ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې مهال‌ليک د مهال‌ليک خبرې اترې چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 10 2437 365281 34165 2026-07-21T07:37:21Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu 365281 wikitext text/x-wiki [[انځور:Flag of Cape Verde (10-17).svg|40px|]]&nbsp; [[کېپ وردا]] 4s16nnl9raockknmmqsdyn1xx4cu2ur 0 3394 365294 335858 2026-07-21T11:29:52Z CommonsDelinker 161 Replacing Coat_of_arms_of_Samoa.svg with [[File:Public_Seal_of_Samoa.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Not a coat of arms, and one of many seals, so " 365294 wikitext text/x-wiki '''ساموا''' چې رسمي نوم یې ''' په [[انګلیسي]] Independent State of Samoa) د ساموا خپلواکه [[دولت]]''' دی. د آرام سمندر په سویل کې [[د اسټرالیا لویه وچه|د استرالیا لویې وچې]] اړوند یو ټاپوییز هیواد دی. د ساموا هیواد تر ۱۹۹۷م کال پوری د سویلي ساموا په نوم پیژندل کیده. {{Infobox country | conventional_long_name = د ساموا خپلواک آیالات | common_name = ساموآ | native_name = {{Native name|sm|Malo Sa{{Okina}}oloto Tuto{{Okina}}atasi o Sāmoa<wbr />}} | image_flag = Flag of Samoa.svg | image_coat = Public Seal of Samoa.svg | symbol_type = نښان | national_motto = "Faʻavae i le [[Atua]] Sāmoa"{{سخ}}{{small|"Samoa is founded on God"}} | national_anthem = ''[[The Banner of Freedom|O le fuʻa o le saʻolotoga o Samoa]]''{{سخ}}{{small|" خپلواکي"}}{{سخ}}[https://www.youtube.com/watch?v=oONi_M-Flpw The National Anthem of Samoa] | image_map = Samoa on the globe (Polynesia centered).svg | image_map2 = Samoa - Location Map (2013) - WSM - UNOCHA.svg | capital = [[اپیا]] | coordinates = {{Coord|13|50|S|171|45|W|type:city}} | largest_city = آپیا | official_languages = {{|[[انګلیسي]]|[[ساموایي ژبه]]}} | religion = [[مسیحیت]] ([[#Religion|official]])<ref name="Religion"/> | ethnic_groups = {{ | ۹۲٫۶٪ [[ساموایان]] | ۷٫۰٪ [[یورونیزیان]] | ۰٫۴٪ [[اروپایان]] | ۰٫۱٪ [[ختیځه آسیا]]<ref name=cia>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ws.html |title=Samoa |work=CIA – The World Factbook |access-date=2020-04-26 |تاريخ الأرشيف=2016-05-21 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20160521030905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ws.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2016-05-21 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20160521030905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ws.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20160521030905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ws.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160521030905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ws.html }}</ref> }} | ethnic_groups_year = ۲۰۰۱ | demonym = [[Samoans|Samoan]] | government_type = [[حاکم دولت]] [[ حاکم ګوند]] [[ پارلمان]] under an [[مونارچي]] | leader_title1 = [[O le Ao o le Malo]] | leader_name1 = [[Va'aletoa Sualauvi II]]^a | leader_title2 = [[Prime Minister of Samoa|لومړی ‌وزیر]] | leader_name2 = [[تایلایفا آینو مالیلیګاوی]] | legislature = [[Legislative Assembly of Samoa|Legislative Assembly]] | sovereignty_type = خپلواکي له [[نیوزیلنډ]]څخه | established_event1 = [[Treaty of Berlin (1889)|د برلین تړون]] | established_date1 = ۱۴ جون ۱۸۸۹ | established_event2 = [[Tripartite Convention]] | established_date2 = ۱۶ فبروري ۱۹۰۰ | established_event3 = [[د المان ساموا]] | established_date3 = ۱ مارچ ۱۹۰۰ | established_event4 = [[Western Samoa Trust Territory|د نیوزیلنډ استعمار]] | established_date4 = ۳۰ اګسټ ۱۹۱۴ | established_event5 = League mandate | established_date5 = ۱۷ ډسمبر ۱۹۲۰ | established_event6 = [[د ملګرو ملتونو د ساتنې شورا]] | established_date6 = ۱۳ ډسمبر ۱۹۴۶ | established_event7 = Western Samoa Act 1961 | established_date7 = ۱ جنوري ۱۹۶۲ | established_event8 = [[د امنیت شورا ۳۹۹ تړون]] [[ملګري ملتونه]] | established_date8 = ۱۵ ډسمبر ۱۹۷۶ | area_km2 = ۲٬۸۴۲ | area_rank = ۱۶۷ام <!-- Area rank should match [[د هیوادونو نوملړ]] --> | area_sq_mi = ۱۰۹۷ | percent_water = ۰٫۳ | population_census = ۱۹۵٬۸۴۳<ref name=census2016>{{cite web |url=http://www.sbs.gov.ws/index.php/population-demography-and-vital-statistics |title=Population & Demography Indicator Summary |publisher=Samoa Bureau of Statistics |accessdate=25 June 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403053500/http://www.sbs.gov.ws/index.php/population-demography-and-vital-statistics |archivedate=۳ افریل ۲۰۱۹ |dead-url=yes }}</ref> | population_census_year = نوامبر ۲۰۱۶ | population_density_km2 = ۶۸ | population_density_sq_mi = ۱۷۵ | GDP_PPP = $۱٫۱۸۸ میلیارده<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=61&pr.y=2&sy=2018&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=862&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Samoa |publisher=International Monetary Fund}}</ref> | GDP_PPP_year = ۲۰۱۸ | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = $۵٬۹۶۲<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $۸۸۱ میلیونه<ref name=imf2/> | GDP_nominal_year = ۲۰۱۸ | GDP_nominal_per_capita = $۴٬۴۲۰<ref name=imf2/> | Gini = <!--number only--> | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI = ۰٫۷۰۷ <!--number only--> | HDI_year = ۲۰۱۸<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[د ملګرو ملتونو تمدن تړون]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}</ref> | HDI_rank = ۱۱۱ام | currency = [[د ساموا طلا]] (WS[[ډالر]]{{لیکمل|b}}) | currency_code = WST | time_zone = [[یوټي سی ۱۳:۰۰+]] | utc_offset = +13^c ^d | utc_offset_DST = +۱۴ | DST_note = ^{from last Sunday of September to first Sunday of April (from 3 AM to 4 AM and vice versa)} | time_zone_DST = [[یوټي‌سی ۱۴:۰۰+]] | date_format = DD/MM/YYYY | drives_on = چپ^e | calling_code = [[+۶۸۵]] | cctld = [[.ws]] | footnote_a = Head of state. | footnote_b = Symbols SAT, ST or T are in use as well. The terms tālā and sene are the English words ''dollar'' and ''cent'' in the [[ساموایي ژبه]]. | footnote_c = Since 31 December 2011.<ref name="Samoa Changes Timezone">{{cite news |last=Staff/Agencies |title=Samoa skips Friday in time zone change |url=http://www.abc.net.au/news/2011-12-30/samoa-skips-friday-in-time-zone-change/3753350 |accessdate=16 January 2012 |newspaper=ABC Australia |date=31 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120103071659/http://www.abc.net.au/news/2011-12-30/samoa-skips-friday-in-time-zone-change/3753350 |archivedate=3 January 2012 |url-status=dead}}</ref> | footnote_d = "Western Samoa Time" are a time zone abbreviation used all year round (including in DST). | footnote_e = Since 7 September 2009.<ref>{{cite news |url=http://wheels.blogs.nytimes.com/2009/09/08/in-samoa-drivers-switch-to-left-side-of-the-road/ |work=The New York Times |title=In Samoa, Drivers Switch to Left Side of the Road |first=Richard S. |last=Chang |date=8 September 2009 |accessdate=23 May 2010}}</ref> Although driving is on the left side of the roadway centre line, Samoa allows cars with steering wheels on either the left or the right side of the vehicle to use the roads. }} ==تاریخ== ==جغرافیه== ==ایداري وېش== ==کلتور== [[وېشنيزه:ساموا ]] 45khrajxizg74vuz2ti6nphv0vpqrxq 10 8857 365282 313711 2026-07-21T07:43:09Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu 365282 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = کيپ ورډ | flag alias = Flag of Cape Verde (10-17).svg | flag alias-1975 = Flag of Cape Verde (1975-1992).svg | link alias-naval = Cape Verdean Armed Forces{{!}}Cape Verdean Coast Guard | link alias-army = Cape Verdean Armed Forces{{!}}Cape Verdean National Guard | link alias-navy = Cape Verdean Armed Forces{{!}}Cape Verdean Coast Guard | link alias-military = Cape Verdean Armed Forces | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1975 | redir1 = CPV | redir2 = Cabo Verde </noinclude> }} es53oc4oqm8g1eduzoaklptdygf8w20 10 10119 365280 337358 2026-07-21T07:13:51Z CommonsDelinker 161 Replacing Naval_Ensign_of_Sweden.svg with [[File:Naval_ensign_of_Sweden.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]].). 365280 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = سويډن | flag alias = Flag of Sweden.svg | flag alias-1562 = Flag of Sweden (1562–1650).svg | border-1562 = | flag alias-1844 = Swedish norwegian union flag.svg | flag alias-naval = Naval ensign of Sweden.svg | border-naval = | link alias-naval = Swedish Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1562 | var2 = 1844 | redir1 = SWE </noinclude> }}<noinclude> </noinclude> 73ycot35cbjlvbut7luwjbtb7ywohls 10 10127 365290 315903 2026-07-21T09:17:55Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg with [[File:Flag_of_Spain_(1873–1874).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]). 365290 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = اسپانيا | flag alias = Flag of Spain.svg | flag alias-1506 = Flag of Cross of Burgundy.svg | flag alias-1701 = Bandera de España 1701-1748.svg | flag alias-1748 = Bandera de España 1748-1785.svg | flag alias-1760 = Bandera de España 1760-1785.svg | flag alias-1785 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg | flag alias-1874 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag alias-1931 = Flag of Spain (1931–1939).svg | flag alias-civil-1931 = Flag of the Second Spanish Republic (plain).svg | flag alias-1936 = Bandera del bando nacional 1936-1938.svg | flag alias-1938 = Flag of Spain (1938–1945).svg | flag alias-1945 = Flag of Spain (1945–1977).svg | flag alias-1977 = Flag of Spain (1977–1981).svg | flag alias-civil = Flag of Spain (Civil).svg | flag alias-civil-1785 = BandMercante1785.svg | flag alias-navy = Flag of Spain.svg | link alias-navy = اسپانيايي سمندري ځواک | flag alias-marines = Flag of Spain.svg | link alias-marines = Spanish Marine Infantry | flag alias-army = Flag of Spain.svg | link alias-army = Spanish Army | flag alias-naval = Naval Jack of Spain.svg | link alias-naval = اسپانيايي سمندري ځواک | flag alias-air force = Flag of Spain.svg | link alias-air force = Spanish Air and Space Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1506 | var2 = 1701 | var3 = 1748 | var4 = 1760 | var5 = 1785 | var6 = 1873 | var7 = 1874 | var8 = 1931 | var9 = civil-1931 | var10 = 1936 | var11 = 1938 | var12 = 1945 | var13 = 1977 | var14 = civil | var15 = civil-1785 | redir1 = ESP | redir2 = SPA | related1 = اسپانيايي سترواکي | related2 = فرانکو اسپانيا | related3 = اسپانيا جمهوريت </noinclude> }} ocwpae8tdd8kakhvda61m3oskmasqq2 10 10209 365291 314960 2026-07-21T09:20:39Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg with [[File:Flag_of_Spain_(1873–1874).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]). 365291 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = پېليپين | flag alias = Flag of the Philippines.svg | flag alias-1535 = Flag_of_Cross_of_Burgundy.svg | flag alias-1821 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg | flag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg | flag alias-1875 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg | flag alias-aguinaldo = Flag of the Philippines (1898–1901).svg | flag alias-1898 = Flag of the United States (1896-1908).svg | flag alias-1908 = US flag 46 stars.svg | flag alias-1912 = US flag 48 stars.svg | flag alias-1919 = Flag of the Philippines (1919-1936).svg | flag alias-1936 = Flag of the Philippines (navy blue).svg | flag alias-1985 = Flag of the Philippines (light blue).svg | flag alias-1986 = Flag of the Philippines (navy blue).svg | flag alias-air force = Flag of the Philippine Air Force.svg | link alias-air force = Philippine Air Force | flag alias-army=Flag of the Philippine Army.svg | flag alias-marines=Flag of the Philippine Marine Corps.svg | link alias-marines=Philippine Marine Corps | flag alias-military=Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg | link alias-military=Philippine Armed Forces | flag alias-navy=Flag of the Philippine Navy.svg | link alias-navy=Philippine Navy | link alias-army = Philippine Army | link alias-naval = Philippine Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1535 | var2 = 1821 | var3 = 1873 | var4 = 1875 | var5 = aguinaldo | var6 = 1898 | var7 = 1908 | var8 = 1912 | var9 = 1919 | var10 = 1936 | var11 = 1985 | var12 = 1986 | cat = Philippines | redir1 = PHL | redir2 = PHI | related1 = پېليپين لومړۍ ولسمشريزه | related2 = همګټی پېليپين | related3 = پېليپين دوهمه ولسمشريزه </noinclude> }} nob9dtvuz9d58vmn40aqzpha01vwbh3 10 14320 365292 182803 2026-07-21T09:22:57Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg with [[File:Flag_of_Spain_(1873–1874).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]). 365292 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = اسپانیا | flag alias = Flag of Spain.svg | flag alias-1506 = Flag of New Spain.svg | flag alias-1701 = Bandera de España 1701-1748.svg | flag alias-1748 = Bandera de España 1748-1785.svg | flag alias-1785 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg | flag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg | flag alias-1931 = Flag of Spain 1931 1939.svg | flag alias-1938 = Flag of Spain under Franco 1938 1945.svg | flag alias-1945 = Flag of Spain 1945 1977.svg | flag alias-1977 = Flag of Spain 1977 1981.svg | flag alias-civil = Flag of Spain (civil variant).svg | link alias-naval = Spanish Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1506 | var2 = 1701 | var3 = 1748 | var4 = 1785 | var5 = 1873 | var6 = 1931 | var7 = 1938 | var8 = 1945 | var9 = 1977 | redir1 = ESP | related1 = Spanish Republic | related2 = Spanish State </noinclude> }}<noinclude> [[sl:Predloga:Podatki države Španija]] </noinclude> 0enebb5j4lks83253zqp5ijea0bkvtx 0 32480 365302 361105 2026-07-21T23:33:29Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365302 wikitext text/x-wiki '''بنډل''' ({{Lang-en|Bundle}}) په سوداګرۍ، [[اقتصاد]] او معلوماتي ټکنالوژۍ کې هغې ستراتیژۍ ته ویل کېږي چې پکې څو جلا توکي یا خدمتونه سره یو ځای کېږي او د یوې واحدې بستې په توګه پلورل کېږي. دا چاره معمولاً د دې لپاره ترسره کېږي چې پیرودونکي ته اسانتیا رامنځته کړي او یا د پلور کچه لوړه کړي. بنډلینګ (Bundling) په ډېری صنعتونو کې، لکه د سمارټ فونونو پلور (چې له چارجر او هډفون سره راځي)، د انټرنیټي کڅوړو او د سافټویرونو په سیټونو (لکه Microsoft Office) کې په پراخه کچه کارول کېږي. د اقتصاد له نظره، بنډل د مصرف کونکي لپاره ارزښت زیاتوي او د شرکتونو لپاره د بازار موندنې لګښتونه کموي. د بنډل کولو ستراتیژي په دوو مهمو برخو وېشل کېږي: "خالص بنډلینګ" (Pure Bundling) چې پکې توکي یوازې په کڅوړه کې اخیستل کېدی شي، او "ګډ بنډلینګ" (Mixed Bundling) چیرې چې پیرودونکی اختیار لري چې توکي هم په جلا توګه او هم په بنډل کې واخلي. په [[ټولنپوهنه]] کې دا ستراتیژي د پیرودونکي د چلند او د انتخاب د اسانتیا له مخې مطالعه کېږي. ډېری وختونه د یو بنډل بیه د هغو توکو د مجموعې په پرتله ارزانه وي چې په جلا توګه اخیستل کېږي، چې دا کار د [[ساپوهنه|رواني پلوه]] پیرودونکي د معاملې کولو ته هڅوي. په معلوماتي ټکنالوژۍ (IT) کې، بنډل د هغو سافټویرونو یا ډېټا کڅوړو ته ویل کېږي چې د یو ځانګړي هدف لپاره سره یو ځای شوي وي. د مثال په توګه، کله چې تاسو یو نوی لپ ټاپ اخلئ، په هغې کې د عامل سیسټم (OS) او ځینې اپلیکیشنونو بنډل مخکې له مخکې نصب شوی وي. په [[بشري علوم]] او کلتور پېژندنه کې، بنډل د یو داسې مفهوم په توګه لیدل کېږي چې د معلوماتو او خدماتو په تنظیم او مدیریت کې مرسته کوي ترڅو د پوهې لېږد چټک او اسانه شي. د بنډلینګ بریالیتوب د هغو توکو په همغږۍ پورې اړه لري چې په یوه کڅوړه کې ځای پر ځای شوي وي؛ یعنې باید یو له بل سره متمم وي. بنډل یوازې یو تجارتي تکتیک نه دی، بلکې د مدیریت یو هوښیارانه میتود دی چې د سرچینو په سم وېش او د مصرف کونکو د اړتیاوو په پوره کولو کې مرسته کوي. په ډیجیټل دور کې، د خدمتونو بنډل کول (لکه سټریمینګ اکاونټونه) د وفادارۍ په رامنځته کولو کې مهم رول لوبوي. دا پروسه چې د [[عقل او احساس]] په توازن ولاړه ده، هم پلورونکي ته ګټه رسوي او هم پیرودونکي ته د انتخاب یو جامع او ارزانه حل وړاندې کوي. == د بنډلینګ اصلي ډولونه == # '''خالص بنډلینګ:''' کله چې محصولات یوازې د یوې بستې په بڼه د اخیستلو وړ وي. # '''ګډ بنډلینګ:''' کله چې محصولات په جلا او یو ځای دواړو بڼو پلورل کېږي. # '''ډیجیټل بنډلینګ:''' د ډیجیټل منځپانګو (ایپس، میوزیک، فلمونو) یو ځای کول. # '''قیمتي بنډلینګ:''' د څو توکو په یو ځای اخیستلو سره د تخفیف وړاندې کول. == سرچینې == * [https://www.patakhazana.com/ پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251231050401/https://www.patakhazana.com/ |date=2025-12-31 }} * [https://www.investopedia.com/terms/p/product-bundling.asp Investopedia: Product Bundling Explained]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.hbr.org/ Harvard Business Review: Strategic Bundling] {{DEFAULTSORT:بنډل}} [[وېشنيزه:اقتصاد]] [[وېشنيزه:سوداګري]] [[وېشنيزه:بازار موندنه]] [[وېشنيزه:مدیریت]] jubl9vavcrdwfwhxbcvovbt2vtcbtgc 0 45460 365283 335370 2026-07-21T08:02:56Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu 365283 wikitext text/x-wiki '''افریقا''' په [[انګلیسي]] Africa) له [[آسیا]] وروسته د نړۍ پرمخ دویمه لویه وچه ده چې ۳۰,۲۲۱,۵۳۲ کیلومتره مساحت او د ټولې کورې د وچې ۲۰,۳% برخه جوړوي. د افریقا لویه وچه د شمال نه تر سویله ۸۰۰۰ کیلومتره اوږدوالی او له ختیځ نه تر لویدیځه ۷۴۰۰ کیلومتره سور لري. د ۲۰۱۸م کال د معلوماتو پر آساس افریقا ۱,۲۷۵,۰۰۰,۰۰۰ وګړي لرل چې د ټولې نړۍ یو پر وومه برخه جوړوي, او همدارنګه یاده وچه ۶۱ خپلواک او نیمه خپلواکه هیوادونه لري. {{Infobox Continent |title = آفریقا |image = [[File:Africa (orthographic projection).svg|200px]] |area = {{Convert|30,221,532|km2|sqmi|abbr=on}}، لویه وچه |population = ۱٫۱ میلیارده<ref name="2013 World Population Data Sheet">{{cite web |url=http://www.prb.org/pdf13/2013-WPDS-infographic_MED.pdf |title=2013 World Population Data Sheet |last=Gudmastad |first=Ericha |date=2013 |website={{نښان وب|prb.org}} |publisher=[[Population Reference Bureau]] |access-date=18 August 2015 |تاريخ الأرشيف=20 October 2017 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20171020054627/http://www.prb.org/pdf13/2013-WPDS-infographic_MED.pdf |url-status=dead |خونديځ نېټه=27 December 2013 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20131227011232/http://www.prb.org/pdf13/2013-WPDS-infographic_MED.pdf |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20171020054627/http://www.prb.org/pdf13/2013-WPDS-infographic_MED.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227011232/http://www.prb.org/pdf13/2013-WPDS-infographic_MED.pdf }}</ref> (۲۰۱۳، [[د لویو وچو نوملړ]]) |density = {{Pop density|1100000000|30221532|km2|sqmi}} |demonym = [[د افریقایي هیوادونو د پلازمینو نوملړ|د افریقا لویې وچې ستر ښارونه]] |dependencies = {{Collapsible list | list_style = text-align:left; |title = بیروني (۳) | 1 = [[مایوت]] | 2 = [[ریونیون]] | 3 = [[سنت هلنا اسنشن او تریستان دا کونا]] }} {{Collapsible list | list_style = text-align:left; |title = دروني (۴) | 1 = [[قمر ټاپوګان]] | 2 = [[سیوتا]] | 3 = [[مادیرا]] | 4 = [[ملیلیه]] }} |languages = [[ژبه|افریقایي ژبې]] |time = [[وخت|یو تی سی ۱:۰۰-]] تر [[وخت|یو ټي سي ۴:۰۰+]] |cities = {{سخ}}[[د افریقایي هیوادونو د پلازمینو نوملړ]]{{سخ}}[[نایجیریا]],[[لاګوس]]{{سخ}}[[مصر]] [[قاهره]]{{سخ}}[[کانګو دیمکراتیک جمهوریت]],[[کانګو جمهوریت]] [[کینشاسا]]-[[برازاویل]]{{سخ}}[[سویلي افریقا]] [[ژوهانسبورګ]]{{سخ}}[[سومالیا]],[[موګادیشو]]{{سخ}}[[سوډان]],[[خرطوم]]-[[ام درمان]]{{سخ}}[[تانزانیا]] [[دارالسلام]]{{سخ}}[[مصر]], [[اسکندریه]]{{سخ}}[[عاج ساحل]] [[ابیجان]]{{سخ}}[[مراکش]], [[کازابلانکا]] }} {{-}} {| class="wikitable sortable" ! نوم (''رسمي نوم'') ! class="unsortable" | بیرغ ! پلازمینن ! د پیسو واحد ! رسمي ژبي ! مساحت (km^۲) ! نفوس ! GDP per capita (PPP) (US$) ! class="unsortable" | نقشه |- | [[الجزاير]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |title=The World Fact book: Algeria |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2012-09-30 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20120930183539/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2012-09-30 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20180129161142/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20120930183539/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930183539/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ag.html }}</ref> ( ''الجزایر د خلکو جمهوریت'') | [[دوتنه:Flag of Algeria.svg]] | [[الجزیره]] | [[د الجزایر دینار]] | [[عربي ژبه]] | ۲٬۳۸۱٬۷۴۰ | ۳۳٬۳۳۳٬۲۱۶ | ۷٬۱۲۴ | <span style="display:none">3</span>[[دوتنه:Location Algeria AU Africa.svg|150px]] |- | [[آنگولا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html |title=The World Fact book: Angola |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-05-06 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200506142644/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-05-06 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200506142644/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200506142644/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506142644/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html }}</ref> (''د آنگولا جمهوریت'') | [[دوتنه:Flag of Angola.svg]] | [[لوآندا]] | [[د آنګولا کوینز]] | [[پرتګالي ژبه]] | ۱٬۲۴۶٬۷۰۰ | ۱۵٬۹۴۱٬۰۰۰ | ۲٬۸۱۳ | <span style="display:none">۴۲</span> [[دوتنه:Location Angola AU Africa.svg|150px]] |- | [[بېنین]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |title=The World Fact book: Benin |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2007-06-12 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20070612212700/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2007-06-12 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20070612212700/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20070612212700/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612212700/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html }}</ref>{{سخ}}(''Republic of Benin'') | [[دوتنه:Flag of Benin.svg]] | [[نوی پورتو]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۱۱۲٬۶۲۲ | ۸٬۴۳۹٬۰۰۰ | ۱٬۱۷۶ | <span style="display:none">24</span>[[دوتنه:Location Benin AU Africa.svg|150px]] |- | [[بوتسوانا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |title=The World Factbook: Botswana |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2015-10-15 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2015-10-15 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html }}</ref> (''Republic of Botswana'') | [[دوتنه:Flag of Botswana.svg]] | [[ګابورون]] | [[د بوتسوانا پولا]] | [[انګلیسي]]، [[تسوانایي ژبه]] | ۵۸۱٬۷۲۶ | ۱٬۸۳۹٬۸۳۳ | ۱۱٬۴۰۰ | <span style="display:none">46</span>[[دوتنه:Location Botswana AU Africa.svg|150px]] |- | [[بورکینا فاسو]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html |title=The World Factbook: Burkina Faso |publisher=[[سیا|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2019-09-06 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190906203318/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2019-09-06 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190906203318/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20190906203318/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906203318/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html }}</ref>{{سخ}}(''Burkina Faso'') | [[دوتنه:Flag of Burkina Faso.svg]] | [[آواګادوګو]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۲۷۴٬۰۰۰ | ۱۳٬۲۲۸٬۰۰۰ | ۱٬۲۸۴ | <span style="display:none">21</span>[[دوتنه:Location Burkina Faso AU Africa.svg|150px]] |- | [[بروندي]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |title=The World Factbook: Burundi |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-01-28 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180128152115/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2018-01-28 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200424083404/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20180128152115/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128152115/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html }}</ref> (''Republic of Burundi'') | [[دوتنه:Flag of Burundi.svg]] | [[بوجومبورا]] | [[د بروندي فرانک]] | [[روندي ژبه]]، [[فرانسوي ژبه]] | ۲۷٬۸۳۰ | ۷٬۵۴۸٬۰۰۰ | ۷۳۹ | <span style="display:none">38</span>[[دوتنه:Location Burundi AU Africa.svg|150px]] |- | [[کامرون]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html |title=The World Factbook: Cameroon |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-05-15 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-05-15 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515103416/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html }}</ref> (''Republic of Cameroon'') | [[دوتنه:Flag of Cameroon.svg]] | [[یایونده]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]]، [[انګلیسي]] | ۴۷۵٬۴۴۲ | ۱۷٬۷۹۵٬۰۰۰ | ۲٬۴۲۱ | <span style="display:none">26</span>[[دوتنه:Location Cameroon AU Africa.svg|150px]] |- | [[کیپ ورډ]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html |title=The World Factbook: Cape Verde |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-08-31 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200831042056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-08-31 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200831042056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200831042056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831042056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html }}</ref> (''Republic of Cape Verde'') | [[دوتنه:Flag of Cape Verde (10-17).svg]] | [[پرایا]] | [[د کیپ ورډ اسکودو]] | [[پرتګالي ژبه]] | ۴٬۰۳۳ | ۴۲۰٬۹۷۹ | ۶٬۴۱۸ | <span style="display:none">14a</span>[[دوتنه:Location Cape Verde AU Africa.svg|150px]] |- | [[د منځنۍ افریقا ولسمشریزه]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |title=The World Factbook: Central African Republic |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2019-05-07 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190507211903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2019-05-07 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190507211903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507211903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html }}</ref> (''Central African Republic'') | [[دوتنه:Flag of the Central African Republic.svg]] | [[بانګویی]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[سانګو ژبه]]، [[فرانسوي ژبه]] | ۶۲۲٬۹۸۴ | ۴٬۲۱۶٬۶۶۶ | ۱٬۱۹۸ | <span style="display:none">27</span>[[دوتنه:Location Central African Republic AU Africa.svg|150px]] |- | [[چاد]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |title=The World Factbook: Chad |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-04-24 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200424073327/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-04-24 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200424073327/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200424073327/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424073327/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html }}</ref> (''Republic of Chad'') | [[دوتنه:Flag of Chad.svg]] | [[انجامنا]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]]، [[عربي ژبه]] | ۱٬۲۸۴٬۰۰۰ | ۱۰٬۱۴۶٬۰۰۰ | ۱٬۵۱۹ | <span style="display:none">11</span>[[دوتنه:Location Chad AU Africa.svg|150px]] |- | [[قمر ټاپوګان]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html |title=The World Factbook: Comoros |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-12-23 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181223041336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2018-12-23 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181223041336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181223041336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223041336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html }}</ref> (''Union of the Comoros'') | [[دوتنه:Flag of the Comoros.svg]] | [[مورونی]] | [[کومور فرانک]] | [[عربي ژبه]]، [[فرانسوي ژبه]] | ۲٬۲۳۵ | ۷۹۸٬۰۰۰ | ۱٬۶۶۰ | <span style="display:none">43a</span>[[دوتنه:Location Comoros AU Africa.svg|150px]] |- | [[کانګو دمکراتیک جمهوریت]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html |title=The World Factbook: Congo, Democratic Republic of the |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2021-01-02 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210102221917/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2007-06-12 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20070612210809/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20070612210809/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210809/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html }}</ref><ref group="n">Also known as ''Congo-Kinshasa'' and formerly as ''Zaire''.</ref> (''Democratic Republic of the Congo'') | [[دوتنه:Da kango wlasmshrisa.jpg]] | [[کینشاسا]] | [[د کانګو فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۲٬۳۴۴٬۸۵۸ | ۷۱٬۷۱۲٬۸۶۷ | ۷۷۴ | <span style="display:none">34</span>[[دوتنه:Location DR Congo AU Africa.svg|150px]] |- | [[کانګو جمهوریت]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html |title=The World Factbook: Congo, Republic of the |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-07-21 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180721175657/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-08-31 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200831033756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200831033756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831033756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html }}</ref><ref group="n">Also known as ''Congo-Brazzaville''.