شرف الدين عظيمي

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ps">
  <siteinfo>
    <sitename>ويکيپېډيا</sitename>
    <dbname>pswiki</dbname>
    <base>https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">رسنۍ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ځانگړی</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">د کارن خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ويکيپېډيا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">د ويکيپېډيا خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">دوتنه</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">د دوتنې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مېډياويکي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">د مېډياويکي خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">کينډۍ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">د کينډۍ خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">لارښود</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">د لارښود خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">وېشنيزه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">د وېشنيزې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">تانبه</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">د تانبې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">مهال‌ليک</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">د مهال‌ليک خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">چلنوال</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">د چلنوال خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">پېښه</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">د پېښې خبرې اترې</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>شرف الدين عظيمي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41696</id>
    <revision>
      <id>369961</id>
      <parentid>225955</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T17:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56567-17</username>
        <id>41063</id>
      </contributor>
      <comment>د ژوندلیک تازه کول: د زېږېدو نېټه او ځای، APC، مهر افغانستان وړکتون، د APA غړیتوب، کتابونه، علمي مقالې او آنلاین مشورې؛ د دوکتورا جملې سمون</comment>
      <origin>369961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5487" sha1="luxsakewk6vevfw38qeq4uvpciquqju" xml:space="preserve">'''شرف الدین عظیمي''' د ۱۳۶۵ ل.ل کال د حمل په ۹مه په کابل کې دې دنیا ته سترګې غړولي دي. د ښوونځي زده کړې یې د لومړی نمبر نسوان لیسې څخه، چې اوسمهال د ملکه سریا لیسې په نوم یادیږي پیل کړې دي، بیا ورپسې د موسی شهید، [[ناصر خسرو بلخي]] په اوسنۍ لیسه کې، چې ورپسې د نادریې له عالي لیسې څخه په عالي درجه فارغ شو.

شرف الدین عظیمي د لیسې په دوران کې یو بریالی او د ښه استعداد خاوند زده کوونکی و، چې دوه ځلې یې د سویې ازموینه هم ورکړې ده.

په ۱۳۸۳ ل.ل کال کې د کانکور ازموینې له لارې د کابل ښوونې او روزنې پوهنتون د ارواپوهنې څانګې ته بریالی شو. نوموړی په ۱۳۸۷ ل.ل کال کې د کادري نمرو په درلودلو سره د ارواپوهنې له څانګې څخه فارغ شو، چې تر فارغیدو وروسته په همدې کال د سید جمال الدین افغان په دارالمعلمین کې د استاد په حیث دنده پیل کړه.

په ۱۳۸۸ ل.ل کال کې د تخصصي او ژبې ازموینې تر بریالیتوب وروسته د افغانستان د علومو اکاډمۍ د بشري علومو انسټیټیوټ د ارواپوهنې څانګې علمي غړی په حیث وټاکل شو. په علومو اکاډمۍ کې یې شاوخوا دوه کاله څېړنې وکړې او د مرستیال محقق تر علمي کادري رتبې پورې ورسیده.

ښاغلی شرف الدین عظیمي د استادۍ سپیڅلې مینې دیته اړ کړ، چې یو ځلې بیا استادي پیل کړي، تر علمي کنفرانس او ازموینې وروسته د کابل ښوونې و روزنې پوهنتون د ارواپوهنې په څانګه کې د استاد په حیث وټاکل شو. 
استاد شرف الدین عظیمي نن سبا د پوهنمل علمي رتبې په درلودلو سره د کابل ښوونې او روزنې پوهنتون، چې اوسمهال د استاد رباني ښوونې او روزنې پوهنتون په نوم یادیږي استاد دی او د تدریس چارې پرمخ بیایي.

استاد شرف الدین عظیمي په لویه کچه په انګلیسي، کمپیوټر، ژورنالیزم، څیړنه، د ( ) د ښوونکو په روزنیزه برخه کې ډیر دیپلومونه او تصدیقونه ترلاسه کړي دي، چې له همدې ځای څخه یې خپله ماسټري هم تر لاسه کړې ده.

استاد عظیمي اوسمهال په علمي څېړنو بوخت دی او خپلو زده کړو ته دوام ورکوي. 
ښاغلي استاد تر اوسه په څو روغتونونو، روغتیایي او رواني مرکزونو کې دندې ترسره کړي دي، چې په زرګونو خلکو ته یې د کورنۍ، رواني او اروایي ستونزو په برخو کې ګټورې سلا مشورې ورکړي دي. ښاغلی شرف الدین عظیمي د هیواد د بیلابیلو ولایتونو په مرکزونو کې علمي سیمینارونه جوړ کړي دي او خپلو وطنوالو ته یې د ارواپوهنې درماني درسونه ورکړي دي، چې له دې سره سره یې د ارواپوهنې په برخه کې خورا ډیر کتابونه او سي ډي ګانې هم خپرې کړي دي.

ښاغلی استاد په رسنیو کې د فعالې ونډې په اخیستلو سره د خلکو رواني ستونزې اوریدلي او د حل لارې چارې یې ور په ګوته کړي دي. 
استاد په خپل هغه کار او نوښت چې ډیر ویاړي، هغه په [[افغانستان]] کې د ارواپوهنې علم ترویج دی، چې اوسمهال د هیواد په انسیتیتونونو، پوهنتونونو، ټلویزیونونو، راډیوګانو او نورو برخو کې خورا ځای نیولی دی. د استاد په اند په دې برخه کې لا هم ډیر کار ته اړتیا ده، چې نوره وده هم ورکړل شي.

ښاغلی عظیمي د APC (Azimi Psychological Consultancy) بنسټګر او اجرائیوي رییس دی او د مهر افغانستان خصوصي وړکتون یې هم بنسټ اېښی دی. هغه د امریکا د ارواپوهنې ټولنې (APA) غړی دی. ښاغلي عظیمي د ارواپوهنې په برخه کې شاوخوا ۲۰ کتابونه لیکلي او خپاره کړي دي؛ په ملي ژورنالونو کې یې په پښتو ژبه علمي مقالې خپرې شوې دي او په South Asia Journal کې یې د «Human Rights Violations, Bellicosity and Conflicts in a War-Torn Country: Afghanistan» په سرلیک یوه انګلیسي مقاله خپره شوې ده. هغه له ۴۰ څخه زیاتو هیوادونو مراجعینو ته آنلاین رواني مشورې ورکوي.  ښاغلی استاد عظیمي کلک هوډ او اراده لري، چې د نورو نړیوالو ژبوو څیړنیز او علمي کتابونه په خپلو ملي ژبو وژباړي او د هیوادوالو په واک کې یې ورکړي.</text>
      <sha1>luxsakewk6vevfw38qeq4uvpciquqju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>369963</id>
      <parentid>369961</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T18:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56567-17</username>
        <id>41063</id>
      </contributor>
      <comment>د ژوندلیک تازه کول: د زده کړو کلونه (۲۰۰۴، ۲۰۰۵–۲۰۰۸، ۲۰۱۵–۲۰۱۷)، ۱۹ کتابونه، APC ۲۰۱۰، رسنیز سلاکار، DRC، بوستان مهر او جایزې؛ د استادۍ حالت سمون (پخوانی استاد ۲۰۱۱–۲۰۲۳، اوس ورکشاپونه)</comment>
      <origin>369963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7072" sha1="m6rdf0rin858t0ytk40xlv5wbbv8yyr" xml:space="preserve">'''شرف الدین عظیمي''' د ۱۳۶۵ ل.ل کال د حمل په ۹مه په کابل کې دې دنیا ته سترګې غړولي دي. د ښوونځي زده کړې یې د لومړی نمبر نسوان لیسې څخه، چې اوسمهال د ملکه سریا لیسې په نوم یادیږي پیل کړې دي، بیا ورپسې د موسی شهید، [[ناصر خسرو بلخي]] په اوسنۍ لیسه کې، چې ورپسې د نادریې له عالي لیسې څخه په ۲۰۰۴ کال کې په عالي درجه فارغ شو.

شرف الدین عظیمي د لیسې په دوران کې یو بریالی او د ښه استعداد خاوند زده کوونکی و، چې دوه ځلې یې د سویې ازموینه هم ورکړې ده.

په ۱۳۸۳ ل.ل کال کې د کانکور ازموینې له لارې د کابل ښوونې او روزنې پوهنتون د ارواپوهنې څانګې ته بریالی شو. نوموړی د ۲۰۰۵–۲۰۰۸ کلونو ترمنځ د ارواپوهنې په څانګه کې په زده کړو بوخت و او په ۱۳۸۷ ل.ل کال کې د کادري نمرو په درلودلو سره ترې فارغ شو، چې تر فارغیدو وروسته په همدې کال د سید جمال الدین افغان په دارالمعلمین کې د استاد په حیث دنده پیل کړه.

په ۱۳۸۸ ل.ل کال کې د تخصصي او ژبې ازموینې تر بریالیتوب وروسته د افغانستان د علومو اکاډمۍ د بشري علومو انسټیټیوټ د ارواپوهنې څانګې علمي غړی په حیث وټاکل شو. په علومو اکاډمۍ کې یې شاوخوا دوه کاله څېړنې وکړې او د مرستیال محقق تر علمي کادري رتبې پورې ورسیده.

ښاغلی شرف الدین عظیمي د استادۍ سپیڅلې مینې دیته اړ کړ، چې یو ځلې بیا استادي پیل کړي، تر علمي کنفرانس او ازموینې وروسته د کابل ښوونې و روزنې پوهنتون د ارواپوهنې په څانګه کې د استاد په حیث وټاکل شو.
استاد شرف الدین عظیمي د پوهنمل علمي رتبه لري او له ۲۰۱۱ څخه تر ۲۰۲۳ کال پورې یې د کابل ښوونې او روزنې پوهنتون (چې اوسمهال د استاد رباني ښوونې او روزنې پوهنتون په نوم یادیږي) د ارواپوهنې په څانګه کې تدریس کاوه. نوموړی اوسمهال یوازې د ځینو پوهنتونونو په علمي پروګرامونو او ورکشاپونو کې ورکشاپونه ورکوي.

استاد شرف الدین عظیمي په لویه کچه په انګلیسي، کمپیوټر، ژورنالیزم، څیړنه، د ( ) د ښوونکو په روزنیزه برخه کې ډیر دیپلومونه او تصدیقونه ترلاسه کړي دي؛ خپله ماسټري یې د ښوونې او روزنې په برخه کې د شهید استاد رباني ښوونې او روزنې پوهنتون څخه په ۲۰۱۵–۲۰۱۷ کلونو کې تر لاسه کړه.

استاد عظیمي اوسمهال په علمي څېړنو بوخت دی او خپلو زده کړو ته دوام ورکوي.
ښاغلي استاد تر اوسه په څو روغتونونو، روغتیایي او رواني مرکزونو کې دندې ترسره کړي دي، چې په زرګونو خلکو ته یې د کورنۍ، رواني او اروایي ستونزو په برخو کې ګټورې سلا مشورې ورکړي دي. ښاغلی شرف الدین عظیمي د هیواد د بیلابیلو ولایتونو په مرکزونو کې علمي سیمینارونه جوړ کړي دي او خپلو وطنوالو ته یې د ارواپوهنې درماني درسونه ورکړي دي، چې له دې سره سره یې د ارواپوهنې په برخه کې خورا ډیر کتابونه او سي ډي ګانې هم خپرې کړي دي.

ښاغلی استاد په رسنیو کې د فعالې ونډې په اخیستلو سره د خلکو رواني ستونزې اوریدلي او د حل لارې چارې یې ور په ګوته کړي دي.
استاد په خپل هغه کار او نوښت چې ډیر ویاړي، هغه په [[افغانستان]] کې د ارواپوهنې علم ترویج دی، چې اوسمهال د هیواد په انسیتیتونونو، پوهنتونونو، ټلویزیونونو، راډیوګانو او نورو برخو کې خورا ځای نیولی دی. د استاد په اند په دې برخه کې لا هم ډیر کار ته اړتیا ده، چې نوره وده هم ورکړل شي. ښاغلي استاد شاوخوا ۱۵ کاله د ټولنیزو پروګرامونو رسنیز سلاکار په توګه له ټولو ټلویزیون، ټولونیوز، لمر ټلویزیون او ارمان اېف‌اېم سره کار کړی دی.

ښاغلی عظیمي د APC (Azimi Psychological Consultancy) بنسټګر او اجرائیوي رییس دی، چې په ۲۰۱۰ کال کې یې بنسټ اېښی دی، او د مهر افغانستان خصوصي وړکتون یې هم بنسټ اېښی دی. هغه د امریکا د ارواپوهنې ټولنې (APA) غړی دی. ښاغلي عظیمي د ارواپوهنې په برخه کې ۱۹ کتابونه لیکلي او خپاره کړي دي؛ په ملي ژورنالونو کې یې په پښتو ژبه علمي مقالې خپرې شوې دي او په South Asia Journal کې یې د «Human Rights Violations, Bellicosity and Conflicts in a War-Torn Country: Afghanistan» په سرلیک یوه انګلیسي مقاله خپره شوې ده. هغه له ۴۰ څخه زیاتو هیوادونو مراجعینو ته آنلاین رواني مشورې ورکوي. نوموړی د ۲۰۱۵ کال راهیسې د DRC سلاکار او روزونکی دی او له ۲۰۱۵ څخه تر ۲۰۲۴ کال پورې یې د بوستان مهر ښوونځي او وړکتون کې د ماشومانو د رواني روغتیا او د ځورونې مخنیوي ارواپوه په توګه دنده ترسره کړې ده.

