] || [[1875 (عیسوی)|1875]] || [[1961 (عیسوی)|1961]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || {{flagicon|Iraq}} [[عراق]] || {{flagicon|Iran}} [[ایران]] || [http://www.broujerdi.ir/ سایت رسمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161231163249/http://broujerdi.ir/ |date=2016-12-31 }} || [[فائل:Grand Ayatollah Hossein Borujerd (1875-1961) portrait.jpg|120px]] |} == اہ‏م مراجع عظام از غیبت کبری تو‏ں 1340. ش == اہ‏م ترین مراجع فقہی شیعہ از سال 329 قمری (آغاز غیبت کبری) تو‏ں سال 1340. ش کہ جو بمطابق منابع، تاریخی لحاظ تو‏ں یا تألیفات د‏‏ی وجہ زیادہ مشہو رہیاں:<ref>مرجعیت، سید ہدایت‌الله طالقانی، نشر: ارغنون - سبز رویش، چاپ اول (1374)؛ صفحات 337 تو‏ں 344 کتاب شامل: ''147شیعہ مراجع تقلید د‏‏ی لسٹ (سنہ 329 قمری (آغاز غیبت کبری) تو‏ں آخری عشراں تک)''</ref> {| class="wikitable sortable" |- style="background:#efefef;" |style="width:15٫5em;"|'''کنیت، نام''' |'''شہرت''' |'''سنہ وفات''' |'''جائے رہائش''' |'''قمری صدی''' |- |ابومحمد، حسن بن علی |[[ابن ابی عقیل عمانی]] |340 |[[عراق]] |'''4''' |- |ابوجعفر، محمدبن حسن بن احمد |[[ابن ولید]] |343 |قم |4 |- |ابوغالب، احمد بن محمد |[[ابوغالب زراری]] (شیبانی) |285-368 |کوفہ |4 |- |ابوالقاسم، جعفر بن محمد |[[ابن قولویہ]] |369 |قم |4 |- |ابوالحسن، محمد بن احمد |[[ابن داود]] |378 |قم - بغداد |4 |- |ابوجعفر ثانی، محمد بن علی بن حسین |[[شیخ صدوق]] |381 |[[رے]] – [[بغداد]] |4 |- |ابوعلی، محمد بن احمد |[[ابن جنید اسکافی]] |381 |[[رے]] |4 |- |ابوعبدالله، محمدبن محمدبن نعمان |[[شیخ مفید]] |413 |[[بغداد]] |'''5''' |- |ابوالقاسم، علی بن حسین |[[سید مرتضی|سید مرتضی علم الہدی]] |436 |[[بغداد]] |5 |- |ابوصلاح، تقی بن نجم |[[ابوالصلاح حلبی]] |447 |[[حلب]] |5 |- |ابوجعفر ثالث، محمد بن حسن |[[شیخ طوسی]] |460 |[[بغداد]] – [[نجف]] |5 |- |ابویعلی، حمزة بن عبد العزیز |[[سلار دیلمی]] |463 |[[حلب]] |5 |- |اوبویعلی، محمدبن حسن بن حمزه |[[شریف جعفری]] |463 |[[حلب]] |5 |- |ابوالقاسم، عبد العزیز بن تحریر |[[ابن براج|قاضی ابن براج]] |481 |[[طرابلس]] |5 |- |ابوعلی، حسن بن محمد طوسی |[[مفید ثانی]] |515 |[[نجف]] |'''6''' |- |ابوسعید، عبد الجلیل بن مسعود |[[عبدالجلیل رازی|متکلم رازی]] |560 |[[نجف]] |6 |- |ابورضا، فضل الله بن علی |[[حسینی راوندی]] |570 |[[کاشان]] |6 |- |قطب الدین، سعید بن عبد الله |[[قطب‌الدین راوندی]] |573 |[[کاشان]] |6 |- |ابوالمکارم، حمزه بن علی |[[ابن زہرہ|ابن زہرہ حلبی]] |511-585 |'''[[حلہ|حلّہ]]''' |6 |- |ابوجعفر رابع، محمد بن علی بن حمزه |[[عمادالدین طوسی]] (طوسی مشہدی) |585 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |ابوعبدالله، محمد بن احمد |[[ابن ادریس حلی]] |533-598 |[[حلہ|حلّہ]] |6 |- |شمس الدین، فخّار بن مُعدّ |[[ابن معد]] موسوی |630 |[[حلہ|حلّہ]] |'''7''' |- |ابوابراهیم، محمد بن جعفر |[[ابن نما]] |645 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |رضی الدین، علی بن موسی |[[ابن طاووس]] |589-664 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |جمال الدین، احمد بن موسی |ابن طاووس |673 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |نجم الدین، جعفر بن حسن |[[محقق حلی]] |602-676 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |ابوزکریا، یحیی بن سعید بن احمد |[[ابن سعید حلی]] |601-690 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |غیاث الدین، عبد الکریم بن احمد |ابن طاووس |648-693 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |جمال الدین، حسن بن یوسف |[[علامہ حلی]] |648-726 |[[حلہ|حلّہ]] |'''8''' |- |عمید الدین، عبد المطلب بن محمد |عمیدی |681-754 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |ابوجعفر، محمد بن محمد |[[قطب‌الدین رازی]] |776 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |ابوطالب، محمد بن حسن |[[فخرالمحققاں]] |682-771 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |ابوعبدالله، محمد بن مکی |[[شہید اول]] |734-786 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |زین الدین، علی بن خازن |حائری | |[[حلہ|حلّہ]] | |- |ابوالقاسم، علی بن محمد بن مکّی |[[ابن الشہید]] (اوّل) |810 |[[حلہ|حلّہ]] |'''9''' |- |ابوعبدالله، مقداد بن عبد الله |[[فاضل مقداد]] سیوری |826 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |ابوالعباس، احمدبن محمدبن فهد |[[ابن فهد حلی]] |757-841 