</ref> (''Republic of the Congo'') | [[دوتنه:Flag of the Republic of the Congo.svg]] | [[برازاویل]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۳۴۲٬۰۰۰ | ۴٬۰۱۲٬۸۰۹ | ۳٬۹۱۹ | <span style="display:none">25</span>[[دوتنه:Location Republic of the Congo AU Africa.svg|150px]] |- | [[عاج ساحل]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html |title=The World Factbook: Cote d'Ivoire |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2007-06-12 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20070612204112/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2007-06-12 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20070612204112/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20070612204112/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612204112/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html }}</ref> (''Republic of Côte d'Ivoire'') | [[دوتنه:Flag of Côte d'Ivoire.svg]] | [[یاموسوکرو]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۳۲۲٬۴۶۰ | ۱۷٬۶۵۴٬۸۴۳ | ۱٬۶۰۰ | <span style="display:none">20</span>[[دوتنه:Location Côte d'Ivoire AU Africa.svg|150px]] |- | [[جېبوتي]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |title=The World Factbook: Djibouti |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-05-04 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2014-07-02 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20140702024855/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20140702024855/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702024855/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html }}</ref> (''Republic of Djibouti'') | [[دوتنه:Flag of Djibouti.svg]] | [[جیبوتی ښار]] | [[د جیبوتی فرانک]] | [[عربي ژبه]]، [[فرانسوي ژبه]] | ۲۳٬۲۰۰ | ۹۰۶٬۰۰۰ | ۲٬۰۷۰ | <span style="display:none">29</span>[[دوتنه:Location Djibouti AU Africa.svg|150px]] |- | [[مصر]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |title=The World Factbook: Egypt |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-12-24 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181224211210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2018-12-24 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181224211210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181224211210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html }}</ref><ref group="n" name="TAA">Some territory could be argued to be a part of [[د آسیا پوری تړلې سیمي او خپلواک هیوادونه|Asia]] or Africa.</ref> (''Arab Republic of Egypt'') | [[دوتنه:Flag of Egypt.svg]] | [[قاهره]] | [[د مصر پونډ]] | [[عربي ژبه]] | ۱٬۰۰۱٬۴۴۹ | ۸۰٬۳۳۵٬۰۳۶ | ۴٬۸۳۶ | <span style="display:none">5</span>[[دوتنه:Location Egypt AU Africa.svg|150px]] |- | [[استوایي ګینه]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html |title=The World Factbook: Equatorial Guinea |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-08-31 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200831000148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-08-31 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200831000148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200831000148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831000148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ek.html }}</ref> (''Republic of Equatorial Guinea'') | [[دوتنه:Flag of Equatorial Guinea.svg]] | [[مالابو]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[اسپانیایي ژبه]]، [[فرانسوي ژبه]]، [[پرتګالي ژبه]] | ۲۸٬۰۵۱ | ۵۰۴٬۰۰۰ | ۱۶٬۳۱۲ | <span style="display:none">31</span>[[دوتنه:Location Equatorial Guinea AU Africa.svg|150px]] |- | [[اریتره]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |title=The World Factbook: Eritrea |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-05-15 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200515225510/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-05-15 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200515225510/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200515225510/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515225510/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html }}</ref>{{سخ}}(''State of Eritrea'') | [[دوتنه:Flag_of_Eritrea.svg]] | [[اسمره]] | [[د اریتریا ناکفا]] | [[تګرینیایي ژبه]]، [[عربي ژبه]]، [[ انگرېزي ژبه]] | ۱۱۷٬۶۰۰ | ۵٬۸۸۰٬۰۰۰ | ۱٬۰۰۰ | <span style="display:none">13</span>[[دوتنه:Location Eritrea AU Africa.svg|150px]] |- | [[اېتوپيا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |title=The World Factbook: Ethiopia |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-12-15 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181215191857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2018-12-15 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181215191857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181215191857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215191857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html }}</ref> (''Federal Democratic Republic of Ethiopia'') | [[دوتنه:Flag of Ethiopia.svg]] | [[آدیس آبابا]] | [[د ایتوپیا بیر]] | [[امهري ژبه]]، [[انگرېزي ژبه]] | ۱٬۱۰۴٬۳۰۰ | ۸۵٬۲۳۷٬۳۳۸ | ۱٬۱۰۰ | <span style="display:none">28</span>[[دوتنه:Location Ethiopia AU Africa.svg|150px]] |- | [[گابن]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html |title=The World Factbook: Gabon |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2008-12-10 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20081210040038/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2008-12-10 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20081210040038/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20081210040038/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210040038/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gb.html }}</ref> (''Gabonese Republic'') | [[دوتنه:Flag_of_Gabon.svg]] | [[لیبرویل]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۲۶۷٬۶۶۸ | ۱٬۳۸۴٬۰۰۰ | ۷٬۰۵۵ | <span style="display:none">32</span>[[دوتنه:Location Gabon AU Africa.svg|150px]] |- | [[ګامبیا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html |title=The World Factbook: Gambia, The |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-04-24 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200424094354/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2019-01-07 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20140702024610/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20140702024610/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107055850/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html }}</ref> (''Republic of The Gambia'') | [[دوتنه:Flag of The Gambia.svg]] | [[بانجول]] | [[د ګامبیا دالاسي]] | [[انګلیسي]] | ۱۰٬۳۸۰ | ۱٬۵۱۷٬۰۰۰ | ۲۰۰۲ | <span style="display:none">15</span>[[دوتنه:Location Gambia AU Africa.svg|150px]] |- | [[گانا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html |title=The World Factbook: Ghana |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-08-31 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200831021012/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-08-31 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200831021012/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200831021012/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831021012/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html }}</ref> (''Republic of Ghana'') | [[دوتنه:Flag of Ghana.svg]] | [[آکرا]] | [[د ګانا سدي]] | [[انګلیسي]] | ۲۳۸٬۵۳۴ | ۲۳٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۷۰۰ | <span style="display:none">22</span>[[دوتنه:Location Ghana AU Africa.svg|150px]] |- | [[ګینه]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gv.html |title=The World Factbook: Guinea |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2015-09-19 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2015-09-19 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html }}</ref> (''Republic of Guinea'') | [[دوتنه:Flag of Guinea.svg]] | [[کوناکری]] | [[د ګینه فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۲۴۵٬۸۵۷ | ۹٬۴۰۲٬۰۰۰ | ۲٬۰۳۵ |<span style="display:none">17</span> [[دوتنه:Location Guinea AU Africa.svg|150px]] |- | [[ګینه بیسایو]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html |title=The World Factbook: Guinea-Bissau |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2010-12-28 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20101228200903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2010-12-28 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20101228200903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20101228200903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228200903/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html }}</ref> (''Republic of Guinea-Bissau'') | [[دوتنه:Flag of Guinea-Bissau.svg]] | [[بیساو]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[پرتګالي ژبه]] | ۳۶٬۱۲۵ | ۱٬۵۸۶٬۰۰۰ | ۷۳۶ | <span style="display:none">16</span>[[دوتنه:Location Guinea Bissau AU Africa.svg|150px]] |- | [[کېنيا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html |title=The World Factbook: Kenya |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-02-13 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180213011420/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-08-31 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200831033452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200831033452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831033452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html }}</ref> (''Republic of Kenya'') | [[دوتنه:Flag of Kenya.svg]] | [[نایروبی]] | [[د کینیا شیلینګ]] | [[سواحلي ژبه]]، [[انگرېزي ژبه]] | ۵۸۰٬۳۶۷ | ۳۴٬۷۰۷٬۸۱۷ | ۱٬۴۴۵ | <span style="display:none">36</span>[[دوتنه:Location Kenya AU Africa.svg|150px]] |- | [[لسوتو]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html |title=The World Factbook: Lesotho |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2007-06-12 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20070612204352/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2007-06-12 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20070612204352/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20070612204352/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612204352/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html }}</ref> (''Kingdom of Lesotho'') | [[دوتنه:Flag of Lesotho.svg]] | [[ماسرو]] | [[د لسوتو لوتی]] | [[سوتي ژبه]]، [[انګلیسي]] | ۳۰٬۳۵۵ | ۱٬۷۹۵٬۰۰۰ | ۲٬۱۱۳ | <span style="display:none">49</span>[[دوتنه:Location Lesotho AU Africa.svg|150px]] |- | [[لايبېريا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html |title=The World Factbook: Liberia |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-08-31 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200831034011/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-08-31 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200831034011/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200831034011/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831034011/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html }}</ref> (''Republic of Liberia'') | [[دوتنه:Flag of Liberia.svg]] | [[مونروویا]] | [[د لیبریا ډالر]] | [[انګلیسي]] | ۱۱۱٬۳۶۹ | ۳٬۲۸۳٬۰۰۰ | ۱٬۰۰۳ | <span style="display:none">19</span>[[دوتنه:Location Liberia AU Africa.svg|150px]] |- | [[لېبيا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |title=The World Factbook: Libya |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2016-12-24 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20161224023634/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2016-12-24 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20161224023634/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20190912232334/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224023634/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html }}</ref>{{سخ}}(''State of Libya'') | [[دوتنه:Flag of Libya.svg]] | [[ترابلس]] | [[د لیبیا دینار]] | [[عربي ژبه]] | ۱٬۷۵۹٬۵۴۰ | ۶٬۰۳۶٬۹۱۴ | ۱۲٬۷۰۰ | <span style="display:none">4</span>[[دوتنه:Location Libya AU Africa.svg|150px]] |- | [[مداګاسکار]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html |title=The World Factbook: Madagascar |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2011-08-17 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20110817024007/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2011-08-17 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20110817024007/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20110817024007/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110817024007/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ma.html }}</ref> (''Republic of Madagascar'') | [[دوتنه:Flag of Madagascar (bordered).svg]] | [[آنتاناناریوو]] | [[آریاري]] | [[مالاګاسي ژبه]]، [[فرانسوي ژبه]] | ۵۸۷٬۰۴۱ | ۱۸٬۶۰۶٬۰۰۰ | ۹۰۵ |<span style="display:none">44</span> [[دوتنه:Location Madagascar AU Africa.svg|150px]] |- | [[مالاوي]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html |title=The World Factbook: Malawi |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-12-24 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181224211305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2018-12-24 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200424094440/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181224211305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mi.html }}</ref> (''Republic of Malawi'') | [[دوتنه:Flag_of_Malawi.svg]] | [[لیلونګوه]] | [[د مالاویا کواچا]] | [[انګلیسي]]، [[چوایي ژبه]] | ۱۱۸٬۴۸۴ | ۱۲٬۸۸۴٬۰۰۰ | ۵۹۶ | <span style="display:none">42</span>[[دوتنه:Location Malawi AU Africa.svg|150px]] |- | [[مالي]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |title=The World Factbook: Mali |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-06-08 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200608090454/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-04-24 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html }}</ref>{{سخ}}(''Republic of Mali'') | [[دوتنه:Flag of Mali.svg]] | [[باماکو]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۱٬۲۴۰٬۱۹۲ | ۱۳٬۵۱۸٬۰۰۰ | ۱٬۱۵۴ | <span style="display:none">9</span> [[دوتنه:Location Mali AU Africa.svg|150px]] |- | [[موریتانیا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html |title=The World Factbook: Mauritania |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-12-24 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181224211108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2018-12-24 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181224211108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181224211108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211108/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mr.html }}</ref> (''Islamic Republic of Mauritania'') | [[دوتنه:Flag of Mauritania.svg]] | [[نواکشوت]] | [[د موریتانیا اوګوایا]] | [[عربي ژبه]] | ۱٬۰۳۰٬۷۰۰ | ۳٬۰۶۹٬۰۰۰ | ۲٬۴۰۲ | <span style="display:none">8</span>[[دوتنه:Location Mauritania AU Africa.svg|150px]] |- | [[موریس]] <ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html |title=The World Factbook: Mauritius |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-12-11 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181211154438/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2018-12-11 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181211154438/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181211154438/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211154438/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mp.html }}</ref> (''Republic of Mauritius'') | [[دوتنه:Flag of Mauritius.svg]] | [[پورت لویس]] | [[د موریس روپیه]] | [[انګلیسي]]، [[فرانسوي ژبه]]، [[موریتیان کریول ژبه]] | ۲٬۰۴۰ | ۱٬۲۱۹٬۲۲۰ | ۱۳٬۷۰۳ | <span style="display:none">44a</span>[[دوتنه:Location Mauritius AU Africa.svg|150px]] |- | [[مراکش]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |title=The World Factbook: Morocco |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2007-06-12 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20070612210041/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2007-06-12 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20070612210041/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20070612210041/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210041/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html }}</ref> (''Kingdom of Morocco'') | [[دوتنه:Flag of Morocco.svg]] | [[رباط]] | [[د مراکش درهم]] | [[عربي ژبه]]، [[آمازیغي ژبه]] | ۴۴۶,۵۵۰ / ۷۱۰٬۸۵۰ ([[د افریقا صحرا|لویدیځه صحرا]]) | ۳۵٬۷۵۷٬۱۷۵ | ۴٬۶۰۰ | <span style="display:none">2</span>[[دوتنه:Location Morocco Africa.svg|150px]] |- | [[موزمبيق]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html |title=The World Factbook: Mozambique |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-08-31 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200831040349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-08-31 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200831040349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200831040349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831040349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mz.html }}</ref> (''Republic of Mozambique'') | [[دوتنه:Flag of Mozambique.svg]] | [[ماپوتو]] | [[متیکال موزایکی]] | [[پرتګالي ژبه]] | ۸۰۱٬۵۹۰ | ۲۰٬۳۶۶٬۷۹۵ | ۱٬۳۸۹ | <span style="display:none">43</span>[[دوتنه:Location Mozambique AU Africa.svg|150px]] |- | [[نېمبيا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html |title=The World Factbook: Namibia |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-04-23 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200423100756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-04-23 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200423100756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200423100756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423100756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html }}</ref> (''Republic of Namibia'') | [[دوتنه:Flag of Namibia.svg]] | [[ویندهوک]] | [[د نامیبیا ډالر]] | [[انگرېزي ژبه]] | ۸۲۵٬۴۱۸ | ۲٬۰۳۱٬۰۰۰ | ۷٬۴۷۸ | <span style="display:none">45</span>[[دوتنه:Location Namibia AU Africa.svg|150px]] |- | [[نایجېر]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |title=The World Factbook: Niger |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-06-08 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200608090454/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-04-24 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html }}</ref> (''Republic of Niger'') | [[دوتنه:Flag of Niger.svg]] | [[نیامی]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۱٬۲۶۷٬۰۰۰ | ۱۳٬۹۵۷٬۰۰۰ | ۸۷۲ | <span style="display:none">10</span>[[دوتنه:Location Niger AU Africa.svg|150px]] |- | [[نايجېريا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |title=The World Factbook: Nigeria |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-08-31 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200831040543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-08-31 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190329081848/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200831040543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831040543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html }}</ref> (''Federal Republic of Nigeria'') | [[دوتنه:Flag of Nigeria.svg]] | [[آبوجا]] | [[د نیجریه نایرا]] | [[انګلیسي]] | ۹۲۳٬۷۶۸ | ۱۵۴٬۷۲۹٬۰۰۰ | ۱٬۱۸۸ | <span style="display:none">25</span>[[دوتنه:Location Nigeria AU Africa.svg|150px]] |- | [[راونډا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html |title=The World Factbook: Rwanda |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-12-24 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181224211116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-05-21 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200516135336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181224211116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521080512/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rw.html }}</ref> (''Republic of Rwanda'') | [[دوتنه:Flag of Rwanda.svg]] | [[کیګالی]] | [[د رواندا فرانک]] | [[رواندایي ژبه]]، [[فرانسوي ژبه]]، [[انگرېزي ژبه]] | ۲۶٬۷۹۸ | ۷٬۶۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۳۰۰ | <span style="display:none">37</span>[[دوتنه:Location Rwanda AU Africa.svg|150px]] |- | [[سایوتومه او پرنسیپ]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tp.html |title=The World Factbook: Sao Tome and Principe |publisher=[[سیا|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2017-11-14 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20171114063615/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tp.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2017-11-14 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20171114063615/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tp.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20171114063615/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tp.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114063615/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tp.html }}</ref> (''Democratic Republic of São Tomé and Príncipe'') | [[دوتنه:Flag of São Tomé and Príncipe.svg]] | [[سایوتومه]] | [[د سایوتومه دبرای او پرینسیپ]] | [[پرتګالي ژبه]] | ۹۶۴ | ۱۵۷٬۰۰۰ | ۱٬۲۶۶ | <span style="display:none">31a</span>[[دوتنه:Location São Tomé and Príncipe AU Africa.svg|150px]] |- | [[سېنېگال]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html |title=The World Factbook: Senegal |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-08-31 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200831041253/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-08-31 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200831041253/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200831041253/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831041253/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sg.html }}</ref> (''Republic of Senegal'') | [[دوتنه:Flag of Senegal.svg]] | [[داکار]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي ژبه]] | ۱۹۶٬۷۲۳ | ۱۱٬۶۵۸٬۰۰۰ | ۱٬۷۵۹ |<span style="display:none">14</span> [[دوتنه:Location Senegal AU Africa.svg|150px]] |- | [[سیشل]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html |title=The World Factbook: Seychelles |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2008-02-13 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20080213004422/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2008-02-13 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181226054919/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20080213004422/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080213004422/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/se.html }}</ref> (''Republic of Seychelles'') | [[دوتنه:Flag_of_the_Seychelles.svg]] | [[ویکتوریا]] | [[سیشل روپیه]] | [[انگرېزي ژبه]]، [[فرانسوي ژبه]] | ۴۵۱ | ۸۰٬۶۵۴ | ۱۱٬۸۱۸ |<span style="display:none">39a</span> [[دوتنه:Location Seychelles AU Africa.svg|150px]] |- | [[سېراليون]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sl.html |title=The World Factbook: Sierra Leone |publisher=[[سیا|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2007-06-12 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20070612210222/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sl.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2007-06-12 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20070612210222/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sl.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20070612210222/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sl.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210222/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sl.html }}</ref> (''Republic of Sierra Leone'') | [[دوتنه:Flag_of_Sierra_Leone.svg]] | [[فری ټاون]] | [[د سیرالیون لیو]] | [[انگرېزي ژبه]] | ۷۱٬۷۴۰ | ۶٬۱۴۴٬۵۶۲ | ۹۰۳ | <span style="display:none">18</span>[[دوتنه:Location Sierra Leone AU Africa.svg|150px]] |- | [[سوماليا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |title=The World Factbook: Somalia |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2016-07-01 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2016-07-01 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html }}</ref> (''Somali Republic'') | [[دوتنه:Flag of Somalia.svg]] | [[موګادیشو]] | [[د سومالیا شیلینګ]] | [[سومالیایي ژبه]]، [[عربي ژبه]] | ۶۳۷٬۶۵۷ | ۹٬۸۳۲٬۰۱۷ | ۶۰۰ | <span style="display:none">30</span>[[دوتنه:Location Somalia AU Africa.svg|150px]] |- | [[سویلي افریقا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html |title=The World Factbook: South Africa |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-01-28 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180128152157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-06-21 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html }}</ref> (''Republic of South Africa'') | [[دوتنه:Flag of South Africa.svg]] | [[کېپ ټاون]] | [[د سویلي افریقا رند]] |[[افریکانس ژبه]]، [[انگرېزي ژبه]]، [[سویلي نیدلبل ژبه]], [[ شمالي سوتویي ژبه]], [[ سوتي ژبه]]، [[سوازي ژبه]], [[شنګاني ژبه]]، [[تسوانایي ژبه]], [[وندا ژبه]], [[خوسایي ژبه]]، [[زولو ژبه]] | ۱٬۲۲۱٬۰۳۷ | ۴۷٬۴۳۲٬۰۰۰ | ۱۲٬۱۶۱ | <span style="display:none">48</span>[[دوتنه:Location South Africa AU Africa.svg|150px]] |- | [[سویلي سوډان]] (''Republic of South Sudan'')<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/od.html |title=The World Factbook: South Sudan |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=13 July 2011 |تاريخ الأرشيف=24 April 2020 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200424094414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/od.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=24 April 2020 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200424094414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/od.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200424094414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/od.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424094414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/od.html }}</ref> | [[دوتنه:Flag of South Sudan.svg]] | [[جوبا]] | [[د سویلي سوډان پونډ]] | [[انگرېزي ژبه]] | ۶۴۴٬۳۲۹ | ۸٬۲۶۰٬۴۹۰ | ۱٬۵۴۶ | <span style="display:none">12</span>[[دوتنه:Location South Sudan AU Africa.svg|150px]] |- | [[سوډان]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |title=The World Factbook: Sudan |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=13 July 2011 |تاريخ الأرشيف=5 February 2019 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=5 February 2019 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html }}</ref> (''Republic of the Sudan'') | [[دوتنه:Flag of Sudan.svg]] | [[خرطوم]] | [[د سوډان پونډ]] | [[عربي ژبه]]، [[انګلیسي]] | ۱٬۸۶۱٬۴۸۴ | ۳۶٬۷۸۷٬۰۱۲<!