ښاغلي عظیمي څو جایزې تر لاسه کړې دي: په ۲۰۱۲ کال کې د افغان مېرمنو د هوساینې او ملاتړ ټولنې له لوري د «مهربان سړي» جایزه، په ۲۰۱۳ کال کې د افغانستان د ځوانانو ټولنې له لوري د «غوره ارواپوه» جایزه او په ۲۰۱۸ کال کې د ځوانانو د اند ټولنې له لوري د «کال اغېزناکې څېرې» جایزه.

ښاغلی استاد عظیمي کلک هوډ او اراده لري، چې د نورو نړیوالو ژبوو څیړنیز او علمي کتابونه په خپلو ملي ژبو وژباړي او د هیوادوالو په واک کې یې ورکړي.</text>
      <sha1>m6rdf0rin858t0ytk40xlv5wbbv8yyr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>369967</id>
      <parentid>369963</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SharafuddinAzimiOfficial</username>
        <id>41064</id>
      </contributor>
      <comment>د AJSO انلاین پینل «ژورنالیزم او رواني روغتیا» (۲۵ می ۲۰۲۴) په اړه یوه جمله ورګډول</comment>
      <origin>369967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7462" sha1="lg41i6jqm7nznz2j1eyg4p2potbas1x" xml:space="preserve">'''شرف الدین عظیمي''' د ۱۳۶۵ ل.ل کال د حمل په ۹مه په کابل کې دې دنیا ته سترګې غړولي دي. د ښوونځي زده کړې یې د لومړی نمبر نسوان لیسې څخه، چې اوسمهال د ملکه سریا لیسې په نوم یادیږي پیل کړې دي، بیا ورپسې د موسی شهید، [[ناصر خسرو بلخي]] په اوسنۍ لیسه کې، چې ورپسې د نادریې له عالي لیسې څخه په ۲۰۰۴ کال کې په عالي درجه فارغ شو.

شرف الدین عظیمي د لیسې په دوران کې یو بریالی او د ښه استعداد خاوند زده کوونکی و، چې دوه ځلې یې د سویې ازموینه هم ورکړې ده.

په ۱۳۸۳ ل.ل کال کې د کانکور ازموینې له لارې د کابل ښوونې او روزنې پوهنتون د ارواپوهنې څانګې ته بریالی شو. نوموړی د ۲۰۰۵–۲۰۰۸ کلونو ترمنځ د ارواپوهنې په څانګه کې په زده کړو بوخت و او په ۱۳۸۷ ل.ل کال کې د کادري نمرو په درلودلو سره ترې فارغ شو، چې تر فارغیدو وروسته په همدې کال د سید جمال الدین افغان په دارالمعلمین کې د استاد په حیث دنده پیل کړه.

په ۱۳۸۸ ل.ل کال کې د تخصصي او ژبې ازموینې تر بریالیتوب وروسته د افغانستان د علومو اکاډمۍ د بشري علومو انسټیټیوټ د ارواپوهنې څانګې علمي غړی په حیث وټاکل شو. په علومو اکاډمۍ کې یې شاوخوا دوه کاله څېړنې وکړې او د مرستیال محقق تر علمي کادري رتبې پورې ورسیده.

ښاغلی شرف الدین عظیمي د استادۍ سپیڅلې مینې دیته اړ کړ، چې یو ځلې بیا استادي پیل کړي، تر علمي کنفرانس او ازموینې وروسته د کابل ښوونې و روزنې پوهنتون د ارواپوهنې په څانګه کې د استاد په حیث وټاکل شو.
استاد شرف الدین عظیمي د پوهنمل علمي رتبه لري او له ۲۰۱۱ څخه تر ۲۰۲۳ کال پورې یې د کابل ښوونې او روزنې پوهنتون (چې اوسمهال د استاد رباني ښوونې او روزنې پوهنتون په نوم یادیږي) د ارواپوهنې په څانګه کې تدریس کاوه. نوموړی اوسمهال یوازې د ځینو پوهنتونونو په علمي پروګرامونو او ورکشاپونو کې ورکشاپونه ورکوي.

استاد شرف الدین عظیمي په لویه کچه په انګلیسي، کمپیوټر، ژورنالیزم، څیړنه، د ( ) د ښوونکو په روزنیزه برخه کې ډیر دیپلومونه او تصدیقونه ترلاسه کړي دي؛ خپله ماسټري یې د ښوونې او روزنې په برخه کې د شهید استاد رباني ښوونې او روزنې پوهنتون څخه په ۲۰۱۵–۲۰۱۷ کلونو کې تر لاسه کړه.

استاد عظیمي اوسمهال په علمي څېړنو بوخت دی او خپلو زده کړو ته دوام ورکوي.
ښاغلي استاد تر اوسه په څو روغتونونو، روغتیایي او رواني مرکزونو کې دندې ترسره کړي دي، چې په زرګونو خلکو ته یې د کورنۍ، رواني او اروایي ستونزو په برخو کې ګټورې سلا مشورې ورکړي دي. ښاغلی شرف الدین عظیمي د هیواد د بیلابیلو ولایتونو په مرکزونو کې علمي سیمینارونه جوړ کړي دي او خپلو وطنوالو ته یې د ارواپوهنې درماني درسونه ورکړي دي، چې له دې سره سره یې د ارواپوهنې په برخه کې خورا ډیر کتابونه او سي ډي ګانې هم خپرې کړي دي.

ښاغلی استاد په رسنیو کې د فعالې ونډې په اخیستلو سره د خلکو رواني ستونزې اوریدلي او د حل لارې چارې یې ور په ګوته کړي دي.
استاد په خپل هغه کار او نوښت چې ډیر ویاړي، هغه په [[افغانستان]] کې د ارواپوهنې علم ترویج دی، چې اوسمهال د هیواد په انسیتیتونونو، پوهنتونونو، ټلویزیونونو، راډیوګانو او نورو برخو کې خورا ځای نیولی دی. د استاد په اند په دې برخه کې لا هم ډیر کار ته اړتیا ده، چې نوره وده هم ورکړل شي. ښاغلي استاد شاوخوا ۱۵ کاله د ټولنیزو پروګرامونو رسنیز سلاکار په توګه له ټولو ټلویزیون، ټولونیوز، لمر ټلویزیون او ارمان اېف‌اېم سره کار کړی دی.

ښاغلی عظیمي د APC (Azimi Psychological Consultancy) بنسټګر او اجرائیوي رییس دی، چې په ۲۰۱۰ کال کې یې بنسټ اېښی دی، او د مهر افغانستان خصوصي وړکتون یې هم بنسټ اېښی دی. هغه د امریکا د ارواپوهنې ټولنې (APA) غړی دی. ښاغلي عظیمي د ارواپوهنې په برخه کې ۱۹ کتابونه لیکلي او خپاره کړي دي؛ په ملي ژورنالونو کې یې په پښتو ژبه علمي مقالې خپرې شوې دي او په South Asia Journal کې یې د «Human Rights Violations, Bellicosity and Conflicts in a War-Torn Country: Afghanistan» په سرلیک یوه انګلیسي مقاله خپره شوې ده. هغه له ۴۰ څخه زیاتو هیوادونو مراجعینو ته آنلاین رواني مشورې ورکوي. نوموړی د ۲۰۱۵ کال راهیسې د DRC سلاکار او روزونکی دی او له ۲۰۱۵ څخه تر ۲۰۲۴ کال پورې یې د بوستان مهر ښوونځي او وړکتون کې د ماشومانو د رواني روغتیا او د ځورونې مخنیوي ارواپوه په توګه دنده ترسره کړې ده. د ۲۰۲۴ کال د می په ۲۵مه نېټه نوموړی د افغانستان د خبریالانو د ملاتړ سازمان (AJSO) په انلاین پینل «ژورنالیزم او رواني روغتیا» کې د ټورنټو پوهنتون له پروفیسور انتوني فینسټین او ارواپوه شاهین پوردیلي سره یوځای ویناوال و..

ښاغلي عظیمي څو جایزې تر لاسه کړې دي: په ۲۰۱۲ کال کې د افغان مېرمنو د هوساینې او ملاتړ ټولنې له لوري د «مهربان سړي» جایزه، په ۲۰۱۳ کال کې د افغانستان د ځوانانو ټولنې له لوري د «غوره ارواپوه» جایزه او په ۲۰۱۸ کال کې د ځوانانو د اند ټولنې له لوري د «کال اغېزناکې څېرې» جایزه.

ښاغلی استاد عظیمي کلک هوډ او اراده لري، چې د نورو نړیوالو ژبوو څیړنیز او علمي کتابونه په خپلو ملي ژبو وژباړي او د هیوادوالو په واک کې یې ورکړي.</text>
      <sha1>lg41i6jqm7nznz2j1eyg4p2potbas1x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>369969</id>
      <parentid>369967</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SharafuddinAzimiOfficial</username>
        <id>41064</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>املا سمول: اضافي ټکی لرې کول</comment>
      <origin>369969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7461" sha1="4k0hbogb6rqqckbudgi4dzwmcytpcah" xml:space="preserve">'''شرف الدین عظیمي''' د ۱۳۶۵ ل.ل کال د حمل په ۹مه په کابل کې دې دنیا ته سترګې غړولي دي. د ښوونځي زده کړې یې د لومړی نمبر نسوان لیسې څخه، چې اوسمهال د ملکه سریا لیسې په نوم یادیږي پیل کړې دي، بیا ورپسې د موسی شهید، [[ناصر خسرو بلخي]] په اوسنۍ لیسه کې، چې ورپسې د نادریې له عالي لیسې څخه په ۲۰۰۴ کال کې په عالي درجه فارغ شو.

شرف الدین عظیمي د لیسې په دوران کې یو بریالی او د ښه استعداد خاوند زده کوونکی و، چې دوه ځلې یې د سویې ازموینه هم ورکړې ده.

په ۱۳۸۳ ل.ل کال کې د کانکور ازموینې له لارې د کابل ښوونې او روزنې پوهنتون د ارواپوهنې څانګې ته بریالی شو. نوموړی د ۲۰۰۵–۲۰۰۸ کلونو ترمنځ د ارواپوهنې په څانګه کې په زده کړو بوخت و او په ۱۳۸۷ ل.ل کال کې د کادري نمرو په درلودلو سره ترې فارغ شو، چې تر فارغیدو وروسته په همدې کال د سید جمال الدین افغان په دارالمعلمین کې د استاد په حیث دنده پیل کړه.

په ۱۳۸۸ ل.ل کال کې د تخصصي او ژبې ازموینې تر بریالیتوب وروسته د افغانستان د علومو اکاډمۍ د بشري علومو انسټیټیوټ د ارواپوهنې څانګې علمي غړی په حیث وټاکل شو. په علومو اکاډمۍ کې یې شاوخوا دوه کاله څېړنې وکړې او د مرستیال محقق تر علمي کادري رتبې پورې ورسیده.

ښاغلی شرف الدین عظیمي د استادۍ سپیڅلې مینې دیته اړ کړ، چې یو ځلې بیا استادي پیل کړي، تر علمي کنفرانس او ازموینې وروسته د کابل ښوونې و روزنې پوهنتون د ارواپوهنې په څانګه کې د استاد په حیث وټاکل شو.
استاد شرف الدین عظیمي د پوهنمل علمي رتبه لري او له ۲۰۱۱ څخه تر ۲۰۲۳ کال پورې یې د کابل ښوونې او روزنې پوهنتون (چې اوسمهال د استاد رباني ښوونې او روزنې پوهنتون په نوم یادیږي) د ارواپوهنې په څانګه کې تدریس کاوه. نوموړی اوسمهال یوازې د ځینو پوهنتونونو په علمي پروګرامونو او ورکشاپونو کې ورکشاپونه ورکوي.

استاد شرف الدین عظیمي په لویه کچه په انګلیسي، کمپیوټر، ژورنالیزم، څیړنه، د ( ) د ښوونکو په روزنیزه برخه کې ډیر دیپلومونه او تصدیقونه ترلاسه کړي دي؛ خپله ماسټري یې د ښوونې او روزنې په برخه کې د شهید استاد رباني ښوونې او روزنې پوهنتون څخه په ۲۰۱۵–۲۰۱۷ کلونو کې تر لاسه کړه.

استاد عظیمي اوسمهال په علمي څېړنو بوخت دی او خپلو زده کړو ته دوام ورکوي.
ښاغلي استاد تر اوسه په څو روغتونونو، روغتیایي او رواني مرکزونو کې دندې ترسره کړي دي، چې په زرګونو خلکو ته یې د کورنۍ، رواني او اروایي ستونزو په برخو کې ګټورې سلا مشورې ورکړي دي. ښاغلی شرف الدین عظیمي د هیواد د بیلابیلو ولایتونو په مرکزونو کې علمي سیمینارونه جوړ کړي دي او خپلو وطنوالو ته یې د ارواپوهنې درماني درسونه ورکړي دي، چې له دې سره سره یې د ارواپوهنې په برخه کې خورا ډیر کتابونه او سي ډي ګانې هم خپرې کړي دي.

ښاغلی استاد په رسنیو کې د فعالې ونډې په اخیستلو سره د خلکو رواني ستونزې اوریدلي او د حل لارې چارې یې ور په ګوته کړي دي.
استاد په خپل هغه کار او نوښت چې ډیر ویاړي، هغه په [[افغانستان]] کې د ارواپوهنې علم ترویج دی، چې اوسمهال د هیواد په انسیتیتونونو، پوهنتونونو، ټلویزیونونو، راډیوګانو او نورو برخو کې خورا ځای نیولی دی. د استاد په اند په دې برخه کې لا هم ډیر کار ته اړتیا ده، چې نوره وده هم ورکړل شي. ښاغلي استاد شاوخوا ۱۵ کاله د ټولنیزو پروګرامونو رسنیز سلاکار په توګه له ټولو ټلویزیون، ټولونیوز، لمر ټلویزیون او ارمان اېف‌اېم سره کار کړی دی.