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |بدرالدین، حسن بن جعفر |[[اعرج حسینی]] |933 |جبل عامل |'''10''' |- |ابوالحسن، علی بن هلال |[[ابن ہلال جزایری|جزایری]] ([[شیخ الاسلام]]) |937 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |شمس الدین، محمد بن مکی |[[عاملی شامی]] |938 |جبل عامل | |- |ابوالقاسم، علی بن عبد العلی |عاملی میسی |938 |[[اصفہان]] | |- |ابوالحسن، علی بن حسین بن عبد العالی |[[محقق کرکی]] (محقق ثانی) |862-940 |[[حلب]] – [[اصفہان]] | |- |زین‌الدین بن علی |[[شہید ثانی]] |911-966 |[[جبع شام]] | |- |نور الدین، علی بن حسین |[[صائغ حسینی]] |980 |[[حلہ|حلّہ]] | |- |نجم الدین، عبد الله بن حسین |یزدی |981 |[[نجف]] | |- |عزالدین، حسین بن عبد الصمد |[[حارثی]] (پدر شیخ بہائی) |918-984 |جبل عامل-ہرات | |- |علی بن ہلال |[[ابن ہلال عاملی]] |984 |[[اصفہان]] | |- |احمد بن محمد |[[مقدس اردبیلی]] |993 |[[نجف]] | |- |ابومحمد، عبد العالی بن علی |[[عاملی کرکی]] |926-993 |[[اصفہان]] | |- |محمد بن علی |[[صاحب مدارک]] - موسوی |1009 |جبع شام |'''11''' |- |جمال الدین، حسن بن زین الدین |[[صاحب معالم]] |1015 |جبع شام | |- |عزالدین، عبد الله بن حسین |[[عزالدین تستری]] |1021 |[[اصفہان]] | |- |بہاء الدین، محمد بن حسین عاملی |[[بہاء الدین عاملی|شیخ بہائی]] |1030 |[[اصفہان]] | |- |ابوالمعالی، علی بن محمد |طباطبائی |1031 |[[نجف]] | |- |ابواسحاق، ابراہیم بن علی |ابن مفلح |1032 |[[اصفہان]] | |- |محمدامین بن محمد |[[محمدامین استرآبادی|استرآبادی]] (مؤسس [[اخباری مکتبہ فکر]]) |1036 |[[مدینہ]] | |- |محمد بن حسن |پسر صاحب معالم |1040 |[[حلب]] | |- |بہاء الدین، محمد بن محمد باقر |[[حسینی نائینی]] |1040 |[[اصفہان]] | |- |محمد باقر بن شمس الدین |داماد |1041 |[[اصفہان]] | |- |شرف الدین، علی بن حجة الله |طباطبائی |1060 |[[نجف]] | |- |حسین بن محمد |[[سلطان العلماء]] (خلیفۃ السلطان) |1066 |[[اصفہان]] | |- |نور الدین، علی بن علی |[[موسوی عاملی]] |1068 |جبل عامل | |- |محمد تقی بن مقصود |[[محمد تقی مجلسی|مجلسی اول]] |1070 |[[اصفہان]] | |- |ابوعبدالله، حسین بن حیدر |[[حسینی کرکی]] (مجتہد) |1077 |[[اصفہان]] | |- |رفیع الدین، محمد بن حیدر |[[میرزا رفیعا نائینی]] (حسنی طباطبائی) |1080 |[[اصفہان]] | |- |محمد بن محمد |[[قاضی سعید قمی]] |1080 |قم | |- |محمدصالح بن احمد |[[ملا محمد صالح مازندرانی|محمد صالح سیروی مازندرانی]] |1080 |قم | |- |ملا محمد باقر بن محمد |[[محقق سبزواری]] (مؤمن) |1090 | | |- |محمد بن مرتضی |ملا محسن [[فیض کاشانی]] |1091 |[[کاشان]] | |- |علی رضا بن حبیب الله |[[موسوی عاملی]] |1091 |[[اصفہان]] | |- |حسین بن محمد |[[محقق خوانساری]] |1016–1098 |[[اصفہان]] | |- |محمد طاہر بن محمد حسین |قمی |1098 |[[قم]] | |- |علی بن محمد بن حسن |[[عاملی جبعی]] |1014–1103 |[[اصفہان]] |'''12''' |- |علامه محمد باقر بن محمد تقی |[[محمد باقر مجلسی|مجلسی دوم]] |1037-111 |[[اصفہان]] | |- |جعفر بن عبد الله |[[جعفر بن عبدالله حویزی|حویزی]] |1115 |[[اصفہان]] | |- |جمال الدین محمد بن حسین |[[جمال‌الدین محمد خوانساری|آقاجمال خوانساری]] |1125 |[[اصفہان]] | |- |حسین بن حسن |دیلمانی |1129 |[[اصفہان]] | |- |زین الدین بن محمد |[[عاملی جبعی]] |1130 |[[اصفہان]] | |- |محمد بن حسن |[[فاضل ہندی]] |1137 |[[اصفہان]] | |- |احمد بن اسماعیل |جزایری |1150 |[[نجف]] | |- |محمد بن باقر |[[رضوی قمی]] |1170 |[[اصفہان]] – [[نجف]] | |- |اسماعیل بن محمد |[[محمد اسماعیل خواجویی|خواجوی مازندرانی]] |1173 |مازندرانی | |- |[[شیخ یوسف بحرانی|یوسف بن احمد]] |[[شیخ یوسف بحرانی|صاحب حدائق]] (بحرانی) |1186 |[[نجف]] | |- |ابوالحسن بن عبد الله |موسوی جزایری |1193 |تستر | |- |محمد بن محمد |[[آقامحمد بید آبادی|بیدآبادی]] |1197 |[[اصفہان]] | |- |محمد باقر بن محمد اکمل |[[وحید بہبہانی]] |1205 |[[نجف]] |'''13''' |- |مہدی بن ابی‌زر |[[مہدی نراقی|نراقی اول]] |1209 |[[کاشان]] | |- |محمد مہدی بن مرتضی |[[سید محمد مہدی بحرالعلوم|بحرالعلوم]] (طباطبائی) |1155–1212 |[[نجف]] | |- |اسدالله بن اسماعیل |تستری- کاظمی |1220 |[[کاظمین]] | |- |جعفر بن خضر |[[جعفر کاشف الغطا|کاشف الغطاء]] |1228 |[[نجف]] | |- |ابوالقاسم بن محمد حسن |[[میرزای قمی]] ([[صاحب قوانین]]) |1151–1231 |[[قم]] | |- |علی اکبر بن محمد باقر |[[ایجی اصفہانی]] |1231 |[[اصفہان]] | |- |محسن بن حسن |[[محقق اعرجی]] (کاظمینی) |1240 |[[نجف]] | |- |محمد بن علی |[[سید مجاهد]] (طباطبائی) |1242 |[[نجف]] – [[اصفہان]] | |- |احمد