--۴۵٬۰۴۷٬۵۰۲–۸٬۲۶۰٬۴۹۰--> | ۲٬۳۰۰ | <span style="display:none">12</span>[[دوتنه:Location Sudan-N AU Africa.svg|150px]] |- | [[سوازيلانډ]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html |title=The World Factbook: Swaziland |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2018-12-15 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181215124505/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2018-12-15 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181215124505/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181215124505/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215124505/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wz.html }}</ref> (''Kingdom of Swaziland'') | [[دوتنه:Flag of Eswatini.svg]] | [[لوبامبا]] (رویال او لوګسلاتیو){{سخ}}[[مبابانه]] | [[د سوازیلانډ لیلانګني]] | [[انگرېزي ژبه]]، [[سوازي ژبه]] | ۱۷٬۳۶۴ | ۱٬۰۳۲٬۰۰۰ | ۵٬۲۴۵ | <span style="display:none">50</span>[[دوتنه:Location Swaziland AU Africa.svg|150px]] |- | [[تانزانیا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html |title=The World Factbook: Tanzania |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-11-27 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-11-27 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127225447/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html }}</ref> (''United Republic of Tanzania'') | [[دوتنه:Flag of Tanzania.svg]] | [[دودوما]] | [[د تانزانیا شیلینګ]] | [[سواحلي ژبه]]، [[انگرېزي ژبه]] | ۹۴۵٬۲۰۳ | ۴۴٬۹۲۹٬۰۰۲ | ۷۲۳ | <span style="display:none">39</span>[[دوتنه:Location Tanzania AU Africa.svg|150px]] |- | [[توګو]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html |title=The World Factbook: Togo |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2007-06-12 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20070612210013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2007-06-12 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20070612210013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20070612210013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html }}</ref> (''Togolese Republic'') | [[دوتنه:Flag of Togo (3-2).svg]] | [[لومه]] | [[د لویدیځې افریقا سی اف ای فرانک]] | [[فرانسوي]] | ۵۶٬۷۸۵ | ۶٬۱۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۷۰۰ | <span style="display:none">23</span>[[دوتنه:Location Togo AU Africa.svg|150px]] |- | [[تونس]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |title=The World Factbook: Tunisia |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2012-10-14 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20121014010055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2012-10-14 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20121014010055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20121014010055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014010055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html }}</ref> (''Tunisian Republic'') | [[دوتنه:Flag of Tunisia.svg]] | [[تونس ښار]] | [[د تونس دینار]] | [[عربي ژبه]] | ۱۶۳٬۶۱۰ | ۱۰٬۱۰۲٬۰۰۰ | ۸٬۸۰۰ | <span style="display:none">3</span>[[دوتنه:Location Tunisia AU Africa.svg|150px]] |- | [[اوګاندا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ug.html |title=The World Factbook: Uganda |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2015-10-18 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20151018002856/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ug.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2015-10-18 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20151018002856/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ug.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20151018002856/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ug.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018002856/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ug.html }}</ref> (''Republic of Uganda'') | [[دوتنه:Flag of Uganda.svg]] | [[کامپالا]] | [[د اوګاندا شیلینګ]] | [[انگرېزي ژبه]]، [[سواحلي ژبه]] | ۲۳۶٬۰۴۰ | ۲۷٬۶۱۶٬۰۰۰ | ۱٬۷۰۰ | <span style="display:none">35</span>[[دوتنه:Location Uganda AU Africa.svg|150px]] |- | [[زېمبيا]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html |title=The World Factbook: Zambia |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-04-24 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200424094929/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-04-24 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200424094929/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200424094929/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424094929/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html }}</ref> (''Republic of Zambia'') | [[دوتنه:Flag of Zambia.svg]] | [[لوساکا]] | [[د زمبیا کواچای]] | [[انگرېزي ژبه]] | ۷۵۲٬۶۱۴ | ۱۴٬۶۶۸٬۰۰۰ | ۹۳۱ | <span style="display:none">41</span>[[دوتنه:Location Zambia AU Africa.svg|150px]] |- | [[زېمبابوې]]<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |title=The World Factbook: Zimbabwe |publisher=[[تور|Central Intelligence Agency]] Directorate of Intelligence |accessdate=۲۰۰۸-۰۶-۱۲ |date=۲۰۰۸-۰۵-۱۵ |تاريخ الأرشيف=2020-04-16 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-04-16 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html }}</ref> (''Republic of Zimbabwe'') | [[دوتنه:Flag of Zimbabwe.svg]] | [[هراره]] | [[امریکایي ډالر]] او [[د سویلي افریقا رند]] | [[شونا ژبه]]، [[شمالي ندلبل ژبه]], [[انگرېزي ژبه]] | ۳۹۰٬۷۵۷ | ۱۳٬۰۱۰٬۰۰۰ | ۲٬۶۰۷ | <span style="display:none">47</span>[[دوتنه:Location Zimbabwe AU Africa.svg|150px]] |} === نیمه خپلواک هیوادونه === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:100%;" |- ! نوم (''رسمي نوم'') ! class="unsortable" | بیرغ ! پلازمینه ! د پیسو واحد ! رسمي ژبي ! مساحت (km^۲) ! نفوس ! GDP per capita (PPP) (US$) ! class="unsortable" | نقشه |- | [[سومالیلانډ]] (''Republic of Somaliland'') | [[دوتنه:Flag of Somaliland.svg]] | [[هرجیسا]] | [[د سومالیا شیلینګ]] | [[سومالیایي ژبه]] | ۱۳۷٬۶۰۰ | ۵۰۰٬۰۰۰ | ۶۰۰ | <span style="display:none">30</span>[[دوتنه:Somaliland in Africa (-mini map -rivers).svg|150px]] |- |} <references /> 6p5vxprs4veswzwp1qiol0civmekcfc 0 45473 365284 313713 2026-07-21T08:05:28Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu 365284 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = د کیپ ورډ هیواد ولسمشریزه | native_name = ''República de Cabo Verde'' {{تغییر|۷۰٪|([[پرتګالي ژبه]])}} | name = ''Repúblika di Kabu Verdi '' {{تغییر |70%|([[Cape Verdean Creole]])}} | common_name = Cape Verde <!-- This field is not visible to the reader, it provides codes for page links. It should not be changed to Cabo Verde unless the actual pages are moved. --> | image_flag = Flag of Cape Verde (10-17).svg | image_coat = Coat of arms of Cape Verde.svg | symbol_type = Emblem | image_map = Cape Verde (orthographic projection).svg | map_caption = {{Map caption|countryprefix= |location_color= |region=افریقا |region_color=خاورین|subregion=[[افریقا]] |subregion_color=اسماني}} | national_motto = {{نوملړ|{{native phrase|pt|Unidade, Trabalho, Progresso|italics=on|nolink=off}} |{{small|({{Lang-en|"یوالی، کار، وطن"}})}}}} | national_anthem = {{Native name|pt|[[Cântico da Liberdade|د خپلواکې ترانه]]|nolink=yes}}{{سخ}}({{Lang-en|"Chant of Freedom"}})<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[دوتنه:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</div> | official_languages = [[پرتګالي ژبه]]<ref name=":0"/> | national_languages = [[کیپ ورډ کریول]]<ref name=":0"/> | capital = [[پرایا]] | coordinates = {{Coord|14| 55| N |23 |31 |W|display=inline}} | largest_city = capital | demonym = [[کیپ ورډیان خلک]] <ref>{{cite web |url = https://2009-2017.state.gov/secretary/remarks/2014/07/228873.htm |title = On the Occasion of the Republic of Cabo Verde's National Day |author = John Kerry |author-link = John Kerry |publisher = U.S. Department of State |date = 8 July 2014 |accessdate = 11 July 2014 |quote = On behalf of President Obama and the people of the United States, I send best wishes to Cabo Verdeans as you celebrate 39 years of independence on July 5. |df = dmy-all}}</ref> | ethnic_groups_year = 2017<ref name="race">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|title=People and Society – Cape Verde|accessdate=27 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115025822/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|archive-date=15 January 2014|url-status=live}}</ref> | government_type = {{Nowrap|[[حکومت متمرکز]] [[نظام نیمه‌ریاستی]]}} [[جمهوری]]<ref name="SpL">{{cite journal|last1=Neto|first1=Octávio Amorim|last2=Lobo|first2=Marina Costa|year=2010|ssrn=1644026|title=Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|journal=|publisher=[[د افریقایي پلازمینو نوملړ]]|issue=}}</ref> | leader_title1 = [[ولسمشر]] | leader_name1 = [[خورخه کارلوس فونسکا]] | leader_title2 = [[لومړی مرستیال|لومړی ‌وزیر]] | leader_name2 = [[یولیسز کوریا ای سیلوا]] | legislature = [[ولسي جرګه]] | area_rank = ۱۶۶ام <!-- Area rank should match [[د هیوادونو نوملړ]] --> | area_km2 = ۴۰۳۳ | area_sq_mi = ۱٬۵۵۷ <!--Do not remove per [[د افربقایي هیوادونو نوملړ]]--> | percent_water = لږ څه | population_estimate = {{UN Population|Cabo Verde}}{{UN Population|ref}} | population_estimate_rank = ۱۶۷ا <!-- UN WPP --> | population_estimate_year = {{UN Population|Year}} | population_density_km2 = ۱۲۳٫۷ | population_density_sq_mi = ۳۲۵٫۰ <!--Do not remove per [[د افریقایي هیوادونو نوملړ]]--> | population_density_rank = ۸۹ام | GDP_PPP = $۴٫۳۲۳ بیلیونه | GDP_PPP_year = ۲۰۱۹ | GDP_PPP_per_capita = $۷٬۷۲۸<ref name="imf.org">{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&pr.y=10&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=624&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org}}</ref> | GDP_nominal = $۲٫۰۴۲ بیلیونه | GDP_nominal_year = ۲۰۱۹ | GDP_nominal_per_capita = $۳٬۶۵۱<ref name="imf.org"/> | sovereignty_type = جوړښت | established_event1 = خپلواکي له [[پرتګال]]نه | established_date1 = ۵ جوم ۱۹۷۵ | established_event2 = [[څوګوندیزه حکومت]] | established_date2 = ۱۳ جنوري ۱۹۹۰ | Gini_year = ۲۰۰۸ | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = ۴۷٫۲ | Gini_ref = <ref name="gini-index">{{cite web |title = GINI index |url = http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 |publisher = World Bank |accessdate = 26 July 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 |archive-date = 20 December 2013 |url-status=live |df = dmy-all}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = ۲۰۱۸<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = ۰٫۶۵۱ <!-- number only --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[ملګري ملتونه]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}</ref> | HDI_rank = ۱۲۶ام | currency = [[د کیپ ورډ اسکودو]] | currency_code = CVE | time_zone = [[Cape Verde Time|CVT]] | utc_offset = -۱ | time_zone_DST = ''not observed'' | utc_offset_DST = -۱ | drives_on = ښوی | calling_code = [[+۲۳۸]] | cctld = [[.cv]] | today = }}'''کیپ ورډ''' په [[پرتګالي ژبه|پرتګالي]] República de Cabo Verde) په [[انګلیسي]] Cape Verde) رسمي نوم [[کیپ ورډ|د کیپ ورډ ولسمشریزه]] د لس اورشیندو ټاپوګانو جوړ هیواد په [[آرام سمندر]] کې موقیعت لري. یاده سیمه د [[افریقا]] لویدیځ لورته په ۵۷۰ کیلومتری کې پرته ده چې ۴۰۰۰ کیلومتره مربع مساحت لرې. پلازمینه د [[پرایا]] ښار رسمی ژبه [[پرتګالي ژبه|پرتګالي]] او د وګړو شمیر یې ۰۰'۵۰۳ تنه دي، نوموړی هیواد ۵ د جون ۱۹۷۵م کال له [[پرتګال]] نه خپله خپلواکی ترلاسه کړی. د کېپ واردې یا کابو واردې، په رسمي ډول د کابو واردې جمهوریت، د منځني اتلانیتک په سمندر کې له کوچنیو ټاپوګانو څخه جوړ شوی ټاپو هېواد دی چې لس اور غورځوونکي ټاپوګان لري او ټول مساحت یې نږدې ۴،۰۳۳ کیلومتره مربع (۱،۵۵۷ مایل مربع) دی. دا ټاپوګان د کېپ-ورټ لویدیځ ته، چې د افریقا لویدیځه نقطه ده، له ۶۰۰ څخه تر ۸۵۰  کیلومترو (۳۲۰ څخه تر  ۴۶۰ سمندري مایل) پورې موقعیت لري. د کېپ واردې ټاپوګان له ازورس، کانري ټاپوګانو، مادیرا او ساوېچ ټاپوګانو سره یوځای د میکارونیزیا د حیاتي سیمې برخه دي. <ref name="NameNatGeo">{{cite magazine|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/|title=Cape Verde Gets New Name: 5 Things to Know About How Maps Change|author=Tanya Basu|magazine=National Geographic|date=12 December 2013|access-date=12 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213044150/http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/|archive-date=13 December 2013|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> د کېپ واردې ټاپوګان تر ۱۵ پېړۍ پورې، کله چې پرتګالي سپړونکو ټاپوګان کشف او مستعمره کړل، بې استوګنې وو، چې په دې توګه په استوایي سیمو کې لومړۍ اروپایي استوګنه رامنځ ته شوه. له هغه ځایه چې د کېپ واردې ټاپوګان د اتلانتیک غلامانو په سوداګرۍ کې د ونډې لپاره په غوره ځای کې موقعیت درلود، کېپ واردې د ۱۶ او ۱۷ پېړیو په اوږدو کې له اقتصادي پلوه سوکاله شو، چې سوداګر، شخصي جنګي بېړۍ او سمندري غله یې راجلب کړل. دا سیمه په ۱۹ پېړۍ کې د اتلانتیک غلامانو سوداګرۍ د رکود له امله له اقتصادي رکود سره مخ شوه، او په دې وخت کې یې زیاتره اوسېدونکي کډه شول. خو کېپ واردې په تدریجي ډول د یو مهم سوداګریز مرکز او د لوی بار وړلو لارو په اوږدو کې د غوره تمځای په توګه له اقتصادي اړخه بېرته ورغېد. په ۱۹۵۱ کال کې، کېپ واردې د پرتګال د بهرنۍ څانګې په توګه مدغم شو، خو اوسېدونکو د خپلواکۍ لپاره مبارزو ته دوام ورکړ، چې په ۱۹۷۵ کال کې ترلاسه کړه. کېپ واردې د ۱۹۹۰ لسیزې له پیل راهیسې، یو باثباته پارلماني ډیموکراتیک نظام دی او په افریقا کې یو له ډېرو پرمختللو او دیموکراتیکو هېوادونو څخه پاتې شوی. د طبیعي زیرمو د نشتوالي له امله، د دې هېواد پراختیا په حال کې اقتصاد تر ډېره د خدماتو پر بنسټ ولاړ دی، چې په ګرځندوی او بهرنۍ پانګونې تمرکز کوي. د دې هېواد ۴۸۳، ۶۲۸ نفوس (د ۲۰۲۱ کال سرشمېرنې پر بنسټ) زیاتره د ګډ افریقایي او اروپایی میراث پاتې شوني دي او په عمده ډول د رومي کاتولیک مذهب لارویان دي چې د پرتګالي واکمنۍ میراث په ګوته کوي. په ټوله نړۍ کې، په ځانګړي توګه په متحده ایالاتو او پرتګال کې، د کېپ واردې تیت وګړو پراخې ټولنه شته، چې د ټاپوګانو له اوسېدونکو څخه یې شمېر لوړ دی. کېپ واردې د افریقایي ټولنې غړی هېواد دی. د کېپ واردې رسمي ژبه پرتګالي ده او دا یې د زدکړې او حکومت ژبه ده. دا ژپه په ورځپاڼو، تلویزیون او راډیو کې هم کارول کېږي. رسمي ملي ژبه یې کېپ وادري کریو یا Cape Verdean Creole  ده، چې د نفوس د لوی اکثریت له خوا پرې خبرې کېږي. <ref name=":02">{{cite web|title=Constituição da República de Cabo Verde|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl-nat.nsf/0/1437105f604ce363c1257082003ea54a/$FILE/Constitution%20Cape%20Verde%20-%20POR.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312062840/https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl-nat.nsf/0/1437105f604ce363c1257082003ea54a/$FILE/Constitution%20Cape%20Verde%20-%20POR.pdf|archive-date=12 March 2017|access-date=11 March 2017|website=[[International Committee of the Red Cross|ICRC]] databases on international humanitarian law|at=Article 9}}</ref> == د لغت ریښه == دا هېواد د سینیګال په ساحل کې د کېپ-ورټ (Cap-Vert) ټاپو د نوم پر بنسټ نومول شوی دی. د Cap-Vert نوم په خپل وار سره، د پرتګالي ژبې Cabo Verde څخه اخیستل شوی چې د شنې څوکې په معنی دی. دا نوم پرتګالي سپېړونکو په ۱۴۴۴ کال کې، څو کاله د ټاپوګانو له کشف وړاندې، کېپ ته ورکړ.  <ref>Lobban, [https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125001356/https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4|date=25 January 2016}}</ref> د ۲۰۱۳ کال د اکتوبر په ۲۴ نېټه، ملګرو ملتونو ته د دې هېواد پلاوي په ډاګه کړه چې نور هېوادونه باید نور د کېپ واردې یا د کابو واردې کومه بله ژباړه د دې هېواد د رسمي نوم د برخې په توګه ونه کاروي: ټول هېوادونه باید د کابو واردې جمهوریت د هېواد د رسمي نوم په توګه وکاروي. د انګلیسي ژبې تکلم کوونکو د کېپ واردې نوم د ټاپوګانو د ټولګې لپاره کارولی او په ۱۹۷۵ کال کې د دې هېواد له خپلواکې راهیسې یې دې هېواد ته کارولی. په ۲۰۱۳ کال کې، د کېپ واردې حکومت پرېکړه وکړه چې له دې وروسته به پرتګالي نوم Cabo Verde د رسمي موخو لپاره، د ملګرو ملتونو په ګډون، وکاروي حتی کله چې په انګلیسي ژبه کې تلکم یا لیکل کېږي. <ref>{{cite web|title=Cabo Verde põe fim à tradução da sua designação oficial|url=http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html|date=31 October 2013|access-date=17 December 2013|publisher=Panapress|language=pt|trans-title=Cabo Verde puts an end to translation of its official designation|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217224228/http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html|archive-date=17 December 2013|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> ==ایداري وېش== ==تاریخ== ==جغرافیه== ==اقتصاد== ==کلتور== gy6kz9px2xjgyr2a28adirybzyzjooa 0 57736 365304 363679 2026-07-22T00:29:15Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365304 wikitext text/x-wiki جعلي خبرونه په هند کې هغو غلطو یا ناسمو معلوماتو ته ویل کېږي چې په خوله او دودیزو رسنیو له لارې ویل کېږي او په دې وروستیو کې د ډیجیټالي وسایلو له لارې تر سره کېږي لکه ایډیټ شوې ویډیوګانې، میمونه، نا تایید شوي اعلانات او په ټولنیزو رسنیو کې خپرې شوې اوازې. په دې هېواد کې د ټولنیزو رسنیو له خوا خپریدونکي جعلي خبرونه په یوه جدي ستونزه باندې اوښتې ده، چې کولای شو په دې برخه کې په ۲۰۱۸ کال کې د هغو ۲۰ کسانو د مړینې موضوع یاده کړو چې په ټولنیزو رسنیو کې د ناسمو معلوماتو د خپراوي له کبله خپل ځانونه له لاسه ورکړل. <ref>{{Cite web|url=https://cis-india.org/internet-governance/resources/Intermediary%20Liability%20Rules%202018.pdf|title=Response to the Draft of The Information Technology [Intermediary Guidelines (Amendment) Rules] 2018|date=31 January 2019|website=[[Centre for Internet and Society (India)|Centre for Internet and Society]]|access-date=3 January 2020|quote=UNESCO has made the following distinction|archive-date=28 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928195202/https://cis-india.org/internet-governance/resources/Intermediary%20Liability%20Rules%202018.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/social-media-india-fans-fake-news|title=Social media in India fans fake news|website=The Interpreter – [[Lowy Institute]]|access-date=27 August 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/disinformation-is-everywhere-in-india/article26626745.ece|title=Disinformation is everywhere in India|last1=Nielsen|first1=Rasmus Kleis|date=25 March 2019|work=The Hindu|access-date=29 August 2019|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/world/la-fg-india-whatsapp-2019-story.html|title=How WhatsApp is battling misinformation in India, where 'fake news is part of our culture'|last1=Bengali|first1=Shashank|date=4 February 2019|website=Los Angeles Times|access-date=28 August 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/fake-news-politicised-misinformation-more-common-in-india-us-expert-1916786|title="Lot Of Misinformation in India Spreads On WhatsApp": US Expert|date=15 September 2018|publisher=NDTV|access-date=28 August 2019}}</ref> == شالید == د رویټرز د ژورنالیزم د زده کړې د انستیتوت مشر، راسموس کلیس نیلسین فکر کوي چې: «د لویدیځ په پرتله د هند په څېر هېواد کې د ناسمو معلوماتو د خپرولو ستونزه ډېره پیچلې او ګواښوونکې ده». هند کې د انټرنېټ په زیاتیدو سره د په ټولنیزو رسنیو کې جعلي خبرونو له لاسه رامنځته کېدونکې زیانونه مخ پر زیاتیدو دي، ځکه چې په دې هېواد کې په ۲۰۱۲ کال کې د انټرنېټ کاروونکو وګړو شمېر له ۱۳۷ میلیونو څخه په ۲۰۱۹ کال کې ۶۰۰ میلیونه وګړو ته رسیدلی. هند د واټساپ تر ټولو ستر بازار دی چې ۲۳۰ میلیونه کاروونکي لري او له همدې کبله د جعلي خبرونو د خپریدو لپاره دا یو له اصلي پلاټفارمونو څخه ګڼل کېږي. یوه تر ټولو اصولي ستونزه دا ده چې د توکو او معلوماتو تر لاسه کوونکي د خپلې بې خبرۍ له لاسه دوی ته په ټولنیزو رسنیو کې پر لیږل شویو معلوماتو باندې باور کوي. د جعلي خبرونو د خپریدو او اغیزو د مخنیوي لپاره ګڼ نوښتونه او لارې چارې په کار اچول شوي دي. جعلي خبرونه همداشان په فیسبوک او ټویټر کې هم خپریږي.   <ref>{{Cite web|date=6 October 2018|title=India's Disinformation War More Complex Than in West: Oxford Prof|url=https://www.thequint.com/news/india/media-coverage-disinformation-in-india-interview-rasmus-nielsen|access-date=27 August 2019|website=The Quint}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Mohan|first1=Shriya|date=26 April 2019|title=Everybody needs a good lie|url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/everybody-needs-a-good-lie/article26952244.ece|access-date=28 August 2019|website=Business Line}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|last1=Perrigo|first1=Billy|date=25 January 2019|title=How Whatsapp Is Fueling Fake News Ahead of India's Elections|url=https://time.com/5512032/whatsapp-india-election-2019/|access-date=28 August 2019|website=Time|archive-date=3 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203201713/https://time.com/5512032/whatsapp-india-election-2019/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=5 September 2018|title=Disinformation Is Spreading on WhatsApp in India—And It's Getting Dangerous|url=http://pulitzercenter.org/reporting/disinformation-spreading-whatsapp-india-and-its-getting-dangerous|access-date=28 August 2019|website=Pulitzer Center}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Jain|first1=Rishabh R.|date=9 April 2019|title=In India's Election, Voters Feed on False Information|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-04-09/in-india-s-election-voters-feed-on-false-information|access-date=29 August 2019|website=Bloomberg}}</ref><ref>{{Cite web|title=WhatsApp FAQ – Contributing to the safety of elections in India|url=https://faq.whatsapp.com/en/26000233/|access-date=28 August 2019|website=WhatsApp}}</ref><ref>{{Cite web|title=WhatsApp in India: Scourge of violence-inciting fake news tough to tackle|url=https://www.dw.com/en/whatsapp-in-india-scourge-of-violence-inciting-fake-news-tough-to-tackle/a-52709823|access-date=4 June 2020|publisher=Deutsche Welle}}</ref><ref>{{Cite news|date=6 April 2019|title=WhatsApp: The 'black hole' of fake news in India's election|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-47797151|access-date=4 June 2020}}</ref><ref>{{Cite news|date=21 May 2019|title=Alarming lessons from Facebook's push to stop fake news in India|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/internet/alarming-lessons-from-facebooks-push-to-stop-fake-news-in-india/articleshow/69421474.cms|access-date=4 June 2020}}</ref> د ګارډین ورځپاڼې د راپور له مخې، د هند د رسنیو څېړنیزې ادارې CMS ویلي چې په هند کې د جعلي خبرونو د خپریدو یو علت «د رسنیو د تګلارې د تایید نشتوالی» دی. سربېره پر دې، د قانون پلي کوونکو چارواکو د «ساختګي مقالو لیکونکي» خبریالان او ژورنالیستان نیولي دي، په تیره بیا کله چې د هغوی مقالو جنجالونه را پورته کړي دي. <ref name="Handbook2019">{{Cite book|last1=E|first1=Chiluwa, Innocent|last2=A|first2=Samoilenko, Sergei|date=28 June 2019|title=Handbook of Research on Deception, Fake News, and Misinformation Online|url=https://books.google.com/books?id=LJGbDwAAQBAJ|publisher=IGI Global|page=236|isbn=9781522585374|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Goel|first1=Vindu|last2=Gettleman|first2=Jeffrey|last3=Khandelwal|first3=Saumya|date=2 April 2020|title=Under Modi, India's Press Is Not So Free Anymore|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/04/02/world/asia/modi-india-press-media.html|access-date=22 June 2020|issn=0362-4331}}</ref> په هند کې زیاتره جعلي خبرونه د سیاسي او مذهبي موضوعګانو اړوند خپریږي. د BJP، کانګریس او نورو سیاسي ګوندونو د معلوماتي ټیکنالوژۍ برخې د همدې ګوندونو د سیاسي مخالفینو او د هر هغه کمپاین په وړاندې چې د دغو ګوندونو پر خلاف وي، د جعلي خبرونو پر خپرولو باندې تورن شوي دي. د BJP ګوند د مذهبي لږکیو په نښه کولو سره د جعلي خبرونو پر خپریدو باندې تورن شوی دی. د RSS ګوند خپرنیز ارګان Organizer او د کانګریس ګوند خپرنیز ارګان National Herald هم د ګمراه کوونکو رپوټونو په خپرولو سره تورن پیژندل شوي دي.<ref>{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/elections/massive-crackdown-on-fake-news-facebook-removes-687-pages-linked-to-congress-it-cell/1534375/|title=Massive crackdown on fake news! Facebook removes 687 pages linked to Congress IT cell|date=1 April 2019|publisher=Financial Express}}</ref><ref>{{Cite web|last=Service|first=Tribune News|title=BJP on backfoot on migrants issue and 'fake' news targeting minorities|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/bjp-on-back-foot-on-migrants-issue-and-fake-news-targeting-minorities-83777|access-date=4 June 2020|website=The Tribune}}</ref><ref>{{Cite web|title=From spreading fake news on JNU to garnering support for CAA through dubious claims, netizens are calling out BJP's IT Cell|url=https://www.firstpost.com/india/from-fake-news-on-jnu-attack-to-luring-people-to-back-caa-through-false-promises-bjps-gargantuan-it-cell-is-being-called-out-by-netizens-7876491.html|access-date=4 June 2020|website=Firstpost|date=8 January 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Bansal|first1=Samarth|first2=Snigdha|last2=Poonam|date=1 April 2019|title=Misinformation Is Endangering India's Election|work=The Atlantic|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2019/04/india-misinformation-election-fake-news/586123/|access-date=22 June 2020|issn=1072-7825}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/news/the-many-lies-about-kerala-by-the-rss-organiser-news-columns-plslpvhadcbff.html|title=The many lies about Kerala by the RSS' Organiser}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/902530/claims-that-shehla-rashid-siphoned-off-funds-collected-for-kathua-rape-victim-is-fake-news|title=Claim that Shehla Rashid siphoned off funds collected for Kathua rape victim is fake news}}</ref> == بېلګې == === کرونا وېروس === د کرونا وېروس اړوند ناسم معلومات د ټولنیزو رسنیو د هغو پیغامونو په بڼه دي چې پکې نا تایید شوي د کورنۍ درملنې، جعلي مشورې او د توطیې تیوري ګانې شاملي دي. د کرونا وېروس په اړه د جعلي خبرونو د خپرولو په تور څه کم دوه کسه تر اوسه پورې نیول شوي دي. د ۲۰۲۰ کال د مارچ په اوومه د هند لومړي وزیر نرېندا مودي له خلکو وغوښت تر څو د کرونا وېروس په اړه اوازو باندې باور مه کوئ. د رسنیو معلوماتي دفتر د مارچ په ۲۴مه د امارو او ارقامو یوه څېړنه خپره کړه چې پکې لیکل شوي و چې په هند کې د بېړني مالي حالت د تپل کېدو په اړه خبرونه جعلي دي. له دې ډول خبرونو سره د مقابلې لپاره، د اپریل له ۱۴مې راهیسې څه باندې ۴۰۰ هندي ساینس پوهان په ګډه سره کار کوي تر څو د همدې وېروس په اړه ناسم معلومات رد کړي. <ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/misinformation-fake-news-spark-india-coronavirus-fears-200309051731540.html|title=Misinformation, fake news spark India coronavirus fears|last1=Purohit|first1=Kunal|date=10 March 2020|publisher=Al Jazeera|access-date=16 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.boomlive.in/health/boiled-garlic-water-for-treating-coronavirus-not-really-6737|title=Boiled Garlic Water For Treating Coronavirus? Not Really|date=1 February 2020|website=Boomlive|access-date=2 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/latest/trends/coronavirus-update-health-worker-arrested-for-spreading-fake-news/story/398312.html|title=Coronavirus update: Health worker arrested for spreading fake news|date=16 March 2020|website=Business Today|access-date=16 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/odisha-32-year-old-held-spreading-fake-news-coronavirus-social-media-1655623-2020-03-14|title=Odisha: 32-year-old held for spreading fake news on coronavirus on social media|last1=Suffian|first1=Mohammad|date=14 March 2020|website=India Today|access-date=16 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/stop-panicking-pm-modi-is-not-declaring-an-emergency-stay-away-from-fake-news/articleshow/74791920.cms|title=Stop Panicking: PM Modi is not declaring an emergency; Stay Away from Fake News|date=24 March 2020|website=Mumbai Mirror|access-date=25 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inshorts.com/en/news/pib-warns-against-fake-news-about-imposing-financial-emergency-in-india-1585044485348|title=PIB warns against fake news about imposing financial emergency in India|website=Inshorts - Stay Informed|access-date=25 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|title=How 300 Indian scientists are fighting fake news about COVID-19|url=https://www.weforum.org/agenda/2020/04/indian-scientists-covid19-false-infomation-coronavirus/|last1=Dore|first1=Bhavya|date=14 April 2020|website=World Economic Forum|access-date=8 May 2020}}</ref> === په ۲۰۱۹ کال کې د تابعیت (تعدیل شوی) قانون === د تابعیت د تعدیل شوي قانون (CAA) لاریونونو په ټولنیزو رسنیو کې د جعلي خبرونو او جعلي محتوی د توپان لامل وګرځید چې په ترڅ کې یې لاریونوال او د ډیلي پولیس په ورته توګه تر هدف لاندې ونیول. د واکمن BJP ګوند غړي ولیدل شول چې داسې ویډیوګانې یې خپرولې چې پکې په غلطه سره یې خلک له دې خبرول چې ګواکې د عليګړ مسلم پوهنتون محصلینو د هندوانو ضد شعارونه ورکوي. د هند سترې محکمې د هند له مرکزي حکومت څخه وغوښتل تر څو د تابعیت د تعدیل شوي قانون موخې، مقاصد او ګټې ټولو خلکو ته ورسوي تر څو کولای شي په دې اړه خپاره شوي جعلي خبرونه له منځه یوسي. د BJP ګوند مشرانو د ټلیفون یوه شمېره خپره کړه او له خلکو څخه یې وغوښتل چې له دې قانون څخه د ملاتړ ښودلو په خاطر دې دغې شمېرې ته یو میسکال ورکړي. خو دغه شمېره په ټویټر کې په پراخه کچه سره خپره شوه او د دې شمېرې په اړه یې داسې جعلي خبرونه خپاره کړل چې ګواکې دې شمېرې ته په زنګ وهلو سره به تاسې له فاحشه ښځو سره په اړیکه کې شئ او د نیټفلیکس په څیر پلاټفارمونو کې به وړیا ګډون تر لاسه کړئ.<ref name=":7">{{Cite web|last=Goel|first=Kritika|date=2019-12-18|title=Here's Your Round-Up of All the Fake News Around CAA Protests|url=https://www.thequint.com/news/webqoof/round-up-of-fake-news-around-caa-protests-students-police|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202190430/https://www.thequint.com/news/webqoof/round-up-of-fake-news-around-caa-protests-students-police|archive-date=2020-12-02|access-date=2021-03-15|website=TheQuint|language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite news|others=PTI|date=18 December 2019|title=Supreme Court asks Centre to consider publicising info about CAA to curb circulation of fake news|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/supreme-court-asks-centre-to-consider-publicising-info-about-caa-to-curb-circulation-of-fake-news/article30339988.ece|access-date=21 December 2019|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news|last=PTI|date=18 December 2019|title=SC asks Centre to consider publicising info about CAA to curb circulation of fake news|work=Rajya Sabha TV|url=https://rstv.nic.in/sc-asks-centre-consider-publicising-info-caa-curb-circulation-fake-news.html|access-date=21 December 2019}}</ref><ref>{{Cite web|last=Chatterji|first=Rohini|date=2020-01-04|title=BJP Resorts To Fake 'Lonely Woman' On Twitter To Drum Up Support For CAA|url=https://www.huffingtonpost.in/entry/bjp-lonely-woman-twitter-caa-support_in_5e10660cc5b6b5a713ba970b|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307224927/https://www.huffpost.com/archive/in/entry/bjp-lonely-woman-twitter-caa-support_in_5e10660cc5b6b5a713ba970b|archive-date=2021-03-07|access-date=2021-03-15|website=HuffPost|language=en}}</ref> د هند امنیتي او استخباراتي ادارو راپور ورکړی و چې دوی له پاکستان څخه شاوخوا ۵۰۰۰ د ټولنیزو رسنیو اداره کوونکي په ګوته کړي دي چې د تابعیت د تعدیل شوي قانون په اړه یې «جعلي او ناسم تبلیغات خپرول»، چې ځینو یې بیا په دې درشل کې «ډېرې ژورې جعلي ویډیوګانې» خپرولې. د ټولنیزو رسنیو پلټفارمونو د جعلي، پاروونکو او عامه خبرونو د کنترول لپاره میډیټران درلودل. <ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/around-5000-pak-social-media-handles-spread-fake-news-on-caa/1687209|title=Around 5,000 Pak social media handles spread fake news on CAA|date=16 December 2019|website=Outlook India|others=IANS|access-date=21 December 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/caa-protests-15-000-social-media-mediators-fight-to-root-out-fake-news-119121601331_1.html|title=CAA protests: 15,000 social media mediators fight to root out fake news|last1=Alawadhi|first1=Karan Choudhury & Neha|date=16 December 2019|work=Business Standard India|access-date=21 December 2019}}</ref> زاړه انځورونه او ویډیوګانې به په ټولنیزو رسنیو کې ان د مشهورو شخصیتونو له خوا خپریدل او په دې سره به د لاریونونو اور ته لمن وهل کېده.  