ښاغلی عظیمي د APC (Azimi Psychological Consultancy) بنسټګر او اجرائیوي رییس دی، چې په ۲۰۱۰ کال کې یې بنسټ اېښی دی، او د مهر افغانستان خصوصي وړکتون یې هم بنسټ اېښی دی. هغه د امریکا د ارواپوهنې ټولنې (APA) غړی دی. ښاغلي عظیمي د ارواپوهنې په برخه کې ۱۹ کتابونه لیکلي او خپاره کړي دي؛ په ملي ژورنالونو کې یې په پښتو ژبه علمي مقالې خپرې شوې دي او په South Asia Journal کې یې د «Human Rights Violations, Bellicosity and Conflicts in a War-Torn Country: Afghanistan» په سرلیک یوه انګلیسي مقاله خپره شوې ده. هغه له ۴۰ څخه زیاتو هیوادونو مراجعینو ته آنلاین رواني مشورې ورکوي. نوموړی د ۲۰۱۵ کال راهیسې د DRC سلاکار او روزونکی دی او له ۲۰۱۵ څخه تر ۲۰۲۴ کال پورې یې د بوستان مهر ښوونځي او وړکتون کې د ماشومانو د رواني روغتیا او د ځورونې مخنیوي ارواپوه په توګه دنده ترسره کړې ده. د ۲۰۲۴ کال د می په ۲۵مه نېټه نوموړی د افغانستان د خبریالانو د ملاتړ سازمان (AJSO) په انلاین پینل «ژورنالیزم او رواني روغتیا» کې د ټورنټو پوهنتون له پروفیسور انتوني فینسټین او ارواپوه شاهین پوردیلي سره یوځای ویناوال و.

ښاغلي عظیمي څو جایزې تر لاسه کړې دي: په ۲۰۱۲ کال کې د افغان مېرمنو د هوساینې او ملاتړ ټولنې له لوري د «مهربان سړي» جایزه، په ۲۰۱۳ کال کې د افغانستان د ځوانانو ټولنې له لوري د «غوره ارواپوه» جایزه او په ۲۰۱۸ کال کې د ځوانانو د اند ټولنې له لوري د «کال اغېزناکې څېرې» جایزه.

ښاغلی استاد عظیمي کلک هوډ او اراده لري، چې د نورو نړیوالو ژبوو څیړنیز او علمي کتابونه په خپلو ملي ژبو وژباړي او د هیوادوالو په واک کې یې ورکړي.</text>
      <sha1>4k0hbogb6rqqckbudgi4dzwmcytpcah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:MiamiMint</title>
    <ns>3</ns>
    <id>79928</id>
    <revision>
      <id>369979</id>
      <parentid>339399</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T10:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cabayi</username>
        <id>18734</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cabayi د [[د کارن خبرې اترې:Hectorinaaa]] مخ [[د کارن خبرې اترې:MiamiMint]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Hectorinaaa|Hectorinaaa]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/MiamiMint|MiamiMint]]&quot;</comment>
      <origin>339399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="478" sha1="1xse7zqjc5pgty0nr74jutro0i9j7qy" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Hectorinaaa}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۰۸:۴۹, ۱ نومبر ۲۰۲۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړیوال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>1xse7zqjc5pgty0nr74jutro0i9j7qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کنفدراسيونونو نوملړ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82652</id>
    <revision>
      <id>369970</id>
      <parentid>361551</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T20:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>28482</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Wappen Gotteshausbund.svg]] → [[File:CHE Gotteshausbund COA.svg]]</comment>
      <origin>369970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21532" sha1="bueb9y24effw9xnlq5ps1wiggcxnsa3" xml:space="preserve">دا د نړۍ د بېلابېلو دورو او بېلابېلو هېوادونو د [[کانفدراسيون|کنفدراسيونونو]] يا د د '''نړۍ د همغړو هېوادونو نوملړ''' دی.
== د نړۍ ايالتي کنفدراسيونونه ==
Includes confederations of confederations:

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
! width=200|نوم !! width=150|دوره !! width=110|ډول !!class=unsortable| يادښتونه
|-
|[[Philistia]] || 1450–604 BC || ايالتونو کنفدراسيون || A confederation of [[city states]] in the [[Gaza strip]].
|-
|[[Assuwa]] || 1400-14th century BC || ايالتونو کنفدراسيون || Confederation of 22 states in [[Anatolia]] formed to fight the [[Hittites|Hittite Empire]].
|-
|[[Xu (state)]] || ? - 512 BC || ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|[[Sea Peoples]] || 1200 BC || || Hypothesised seafaring confederation that initiated the [[Late Bronze Age collapse]] in the [[Eastern Mediterranean]] and the [[Near East]].
|-
|[[Three Crowned Kings]] || 600 BC–300 AD || ايالتونو کنفدراسيون ||Three [[Tamil people|Tamil]] dynasties which ruled in a [[triumvirate]] in [[Tamilakam]], [[South Asia]].
|-
|[[Etruscan dodecapolis]] || 6th Cent. BC ||ښارونو کفندراسيون ||one of many [[Etruscan civilization|Etruscan]] Leagues that was a confederation of twelve towns
|-
|[[Jin (Korean state)]] || 4th–2nd cent. BC ||ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|[[Ba (state)]] || ? - 326 BC || مشرانو کفندراسيون ||
|- 
|[[Mahan confederacy]] || 194 BC–?th cent. AD ||ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|[[Gaya Confederacy]] || 42–532 AD ||ايالتونو کنفدراسيون ||A Korean confederacy of territorial polities in the [[Nakdong River]] basin of southern [[Korea]], growing out of the [[Byeonhan confederacy]] of the [[Samhan]] period.
|-
|[[Xianbei state|Xianbei confederacy]] || 93–234 AD ||Confederation of tribal confederations ||[[Nomadic]] empire in [[Eastern Asia]].
|-
|[[Quda'a]] || 4th cent.-12th cent. AD || Confederations or tribes and tribal confederations || Confederation of [[Arab tribes]].
|-
|[[Toltec Empire]] || 496–1122 AD ||ايالتونو کنفدراسيون ||Existed as a confederation between the Toltecs and the [[Chichimeca]], simultaneously as an empire exerting control over places like [[Cholula (Mesoamerican site)|Cholula]].
|-
|[[First Turkic Khaganate]] ||552–603 AD ||Confederation of tribal confederations ||[[Göktürk]] confederation in [[Eurasia]] (unsure if actually a confederation)
|-
|[[Western Turkic Khaganate|Oqun/Western Turkic Khaganate]] || 603-657/742 AD ||Confederation of tribal confederations ||Split from the [[First Turkic Khaganate]]. Bore{{clarify|date=April 2024}} the [[Nushibi]] confederation.
|-
|{{flagicon image|Papal proto-national flag.svg}} [[Papal States]] || 756–1870 ||ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|{{Flagicon image|Bandera de la confederacion muisca.png}} [[Muisca Confederation]] ||{{Circa|800}}-1540 AD ||ايالتونو کنفدراسيون || A confederation of [[Muisca]] chiefdoms in [[South America]].
|-
|[[Kimek–Kipchak confederation]] || 880-1035 AD || Confederation of tribal confederations  || [[Turkic people|Turkic]] state formed by seven peoples, including the [[Yemek]] and [[Kipchaks]], in the area between the [[Ob (river)|Ob]] and [[Irtysh]] rivers. 
|-
|[[League of Mayapan]] || 987–1461 AD ||ايالتونو کنفدراسيون ||[[Pre-Columbian era|Pre-Hispanic]] state in [[Yucatan]].
|-
|[[Cumania|Cuman-Kipchak Confederation]] || 10th cent.–1241 AD || Confederation of tribal confederations || Confederation dominated by two [[Turkic people|Turkic]] nomadic tribes: the [[Cumans]] (also known as the Polovtsians or Folban) and the [[Kipchaks]] in the western part of the [[Eurasian Steppe]].
|-
|{{flagicon image|Cinque Ports flag.svg}} [[Cinque Ports]] || 11th cent.–present ||Confederation of Towns ||A confederation of coastal towns in [[Kent]] and [[Sussex]], [[England]] that formerly existed for military and trade purposes but continues for ceremonial reasons.
|-
|[[Aymara kingdoms]] || 1151–1477 ||ايالتونو کنفدراسيون ||Alliance of native polities in [[South America]], later conquered by the [[Inca Empire]].
|-
|{{ill|Veronese League|it|Lega Veronese}} || 1164–1167 || Defensive League ||was merged into the Lombard League
|-
|[[Lombard League]] || 1167–1250 ||Defensive League  ||
|-
|[[Tuscan League]] || 1197–? || Defensive League  ||
|-
|[[Kingdom of Cusco]] || 1200–1438 || مشرانو کفندراسيون ||
|-
|{{flagicon image|Flag of the State of the Teutonic Order.svg}} [[Livonian Confederation]] || 1207–1561 ||ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|{{ill|First Rhenish League|de|Rheinischer Städtebund}} || 1254–1257 ||League of Cities ||
|-
||{{flagicon image|Early_Swiss_cross.svg}} [[Old Swiss Confederacy]] || 1291 – 1798||ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|[[Hanseatic League]] || 13th Century - 1669 || Trade Confederation ||
|-
|[[Jolof Empire]] || 13th century–1549 || ايالتونو کنفدراسيون || Confederacy of [[Wolof people|Wolof]] and [[Serer people|Serer]] kingdoms in modern-day [[Senegambia]].
|-
|{{ill|Thuringian Three-City League|de|Thüringer Dreistädtebund}} || 1304–1481 || League of Cities ||
|-
|[[Confederation of Madya-as]] || 13th cent.–1569 || Confederal Monarchy  ||A pre-Hispanic state that was located in the [[Philippines]]. 
|-
|{{flagicon image|Chalco Glyph ZP.svg}} [[Chalco (altépetl)]] ||   13th cent.–1521 ||ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|{{ill|Halberstadt Three-City League|de|Halberstädter Dreistädtebund}} || 1326–1486 || League of Cities ||
|-
|[[Swabian League of Cities]] || 1331–1389 || League of Cities  ||
|-
|[[Confederacy of Tlaxcala]] || 1348–1520 ||ايالتونو کنفدراسيون  ||
|- 
|[[Lusatian League]] || 1346–1815 || League  ||
|-
|[[Décapole]] || 1354–1679 || Defensive League ||
|-
|{{flagicon image|CHE Gotteshausbund COA.svg }} [[League of God's House]] ||  1367–1799  || ايالتونو کنفدراسيون ||
|- 
|[[Confederation of Cologne]] || 1367–1385 || Military Confederation ||
|-
|{{flagicon image|Flag of the Aq Qoyunlu.svg}} [[Aq Qoyunlu]] || 1378–1503 || ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|{{flagicon image|Wappen Grauer Bund2.svg }} [[Grey League]] ||  1395–1799  || League  ||
|-
|[[Lizard League (medieval)]] || 1397–1411 || League  ||
|-
|[[Oirat Confederation]] || 1399–1634 || Confederation of tribal federations || Confederation of four [[Oirat people|Oirat]] tribes
|-
|{{flagicon image|CHE Davos COA.svg }} [[League of the Ten Jurisdictions]] || 1436 – 1799 || League ||
|-
|[[Prussian Confederation]] || 1440–1466 || ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|[[Nogai Horde]] || 1440s–1634 || Confederations of tribal federations || Confederation formed by the [[Nogais]] in the [[Pontic-Caspian Steppe]]
|-
|[[League of Lezhë]] || 1444–1468 || League || [[Albania]]n League of nobles revolting against the [[Ottoman Empire]]
|-
|[[Aztec Empire]] || 1428–1521 ||ايالتونو کنفدراسيون || Alliance between three city states in [[Central America]]
|-
|[[Canary Islands in pre-colonial times#Society|Menceyatos Confederation]] || pre-15th cent. || ايالتونو کنفدراسيون ||Confederation on [[Tenerife]] prior to [[Conquest of the Canary Islands|Spanish conquest of the Canary Islands]]. [[Taoro]] was ''[[primus inter pares]]''.
|-
|{{flagicon image|Wappen Drei Bünde.svg}} [[Three Leagues]] || 1471-1799  || League ||
|-
|[[Swabian League]] || 1488 - 1534 || League ||
|-
|[[Kwararafa|Kwararafa Confederacy]] || 1500-1840 ||ايالتونو کنفدراسيون   ||Multi-ethnic confederation in central [[Nigeria]].
|-
|[[League of Cambrai]] || 1508–1511 || Military League ||a military coalition league against the [[Republic of Venice]]
|-
|[[League of Cognac]] || 1526 - 1530 || Military League || 
|-
|[[Shan States|Confederation of Shan States]] || 1527–1550s || ايالتونو کنفدراسيون  ||Confederation in [[Myanmar]] that conquered the [[Ava Kingdom]].
|-
|[[Schmalkaldic League]] || 1531–1550s || League ||A league of Germanic [[Lutheran]] princes that sought to create a [[protestant]] replacement for the [[Holy Roman Empire]]
|-
|{{ill|United Provinces of the Midi|fr|Provinces de l'Union}} || 1573–1589 || Confederation of communities  ||confederation of local communities in [[Southern France]] during the [[French wars of religion]]
|-
|{{flagicon image|Flag of the Catholic League (French Wars of Religion).svg}} [[Catholic League (French)]] || 1576–1595 || Military League ||
|-
|[[Chaubisi Rajya]] ||  16th cent.–1810  || ايالتونو کنفدراسيون ||A confederation of 24 states. One of these, [[Gorkha Kingdom|Gorkha]], later conquered the others to form the [[Kingdom of Nepal]].
|-
|[[Baise Rajya]] || ?–1810 || ايالتونو کنفدراسيون || A confederation of 22 states, later conquered by Gorkha in the [[unification of Nepal]].
|-
|[[Seven Kingdoms of Kongo dia Nlaza]] || 16th cent. || ايالتونو کنفدراسيون ||Confederation of seven kingdoms that were conquered by the [[Kingdom of Kongo]]
|-
|[[Kingdom of Lunda]] || 1600-1887 || ايالتونو کنفدراسيون || Confederation of states in the [[Upemba Depression]] in modern-day [[Democratic Republic of the Congo]]. 
|-
|[[Protestant Union]] || 1608–1621 || Military League ||
|-
|{{flagicon image|Marienfahne, used by Bavarian troops of the Catholic League during the 30 Years' War.svg}} [[Catholic League (German)]] || 1609–1635 ||Military League ||
|-
|[[Confederate States of Lanao]] || 1616–1904 || ايالتونو کنفدراسيون || Confederation on [[Mindanao]], [[Philippines]].
|-
|{{ill|Bohemian Confederation|de|Böhmische Konföderation}} || 1619–1620 ||Confederation of Estates ||
|-
|[[Heilbronn League]] || 1633–1635 || League ||
|-
|{{flagicon image|Green harp flag of Ireland.svg}} [[Confederate Ireland]] || 1642–1652|| Confederal Monarchy ||
|-
|{{Flagicon|New England|variant=}} [[New England Confederation]] || 1643–1684|| ايالتونو کنفدراسيون || [[British colonies]] of [[Massachusetts]], [[Plymouth Colony|Plymouth]], [[Connecticut]], and [[New Haven Colony|New Haven]].
|-
|{{flagicon image|Flag of the Maratha Empire.svg}} [[Maratha Confederacy]] || 1671-1818 || ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|[[League of Augsburg]] || 1686 - ? || Military League ||
|-
|{{flagicon image|Flag_of_the_Aro_Confederacy.svg}} [[Aro Confederacy]] || 1690–1902 || ايالتونو کنفدراسيون ||One of the two largest precolonial and colonial empires of the [[Igbo people|Igbo (Ibo) people]] of [[West Africa]]. (The other is the [[Kingdom of Nri]].)
|-
|[[Dzików Confederation]] || 1734–1736 || Military Confederation ||
|-
|[[Misl|Sikh Confederacy]] || 1748–1799 || ايالتونو کنفدراسيون ||Confederation of 12 [[Sikh]] states.
|-
|[[Heshun Confederation]] || 1776–1839 || ايالتونو کنفدراسيون ||Confederation of [[Kongsi republic]]s in [[Borneo]].
|-
|{{flagicon image|US_flag_13_stars_–_Betsy_Ross.svg}} [[Confederation period|United States of America]]|| 1781–1789||ايالتونو کنفدراسيون ||In its first steps, the [[United States]] was a confederation of thirteen states ([[Delaware]], [[Pennsylvania]], [[New Jersey]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], [[Connecticut]], [[Massachusetts|Massachusetts Bay]], [[Maryland]], [[South Carolina]], [[New Hampshire]], [[Virginia]], [[New York (state)|New York]], [[North Carolina]], and [[Rhode Island and Providence Plantations]]) organized under the [[Articles of Confederation]]. Superseded by the new government under the [[Constitution of the United States|U.S. Constitution.]]
|-
|{{flagicon image|Flag of the Brabantine Revolution.svg}} [[United Belgian States]] || 1790 || ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|[[Ekiti State|Ekiti Confederacy]] || 1800s–1893/1914 || ايالتونو کنفدراسيون ||Formed by the [[Ekiti people]], a subset of [[Yoruba people|Yoruba]], in [[Nigeria]].
|-
|{{flagicon image|Flag of the Sokoto Caliphate.svg }} [[Sokoto Caliphate]] || 1804 – 1903 || Confederation of Emirates ||
|-
|{{Flagicon image|Imperial Standard of Napoléon I.svg}}[[Confederation of the Rhine]]|| 1806–1813 || ايالتونو کنفدراسيون ||[[Client state]] of the [[First French Empire]]. Dissolved after the [[Battle of Leipzig]] in the [[War of the Sixth Coalition]]. 
|-
|{{Flag|United Provinces of New Granada}} || 1811–1816 || ايالتونو کنفدراسيون ||Secessionist state in South America later reconquered by Spain 
|-
|{{flagicon image|Flag of Venezuela (1811).svg }} [[American Confederation of Venezuela]] || 1811 - 1819 || confederal republic ||
|-
|{{flagicon image|Union_Jack_of_Sweden_and_Norway_(1844-1905).svg}} [[Sweden-Norway]]|| 1814–1905 || Union of kingdoms ||[[Personal union]] between [[Sweden]] and [[Norway]]. Dissolved after the [[1905 Norwegian union dissolution referendum|1905 Norwegian plebiscite]]. 
|-
|{{flagicon image|Flag_of_Germany_(3-2_aspect_ratio).svg}} [[German Confederation]] || 1815–1866 ||ايالتونو کنفدراسيون ||Created as loose confederation of German states by the [[Congress of Vienna]] to replace the [[Holy Roman Empire]]. Weakened by the [[Austria–Prussia rivalry|Austro-Prussian rivalry]] and the [[German revolutions of 1848–1849|German Revolutions of 1848]] before its final dissolution after [[Prussia]]'s victory in the [[Austro-Prussian War]]. 
|-
|{{flagicon image|Flag of Artigas.svg}} [[League of the Free Peoples]] || 1815–1820||ايالتونو کنفدراسيون  ||
|-
|{{flagicon image|Bandeira da Confedereção do Equador.svg}} [[Confederation of the Equator]] || 1824 ||  ||
|-
|{{flagicon image|Flag_of_the_Argentine_Confederation.svg}} [[Argentine Confederation]] || 1831–1861 ||ايالتونو کنفدراسيون  ||First political organization of [[Argentina]]. Highly [[decentralization|decentralized]] and without a [[head of state]].
|-
|{{flagicon image|Flag_of_the_Peru-Bolivian_Confederation.svg}} [[Peru-Bolivian Confederation]] || 1836–1839 || Union of States  ||
|-
| [[Sonderbund]] || 1845–1847 AD ||ايالتونو کنفدراسيون  ||A rival confederation of cantons in [[Switzerland]] during the [[Sonderbund War]]
|-
|{{flagicon image|Flag of New Granada.svg}} [[Granadine Confederation]] || 1858–1863 || ايالتونو کنفدراسيون ||
|-
|{{flag|Confederate States of America}} || 1861–1865 || ايالتونو کنفدراسيون ||Confederation{{cn|date=September 2023}} established by several [[Southern United States|southern]] [[Slave states and free states|slave states]] that seceded from the [[Union (American Civil War)|Union]]. It comprised 11 states: [[South Carolina]], [[Mississippi]], [[Florida]], [[Alabama]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], [[Louisiana]], [[Texas]], [[Arkansas]], [[North Carolina]], [[Virginia]], and [[Tennessee]]. [[Kentucky]] and [[Missouri]] were both claimed by the Confederacy but never officially seceded. The Confederation was never officially recognized as a nation, although the United Kingdom and France recognized it as a [[belligerent]] power. Was [[Reconstruction era|reabsorbed by the United States]] after the [[American Civil War]].
|-
|{{flagicon image|Flag_of_the_German_Empire.svg}} [[North German Confederation]] || 1867–1871 || ايالتونو کنفدراسيون ||Military alliance of 22 states of Germany with the [[Kingdom of Prussia]] formed by the ''[[North German Confederation Treaty|Augustbündnis]]''. Superseded by the [[German Empire]] after the [[Franco-Prussian War]] in 1871. 
|-
|[[Fante Confederacy]] || 1867–1873|| ايالتونو کنفدراسيون ||Formed by the [[Fante people]], a subset of [[Akan people|Akan]], in [[Ghana]].
|-
|{{flag|Austria-Hungary}} || 1867–1918|| Union of Kingdoms  || [[Personal union]] between the [[Kingdoms and Lands Represented in the Imperial Council]] (Austria) and the [[Lands of the Crown of Saint Stephen]] (Hungary). Dissolved by the [[Treaty of Trianon|Treaties of Trianon]] and [[Treaty of Saint-Germain-en-Laye (1919)|Saint-Germain-en-Laye]] after [[World War I]]. 
|- 
|{{flagicon image|Flag_of_Cross_of_Burgundy.svg}} [[Third Carlist War|Carlist States]] || 1872–1876||ايالتونو کنفدراسيون || Established by the [[Carlism|Carlists]] in [[Basque Country (autonomous community)|Basque provinces]] and [[Navarre]] during the war.
|-
|{{flagicon image|Confederated Republic of Altai (1921-1922).svg}} [[Karakorum Government|Confederated Republic of Altai]] || 1918–1922 || Confederal Republic ||Attempt at creating an independent [[Altai people|Altai]], but was annexed by the [[Soviet Union]].
|-
|{{flagicon image|Flag of the Republic of the Rif.svg}} [[Republic of the Rif]] || 1921–1926 || Confederal Republic ||
|-
|{{flag|Soviet Union}} || 1922–1936 || ايالتونو کنفدراسيون ||Originally it was a confederation between four [[Republics of the Soviet Union|soviet socialist republics]] ([[Russian Soviet Federative Socialist Republic]], [[Ukrainian Soviet Socialist Republic]], [[Byelorussian Soviet Socialist Republic]] and [[Transcaucasian Socialist Federative Soviet Republic]]). As a confederation of member states, [[Constitution of the Soviet Union|Soviet constitutions]] formally defined each member republic as a sovereign state, whose membership was voluntary, and who could secede at any time. Soviet constitutions of 1936 onward defined the state as a federation. [[Dissolution of the Soviet Union|Dissolved]] in 1991. 
|-
|{{flagicon image|National Flag of Chinese Soviet Republic.svg}} [[Northwest Chinese Soviet Federation]] || 1935–1936 || ايالتونو کنفدراسيون ||included the {{Interlanguage link|Revolutionary Government of the Republic of Geledesha|lt=|zh|格勒得沙共和国革命政府|WD=}} and the [[Tibetan People's Republic]].
|-
|[[Western Galla Confederation]] || 1936 ||مشرانو کفندراسيون ||
|-
|[[Netherlands-Indonesia Union]] || 1949–1956 || Union of States ||
|-
|{{flagicon image|Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg}} [[Ethiopian Empire]] || 1952–1962 || Union of States ||[[Federation of Ethiopia and Eritrea]], an attempt to merge [[Eritrea]] and [[Ethiopia]]. Dissolved after [[Haile Selassie|Emperor Haile Selassie I]] formally annexed Eritrea to Ethiopia. 
|-
|{{Flagicon image|Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg}} [[Federation of Rhodesia and Nyasaland]] || 1953–1963 || Union of States  ||Also known as the Central African Federation, consisting of the then British colonies of [[Southern Rhodesia]], [[Northern Rhodesia]], and [[Nyasaland]] (current [[Zimbabwe]], [[Zambia]], and [[Malawi]]).
|-
|{{flagicon image|Flag_of_the_Arab_Federation.svg}} [[Arab Federation]] || 1958 || Union of States ||Ephemeral union of [[Jordan]] and [[Iraq]]. Dissolved after the overthrow of [[Faisal II of Iraq|King Faisal II of Iraq]] in the [[14 July Revolution|July 14 Revolution]]. 
|-
|{{flag|United Arab Republic}}|| 1958–1961 || Union of States  || Union between [[Syria]] and [[Egypt]]. Dissolved after Syria's withdrawal following the [[1961 Syrian coup d'état]].
|-
|{{flagicon image|Flag of the United Arab Republic (1958–1971).svg}} [[United Arab States]]|| 1958–1961 || Union of States ||Confederation between the [[United Arab Republic]] and [[Mutawakkilite Kingdom of Yemen|North Yemen]]. Dissolved due to the breakup of the United Arab Republic. 
|-
|{{flagicon image|Flag_of_the_Union_of_African_States_(1961-1962).svg}} [[Union of African States]] || 1958–1961 || Union of States ||An attempt to merge [[Ghana]], [[Guinea]] and [[Mali]] through the views of [[panafricanism]]. Dissolved due to rising tensions between the countries after the [[1963 Togolese coup d'état]]. 
|-
|{{flagicon image|Flag of Syria (1972–1980).svg}} [[Federation of Arab Republics]] || 1972–1977|| Union of States  ||An attempt to merge [[Libya]], [[Egypt]] and [[Syria]]. Dissolved despite public approval in each of the countries due to disagreements among the governments on the terms of the merger. 
|-
|{{flagicon image|Drapeau_de_la_République_Arabe_Islamique_(Union_tuniso-libyenne).svg}} [[Arab Islamic Republic]] || 1974 || Union of States  ||Short-lived proposed union of [[Libya]] and [[Tunisia]].
|-
|[[Senegambia Confederation]] || 1982–1989 || Union of States ||Confederation that included the present-day countries of [[Senegal]] and [[Gambia]].
|-
|{{flagicon image|Flag of the Confederation of Caucasian Mountain People.svg}} [[Confederation of Mountain Peoples of the Caucasus]] || 1989–2000|| Confederal militarized Quasi-State||A militarized political organization in the [[Caucasus]]
|-
|{{flag|Serbia and Montenegro}} || 2003–2006 || Union of States ||Replaced the former [[Federal Republic of Yugoslavia]]. Dissolved after the [[2006 Montenegrin independence referendum]].  
|-
|{{flagicon image|War flag of Novorussia.svg}} [[Novorossiya (confederation)|Novorossiya]] || 2014–2015 || ايالتونو کنفدراسيون || A proposed and ''de facto'' confederation that emerged during the [[War in Donbas]].
|}</text>
      <sha1>bueb9y24effw9xnlq5ps1wiggcxnsa3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:アルミッツ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>84571</id>
    <revision>
      <id>369977</id>
      <parentid>355152</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T08:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Syunsyunminmin</username>
        <id>27228</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Syunsyunminmin د [[د کارن خبرې اترې:Satiorca]] مخ [[د کارن خبرې اترې:アルミッツ]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Satiorca|Satiorca]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/アルミッツ|アルミッツ]]&quot;</comment>
      <origin>355152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="484" sha1="5c1kc4xs3h6w2997nxv8xhgcfg44eow" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Satiorca}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۰۰:۵۱, ۲۰ سېپتمبر ۲۰۲۵ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>5c1kc4xs3h6w2997nxv8xhgcfg44eow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Shahzebktk</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87801</id>
    <revision>
      <id>369975</id>
      <parentid>369954</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T04:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borhan</username>
        <id>31461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Borhan د [[د کارن خبرې اترې:Shahzebktj]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Shahzebktk]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Shahzebktj|Shahzebktj]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Shahzebktk|Shahzebktk]]&quot;</comment>
      <origin>369954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="482" sha1="ga6t9xklcespr9e1475ryhc3u6jl62f" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|name=Shahzebktj}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۲۰:۲۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>ga6t9xklcespr9e1475ryhc3u6jl62f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پښتو شاعري</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87805</id>
    <revision>
      <id>369962</id>
      <timestamp>2026-10-22T17:45:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shahzebktk</username>
        <id>41052</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;پښتو شاعري د پښتو ادب تر ټولو لرغونې او بډايه برخه ده. شاعري د پښتنو په کلتور کې ځانګړی ځای لري. د خوښۍ او خپګان، جګړې او سولې، مينې او خپلواکۍ احساسات له پېړيو راهيسې په شعرونو کې انځور شوي دي. پښتو شاعري هم ليکلې او هم ولسي بڼه لري او تر نن ورځې پورې د پښتنو د...&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>369962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8417" sha1="m9xb1789o8d4cpzaxdqy577f84yel2p" xml:space="preserve">پښتو شاعري د پښتو ادب تر ټولو لرغونې او بډايه برخه ده. شاعري د پښتنو په کلتور کې ځانګړی ځای لري. د خوښۍ او خپګان، جګړې او سولې، مينې او خپلواکۍ احساسات له پېړيو راهيسې په شعرونو کې انځور شوي دي. پښتو شاعري هم ليکلې او هم ولسي بڼه لري او تر نن ورځې پورې د پښتنو د ادبي ژوند يوه ژوندۍ برخه ده.