بن مهدی |[[ملا احمد نراقی|نراقی دوم]] |1244 |[[کاشان]] | |- |ملا محمد شریف بن حسن علی |[[شریف‌العلما]] مازندرانی |1245 |[[نجف]] | |- |ابراہیم بن محمد |[[موسوی قزوینی]] |1246 |[[نجف]] | |- |موسی بن جعفر |کاشف الغطاء |1256 |[[نجف]] | |- |محمد باقر بن محمد تقی |حجت‌الاسلام [[محمد باقر شفتی]] |1175–1260 |[[اصفہان]] | |- |محمد ابراہیم بن محمد |کلباسی |1262 |[[اصفہان]] | |- |حسن بن جعفر |نجفی صاحب انوارالفقاہہ |1262 |[[نجف]] | |- |سید محمد بن صالح |[[سید صدرالدین عاملی]] |1263 |[[نجف]] | |- |جعفر بن سیف الدین |استرآبادی |1263 |[[تہران]] | |- |محمد حسن بن باقر |نجفی ([[صاحب جواہر]]) |1266 |[[نجف]] | |- |حسن بن علی |[[واعظ اصفہانی]] |1273 |[[نجف]] | |- |مرتضی بن محمد |[[شیخ انصاری|محقق انصاری]] |1281 |[[نجف]] | |- |عبد الحسین بن علی |[[شیخ العراقین]] |1286 |[[نجف]] | |- |سید محمد بن عبد الصمد |شہشہانی |1289 |[[اصفہان]] | |- |حسین بن محمد |کوه کمره‌ای |1299 |[[نجف]] | |- |حسین بن محمد اسماعیل |اردکانی |1302 |کربلا |'''14''' |- |محمد بن محمد باقر |[[فاضل ایروانی]] |1306 |[[نجف]] | |- |سید ابوالقاسم بن حسن |[[حجت طباطبائی]] |1309 |کربلا | |- |محمد حسن بن محمود |[[میرزای شیرازی]] (صاحب فتوائے تمباکو) |1230–1312 |[[سامراء]] | |- |ابوالمعالی بن محمد ابراہیم |کرباسی |1315 |[[اصفہان]] | |- |محمد بن فضل علی |[[فاضل شرابیانی]] |1245–1322 |[[نجف]] | |- |محمد حسن بن عبد الله |مامقانی |1323 |[[نجف]] | |- |سید ابوالقاسم بن معصوم |اشکوری |1325 |[[نجف]] | |- |ملا محمد کاظم بن حسین |[[آخوند خراسانی]] |1329 |[[نجف]] | |- |محمد تقی بن محمد باقر |[[آقا نجفی اصفہانی]] |1332 |[[اصفہان]] | |- |سید محمدکاظم بن عبد العظیم |[[سید محمد کاظم طباطبایی یزدی|محقق یزدی]] (صاحب عروۃ الوثقی) |1337 |[[نجف]] | |- |محمد تقی بن محبّ علی |[[میرزای دوم]] |1338 |[[نجف]] | |- |فتح الله بن محمد جواد |[[نمازی شیرازی]] (شریعتمدار) |1339 |[[نجف]] | |- |احمد بن علی |نجفی |1340 |[[نجف]] | |- |محمد بن محمد تقی |ارباب |1341 |[[قم]] | |- |محمد صادق بن حسین |اصفہانی |1348 |[[اصفہان]] | |- |ابوالقاسم بن محمد تقی |کبیر |1353 |[[قم]] | |- |[[ابوالقاسم دہکردتی]] |دہکردتی |1353 |[[اصفہان]] | |- ||[[محمد حسین نائینی]] |نائینی |1355 |[[نجف]] | |- |[[عبدالکریم حائری یزدی]] |موسس [[حوزه علمیہ]] [[قم]] |1355 |[[قم]] | |- |[[ابوالحسن انگجی]] |انگجی |1282–1357 |[[آذربایجان]] | |- |[[ضیاء الدین عراقی]] |عراقی |1359 |[[نجف]] | |- |[[محمد حسین غروی اصفہانی]] |کمپانی |1296–1361 |[[نجف]] | |- |رضا بن محمد حسین |مسجد شاہی |1287–1362 |[[اصفہان]] | |- |[[سید ابوالحسن اصفہانی]] |اصفہانی |1365 |[[نجف]] – [[سامراء]] | |- |[[سید حسین طباطبائی قمی]] |طباطبائی قمی |1366 |[[نجف]] | |- |[[محمد تقی خوانساری]] |خوانساری |1371 |[[قم]] | |- |[[محمد حجت کوه‌کمری]] |کوه‌کمری |1372 |[[قم]] | |- |[[سید صدرالدین صدر|سید صدرالدین بن اسماعیل]] | صدر |1373 |[[قم]] | |- |[[محمد حسین کاشف الغطاء]] |کاشف‌الغطاء |1294–1373 |[[نجف]] | |- |سید حسین بن علی |حمامی |1379 |[[نجف]] | |- |[[سید جمال الدین گلپائیگانی]] |موسوی گلپائیگانی |1379 |[[نجف]] | |} == ہور ویکھو == * [[مرجع تقلید]] * [[فقیہ]] * [[شیعہ]] * [[تقلید]] * [[مجتہد]] * [[فقہ]] == حوالے == {{حوالے|2}} {{شیعہ مراجع تقلید}} {{شیعہ}} == منابع == * [http://www.al-shia.org/html/far/5ola| عنوان مراجع، علما۔ اردی بہشت 1388ھ ش نو‏‏ں دیکھی گئی، پبلشر مرکز جہانی اطلاع رسانی آل البیت] * [http://www.andisheqom.com/Files/olamabio.php|عنوان، زندگینامہ علما و بزرگان نامدار شیعہ۔ بہمن 1390ھ ش نو‏‏ں دیکھی گئی، پبلشر اندیشہ قم] [[زمره:مسلم فہرستاں]] [[گٹھ:شیعہ علما]] [[گٹھ:فہرستاں د‏‏ی لسٹ]] [[گٹھ:مجتہدین]] [[گٹھ:مراجع تقلید]] [[گٹھ:مسلم الٰہیات دان]] [[گٹھ:مسلم علماء]] [[گٹھ:آیت اللہ العظمیٰ]] 61v6xe047wvwkt0ufcgpwda4goiicrk 0 98290 708580 708523 2026-07-14T19:33:45Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708580 wikitext text/x-wiki {{معاد (عمودی)}} '''تکفیر گناہ''' [[قیامت]] دے دن نیک کماں دے ثواب د‏‏ی وجہ تو‏ں [[گناہ|گناہاں]] یا انہاں دے اثرات دے محو ہونے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [[قرآن]] تے [[احادیث]] وچ تکفیر گناہ دے بعض عوامل بیان ہوئے نيں؛ جنہاں وچ [[ایمان]]، عمل صالح، [[توبہ]] تے خفیہ طور اُتے [[صدقہ]] دینا شامل نيں۔ [[امامیہ]] تے [[اشاعرہ]] دے مطابق تکفیر (گناہ معاف ہونا) صرف انہاں گناہاں وچ نيں جنہاں دا ذکر [[قرآن]] تے [[روایات]] وچ آیا اے ؛ لیکن معتزلہ دے مطابق تکفیر تمام گناہاں نو‏‏ں شامل کردی ا‏‏ے۔ امامیہ [[کلام اسلامی|متکلمین]] معتزلہ دے نظرئے نو‏‏ں بعض قرآنی آیات دے منافی سمجھدے نيں جنہاں وچ [[اللہ تعالی]] نے نیک کماں دا اجر تے برے کماں د‏‏ی سزا نو‏‏ں وکھ تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ == لغوی تے اصطلاحی معنی == تکفیر لغت وچ مخفی کرنے تے ڈھانپنے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref>اسی لئے جو اللہ تعالی د‏‏ی نعمتاں دا انکار کردا اے اسنو‏ں [[کافر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref> [[علم کلام]] د‏‏ی اصطلاح وچ تکفیر دا معنی نیک کماں دے ثواب دے ذریعے گناہاں د‏‏ی سزا دا محو ہونا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئے تکفیر [[احباط]] دے مقابلے وچ اے جو گناہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں نیک اعمال محو ہونے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>محمدی، شرح کشف المراد، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸ش، ص۵۵۳؛ قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲.</ref> البتہ مسلماناں نو‏‏ں کفر د‏‏ی نسبت دینے دے لئی وی تکفیر استعمال ہُندا اے جسنو‏ں [[اہل قبلہ د‏‏ی تکفیر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، ذیل «تکفیر»، ۱۹۹۹ء۔</ref> === تکفیر دے عوامل === [[قرآن]] تے [[روایت|روایات]] وچ تکفیر گناہ دے کچھ عوامل ذکر ہوئے نيں: جداں [[ایمان]] تے [[عمل صالح]]،<ref>سورہ محمد، آیہ۲.</ref> [[توبہ]]،<ref>سورہ تحریم، آیہ ۸.</ref> [[گناہان کبیرہ]] تو‏ں اجتناب<ref>سورہ نساء، آیہ {{lang|ur|۴}}.</ref> [[صدقہ|خفیہ صدقہ دینا]]، [[جہاد]]<ref>آل عمران، ص۱۹۵.</ref> تے [[عبادت]]<ref>سورہ نوح، آیات۳-{{lang|ur|۴}}.</ref>کو تکفیر گناہ دے عوامل کہیا گیا اے جنہاں تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں۔ ايس‏ے طرح روایات وچ [[شفاعت]]،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ق، ج۸، ص۳{{lang|ur|۴}}.</ref> [[زیارت امام حسینؑ]]،<ref>ابن قولویہ، کامل الزیارات، ۱۳۵٦ش، ص۱۲٦.</ref> [[قرآن د‏‏ی تلاوت]]<ref>شعیری، جامع الاخبار، مطبعہ حیدریہ، ص۳۹.</ref> تے [[نماز شب]] پڑھنے کو<ref>عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۱٦۲.</ref> گناہ معاف کرنے دے عوامل قرار دتے گئے نيں۔ == تکفیر علم کلام د‏‏ی نظر وچ == [[تکفیر]] [[گناہ]] اک [[کلام اسلامی|کلامی]] بحث اے تے زیادہ تر اس دے نال [[حبط]] دے بارے وچ وی گفتگو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref>[[متکلمین|اسلامی متکلمین]] نے تکفیر گناہ د‏‏ی بحث نو‏‏ں احباط،<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref> احباط و تکفیر،<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> تَحابُط اَعمال<ref>حمصی رازی، المنقذ من التقلید، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ج۲، ص{{lang|ur|۴}}۲.</ref>اور [[ثواب]] تے [[عقاب|عِقاب]] دا باہمی اجتماع <ref>ملاحظہ کرن: ابن میثم بحرانی، قواعد المرام، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ق، ص۱٦{{lang|ur|۴}}.</ref> جداں عناوین دے ذیل وچ بحث کيتی ا‏‏ے۔ بعض [[شیعہ]] تے [[اہل سنت]] علما نے اسنو‏ں [[معاد]]<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۲۸۹-۳۰۹.</ref> تے [[معتزلہ]] نے وعد تے [[وعید]]<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> دے مسئلے وچ وی اس اُتے گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔ تمام اسلامی متکلمین اس گل اُتے متفق نيں کہ جے کوئی [[کافر]] [[مسلما‏ن]] ہوجائے تاں کفر د‏‏ی سزا تے کفر د‏‏ی حالت وچ انجام دتے جانے والے گناہاں د‏‏ی سزا معاف ہُندی اے ؛<ref>ملاحظہ کرن: شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۱.</ref> لیکن اوہ گناہ جو مسلما‏ن تو‏ں سرزد ہُندے نيں اس بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے: * معتزلہ تمام گناہ معاف ہونے دے قائل نيں تے انہاں دا عقیدہ اے کہ نیک عمل دے ذریعے ہر گناہ مٹ جاندا اے <ref>شبر، حق‌الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۰.</ref> تے کہیا گیا اے کہ اس عقیدے د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ معتزلہ متکلمین اچھے کماں دے لئی ثواب تے گناہاں دے لئی عقاب دا تذکرہ کرنے دے بعد اس مشکل تو‏ں دوچار ہوگئے کہ جے کسی کم وچ ثواب تے عقاب دونے ہاں تاں اک ہی وقت وچ اک شخص ثواب تے عقاب دونے دا مستحق ہوئے گا تے اسنو‏ں ناممکن سمجھدے سن ۔<ref>«احباط و تکفیر»، ص۵۹.