زاړه تصویرونه به همداشان د دې لپاره خپریدل تر څو وښیې چې لاریونوالو په ګڼو ځایونو کې پر تاوتریخوالې لاس پورې کړی دی. دې ته ورته، د پولیسو له خوا د زورزیاتي ځینې پخواني کلیپونه به هم خپریدل او په غلطه سره به یې دا پرې ثابتول چې ګواکې د CAA لاریونوال په دې ډول وهل ټکول کېږي. د BJP د ګوند د معلوماتي ټیکنالوژۍ د برخې مشر، امیټ مالویا هغه منحرف شوې ویډیوګانې هم خپرولي چې پکې د CAA ضد لاریونوال یې ناسم پیژندلي وو او د «زنداباد پاکستان» شعارونه او د هندو ټولنې په وړاندې یې مخرب شعارونه ورکول. <ref>{{Cite web|last=Chaudhuri|first=Pooja|date=2020-01-28|title=Tarek Fatah, the unrelenting fake news peddler who targets Indian Muslims regularly|url=https://theprint.in/hoaxposed/tarek-fatah-the-unrelenting-fake-news-peddler-who-targets-indian-muslims-regularly/355214/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213153922/https://theprint.in/hoaxposed/tarek-fatah-the-unrelenting-fake-news-peddler-who-targets-indian-muslims-regularly/355214/|archive-date=2020-12-13|access-date=2021-03-15|website=ThePrint|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-12-27|title=Telangana BJP MP shares old video with 'communal' claim to question CAA protests|url=https://www.thenewsminute.com/article/telangana-bjp-mp-shares-old-video-communal-claim-question-caa-protests-114865|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315014735/https://www.thenewsminute.com/article/telangana-bjp-mp-shares-old-video-communal-claim-question-caa-protests-114865|archive-date=2021-03-15|access-date=2021-03-15|website=The News Minute|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mishra|first=Shweta|date=2019-12-21|title=Fact Check: These viral images are NOT related to recent anti-CAA protests {{!}} Newsmobile|url=https://newsmobile.in/articles/2019/12/21/fact-check-these-viral-images-are-not-related-to-recent-anti-caa-protests/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221192853/https://newsmobile.in/articles/2019/12/21/fact-check-these-viral-images-are-not-related-to-recent-anti-caa-protests/|archive-date=2019-12-21|access-date=2021-03-15|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Chaudhuri|first=Pooja|date=2020-02-10|title=Amit Malviya's fake news fountain: 16 pieces of misinformation spread by the BJP IT cell chief|url=https://scroll.in/article/952731/amit-malviyas-fake-news-fountain-16-pieces-of-misinformation-spread-by-the-bjp-it-cell-chief|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215030450/https://scroll.in/article/952731/amit-malviyas-fake-news-fountain-16-pieces-of-misinformation-spread-by-the-bjp-it-cell-chief|archive-date=2021-02-15|access-date=2021-03-15|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> د مالیزیا لومړي وزیر د همدې قانون د اړتیا په اړه خبرې وکړي خو له هندي تابعیت څخه یې د هندي مسلمانانو د ممکنه محرومیدو په اړه اندېښنه څرګنده کړه. په مقابل کې د هند د بهرنیو چارو وزارت د هغه «ریښتینې ناسمې څرګندونې» رد کړي او ویې ویل چې دا کار به «هېڅ یو هندي که هغه په هر مذهب پورې تړلی وي له خپل تابعیت څخه محروم نه کړي». د بنګلور د پولیسو کمیشنر له خلکو وغوښتل چې د CAA په اړه جعلي خبرونو باندې باور و نه کړي، په داسې حال کې چې د اسام پولیسو بیا خلکو ته خبرداری ورکړ چې په ټولنیزو رسنیو کې د خپلو مطالبو د خپرولو په اړه دې احتیاط وکړي. <ref>{{Cite web|url=https://mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/32230/Factually+Inaccurate+Remarks+by+Prime+Minister+of+Malaysia+on+CAA|title=Factually Inaccurate Remarks by Prime Minister of Malaysia on CAA|website=mea.gov.in|access-date=21 December 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/malaysian-pm-mahathir-says-people-dying-due-to-law-inaccurate-says-india/story-X4uoQD4ryfY6usf5Dvok4M.html|title='Factually inaccurate': India rebuts Malaysian PM's remark on citizenship law|date=21 December 2019|website=Hindustan Times|access-date=21 December 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/section-144-imposed-in-bengaluru-other-parts-of-karnataka-to-disallow-protests-against-caa-nrc-11576688875291.html|title=Section 144 imposed in Bengaluru, other parts of Karnataka|last1=Poovanna|first1=Sharan|date=18 December 2019|website=Livemint|access-date=21 December 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/caa-protest-be-cautious-posting-social-media-assam-police-tells-people-1630156-2019-12-20|title=Be cautious while posting on social media, Assam police tells people|date=20 December 2019|website=India Today|others=Press Trust of India|access-date=21 December 2019}}</ref> === ټولټاکنې === د هند د ۲۰۱۹ کال په عمومي ټولټاکنو کې جعلي خبرونه زښته ډېر وو. تر ټولټاکنو وړاندې د ټولنې په هره کچه کې ناسم معلومات خورا زیات وو. هان ځینو خلکو د هند دغو ټولټاکنو ته د «هند لومړني د واټساپ ټولټاکنو» نوم ورکړ، ځکه چې په دې ټولټاکنو کې واټساپ د زیاترو نوماندانو له خوا د تبلیغاتو د یوې وسیلې په توګه کاریده. لکه څرنګه چې VICE او AltNews لیکي: «ګوندونو د واټساپ اپلیکیشن  وسله وال کړی و» او په مقابل کې «ناسم معلومات وسله وال شوي وو». <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/story/india-lok-sabha-elections-fake-news-photoshop-lie-truth-1537053-2019-05-28|title=Clip, flip and Photoshop: Anatomy of fakes in Indian elections|date=28 May 2019|website=India Today|access-date=28 August 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2019/04/india-misinformation-election-fake-news/586123/|title=Misinformation Is Endangering India's Election|last1=Bansal|first1=Samarth|date=1 April 2019|work=The Atlantic|access-date=28 August 2019|last2=Poonam|first2=Snigdha|issn=1072-7825}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ox.ac.uk/news/2019-05-13-junk-news-and-misinformation-prevalent-indian-election-campaign|title=Junk news and misinformation prevalent in Indian election campaign|date=13 May 2019|publisher=University of Oxford|access-date=28 August 2019|archive-date=27 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827091557/http://www.ox.ac.uk/news/2019-05-13-junk-news-and-misinformation-prevalent-indian-election-campaign|url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/india-election-socialmedia-fakenews-idUSKCN1RE08Z|title=Despite being exposed, fake news thrives on social media ahead of...|last1=Phartiyal|first1=Sankalp|date=2 April 2019|work=Reuters|access-date=28 August 2019|last2=Kalra|first2=Aditya}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-47797151|title=WhatsApp: The 'black hole' of fake news in India's election|last1=Ponniah|first1=Kevin|date=6 April 2019|publisher=BBC|access-date=29 August 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vice.com/en_us/article/597mwk/modis-trolls-are-ready-to-wreak-havoc-on-indias-marathon-election|title=Modi's trolls are ready to wreak havoc on India's marathon election|last1=Gilbert|first1=David|date=11 April 2019|website=Vice|access-date=28 August 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.altnews.in/how-misinformation-was-weaponized-in-2019-lok-sabha-election-a-compilation/|title=How misinformation was weaponized in 2019 Lok Sabha election – A compilation|last1=Sidharth|first1=Arjun|date=18 May 2019|website=[[Alt News]]|access-date=28 August 2019|archive-date=25 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125115917/https://www.altnews.in/how-misinformation-was-weaponized-in-2019-lok-sabha-election-a-compilation/|url-status=dead}}</ref> هند ۲۲ رسمي ژبې لري، چې له امله یې د فیسبوک لپاره دا ډېره ستونزمنه وه تر څو په دې ټولو ژبو کې شریک شوي معلومات وڅېړي، خو بیا یې هم د ۱۰ مواردو په اړه اړینې سرچینې را ټولې کړي دي او د سندي، اوډیا او کناډا په څير ژبې یې د ۲۰۱۹ کال تر مۍ میاشتې پورې هېڅ نه وي کتلي. سره له دې هم، فیسبوک په ورځ کې نږدې یو میلیون حسابونه پاکول چې په دې کې هغه حسابونه هم شامل و چې تر ټولټاکنو وړاندې یې ناسم او جعلي معلومات خپرول. <ref>[http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MTUz Languages Included in the Eighth Schedule of the Indian Constution] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604094122/http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MTUz|date=4 June 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/internet/alarming-lessons-from-facebooks-push-to-stop-fake-news-in-india/articleshow/69421474.cms?from=mdr|title=Alarming lessons from Facebook's push to stop fake news in India|date=21 May 2019|work=The Economic Times|access-date=29 August 2019|others=Bloomberg}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/india/facebook-makes-preparations-for-countering-fake-news-in-india-as-elections-loom-6409621.html|title=Facebook removes 1 million abusive accounts a day to counter fake news in India|date=9 April 2019|website=Firstpost|access-date=29 August 2019}}</ref> === د پاکستان پر وړاندې جعلي خبرونه === هغه څېړنه چې د اروپايي ټولنې د DisinfoLab له خوا په ۲۰۱۹ کال کې تر سره شوه په ډاګه شوه چې «په څه باندې ۶۵ هېوادونو کې څه کم ۲۶۵ د جعلي خبرونو سیمه ایزې وېبپاڼې د هند د نفوذي شبکو له خوا پر نړیوالو ادارو باندې د اغیزې اچولو او د پاکستان په اړه د عمومي برداشت د اغیزمنولو لپاره مدیریت کېږي».د «هند د سرګذشتونو» په نوم په یوه څېړنه کې ښودل کېږي چې تر ۲۰۲۰ کال پورې، په ۱۱۶ هېوادونو کې د هند پلوو دا ډول جعلي خبرونو وېبپاڼو شمېر ۷۵۰ ته رسیدلی وو. د جعلي خبرونو د خپروونکو ځینو مشهورو وېبپاڼو او انلاین سرچینو بېلګې دا دي: OpIndia او پسټ کارد نیوز.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/265-fake-news-websites-in-over-65-countries-managed-by-indian-influence-networks-study/article29967820.ece|title=265 fake news websites in over 65 countries managed by Indian influence networks: study|last1=Bhargava|first1=Yuthika|date=14 November 2019|work=The Hindu|access-date=25 November 2019|issn=0971-751X}}</ref><ref name="BBC4">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55232432|title=The dead professor and the vast pro-India disinformation campaign|work=BBC|first1=Abid|last1=Hussain|first2=Shruti|last2=Menon|date=10 December 2020|access-date=10 December 2020|quote=The network was designed primarily to "discredit Pakistan internationally" and influence decision-making at the UN Human Rights Council (UNHRC) and European Parliament, EU DisinfoLab said.}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kumar|first=Basant|title=Fake news, lies, Muslim bashing, and Ravish Kumar: Inside OpIndia's harrowing world|url=https://www.newslaundry.com/2020/01/03/fake-news-lies-muslim-bashing-and-ravish-kumar-inside-opindias-harrowing-world|access-date=4 June 2020|website=Newslaundry}}</ref><ref>{{Cite web|last=Vij|first=Shivam|date=27 May 2020|title=India's anti-Muslim fake news factories are following the anti-Semitic playbook|url=https://theprint.in/opinion/india-anti-muslim-fake-news-factories-anti-semitic-playbook/430332/|access-date=4 June 2020|website=ThePrint}}</ref><ref>{{Cite web|last=Surendran|first=Vivek|date=30 March 2018|title=Postcard News editor arrested for spreading fake news, BJP leaders call for release|url=https://www.indiatoday.in/fyi/story/postcard-news-editor-mahesh-hegde-booked-for-spreading-fake-news-arrested-in-bengaluru-1201009-2018-03-30|access-date=4 June 2020|website=India Today}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dutta|first=Amrita Nayak|date=2 May 2019|title=Postcard, Indiatimes in Poynter list of 513 'fake news' websites|url=https://theprint.in/india/postcard-indiatimes-in-poynter-list-of-513-fake-news-websites/230016/|access-date=4 June 2020|website=ThePrint}}</ref> == سرچينې او ياداښتونه == qdb0b8xdm4q8hp974oztxhap6jg0jnj 0 58911 365296 353001 2026-07-21T22:00:17Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365296 wikitext text/x-wiki افت هر هغه حیوان یا نبات ته ویل کېږي چې انسانانو او د هغوی اړوندو شیانو ته زیان ولري. په ځانګړې توګه دا اصطلاح هغو موجوداتو ته کارول کېږي چې کرنیزو محصولاتو، مالدارۍ او ځنګلونو ته زیان رسوي او یا هم خلکو ته په کورونو کې د مزاحمت سبب کېږي. انسانانو د خپلو موخو لپاره چاپېریال برابر کړی او کله چې د هغوی فعالیتونه د انسان پر موخو منفي اغېز کوي، د نورو موجوداتو په پرتله چې کومه فضا اشغالوي دوی ته د زغم وړ نه ده. مثلاً فیل په خپل طبیعي استوګنځي کې د اعتراض وړ نه دی، خو کله چې محصولات تر پښو لاندې کوي بیا افت دی. ځینې حیوانات د داړلو یا چیچلو له امله منفور دي لکه ماران، مچۍ، مېږیان، ګونګټې، ورږې او کنې. نور چې کورونو ته ننوځي لکه کورني مچان چې پر خوړو کېني او ککړوي یې، ګونګټې چې په لرګینو سوریو کې ننوځي او نور حیوانات چې د شپې له مخې پر ځمګه ګرځي لکه سوسک چې تر ډېره له غیر صحي شرایطو څخه پيدا کېږي.  پر کرنیزو او باغي محصولاتو بېلابېل افتونه برید کوي چې تر ټولو مهم یې حشرات، پویې، چینجي او نور څښېدونکي حشرات دي. هغه زیانونه چې دوی یې اړوي هغه هم نباتاتو ته مستقیم زیان دی او هم په غیر مستقیم ډول فنجي، باکتریايي یا ویروسي عفونتونه دي چې لېږدوي یې. د دغو بریدونو پر وړاندې نباتات خپل ځانګړی دفاعي سیستم لري، خو ښايي بیا هم اغېز پرې وکړي، په ځانګړې توګه په هغو ځایونو کې چې پر نباتاتو مخکې له مخکې فشار وارد شوی وي یا افتونه په ناڅاپي ډول پېښ شوي وي او ښايي هېڅ طبیعي دښمن ونه‌لري. پر ونو اغېز لرونکي افتونه تر ډېره حشرې دي او ډېری یې ناڅاپي بلل شوي، یعنې د ونو طبیعي دښمنان نه دي او ځينې هم داسې فنجي ناروغۍ لېږدوي چې زیانمنوونکې پایلې لري. په دودیز ډول انسانان په کرنیزو ځمکو او ځنګلونو کې د افت وژونکو موادو په مرسته د دغو افتونو مخنیوی کوي. سره له دې، په دې وروستیو کې د میخانیکي او بیولوژيکي مخنیوي په څېر نورو لارو هم وده کړې. == مفهوم == افت د حیوان، نبات یا فنجي په ګډون هر هغه ژوندي موجود ته ویل کېږي چې انسان يې د خپل ځان، شتمنۍ یا چاپېریال لپاره مضر ګڼي. دا کمزوری مفهوم دی، ځکه یو ژوندی موجود کېدای شي د افت په چاپېریال کې وي، خو په نورو شرایطو کې ښايي ګټور، اهلي یا د منلو وړ هم وي. له بل پلوه مایکرو ارګانېزمونو لکه باکټریاوو، مایکروسکوپي فنجي، پروټېسټونو یا مضرو ویروسونو ته د افت پر ځای د ناروغۍ د لاملونو (پټوجنونو) په سترګه کتل کېږي. د «افت» کلمې پخوانی استعمال په یوې وبايي ناروغۍ په ځانګړې توګه «طاعون» پورې اړوند دی. افت په پراخې معنا سره د بشریت د رقیب په معنا دی. <ref>{{cite web|url=https://www1.health.gov.au/internet/publications/publishing.nsf/Content/ohp-enhealth-manual-atsi-cnt-l~ohp-enhealth-manual-atsi-cnt-l-ch5~ohp-enhealth-manual-atsi-cnt-l-ch5.1|title=What is a pest?|date=1 November 2010|publisher=Commonwealth of Australia: Department of Health|access-date=13 May 2020}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.julius-kuehn.de/en/ow/fields-of-activity/pests-and-pathogens/|title=Pests and pathogens|publisher=Julius Kühn-Institut: Federal Research Centre for Cultivated Plants|access-date=13 May 2020}}</ref><ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/pest Merriam-Webster dictionary], accessed 22 August 2012.</ref> === حیوانات د افت په توګه === حیوانات هغه مهال افت بلل کېږي چې خلکو یا کرنیزو محصولاتو، ځنګلونو یا ودانیو ته زیان ورسوي. هغه فیلان چې د کروندګرو پر کرنیزو محصولاتو برید کوي او ویجاړوي یې، کروندګر يې افت بولي. غوماشې او کنې ناروغۍ لېږدوونکې دي، خو دا چې چیچونه کوي نو افت هم دی. ملخونه معمولاً انفرادي نبات خوړونکي دي چې له اقتصادي پلوه چندان ارزښت نه‌لري، خو کله چې محصولاتو ته د ننوتو لپاره شرایط ورته برابر شي، د لویو زیانونو د رامنځته کېدو لامل هم کېږي. ډېری خلک د خپل ښار او باغونو په شاوخوا کې الوتونکو ته ارزښت ورکوي، خو کله چې په لویه کچه دا الوتونکي را غونډ شي، ښايي ځوروونکي وي. د مرغیو په سېلونو کې سلګونه زره الوتونکي وي، د اوسېدو ځای یې ښايي له شوره ډک وي او پیخال یا مدفوع یې ډېر وي، پیخال یې اسید لرونکی خاصیت لري چې د فلزاتو، ډبرینو کارونو او دېوالونو د خرابېدو لامل کېږي. په ښارونو کې الوتونکي ښايي د روغتیا لپاره ګواښ وي او ساحل ته نږدې سمندري الوتونکي ښايي ځوروونکي وي، په ځانګړې توګه که دومره زړور شي چې له خلکو څخه خواړه وتښتوي. په هوايي ډګرونو کې ټول الوتونکي ښايي د الوتکې په انجنونو کې ننوزي او له منځه لاړ شي چې دا کار خطرناک دی. دارکوب مرغه [لکه هُدهُد چې یو ډول مرغه دی، تېره مښوکه لري او ونې او لرګي سوري کوي] کله کله په ودانیو او دېوالونو کې سوري باسي او د برېښنا په پایو کې ځالې جوړوي چې د ودانۍ او ځای د زیانمنېدو لامل کېږي. همدا راز د ودانیو په بېلابېلو ځایونو لکه لوداڼو یا ناوو، دودکشونو، هوا کشونو او المونیمي تختو کې د مښوکې په وهلو سره شور جوړوي.<ref name="Emden">{{cite book|last1=van Emden|first1=H. F.|last2=Service|first2=M. W.|title=Pest and Vector Control|url=https://books.google.com/books?id=E97h4EV97KEC&pg=PA8|year=2004|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-01083-2|pages=8–11}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bpca.org.uk/Pest-Aware/bird-and-gull-control-get-rid-of-birds-and-gulls-bpca-a-z-of-pests/189183|title=Pest advice for controlling pigeons, gulls and other birds|work=PestAware|publisher=BPCA|access-date=2 April 2020|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806075539/https://bpca.org.uk/Pest-Aware/bird-and-gull-control-get-rid-of-birds-and-gulls-bpca-a-z-of-pests/189183|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://joyofbirds.com/stopping-woodpecker-damage|title=Stopping Woodpecker Damage|date=22 March 2018|website=Joy of Birdwatching|access-date=3 April 2020}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="drilling">{{cite web|url=http://www.birds.cornell.edu/wp_about/holes.html|title=Three Reasons Why Woodpeckers Drill Holes on Houses|year=2002|work=Woodpeckers|publisher=Cornell Lab of Ornithology|access-date=3 April 2020}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Masilamani|last6=Azariah|volume=79|journal=Current Science|url=https://www.researchgate.net/publication/236844536|title=Jellyfish ingress: A threat to the smooth operation of coastal power plants|year=2000|first6=J.|first5=K.|first1=J.|last5=Nair|first4=K. K.|last4=Satpathy|first3=Nandakumar|last3=Kanavillil|first2=K.|last2=Jesudoss|pages=567–569}}</ref><ref name="Jones">{{cite book|author=Jones, Richard|title=House Guests, House Pests: A Natural History of Animals in the Home|url=https://books.google.com/books?id=KfZwBgAAQBAJ|year=2015|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-4729-0624-3|page=Preface}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ihbc.org.uk/context_archive/73/kilda.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313045527/http://www.ihbc.org.uk/context_archive/73/kilda.htm|url-status=dead|archive-date=2016-03-13|title=People and nature on St Kilda|work=Context 73|author=Turner, Robin|date=March 2002|access-date=11 April 2020}}</ref> === نباتات د افت په توګه === نباتات هم ښايي د افت په توګه په پام کې ونیول شي، لکه تېری‌کوونکي او بې‌ځایه را شنه کېدونکي بوټي. هېڅ داسې نړیوال تعریف نه‌شته چې نبات افت وګڼي. د سوېلي استرالیا په څېر ځینو حکومتونو خپلو چارواکو ته دا اجازه ورکړې چې «هر هغه نبات چې د محلي چارواکي له نظره ښايي د سیمې پر چاپېریال، شتمنۍ، ارزښت یا د سیمې د اوسېدونکو پر روغتیا او هوساینه منفي اغېز وکړي، افتي نبات دې وبلل شي». په دغو مقرراتو کې د شاملو نباتاتو یوه بېلګه «کالتروپ» (خارخاسک) دی چې د مېږو او وزو د مسمومېدو لامل کېږي؛ خو تر ډېره د ودانیو، سړکونو او تفریحي ځایونو په شاوخوا کې د تېرو او خرابو اغزیو په لرلو سره خلکو ته د مزاحمت لامل هم کېږي. <ref name="GWA 2017">{{cite web|title=Caltrop: what you should know|url=https://www.agric.wa.gov.au/pest-plants/caltrop-what-you-should-know|publisher=Government of Western Australia|access-date=2 April 2020|date=1 June 2017|archive-date=18 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518232709/https://www.agric.wa.gov.au/pest-plants/caltrop-what-you-should-know|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Prescribing pest plants|url=https://www.agric.wa.gov.au/pest-plants/prescribing-pest-plants|publisher=Government of Western Australia|access-date=2 April 2020|date=25 October 2017|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308163217/https://www.agric.wa.gov.au/pest-plants/prescribing-pest-plants|url-status=dead}}</ref> == د افتونو پر وړاندې د نباتاتو دفاع == نباتات ځینې داسې ستراتیژۍ لري چې د خپل ځان د دفاع لپاره یې کاروي، هغه ښايي اغزي یا اغزي لرونکې پاڼې یا پېرړ مومي ډوله رسوبات وي چې دویم دفاعي خط یې ثانویه مسموموونکي یا ناوړه میتابولیتونه دي. د نبات په نسجونو کې میخانیکي زیان نبات ته د پتوجنونو یا ناروغۍ پیداکوونکو لاملونو د ننوتو زمینه برابروي او نبات تحریکوي چې خپله کیمیاوي دفاع فعاله کړي. دغه نبات په چټکۍ سره د خرابو شوو نسجونو خوله تړي تر څو زیان را کم شي. <ref>{{cite journal|last=Walling|first=L. L.|year=2000|title=The myriad plant responses to herbivores|journal=Journal of Plant Growth Regulation|volume=19|issue=2|pages=195–216|pmid=11038228|doi=10.1007/s003440000026|s2cid=11842328}}</ref><ref name="Heil">{{Cite journal|last1=Heil|first1=Martin|others=Fiala, Brigitte; Linsenmair, K. Eduard; Zotz, Gerhard; Menke, Petra|year=1997|title=Food body production in ''Macaranga triloba'' (Euphorbiaceae): A plant investment in anti-herbivore defense via symbiotic ant partners|journal=Journal of Ecology|volume=85|issue=6|pages=847–861|doi=10.2307/2960606|jstor=2960606}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Young|first1=Truman P.|last2=Stubblefield|first2=Cynthia H.|last3=Isbell|first3=Lynne A.|date=January 1997|title=Ants on swollen-thorn acacias: species coexistence in a simple system|journal=Oecologia|volume=109|issue=1|pages=98–107|doi=10.1007/s004420050063|pmid=28307618|bibcode=1997Oecol.109...98Y|s2cid=26354370}}</ref> == اقتصادي اغېز == === په کرنه او بڼوالۍ کې === افتونه او ناروغۍ هر کال ۴۰ سلنه محصولات له منځه وړي. د کرنیزو افتونو په توګه د دغو موجوداتو تر ټولو مهمې ډلې حشرات، کنې، چینجي او نور څښېدونکي موجودات دي. حشرات په لویه کچه محصولاتو ته دوه ډوله زیانونه اړوي. لومړی هغه مستقیم زیان دی چې دوی یې نباتاتو ته رسوي، ځکه دوی له نسجونو څخه تغذیه کېږي. دا کار د فوتوسنتېز عمليې لپاره د پاڼو د کمېدو، د مخ پر وده څانګو د خرابېدو او د نبات د ودې او قدرت د کمېدو لامل کېږي. دویم هغه غیر مستقیم زیان دی چې حشرات یې نبات ته په کمه اندازه اړوي، فنجي عفونتونه، باکټریاوې او ویروسونه انتقالوي یا نبات ته د پتوجن د ننوتلو اجازه ورکوي.  <ref name="Speiser 2002">Speiser B. (2002). "Chapter 219. Molluscicides". 506–508. [http://sutlib2.sut.ac.th/sut_contents/H72837.pdf PDF] In: Pimentel D. (ed.) (2002). ''Encyclopedia of Pest Management''. {{ISBN|978-0-8247-0632-6}}.</ref><ref name="Stange">Stange, L.A. (created September 2004, updated March 2006). [http://www.doacs.state.fl.us/pi/enpp/ento/snail_slugs-pa.html "Snails and Slugs of Regulatory Significance to Florida"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202071218/http://www.doacs.state.fl.us/pi/enpp/ento/snail_slugs-pa.html|date=2 December 2010}}. Division of Plant Industry, [[Florida Department of Agriculture and Consumer Services]]. Accessed 27 August 2010.</ref> هغه کنې چې په کرنیزه ځمکه کې تر ټولو ډېره ستونزه جوړوي، عنکوبتي کنې دي. قطر یې تر یو ملي متر کم دی، شمېر یې ډېر زیات دی او په ګرمو او وچو شرایطو کې وده کوي. هغوی تر ډېره د پاڼو په لاندې برخو کې اوسېږي او د تغذیې لپاره د نبات حجرې سورۍ کوي. هغوی تقریباً په ټولو مهمو غذايي محصولاتو او ښکلايي نباتاتو کې هغه که بهر وي یا د ننه موجود دي. بله ډله کنې صفراوي کنې دي چې پر ډېرو نباتاتو اغېز کوي، بېلابېل ډوله کنې اصلي افتونه دي چې د محصولاتو لپاره د لوی اقتصادي زیان لامل کېږي. هغوی د نبات له ریښو یا له ځمکې بهر برخو څخه تغذیه کېږي او ویروسونه لېږدوي.<ref name="Campbell">{{cite book|title=Biology|edition=6th|last1=Campbell|first1=Neil A.|last2=Reece|first2=Jane B.|year=2002|publisher=Pearson Education|isbn=978-0-201-75054-6|pages=661–670}}</ref><ref name="AES">{{cite web|url=https://www.amentsoc.org/insects/fact-files/orders/hemiptera.html|title=True bugs (Order: Hemiptera)|publisher=Amateur Entomologists' Society|access-date=6 April 2020}}</ref><ref name="Jeppson">{{cite book|author1=Jeppson, L.R.|author2=Keifer, Hartford H.|author3=Baker, Edward William|title=Mites Injurious to Economic Plants|url=https://books.google.com/books?id=RlE1_jsBtbAC|year=1975|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-02381-9|page=15}}</ref><ref name="Zhang">{{cite book|author=Zhang, Zhi-Qiang|title=Mites of Greenhouses: Identification, Biology and Control|url=https://books.google.com/books?id=zVaSCyiK540C&pg=PA47|year=2003|publisher=CABI|isbn=978-0-85199-841-1|page=47}}</ref><ref name="Hummer">{{cite web|url=http://www.ars-grin.gov/cor/ribes/ribsymp/stem6.html|title=Black Currant Gall Mite|author1=Hummer, Kim|author2=Postman, Joseph|date=2000-03-01|work=Currant and Gooseberry Pests|publisher=USDA/ARS [[National Clonal Germplasm Repository]]|access-date=2013-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926145635/http://www.ars-grin.gov/cor/ribes/ribsymp/stem6.html|archive-date=2012-09-26|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite thesis|url=http://hdl.handle.net/10919/36916|title=Infestation patterns of the coconut mite, ''Eriophyes guerreronis'' (Keifer) (Acari: Eriophyidae), on coconuts and resulting yield loss in eastern Jamaica|author=Sharon Angella McDonald|publisher=[[Virginia Polytechnic Institute and State University]]|degree=[[Master of Science]]|date=July 9, 1997|hdl=10919/36916|access-date=2020-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110608091415/http://scholar.lib.vt.edu/theses/available/etd-71997-85230/unrestricted/etd.pdf|archive-date=2011-06-08|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|author=Skoracka, A|year=2007|title=Reproductive barriers between populations of the cereal rust mite ''Abacarus hystrix'' confirm their host specialization|journal=Evolutionary Ecology|volume=22|issue=5|pages=607–616|doi=10.1007/s10682-007-9185-5|s2cid=2428949}}</ref> == په کرنه او بڼوالۍ کې د افتونو مخنیوی == په محصولاتو کې د افت د کنټرول تاریخ د تمدن پیل ته ور ګرځي. د مخنیوي یا کنټرول لومړنۍ تګلاره میخانیکي وه، له یویې (قلبې) نیولې بیا د لاس په مرسته د حشراتو تر لرې کولو پورې. په لومړنیو طریقو کې د سلفرو یا ګوګړو د ترکیباتو استفاده هم شامله وه چې تر میلاد وړاندې ۲۵۰۰ کاله مخکې په سومریا کې دا کار کېده. په لرغوني چین کې له نباتاتو څخه ترلاسه شوي حشره وژونکي مواد تر میلاد وړاندې تر ۱۲۰۰ کال پورې د غلو دانو د درملنې او پر نباتاتو د دوا شیندلو لپاره کارېدل. چینايي کرنې د افتونو د طبیعي دښمنانو په واسطه بیولوژيکي مخنیوی او د افتونو د کمېدو لپاره د کرلو د وخت بدلون تر میلاد وروسته په لومړۍ پېړۍ کې په رسمیت وپېژانده. په اروپا کې کرنیز انقلاب د نباتاتو لپاره اغېزناک حشره وژونکي معرفي کړل؛ لکه پیرتروم، ډریس، کواسیا او د تنباکو عصاره. همدا راز د بورډوکس مخلوط (چونه او کافر سلفېټ) او پاریس ګرین (د ارسینیک ترکیب) چې دا دواړه ډېر کارېدونکي دي.<ref name="Flint Bosch 19812">{{cite book|last1=Flint|first1=Mary|last2=van den Bosch|first2=R.|work=Introduction to Integrated Pest Management|publisher=Springer|year=1981|isbn=978-1-4615-9212-9|oclc=840286794|title=Chapter 4, A History of Pest Control|url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2F978-1-4615-9212-9_4.pdf|pages=52–81|doi=10.1007/978-1-4615-9212-9_4}}</ref> == سرچینې == 4g22z7ywl6a0vqi5050z3hpl81ldctj 0 59764 365307 364762 2026-07-22T04:56:32Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365307 wikitext text/x-wiki د کاتولیک ضد، له کاتولیکانو سره دښمني یا له کاتولیک کلیسا او د هغې له پادریانو(پیروانو) سره مخالفت دی. له سمونونو وروسته په بېلابېلو نقطو کې، ځینو پروتسټانټ دولتونو، لکه: انګلستان، پروشیا، سکاټلنډ او امریکا د کاتولیک ضد، له پاپ سره مخالفت او کاتولیک دینونه یې د سیاست په ډګر کې اصلي موضوعات وبلل. د کاتولیک ضد احساسات، چې د مذهبي توپیر او کله ناکله د کاتولیکو وګړو د ځورولو او شکنجه کولو لامل کېده«چې ډېری وخت یې ورته په سپکه سترګه کتل او پاپیسټ یا رومانیسټ به یې ورته ویل». دا چاره په انګلیسي ژبو پروټسټانټ هېوادونو کې ترسره شوه. تاریخپوه جان ولف د کاتولیک ضد څلور ډوله راپېژني: ملي اساسي قانون، الهي علوم، ولسي، ټولنیز- اوکلتوري.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/anti-catholicism Anti-catholicism. Dictionary.com. WordNet 3.0. Princeton University.] (accessed: November 13, 2008).</ref><ref>{{cite book|author=Mehmet Karabela|title=Islamic Thought Through Protestant Eyes|year=2021|url=https://www.routledge.com/Islamic-Thought-Through-Protestant-Eyes/Karabela/p/book/978036754954|publisher=New York: Routledge, 2021|pages=1–10|isbn=978-0367549541}}</ref><ref>John Wolffe, "A Comparative Historical Categorisation of Anti‐Catholicism." ''Journal of Religious History'' 39.2 (2015): 182-202.