== تاريخ ==
د پښتو شاعرۍ د پيل کره نېټه نه ده څرګنده، خو د ادب تاريخ ليکونکي امير کرړ سوري د پښتو له پخوانيو نوموتو شاعرانو څخه ګڼي. هغه د اتمې زېږديزې پېړۍ شاعر بلل کېږي او يو شعر يې په «پټه خزانه» کې راوړل شوی دی. پټه خزانه د محمد هوتک له خوا په ۱۷۲۸ او ۱۷۲۹ زېږديزو کلونو کې په کندهار کې راټوله شوې ده. په دې کتاب کې د پخوانيو پښتنو شاعرانو يادونه شوې ده.

اوولسمه زېږديزه پېړۍ د پښتو شاعرۍ د زرغون پېر په توګه پېژندل کېږي. په دې پېر کې خوشحال خان خټک (۱۶۱۳–۱۶۸۹) او [[رحمان بابا]] (۱۶۳۲–۱۷۰۶) د پښتو شاعرۍ دوه ستر نومونه وو.

خوشحال خان خټک ته د پښتو ادب پلار ويل کېږي. په شعرونو کې يې مېړانه، هېوادمینه، خپلواکي او اخلاقي لارښوونې څرګندې دي. رحمان بابا يو عارف شاعر و، چې په شاعرۍ کې يې له الله سره مينه، عاجزي، سوله او انسانيت ځانګړی ځای لري.

د دې پېر له نورو نوموتو شاعرانو څخه د خوشحال خان زوی عبدالقادر خان خټک، ميرزا خان انصاري، اشرف خان هجري او عبدالحميد مومند د يادونې وړ دي. احمد شاه ابدالي (۱۷۲۲–۱۷۷۲)، چې د افغانستان بنسټګر پاچا ګڼل کېږي، هم پښتو شعرونه ويلي دي او شعري دېوان يې شته.

په شلمه زېږديزه پېړۍ کې پښتو شاعري نوي پړاو ته ورسېده. [[حمزه شينواری|حمزه شينواري]] (۱۹۰۷–۱۹۹۴) پښتو غزل ته نوې بڼه او نوې موضوعګانې ورکړې او د خيبر ادبي مکتب بنسټ يې کېښود. غني خان (۱۹۱۴–۱۹۹۶) فلسفي او انځوريزه شاعري وکړه. اجمل خټک (۱۹۲۵–۲۰۱۰) په خپلو شعرونو کې ټولنيز او سياسي پيغامونه وړاندې کړل، او قلندر مومند (۱۹۳۰–۲۰۰۳) هم د دې پېر له نوموتو شاعرانو او ادبي څېړونکو څخه و.

== د شاعرۍ ډولونه ==
غزل: غزل يو شعري ډول دی چې له عربي او فارسي ادبي دودونو سره تړاو لري. غزل له بېلابېلو بيتونو جوړ وي او هر بيت يې تر يوه بريده خپلواک مفهوم لري. په غزل کې قافيه او رديف ځانګړی ځای لري. په پښتو شاعرۍ کې رحمان بابا او حمزه شينواری د غزل ستر استادان ګڼل کېږي.

لنډۍ: لنډۍ دوه مسرې لري. لومړۍ مسره يې نهه څپې او دويمه يې ديارلس څپې لري. لنډۍ د پښتو ولسي شاعرۍ يو لرغونی او نوموتی ډول دی. د ډېرو لنډيو ويونکي نه دي معلوم، او ښځې پکې د خپلو احساساتو د څرګندولو لپاره پراخه ونډه لري.

ټپه: ټپه هم د لنډۍ په څېر دوه مسرې لري، چې لومړۍ يې نهه او دويمه يې ديارلس څپې لري. په ټپو کې د مينې، بېلتون، وصال، هيلو او د ژوند د بېلابېلو حالاتو احساسات څرګندېږي.

چاربيته: چاربيته د ولسي شاعرۍ يو ډول دی چې په هر بند کې څلور مسرې لري. دا زياتره د اوږدو کيسو، اتلوليو او نکلونو د بيانولو لپاره ويل کېږي او کله ناکله د رباب په ملګرتيا هم وړاندې کېږي.

نظم: نظم هغه شعر ته ويل کېږي چې يوه ځانګړې موضوع ولري او د فکر او احساس د څرګندولو لپاره جوړ شوی وي. په اوسنۍ پښتو شاعرۍ کې ازاد نظم هم پراخ دود لري.

څلوريزه: څلوريزه هغه شعر دی چې څلور مسرې لري. دا شعري بڼه په فارسي ادب کې د رباعي په نوم مشهوره ده او په پښتو شاعرۍ کې هم کارول کېږي.

قصيده: قصيده يو اوږد شعر دی چې زياتره د ستاينې، ويرنې، پند او نصيحت لپاره ويل کېږي.

مثنوي: مثنوي يو اوږد شعري ډول دی چې د هر بيت دواړه مسرې له يو بل سره همقافيه وي، خو د بېلابېلو بيتونو قافيې بدلېدای شي. دا ډول شعر د اوږدو کيسو او پېښو د بيانولو لپاره کارول کېږي. د آدم خان او درخانۍ په څېر مينېزې کيسې هم په دې شعري بڼه بيان شوې دي.

== نوموتي پښتانه شاعران ==
* خوشحال خان خټک (۱۶۱۳–۱۶۸۹): د پښتو ادب پلار، مېړنی او هېوادپال شاعر.
* [[رحمان بابا]] (۱۶۳۲–۱۷۰۶): عارف شاعر او د پښتو غزل له سترو نومونو څخه.
* [[حمزه شينواری]] (۱۹۰۷–۱۹۹۴): د پښتو غزل بابا او د خيبر ادبي مکتب بنسټګر.
* غني خان (۱۹۱۴–۱۹۹۶): فلسفي شاعر، انځورګر او مفکر.
* اجمل خټک (۱۹۲۵–۲۰۱۰): پرمختللی، ټولنيز او سياسي شاعر.
* قلندر مومند (۱۹۳۰–۲۰۰۳): نوموتی شاعر او ادبي څېړونکی.

== ولسي شاعري ==
ولسي شاعري د پښتو شاعرۍ يوه لرغونې او ژوندۍ برخه ده. دا شاعري له پخوا راهيسې له يوه نسل څخه بل نسل ته په خوله لېږدېدلې ده او د ډېرو شعرونو ويونکي نه دي معلوم.

لنډۍ او ټپې د ولسي شاعرۍ تر ټولو نوموتې بڼې دي. په دې شعرونو کې د مينې، بېلتون، جګړې، کډوالۍ، هيلو او د ژوند د ستونزو انځورونه ليدل کېږي. په ځانګړې توګه پښتنې ښځې د لنډيو او ټپو له لارې خپل احساسات او د ژوند تجربې څرګندوي.

د ولسي شاعرۍ په نورو بڼو کې د ودونو سندرې، د کار سندرې، د اتلولۍ سندرې او چاربيتې شاملې دي. ولسي شاعري د پښتنو د ژوند، دودونو، تاريخ او کلتور د پېژندلو لپاره ارزښتمنه سرچينه ده.

== اوسنۍ شاعري ==
په يوويشتمه زېږديزه پېړۍ کې هم پښتو شاعري خپلې ودې ته دوام ورکوي. اوسني شاعران خپل شعرونه په کتابونو، ادبي مجلو، مشاعرو او برېښنايي رسنيو کې خپروي. انټرنېټ او ټولنيزو شبکو هم پښتو شاعرۍ ته د لوستونکو او اورېدونکو د رسېدو نوې لارې پرانيستې دي.

د اوسنۍ پښتو شاعرۍ مهمې موضوعګانې د ټولنې ستونزې، سوله، زده کړه، خپلواکي، مينه، کډوالي او نړيوال بدلونونه دي. سره له دې، غزل، لنډۍ، ټپه او نورې لرغونې شعري بڼې لا هم خپل ارزښت او ځای ساتي.

پښتو شاعري يوازې د احساساتو د څرګندولو وسيله نه ده، بلکې د پښتنو د ژبې، تاريخ، کلتور، فکر او ټولنيز ژوند د خوندي کولو او راتلونکو نسلونو ته د لېږدولو يوه ارزښتمنه لار هم ده.</text>
      <sha1>m9xb1789o8d4cpzaxdqy577f84yel2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>369966</id>
      <parentid>369962</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T19:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shahzebktk</username>
        <id>41052</id>
      </contributor>
      <comment>Added Rahman Baba manuscript image from Rahman Baba article</comment>
      <origin>369966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8676" sha1="2gkgb9ogmbf0dpxn01om9icipluswkr" xml:space="preserve">[[دوتنه:Detail of Pashtun Sufi poet Rahman Baba from a manuscript painting, commissioned by Abdullah Khan Alkozai, 1798.jpg|بټنوک|کيڼ|300px|رحمان بابا — د ۱۷۹۸ زېږديز کال د يوې لاس‌ليکلې نقاشۍ څخه]]
پښتو شاعري د پښتو ادب تر ټولو لرغونې او بډايه برخه ده. شاعري د پښتنو په کلتور کې ځانګړی ځای لري. د خوښۍ او خپګان، جګړې او سولې، مينې او خپلواکۍ احساسات له پېړيو راهيسې په شعرونو کې انځور شوي دي. پښتو شاعري هم ليکلې او هم ولسي بڼه لري او تر نن ورځې پورې د پښتنو د ادبي ژوند يوه ژوندۍ برخه ده.

== تاريخ ==
د پښتو شاعرۍ د پيل کره نېټه نه ده څرګنده، خو د ادب تاريخ ليکونکي امير کرړ سوري د پښتو له پخوانيو نوموتو شاعرانو څخه ګڼي. هغه د اتمې زېږديزې پېړۍ شاعر بلل کېږي او يو شعر يې په «پټه خزانه» کې راوړل شوی دی. پټه خزانه د محمد هوتک له خوا په ۱۷۲۸ او ۱۷۲۹ زېږديزو کلونو کې په کندهار کې راټوله شوې ده. په دې کتاب کې د پخوانيو پښتنو شاعرانو يادونه شوې ده.

اوولسمه زېږديزه پېړۍ د پښتو شاعرۍ د زرغون پېر په توګه پېژندل کېږي. په دې پېر کې خوشحال خان خټک (۱۶۱۳–۱۶۸۹) او [[رحمان بابا]] (۱۶۳۲–۱۷۰۶) د پښتو شاعرۍ دوه ستر نومونه وو.

خوشحال خان خټک ته د پښتو ادب پلار ويل کېږي. په شعرونو کې يې مېړانه، هېوادمینه، خپلواکي او اخلاقي لارښوونې څرګندې دي. رحمان بابا يو عارف شاعر و، چې په شاعرۍ کې يې له الله سره مينه، عاجزي، سوله او انسانيت ځانګړی ځای لري.

د دې پېر له نورو نوموتو شاعرانو څخه د خوشحال خان زوی عبدالقادر خان خټک، ميرزا خان انصاري، اشرف خان هجري او عبدالحميد مومند د يادونې وړ دي. احمد شاه ابدالي (۱۷۲۲–۱۷۷۲)، چې د افغانستان بنسټګر پاچا ګڼل کېږي، هم پښتو شعرونه ويلي دي او شعري دېوان يې شته.