</ref>اسی لئے [[احباط]] تے تکفیر دا نظرئہ پیش کيتا۔ <ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲، {{lang|ur|۴}}۲۳.</ref> * [[شیعہ]] تے [[اشاعرہ]]<ref>ملاحظہ کری: ایجی، شرح‌المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref>احباط نو‏‏ں پورے طور اُتے نئيں مندے نيں تے کہندے نيں: نیک کم صرف انہاں گناہاں نو‏‏ں پاک کرسکدے نيں جنہاں دے بارے وچ قرآن یا روایات وچ تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔<ref>شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵{{lang|ur|۴}}۹.</ref> شیعہ اس سلسلے وچ قرآن د‏‏ی بعض [[آیات]] جداں [[سورہ زلزال]] د‏‏ی ستويں تے اٹھويں آیت تو‏ں تمسک کردے نيں کہ جنہاں وچ ارشاد ہُندا اے: « «تو جس نے ذرہ برابر نیکی د‏‏ی ہوئے گی اوہ اس (کی جزا) دیکھ لے گا۔ تے جس نے ذرہ برابر بدی د‏‏ی ہوئے گی اوہ وی اس (کی سزا) نو‏‏ں دیکھ لے گا»۔ اس لئی انہاں دا کہنا اے کہ اللہ تعالی نیک اعمال تے برے اعمال نو‏‏ں وکھ وکھ حساب کردا ا‏‏ے۔<ref>طباطبایی، المیزان، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ق، ج۲، ص۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۰.</ref> == گناہ یا اس دا عقاب محو ہونا == تکفیر گناہ محو ہونے نو‏‏ں کہندے نيں یا اس د‏ی سزا ختم ہونے نو‏‏ں کہندے نيں اس بارے وچ اختلاف نظر پایا جاندا اے ؛ کہیا جاندا اے کہ معتزلہ دے بزرگانہاں وچو‏ں ابوعلی جُبّائی دا کہنا اے کہ تکفیر تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں، لیکن اس دا بیٹا ابوہاشم جبائی کہندا اے کہ سزا محو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۵-{{lang|ur|۴}}۲٦.</ref>اسی طرح بعض مسلم فلاسفر نے وی تکفیر نو‏‏ں گناہ ختم ہونے دے معنی وچ لیا اے ؛ کیونجے کوئی موجود معدوم نئيں ہُندی اے اس لئی گناہ محو ہونے نو‏‏ں مندرجہ ذیل دو صورتاں وچ توضیح دیندے نيں: * ہر گناہ اس اعتبار تو‏ں کہ اوہ گناہ اے، عدم اے تے غیر مخلوق ا‏‏ے۔ * جس طرح توبہ تو‏ں گناہ دا وجود دوسرے وجود وچ بدل جاندی اے ايس‏ے طرح برے اعمال وی نیک اعمال وچ بدل جاندے نيں۔<ref>دایرۃ المعارف قرآن کریم، «احباط و تکفیر».</ref> == متعلقہ مضامین == * [[گناہ]] == حوالے == {{حوالے2}} == مآخذ == * ابن قولویہ، جعفر بن محمد، کامل الزایارت، تصحیح: عبدالحسین امینی، نجف، دار المرتضویہ، ۱۳۵٦شمسی ہجری * ابن میثم بحرانی، قواعد المرام فی علم الکلام، تحقیق: سید احمد حسینی، قم، مکتبۃ آیۃ اللہ المرعشی النجفی، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ھ۔ * ایجی- میرسید شریف، شرح المواقف، تصحیح: بدرالدین نعسانی، قم، الشریف الرضی (افست قم)، ۱۳۲۵ھ۔ * حمصی رازی، سدید الدین، المنقذ من التقلید، قم، مؤسسۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * شعیری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، نجف، مطبعہ حیدریہ، بی‌تا. * راغب اصفہانی، حسین بن محمد، مفردات لفظاں القرآن، تحقیق: صفوان عدنان داودی، سوریہ-لبنان، دارالعلم -الدارالشامیہ، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * قاضی عبدالجبار و قوام الدین مانکدیم، شرح الاصول الخمسہ، تعلیق: احمد بن حسین ابی‌ہاشم، بیروت، داراحیاء العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ھ۔ * گروہ دانشنامہ کلام اسلامی، «[http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/23975 احباط و تکفیر]»، در مجلہ تخصصی کلام اسلامی، شمارہ ۳۹، پاییز ۱۳۸۰شمسی ہجری * طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، مکتبۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ھ۔ * عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تصحیح: سید ہاشم رسولی محلات‏‏ی، تہران، المطبعہ العلمیہ، ۱۳۸۰ھ۔ * محمدی گیلانی، تکملۃ شوارق الالہام، قم، مکتبۃ الاعلام الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۱ھ۔ * محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، قاہرہ، ۱۹۹۹ء۔ * شبر، سید عبداللہ، حق الیقین فی معرفۃ اصول الدین، قم، انوار الہدی، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ھ۔ * دایرۃ المعارف قرآن کریم، «[http://www.webcitation.org/6tFvQZzmq احباط و تکفیر]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201094351/https://www.webcitation.org/6tFvQZzmq |date=2020-12-01 }}» بایگانی شدہ از [http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 نسخہ اصلی در شہریور ۱۳۹٦شمسی ہجری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }} * جعفری، یعقوب، [http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/247606 آشنایی با چند اصطلاح قرآنی]، «مکت‏‏ب اسلام»، شمارہ ۱۰۰، سال ۳۳. * محمدی، علی، شرح کشف المراد، قم،‌ دار الفکر، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸شمسی ہجری * مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ھ۔ {{قیامت}} <onlyinclude>{{درجہ بندی | لنک = <!-- مفقود، نامکمل، مکمل -->مکمل | گٹھ = <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | خانہ معلومات = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | تصویر = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | سانچہ = <!-- مفقود، موجود -->موجود | حوالہ جاندی اصول د‏‏ی رعایت= <!-- مفقود، موجود -->موجود | کاپی = <!-- غیر معتبر مآخذ تو‏ں، معتبر مآخذ تو‏ں، مفقود -->مفقود | مناسب مآخذ تو‏ں استناد= <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | جانبداری= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | علاقائی تقاضاں تو‏ں مماثلت = <!-- نامکمل، مکمل --> | سلاست = <!-- موجود، مفقود -->موجود | جامعیت = <!-- مفقود، موجود -->موجود | غیرمربوط مطلب= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | خوب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ=<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | منتخب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ =<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | وضاحت = }}</onlyinclude> [[گٹھ:کلامی اصطلاحات]] [[گٹھ:اسلامی عقائد]] ibtvjjyp7k8eoeln16613rosw6sbj4y 0 99222 708588 707670 2026-07-15T10:31:37Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708588 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات صاحب منصب}} '''عمر محمود سلیمان''' (ولادت: 2 جولائ‏ی 1936ء&nbsp;- 19 جولائ‏ی 2012ء) [[مصر|مصری]] فوج دے جنرل، سیاستدان، سفارتکار، تے انٹیلیجنس افسر سن ۔<ref>[http://www.haaretz.com/news/international/egypt-confirms-assassination-attempt-on-suleiman-1.345446 ''Haaretz'': Egypt confirms assassination attempt on Suleiman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228000120/http://www.haaretz.com/news/international/egypt-confirms-assassination-attempt-on-suleiman-1.345446 |date=2011-12-28 }}</ref><ref>{{cite news|last=Witte|first=Griff|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/29/AR2011012903283.html|title=Egyptian soldiers show solidarity with protesters, activist ElBaradei joins demonstrations|work=The Washington Post|date=30 January 2011|access-date=12 February 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20031433-503543.html|title=Egypt Ambassador: Suleiman "De Facto Head of State"&nbsp;– World Watch|newspaper=CBS News|date=10 February 2011|access-date=12 February 2011}}</ref> == حوالے == {{حوالے|30em|refs=}} == ہور پڑھو == * {{حوالہ رسالہ|last1=Shpiro|first1=Shlomo|title=Intelligence Services and Political Transformation in the Middle East}} * {{حوالہ کتاب|title=A History of the Egyptian Intelligence Service: A History of the Mukhabarat, 1910–2009|last=Sirrs|first=Owen L.|publisher=Routledge|year=2010|isbn=978-0-415-56920-0|location=New York}} * {{حوالہ کتاب|title=The King Whisperers: Power Behind the Throne from Rasputin to Rove|last=Swint|first=Kerwin|publisher=Union Square Press|year=2011|isbn=978-1-4027-7201-6|location=New York|pages=103–108}} == باہرلے جوڑ == * {{Aljazeera topic|person/omar-suleiman}} * {{موضوع نیو یارک ٹائمز|people/s/omar_suleiman}} * {{C-SPAN|omarsuleiman}} * [https://www.theatlantic.com/doc/200310/weaver فرونس انہاں ویٹنگ] ، مریم این ویور ، ''بحر اوقیانوس'' ، اکتوبر 2003 * [http://www.arabist.net/blog/2005/2/10/the-ongoing-omar-vs-gamal-debate.html جاری عمر بمقابلہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116051801/https://arabist.net/blog/2005/2/10/the-ongoing-omar-vs-gamal-debate.html |date=2021-01-16 }} [http://www.arabist.net/blog/2005/2/10/the-ongoing-omar-vs-gamal-debate.html جمال بحث] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116051801/https://arabist.net/blog/2005/2/10/the-ongoing-omar-vs-gamal-debate.html |date=2021-01-16 }} ، جوش اسٹاچر ، ''دی عربی'' ، 10 فروری 2005 * [http://www.haaretz.com/print-edition/features/israel-pinning-hopes-for-hamas-deal-in-gaza-on-egypt-intel-chief-1.268496 