</ref> په تاریخي توګه، هغو کاتولیکانو چې په پروټسټانټ هېوادونو کې یې ژوند کاوه، په مکرر ډول د پاپ د ګټو د پراختیا لپاره د دولت پر وړاندې پر دسیسو جوړولو شکمن وو. له بهرني پاپ نه یې ملاتړ د دې لامل شو، چې دوی له دولت سره وفاداري نه لري.   په لومړۍ عصري دوره کې، کاتولیکې کلیسا په کاتولیکو هېوادونو کې د سیکولر ځواک په زیاتېدو سره د خپلې دودیزې مذهبي او سیاسي ونډې د ساتلو لپاره هڅه وکړه. د دغو مبارزو په پایله کې د پاپ او پادریانو د پام وړ سیاسي، ټولنیز، روحاني او مذهبي ځواک پر وړاندې په مذهبي بڼه دښمنانه چلند رامنځته شو. په ۱۷۸۹ز کال کې د فرانسې له انقلاب وروسته د مذهب ضد ځواکونو په ځینو اصلي کاتولیکو هېوادونو،لکه: فرانسه، هسپانیا، مکسیکو او د ایټالیا په ځینو سیمو( په ځانګړي ډول په ایمیلیا – روماګنا) کې واک ترلاسه کړ.<ref>John W. O'Malley SJ, ''The Jesuits: A History from Ignatius to the Present'' (2017).</ref> == په پروټسټانټ هېوادونو کې == د پروټسټانټ سمون غوښتونکو،لکه: جان ویکلیف، مارټن لوټر، اتم هینري، جان کالوین، توماس کرینمر، جان توماس، جان ناکس، راجر ویلیمز، کاټن ماټر، جان ویسلي او د ۱۶-۱۹ پېړۍ پورې ډېرو پروټسټانټو پاپ له دجال سره یو شان ګڼلی. په مګدبورګ کې د لوتران پوهانو یوه ډله چې مشري یې ماتیاس فلاسیوس کوله، په ۱۲ ټوکونو کې یې د مګدبورګ پېړۍ ولیکلې چې پاپ بې باوره کړي او نور عیسویان اړ کړي، چې پاپ د دجال په توګه په رسمیت وپېژني. د لوتران – کاتولیک د خبرو اترو په یادښتونو کې د خبرو په پینځم پړاو کې ویل کېږي: کله چې یې پاپ ته د دجال نوم ورکړ، نو لومړني لوتریان په داسې دود ولاړ وو، چې یوولسمې پېړۍ ته ورګرځېدل. نه یوازې منتقدینو او متعصبینو، بلکې مشرانو یې هم پاپ (بیشپ) دجال وباله، ځکه دوی غوښتل چې د هغه له واکه ناوړه ګټه پورته کړي. <ref>{{cite book|author=Mehmet Karabela|title=Islamic Thought Through Protestant Eyes|year=2021|url=https://www.routledge.com/Islamic-Thought-Through-Protestant-Eyes/Karabela/p/book/978036754954|publisher=New York: Routledge, 2021|isbn=978-0367549541}}</ref> د ادبیاتو اعتقادي آثار چې د لوتریانو، اصلاح شوو کلیساوو، پریسبیټریانو، بپټسټانو، انابپټسټانو او میتودیسټانو له خوا خپاره شوي، په کې پاپ ته د دجال په نامه حوالې شاملې دي؛ لکه د سمالکلډ مقالې ۴مه ماده (۱۵۳۷ز)، د پاپ د ځواک او غوره والي په اړه رساله (۱۵۳۷ز)، د ویسټ منسټر اعتراف ۲۵.۶ماده (۱۶۴۶ز) او د بپټسما اعتراف ۲۶.۴ماده ۱۶۸۹ز. په ۱۷۵۴ز کال کې جان ویسلي د نوي عهد په اړه خپل توضیحي یادښتونه خپاره کړل، چې اوسمهال د متحده میتودیسټې کلیسا رسمي نظریاتي معیار دی. هغه په خپلو یادښتونو کې د یوحنا کتاب (۱۳ فصل) په اړه وایي: «د پاپ ټول ځایناستي له اووم ګرېګوري نه وروسته ټول بې له شکه دجال دي. بیا هم توپیر نه کوي، خو وروستی پاپ به په دې ځایناستۍ کې دجال وي او ګناهکار به وي، چې د مخکنیو په څېر به د بدمرغۍ کندې ته یوه ځانګړې درجه ور زیاته کړي». <ref>[https://web.archive.org/web/20070202121310/http://archives.umc.org/interior.asp?mid=1648 Archived copy] at the [[Library of Congress]] (May 8, 2009).</ref><ref>{{cite web|url=http://archives.umc.org/frames.asp?url=http://www.livingweb.com/library/projects/notes/index.html|title=UMC.org : the official online ministry of The United Methodist Church}}</ref><ref>[http://www.bookofconcord.com/treatise.html Treatise on the Power and Primacy of the Pope] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010210647/http://www.bookofconcord.com/treatise.html |date=2008-10-10 }} in the Triglot translation of the Book of Concord</ref><ref>{{cite book|author1=Mark A. Noll|author2=Carolyn Nystrom|title=Is the Reformation Over?: An Evangelical Assessment of Contemporary Roman Catholicism|url=https://books.google.com/books?id=rKxzBQAAQBAJ&pg=PA236|year=2008|publisher=Baker Academic|pages=236–37|isbn=9780801035753}}</ref><ref>[[Edward Gibbon]] (1994 edition, edited by David Womersley), ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire]]''. [[Penguin Books]]: Vol. 1, 469.</ref><ref>{{cite book|author=Edward Peters|title=Inquisition|url=https://books.google.com/books?id=TnqLow3iKd4C&pg=PA155|year=1989|publisher=U of California Press|pages=155–88|isbn=9780520066304}}</ref> === بریتانوي سترواکي === ==== لویه بریتانیا ==== په انګلستان او ایرلنډ کې د کاتولیک ضد بنسټ د اتم هینري په مشرۍ له انګلیسي اصلاحاتو سره پیل شو. ملکه ماري د هینري لور، چې مذهبي کاتولیکه وه او د ملکې په توګه یې د پینځو کلونو په لړ کې (۱۵۵۳- ۵۸ز کال) هڅه وکړه، چې د اصلاحاتو مخه ونیسي. ماري د هسپانیا له کاتولیک پاچا سره واده وکړ او پروټسټنټ مشران یې اعدام کړل. پروټسټانو هغې ته د (خونړۍ ماري) په نامه سپکاوی وکړ.<ref>David M. Loades, ''The Reign of Mary Tudor: Politics, Government and Religion in England, 1553–58'' (1991)</ref> ===== د ګورډن پاڅون ===== د ۱۷۸۰ز کال د ګورډن پاڅونونه په لندن کې د ۱۷۷۸ز کال د پاپسټانو د قانون پر وړاندې د کاتولیک ضد له تاوتریخوالي ډک لاریون و، چې موخه یې د بریتانوي کاتولیکانو پر وړاندې د رسمي تبعیض کمول وو. د پروټسټانو د ټولنې مشر لارډ جورج ګارډن خبرداری ورکړ، چې دا قانون به د بریتانوي پوځ کاتولیکانو ته دا وړتیا ورکړي، چې پر یو خطرناک ګواښ بدل شي. لاریون پر اړودوړ او لوټمارۍ بدل شو. ځایي قاضي له غچ اخیستنې وېره لرله او له بلوا او بغاوت سره یې د مبارزې قانون صادر نه کړ. هېڅ ډول فشار نه و، تر هغه چې پوځ دننه شو او ډزې یې پیل کړې، په سلګونو لاریون کوونکي یې ووژل. اصلي تاوتریخوالي د ۱۷۸۰ز کال د جون له ۲مې نه تر د جون ۹مې پورې دوام وکړ. عامه افکارو، په ځانګړي ډول منځنیو طبقو او اشرافو د کاتولیکیزم ضد او له ټیټې طبقې سره یې تاوتریخوالی رد کړ. دوی د لارډ نورت په حکومت کې سره راټول شول او د لندن د پولیسو د ځواک غوښتنه یې وکړه.<ref>Dorothy Marshall, ''Eighteenth Century England'' (1974) pp 469-72</ref><ref>Marjule Anne Drury, "Anti-Catholicism in Germany, Britain, and the United States: A Review and Critique of Recent Scholarship" ''Church History'' (2001) 70#1</ref> == د اروپا شمالي هېوادونه == === ناروې === په ۱۸۱۴ز کال کې د ډنمارک – ناروې له وېش وروسته، د ناروې نوي اساسي قانون مذهبي آزادي نه ورکوله، لکه څنګه یې چې ویلي وو، یهودیان او عیسویان د ناروې سلطنت ته له ننوتو منع دي او دا یې هم ویلي وو، چې په لوتري کلیسا کې ګډون اجباري دی او پر کاتولیکانو بندیز دی. په ۱۸۴۲ز کال کې پر کاتولیکیزم بندیز پای ته ورسېد او په ۱۸۵۱ز کال کې د یهودیانو بندیز لرې شو. په لومړیو کې د نارویژیانو له خوا د کاتولیکزم پر اعمالو ډېر محدودیتونه وو او یوازې بهرنیانو ته به اجازه ورکول کېده، چې په آزاده توګه یې ترسره کړي. تر اصلاحاتو وروسته په ۱۸۴۳ز کال کې لومړۍ کلیسا جوړه شوه، یوازې کاتولیکانو ته اجازه وه چې په دغې کلیسا کې مذهبي مراسم ترسره کړي. په ۱۸۴۵ز کال کې د نا لوتري عیسویت پر اعمالو ډېری محدودیتونه لرې شول او کاتولیکانو ته اوس اجازه ورکړل شوه، چې په آزاد ډول خپل دین عملي کړي، خو په هېواد کې روحانیت او عیسویت ته له ۱۸۹۷ز او ۱۹۵۶ز کلونو پورې اجازه نه وه. <ref name="oftestad">{{cite book|title=Norway and the Jesuit Order: A History of Anti-Catholicism|first=Bernt T.|last=Oftestad|pages=209&ndash;222|year=2013|publisher=Brill Rodopi|isbn=9789401209632}}</ref> == په کاتولیکو هېوادونو کې == === کولمبیا === د کاتولیک او  روحانیت ضد احساسات، چې ځینې یې د روحانيت ضد دسیسه یي تیوریو له خوا هڅول شوي وو، د شلمې پېړۍ په نیمایي کې په کولمبیا کې خپاره شول، دا په ځانګړې توګه د کاتولیکانو د ځورونې او وژلو لامل شول. د کاتولیک روحانیت غړي د پېښو په لړ کې د لاویولنسیا په نامه پېژندل شوي. <ref>Williford, Thomas J. Armando los espiritus: Political Rhetoric in Colombia on the Eve of La Violencia, 1930–1945 p.217-278 (Vanderbilt University 2005)</ref> === کیوبا === کیوبا د ملحد فیډل کاسټرو تر واکمنۍ لاندې د کاتولیکې کلیسا د کار کولو په وړتیا کې په کموالي بریالی شو، د یوه ستر پادري او ۱۵۰هسپانيوي پادریانو په شړلو، په عامه ژوند او تعلیم کې له کاتولیکانو سره تبعیض کول او د کمونیست ګوند د غړو په توګه یې له منلو انکار کاوه. له ټاپو نه د ۳۰۰۰۰۰ کیوبایانو تښتېدلو هم د کلیسا په کابو کولو کې مرسته وکړه.<ref name="Chadwick266">Chadwick, ''A History of Christianity'' (1995), p. 266</ref> == نا مسیحي ملتونه == === بنګله دېش === د ۲۰۰۱ز کال د جون په ۳مه د ګوپالګنج په سیمه کې په رومن کاتولیک کلیسا کې د بم چاودنې نهه کسان ووژل.<ref>{{cite news|title=Bangladesh church bomb kills nine|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1367073.stm|access-date=24 September 2015|work=[[BBC News]]|date=3 June 2001}}</ref> === چین === سترواک دایوګوانګ شته قانون تعدیل کړ، چې د کاتولیکیزم خپرونکو ته یې په کې د مرګ سزا واوروله. د باکسر بغاوت په لړ کې، کاتولیک مذهبي مشران او د هغوی کورنۍ د باکسر یاغیانو له خوا ووژل شول. د ۱۹۰۵ز کال په تبتي بغاوت کې تبتي یاغیانو، کاتولیکان او تبتیان ووژل. <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/15/africa/burkina-faso-catholic-parade-attack-intl/index.html|title=Four killed in ambush on Catholic parade in Burkina Faso|author=Ouezen Louis Oulon and Bukola Adebayo, for|website=CNN|date=15 May 2019|access-date=2019-05-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/12/africa/burkina-faso-church-attack/index.html|title=Attack on Catholic church in Burkina Faso leaves 6 dead|author=Bethlehem Feleke and Duarte Mendonca|website=CNN|date=12 May 2019|access-date=2019-05-15}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8pgsAAAAYAAJ&q=chinese+officials+and+troops+were+sent+to+atuntze+in+april&pg=RA2-PA17|title=East India (Tibet): Papers relating to Tibet [and Further papers ...], Issues 2-4|authors=Great Britain. Foreign Office, India. Foreign and Political Dept, India. Governor-General|year=1904|publisher=Printed for H. M. Stationery Off., by Darling|location=LONDON|page=17|access-date=2011-06-28}}(Original from Harvard University)</ref><ref>Joseph Esherick, ''The Origins of the Boxer Uprising'' (1987), pp. 190–191; Paul Cohen, ''History in Three Keys'' (1997), p. 51.</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/cu31924023558921|quote=mohammedan slaves to beys.|title=Life among the Chinese: with characteristic sketches and incidents of missionary operations and prospects in China|author=Robert Samuel Maclay|year=1861|publisher=Carlton & Porter|page=[https://archive.org/details/cu31924023558921/page/n341 336]|access-date=2011-07-06}}</ref> د چین د خلق جمهوریت له تاسیس راهیسې د کاتولیک په ګډون ټول مذهبونه یوازې د دولت تر کنټرول لاندې فعالیت کوي. په هر حال ډېری کاتولیکان د کلیسا دولتي کنټرول نه مني او دوی په پټه عبادت کوي. د چین او واتیکان دولتونو ترمنځ هم څه ناڅه نږدېوالی شته دی.<ref>{{cite web|url=http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=9915|title=CHINA The Chinese Patriotic Catholic Association celebrates 50 years at a less than ideal moment|last=AsiaNews.it|access-date=2022-02-15|archive-date=2019-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514011118/http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=9915|url-status=dead}}</ref><ref name="IRFR2010">U.S Department of State, [https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148863.htm International Religious Freedom Report 2010: China], 17 Nov 2010.</ref><ref name="CWN Story">{{cite web|url=https://www.catholicculture.org/news/features/index.cfm?recnum=39493|title=Pope invites Chinese bishops to Synod meeting|publisher=CatholicCulture.org|date=8 September 2005}}</ref> == سرچینې == e87ayhjxc5ilejy4ciokkhm4yp1x6bn 0 61341 365309 362808 2026-07-22T07:53:48Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365309 wikitext text/x-wiki له LGBT نه پاکې سیمې (پولينډ: Strefy wolne od LGB) یا د LGBT ایډیالوژۍ نه پاکې سیمې (پولنډي: Strefy wolne od ideologi LGB) ښاروالۍ دي او د پولنډ هغه سیمې دي، چې ځانونه یې د «LGBT ایډیالوژۍ» د برابرۍ لاریونونو او نورو LGBT پېښو منع کولو په اړه ناخوښ اعلان کړي. د 2020ز کال تر جون پورې، څه د پاسه 100 ښاروالیو او پینځو عمومي قوماندانیو، چې د هېواد درېیمه برخه په کې شامله ده، پرېکړه لیکونه تصویب کړي، چې له «LGBT نه پاکې سیمې» په توګه ټاکل شوي دي. د 2021ز کال په سپتمبر کې، څلورو وکالتونو خپل اقدامات بېرته واخیستل، دا تر هغه وروسته وو، چې اروپايي اتحادیې د تمویل د بندولو ګواښ وکړ.  <ref name="auto12">{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/european-parliament-slams-lgbti-free-zones-in-poland/a-51722613|title=European Parliament slams 'LGBTI-free' zones in Poland|date=18 December 2019|work=[[Deutsche Welle]]}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2019/12/poland-pis-minorities-lgbtq/604255/|title=The Demagogue's Cocktail of Victimhood and Strength|last1=Hajdari|first1=Una|date=31 December 2019|journal=[[The Atlantic]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-poland-lgbt-activist-sign/activist-aims-to-shame-polish-towns-opposed-to-lgbt-community-idUSKBN20125B|title=Activist aims to shame Polish towns opposed to LGBT community|website=[[Reuters]]|date=2020-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pinknews.co.uk/2020/02/25/third-of-poland-lgbt-free-zone-atlas-of-hate-homophobia/|title=A third of Poland has now been declared an 'LGBT-free zone', making intolerance official|first=Emma Powys|last=Maurice|date=2020-02-25|website=[[PinkNews]]}}</ref><ref>{{cite web|title=As It Happens: Activist fights homophobia in Poland with photo series of 'LGBT-free' zones|url=https://www.cbc.ca/radio/asithappens/as-it-happens-monday-edition-1.5458268/activist-fights-homophobia-in-poland-with-photo-series-of-lgbt-free-zones-1.5458271|access-date=11 March 2020|work=[[CBC Radio]]|date=10 February 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nydailynews.com/news/world/ny-lgbtq-free-zokne-poland-gazerta-polska-20190725-fclqose45fd5bg3b36vktbmmae-story.html|title=Outrage over 'LGBTQ-free zone' stickers distributed by Polish magazine|first=Muri|last=Assunção|date=25 July 2019|newspaper=[[New York Daily News]]}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/european-parliament-slams-lgbti-free-zones-in-poland/a-51722613|title=European Parliament slams 'LGBTI-free' zones in Poland|date=18 December 2019|work=[[Deutsche Welle]]}}</ref><ref name="auto4">{{Cite web|url=https://www.vice.com/en_us/article/xgq8mq/european-parliament-tells-poland-to-stop-declaring-lgbtq-free-zones|title=More Than 80 Polish Towns Have Declared Themselves 'LGBTQ-Free Zones'|first=Tim|last=Hume|date=December 19, 2019|website=Vice News}}</ref><ref name="auto2">{{cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20191212IPR68923/parliament-strongly-condemns-lgbti-free-zones-in-poland|title=Parliament strongly condemns "LGBTI-free zones" in Poland|first=Nicolas|last=Delaleu|date=18 December 2019|website=[[European Parliament]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gazetalubuska.pl/w-polsce-powstaja-strefy-wolne-od-ideologii-lgbt-czym-moga-skutkowac-takie-dzialania-rozmawiamy-z-instytutem-rownosci/ar/c1-14762676|title=W Polsce powstają "strefy wolne od ideologii LGBT". Czym mogą skutkować takie działania rozmawiamy z Instytutem Równości|first=Natalia|last=Dyjas-Szatkowska|date=5 February 2019|newspaper=Gazeta Lubuska|language=pl}}</ref><ref name="malopolskie_20190429">{{Cite web|url=https://bip.malopolska.pl/umwm,a,1594074,deklaracja-nr-119-sejmiku-wojewodztwa-malopolskiego-z-dnia-29-kwietnia-2019-r-w-sprawie-sprzeciwu-wo.html|title=Deklaracja Nr 1/19 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie sprzeciwu wobec wprowadzenia ideologii "LGBT" do wspólnot samorządowych|trans-title=Declaration No. 1/19 of the Lesser Poland Regional Assembly of 29 April 2019 on opposition to the introduction of the "LGBT" ideology in local government communities|website=Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie [Marshal's Office of the Lublin Voivodeship in Lublin]|language=pl|access-date=2020-02-26}}</ref><ref name="euronewsAtlasOfHate">{{cite web|title=Atlas of Hate: Activists nominated for award for tracking 'LGBT-free zones' in Poland|author=Luke Hurst|work=[[Euronews]]|url=https://www.euronews.com/2020/09/29/atlas-of-hate-activists-nominated-for-award-for-tracking-lgbt-free-zones-in-poland|access-date=28 September 2021|date=30 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://balkaninsight.com/2020/02/25/a-third-of-poland-declared-lgbt-free-zone/|title=A Third of Poland Declared 'LGBT-Free Zone'|last=Ciobanu|first=Claudia|date=2020-02-25|website=[[Balkan Insight]]|access-date=2020-04-06}}</ref><ref>{{Cite news|last=Pronczuk|first=Monika|date=2020-07-30|title=Polish Towns That Declared Themselves 'L.G.B.T. Free' Are Denied E.U. Funds|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/07/30/world/europe/LGBT-free-poland-EU-funds.html|access-date=2020-10-01|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://notesfrompoland.com/2021/09/22/polish-region-withdraws-anti-lgbt-resolution-amid-eu-funding-threat/|title=Polish region withdraws anti-LGBT resolution amid EU funding threat|date=22 September 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.advocate.com/world/2021/9/29/3-polish-regions-end-lgbt-free-zones-money-grabbing-effort|title=3 Polish Regions End 'LGBT-Free Zones' in Money Grabbing Effort|date=29 September 2021}}</ref> LGBT؛ د لزبین، همجنس ګرا، دوه جنسه او ټرانس جنسه مخفف دی. (ژباړنه) ډېری تصویب شوي پرېکړه لیکونه د یوه ډېر محافظه کار کاتولیک سازمان، اوردو یوریس له خوا منظور شوي وو.په داسې حال کې چې دغه اعلامیې د نه پلي کېدو وړ او په ابتدايي توګه په سیمبولیک ډول دي، خو د LGBT وګړو د بدنامولو د یوې هڅې استازیتوب کوي. اقتصادپوه دغه سیمې «د همجنسبازانو لپاره د خلاص فصل اعلانولو له عملي اغېزې سره له قانوني پلوه بې معنا لومه ګڼي». د ۲۰۲۰ز کال د ډسمبر په راپور کې، د بشري حقونو لپاره د اروپایي کمیشنرانو شورا وویل: «د کاغذ پر مخ یوازې ټکي نه دي، دا اعلامیې او منشورونه په مستقیم ډول په پولنډ کې د LGBTI وګړو پر ژوند اغېزه کوي».<ref>{{cite news|last1=Kurasinska|first1=Lidia|title=This Is War': The Story Behind Poland's Bid to Ban Abortion Today|url=https://tol.org/client/article/28842-this-is-war-the-story-behind-polands-bid-to-ban-abortion-today.html|access-date=9 August 2020|work=[[Transitions Online]]|date=14 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|title=Protests at Polish plan to exit convention against domestic violence|url=https://www.dpa-international.com/topic/protests-polish-plan-exit-convention-domestic-violence-urn%3Anewsml%3Adpa.com%3A20090101%3A200724-99-916327|access-date=9 August 2020|work=[[Deutsche Presse-Agentur]]|date=July 24, 2020|archive-date=7 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231107104725/https://www.dpa-international.com/topic/protests-polish-plan-exit-convention-domestic-violence-urn%3Anewsml%3Adpa.com%3A20090101%3A200724-99-916327|url-status=dead}}</ref><ref name="ordo_iuris_news">{{cite web|url=https://ordoiuris.pl/samorzadowa-karta-praw-rodzin|title=Samorządowa Karta Praw Rodzin|date=2020|website=Ordo Iuris|language=pl}}</ref><ref name="docs_source">{{cite web|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/15yrxAGCj9RKop_IBz35OuD5KKylSIHUVnpfJ2b5W8Xg/|title=Uchwały anty-LGBT i inne dyskryminujące akty prawne|trans-title=Anti-LGBT resolutions and other discriminatory legal acts|language=pl|date=2020|website=Google Docs}}</ref><ref name="CBC20190727">{{cite web|url=https://www.cbc.ca/radio/day6/britain-s-other-new-leader-impeach-o-meter-mister-rogers-radical-theology-lgbt-free-zones-in-poland-more-1.5224060/why-lgbt-free-zones-are-on-the-rise-in-poland-1.5224067|title=Why 'LGBT-free zones' are on the rise in Poland|website=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]]|date=27 July 2019}}</ref><ref name="Telegraph20190809">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/08/09/lgbtq-activists-poland-battle-growing-hostility-countrys-powerful/|title=Polish ruling party whips up LGBTQ hatred ahead of elections amid 'gay-free' zones and Pride march attacks|first=Peter|last=Foster|newspaper=The Daily Telegraph|date=9 August 2019}}</ref><ref>{{cite news|author1=Charlemagne|title=Life beyond Europe's rainbow curtain|url=https://www.economist.com/europe/2020/11/21/life-beyond-europes-rainbow-curtain|access-date=18 December 2020|newspaper=The Economist|date=21 November 2020}}</ref> د ۲۰۱۹ز کال د ډسمبر په 18مه، د اروپا پارلمان په پولنډ کې له 80 نه د زیاتو سیمو د غندلو لپاره، د ۱۰۷ په مقابل کې د 463 د بارو رایه ورکړه. د 2020ز کال په جولای کې، اداري محکمو په ګیلیویس او راډوم کې پرېکړه وکړه، چې د «LGBT ایډیالوژۍ ازادې سیمې» په ترتیب سره په اسټبنان او کلووا ګمیناس کې د ځایي چارواکو لهخوا رامنځته شوي، دا باطلې دي او ټینګار یې وکړ، چې دوی له اساسي قانون نه سرغړونه کوي او په دغو هېوادونو کې د LGBT غړو پر وړاندې توپیري چلند دی.<ref name="auto13">{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/european-parliament-slams-lgbti-free-zones-in-poland/a-51722613|title=European Parliament slams 'LGBTI-free' zones in Poland|date=18 December 2019|work=[[Deutsche Welle]]}}</ref><ref name="auto42">{{Cite web|url=https://www.vice.com/en_us/article/xgq8mq/european-parliament-tells-poland-to-stop-declaring-lgbtq-free-zones|title=More Than 80 Polish Towns Have Declared Themselves 'LGBTQ-Free Zones'|first=Tim|last=Hume|date=December 19, 2019|website=Vice News}}</ref><ref name="auto22">{{cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20191212IPR68923/parliament-strongly-condemns-lgbti-free-zones-in-poland|title=Parliament strongly condemns "LGBTI-free zones" in Poland|first=Nicolas|last=Delaleu|date=18 December 2019|website=[[European Parliament]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.salon24.pl/newsroom/1063498,sad-w-gliwicach-uniewaznil-uchwale-o-strefie-wolnej-od-lgbt-w-gminie-istebna|title=Sąd w Gliwicach unieważnił uchwałę o "strefie wolnej od LGBT" w gminie Istebna|date=14 July 2020|work=Salon24|language=pl|access-date=15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://wpolityce.pl/polityka/509422-wsa-uniewaznil-uchwale-anty-lgbt-rady-gminy-w-klwowie|title=WSA unieważnił uchwałę "anty-LGBT" Rady Gminy w Klwowie. Sąd: "W polskiej tradycji jest również tradycja tolerancji"|date=15 July 2020|work=Wpolityce.pl|language=pl|access-date=15 July 2020|archive-date=15 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715152200/https://wpolityce.pl/polityka/509422-wsa-uniewaznil-uchwale-anty-lgbt-rady-gminy-w-klwowie|url-status=dead}}</ref> د 2020ز کال له جولای راهیسې، اروپایي اتحادیې له ساختماني فنډونو او همغږۍ فنډ نه ښاروالیو ته له تمویل نه انکار وکړ او له «LGBT نه ازادې» اعلامیې یې تصویب کړې، چې د اساسي حقونو د EU له منشوره سرغړونه ده. پولنډ یوازینی غړیهېواد دی، چې د بنسټیزو حقونو له منشوره یې د وتلو پرېکړه کړې، چې په 2004ز کال کې یې EU ته د الحاق په وخت کې لاسلیک کړې وه. پر دې سربېره، د اروپا ډېری متحدو ښارونو د پولینډ له ښاروالیو سره خپلې ملګرتیاوې بندې کړې دي. له اروپایي قانون نه د دوی د سرغړونې له امله، د اروپایي اتحادیې د تړون د 2مې مادې په مطابق، دا سیمې د پولنډ د قانون د ناورین یوه برخه ګڼل کېږي.<ref>{{Cite news|last1=Frater|first=James|last2=Kolirin|first2=Lianne|date=2020-07-31|title=EU blocks funding for six towns that declared themselves 'LGBT-Free Zones'|work=CNN|url=https://www.cnn.com/2020/07/31/europe/poland-lgbt-eu-funding-intl/index.html|access-date=2020-07-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.politico.eu/article/poland-lgbtq-steep-price/|title=Polish towns pay a steep price for anti-LGBTQ views|first=Zosia|last=Wanat|date=August 3, 2020|website=Politico}}</ref><ref>{{Cite web|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|title=European Parliament slams 'LGBTI-free' zones in Poland {{!}} DW {{!}} 18.12.2019|url=https://www.dw.com/en/european-parliament-slams-lgbti-free-zones-in-poland/a-51722613|access-date=2021-01-14|website=DW.COM|language=en-GB}}</ref> == مخینه == د 2019ز کال په فبروري کې، د وارسا لیبرال ښاروال، رافال ترزاسکوفسکي یوه اعلامیه لاسلیک کړه، چې د LGBTQ حقونو ملاتړ یې کاوه او اعلان یې وکړ، چې د نړیوال روغتیا سازمان له لارښوونو به پلوي کوي او د LGBT مسئلې به د وارسا ښوونځي په سیسټم کې د جنسیت د زده کړې په نصاب کې مدغم کړي. قانون او د عدالت سیاستوالو (PiS) پر دغه پروګرام اعتراض وکړ او ویې ویل، چې دا به پر ماشومانو جنسي تېری وکړي. د PiS ګوند مشر یاروسلاو کاچینسکي دغې اعلامیې ته ځواب ورکړ او د LGBT حقونه یې «وارداتي» وبلل چې پولنډ ګواښي.<ref name="Telegraph201908092">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/08/09/lgbtq-activists-poland-battle-growing-hostility-countrys-powerful/|title=Polish ruling party whips up LGBTQ hatred ahead of elections amid 'gay-free' zones and Pride march attacks|first=Peter|last=Foster|newspaper=The Daily Telegraph|date=9 August 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3022115/poland-war-over-gay-rights-pride-and-prejudice-election|title=Pride and prejudice: Poland at war over gay rights before vote|date=9 August 2019|newspaper=[[South China Morning Post]]|access-date=19 August 2019}}</ref><ref name="Telegraph201908093">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/08/09/lgbtq-activists-poland-battle-growing-hostility-countrys-powerful/|title=Polish ruling party whips up LGBTQ hatred ahead of elections amid 'gay-free' zones and Pride march attacks|first=Peter|last=Foster|newspaper=The Daily Telegraph|date=9 August 2019}}</ref><ref name="Reuters20190521">{{cite news|last1=Goclowski|first1=Marcin|last2=Wlodarczak-Semczuk|first2=Anna|date=21 May 2019|title=Polish towns go 'LGBT free' ahead of bitter European election campaign|website=Reuters|url=https://uk.reuters.com/article/uk-eu-election-poland/polish-towns-go-lgbt-free-ahead-of-bitter-european-election-campaign-idUKKCN1SR0XV|access-date=13 May 2022|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103202506/https://uk.reuters.com/article/uk-eu-election-poland/polish-towns-go-lgbt-free-ahead-of-bitter-european-election-campaign-idUKKCN1SR0XV|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/5619660/lgbt-rights-poland/|title=Poland Is Holding Massive Pride Parades. But How Far Have LGBTQ Rights Really Come?|last=Roache|first=Madeline|date=July 3, 2019|magazine=[[TIME]]|access-date=August 19, 2019|archive-date=July 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704022201/https://time.com/5619660/lgbt-rights-poland/|url-status=dead}}</ref> د ډیلي ټیلیګراف په وینا: دغې اعلامیې په پولنډ کې محافظه کاره سیاستوال او محافظه کاره رسنۍ په غوسه کړې، د «LGBT نه پاکې سیمې» اعلامیه د وارسا اعلامیې پر وړاندې د غبرګون په توګه راڅرګنده شوه. بریتانوي ورځپاڼه بیا استدلال کوي، چې محافظه کاره تاسیسات د لیبرال له لېږده وېره لري، چې ښایي په پولنډ کې د کاتولیک کلیسا واک له منځه یوسي؛ لکه ایرلینډي کلیسا ته لېږد. په کلیسا کې د حضور کمرنګه کېدل، د سیکولریزېشن زیاتېدل او د جنسي تېري تورونو پر محافظه کار دریځ فشار راوړی دی.<ref name="Telegraph201908094">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/08/09/lgbtq-activists-poland-battle-growing-hostility-countrys-powerful/|title=Polish ruling party whips up LGBTQ hatred ahead of elections amid 'gay-free' zones and Pride march attacks|first=Peter|last=Foster|newspaper=The Daily Telegraph|date=9 August 2019}}</ref> د 2019ز کال په می کې، د پولنډ پولیسو د مدني حقونو فعاله ایلبیتا پوډلیسنا ونیوله، چې د ژیستوچووا د تور میډونا پوسټرونه یې د شنې زرغونې په رنګونو سره مذهبي احساساتو ته د سپکاوي په تور لګولي وو، کوم چې په پولنډ کې ناقانونه کړنه ده.<ref name="BBC20190514">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-48257706|title=LGBT Virgin Mary triggers Polish activist's detention|website=BBC News|date=14 May 2019}}</ref><ref name="Balkan20190626">{{cite web|last1=Ciobanu|first1=Claudia|date=26 June 2019|title='Foreign Ideology': Poland's Populists Target LGBT Rights|url=https://balkaninsight.com/2019/06/26/save-the-children/|website=[[Balkan Insight]]}}</ref> د 2019ز کال د اروپا له پارلماني ټاکنو نه دوه اونۍ دمخه، په کلیسا کې د ماشومانو د جنسي تېري په اړه یو مستند فلم په انلاین بڼه خپور شو. تمه کېده چې دا به له کلیسا سره یوځای شوي PiS ته په انتخاباتي ډول زیان ورسوي، له دې سره د PiS مشر کاکزینسکي «د منحرفو بهرنیو افکارو تر برید لاندې»  د پولنډ د ملت او ماشومانو په اړه  توندې خبرې وکړې او دا د دې لامل شو، چې محافظه کاره رایه ورکوونکي د PiS شاوخوا راټول شي. د فیمینیسټ پوه اګنیسزکا ګراف په وینا: پر LGBT برید د وارسا د اعلامیې له مخې رامنځته شوی و، خو دا یوازې د ښه راغلاست لپاره یوه بهانه وه؛ ځکه چې PiS د کلیوالي - دودیز جمعیت د راجلبولو په لټه کې و او د کډوالو ځای په ځای کولو لپاره یې قربانۍ ته اړتیا درلوده. <ref name="Balkan201906263">{{cite web|last1=Ciobanu|first1=Claudia|date=26 June 2019|title='Foreign Ideology': Poland's Populists Target LGBT Rights|url=https://balkaninsight.com/2019/06/26/save-the-children/|website=[[Balkan Insight]]}}</ref> == اعلامیې == له LGBT نه د اآزاد زون حرکتونه د پولنډ د ګیمینا (ښاروالیو)، پوویټس (ولایتونو) او وویووډیشپونو (ولایتونو) له خوا تصویب شوو پرېکړه لیکونو ته اشاره کوي، چې ځانونه یې د «LGBT ایډیالوژۍ» نه آزاد اعلان کړل. د وارسا اعلامیې په اړه غبرګون د تطبیق وړ نه دی، نو فعالان وايي چې اعلان شوي زونونه د LGBT ټولنې د اېستلو د هڅو استازیتوب کوي او دغو اعلانونو ته یې وینا وویل، چې ویل یې ځينو ځانګړو وګړو ته هلته ښه راغلاست نه ویل کېږي.