په شلمه زېږديزه پېړۍ کې پښتو شاعري نوي پړاو ته ورسېده. [[حمزه شينواری|حمزه شينواري]] (۱۹۰۷–۱۹۹۴) پښتو غزل ته نوې بڼه او نوې موضوعګانې ورکړې او د خيبر ادبي مکتب بنسټ يې کېښود. غني خان (۱۹۱۴–۱۹۹۶) فلسفي او انځوريزه شاعري وکړه. اجمل خټک (۱۹۲۵–۲۰۱۰) په خپلو شعرونو کې ټولنيز او سياسي پيغامونه وړاندې کړل، او قلندر مومند (۱۹۳۰–۲۰۰۳) هم د دې پېر له نوموتو شاعرانو او ادبي څېړونکو څخه و.

== د شاعرۍ ډولونه ==
غزل: غزل يو شعري ډول دی چې له عربي او فارسي ادبي دودونو سره تړاو لري. غزل له بېلابېلو بيتونو جوړ وي او هر بيت يې تر يوه بريده خپلواک مفهوم لري. په غزل کې قافيه او رديف ځانګړی ځای لري. په پښتو شاعرۍ کې رحمان بابا او حمزه شينواری د غزل ستر استادان ګڼل کېږي.

لنډۍ: لنډۍ دوه مسرې لري. لومړۍ مسره يې نهه څپې او دويمه يې ديارلس څپې لري. لنډۍ د پښتو ولسي شاعرۍ يو لرغونی او نوموتی ډول دی. د ډېرو لنډيو ويونکي نه دي معلوم، او ښځې پکې د خپلو احساساتو د څرګندولو لپاره پراخه ونډه لري.

ټپه: ټپه هم د لنډۍ په څېر دوه مسرې لري، چې لومړۍ يې نهه او دويمه يې ديارلس څپې لري. په ټپو کې د مينې، بېلتون، وصال، هيلو او د ژوند د بېلابېلو حالاتو احساسات څرګندېږي.

چاربيته: چاربيته د ولسي شاعرۍ يو ډول دی چې په هر بند کې څلور مسرې لري. دا زياتره د اوږدو کيسو، اتلوليو او نکلونو د بيانولو لپاره ويل کېږي او کله ناکله د رباب په ملګرتيا هم وړاندې کېږي.

نظم: نظم هغه شعر ته ويل کېږي چې يوه ځانګړې موضوع ولري او د فکر او احساس د څرګندولو لپاره جوړ شوی وي. په اوسنۍ پښتو شاعرۍ کې ازاد نظم هم پراخ دود لري.

څلوريزه: څلوريزه هغه شعر دی چې څلور مسرې لري. دا شعري بڼه په فارسي ادب کې د رباعي په نوم مشهوره ده او په پښتو شاعرۍ کې هم کارول کېږي.

قصيده: قصيده يو اوږد شعر دی چې زياتره د ستاينې، ويرنې، پند او نصيحت لپاره ويل کېږي.

مثنوي: مثنوي يو اوږد شعري ډول دی چې د هر بيت دواړه مسرې له يو بل سره همقافيه وي، خو د بېلابېلو بيتونو قافيې بدلېدای شي. دا ډول شعر د اوږدو کيسو او پېښو د بيانولو لپاره کارول کېږي. د آدم خان او درخانۍ په څېر مينېزې کيسې هم په دې شعري بڼه بيان شوې دي.

== نوموتي پښتانه شاعران ==
* خوشحال خان خټک (۱۶۱۳–۱۶۸۹): د پښتو ادب پلار، مېړنی او هېوادپال شاعر.
* [[رحمان بابا]] (۱۶۳۲–۱۷۰۶): عارف شاعر او د پښتو غزل له سترو نومونو څخه.
* [[حمزه شينواری]] (۱۹۰۷–۱۹۹۴): د پښتو غزل بابا او د خيبر ادبي مکتب بنسټګر.
* غني خان (۱۹۱۴–۱۹۹۶): فلسفي شاعر، انځورګر او مفکر.
* اجمل خټک (۱۹۲۵–۲۰۱۰): پرمختللی، ټولنيز او سياسي شاعر.
* قلندر مومند (۱۹۳۰–۲۰۰۳): نوموتی شاعر او ادبي څېړونکی.

== ولسي شاعري ==
ولسي شاعري د پښتو شاعرۍ يوه لرغونې او ژوندۍ برخه ده. دا شاعري له پخوا راهيسې له يوه نسل څخه بل نسل ته په خوله لېږدېدلې ده او د ډېرو شعرونو ويونکي نه دي معلوم.

لنډۍ او ټپې د ولسي شاعرۍ تر ټولو نوموتې بڼې دي. په دې شعرونو کې د مينې، بېلتون، جګړې، کډوالۍ، هيلو او د ژوند د ستونزو انځورونه ليدل کېږي. په ځانګړې توګه پښتنې ښځې د لنډيو او ټپو له لارې خپل احساسات او د ژوند تجربې څرګندوي.

د ولسي شاعرۍ په نورو بڼو کې د ودونو سندرې، د کار سندرې، د اتلولۍ سندرې او چاربيتې شاملې دي. ولسي شاعري د پښتنو د ژوند، دودونو، تاريخ او کلتور د پېژندلو لپاره ارزښتمنه سرچينه ده.

== اوسنۍ شاعري ==
په يوويشتمه زېږديزه پېړۍ کې هم پښتو شاعري خپلې ودې ته دوام ورکوي. اوسني شاعران خپل شعرونه په کتابونو، ادبي مجلو، مشاعرو او برېښنايي رسنيو کې خپروي. انټرنېټ او ټولنيزو شبکو هم پښتو شاعرۍ ته د لوستونکو او اورېدونکو د رسېدو نوې لارې پرانيستې دي.

د اوسنۍ پښتو شاعرۍ مهمې موضوعګانې د ټولنې ستونزې، سوله، زده کړه، خپلواکي، مينه، کډوالي او نړيوال بدلونونه دي. سره له دې، غزل، لنډۍ، ټپه او نورې لرغونې شعري بڼې لا هم خپل ارزښت او ځای ساتي.

پښتو شاعري يوازې د احساساتو د څرګندولو وسيله نه ده، بلکې د پښتنو د ژبې، تاريخ، کلتور، فکر او ټولنيز ژوند د خوندي کولو او راتلونکو نسلونو ته د لېږدولو يوه ارزښتمنه لار هم ده.</text>
      <sha1>2gkgb9ogmbf0dpxn01om9icipluswkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د خيبر درې</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87806</id>
    <revision>
      <id>369964</id>
      <timestamp>2026-10-22T18:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shahzebktk</username>
        <id>41052</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;== د خيبر درې پېژندنه == د خيبر درې د نړۍ له نوموتو او تاريخي غرنیو تنګيو څخه ده، چې د پاکستان د خيبر پښتونخوا د پېښور سيمه له افغانستان سره نښلوي. دا درې د سپين غره په غرنۍ لړۍ کې پرته ده او اوږدوالی يې شاوخوا ۵۳ کيلومتره دی.  د خيبر درې د پاکستان او افغانستان تر...&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>369964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5276" sha1="kq5ns5pv5tqgaq2szcifg4uucevlrw6" xml:space="preserve">== د خيبر درې پېژندنه ==
د خيبر درې د نړۍ له نوموتو او تاريخي غرنیو تنګيو څخه ده، چې د پاکستان د خيبر پښتونخوا د پېښور سيمه له افغانستان سره نښلوي. دا درې د سپين غره په غرنۍ لړۍ کې پرته ده او اوږدوالی يې شاوخوا ۵۳ کيلومتره دی.

د خيبر درې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د تګ راتګ او سوداګرۍ يوه ډېره مهمه ځمکنۍ لار ده، چې د تورخم تر پولې رسېږي. د پېښور او کابل ترمنځ لويه لار هم له همدې درې څخه تېرېږي. د خيبر اورګاډي پټلۍ هم د دې تنګي غرنۍ لارې په اوږدو کې غځېدلې ده. دې درې د سوداګرۍ، کلتوري اړيکو او پوځي خوځښتونو په تاريخ کې ځانګړی ځای درلودلی دی.

== جغرافيه ==
د خيبر درې د پېښور ښار لوېديځ ته له جمرود څخه پيلېږي او لوېديځ لوري ته د تورخم تر پولې رسېږي. د دې لارې په پيل کې د جمرود کلا او د خيبر د باب مشهوره دروازه پرته ده.

له جمرود وروسته لاره د تنګو درو، لوړو غونډيو او لوړو ژورو غرونو ترمنځ غځېدلې ده. علي مسجد د دې درې له تنګو برخو څخه دی. لنډي کوتل د درې له مهمو ښارګوټو څخه دی، چې د سمندر له کچې څخه شاوخوا ۱۰۷۰ متره لوړ پروت دی. له لنډي کوتل څخه وروسته لاره د تورخم پولې ته ښکته کېږي، چېرې چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ پوله پرته ده.

د خيبر درې شاوخوا غرنيزې سيمې د اپريدي پښتنو د مېشتېدو پخوانی ټاټوبی دی. اپريدي پښتانه له پخوا راهيسې په دې سيمه کې اوسېږي او د دې درې په تاريخ کې يې مهمه ونډه لرلې ده.

== تاريخ ==
د خيبر درې له لرغونو زمانو راهيسې د منځنۍ اسيا او هندوستان ترمنځ د سوداګرۍ او تګ راتګ يوه مهمه لار پاتې شوې ده. دا درې د ورېښمو د تاريخي سوداګريزې لارې له سيمې سره تړاو درلود. سوداګرو به له خپلو کاروانونو سره له دې لارې تګ راتګ کاوه او مالونه به يې له يوې سيمې څخه بلې ته لېږدول.

د سوداګرو ترڅنګ ګڼ پوځونه او واکمن هم له دې درې څخه تېر شوي دي. د سکندر مقدوني له وخت څخه نيولې د بابر او نادر شاه تر پېرونو پورې، بېلابېل پوځونه له دې لارې د هندوستان دښتو ته رسېدلي دي. له همدې امله د خيبر درې په تاريخ کې ستراتيژيک ارزښت درلودلی دی.

د برتانوي واکمنۍ پر مهال هم دا درې د برتانوي هند او افغانستان ترمنځ د اړيکو او شخړو يو مهم ډګر و. د انګرېزانو او افغانانو د جګړو پر مهال يې ځانګړی رول درلود. برتانويانو د دې لارې د ساتنې لپاره کلاګانې جوړې کړې. د شلمې پېړۍ په شلمه لسيزه کې د دې تنګې او ستونزمنې لارې له لارې د اورګاډي پټلۍ هم جوړه شوه. د دې پټلۍ تونلونه او پلونه د هغه وخت د انجنيرۍ د وړتيا ښې بېلګې ګڼل کېږي.

په ۱۹۶۴ زېږديز کال کې په جمرود کې د «خيبر باب» په نوم يوه لويه يادګاري دروازه جوړه شوه، چې نن ورځ د دې درې يوه مشهوره نښه ده.

== د خيبر درې اوسنی ارزښت ==
نن ورځ د خيبر درې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ او تګ راتګ له مهمو لارو څخه ده. هره ورځ ګڼ خلک او د مالونو باروړونکي موټر د تورخم له پولې څخه تېرېږي.

دا لاره نه يوازې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ لپاره ارزښت لري، بلکې د منځنۍ اسيا له هېوادونو سره د سوداګريزو اړيکو په پراختيا کې هم مهمه ونډه لري.

له تورخم څخه لويه لار د افغانستان د جلال اباد ښار له لارې کابل ته رسېږي او په دې توګه پېښور او کابل سره نښلوي.

د دې ترڅنګ، د تاريخ مينه وال او سيلانيان د خيبر باب، جمرود کلا او د دې درې د لوړو غرونو او ښکلو منظرو د ليدلو لپاره دې سيمې ته ورځي.

د خيبر درې يوازې يوه غرنۍ لار نه ده، بلکې د پښتنو د تاريخ، کلتور، سوداګرۍ او د سيمې د خلکو ترمنځ د پخوانيو اړيکو يوه ارزښتمنه نښه هم ده.</text>
      <sha1>kq5ns5pv5tqgaq2szcifg4uucevlrw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>369965</id>
      <parentid>369964</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T18:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shahzebktk</username>
        <id>41052</id>
      </contributor>
      <comment>Added images: Khyber Pass lead and 1878 Shadi Bagiar</comment>
      <origin>369965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5454" sha1="t74d37zd4gi62n19pkymetvj4wq8l1g" xml:space="preserve">[[File:KhyberPassPakistan.jpg|thumb|د خيبر درې]]
== د خيبر درې پېژندنه ==
د خيبر درې د نړۍ له نوموتو او تاريخي غرنیو تنګيو څخه ده، چې د پاکستان د خيبر پښتونخوا د پېښور سيمه له افغانستان سره نښلوي. دا درې د سپين غره په غرنۍ لړۍ کې پرته ده او اوږدوالی يې شاوخوا ۵۳ کيلومتره دی.

د خيبر درې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د تګ راتګ او سوداګرۍ يوه ډېره مهمه ځمکنۍ لار ده، چې د تورخم تر پولې رسېږي. د پېښور او کابل ترمنځ لويه لار هم له همدې درې څخه تېرېږي. د خيبر اورګاډي پټلۍ هم د دې تنګي غرنۍ لارې په اوږدو کې غځېدلې ده. دې درې د سوداګرۍ، کلتوري اړيکو او پوځي خوځښتونو په تاريخ کې ځانګړی ځای درلودلی دی.

== جغرافيه ==
د خيبر درې د پېښور ښار لوېديځ ته له جمرود څخه پيلېږي او لوېديځ لوري ته د تورخم تر پولې رسېږي. د دې لارې په پيل کې د جمرود کلا او د خيبر د باب مشهوره دروازه پرته ده.