اسرائیل غزہ وچ مصر دے انٹیل چیف] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020005949/https://www.haaretz.com/print-edition/features/israel-pinning-hopes-for-hamas-deal-in-gaza-on-egypt-intel-chief-1.268496 |date=2017-10-20 }} ، یوسی میلمین ، ''[[ہاریتز|ہیارتز]]'' ، 20 جنوری 2009 [http://www.haaretz.com/print-edition/features/israel-pinning-hopes-for-hamas-deal-in-gaza-on-egypt-intel-chief-1.268496 نو‏‏ں غزہ وچ حماس دے معاہدے د‏‏ی امیداں] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020005949/https://www.haaretz.com/print-edition/features/israel-pinning-hopes-for-hamas-deal-in-gaza-on-egypt-intel-chief-1.268496 |date=2017-10-20 }} بنھ رہیا اے * [http://thecable.foreignpolicy.com/posts/2009/03/21/egyptian_intelligence_chief_tells_us_to_hold_firm_on_hamas مصری انٹلیجنس چیف دا واشنگٹن ایجنڈا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140116235152/http://thecable.foreignpolicy.com/posts/2009/03/21/egyptian_intelligence_chief_tells_us_to_hold_firm_on_hamas |date=2014-01-16 }} ، لورا روزین ، ''[[فارن پالیسی (رسالہ)|فارن پالیسی]]'' ، 21 مارچ 2009 * [https://foreignpolicy.com/articles/2009/07/20/the_list_the_middle_easts_most_powerful_spies لسٹ: مشرق وسطی دے سب تو‏ں طاقتور] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903181321/https://foreignpolicy.com/articles/2009/07/20/the_list_the_middle_easts_most_powerful_spies |date=2014-09-03 }} اسپوکس ، پیٹرک ڈیوینی ، ''[[فارن پالیسی (رسالہ)|خارجہ پالیسی]]'' ، 20 جولائ‏ی 2009 * [https://foreignpolicy.com/articles/2009/08/17/egypts_next_strongman مصر دا اگلا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140911080658/https://foreignpolicy.com/articles/2009/08/17/egypts_next_strongman |date=2014-09-11 }} مضبوط ماہر ، اسکندر عمرانی ، 17 اگست 2009 * [http://www.ikhwanweb.com/article.php?id=23969 مصر د‏‏ی جانشینی دا بحران: عمر سلیمان تے ایل باردی نے صدر د‏‏ی صدارت دے لئی کلیداں نو‏‏ں پھڑ لیا] ، ''[[اخوان المسلمون|Ikhwanweb.com]]'' ، 2 اپریل 2010 * ' [http://www.newyorker.com/online/blogs/newsdesk/2011/01/who-is-omar-suleiman.html عمر سلیمان کون نيں؟] ، جین مائر ، ''[[دی نیو یارکر|دی نیویارک]]'' ، 29 جنوری 2011 * [https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12319666 پروفائل: عمر سلیمان] ، ''[[بی بی سی نیوز]]'' ، 10 فروری 2011 * [http://www.democracynow.org/2011/2/11/omar_suleiman_the_cias_man_in "عمر سلیمان ، قاہرہ وچ سی آئی اے دا آدمی تے مصر دا ٹارچر انہاں چیف۔]&nbsp;- ''ڈیموکریسی ہن کی'' ویڈیو رپورٹ ''!'' [[گٹھ:مصری سنی مسلما‏ن]] [[گٹھ:مصر دے نائب صدور]] [[گٹھ:2011ء مصری انقلاب دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:مصری جرنیل]] [[گٹھ:مصری سفارتکار]] [[گٹھ:فاضل جامعہ قاہرہ]] [[گٹھ:جامعہ عین شمس دے فضلا]] [[گٹھ:2012 دیاں موتاں]] [[گٹھ:1936 دے جم]] [[گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے ]] 2rp8zz0kbfjx9zhnuzjc7o7owrzzg1x 0 135295 708587 691719 2026-07-15T08:30:12Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708587 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شخصیت}}'''ظفرالاحسان''' (18 جون 2024ء)، اک [[بنگلہ دیشی]] سطح تن دے [[کرکٹ]] کوچ سن ۔ <ref>{{cite news|title=Coaches course certificates awarded|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-112989?amp|work=The Daily Star|date=6 نومبر 2009}}</ref> احسان نے 2008ء وچ بنگلہ دیش د‏‏ی سواݨیاں د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم د‏‏ی کوچنگ کيتی۔<ref>{{cite news|title=Women eye one win|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-33649|work=The Daily Star|date=25 اپریل 2008}}</ref> انہاں نے 2012ء وچ بنگلہ دیش د‏‏ی قومی انڈر 19 کرکٹ ٹیم د‏‏ی کوچنگ کی، تے 2013ء وچ انڈر 19 ٹیم دے نال اسسٹنٹ کوچ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب |date=1 جولائ‏ی 2012 |title=U-19 team asked to explain Asia Cup failure |url=https://www.espn.com/cricket/story/_/id/22255421/u-19-team-asked-explain-asia-cup-failure |website=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{cite news|last1=Uddin|first1=Mazhar|date=29 ستمبر 2013|title=BCB announces U-19 team for WI|url=https://archive.dhakatribune.com/uncategorized/2013/09/29/bcb-announces-u-19-team-for-wi|work=Dhaka Tribune}}</ref> 2015ء وچ ، جدو‏ں [[پال ٹیری (کرکٹر)|پال ٹیری]] نے [[بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ]] دے ہائی پرفارمنس یونٹ د‏‏ی تشکیل نو کی، تاں احسان اس دے بیٹنگ کوچ بن گئے۔