<ref name="Wapo20190719">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/polands-right-wing-ruling-party-has-found-a-new-targetlgbt-ideology/2019/07/19/775f25c6-a4ad-11e9-a767-d7ab84aef3e9_story.html|title=Polish towns advocate 'LGBT-free' zones while the ruling party cheers them on|first=Rick|last=Noack|newspaper=The Washington Post|date=21 July 2019}} ([https://www.independent.co.uk/news/world/europe/poland-lgbt-free-zones-homophobia-hate-speech-law-justice-party-a9013551.html Reprint at ''The Independent''])</ref><ref name="CBC201907272">{{cite web|url=https://www.cbc.ca/radio/day6/britain-s-other-new-leader-impeach-o-meter-mister-rogers-radical-theology-lgbt-free-zones-in-poland-more-1.5224060/why-lgbt-free-zones-are-on-the-rise-in-poland-1.5224067|title=Why 'LGBT-free zones' are on the rise in Poland|website=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]]|date=27 July 2019}}</ref><ref name="TVN20190722">{{cite web|url=https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/adam-bodnar-przygotowuje-sie-do-zaskarzenia-uchwal-w-sprawie-ideologii-lgbt,954999.html|title=Adam Bodnar: przygotowuję się do zaskarżenia uchwał w sprawie ideologii LGBT|trans-title=Adam Bodnar: I'm preparing to appeal against resolutions banning LGBT ideology|language=pl|website=[[TVN24]]|date=22 July 2019}}</ref><ref name="Telegraph201908095">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/08/09/lgbtq-activists-poland-battle-growing-hostility-countrys-powerful/|title=Polish ruling party whips up LGBTQ hatred ahead of elections amid 'gay-free' zones and Pride march attacks|first=Peter|last=Foster|newspaper=The Daily Telegraph|date=9 August 2019}}</ref><ref name="NYT20190727">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/07/27/world/europe/gay-pride-march-poland-violence.html|title=Anti-Gay Brutality in a Polish Town Blamed on Poisonous Propaganda|first1=Marc|last1=Santora|first2=Joanna|last2=Berendt|date=27 July 2019|newspaper=The New York Times}}</ref><ref name=":2">{{cite web|url=http://www.ptpa.org.pl/aktualnosci/2019/konferencja-prasowa/|title=Konferencja prasowa na rzecz osób LGBT+|trans-title=Press release about LGBT+ people|language=pl|website=Polish Society for Anti-Discrimination Law|date=19 July 2019|access-date=13 May 2022|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225053110/http://www.ptpa.org.pl/aktualnosci/2019/konferencja-prasowa/|url-status=dead}}</ref> == د قانون او عدالت ګوند == دغه ګوند د پولنډ د 2019ز کال د پارلماني ټاکنو په لړ کې له «LGBT ایډیالوژۍ» سره په مبارزې تمرکز کړی دی. دغه ګوند په 2019ز کال کې، د وارسا د ښاروال هغه اعلامیه، چې د LGBTQ نه په ملاتړ وړاندې شوې وه؛ نو «پر کورنۍ او ماشومانو باندې یې د برید» په توګه وغندله او ویې ویل چې: LGBTQ یوه «وارده شوې» نظریه ده.<ref name="Wapo201907192">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/polands-right-wing-ruling-party-has-found-a-new-targetlgbt-ideology/2019/07/19/775f25c6-a4ad-11e9-a767-d7ab84aef3e9_story.html|title=Polish towns advocate 'LGBT-free' zones while the ruling party cheers them on|first=Rick|last=Noack|newspaper=The Washington Post|date=21 July 2019}} ([https://www.independent.co.uk/news/world/europe/poland-lgbt-free-zones-homophobia-hate-speech-law-justice-party-a9013551.html Reprint at ''The Independent''])</ref><ref name="Telegraph201908096">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/08/09/lgbtq-activists-poland-battle-growing-hostility-countrys-powerful/|title=Polish ruling party whips up LGBTQ hatred ahead of elections amid 'gay-free' zones and Pride march attacks|first=Peter|last=Foster|newspaper=The Daily Telegraph|date=9 August 2019}}</ref> وروسته له دې چې لوی بشپ ماریک جیدراسزوسکي خپله وینا وړاندې کړه او د «LGBT نظریه» یې د «شنې زرغونې طاعون» وبلله، نو د ملي دفاع وزیر ماریوس بلاسزاک یې د وینا ستاینه وکړه.<ref name="euronews20190808">{{cite news|url=https://www.euronews.com/2019/08/08/activists-warn-poland-s-lgbt-community-is-under-attack-the-cube?PageSpeed=noscript|title=Activists warn Poland's LGBT community is 'under attack'|website=Euronews|date=8 August 2019}}</ref> == سټیکرونه == محافظه کاره ګزیتا پولسکا ورځپاڼې لوستونکو ته د "LGBT-free zone" سټیکرونه خپاره کړل. د پولنډ اپوزیسیون او ډیپلوماتانو، په پولنډ کې د متحده ایالاتو د سفیر جورجیت موسباکر په ګډون د سټیکرونو غندنه وکړه. <ref name="BBC20190719">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-49037275|title=Polish newspaper to issue 'LGBT-free zone' stickers|website=BBC News|date=18 July 2019}}</ref><ref name="NYT201907272">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/07/27/world/europe/gay-pride-march-poland-violence.html|title=Anti-Gay Brutality in a Polish Town Blamed on Poisonous Propaganda|first1=Marc|last1=Santora|first2=Joanna|last2=Berendt|date=27 July 2019|newspaper=The New York Times}}</ref><ref name="Reuters20190724">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-poland-lgbt/conservative-polish-magazine-issues-lgbt-free-zone-stickers-idUSKCN1UJ0HE|title=Conservative Polish magazine issues 'LGBT-free zone' stickers|work=Reuters|date=24 July 2019}}</ref> د وارسا سیمې محکمې امر وکړ، چې د سټیکرونو وېش باید د محکمې د قضیې تر پرېکړې پورې ودرول شي. په هر حال، د ګزیتا مدیر دغه حکم رد کړ او ویې ویل چې: دا «جعلي خبرونه» سانسور دي او دغه ورځپاڼه به د سټیکرونو وېشلو ته دوام ورکړي. ګزیټا د سټیکرونو وېش ته دوام ورکړ، خو د «LGBT ایډیالوژۍ نه پاکې سیمې» لپاره یې خپله نښه بدله کړه.<ref name="HRW20190801">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2019/08/01/polish-court-rebukes-lgbt-free-zone-stickers|title=Polish Court Rebukes "LGBT-Free Zone" Stickers|website=[[Human Rights Watch]]|date=1 August 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.politico.eu/article/lgbt-rights-polish-paper-dismisses-court-ruling-on-lgbt-free-zone-stickers/|title=Polish magazine dismisses court ruling on 'LGBT-free zone' stickers|work=Politico|date=26 July 2019}}</ref> == مظاهرې == په ریززو کې، وروسته تر دې چې د LGBT فعالانو د 2019ز کال په جون کې د همجنس بازانو د حقونو لپاره د برابرۍ لاریون ترسره کولو غوښتنه وکړه، د PiS کونسلرانو د یو پرېکړه لیک مسوده جوړه کړه، ترڅو ریززو پر «LGBT نه پاکې سیمې» بدله کړي او همدارنګه په خپله دغه پېښه نا قانونه کړي. د ضد مظاهرو لپاره شاوخوا 29 غوښتنې ښاروالۍ ته ورسېدې، چې د اپوزیسیون د کیڼ اړخي ډیموکراتیک اتحاد ښاروال تادیوز فیرینک یې مشري وکړه، خو د امنیتي اندېښنو له امله یې د لاریون مخه ونیوله. کله چې دا بندیز بیا د محکمې د حکم له خوا لغوه شو؛ نو د PiS کونسلرانو د «LGBT ایډیالوژۍ» ناقانونه پرېکړه لیک وړاندې کړ، چې په دوو رایو سره یې ماتې وخوړه.<ref name="Balkan201906262">{{cite web|last1=Ciobanu|first1=Claudia|date=26 June 2019|title='Foreign Ideology': Poland's Populists Target LGBT Rights|url=https://balkaninsight.com/2019/06/26/save-the-children/|website=[[Balkan Insight]]}}</ref> == د اعلامیو ملاتړ == بوزینا بیریلو، چې په بیالستوک ښار کې د PiS شورا غړې وه، ویې ویل: په بیالستوک ښار کې یو قانون ته اړتیا شته ده، چې د LGBT د «احتجاج» او «غوښتنې» په تړاو د جنسي زده کړې لارښوونې وړاندې کړي.<ref name="NYT201907273">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/07/27/world/europe/gay-pride-march-poland-violence.html|title=Anti-Gay Brutality in a Polish Town Blamed on Poisonous Propaganda|first1=Marc|last1=Santora|first2=Joanna|last2=Berendt|date=27 July 2019|newspaper=The New York Times}}</ref> د PiS ملي ګوند ځایي اعلامیې وهڅولې او د PiS یوه چارواکي په لوبلین کې هغو ځایي سیاستوالو ته مډالونه ورکړل، چې د اعلامیې ملاتړ یې کاوه.<ref name="Wapo201907193">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/polands-right-wing-ruling-party-has-found-a-new-targetlgbt-ideology/2019/07/19/775f25c6-a4ad-11e9-a767-d7ab84aef3e9_story.html|title=Polish towns advocate 'LGBT-free' zones while the ruling party cheers them on|first=Rick|last=Noack|newspaper=The Washington Post|date=21 July 2019}} ([https://www.independent.co.uk/news/world/europe/poland-lgbt-free-zones-homophobia-hate-speech-law-justice-party-a9013551.html Reprint at ''The Independent''])</ref>  == سرچينې == 41n49y3tvidajggzl5khthsxkhq4vz4 10 68518 365287 295278 2026-07-21T08:32:39Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu 365287 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px]] [[کیپ ورډ|کيپ وردا]] lgpuwvhu0p2qzdvx6yt7g1w5gq9ov1o 10 68519 365288 295279 2026-07-21T08:35:00Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu 365288 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px]] k2aq97x6ducvh7ldzkiqz6s22s3uhmd 10 68520 365289 295280 2026-07-21T08:37:26Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu 365289 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px]] [[کیپ ورډ|کيپ وردا]] lgpuwvhu0p2qzdvx6yt7g1w5gq9ov1o 0 69923 365308 335805 2026-07-22T05:30:20Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365308 wikitext text/x-wiki رابرټ هاچنګز ګوډارډ (اکتوبر 5، 1882 – اګست 10،1945) يو امریکايي انجنير، پروفيسر، فيزيک پوه او مخترع (نويستونی) و، چاته چې د نړۍ د لومړي مايعو سون توکو د توغندي (راکټ) د اختراع او جوړولو امتياز ورکول کېږي. ګوډارډ د 1926ز کال د مارچ په شپاړسمه نېټه په برياليتوب سره خپل توغندی وتوغولو، کوم چې د فضايي الوت او نويتوب پړاو پيل کړ. هغه او د هغه ډلې، د 1926 او 1941ز کلونو تر منځ څلور دېرش راکټونه وتوغول، کوم چې د 2.6 کيلومتر (1.6 ميله) په لوړوالي او په يو ساعت کې 885  کيلو متر (550 ميله په يو ساعت کې) رفتار سره لوړوالي ته ورسېدل.<ref name="Goddard Launch History">{{cite web |title=Goddard |url=http://www.astronautix.com/g/goddard.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161227231135/http://astronautix.com/g/goddard.html |archive-date=December 27, 2016 |publisher=Astronautix.com}}</ref><ref>{{cite web |title=Robert H. Goddard: American Rocket Pioneer |url=https://siarchives.si.edu/history/featured-topics/stories/robert-h-goddard-american-rocket-pioneer |access-date=January 25, 2023 |publisher=Smithsonian Institution Archives}}</ref><ref name="GoddardBio">{{cite web |title=Robert H. Goddard |url=https://www.nmspacemuseum.org/inductee/robert-h-goddard/ |access-date=January 25, 2023 |publisher=New Mexico Museum of Space History}}</ref> د يو انديال او انجنیر په توګه د ګوډارډ کار د ډېرو پرمختګونو اټکل کړی و، چې په تشيال کې به الوت شونی کړي. نوموړی د فضايي پړاو د پيل کونکي انسان په توګه هم پېژندل کېږي. د ګوډارډ په نوم له ثبت شويو 214 اختراعاتو څخه دوه، یو څو پړاويز توغندی (1914)، او د مايعو سون توکو يو توغندی (1914)، د فضايي الوت پر لور دوه مهمې نښې وې. د « A Method of Reaching Extreme Altitudes» (تر ټولو وروستيو ارتفاعاتو ته د رسېدو يوه طريقه) په عنوان د هغه د 1919ز کال مونوګراف، د شلمې پېړۍ د توغدي د ساينس يو له کلاسیکو متنونو څخه ګڼل کېږي، ګوډارډ د نويو طريقو لکه د دوه محوره کنترول (ګايروسکوپونه او د هدايت کېدو وړ پورې وهل) په برياليتوب سره پيل کړل، تر څو له توغنديو سره مرسته وکړي چې خپل الوت په اغېزناک ډول مديريت کړي.<ref name="Hunley">{{cite journal|doi=10.2307/3106375|title=The Enigma of Robert H. Goddard|author=Hunley, JD|journal=Technology and Culture|volume=36|date=Apr 1995|issue=2|pages=327–50|jstor=3106375}}</ref><ref name="RockDev">{{cite book|last1=Goddard|first1=Robert|first2=Esther C.|last2=Goddard and|first3=G. Edward|last3=Pendray|title=Rocket Development|year=1961|publisher=Prentice-Hall|location=New York}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sea Sky |url=http://www.seasky.org/spacexp/sky5d1.html |access-date=2023-07-10 |archive-date=2013-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217071353/http://www.seasky.org/spacexp/sky5d1.html |url-status=dead }}.</ref><ref>{{Cite web |title=Archives |url=http://siarchives.si.edu/history/exhibits/documents/goddard.htm |publisher=The Smithsonian Institution |access-date=2023-07-10 |تاريخ الأرشيف=2012-06-12 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20120612043422/http://siarchives.si.edu/history/exhibits/documents/goddard.htm |url-status=dead |خونديځ نېټه=2012-06-12 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20120612043422/http://siarchives.si.edu/history/exhibits/documents/goddard.htm |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20120612043422/http://siarchives.si.edu/history/exhibits/documents/goddard.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612043422/http://siarchives.si.edu/history/exhibits/documents/goddard.htm }}.</ref><ref>{{cite journal|url=http://www.nasa.gov/centers/goddard/pdf/110902main_FS-2001-03-017-GSFC.pdf|title=Robert H. Goddard: American Rocket Pioneer|publisher=NASA|journal=Facts|date=2001-03-17|pages=1–3|access-date=2023-07-10|archivedate=2017-02-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170228142250/https://www.nasa.gov/centers/goddard/pdf/110902main_FS-2001-03-017-GSFC.pdf}}</ref> که څه هم په دې ډګر کې د هغه کار انقلابي و، ګوډارډ بيا هم د خپلو څېړنيزو او پرمختيايي کارونو لپاره ډېر کم دولتي ملاتړ، اخلاقي يا مالي مرسته تر لاسه کړې وه. هغه يو حياناک شخص و، او د غوندي څېړنې د فيزيک د يو پروفيسر لپاره يو مناسب کار نه بلل کېدو. رسنيو او نورو ساينسپوهانو د هغه د فضايي الوت نظريات مسخره کړل. په پايله کې هغه د خپل محرميت او خپل کار خوندي کونکی وګرځېد.<ref name="Caidin">{{Cite book|title=VANGUARD!|last=Caidin|first=Martin|publisher=E. P. Dutton & Co.|year=1957|location=New York|pages=91}}</ref><ref name="Frank">{{Cite book|title=Rockets into Space|last=Winter|first=Frank H.|publisher=Harvard University Press|year=1990|isbn=0-674-77660-7|location=Cambridge, Massachusetts|pages=[https://archive.org/details/rocketsintospace0000wint/page/30 30]|url=https://archive.org/details/rocketsintospace0000wint/page/30}}</ref> د نوموړي له مړينې کلونه وورسته، د فضايي پړاو په پيل کې، له « Robert Esnault-Pelterie, Konstantin Tsiolkovsky» او « Hermann Oberth» سره يوځای ګوډارډ د نوي توغندي د بنسټ اېښودونکو مشرانو څخه د يو په توګه وپېژندل شو. نه يوازې دا چې هغه په فضا کې څېړنې، بلاسټيک توغنديو او فضايي سفرونو لپاره د توغنديو وړتيا په ابتدايي ډول وپېژندله، بلکې هغه لومړی هغه څوک و چې له علمي اړخه يې خپلو اندونو ته د عملي جامې اغوستلو لپاره د اړينو توغنديو مطالعه، طرحه، جوړول او الوت هم تر سره کړل. <ref>{{Cite web |title=History Of Rocketry Timeline {{!}} Preceden |url=https://www.preceden.com/timelines/37049-history-of-rocketry |access-date=2021-08-09 |website=preceden.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book|chapter-url=http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4201/ch1-3.htm|chapter=Part I, Chapter I|last1=Swenson|first1=Loyd S., Jr|last2=Grimwood|first2=James M|last3=Alexander|first3=Charles C|title=This New Ocean: A History of Project Mercury|pages=13–18|year=1989|publisher=[[NASA]]|access-date=2009-05-27|edition=The Highway to Space|تاريخ الأرشيف=2016-03-04|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20160304054456/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4201/ch1-3.htm|url-status=dead|خونديځ نېټه=2016-03-04|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20160304054456/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4201/ch1-3.htm|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20160304054456/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4201/ch1-3.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054456/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4201/ch1-3.htm}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990613,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071016225831/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990613,00.html|url-status=dead|archive-date=October 16, 2007|title=Rocket Scientist Robert Goddard|last=Kluger|first=Jeffrey|date=March 29, 1999|publisher=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=2010-04-23}}</ref><ref name="LynnJenner">{{cite web |date=March 29, 1999 |editor=Lynn Jenner |title=Dr. Robert H. Goddard: American Rocketry Pioneer |url=http://www.nasa.gov/centers/goddard/about/dr_goddard.html |access-date=2009-05-27 |publisher=[[NASA]] |تاريخ الأرشيف=2019-01-01 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190101115201/https://www.nasa.gov/centers/goddard/about/dr_goddard.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2019-01-01 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190101115201/https://www.nasa.gov/centers/goddard/about/dr_goddard.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20190101115201/https://www.nasa.gov/centers/goddard/about/dr_goddard.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101115201/https://www.nasa.gov/centers/goddard/about/dr_goddard.html }}.</ref> د ناسا د ګوډارډ د تشيال الوت مرکز نوم په 1959ز کال کې د ګوډارډ په وياړ اېښودل شوی دی. هغه همدا راز په 1966ز کال کې د مشاهيرو نړيوال هوايي فضايي تالار او د مشاهيرو ملي هوايي چلند هال ته، او په 1976ز کال کې د مشاهيرو نړيوال فضايي هال ته هم لاره پيدا کړه.<ref name="lv">{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/29967024/las_vegas_optic/|title=Space Pioneers Enshrined|last1=Locke|first1=Robert|agency=Associated Press|newspaper=Las Vegas Optic|location=Las Vegas, New Mexico|date=October 6, 1976|page=6|via=Newspapers.com}}</ref> == د ژوند لومړي کلونه او الهام == ګوډارډ د ميساچوسټس په ورسيسټر کې د نيهم ډينفورډ ګوډارډ (1859-1928) او فيني لويس هويټ (1864-1920) کره زېږېدلی و. رابرټ د دوی يوازينی ژوندی پاتې شوی زوی و؛ يو کشر زوی يې ريچارډ هينري، د ملا تير کې پيدايښتي خرابوالی درلود، او د خپلې لومړۍ کليزې څخه مخکې ومړ. نيهم ته صنعت کارانو کار ورکړی و، او هغه ګڼ ګټور وسايل جوړ کړل. د پلار له اړخه د ګوډارډ د کورنۍ اړیکې په نوي انګلستان کې له ويليام ګوډارډ (1628-91) پورې رسېږي، د لندن د کوچنيو سامان الاتو يو سوداګر، څوک چې په 1666ز کال کې د ماساچوسټ په واټرټاون کې مېشت شوی و. د مور له اړخه، نوموړي د 1600ز کال په وروستيو کې له جان هويټ او د ميساچوسټس د نورو مېشت شويو سره اړيکه درلوده. د نوموړي له زېږېدو ډېر ژر وروسته، د هغه کورنۍ بوسټن ته وکوچېده. د طبيعت په اړه د تجسس له امله، نوموړي د خپل پلار څخه د تيليسکوپ په مټ د اسمانونو مطالعه وکړه، او مرغۍ يې د الوتو په حالت کې ولېدې. په بنسټيز ډول يو کليوال هلک و، نوموړي له خپل پلار سره د «ورسيسټر» د سفرونو پر مهال دباندې او پلي سفر کولو سره مينه درلوده، او د ټوپک يو ښه نښه ويشتونکی شو. په 1898ز کال کې، د نوموړي مور په نري رنځ اخته شوه او دوی د پاکې هوا لپاره بېرته «ورسيسټر» ته ولاړل. د يکشنبو په ورځو، دا کورنۍ اسقفي کليسا ته ورتله، او رابرټ د کليسا د سندرغاړو په ډله کې سندرې وويلې.<ref name="Lehman">{{Cite book|first=Milton|last=Lehman|author-link=Milton Lehman|title=Robert H. Goddard: Pioneer of Space Research|publisher=Da Capo Press|year=1988|isbn=0-306-80331-3|location=New York|pages=14, 16}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=D_wJAQAAMAAJ&q=robert+h+goddard+ancestry+william+england|title=Robert H. Goddard: Pioneer of Space Research|last=Lehman|first=Milton|author-link=Milton Lehman|year=1963|isbn=9780306803314|pages=11}}</ref><ref>{{Cite book|title=Biographical Memoirs, Volume 67|url=https://books.google.com/books?id=Q_40skFKTSwC&q=robert+h+goddard+ancestry+william+england&pg=PA179|author=National Academy of Sciences, Office of the Home Secretary|year=1995|isbn=9780309052382|pages=179}}</ref><ref name="Stoiko">{{cite book|last=Stoiko|first=Michael|title=Pioneers of Rocketry|year=1974|publisher=Hawthorn Books|location=New York|page=63}}</ref> === د ماشومتوب تجربې === په 1880ز لسيزه کې د امريکا په ښارونو کې د برېښنا په چمتو کېدو سره، ځوان ګوډارډ په ساينس کې لېوالتيا پيدا کړه – په ځانګړي ډول په انجنيرۍ او ټيکنالوژۍ کې. کله چې د هغه پلار نوموړي ته د کورنۍ په قالينو د جامدې برېښنا پيدا کولو طريقه وښوده، نو د دې پنځه کلن ماشوم تصور وځلېد. رابرټ تجربه وکړه، او باور يې درلود که له بترۍ څخه زنګ (جست) په خپله پښه سولولو سره د تګ پر مهال چارج کړای شي، نو هغه کولای شي چې لوړ خېز وکړي. خو د زنګ په نيولو سره هغه له معمول څخه زيات خېز ونه شو کړای. ګوډارډ د خپلې مور له خوا د دې خبرتيا څخه وروسته تجربې بندې کړې، که چېرې هغه بريالی شو، نو هغه به په لېرې سمندري سفر ولاړ شي، او شونې ده چې بېرته راونه ګرځي. نوموړي له کيمياوي موادو سره تجربه وکړه، او په کور کې يې د دود يوه وريځ او چاودنه وکړه. د ګوډارډ پلار رابرټ ته د يو تليسکوپ، يو مايکروسکوپ او د ساينسي امريکايي (یوه مجله ده) غړيتوب په چمتو کولو سره د هغه د ساينسي لېوالتيا نوره هڅونه وکړه. له رابرټ سره د الوت مينه پیدا شوه، لومړی له کاغذ باد او بيا له پوکاڼيو سره. نوموړی د خپل کار بشپړ یادښت لیکونکی او مستند کونکی شو – دا هغه هنر و چې د هغه په راتلونکي مسلک کې يې ډېره ګټه وکړه. دا لېوالتياوې په شپاړس کلنۍ کې يو له بل سره يو ځای شوې، کله چې ګوډارډ هڅه وکړه چې له المونیم څخه يوه پوکاڼۍ جوړه کړي، د خپل کور په ورکشاپ کې يې خامې وسپنې ته بڼه ورکړه، او په هايډروجين يې ډکه کړه. له نږدې پنځه اونيو کار او مستندو هڅو وروسته، بالاخره نوموړي دا پروژه پرېښوده، نوموړي ويلي، "...پوکاڼۍ به پورته ولاړه نه شي. ... المونيم ډېر درانده دي". په هر حال، د دې ناکامۍ سبق د ګوډارډ مخ پر زیاتېدو عزم او په خپل کار باور مخه ونه نيوله. نوموړي په 1927ز کال کې ولیکل، "زه فکر کوم چې له ماشيني شیانو سره زما طبيعي لېوالتيا له ډېرو پلرونو نيکونو څخه راته په مېراث کې پاتې ده، چې هغوی هم ميخانيکان وو".<ref name="Lehman2">{{Cite book|first=Milton|last=Lehman|author-link=Milton Lehman|title=Robert H. Goddard: Pioneer of Space Research|publisher=Da Capo Press|year=1988|isbn=0-306-80331-3|location=New York|pages=14, 16}}</ref><ref name="isbn0-58602-966-4">{{cite book|editor=Clarke, Arthur C.|title=The Coming of the Space Age|publisher=Panther Science|location=London|year=1970|page=[https://archive.org/details/comingofspaceage1970clar/page/119 119]|isbn=0-586-02966-4|url=https://archive.org/details/comingofspaceage1970clar|url-access=registration}}</ref><ref name="Clary">{{cite book|last=Clary|first=David A.|title=Rocket Man: Robert H. Goddard and the Birth of the Space Age|location=N.Y.|publisher=Hyperion|year=2003|ref=Clary|url=https://archive.org/details/rocketmanroberth00clar|url-access=registration|isbn=0-7868-6817-1}}</ref><ref name="Method">{{cite book|editor1-last=Goddard|editor1-first=Esther C.|editor2-first=G. Edward|editor2-last=Pendray|title=The Papers of Robert H. Goddard, 3 vols.|year=1970|publisher=McGraw-Hill Book Co.|location=New York|page=395}}</ref> === د ګيلاس د ونې خوب === په فضا کې د هغه لېوالتيا هغه مهال پیدا شوه، کله چې نوموړي په شپاړس کلنۍ کې د « H. G. Wells» د «د نړيو جنګ» په نوم علمي خيالي کلاسيک ولوست. د فضايي الوت د تعقيب لپاره د هغه ژمنتيا د 1899ز کال د اکتوبر په نولسمه نېټه وټاکل شوه. اولس کلن ګوډارډ د وچو څانګو د پرې کولو لپاره د ګيلاس يوې ونې ته وخوت. هغه اسمان حيران کړ، او تصور يې وده وکړه. وروسته هغه وليکل:<blockquote>په دې ورځ، زه د ګودام شا لوري کې د ګيلاس يوې لوړې ونې ته وختم.... او کله چې ما د ختيځ لور ته په کروندو کې وکتل، نو ما فکر وکړ چې د يوې داسې الې جوړول به څومره په زړه پورې وي، د کومې په مرسته چې مریخ ته د ختلو شونتيا هم وي، او دا به په کوچني مقياس کې څنګه ښکاري، که چېرې زما د پښو لاندې د وښو له ميدان څخه واستول شي. زه د دې ونې ډېر انځورونه لرم، کوم چې له هغه وخته اخيستل شوي، کله چې په هغې د ختلو لپاره ما يوه کوچنۍ زينه جوړه کړې وه، او هغې ته به مې تکيه کوله. هغه مهال ماته داسې برېښېده چې د افقي ډنډې په شا اوخوا کې څرخېدونکی وزن، له ښکته څخه په ډېرې تېزۍ سره د پورته پر لور زياتېږي، کولای شي چې له مرکز څخه د وتونکې ځواک په مټ د مسير په پورته برخه کې لوړ بوتلل شي. کله چې زه له ونې څخه راکوز شوم، نو زه يو بيل هلک وم. په پای کې وجود ډېر بامقصده (ګټور) معلومېدو. نوموړي په خپل ټول پاتې ژوند کې د اکتوبر همدې نولسمې نېټې ته د کليزې ورځې په سترګه کتل، کومه ورځ چې دهغه د تر ټولو ستر الهام د ورځې يوه خصوصي يادګاري ورځ ده.<ref name="Lehman3">{{Cite book|first=Milton|last=Lehman|author-link=Milton Lehman|title=Robert H. Goddard: Pioneer of Space Research|publisher=Da Capo Press|year=1988|isbn=0-306-80331-3|location=New York|pages=14, 16}}</ref></blockquote> == سرچينې == gt3mv2c258vu28ufa6t0n5satvq1y3a 3 72919 365285 308119 2026-07-21T08:29:20Z Neriah 23831 Neriah د [[د کارن خبرې اترې:Zanahary]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Mangroves]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Zanahary|Zanahary]]" to "[[Special:CentralAuth/Mangroves|Mangroves]]" 308119 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Zanahary}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۰۵:۴۰, ۱۷ ډيسمبر ۲۰۲۳ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړیوال ‌وخت''']]) ni3tvtnfmkucr1bc508e6jt260v4pmm 10 75336 365293 315896 2026-07-21T09:25:14Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg with [[File:Flag_of_Spain_(1873–1874).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]). 365293 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = اسپانيايي سترواکي | shortname alias = اسپانيا | flag alias = Flag of Cross of Burgundy.svg | flag alias-1506 = Flag of Cross of Burgundy.svg | flag alias-1701 = Bandera de España 1701-1760.svg | flag alias-1760 = Bandera de España 1760-1785.svg | flag alias-1785 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg | flag alias-1874 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag link = List of Spanish flags | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1506 | var2 = 1701 | var3 = 1760 | var4 = 1785 | var5 = 1873 | var6 = 1874 | related1 = اسپانيا | related2 = اسپانيا پاچاهي </noinclude> }} 17iq7ee0ske3uhe8w71z1udopbp8z5q 0 78434 365279 350490 2026-07-20T15:50:59Z Shiragha Nassiri 40178 365279 wikitext text/x-wiki ناصر چې په ناصری او ناصریانو هم شهرت لري له آړخه غلجي پښتانه دي چې د دې قبیلې دنسب شجره دخپل مشر نیکه ناصر ته رسیږي او له همدې کبله دوی هم دخپل نیکه د نامه له کبله په ناصرو یادیږي. داسې تاریخي روایتونه شتون لري چې د ناصر میرمنه د کس غره دشیړانیو له قبیلې نه وه او پخپله ناصر هند ته ولاړ او هلته په یوه جګړه کې ووژل شو او مزاریې د هند پنجاب دجلندر په ښار کې دی. ویل کیږي چې ناصر او هوتک د درخي زامن ، دبارو لمسیان او او دتوران کړوسیان دي او دواړه سره ورونه ول ، خو ځینې ناصریان دا ادعا نه مني ،ځیني ناصر شاه حسین غوري خپل نیکه بولي . د تاریخ حیات افغاني لیکوال محمد حیات خان (۱۵۵)کلونه وړاندې د ناصرو پښتنو په اړوند داسې لیکلي دي : دوی غلجي پښتانه دي چې زیاتره یې کوچیان دي ،د دوی کډې په پسرلي او دوبي کې د تودو سېمو او هوتکو غلجیو په سېمه کې شپې او ورځې تیروي او له دغه ځایه دخپل سوداګرۍ مالونه کابل ، کندهار او نورو ځایونو ته دخرڅلاو لپاره وړي او کله چې د اوبو کموالی احساس شي نو زیاتره ناصر د دوبي په نیمایي کې د رمو دڅرولو لپاره د وښو دپیدا کولو هڅه کوي ،دوی دمني د موسم په پیل کې سره یوځای کیږي او خپلې کېږدۍ ټولوي او تودو سېمو یعنې دامان ته چې په دیره اسماعیل خان کې ده ځي ،په دامان کې د ناصرو د قبیلې هر ښاخ ځانته بیل بیل ځایونه لري چې هلته دوي په ژمي کې استوګنه غوره کوي او د رمو دڅرولو په وخت کې په هرځای کې چې ښه څوړ ځای وویني هلته دخپلو څارویو رمې او ګلې پیایې . ناصر په سوداګرۍ او مالدارۍ خپلې شپې اوورځې تیروي. ناصر له خپلو مېږو څخه د وړیو کېږدۍ ، ټغر او نور ضروري شیان اوبې(ګنډی) او له شیدو څخه یې کوچ ، پنیر او کورت ترلاسه کوي. په دوی کې دغوایانو ، اوښانو او په تېره بیا د پسونو رمې ډیرې دي.دناصرو کېږدۍ وړې او سپکې دي. ناصر زیاتره رښتوني او بې ازاره خلک دي. همدا راز تاریخ حیات افغاني د ناصرو د قبیلې د پخواني مشرانو، ملکانو او عالمانو نومونه هم یاد کړي دي چې په هغو کې خواجه میرخان ناصري لوی خان ، ملک شهزادخان ، ملک مددخان ، ملک الله داد خان ، ملک میرعالم خان او ملک دوست محمد خان ددوی مشهور ملکان او قلندر باچا ناصري پکې یو لوی عالم او فقیر تیرشوي دي. == دنا صرو دقبیلې ښاخونه== ناصر په تورو ، سرو او سپینو نا صروپرښاخونو ویشل شوي دي چې بیا هر ښاخ یې په ډیرو نورو څانګو ویشل شوي دي چې مشهورې څانګې یې په لاندې ډول دي: مندي ، داوودخیل، ملي زي ، نسوخیل ، عمرزي ، اتمان خیل ، کمال خیل ، نعمت خیل ، سیداحمد خیل ، بوړي خیل یا باړي خیل ، بنو خیل ، زنګي خیل ،جلال خیل ، خڼخیل ، لونګ خیل،باړي زي ، خدرزي ، بابت خیل ، عزت خیل ، بابړ خیل ،یاخیل ، خدرزي ،بابت خیل ، اسحاق خیل ، فرمان خیل ، سپینکي ،تره کي ، سیورکي و شادزي ، اوړریاخیل ، سید احمدخیل ،ماڼک خیل ،بهرخیل ، بنو خیل، څلاک خیل ، یحیی خیل، عالم بیګ خیل ،اسحاق خیل ،خڼخیل شادزي او نور... ==دناصرودقبیلې داستوګنې سیمې == نا صر په افغانستان او جنوبي پښتونخواکې اوسیږي .په افغانستان کې نا صرپه لاندنیوسیمو کې ژوند کوي : # -دکابل ولایت په کوهدامن، [[شکردره ولسوالۍ|شکردره]] ، ګلدرې ، [[پغمان]] او دڅرخي پله په سیمه کې . # - دزابل ولایت په شاه جوی ، کلات او اتغر کې . # -دلغمان ولایت دا[[لینګار ولسوایۍ]] او [[قرغیو ولسوالۍ]] کې. # -دکندهارښارختیز لوري ته او دارغنداب ولسوالۍ په جوی لاهور کې . # - دلوګر ولایت دمحمد آغې او پل علم کې # - د ننګرهار ولایت په حصارک ، بټي کوټ او چپرهار کې . # - دپکتیا ولایت دسیدکرم په ولسوالۍ کې چې زیاتره پکې تور نا صر اوسیږي. # - د پروان ولایت په چیکلو کې . # - دهیلمند ولایت دګرمسیرپه ولسوالۍ کې # - دغزني په ولایت کې . # - دپکتیکا ولایت په وازه خوا ولسوالۍ کې # - د بغلان ولایت مرکز او کیله ګی دښته کی # - قندز ولایت کی ناصر پراته دی همداراز دجنوبي پښتونخوا په کوټې اوکوټې ته څېرمه سېمې خروټ اباد،نا صر آباد اوهمدا راز په لورلایي،دوکي ،ژوب او پشین کې هم ناصرمیشته دي. دپښتو نخوا په دیره ّ اسما عیل خان اوډرابن کې هم نا صر پښتانه میشته دي.همدارازپه دیره غازي خان کې هم یوشمیر ناصراستوګنه لري، == د ناصرود قبیلې نوميالي == # [[سيدال خان ناصر|سیدال خان ناصر]] چې ملي ننګیالی اتل او دهوتکو دواکمنۍ سپه سالار اودهو تکو دواکمنۍ دوخت یو پیاوړي اتل او غښتلي پوځي سپه سالار و چې دهوتکو دواکمنۍ په وخت کې یې په ډیرو جګړو کې ونډه اخیستلې وه او دویاړه ډکې کارنامې یې د افغانستان اوپه تیره بیا دپښتنو په تاریخ کې له ځانه پریښودلې دي . سیدال خان ناصر دابدال خان زوی او دپښتنو دنا صرو دقبیلې دباړي زيو په ښاخ پورې اړه لري. # [[تورن جنرال محمد عمرخان ناصري]] مشهور په( سورجرنیل ) دنایب سالار غلام نبی خان ناصري زوی او په اووم پښت کې د سپهسالار سیدال خان ناصري (کودی) و(زوکړه ۱۲۵۲هجري شمسي -مړینه ۱۳۳۲ لیږدیز لمریز)) دی د افغان او انګریز په دریمه جګړه (۱۹۱۹ زیږدیز / میلادي ) کی د جلال آباد په جبهی کې یوپو ځي قوماندان و، ده په ختیزه جبهه کې دانګریزي دښمن پلیو او سپرو لښکرو ته ډیرزیانونه ورواړول # پخوانی تورن جنرال محمداسحاق نا صري # دملي دفاع وزارت پخوانی معین ارکانحرب (لوی درستیز) سردار عا لي محمد افضل خان ناصري . # رئیس فیض محمدخان ناصر ی (د مرکزی بانک رئیس اود افغانستان د ملی بانک بنسټ ایښودونکی. ) # پخوانی تورن جنرال محمد اسحق خان ناصری چې (دمشرقی فرقی قوماندان)و. # ډګرجنرال (نائب سالار ) مرادعلی خان ناصری دملی دفاع وزارت پخوانی دپلټنې ( تفتیش) رئیس # جنرال محمدرحیم نا صري چې دمحمدظاهرشاه دواکمنۍ په وخت کې دکونړ والي و. # ملی او ټولنیز شخصیت ارواښاد خدای دادخان نا صري. #په مشرانو جرګه کې دمحمد ظاهرخان دواکمنۍ په وخت کې منتخب سناتور ارواښاد حا جي باز محمد خان خان ملیزی نا صر. # دکابل پوهنتون دژبو اوادبیاتو استاد شهید زمری نا صري # لغمان د ناصرو قومی مشر [[شهید الحاج محمد نبی ناصری]] په اوسني وخت کې نا صر په کابل ، لوګر او ننګرهار کې قومي شوراګانې لري چې دنا صرو دقبیلې ځینې اوسني مشهورشخصیتونه په لاندې ډول دي : الحاج نجیب ا لله ناصري ، الحاج مکرم خان ناصری ،انجنیر نقیب الله نا صري ، محمد ولو نا صري ،ډګروال محمد اسماعیل ناصری، ملک ریدي ګل نا صري ، الحاج آمر مټان نا صري ، انجنیر مزمل ناصری، محمد زمان نا صري ،حاجي اول خان ناصري ،حاجی حبیب جان ،انجنیر جلا ل نا صري ،عبدالهادي نا صري ، عبدالرشید نا صري ،ګلالی ناصری، حاجي اکبر نا صري ،محمد ابراهیم نا صري ، ویس نا صري == سرچينې == # - حیات افغاني۲۹۴- ۲۹۵ او۲۹۶ مخونه ،دپېښور چاپ ،۲۰۰۷ کال ، # - [[پښتنې قبيلې (کتاب)|پښتنې قبیلې]]، ۲۷۱او ۲۷۲ مخونه ، دپېښور چاپ .