له جمرود وروسته لاره د تنګو درو، لوړو غونډيو او لوړو ژورو غرونو ترمنځ غځېدلې ده. علي مسجد د دې درې له تنګو برخو څخه دی. لنډي کوتل د درې له مهمو ښارګوټو څخه دی، چې د سمندر له کچې څخه شاوخوا ۱۰۷۰ متره لوړ پروت دی. له لنډي کوتل څخه وروسته لاره د تورخم پولې ته ښکته کېږي، چېرې چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ پوله پرته ده.

د خيبر درې شاوخوا غرنيزې سيمې د اپريدي پښتنو د مېشتېدو پخوانی ټاټوبی دی. اپريدي پښتانه له پخوا راهيسې په دې سيمه کې اوسېږي او د دې درې په تاريخ کې يې مهمه ونډه لرلې ده.

== تاريخ ==
د خيبر درې له لرغونو زمانو راهيسې د منځنۍ اسيا او هندوستان ترمنځ د سوداګرۍ او تګ راتګ يوه مهمه لار پاتې شوې ده. دا درې د ورېښمو د تاريخي سوداګريزې لارې له سيمې سره تړاو درلود. سوداګرو به له خپلو کاروانونو سره له دې لارې تګ راتګ کاوه او مالونه به يې له يوې سيمې څخه بلې ته لېږدول.

[[File:Shadi Bagiar at the entrance to the Khyber Pass in 1878.jpg|thumb|د خيبر درې په ۱۸۷۸ کال کې]]

د سوداګرو ترڅنګ ګڼ پوځونه او واکمن هم له دې درې څخه تېر شوي دي. د سکندر مقدوني له وخت څخه نيولې د بابر او نادر شاه تر پېرونو پورې، بېلابېل پوځونه له دې لارې د هندوستان دښتو ته رسېدلي دي. له همدې امله د خيبر درې په تاريخ کې ستراتيژيک ارزښت درلودلی دی.

د برتانوي واکمنۍ پر مهال هم دا درې د برتانوي هند او افغانستان ترمنځ د اړيکو او شخړو يو مهم ډګر و. د انګرېزانو او افغانانو د جګړو پر مهال يې ځانګړی رول درلود. برتانويانو د دې لارې د ساتنې لپاره کلاګانې جوړې کړې. د شلمې پېړۍ په شلمه لسيزه کې د دې تنګې او ستونزمنې لارې له لارې د اورګاډي پټلۍ هم جوړه شوه. د دې پټلۍ تونلونه او پلونه د هغه وخت د انجنيرۍ د وړتيا ښې بېلګې ګڼل کېږي.

په ۱۹۶۴ زېږديز کال کې په جمرود کې د «خيبر باب» په نوم يوه لويه يادګاري دروازه جوړه شوه، چې نن ورځ د دې درې يوه مشهوره نښه ده.

== د خيبر درې اوسنی ارزښت ==
نن ورځ د خيبر درې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ او تګ راتګ له مهمو لارو څخه ده. هره ورځ ګڼ خلک او د مالونو باروړونکي موټر د تورخم له پولې څخه تېرېږي.

دا لاره نه يوازې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ لپاره ارزښت لري، بلکې د منځنۍ اسيا له هېوادونو سره د سوداګريزو اړيکو په پراختيا کې هم مهمه ونډه لري.

له تورخم څخه لويه لار د افغانستان د جلال اباد ښار له لارې کابل ته رسېږي او په دې توګه پېښور او کابل سره نښلوي.

د دې ترڅنګ، د تاريخ مينه وال او سيلانيان د خيبر باب، جمرود کلا او د دې درې د لوړو غرونو او ښکلو منظرو د ليدلو لپاره دې سيمې ته ورځي.

د خيبر درې يوازې يوه غرنۍ لار نه ده، بلکې د پښتنو د تاريخ، کلتور، سوداګرۍ او د سيمې د خلکو ترمنځ د پخوانيو اړيکو يوه ارزښتمنه نښه هم ده.</text>
      <sha1>t74d37zd4gi62n19pkymetvj4wq8l1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:SharafuddinAzimiOfficial</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87807</id>
    <revision>
      <id>369968</id>
      <timestamp>2026-10-22T19:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>369968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="496" sha1="cg90bjwybyuceu1926ceelcpk1o886e" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|name=SharafuddinAzimiOfficial}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۲۲ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۹:۴۵ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>cg90bjwybyuceu1926ceelcpk1o886e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چترال</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87808</id>
    <revision>
      <id>369971</id>
      <timestamp>2026-10-22T20:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shahzebktk</username>
        <id>41052</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;چترال د پاکستان د خيبر پښتونخوا ايالت په شمال کې يوه غرنۍ ولسوالۍ او ښکلې دره ده، چې د هندوکش په غرونو کې پرته ده. دا سيمه په شمال کې د افغانستان له واخان دهلېز سره پوله لري. چترال د خپلو لوړو غرونو، ښکلو درو، بېلابېلو کلتورونو او ګڼو ژبو له امله ځانګړی نوم لر...&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>369971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5137" sha1="kdrfkuzyuv9csyopk9r6brus0qd5hmy" xml:space="preserve">چترال د پاکستان د خيبر پښتونخوا ايالت په شمال کې يوه غرنۍ ولسوالۍ او ښکلې دره ده، چې د هندوکش په غرونو کې پرته ده. دا سيمه په شمال کې د افغانستان له واخان دهلېز سره پوله لري. چترال د خپلو لوړو غرونو، ښکلو درو، بېلابېلو کلتورونو او ګڼو ژبو له امله ځانګړی نوم لري. د چترال ښار د دې سيمې اداري مرکز او تر ټولو لوی ښار دی.

== جغرافيه ==
چترال د هندوکش په غرونو کې پروت دی او ټوله سيمه يې غرونه او درې جوړوي. ترچ مير، چې لوړوالی يې شاوخوا ۷۷۰۸ متره دی، د هندوکش تر ټولو لوړه څوکه ده او په چترال کې پرته ده. دا څوکه د چترال له ښاره هم ښه ليدل کېږي او د سيمې يوه نوموتې نښه ده.

د چترال سيند د دې درې په اوږدو کې بهېږي او د سيمې د کرکېلې او د خلکو د ژوند لپاره ډېر ارزښت لري. په چترال کې ګڼې وړې او لويې درې شته، چې د کالاشو درې، لکه بمبوريت، رمبور او برير، پکې ډېرې نوموتې دي.

د شندور غاړه، چې شاوخوا ۳۷۰۰ متره لوړوالی لري، چترال له ګلګت سره نښلوي. په ژمي کې د واورو له امله له چترال سره تګ راتګ ستونزمنېده؛ خو د لواري تونل په جوړېدو سره دا سيمه اوس د کال په اوږدو کې له دير او د هېواد له نورو برخو سره تړلې پاتې کېږي.

== خلک او ژبې ==
د چترال ډېری اوسېدونکي د بېلابېلو توکمونو او ټبرونو خلک دي. د دې سيمې تر ټولو پراخه ژبه کھوار ده، چې د چترال په ډېرو برخو کې پرې خبرې کېږي. له کالاشو پرته د سيمې ډېری اوسېدونکي مسلمانان دي.

د کالاشو په درو کې د کالاش قوم اوسېږي. دې خلکو خپل ځانګړی دين، کلتور، جامې او دودونه تر نن ورځې پورې ساتلي دي. د دوی ژبه کالاشه نومېږي. د کالاشو کلتور او جشنونه د نړۍ د بېلابېلو سيمو د خلکو پام ځانته رااړوي.

له کھوار او کالاشې پرته، په چترال کې واخي او يو شمېر نورې ژبې هم ويل کېږي. له همدې امله، دا سيمه د ژبني او کلتوري رنګارنګوالي يوه غوره بېلګه ده. د چترال خلک د مېلمه پالنې او نرم چلند له امله هم پېژندل کېږي.

== تاريخ ==
چترال پخوا يو خپلواک شاهي رياست و، چې ځايي واکمن، يعنې مهتر، پرې واک چلاوه. په دې سيمه کې د پېړيو په اوږدو کې بېلابېلو واکمنانو حکومت کړی او د چترال په تاريخ کې ډېر بدلونونه راغلي دي.

په ۱۹۴۷ زېږديز کال کې، د پاکستان له جوړېدو سره، د چترال رياست له پاکستان سره يوځای شو. وروسته، په ۱۹۶۹ زېږديز کال کې، دا رياست په بشپړه توګه د پاکستان برخه شو او د خيبر پښتونخوا، چې هغه مهال د شمال لوېديځ سرحدي ايالت په نوم يادېده، له نورو سيمو سره يوځای شو.

== کلتور او سيلانيز ارزښت ==
چترال د خپل ځانګړي کلتور له امله ډېر نوم لري. د کالاشو جشنونه، لکه چلم جوشت چې په پسرلي کې او چاؤموس چې په ژمي کې لمانځل کېږي، د سيمې له مشهورو کلتوري پېښو څخه دي. د دغو جشنونو د ليدلو لپاره د نړۍ له بېلابېلو سيمو څخه سيلانيان ورځي. د جشنونو پر مهال د کالاشو خلک خپلې رنګارنګې جامې اغوندي، نڅاوې کوي او سندرې وايي.

د شندور د پولو جشن هر کال د شندور په غاړه جوړېږي. په دې جشن کې د چترال او ګلګت لوبډلې د پولو په لوبه کې سيالي کوي. د شندور د پولو لوبغالی د نړۍ له لوړو لوبغالو څخه ګڼل کېږي او زرګونه نندارچيان يې لوبې ګوري.

چترال د خپلو لوړو غرونو، ښکلو درو او د واورو په سپينو پوښونو پوښلو څوکو له امله د غره ختونکو او سيلانيانو لپاره په زړه پورې سيمه ده. هر کال ګڼ کورني او بهرني سيلانيان د دې سيمې د طبيعي ښکلا، د کالاشو د کلتور او د ترچ مير د لوړې څوکې د ليدلو لپاره چترال ته سفر کوي.</text>
      <sha1>kdrfkuzyuv9csyopk9r6brus0qd5hmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>369972</id>
      <parentid>369971</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T21:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shahzebktk</username>
        <id>41052</id>
      </contributor>
      <origin>369972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5232" sha1="bpowg83ou31qow1nb83vtl0a46xf6pl" xml:space="preserve">[[File:Chitral Valley in the Laps of Tirich Mir (7708m).jpg|thumb|ترچ مير، چترال]]
چترال د پاکستان د خيبر پښتونخوا ايالت په شمال کې يوه غرنۍ ولسوالۍ او ښکلې دره ده، چې د هندوکش په غرونو کې پرته ده. دا سيمه په شمال کې د افغانستان له واخان دهلېز سره پوله لري. چترال د خپلو لوړو غرونو، ښکلو درو، بېلابېلو کلتورونو او ګڼو ژبو له امله ځانګړی نوم لري. د چترال ښار د دې سيمې اداري مرکز او تر ټولو لوی ښار دی.

== جغرافيه ==
چترال د هندوکش په غرونو کې پروت دی او ټوله سيمه يې غرونه او درې جوړوي. ترچ مير، چې لوړوالی يې شاوخوا ۷۷۰۸ متره دی، د هندوکش تر ټولو لوړه څوکه ده او په چترال کې پرته ده. دا څوکه د چترال له ښاره هم ښه ليدل کېږي او د سيمې يوه نوموتې نښه ده.

د چترال سيند د دې درې په اوږدو کې بهېږي او د سيمې د کرکېلې او د خلکو د ژوند لپاره ډېر ارزښت لري. په چترال کې ګڼې وړې او لويې درې شته، چې د کالاشو درې، لکه بمبوريت، رمبور او برير، پکې ډېرې نوموتې دي.

د شندور غاړه، چې شاوخوا ۳۷۰۰ متره لوړوالی لري، چترال له ګلګت سره نښلوي. په ژمي کې د واورو له امله له چترال سره تګ راتګ ستونزمنېده؛ خو د لواري تونل په جوړېدو سره دا سيمه اوس د کال په اوږدو کې له دير او د هېواد له نورو برخو سره تړلې پاتې کېږي.

== خلک او ژبې ==
د چترال ډېری اوسېدونکي د بېلابېلو توکمونو او ټبرونو خلک دي. د دې سيمې تر ټولو پراخه ژبه کھوار ده، چې د چترال په ډېرو برخو کې پرې خبرې کېږي. له کالاشو پرته د سيمې ډېری اوسېدونکي مسلمانان دي.

د کالاشو په درو کې د کالاش قوم اوسېږي. دې خلکو خپل ځانګړی دين، کلتور، جامې او دودونه تر نن ورځې پورې ساتلي دي. د دوی ژبه کالاشه نومېږي. د کالاشو کلتور او جشنونه د نړۍ د بېلابېلو سيمو د خلکو پام ځانته رااړوي.

له کھوار او کالاشې پرته، په چترال کې واخي او يو شمېر نورې ژبې هم ويل کېږي. له همدې امله، دا سيمه د ژبني او کلتوري رنګارنګوالي يوه غوره بېلګه ده. د چترال خلک د مېلمه پالنې او نرم چلند له امله هم پېژندل کېږي.

== تاريخ ==
چترال پخوا يو خپلواک شاهي رياست و، چې ځايي واکمن، يعنې مهتر، پرې واک چلاوه. په دې سيمه کې د پېړيو په اوږدو کې بېلابېلو واکمنانو حکومت کړی او د چترال په تاريخ کې ډېر بدلونونه راغلي دي.