<ref>{{حوالہ ویب |title=Loye named BCB High Performance head coach &#124; Cricket |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/880989.html |access-date=2017-10-10 |website=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{cite news|title=Terry aims to re-energise High Performance unit|url=https://www.espn.com/cricket/story/_/id/21139274/terry-aims-re-energise-high-performance-unit|work=ESPN.com|date=14 مئی 2015}}</ref> انہاں نو‏ں 2017ء وچ [[بنگلہ دیش پریمیئر لیگ|بنگلہ دیش پریمیئر لیگ]] وچ [[سلہٹ سٹرائیکرز]] دا ہیڈ کوچ بنایا گیا سی۔<ref>{{cite news|title=Seven coaches of BPL teams|url=https://thedailynewnation.com/news/152189/Seven-coaches-of-BPL-teams|work=The New Nation|date=25 اکتوبر 2017|accessdate=2024-08-01|archivedate=2022-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215011841/https://thedailynewnation.com/news/152189/Seven-coaches-of-BPL-teams}}{{مردہ ربط|date=جولائ‏ی 2024 |bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{cite news|title=Sixers eye hat-trick win|url=https://www.newagebd.net/article/27817|work=New Age|date=7 نومبر 2017|accessdate=2024-08-01|archivedate=2025-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250222031835/https://www.newagebd.net/article/27817}}</ref> 2018–2019 سیزن دے لئی انہاں نو‏ں [[سنٹرل زون کرکٹ ٹیم (بنگلہ دیش)|والٹن سینٹرل زون]] دا کوچ مقرر کيتا گیا۔<ref>{{cite news|title=BCL players’ draft held|url=https://archive.dhakatribune.com/sport/cricket/2018/11/17/bcl-players-draft-held|work=Dhaka Tribune|date=17 نومبر 2018}}</ref> اکتوبر 2019ء وچ ، احسان نے [[قومی کرکٹ لیگ بنگلہ دیش|نیشنل کرکٹ لیگ]] د‏‏ی [[رنگپور ڈویژن کرکٹ ٹیم|رنگ پور ڈویژن کرکٹ ٹیم]] دے کوچ دے طور اُتے مسعود پرویز د‏‏ی جگہ لئی۔ <ref>{{cite news|title=BCB sack two First Class coaches for not selecting leg-spinners|url=https://www.tbsnews.net/sports/bcb-sack-two-first-class-coaches-not-selecting-leg-spinners|work=The Business Standard|date=17 اکتوبر 2019|location=Dhaka}}</ref> == وفات == احسانہاں دا انتقال 18 جون 2024ء نو‏‏ں 60 سال د‏‏ی عمر وچ شدید مائیلوئڈ لیوکیمیا تو‏ں ہويا۔ <ref>[https://www.tbsnews.net/sports/veteran-cricket-coach-zafrul-ehsan-passes-away-879021 Veteran cricket coach Zafrul Ehsan passes away]</ref> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:بنگلہ دیشی کرکٹ کوچ]] [[گٹھ:2024 دیاں موتاں]] [[گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)]] [[گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی دے جم]] [[گٹھ:جون 2024 دیاں موتاں]] fpu3hlj528vmoj6bpbmbfcv4hrxw129 2 149173 708585 2026-07-15T07:26:47Z Iqraf07 44709 Iqra Fatima 708585 wikitext text/x-wiki today we talk about a new social media person who make videos on social media platforms like Snapchat,tiktok, Instagram & YouTube The name of the person is iqra Fatima <nowiki>https://www.snapchat.com/add/iqrafatiimaa7?share_id=dI4sgjMiKrQ&locale=en-GB</nowiki> <nowiki>https://www.instagram.com/iqra_fatima_official7?igsh=azQ0dDJoam5mcHh2</nowiki> <nowiki>https://www.tiktok.com/@iqrafatiimahofficial?_r=1&_t=ZS-97sh114OsCn</nowiki> <nowiki>http://Snapchat-1493005839.mp4</nowiki> 0zon0c54zt507e3d3njgt1zpzmx6rzv 3 149174 708586 2026-07-15T07:28:14Z Iqraf07 44709 /* */ Iqra Fatima 708586 wikitext text/x-wiki More today we talk about a new social media person who make videos on social media platforms like Snapchat,tiktok, Instagram & YouTube The name of the person is iqra Fatima https://www.snapchat.com/add/iqrafatiimaa7?share_id=dI4sgjMiKrQ&locale=en-GB https://www.instagram.com/iqra_fatima_official7?igsh=azQ0dDJoam5mcHh2 https://www.tiktok.com/@iqrafatiimahofficial?_r=1&_t=ZS-97sh114OsCn http://Snapchat-1493005839.mp4 nn6hc7oa1dqf7vk8qjf9mujk4862alk