۲۰۰۷ کال . # - [[دپښتنو قبیلو شجرې او مینې]] ،۲۵۳، ۲۵۴، ۲۵۵او ۲۵۶ مخونه ،۱۳۸۳ لمریزکال ، دمیوند خپرندویه ټولنه ، پېښور. # - دبیلا بیلو چاپي او بریښنا یي رسنیواوسایټونو نه ترلاسه شوي معلومات. f463n31irzuu78eul22128d7c9wbhmf 0 80661 365303 363275 2026-07-21T23:55:45Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365303 wikitext text/x-wiki {{وسله والې ډلې مالوماتبکس | نوم = هیئت تحریر شام | ځايي نوم = هیئة تحریر الشام | ځايي نومژبه = ar | نښان = دوتنه:تحرير شام لوګو.jpg | انځورسپيناوی =د هيئت تحرير شام نښان |نښان کچه =250px | جګړه = [[سوريې کورنۍ جګړه]]{{سخ}}او [[تروريزم پروړاندې جګړه]] | designated_as_terror_group_by = [[تحرير شام#ترهګرې ډلې په توګه ډلبندي کېدل|دلته وګورئ]] | فعاليت = ۲۸ جنوري ۲۰۱۷ – تراوسه | حالت = فعال | merger = * {{flagicon image|Flag of Jabhat Fatah al-Sham.svg}} [[فتح شام جبه]] * [[جيش الاحرار]] * {{flagicon image|Logo of Jaysh al-Sunna.png}} [[جيش السنه]] * [[لواء الحق (ادلب)|لواء الحق]] * [[نورالدين زنګي خوځښت]]<ref name=defect>{{cite web|url=http://syriadirect.org/news/nour-e-din-a-zinki-defects-from-hts-citing-unwillingness-to-end-rebel-infighting/|title=Nour e-Din a-Zinki defects from HTS, citing unwillingness to end rebel infighting|work=[[Syria Direct]]|date=20 July 2017|access-date=21 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170725191422/http://syriadirect.org/news/nour-e-din-a-zinki-defects-from-hts-citing-unwillingness-to-end-rebel-infighting/|archive-date=25 July 2017|url-status=live}}</ref> {{small|(جنوري–جون ۲۰۱۷)}} * {{flagicon image|Emblem of the Ansar al-Deen Front.svg}} [[جبهه انصار الدين]] {{small|(تر ۲۰۱۸)}} | ideology = * [[اسلامپالنه]] * [[اهل سنت]] پلويان<ref name=s>{{cite web |title=Affiliation with Tahrir Al-Sham; Reasons and Motives II |date=8 July 2022 |url=https://mena-studies.org/affiliation-with-tahrir-al-sham-reasons-and-motives-ii/ |publisher=MENA |access-date=8 July 2022 |archive-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817144233/https://mena-studies.org/affiliation-with-tahrir-al-sham-reasons-and-motives-ii/ |url-status=dead }}</ref> * [[سلفپالنه]]<ref>{{cite web |last1=Pierre |first1=Boussel |title=The new age of armed groups in the Middle East |url=https://www.frstrategie.org/en/publications/notes/new-age-armed-groups-middle-east-2022 |publisher=[[Foundation for Strategic Research]] |access-date=13 December 2022 |quote=Hayat Tahrir Al-Sham (HTS) is part of the neo-Islamist lineage which, without compromising on the Salafist exegesis, bases its action on the general interest (al-masa’il al-mursala).}}</ref> * [[سوريې ملتپالنه]]<ref name=N>{{cite news |last1=Tammy |first1=Lynn Palacios |title=Hayat Tahrir al-Sham's Top-Down Disassociation from al-Qaeda in Syria |newspaper=Jamestown |url=https://jamestown.org/program/hayat-tahrir-al-shams-top-down-disassociation-from-al-qaeda-in-syria/ |publisher=The Jamestown Foundation |access-date=28 April 2023}}</ref> * [[سوريې اپوزېسيون]] * [[سلفي جهادپالنه]] {{small|(پخوا)}}<ref name=N/> | لارښودان = * [[ابومحمد جولاني]] {{small|(۲۰۱۷اکتوبر راهيسي، پوځي او سياسي رسمي مشر)}}<ref name="jaber">{{cite web|url=http://www.longwarjournal.org/archives/2017/02/hayat-tahrir-al-sham-leader-calls-for-unity-in-syrian-insurgency.php|title=Hay'at Tahrir al Sham leader calls for 'unity' in Syrian insurgency|work=Long War Journal|first=Thomas|last=Joscelyn|date=10 February 2017|access-date=11 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216005715/http://www.longwarjournal.org/archives/2017/02/hayat-tahrir-al-sham-leader-calls-for-unity-in-syrian-insurgency.php|archive-date=16 February 2017|url-status=live}}</ref><ref name=fate>{{cite web|url=http://www.huffpostarabi.com/2017/10/02/story_n_18159996.html|title=Julani is a temporary leader of the "Liberation of the Sham" .. This is the fate of its former leader|work=[[HuffPost]]|date=2 October 2017|access-date=2 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002165746/http://www.huffpostarabi.com/2017/10/02/story_n_18159996.html|archive-date=2 October 2017|url-status=dead}}</ref> * [[ابوجابر الشيخ]] <small>{{small|(مجلس شورا رئيس، او رسمي مشر تر اکتوبر ۲۰۱۷)}}</small><ref name="new entity">{{cite web |url=http://www.longwarjournal.org/archives/2017/01/al-qaeda-and-allies-announce-new-entity-in-syria.php |last=Joscelyn |first=Thomas |title=Al Qaeda and allies announce 'new entity' in Syria |website=Long War Journal |publisher=Foundation for Defense of Democracies |date=28 January 2017 |access-date=29 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529023948/http://www.longwarjournal.org/archives/2017/01/al-qaeda-and-allies-announce-new-entity-in-syria.php |archive-date=29 May 2017 |url-status=live}}</ref><ref name=fate/> * ابوعبیده کنسفره{{KIA}}{{سخ}}{{small|(پوځمشر)}}<ref>[https://english.iswnews.com/11874/a-prominent-tahrir-al-sham-commander-killed-in-southern-idlib/ A prominent Tahrir al-Sham commander killed in southern Idlib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007174152/https://english.iswnews.com/11874/a-prominent-tahrir-al-sham-commander-killed-in-southern-idlib/ |date=7 October 2021}}, Islamic World News</ref> | ځای = [[ادلب ولايت]]، [[سوريه]] | سيمه = [[سوريه]]{{سخ}}[[لېبنان]] {{small|(تر اګست ۲۰۱۷)}} | size = ~۳۱٬۰۰۰ {{small|(اټکل ۲۰۱۷)}}<ref name="surfacing">{{cite web|url=http://english.aawsat.com/2017/01/article55366551/syria-surfacing-haiat-tahrir-al-sham-threatens-truce|title=Syria: Surfacing of 'Hai'at Tahrir al-Sham' Threatens Truce|first=Nazeer|last=Rida|date=30 January 2017|publisher=Asharq Al-Awsat|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215122504/http://english.aawsat.com/2017/01/article55366551/syria-surfacing-haiat-tahrir-al-sham-threatens-truce|archive-date=15 February 2017|df=dmy-all}}</ref>{{سخ}}۱۵٬۰۰۰–۳۰٬۰۰۰ {{small|(اټکل ۲۰۱۸)}}<ref name="Reality Check team 2019">{{cite web|author=Reality Check team|title=Syria: Who's in control of Idlib?|website=BBC News|date=22 June 2019|url=https://www.bbc.com/news/world-45401474|access-date=25 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727020858/https://www.bbc.com/news/world-45401474|archive-date=27 July 2019|url-status=live}}</ref><ref name="inevitable">{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/confrontation-idlib-remains-inevitable-181017083159556.html|title=A confrontation in Idlib remains inevitable|author=Joe Macaron|publisher=Al-Jazeera|date=17 October 2018|access-date=27 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181027004204/https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/confrontation-idlib-remains-inevitable-181017083159556.html|archive-date=27 October 2018|url-status=live}}</ref>{{سخ}}۱۲٬۰۰۰–۱۵٬۰۰۰ {{small|(اټکل ۲۰۲۰)}}<ref name="Reality Check 2020">{{cite web|author=Zulfiqar Ali|title=Syria: Who's in control of Idlib?|website=BBC News|date=18 February 2020|url=https://www.bbc.com/news/world-45401474|access-date=10 March 2020}}</ref>{{سخ}}۱۵٬۰۰۰ {{small|(اټکل ۲۰۲۲)}}<ref name="documents-dds-ny.un.org">{{Cite web|url=https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N21/416/14/PDF/N2141614.pdf?OpenElement|title = Ods Home Page}}</ref> | partof = [[ادليب متحده نظامي شورا]]{{سخ}}[[الفتح المبين]] | allegiance = {{flagicon image|Flag of the Syrian Salvation Government.svg}} [[سوریې ژغورنې حکومت]]<ref>{{cite web |url=http://www.kas.de/wf/doc/kas_52977-1522-2-30.pdf?180629110003 |title=From Jabhat al-Nusra to Hay'at Tahrir al-Sham: Evolution, Approach and Future |author=Aymen Jawad al-Tamimi| publisher=[[Konrad-Adenauer-Stiftung]] and [[Al-Nahrain Center for Strategic Studies]] | date=2018|access-date=19 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180719083916/http://www.kas.de/wf/doc/kas_52977-1522-2-30.pdf?180629110003 |archive-date=19 July 2018 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://syrianobserver.com/EN/features/21876/who_will_lead_idleb_new_salvation_government.html|title=Who Will Lead Idleb's New 'Salvation Government?'|author=[[Enab Baladi]]|publisher=Syrian Observer|date=9 November 2017|access-date=21 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821143737/https://syrianobserver.com/EN/features/21876/who_will_lead_idleb_new_salvation_government.html|archive-date=21 August 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://futureuae.com/ar-ae/Mainpage/Item/3750/cloning-chaos-why-national-salvation-governments-fail-in-the-arab-region|title=Cloning Chaos Why National Salvation Governments Fail in the Arab Region|first=Middle East, politics, GCC, Iran, Syria, Iraq, Egypt, Saudi Arabia, UAE, Nuclear deal, Yemen, Trump, MENA, Turkey, Gulf Crisis, Qatar, Future for Advanced Research and|last=Studies|website=راتلونکی مرکز|access-date=2024-12-11|archive-date=2020-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204013940/https://futureuae.com/ar-ae/Mainpage/Item/3750/cloning-chaos-why-national-salvation-governments-fail-in-the-arab-region|url-status=dead}}</ref> | allies = * {{flag|Turkey|size=22px}} ({{small|کله کله}})<ref>{{cite book|title=Rebel Governance in the Middle East |page=76|last1=Fraihat, Alijla | first1=Ibrahim, Abdalhadi | year=2023 | isbn=978-981-99-1334-3 | publisher=palgrave macmillan | doi= 10.1007/978-981-99-1335-0 | chapter=The State in Idlib: Hay’at Tahrir al-Sham and Complexity Amid the Syrian Civil War |first2=William | last2=Grant-Brook|s2cid=264040574 |quote=HTS’s most important foreign relationship at present is with Ankara. HTS has a close relationship with its northern neighbour, allowing Turkish soldiers’ presence in Idlib to uphold an unstable stalemate with Assad’s forces.}}</ref><ref>{{cite book|title=Jihadi Politics: The Global Jihadi Civil War, 2014–2019|first=Tore|last=Hamming|publisher=Hurst publishers|isbn=978-1-78738-702-7 |year=2022|location=London, UK|quote="Ahrar al-Sham (and later HTS) established close relations with Turkey. … In Syria, Turkey managed to establish close relations first with Ahrar al-Sham and subsequently with HTS."|pages=48, 396}}</ref><ref>{{cite news|title=Are Turkey and the Islamist HTS group in Syria's Idlib allies? |last1=Iddon | first1= Paul | date= 5 April 2021 | url=https://ahvalnews.com/hts/are-turkey-and-islamist-hts-group-syrias-idlib-allies | archive-url= https://web.archive.org/web/20230218032657/https://ahvalnews.com/hts/are-turkey-and-islamist-hts-group-syrias-idlib-allies | archive-date= 18 February 2023}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 March 2023 |title=Containing Transnational Jihadists in Syria's North West |url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/east-mediterranean-mena/syria/239-containing-transnational-jihadists-syrias |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307180851/https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/east-mediterranean-mena/syria/239-containing-transnational-jihadists-syrias |archive-date=7 March 2023 |quote="..HTS declared that only it or al-Fatah al-Mubin, which it leads together with Turkish-backed factions (though it is the dominant force), could conduct military operations in Idlib." | publisher=International Crisis Group}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 April 2024 |title=SNA factions, HTS clash over crossing in Syria's Jarabulus |url=https://npasyria.com/en/105112/ |access-date=11 December 2024 |archive-date=16 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216014138/https://npasyria.com/en/105112/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=4 April 2024 |url=https://english.enabbaladi.net/archives/2023/09/tahrir-al-sham-tests-turkey-over-a-strategic-crossing-ankara-halts-hts-greed/ |title=Tahrir al-Sham tests Turkey over a strategic crossing; Ankara halts HTS greed}}</ref> * {{flag|قطر|size=22px}} {{small|(ويل کيږي)}}<ref>{{Cite book |last=Sosnowski|first=Marika|title=Redefining Ceasefires: Wartime Order and Statebuilding in Syria |publisher=Cambridge University Press |year=2023 |isbn=978-1-00-934722-8 |location=Cambridge CB2 8EA, United Kingdom |pages=153}}</ref><ref>{{cite web|title=Trump Will Regret Changing His Mind About Qatar|url=https://foreignpolicy.com/2018/08/15/trump-will-regret-changing-his-mind-about-qatar/|author=Nawaf Obaid|work=[[Foreign Policy]]|date=15 August 2018|access-date=25 August 2018}}</ref> '''نادولتي پلويان''': * {{flagicon image|WataniaTahrirFlag.svg}} [[ازادۍ ملي جبهه]] {{small|(کله کله)}} * {{flagicon image|Flag of Ansar al-Islam.svg}} [[کوردي انصارالاسلام]] {{small|(جناح انشعابي)}} * {{flagicon image|Infobox Ajnad al-Kavkaz flag.png}} [[اجناد قفقاز]] * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[اخوان‌المسلمین سوریه]]<ref>{{Cite book |last=Drevon, Haenni |first=Jerome, Patrick |title=How Global Jihad Relocalises and Where it Leads: The Case of HTS, the Former AQ Franchise in Syria |publisher=European University Institute |year=2021 |location=I – 50014 San Domenico di Fiesole (FI), Italy |pages=18, 29–31 |issn=1028-3625}}</ref><ref>{{Cite book |last=Y. Zelin |first=Aaron |title=The Age of Political Jihadism: A Study of Hayat Tahrir al-Sham |publisher=The Washington Institute for Near East Policy |year=2022 |isbn=979-8-9854474-4-6 |location=1111 19th Street NW, Suite 500, Washington DC 20036, USA |pages=11 |chapter=2: The Development of Political Jihadism}}</ref> * {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} کتیبه عبدالرحمان<ref>{{cite web|url=http://www.chechensinsyria.com/?p=25655|title=Tarkhan's Jamaat (Katiba İbad ar-Rahman) Fighting In Hama Alongside Muslim Shishani|date=29 January 2018|publisher=Chechens in Syria|access-date=4 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180204000107/http://www.chechensinsyria.com/?p=25655|archive-date=4 February 2018|url-status=live}}</ref> * {{flagicon image|Flag of Katibat al-Tawhid wal-Jihad.svg}} [[کتیبه توحید و جهاد]]<ref>{{Cite news |title=Борбор азиялык жихадчылар "Аль-Каидага" ант беришти |language=ky |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/kyrgyz/world-47025212 |access-date=2023-10-08}}</ref> * {{flagicon image|Flag of the Mountain of Islam Battalion.svg}} کتیبه جبل الاسلام<ref>{{cite web|url=http://www.aymennjawad.org/18251/the-factions-of-north-latakia|title=The Factions of North Latakia|first=Aymenn Jawad|last=Al-Tamimi|website=Aymenn Jawad Al-Tamimi|access-date=21 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921034355/http://www.aymennjawad.org/18251/the-factions-of-north-latakia|archive-date=21 September 2018|url-status=live}}</ref> * {{flagicon image|Flag of the Turkistan Islamic Party in Syria.svg}} [[سوريې اسلامي تورکستاني حزب]] * [[File:JunudAlMakhdiFlag.png|25px]] [[جنود المهدي]]<ref>{{cite web|url=http://www.chechensinsyria.com/?p=25129|title=More Detailed Information & Interview With Newly-Formed Tatar Group Junud Al-Makhdi Whose Amir Trained In North Caucasus With Khattab|date=3 July 2016|access-date=1 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906224306/http://www.chechensinsyria.com/?p=25129|archive-date=6 September 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.longwarjournal.org/archives/2016/07/foreign-jihadists-advertise-role-in-latakia-fighting.php|title=Foreign jihadists advertise role in Latakia fighting - The Long War Journal|date=11 July 2016 |access-date=1 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915103030/http://www.longwarjournal.org/archives/2016/07/foreign-jihadists-advertise-role-in-latakia-fighting.php|archive-date=15 September 2016|url-status=live}}</ref> * [[ملحمه تاکتیکال]] * {{flagicon image|Flag of Katibat al-Ghuraba al-Turkestan.svg|size=20px}} [[کتیبه غرباء ترکستان]]<ref>{{cite web |url=https://www.longwarjournal.org/archives/2018/01/new-uighur-jihadist-group-emerges-in-syria.php |title=New Uighur jihadist group emerges in Syria |author=Caleb Weiss |work=[[Long War Journal]] |date=18 January 2018 |access-date=19 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119043418/https://www.longwarjournal.org/archives/2018/01/new-uighur-jihadist-group-emerges-in-syria.php |archive-date=19 January 2018 |url-status=live}}</ref> * {{flagicon image|Logo of the Army of Glory.png|size=20px}} [[جيش العزه]] * {{flagicon image|Logo of Ahrar al-Sham.svg|size=20px}} [[احرار الشام]] {{small|(کله کله)}}<ref name="bbc former ally">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-48353751 |title=Syria group Hayat Tahrir al-Sham and al-Qaeda legacy |work=BBC |date=22 May 2019 |access-date=9 April 2024 |quote=In July 2017 HTS captured large parts of Idlib Province following battles against rebel groups, including its former ally Ahrar al-Sham.}}</ref> * {{flagicon image| Flag of al-Qassam Brigades.svg|size=20px}} [[اکناف بیت‌المقدس]] {{small|(۲۰۱۸)}} * {{flagicon|سوريې اپوزېسيون}} [[ارتش ملی سوریه]] {{small|(کله کله)}}<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/05/turkey-backed-fighters-join-forces-hts-rebels-idlib-190522172523064.html|title=Turkey-backed fighters join forces with HTS rebels in Idlib|website=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]]|date=10 July 2020}}</ref> | opponents = '''دولتي مخالفين''' * {{flag|سوریه}} * {{flag|ایران}} * {{flag|روسیه}} * {{flag|مصر}} * {{flag|د امريکا متحده ايالات}} * {{flag|اسرائيل}}<ref name="Hay'at Tahrir Al-Sham (HTS): Israel Purposely Choose Ramadan To Attack Aqsa Mosque To Provoke Muslims">{{cite news |last1=Hay'at Tahrir Al-Sham (HTS): Israel Purposely Choose Ramadan To Attack Aqsa Mosque To Provoke Muslims |first1=Hay'at Tahrir Al-Sham (HTS): Israel Purposely Choose Ramadan To Attack Aqsa Mosque To Provoke Muslims |title=Hay'at Tahrir Al-Sham (HTS): Israel Purposely Choose Ramadan To Attack Aqsa Mosque To Provoke Muslims |url=https://www.memri.org/jttm/hayat-tahrir-al-sham-hts-israel-purposely-choose-ramadan-attack-aqsa-mosque-provoke%C2%A0-muslims |access-date=12 October 2021 |agency=MEMRI TV |publisher=Al-Shami Al-Hr |date=12 May 2021}}</ref> * {{flag|Turkey}} {{small|(کله کله)}}<ref name="T">{{Cite web|url=https://www.dw.com/tr/mit-tırları-türkmenlere-mi-el-nusraya-mı-gidiyordu/av-57741030|title = MİT tırları Türkmenlere mi, el Nusra'ya mı gidiyordu?|language=tr|date=2021-06-01|website=[[Deutsche Welle]]}}</ref> '''نادولتي مخالفين''' * [[کتائب سيدالشهداء]] * [[عصائب اهل حق]] * {{flagicon image|Liwa Zainebiyoun infobox flag.png}} [[لشکر زينبيون]] * [[لشکر فاطميون]] * {{flagicon|سوريې اپوزېسيون}} [[سوريې ملي اوردو]] {{small|(کله کله)}} ** {{flagicon image|WataniaTahrirFlag.svg}} [[ازادۍ ملي جبهه]] {{small|(کله کله)}} ** سوريې آزادۍ غورځنګ * {{flagicon image|Logo of Ahrar al-Sham.svg|size=20px}} [[احرار الشام]] {{small|(کله کله)}}<ref name="bbc former ally"/> * {{flagicon image|Flag of Hizb ut-Tahrir.png}} [[حزب التحرير]]<ref>{{cite web |url=https://foreignpolicy.com/2019/09/19/idlib-faces-a-fearsome-future-islamist-rule-or-mass-murder-syria-civil-war-hayat-tahrir-al-sham/ |title=Idlib Faces a Fearsome Future: Islamist Rule or Mass Murder |date=19 September 2019 |access-date=22 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190920055615/https://foreignpolicy.com/2019/09/19/idlib-faces-a-fearsome-future-islamist-rule-or-mass-murder-syria-civil-war-hayat-tahrir-al-sham/ |archive-date=20 September 2019 |url-status=live}}</ref> * {{بيرغ|حزب الله}} * [[لواء ابوالفضل العباس]] * {{flagdeco|Iraq}} [[اسلامی مقاومت ستر غورځنګ]]<ref>{{cite web|url=https://syrian-mirror.net/ar/هجوم-مباغت-لهيئة-تحرير-الشام-في-ريف-حلب/|title=هجوم مباغت لهیئة تحریر الشام فی ریف حلب یسفر عن مقتل 10 عناصر من میلیشیا النجباء العراقیة|date=12 September 2017|access-date=21 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610070915/https://syrian-mirror.net/ar/%d9%87%d8%ac%d9%88%d9%85-%d9%85%d8%a8%d8%a7%d8%ba%d8%aa-%d9%84%d9%87%d9%8a%d8%a6%d8%a9-%d8%aa%d8%ad%d8%b1%d9%8a%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%a7%d9%85-%d9%81%d9%8a-%d8%b1%d9%8a%d9%81-%d8%ad%d9%84%d8%a8/|archive-date=10 June 2019|url-status=live}}</ref> * {{flag|ISIL}} * [[File:Flag of al-Qaeda.svg|25px]] [[القاعده]] {{small|(از ۲۰۲۰)}} ** {{flagicon image|Guardians Of Religion INFOBOX flag.png}} [[حراس الدین]] | battles = '''[[سوريې کورنۍ جګړه]]''' * [[د سوریې د کورنۍ جګړې پر مهال د یاغیانو ترمنځ نښتې]] ** [[په ادلیب ولایت کې شخړې (جنوري-مارچ ۲۰۱۷)]]<ref>{{cite news |date=14 February 2017 |title=Syria war: 'Dozens killed' as jihadists clash in Idlib |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-38966601 |newspaper=BBC News |access-date=22 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171018121613/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-38966601 |archive-date=18 October 2017 |url-status=live}}</ref><ref name="newsok">{{cite news |last=Mroue |first=Bassem |date=14 February 2017 |title=Clashes between 2 extremist groups kill scores in Syria |url=http://newsok.com/clashes-between-2-extremist-groups-kill-scores-in-syria/article/feed/1167334 |newspaper=Associated Press |location=Beirut |access-date=20 February 2017 |archive-date=9 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200309231239/http://newsok.com/clashes-between-2-extremist-groups-kill-scores-in-syria/article/feed/1167334 |url-status=dead}}</ref> ** [[ادلب ولايت نښتې (جون ۲۰۱۷)]] ** [[د سوريې د ازادۍ جبهې او تحرير الشام خپلمنځي جګړه]] }} '''هيئت تحرير الشام''' {{Lang-ar|هيئة تحرير الشام}} " '''د سوریې د ازادۍ سازمان''' " یا " '''د لیونټ لیبریشن کمېټه''' " چې عموما '''د تحریر الشام''' په نوم پېژندل کیږي، یوه فعاله سني اسلام پاله وسله واله ډله ده چې [[د سوریې کورنۍ جګړه|د سوریې په کورنۍ جګړه کې]] ښکېله ده. دا ډله د ۲۰۱۷ زېږديز د جنورۍ په ۲۸ د جبهت فتح الشام (پخوانۍ النصره جبهه)، انصارالدین جبهه، جیش السنة، لاوا الحق او نورالدین الزنګي غورځنګ د يوځای کېدو څخه جوړه شوه. د اعلان وروسته اضافي ډلې او اشخاص یوځای شول. یوځای شوې ډله اوس مهال د جبهت فتح الشام او د احرار الشام پخوانیو مشرانو لخوا رهبري کیږي ، که څه هم د لوړپوړو چارواکو په ډله کې د نورو ډلو مشران هم شته، خو [[احرار الشام|د احرار الشام]] څخه ډلې ډېری اشخاص پکې ګومارل شوي دي، چې محافظه کاره سلفيان ګڼل کيږي. انصارالدین محاذ <ref name="auto92">{{حوالہ ویب|url=http://nedaa-sy.com/en/news/4175|title=New component split from "Hay'at Tahrir al-Sham"|website=Syria Call|date=9 February 2018|accessdate=10 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180213075603/http://www.nedaa-sy.com/en/news/4175|archivedate=13 February 2018}}</ref> او نورالدین زنګي تحریک له تحریر الشام څخه جلا شوې ډلې دي. په ۲۰۱۹ز کال کې د يو اټکل له مخې دې ډلې ۰۲۰,۰۰۰ غړي درلودل. <ref name="eightyears2">{{حوالہ ویب|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-48056433|title=Osama bin Laden: Eight years after his death, where is al-Qaeda?|last=Ali|first=Zulfiqar|date=7 May 2019|accessdate=20 May 2019|website=BBC|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509103908/https://www.bbc.com/news/world-asia-48056433|archivedate=9 May 2019}}</ref> د یوځای کېدو سره سره، په تحریر الشام په پټه توګه د [[القاعده|القاعده ډلې]] د سوریې څانګې تور لګول شوی او د القاعده ډلې نږدې ملګرې ګڼل کيږي، <ref name="eightyears3">{{حوالہ ویب|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-48056433|title=Osama bin Laden: Eight years after his death, where is al-Qaeda?|last=Ali|first=Zulfiqar|date=7 May 2019|accessdate=20 May 2019|website=BBC|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509103908/https://www.bbc.com/news/world-asia-48056433|archivedate=9 May 2019}}</ref> او د دې ډلې ډېری لوړ پوړي غړي، په ځانګړې توګه ابو جابر، د القاعده سخت نظرۍ په تور نيول شوی دی. <ref name="al-Qaeda's grand plan2">{{حوالہ ویب|url=http://stopterrorfinance.org/stories/511082466-al-qaeda-s-grand-plan-for-syria-passes-through-hayat-tahrir-al-sham|title=Al-Qaeda's Grand Plan for Syria Passes Through Hayat Tahrir al-Sham|first=CATF|last=Reports|accessdate=20 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170430221229/http://stopterrorfinance.org/stories/511082466-al-qaeda-s-grand-plan-for-syria-passes-through-hayat-tahrir-al-sham|archivedate=30 April 2017}}</ref> په هرصورت، تحریر الشام ډلې په رسمي ډول د القاعده ډلې برخه کېدل رد کړي او په یوه بیان کې یې ویلي چې دا ډله "یو خپلواکه اداره ده او د پخوانیو سازمانونو یا ډلو توسیع او برخه نه ده". <ref name="jaber2">{{حوالہ ویب|url=http://www.longwarjournal.org/archives/2017/02/hayat-tahrir-al-sham-leader-calls-for-unity-in-syrian-insurgency.php|title=Hay'at Tahrir al Sham leader calls for 'unity' in Syrian insurgency|website=Long War Journal|first=Thomas|last=Joscelyn|date=10 February 2017|accessdate=11 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170216005715/http://www.longwarjournal.org/archives/2017/02/hayat-tahrir-al-sham-leader-calls-for-unity-in-syrian-insurgency.php|archivedate=16 February 2017}}</ref> سربېره پردې، ځینې ډلې لکه نورالدین الزنګي چې د انضمام یوه برخه وه، یو وخت د امریکا لخوا ملاتړ کېده. هيئت تحریر الشام د نجات الشام (د سوریې د نجات) حکومت سره ، په ادلب ولایت کې د سوریې د اپوزیسیون یو بدیل حکومت په توګه بیعت وکړ . <ref>{{حوالہ ویب|url=http://english.enabbaladi.net/archives/2017/09/syrian-general-conference-faces-interim-government-idlib/|title=The Syrian General Conference Faces the Interim Government in Idlib|date=18 September 2017|publisher=Enab Baladi|accessdate=13 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171123205055/http://english.enabbaladi.net/archives/2017/09/syrian-general-conference-faces-interim-government-idlib/|archivedate=23 November 2017}}</ref> == تاریخ == === شاليد === النصره/جی اېف اېس د ۲۰۱۵-۱۶ په ډېری برخه کې د حصار الشام سره همکاري کړې. د احرار الشام نامتو عالم ابو جابر له اوږدې مودې راهیسې د النصره په القاعده پورې تړلې ډلې د یاغیانو د ملاتړ په توګه نیوکه کړې او د اسلامي باغي ډلو د یووالي لپاره هڅې يې کړې دي. <ref name="Joscelyn 2016 unite behind2">{{حوالہ ویب|last=Joscelyn|first=Thomas|title=Aleppo-based rebel groups reportedly unite behind Ahrar al Sham's former top leader|website=FDD's Long War Journal|date=20 February 2016|url=//www.longwarjournal.org/archives/2016/02/zleppo-based-rebel-groups-unite-behind-ahrar-al-sham-former-top-leader.php|accessdate=18 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180828090713/https://www.longwarjournal.org/archives/2016/02/zleppo-based-rebel-groups-unite-behind-ahrar-al-sham-former-top-leader.php|archivedate=28 August 2018}}</ref> هغه په احرار الشام کې د ډېرو اسلامپالو او لږ ملتپالو ډلو مشري کوله، جیش الاحرار، چې په جی اېف اېس کې د احرار الشام د ادغام ملاتړ کوي. د ۲۰۱‍۶ز کال په وروستیو کې د ادغام په اړه خبرې وشوې، خو بريالۍ نشوې. د ۲۰۱۷ ز کال په پیل کې، احرار الشام په ادليب کې د سیالو اسلامپالو ډلو سره يوځای شو، مګر جیش الاحرار د احرار الشام څخه جلا شو ترڅو په یوه نوي سازمان، جی ډي اېف سره یوځای شي. <ref name="Combating Terrorism Center at West Point 2018 How al-Qa`ida Lost Control2">{{حوالہ ویب|title=How al-Qa'ida Lost Control of its Syrian Affiliate: The Inside Story – Combating Terrorism Center at West Point|last=Charles Lister|website=Combating Terrorism Center at West Point|date=15 February 2018|url=https://ctc.usma.edu/al-qaida-lost-control-syrian-affiliate-inside-story/|accessdate=19 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181201145330/https://ctc.usma.edu/al-qaida-lost-control-syrian-affiliate-inside-story/|archivedate=1 December 2018}}</ref> === جوړښت === عبدالله المحیسي، ابو طاهر الحموي او عبدالرزاق المهدي د دې ډلې په جوړولو کې مهم غړي دي .  <sup class="noprint Inline-Template noprint Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ويکيپېډيا:تصديق وړتيا|<span title="This claim needs references to better sources.">ښه&nbsp;سرچینه&nbsp;اړین</span>]]'' &#x5D;</sup> نوی تشکیل د جنوري په۲۸ مه، ۲۰۱۷ز کې اعلان شو. د سوریې د شنونکي چارلس لیسټر په وینا، احرار الشام د ايچ ټي اېس شاوخوا ۸۰۰-۱,۰۰۰ وفاداران له لاسه ورکړي، مګر د صفور الشام، جیش المجاهدین، فتاق اتحادیې او مغرب، د حلب د جبهې او جیش الاسلام په لیکو کې له ۶,۰۰۰-۸,۰۰۰ څخه ډېر نوي غړي ترلاسه کړي دي. <ref name="Combating Terrorism Center at West Point 2018 How al-Qa`ida Lost Control3">{{حوالہ ویب|title=How al-Qa'ida Lost Control of its Syrian Affiliate: The Inside Story – Combating Terrorism Center at West Point|last=Charles Lister|website=Combating Terrorism Center at West Point|date=15 February 2018|url=https://ctc.usma.edu/al-qaida-lost-control-syrian-affiliate-inside-story/|accessdate=19 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181201145330/https://ctc.usma.edu/al-qaida-lost-control-syrian-affiliate-inside-story/|archivedate=1 December 2018}}</ref> === ځواکمنېدل (د جنوري څخه تر اګست ۲۰۱۷) === [[دوتنه:Hayat_Tahrir_al-Sham_fighters_in_Mushairfa,_northeastern_Hama.png|ښي|بټنوک|250x250px| د ۲۰۱۷ ز کال د اکتوبر مياشتې عملياتو په ترڅ کې د تحریر الشام يو جنګیالی چې [[حما|د حما]] په شمال ختیځ کې د مشیفه کلي په جګړه کې برخه اخلي]] د جنورۍ په ۳۰ مه، د باب الحوا په پوله او نورو نږدې سیمو کې د تحریر الشام او احرار الشام لخوا د تحرکاتو راپورونه ورکړل شوي، او دا چې دواړه ډلې د بل پړاو نښتو لپاره چمتووالی نیسي. د جنوري په ۳۰ مه، راپور ورکړل شو چې تحریر الشام شاوخوا ۳۱,۰۰۰ جنګیالي لري، په داسې حال کې چې د مارچ په میاشت کې شنونکي چارلس لیستر وویل چې "شاید تر ۱۲,۰۰۰ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5D; &#x5B; ''[[ويکيپېډيا:سرچينه پکارده|<span title="اس دعوے کے مستند مآخذ درکار ہیں۔ (November 2018)">پورې</span>]]''</sup> جنګيالي ولري". د دې ډلې له جوړېدو سمدستي وروسته، ډېری سیمه يیزو سوریانو '''دې ډلې ته د حوثیانو نوم ورکول''' '''پیل کړل''' ، چې یو عربي مخفف دی چې د هڅوونکي مانا لري، د "داش" لیبل ته ورته چې د عربي نړۍ په ډېرو برخو کې کارول کیږي. دې لیبلینګ په ډاګه کړه چې ډېری سوریایي وګړو د التحریر الشام لهاو داعش ترمنځ کوم توپير ونه ليده، په ځانګړې توګه د تحریر الشام وروستي بریدونه او په۲۰۱۴ز کې د یاغي پوځيانو په وړاندې د داعش بريدونه يوشان ګڼل شوي دي.<ref name="reshapes2">{{حوالہ ویب|url=http://henryjacksonsociety.org/2017/02/06/analysis-al-qaeda-reshapes-the-insurgency-in-northern-syria/|title=Analysis: 'Al-Qaeda Reshapes the Insurgency in Northern Syria'|date=6 February 2017|last=Kyle Orton|publisher=[[Henry Jackson Society]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170210104907/http://henryjacksonsociety.org/2017/02/06/analysis-al-qaeda-reshapes-the-insurgency-in-northern-syria/|archivedate=10 February 2017}}</ref> HT == سرچينې == {{لړسرچينې}} kcejqb1qco8t17lz3apk93dmwu9488w 0 81118 365295 343441 2026-07-21T18:38:07Z CommonsDelinker 161 Replacing DFDS_Sunkrogsgade.jpg with [[File:DFDS_Sundkrogsgade.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 365295 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=DFDS A/S|logo=DFDS logo 2015.svg|image=DFDS Sundkrogsgade.jpg|image_caption=Headquarters in Copenhagen|type=[[Aktieselskab]]|traded_as={{OMX|CSE3308|DFDS}}|genre=|fate=|predecessor=|successor=|foundation={{start date and age|1866}}|founder=[[Carl Frederik Tietgen]]|defunct=|location_city=[[Copenhagen]]|location_country=[[Denmark]]|location=|locations=20 countries in [[Europe]]|key_people={{ubl|Torben Carlsen (CEO)|Claus V. Hemmingsen (Chairman)}}|industry=Shipping and logistics|products=|services=Freight transport (over sea, land and rail), ferry cruises, logistics.|revenue={{increase}} {{DKK|17.87 billion|link=yes}} (2021)|operating_income={{increase}} {{DKK|3.41 billion}} (2021)|net_income={{increase}} {{DKK|976 million}} (2021)|aum=|assets={{increase}} {{DKK|30.72 billion}} (2021)|equity={{increase}} {{DKK|11.55 billion}} (2021)|owner=Lauritzen Foundation 42.8%<ref>{{cite web|url=http://www.lauritzenfonden.com/gb/erhvervsaktiviteter.asp|title=Lauritzen Fonden|website=www.lauritzenfonden.com}}</ref>|num_employees=14,000 (2024)|parent=|divisions={{ubl|[[DFDS Seaways]]|[[New Channel Company A/S]]}}|subsid=|homepage={{URL|https://www.dfds.com}}|footnotes=<ref name=AR>{{cite web |url=https://assets.ctfassets.net/mivicpf5zews/YR5mYMuy9pRyXXNDzRzhB/434918c20a656983b9fc798b8b25c35c/DFDS_UK_No_08_24_02_2022_Annual_Report_2021.pdf |title=2021 Annual Report |publisher=DFDS A/S |access-date=9 September 2022 |page=11}}</ref>}} <references /> '''دي اېف دي اېس DFDS''' د ډنمارک نړیوال بار وړلو او لوژستیک شرکت دی. د شرکت نوم د '''Det Forenede Dampskibs-Selskab''' لنډیز دی (په لفظي ډول ''د متحده ایالاتو سټیمشپ شرکت'' ). دي اېف دي اېس په ۱۸۶۶ کې تاسیس شو، کله چې CF Tietgen د دې ورځې درې لوی ډنمارکي سټیمشپ شرکتونه سره یوځای کړل. که څه هم دي اېف دي اېس په عمومي ډول د [[شمالي سمندر|شمالي بحر]] او [[بالتيک سمندر|بالتیک بحر]] ته د بار وړلو او مسافرینو ترافیک باندې تمرکز کړی ، دا په تیرو وختونو کې متحده ایالاتو، سویلي امریکا او مدیترانې ته د بار وړلو خدمات هم پرمخ وړي. د ۱۹۸۰ لسیزې راهیسې، د بار وړلو لپاره د DFDS تمرکز په شمالي اروپا کې دی. نن ورځ، DFDS د DFDS Seaways په نوم په شمالي سمندرګي، بالتیک سمندرګي، او انګلیسي چینل کې د ۵۰ بار وړونکو او مسافرینو کښتیو سره د ۲۵ لارو شبکه پرمخ وړي. د ریل او ځمکې پر بنسټ د بار وړلو او کانټینر فعالیتونه د DFDS لوجیستیک لخوا پرمخ وړل کیږي. په ټولیز ډول، DFDS تر ۲۰۲۴ پورې شاوخوا ۱۴,۰۰۰ کسان په کار ګمارلي دي. <ref>{{Cite web|date=2024-10-31}}</ref> 090d9dzrzsuf2iknc3dmku8v1s4dozv 4 83083 365277 356785 2026-07-20T13:21:48Z شاه زمان پټان 26102 "[[ويکيپېډيا:ټولگړې واگ اخيستنې]]" وژغوره ([سمول=يوازې پازوالان پرېښودل] (ناټاکلی) [لېږدول=يوازې پازوالان پرېښودل] (ناټاکلی)) 356785 wikitext text/x-wiki {{ټولگړې واگ اخيستنې}}<div style="text-align: center; font-size: x-large; padding: 1em;">'''ويکيپېډيا د منځپانگو باوريتوب ډاډ نه ورکوي'''</div> ويکيپېډيا يو وړيا پوهنغونډ ده چې وړيا منځپانگه لري او د خپلو مرسته کوونکو او خپلخوښو کارنانو د ليکلو په پايله کې رامنځته شوې ده چې موخه يې د بشري پوهې لپاره د يوې وړيا سرچينې رامنځته کول دي. جوړښت يې داسې دی چې هر هغه څوک چې اېنټرنېټ ته لاسرسی ولري، کولی شي د هغې سمون وکړي؛ نو تاسو بايد په دې پوه شئ چې دا ډول سرچينې ډېری وخت د ناپوهه او نه پوهېدونکو کارنانو له خوا له ناسمو مالوماتو څخه ډکېږي او په هيڅ ليکنه کې دا نشي ويل کېدای چې سل سلنه دې د باوري سرچينو پرمټ ليکل شوي، وي ډېری وخت داسې کېږي چې ځينې کارنانو پکې خپل نظريات ليکلي وي. پورته خبرې په دې مانا نه دي چې تاسو په ويکيپېډيا کې ارزښتناک او باوري منځپانگې او ليکنې نشئ موندلی، په ډېری مواردو کې تاسو کولی شئ چې ډېرې ارزښتمنې ليکنې ترلاسه کړئ او ترې گټه پورته کړئ؛ خو بايد تاسو ته ياده وي چې ويکيپېډيا د هيڅ ليکنې د باوريتوب ننگه نه کوي؛ بلکې تاسو ته په کار ده چې په شته ليکنه کې د ورکړل شويو سرچينو پلټنه وکړئ او يوه پايله ترلاسه کړئ، چې تاسوی په ياده ليکنه باور کولی شئ، يا نه، ځکه ويکپېډيا ته هر څوک لاسرسی لري، شايد ځينو په دې وروستيو کې يا له لومړيو څخه يو ليکنه د ورانکارۍ او تېرويستنې په موخه جوړه کړې وي. esz8f63i2zqx2xfi9z2su308l4m8lkp 0 86088 365306 359814 2026-07-22T04:34:41Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365306 wikitext text/x-wiki ==د پښتنو کتابتون== (Pashtuns Library) د پښتنو کتابتون (Pashtuns Library) یوه خپلواکه [[ډیجیټل پروژه]] ده چې د پښتو ژبې، [[تاریخ]]، [[کلتور]] او ادبیاتو په اړه د باوري مالوماتو او کتابونو په راټولولو بوخته ده. دا [[کتابتون]] د [[افغان]] ارشیف (Afghan Archives) د شبکې یوه مهمه څانګه ده چې د پښتنو د کلتوري میراثونو د ساتنې او ډیجیټل کولو لپاره کار کوي. مخینه او موخې د پښتنو کتابتون بنسټیزه [[موخه]] څېړونکو او د پښتو مینه والو ته د باوري سرچینو وړاندې کول دي. دا پروژه د پښتنو د تېر [[تاریخ]] او کلتوري ارزښتونو د [[خوندي]] کولو لپاره د یوې [[ډیجیټل حافظې]] په توګه رامینځته شوې ده. د دې کتابتون فعالیتونه په ځانګړي ډول د نادرو کتابونو، لرغونو لاسوندونو او ادبي اثرونو په ډیجیټل کولو تمرکز لري. [[منځپانګه]] او خدمات په دغه [[ډیټابیس]] کې په لاندې برخو کې بېلابېل مواد شتون لري: تاریخ او سیاست: د [[افغانستان]] او [[پښتونخوا]] د [[سیاسي]] او تاریخي پېښو په اړه مستند کتابونه. ژبه او ادب: د [[پښتو کلاسیک ادبیات]] او معاصرو شاعرانو اثار او د ژبپوهنې په اړه څېړنې. کلتوري میراث: د پښتني جرګو، دودونو او ټولنیز جوړښت په اړه لیکنې. دغه سرچینې د نړۍ له هر ګوټ څخه په وړیا ډول د لاسرسي وړ دي، چې د پوهې په خپرولو او د [[پښتو]] د بډاینې په برخه کې د پام وړ مرسته کوي. سرچینې د دې مقالې منځپانګه له لاندې باوري سرچینو څخه اخیستل شوې ده: == علمي سرچینې == <references /> [https://afghanarchives.social/pashtuns-library/ د پښتنو کتابتون رسمي پاڼه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260113232349/https://afghanarchives.social/pashtuns-library/ |date=2026-01-13 }}. [https://afghanarchives.social/about/ د افغان ارشيف د پروژې په اړه]. [[پښتو ادبیات]] [[پښتانه]] [[افغانستان]] [[کتابتون]] [[پښتو|وېشنیزه:ډیجیټل کتابتونونه]] [[علم‌پالنه|وېشنیزه:پښتو کتابونه]] [[پښتو ژبه|وېشنیزه:د افغانستان کلتور]] [[افغانستان|وېشنیزه:آنلاین ډیټابیسونه]] [[:وېشنيزه:پښتو ژبه|وېشنیزه:پښتو ژبه]] h18g8b4i6udoi2oiizlbezhecqw1py1 0 86279 365297 360361 2026-07-21T22:35:05Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365297 wikitext text/x-wiki '''انساني شخصیت''' ({{Lang-en|Personality}}) هغو ځانګړو او دایمي نمونو ته ویل کېږي چې د یو انسان فکر، احساس او چلند جوړوي. شخصیت هغه څه دي چې موږ ته زموږ خپل هویت رابښي او موږ له نورو خلکو څخه جلا کوي. په ساده ژبه، شخصیت زموږ د وجود هغه "رنګ او بوی" دی چې نور یې د لیدو پر مهال احساسوي. دا یوازې یو ظاهري حالت نه دی، بلکې دا زموږ د ذهني او رواني ځانګړتیاوو یوه مجموعه ده چې په لویه کچه زموږ په [[مغز]] کې ریښې لري. پوهان وايي چې د شخصیت جوړښت له ماشومتوبه پیلېږي او د ژوند په اوږدو کې د تجربو، [[زده کړه|زده کړې]] او چاپیریال تر اغېز لاندې وده کوي. ځینې خلک په طبیعي ډول ډېر ټولنیز او خبرلوڅ وي، په داسې حال کې چې ځینې نور بیا ارامه او په خپل ځان کې ډوب وي؛ دا هر څه زموږ د شخصیت بېلابېل اړخونه ښيي. له علمي پلوه، شخصیت د دوو مهمو ځواکونو ترمنځ له تعامل څخه رامنځته کېږي. لومړی "طبیعت" دی چې موږ ته له مور او پلار څخه په میراث پاتې دی، او دویم "روزنه" ده چې موږ یې له خپلي کورنۍ او ټولنې څخه ترلاسه کوو. په [[ساپوهنه]] کې د شخصیت په اړه ډېرې نظریې شتون لري. د مثال په توګه، [[سیګمونډ فرویډ]] باور درلود چې زموږ د شخصیت یوه لویه برخه زموږ په لاشعور کې پټه ده. خو په عصري وخت کې ډېری پوهان پدې باور دي چې شخصیت د وخت په تېرېدو سره د بدلېدو او اصلاح کېدو وړتیا لري. کله چې موږ نوي مهارتونه زده کوو، خپلې غوسې کنټرولوو او له نورو سره په [[مینه]] او زغم چلند کوو، موږ په اصل کې خپل شخصیت ته وده ورکوو. دا هغه پروسه ده چې په [[فلسفه]] کې ورته د کمال لور ته سفر ویل کېږي. زموږ په ټولنیز ژوند کې د یو پیاوړي شخصیت درلودل خورا مهم دي. یو ښه شخصیت یوازې ښکلی لباس نه دی، بلکې صداقت، امانتداري، د مسؤلیت منلو روحیه او له نورو سره ښه [[اخلاق]] دي. په [[ټولنپوهنه]] کې پدې ټینګار کېږي چې د یوې بریالۍ ټولنې بنسټ د هغو کسانو پر اوږو ایښودل شوی چې سالمه شخصیتي وده یې کړې وي. موږ باید هڅه وکړو چې خپلې کمزورۍ وپېژنو او د هغوی په اصلاح کولو سره خپل شخصیت لا پسې غښتلی کړو. په پای کې، دا زموږ شخصیت دی چې زموږ برخلیک ټاکي او په ټولنه کې زموږ مقام او عزت معلوموي. د شخصیت مطالعه موږ ته دا وړتیا راکوي چې نه یوازې خپل ځان، بلکې نور انسانان هم په سمه توګه درک کړو او له هغوی سره په سوله او همغږۍ کې ژوند وکړو. == د شخصیت د ودې عوامل == د انسان د شخصیت په جوړېدو کې لاندې ټکي خورا مهم رول لوبوي. لومړی د کورنۍ رول دی چې د شخصیت لومړنۍ ډبره ایږدي. له هغه وروسته تعلیم او تربیه ده چې د انسان فکر ته وسعت ورکوي. همدا راز، هغه ملګري او چاپیریال چې موږ پکې ډېر وخت تېروو، زموږ په خوی او شخصیت مستقیم اغېز کوي. په نهایت کې، زموږ خپلې ارادې او انتخابونه دي چې موږ ته یو ځانګړی او دروند شخصیت بښي. == سرچینې == * [https://www.patakhazana.com/ پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251231050401/https://www.patakhazana.com/ |date=2025-12-31 }} * [https://www.psychologytoday.com/intl/basics/personality Psychology Today: Understanding Personality] * [https://www.britannica.com/topic/personality Britannica: Personality and Individual Differences] [[وېشنيزه:ساپوهنه]] [[وېشنيزه:ټولنپوهنه]] [[وېشنيزه:بشري خویونه]] [[وېشنيزه:فلسفه]] owgrno7xh23ryht4n2m8cbez9nfnc0k 0 86293 365298 361101 2026-07-21T22:53:50Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365298 wikitext text/x-wiki '''ایپی جینټیک ساعت''' ({{Lang-en|Epigenetic clock}}) د بیولوژیکي عمر د اندازه کولو یو ډول ازموینه ده چې د [[DNA]] د بدلونونو پر بنسټ کار کوي. که غواړو دا پېچلې موضوع په ساده ژبه بیان کړو، دا داسې مانا لري لکه زموږ په بدن کې چې یو پټ ساعت وي او زموږ د حجرو د زړېدو رښتینی سرعت ښيي. ډېری وخت د یو انسان د پېژندپاڼې (تذکرې) عمر او د هغه د بدن بیولوژیکي عمر سره توپیر لري؛ د بېلګې په توګه، یو کس ښايي ۴۰ کلن وي خو د هغه ایپی جینټیک ساعت وښيي چې د هغه حجرې د یو ۵۰ کلن کس په څېر زړې شوې دي. دا ساعت د "DNA میتیلیشن" (DNA Methylation) په نوم پروسې باندې تکیه کوي، کوم چې زموږ په جینونو کې کوچني کیمیاوي بدلونونه دي او د وخت په تېرېدو سره زموږ په حجرې کې راټولېږي. د ایپی جینټیک ساعت مفهوم په [[۲۰۱۳]] کال کې د سټیو هوروات (Steve Horvath) له خوا په پراخه کچه مشهور شو، ځکه نو ورته کله کله د "هوروات ساعت" هم ویل کېږي. دا ساعت په حقیقت کې دا څاري چې زموږ د ژوند طریقه، لکه [[خواړه]]، تمرین، [[سټرېس]] (فشار) او چاپیریال زموږ په جینونو څه ډول اغېز کوي. په [[بیولوژي]] کې دا یو لوی انقلاب دی، ځکه چې ډاکټران اوس کولای شي د دې ساعت په مرسته د ناروغیو مخه ونیسي. که د یو چا ایپی جینټیک ساعت د هغه له اصلي عمر څخه ډېر مخکې وي، دا پدې مانا ده چې هغه کس د زړه د ناروغیو یا نورو روغتیايي ستونزو له خطر سره مخ دی. برعکس، د سالم ژوند په درلودلو سره انسان کولای شي د خپل بیولوژیکي ساعت سرعت ورو کړي او ځوان پاتې شي. په اوسني [[ساینس]] او [[طب]] کې، د ایپی جینټیک ساعت مطالعه د زړښت ضد (Anti-aging) څېړنو لپاره خورا مهمه ده. پوهان هڅه کوي داسې لارې ومومي چې دا ساعت بېرته شاته وګرځوي یا یې سرعت کم کړي. دا موضوع په [[جینټیک]] کې موږ ته دا ثابتوي چې زموږ برخلیک یوازې زموږ په جینونو پورې تړلی نه دی، بلکې زموږ انتخابونه او چاپیریال هم زموږ د حجرو په عمر مستقیم اغېز لري. په [[ټیکنالوژي]] کې پرمختګ اوس دا ممکنه کړې چې د وینې یا د خولې د ناړې د یوې ساده ازموینې له لارې دا ساعت معلوم شي. په پای کې، ایپی جینټیک ساعت موږ ته دا پیغام راکوي چې د خپل بدن د روغتیا ساتنه یوازې د ظاهر لپاره نه ده، بلکې دا زموږ د وجود په ژورو کې د ژوند د ډېرو کلونو ساتلو لپاره یوه حیاتي هڅه ده. == د بیولوژیکي عمر په سرعت اغېزمنونکي عوامل == هغه عوامل چې زموږ ایپی جینټیک ساعت تېزوي یا یې ورو کوي، ډېر دي. د بېلګې په توګه، سګرټ څښل او نامناسب خواړه دا ساعت په چټکۍ سره پر مخ بیايي، چې په پایله کې انسان تر خپل اصلي عمر زوړ ښکاري او د بدن مقاومت یې کمېږي. له بلې خوا، منظم [[ورزش]]، کافي خوب او د رواني فشارونو کنټرول د دې ساعت سرعت ورو کوي او د انسان د حجرو ژوند اوږدوي. دا هغه پوهه ده چې موږ سره د یوې سالمې او اوږدې ژوندۍ دورې (Lifespan) په ترلاسه کولو کې مرسته کوي. == سرچینې == * [https://www.patakhazana.com/ پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251231050401/https://www.patakhazana.com/ |date=2025-12-31 }} * [https://www.nature.com/articles/s41576-018-0004-3 Nature: DNA methylation age and the epigenetic clock] * [https://www.scientificamerican.com/article/the-epigenetic-clock-is-the-best-measure-of-age/ Scientific American: Measuring Age via Epigenetics]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[وېشنيزه:جینټیک]] [[وېشنيزه:بیولوژي]] [[وېشنيزه:طب]] [[وېشنيزه:عصري ساینس]] lsv9xuqj5z9u97ga8bxgh6twf3m5a43 0 86299 365305 360407 2026-07-22T00:42:33Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365305 wikitext text/x-wiki '''جین ډرایو''' ({{Lang-en|Gene drive}}) یو ډول جنیټیکي انجنیري ده چې د وراثت په طبیعي پروسه کې داسې بدلون راولي چې یو ځانګړی جین په خورا لوړ احتمال (نږدې ۱۰۰ سلنه) له مور او پلار څخه اولاد ته لېږدول کېږي. په نورمال حالت کې، یو اولاد له خپل پلار یا مور څخه د یو جین د ترلاسه کولو ۵۰ سلنه چانس لري، خو د جین ډرایو په واسطه دا چانس دومره زیاتېږي چې په څو نسلونو کې دغه صفت په ټوله نفوس یا نفوس کې خپرېږي. دا ټیکنالوژي تر ډېره د [[CRISPR]] په نوم د جینونو د سمون وسیلې په کارولو سره رامنځته کېږي او هدف یې په طبیعت کې د ځینو ژویو د نفوس کنټرول یا د ناروغیو مخنیوی دی. د جین ډرایو کارول په [[ساینس]] کې یو له خورا جنجالي بحثونو څخه دی. د دې ټیکنالوژۍ یو له اصلي کارونو څخه د هغو میاشو له منځه وړل دي چې [[ملاریا]] یا [[ډینګي تبه]] خپروي. ساینس پوهان کولای شي داسې میاشې جوړې کړي چې اولادونه یې یوازې نارینه وي؛ کله چې دا میاشې په طبیعت کې خوشې شي، په تدریجي ډول د ښځینه میاشو شمېر کمېږي او په پایله کې د میاشو ټول نسل له منځه ځي یا د ناروغۍ د لېږد وړتیا له لاسه ورکوي. په [[بیولوژي]] کې دا یو خورا ځواکمن ځواک دی ځکه چې دا په مستقیم ډول د یو ډول ژوي د برخلیک د بدلولو وړتیا لري. که څه هم جین ډرایو لویې ګټې لري، خو د هغې په اړه ځینې اخلاقي او محیطي اندېښنې هم شتون لري. په [[فلسفه]] او [[اخلاق]] کې دا پوښتنه مطرح کېږي چې ایا انسان حق لري د یو ژوي ټول نسل له منځه یوسي؟ همدا راز، په [[ټولنپوهنه]] او چاپیریال ساتنه کې دا وېره شته چې که دا بدل شوي جینونه په غیر ارادي ډول نورو ژویو ته انتقال شي، نو ښايي د طبیعت توازن ګډوډ کړي. د مثال په توګه، که یو ډول میاشې له منځه لاړ شي، ښايي هغه مرغان یا نور ژوي چې دا میاشې خوري، له لوږې سره مخ شي. له همدې امله، په نړیواله کچه د جین ډرایو په ازموینو باندې کلک نظارت شتون لري. په پای کې، جین ډرایو د [[بشري علوم]] او عصري ټیکنالوژۍ یو پیاوړی ترکیب دی چې د ناروغیو د ورکولو او د زراعتي افتونو د کنټرول لپاره نوې هیلې پیدا کړې دي. دا ټیکنالوژي موږ ته دا ښيي چې انسان اوس د دې وړتیا لري چې د ژوند د بنسټیزو کوډونو په بدلولو سره د طبیعت په مسیر کې لاسوهنه وکړي. مګر د دې ځواک کارول لوړ مسؤلیت او دقیقو څېړنو ته اړتیا لري ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې د هغې ګټې له احتمالي خطرونو څخه ډېرې دي. د جین ډرایو راتلونکی به په دې پورې تړلی وي چې ساینس پوهان څنګه وکولای شي د دې ټیکنالوژۍ "بریک" یا کنټرول سیسټمونه هم جوړ کړي ترڅو په اړتیا کې یې مخه ونیول شي. == د جین ډرایو اصلي موخې == # '''د ناروغیو مخنیوی:''' لکه ملاریا، زیکا، او ډینګي تبه چې د میاشو له لارې خپرېږي. # '''د کرنې ساتنه:''' د هغو حشراتو کنټرول چې فصلونو ته زیان رسوي. # '''د نابللو ژویو کنټرول:''' په هغو سیمو کې د موږکانو یا نورو زیان رسوونکو ژویو له منځه وړل چې اصلي ایکوسیستم ته خطر وي. # '''جنیټیکي ساتنه:''' د هغو ژویو د نسل ساتل چې د ورکېدو په حال کې دي. == سرچینې == * [https://www.patakhazana.com/ پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251231050401/https://www.patakhazana.com/ |date=2025-12-31 }} * [https://www.nature.com/subjects/gene-drive Nature: Gene drive research and applications] * [https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/gene-drive-for-malaria-control WHO: Ethics and safety of gene drives] [[وېشنيزه:جینټیک]] [[وېشنيزه:بیولوژي]] [[وېشنيزه:ټیکنالوژي]] [[وېشنيزه:ساینس]] 10wc3p4nkoid4127mdgxh9uu1e3ioxr 0 86314 365299 360439 2026-07-21T23:25:24Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365299 wikitext text/x-wiki '''بشري علوم''' ({{Lang-en|Humanities}}) د پوهې هغې پراخې ساحې ته ویل کېږي چې د انساني تجربې، کلتور، ژبې او خلاقیت بېلابېل اړخونه په تحلیلي او تنقیدي ډول مطالعه کوي. دا علوم د طبیعي علومو (لکه فزیک او بیولوژي) برخلاف، چې په تجربوي حقایقو تکیه کوي، ډېر تمرکز پر دې کوي چې انسانان څنګه خپلې نړۍ ته مانا ورکوي. په بشري علومو کې [[فلسفه]]، [[تاریخ]]، [[ادبیات]]، [[ژبه|ژبپوهنه]]، [[هنر]]، او مذهبونه شامل دي. دا څانګې موږ ته اجازه راکوي چې د تېرو نسلونو په میراث پوه شو، د اوسني وخت ننګونې تحلیل کړو او د راتلونکي لپاره یو انساني لیدلوری ولرو. د بشري علومو اصلي موخه د "انسان پېژندنه" ده؛ دا چې موږ څوک یو، له کومه راغلي یو او زموږ د شتون هدف څه دی؟ له تاریخي پلوه، بشري علومو د تمدنونو په جوړولو کې اساسي رول لوبولی دی. په لرغوني یونان او بیا په [[اسلامي زرینه دوره]] کې، د عقل، منطق او اخلاقو بحثونو د ټولنې د پرمختګ لاره هواره کړه. په [[رنسانس]] دوره کې د "هومانیزم" (Humanism) یا انسان پالنې فکر دا علوم نور هم پیاوړي کړل. په [[ساپوهنه]] او [[ټولنپوهنه]] کې دا ثابته شوې ده چې بشري علوم د یو انسان د "تنقیدي فکر" (Critical Thinking) وړتیا زیاتوي. دا موږ ته راښيي چې هر څه یوازې په مادي ګټو کې نه دي نغښتي، بلکې د انسان روحي او ذهني هوساینه، د [[عقل او احساس]] توازن او د کلتوري ارزښتونو پالل د ژوند د نېکمرغۍ لپاره حیاتي دي. بشري علوم موږ ته د زغم، همدردۍ او د نورو د نظرونو د درناوي درس راکوي. په اوسنۍ نړۍ کې چې [[ټیکنالوژي]] او [[مصنوعي ځیرکتیا]] په چټکۍ سره وده کوي، د بشري علومو اهمیت تر بل هر وخت زیات شوی دی. انجنیران او ساینس پوهان اوس په دې پوهېدلي چې بې له اخلاقي او فلسفي چوکاټ څخه یوازې ټیکنالوژي ښايي بشریت ته زیان ورسوي. له همدې امله په [[بشري علوم]] کې د اخلاقو او ټولنیز عدالت بحثونه د نوې ټیکنالوژۍ د لارښوونې لپاره کارول کېږي. په افغانستان کې، زموږ بډای [[شفاهي دود]]، پخواني ادبیات او تاریخي میراثونه د بشري علومو یوه لویه خزانه ده. د دې خزانې مطالعه موږ سره مرسته کوي چې خپل ملي هویت وساتو او په نړیوال تمدن کې خپله برخه واخیستلی شو. بشري علوم د یوې ټولنې "حافظه" ده چې د هغې پرته ټولنه خپله لاره ورکوي. په پای کې، بشري علوم د نړۍ د درک کولو یوه کړکۍ ده. دا علوم موږ ته راښيي چې مینه، ازادي، عدالت او ښکلا د انسان د وجود اساسي اړتیاوې دي. د بشري علومو زده کړه یوازې د کتابونو لوستل نه دي، بلکې دا د یو شعور ترلاسه کول دي چې انسان ته د خپل ځان او چاپیریال په وړاندې د مسؤلیت احساس ورکوي. په داسې حال کې چې ساینس موږ ته د ژوند کولو وسایل راکوي، بشري علوم موږ ته دا راښيي چې د کوم هدف لپاره ژوند وکړو. دا د پوهې هغه برخه ده چې د انسان روح ته سکون او د هغه ذهن ته رڼا بښي، او په پایله کې یو داسې تمدن رامینځته کوي چې په هغه کې انساني کرامت ته تر بل هر څه لومړیتوب ورکول کېږي. == د بشري علومو اصلي څانګې == # '''فلسفه:''' د حقیقت، پوهې او اخلاقو په اړه بنسټیزې پوښتنې ځوابوي. # '''تاریخ:''' د تېرو پېښو مطالعه ترڅو د اوسني وخت رېښې وپېژندل شي. # '''ادبیات او ژبپوهنه:''' د بیان، کیسې او د ژبې د جوړښت له لارې د انسان د افکارو څېړنه. # '''هنرونه:''' د نقاشۍ، موسیقۍ او معماري له لارې د انسان د خلاقیت څرګندول. # '''د مذهبونو مطالعه:''' د انسان د عقیدې او معنویت په اړه څېړنه. == سرچینې == * [https://www.patakhazana.com/ پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251231050401/https://www.patakhazana.com/ |date=2025-12-31 }} * [https://www.britannica.com/topic/humanities Britannica: The Definition and History of Humanities] * [https://www.stanford.edu/ Stanford Humanities Center: Why the Humanities Matter] [[وېشنيزه:بشري علوم]] [[وېشنيزه:فلسفه]] [[وېشنيزه:کلتور]] [[وېشنيزه:ټولنپوهنه]] 40funsb2uomstjzllrkoypgj2md7rex 0 86315 365301 361104 2026-07-21T23:26:49Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365301 wikitext text/x-wiki '''هومانیټیز کواډرینګل''' ({{Lang-en|Humanities Quadrangle}}) چې په لنډ ډول د (HQ) په نوم هم پېژندل کېږي، د [[ییل پوهنتون]] په زړه کې د بشري علومو د څېړنې او زده کړې یو ستر مرکز دی. دا ودانۍ چې په اصل کې په [[۱۹۳۲]] کال کې د جیمز ګیمبل راجرز لخوا د ګوتیک (Gothic) په سبک ډیزاین شوې وه، په دې وروستیو کې په بشپړ ډول بیا ورغول شوه ترڅو د بشري علومو بېلابېل ډیپارټمنټونه لکه [[فلسفه]]، [[تاریخ]]، [[ادبیات]] او [[ژبه|ژبپوهنه]] تر یو چت لاندې راولي. دا مرکز یوازې یوه ودانۍ نه ده، بلکې د پوهانو او زده کوونکو لپاره یو داسې فضا ده چې پکې د بېلابېلو رشتو ترمنځ ډیالوګ او کلتوري تبادله رامنځته کېږي. د دې ودانۍ مشهور برج او کواډرینګل (څلور لارې انګړ) د پوهنتون د اکاډمیک وقار او د علم د قدامت نښه ګڼل کېږي. له معمارۍ پلوه، هومانیټیز کواډرینګل د پخواني تاریخ او عصري اسانتیاوو یو بې ساري ترکیب دی. په بیا رغونه کې هڅه شوې چې د ودانۍ تاریخي بڼه او د ډبرینو دیوالونو ښکلا وساتل شي، خو په عین حال کې پکې د [[ټیکنالوژي]] نوي سیسټمونه، ډیجیټل کتابتونونه او د کنفرانسونو مجهز تالارونه ځای پر ځای شوي دي. په [[بشري علوم]] کې دا ډول مرکزونه د دې لپاره جوړېږي چې د انسان پېژندنې په اړه پاشلې څېړنې یو ځای کړي. دلته پوهان کولای شي د [[عقل او احساس]] په اړه خپلې نظریې شریکې کړي او د تمدنونو د پراختیا په اړه ګډ کار وکړي. دا ودانۍ د ییل پوهنتون د هغه لیدلوري استازیتوب کوي چې بشري علومو ته د راتلونکي نسل د روزنې په لاره کې د ستنو په سترګه ګوري. په دې مرکز کې ۱۵ بېلابېل ډیپارټمنټونه او پروګرامونه فعالیت کوي، چې دا کار د "بین‌الرشتوي" (Interdisciplinary) څېړنو لاره هواروي. د مثال په توګه، یو فیلسوف او یو تاریخ پوه کولای شي په اسانۍ سره په ګډه په هغو موضوعاتو کار وکړي چې د ټولنې په [[اخلاق]] او رواني وده اغېز لري. د هومانیټیز کواډرینګل فضا داسې ډیزاین شوې چې د پوهانو ترمنځ "تصادفي ملاقاتونه" زیات کړي، کوم چې ډېری وخت د نویو او خلاقو افکارو د رامنځته کېدو لامل کېږي. په [[ساپوهنه]] کې دا ثابته شوې ده چې چاپیریال د انسان په فکر او خلاقیت مستقیم اغېز لري، او HQ په بشپړ ډول د یو متحرک فکري چاپیریال په توګه جوړ شوی دی. په پای کې، هومانیټیز کواډرینګل د دې حقیقت ثبوت دی چې په ډیجیټل او مادي نړۍ کې هم د بشري علومو ارزښت نه دی کم شوی. دا ځای د هغو کسانو لپاره یو پناه ځای دی چې د ژوند د مانا، کلتور او تاریخ په لټه کې دي. د دې مرکز شتون دا ډاډ ورکوي چې د بشریت معنوي میراث به په خورا درنښت سره خوندي پاتې شي او نوي نسلونه به وکولای شي د تېرو پوهانو له حکمت څخه ګټه پورته کړي. دا ودانۍ نه یوازې د ډبرو او خښتو یوه مجموعه ده، بلکې د انساني شعور او پوهې یو داسې مشال دی چې د نړۍ له هر ګوټ څخه پوهان ځان ته راکاږي ترڅو د یوې روښانه او انساني راتلونکې لپاره فکر وکړي. == د مرکز اساسي برخې == # '''د څېړنې تالارونه:''' د پوهانو او محصلینو لپاره د ارام بحث او مطالعې ځایونه. # '''ډیجیټل لابراتوارونه:''' د بشري علومو او کمپیوټري ټیکنالوژۍ د نښلولو لپاره مجهز مرکزونه. # '''کواډرینګل (انګړ):''' یو خلاص فضا چې د ټولنیزو ناستو او فکري تبادلې لپاره کارول کېږي. # '''تاریخي برج:''' د ودانۍ لوړه برخه چې د ییل پوهنتون د اکاډمیک هویت سمبول دی. == سرچینې == * [https://www.patakhazana.com/ پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251231050401/https://www.patakhazana.com/ |date=2025-12-31 }} * [https://hq.yale.edu/ Yale University: Humanities Quadrangle Official Site]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://news.yale.edu/2021/03/15/transformed-hall-graduate-studies-opens-humanities-quadrangle Yale News: The transformation of HQ]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[وېشنيزه:بشري علوم]] [[وېشنيزه:پوهنتونونه]] [[وېشنيزه:معماري]] [[وېشنيزه:تاریخ]] npki8ztyzsljmr9wn88jxyxe764dj6e 0 86323 365300 361103 2026-07-21T23:25:25Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 365300 wikitext text/x-wiki {{Short description|Public school in New York City}} {{more citations needed|date=April 2023}} '''بشري علومو چمتوکوونکې اکاډمۍ''' ({{Lang-en|Humanities Preparatory Academy}}) چې په عامه توګه د "Humanities Prep" په نوم پېژندل کېږي، د نیویارک ښار په مانهټن سیمه کې یو عامه ثانوي (لېسه) ښوونځی دی. دا اکاډمۍ په [[۱۹۹۷]] کال کې تاسیس شوې او د "انتقالي ښوونځي" (Transfer School) په توګه فعالیت کوي، چې موخه یې هغو زده کوونکو ته د زده کړې زمینه برابرول دي چې په دودیزو تعلیمي چاپیریالونو کې له ستونزو سره مخ شوي وي. دا ښوونځی د پوهنې د وزارت تر چتر لاندې د مګنیټ (Magnet) سیسټم برخه ده او د هغو زده کوونکو لپاره چې د ۹م څخه تر ۱۲م ټولګي پورې دي، یو خوندي او متفاوت تعلیمي چاپېریال وړاندې کوي. د دې اکاډمۍ تعلیمي فلسفه د [[بشري علوم]] په اصولو ولاړه ده، چې پکې پر تنقیدي فکر، ټولنیز عدالت او ډیموکراټیکو ارزښتونو ټینګار کېږي. په دې ښوونځي کې زده کوونکي یوازې د ازموینو له لارې نه ارزول کېږي، بلکې د "پورټ فولیو" (Portfolio) سیسټم په کارولو سره د هغوی عملي پروژې، څېړنې او تحلیلي وړتیاوې کتل کېږي. دا میتود په [[ساپوهنه]] کې د زده کړې یو له اغېزمنو لارو ګڼل کېږي، ځکه چې زده کوونکي هڅوي ترڅو د موضوعاتو په مانا او حقیقت پسې وګرځي، نه یوازې د معلوماتو حفظ کولو ته. په دې توګه، د هغوی [[عقل او احساس]] په تعلیمي پروسه کې په فعاله توګه برخه اخلي. د بشري علومو چمتوکوونکې اکاډمۍ د نیویارک د فعالیت معیارونو کنسورشیم (New York Performance Standards Consortium) غړیتوب لري. دا غړیتوب ښوونځي ته اجازه ورکوي چې د معیاري دولتي ازموینو پر ځای پر هغو پروژو تمرکز وکړي چې د زده کوونکو خلاقیت او د ستونزو حلولو وړتیا پیاوړې کوي. په [[ټولنپوهنه]] کې دا ډول ښوونځي د ټولنیز بدلون د مرکزونو په توګه لیدل کېږي، ځکه چې دلته بېلابېل کلتورونه، نژادونه او نظریې یو ځای کېږي او زده کوونکي د زغم او متقابل درناوي په روحیه روزل کېږي. دا اکاډمۍ د زده کوونکو او ښوونکو ترمنځ پر نږدې اړیکو او د کوچنیو ټولګیو پر جوړښت تکیه کوي ترڅو هر زده کوونکي ته انفرادي پاملرنه وشي. په پای کې، د بشري علومو چمتوکوونکې اکاډمۍ ثابته کړې چې د انساني پوهې او کلتور په رڼا کې د زده کړې سیسټم کولای شي د هغو زده کوونکو ژوند بدل کړي چې له تعلیم څخه ناهیلي شوي وي. دا مرکز د یوې تعلیمي کلا په څېر کار کوي چیرې چې [[اخلاق]]، ازادي او پوهه د تدریس اصلي ستنې دي. د دې ښوونځي فارغان نه یوازې پوهنتونونو ته د تګ لپاره چمتو کېږي، بلکې په ټولنه کې د یو باخبره او مسؤل وګړي په توګه د مثبت رول لوبولو وړتیا هم پیدا کوي. دا اکاډمۍ د نیویارک ښار د تعلیمي تنوع او د بشري علومو د تلپاتې ارزښت یو ژوندۍ بېلګه ده. == مهم معلومات == * '''تاسیس:''' ۱۹۹۷ کال. * '''تعلیمي کچه:''' له ۹م څخه تر ۱۲م ټولګي پورې. * '''میتودولوژي:''' پر پروژو ولاړه ارزونه (Performance-based Assessment). * '''غړیتوب:''' د نیویارک د فعالیت معیارونو کنسورشیم غړی. == سرچینې == * [https://www.patakhazana.com/ پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251231050401/https://www.patakhazana.com/ |date=2025-12-31 }} * [http://www.humanitiesprep.org/ Humanities Preparatory Academy - Official Website] * [https://www.schools.nyc.gov/ NYC Department of Education - School Directory] * [http://www.performanceconsortium.org/ New York Performance Standards Consortium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110922220549/http://www.performanceconsortium.org/ |date=2011-09-22 }} [[وېشنيزه:بشري علوم]] [[وېشنيزه:نیویارک ښار]] [[وېشنيزه:ښوونځي]] [[وېشنيزه:تعلیم]] dydcbe336zj7vsd7jxey7gc6efmjw67 3 87535 365278 2026-07-20T15:23:53Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 365278 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Shiragha Nassiri}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲۰ جولای ۲۰۲۶، گړۍ ۱۵:۲۳ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) ognhhzk2t7uwjezpk8m853lph16ml85 3 87536 365286 2026-07-21T08:29:20Z Neriah 23831 Neriah د [[د کارن خبرې اترې:Zanahary]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Mangroves]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Zanahary|Zanahary]]" to "[[Special:CentralAuth/Mangroves|Mangroves]]" 365286 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[د کارن خبرې اترې:Mangroves]] 1xoc9ionioi5y45uhc8g8s01i8txe1p 3 87538 365313 2026-07-22T15:58:40Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 365313 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Morkoz}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲۲ جولای ۲۰۲۶، گړۍ ۱۵:۵۸ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) fu3prqmzw76solrme6mdepnn2h03t4a 3 87547 365331 2026-07-22T17:27:19Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 365331 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=حقمل حیدری}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲۲ جولای ۲۰۲۶، گړۍ ۱۷:۲۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) ks06m28wobp3l5z8tbria3y22c32c0b