په ۱۹۴۷ زېږديز کال کې، د پاکستان له جوړېدو سره، د چترال رياست له پاکستان سره يوځای شو. وروسته، په ۱۹۶۹ زېږديز کال کې، دا رياست په بشپړه توګه د پاکستان برخه شو او د خيبر پښتونخوا، چې هغه مهال د شمال لوېديځ سرحدي ايالت په نوم يادېده، له نورو سيمو سره يوځای شو.

== کلتور او سيلانيز ارزښت ==
چترال د خپل ځانګړي کلتور له امله ډېر نوم لري. د کالاشو جشنونه، لکه چلم جوشت چې په پسرلي کې او چاؤموس چې په ژمي کې لمانځل کېږي، د سيمې له مشهورو کلتوري پېښو څخه دي. د دغو جشنونو د ليدلو لپاره د نړۍ له بېلابېلو سيمو څخه سيلانيان ورځي. د جشنونو پر مهال د کالاشو خلک خپلې رنګارنګې جامې اغوندي، نڅاوې کوي او سندرې وايي.

د شندور د پولو جشن هر کال د شندور په غاړه جوړېږي. په دې جشن کې د چترال او ګلګت لوبډلې د پولو په لوبه کې سيالي کوي. د شندور د پولو لوبغالی د نړۍ له لوړو لوبغالو څخه ګڼل کېږي او زرګونه نندارچيان يې لوبې ګوري.

چترال د خپلو لوړو غرونو، ښکلو درو او د واورو په سپينو پوښونو پوښلو څوکو له امله د غره ختونکو او سيلانيانو لپاره په زړه پورې سيمه ده. هر کال ګڼ کورني او بهرني سيلانيان د دې سيمې د طبيعي ښکلا، د کالاشو د کلتور او د ترچ مير د لوړې څوکې د ليدلو لپاره چترال ته سفر کوي.</text>
      <sha1>bpowg83ou31qow1nb83vtl0a46xf6pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ملاکنډ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87809</id>
    <revision>
      <id>369973</id>
      <timestamp>2026-10-22T21:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shahzebktk</username>
        <id>41052</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;ملاکنډ د پاکستان د خيبر پښتونخوا يوه ولسوالي ده، چې د ملاکنډ د غاړې له امله په ټول هېواد کې نوم لري. ملاکنډ يوازې د يوې ولسوالۍ نوم نه دی، بلکې د خيبر پښتونخوا د يوه لوی اداري وېش نوم هم دی. د ملاکنډ په وېش کې سوات، دير، بونېر، شانګله، باجوړ او [[چترال]] هم راځي....&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>369973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4071" sha1="rijhandi1zkt5i4633wwzklhdi5wlf5" xml:space="preserve">ملاکنډ د پاکستان د خيبر پښتونخوا يوه ولسوالي ده، چې د ملاکنډ د غاړې له امله په ټول هېواد کې نوم لري. ملاکنډ يوازې د يوې ولسوالۍ نوم نه دی، بلکې د خيبر پښتونخوا د يوه لوی اداري وېش نوم هم دی. د ملاکنډ په وېش کې سوات، دير، بونېر، شانګله، باجوړ او [[چترال]] هم راځي.

د ملاکنډ غاړه د دې سيمې تر ټولو نوموتې نښه ده، ځکه چې د هېواد له هوارو سيمو څخه د شمال غرونو ته د تګ راتګ يوه مهمه او لنډه لار له همدې غاړې تېرېږي.

== جغرافيه ==
د ملاکنډ ولسوالۍ سيمه غرونه، شنې لمنې او ښکلې درې لري. د ملاکنډ غاړه د پېښور درې ته نږدې سيمې د درګۍ له لارې له دير او سوات سره نښلوي. همدا لار سوات، دير او چترال ته د تګ راتګ له مهمو لارو څخه ده.

د سوات سيند د دې سيمې له منځه بهېږي او د کرکېلې او د خلکو د ورځني ژوند لپاره ډېر ارزښت لري. د ملاکنډ مشهور ښارګوټي بټخېله او درګۍ دي. بټخېله د ولسوالۍ اداري مرکز او د سيمې له لويو سوداګريزو ښارګوټو څخه دی. درګۍ هغه ښارګوټی دی چې له هغه ځايه لار د ملاکنډ غاړې پر لور خېژي.

== تاريخ ==
د برتانوي واکمنۍ پر مهال دا سيمه د ملاکنډ د ادارې تر واک لاندې وه. دا ځای د انګرېزانو لپاره ځکه ډېر ارزښت درلود، چې چترال ته تلونکې لار له همدې سيمې تېرېده او د دې لارې ساتنه د هغوی له مهمو چارو څخه وه.

په ۱۸۹۵ زېږديز کال کې، کله چې په چترال کې شخړې راپورته شوې، برتانوي پوځ د چترال د مرستې لپاره له همدې لارې تېر شو. بيا په ۱۸۹۷ زېږديز کال کې په ملاکنډ کې لويې وسله والې نښتې وشوې. د برتانوي پوځ يو لوی ځواک، چې په تاريخ کې د «ملاکنډ د جګړې ځواک» په نوم يادېږي، دې سيمې ته ورسېد.

په دې لښکر کې ځوان ونستن چرچل هم ملګری و. هغه وروسته د دغو پېښو په اړه يو کتاب وليکه، چې د هغه مهال د تاريخي پېښو د پېژندلو يوه سرچينه ګڼل کېږي.

په ۱۹۴۷ زېږديز کال کې د پاکستان له جوړېدو سره دا سيمه هم د پاکستان برخه شوه. ملاکنډ د اوږدې مودې لپاره د ځانګړې اداري کړنلارې له مخې اداره کېده؛ خو نن ورځ د خيبر پښتونخوا يوه ولسوالي ده او د ملاکنډ د اداري وېش برخه ګڼل کېږي.

== اوسنی حالت ==
نن ورځ ملاکنډ د سوات، دير او چترال پر لور د تګ راتګ يوه مهمه دروازه ګڼل کېږي. هر کال زرګونه سيلانيان د ملاکنډ د غاړې له لارې سوات او نورو غرنیو سيمو ته ځي، څو د هغو طبيعي ښکلاوې وګوري. دا لار د سوداګرۍ او تګ راتګ لپاره هم ډېره بوخته ده او هره ورځ ګڼ ګاډي او مسافر پرې تېرېږي.

بټخېله د خپلو بازارونو او سوداګرۍ له امله يو خوځنده ښارګوټی دی. د لارې په اوږدو کې مسافرو ته بېلابېلې اسانتياوې هم برابروي. د ملاکنډ اداري وېش د خپلو ښکلو سيلانيزو سيمو، لکه سوات او چترال، له امله د خيبر پښتونخوا په پېژندنه او اقتصاد کې ځانګړی ځای لري.</text>
      <sha1>rijhandi1zkt5i4633wwzklhdi5wlf5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>369974</id>
      <parentid>369973</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T21:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shahzebktk</username>
        <id>41052</id>
      </contributor>
      <origin>369974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4146" sha1="atoo0z8vrprmu8cx47bmkdqhyzbu4c8" xml:space="preserve">[[File:View from Top of Malakand Pass.jpg|thumb|د ملاکنډ غاړه]]
ملاکنډ د پاکستان د خيبر پښتونخوا يوه ولسوالي ده، چې د ملاکنډ د غاړې له امله په ټول هېواد کې نوم لري. ملاکنډ يوازې د يوې ولسوالۍ نوم نه دی، بلکې د خيبر پښتونخوا د يوه لوی اداري وېش نوم هم دی. د ملاکنډ په وېش کې سوات، دير، بونېر، شانګله، باجوړ او [[چترال]] هم راځي.

د ملاکنډ غاړه د دې سيمې تر ټولو نوموتې نښه ده، ځکه چې د هېواد له هوارو سيمو څخه د شمال غرونو ته د تګ راتګ يوه مهمه او لنډه لار له همدې غاړې تېرېږي.

== جغرافيه ==
د ملاکنډ ولسوالۍ سيمه غرونه، شنې لمنې او ښکلې درې لري. د ملاکنډ غاړه د پېښور درې ته نږدې سيمې د درګۍ له لارې له دير او سوات سره نښلوي. همدا لار سوات، دير او چترال ته د تګ راتګ له مهمو لارو څخه ده.

د سوات سيند د دې سيمې له منځه بهېږي او د کرکېلې او د خلکو د ورځني ژوند لپاره ډېر ارزښت لري. د ملاکنډ مشهور ښارګوټي بټخېله او درګۍ دي. بټخېله د ولسوالۍ اداري مرکز او د سيمې له لويو سوداګريزو ښارګوټو څخه دی. درګۍ هغه ښارګوټی دی چې له هغه ځايه لار د ملاکنډ غاړې پر لور خېژي.

== تاريخ ==
د برتانوي واکمنۍ پر مهال دا سيمه د ملاکنډ د ادارې تر واک لاندې وه. دا ځای د انګرېزانو لپاره ځکه ډېر ارزښت درلود، چې چترال ته تلونکې لار له همدې سيمې تېرېده او د دې لارې ساتنه د هغوی له مهمو چارو څخه وه.

په ۱۸۹۵ زېږديز کال کې، کله چې په چترال کې شخړې راپورته شوې، برتانوي پوځ د چترال د مرستې لپاره له همدې لارې تېر شو. بيا په ۱۸۹۷ زېږديز کال کې په ملاکنډ کې لويې وسله والې نښتې وشوې. د برتانوي پوځ يو لوی ځواک، چې په تاريخ کې د «ملاکنډ د جګړې ځواک» په نوم يادېږي، دې سيمې ته ورسېد.

په دې لښکر کې ځوان ونستن چرچل هم ملګری و. هغه وروسته د دغو پېښو په اړه يو کتاب وليکه، چې د هغه مهال د تاريخي پېښو د پېژندلو يوه سرچينه ګڼل کېږي.

په ۱۹۴۷ زېږديز کال کې د پاکستان له جوړېدو سره دا سيمه هم د پاکستان برخه شوه. ملاکنډ د اوږدې مودې لپاره د ځانګړې اداري کړنلارې له مخې اداره کېده؛ خو نن ورځ د خيبر پښتونخوا يوه ولسوالي ده او د ملاکنډ د اداري وېش برخه ګڼل کېږي.

== اوسنی حالت ==
نن ورځ ملاکنډ د سوات، دير او چترال پر لور د تګ راتګ يوه مهمه دروازه ګڼل کېږي. هر کال زرګونه سيلانيان د ملاکنډ د غاړې له لارې سوات او نورو غرنیو سيمو ته ځي، څو د هغو طبيعي ښکلاوې وګوري. دا لار د سوداګرۍ او تګ راتګ لپاره هم ډېره بوخته ده او هره ورځ ګڼ ګاډي او مسافر پرې تېرېږي.

بټخېله د خپلو بازارونو او سوداګرۍ له امله يو خوځنده ښارګوټی دی. د لارې په اوږدو کې مسافرو ته بېلابېلې اسانتياوې هم برابروي. د ملاکنډ اداري وېش د خپلو ښکلو سيلانيزو سيمو، لکه سوات او چترال، له امله د خيبر پښتونخوا په پېژندنه او اقتصاد کې ځانګړی ځای لري.</text>
      <sha1>atoo0z8vrprmu8cx47bmkdqhyzbu4c8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Shahzebktj</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87810</id>
    <redirect title="د کارن خبرې اترې:Shahzebktk" />
    <revision>
      <id>369976</id>
      <timestamp>2026-10-23T04:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Borhan</username>
        <id>31461</id>
      </contributor>
      <comment>Borhan د [[د کارن خبرې اترې:Shahzebktj]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Shahzebktk]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Shahzebktj|Shahzebktj]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Shahzebktk|Shahzebktk]]&quot;</comment>
      <origin>369976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="rhdjkaz56y7fva2rep9v1p9jpnmp2jo" xml:space="preserve">#مخګرځ [[د کارن خبرې اترې:Shahzebktk]]</text>
      <sha1>rhdjkaz56y7fva2rep9v1p9jpnmp2jo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Satiorca</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87811</id>
    <redirect title="د کارن خبرې اترې:アルミッツ" />
    <revision>
      <id>369978</id>
      <timestamp>2026-10-23T08:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Syunsyunminmin</username>
        <id>27228</id>
      </contributor>
      <comment>Syunsyunminmin د [[د کارن خبرې اترې:Satiorca]] مخ [[د کارن خبرې اترې:アルミッツ]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Satiorca|Satiorca]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/アルミッツ|アルミッツ]]&quot;</comment>
      <origin>369978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="hj8cicm52eprmgqqfart3862imkg49o" xml:space="preserve">#مخګرځ [[د کارن خبرې اترې:アルミッツ]]</text>
      <sha1>hj8cicm52eprmgqqfart3862imkg49o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Hectorinaaa</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87812</id>
    <redirect title="د کارن خبرې اترې:MiamiMint" />
    <revision>
      <id>369980</id>
      <timestamp>2026-10-23T10:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cabayi</username>
        <id>18734</id>
      </contributor>
      <comment>Cabayi د [[د کارن خبرې اترې:Hectorinaaa]] مخ [[د کارن خبرې اترې:MiamiMint]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Hectorinaaa|Hectorinaaa]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/MiamiMint|MiamiMint]]&quot;</comment>
      <origin>369980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="quqdywqs84xia6xcmurlayguy91ngt6" xml:space="preserve">#مخګرځ [[د کارن خبرې اترې:MiamiMint]]</text>
      <sha1>quqdywqs84xia6xcmurlayguy91ngt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Xbbxh</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87813</id>
    <revision>
      <id>369981</id>
      <timestamp>2026-10-23T11:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>369981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="au3l0qy00hbrgikiy6hzesep5khe6bc" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|name=Xbbxh}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۲۳ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۱:۴۵ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>au3l0qy00hbrgikiy6hzesep5khe6bc</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>