Wikipedia
quwiki
https://qu.wikipedia.org/wiki/Qhapaq_p%27anqa
MediaWiki 1.47.0-wmf.1
first-letter
Midya
Sapaq
Rimanakuy
Ruraq
Ruraq rimanakuy
Wikipidiya
Wikipidiya rimanakuy
Rikcha
Rikcha rimanakuy
MediaWiki
MediaWiki rimanakuy
Plantilla
Plantilla rimanakuy
Yanapa
Yanapa rimanakuy
Katiguriya
Katiguriya rimanakuy
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo discusión
Evento
Evento discusión
Muksichaq
0
4032
690065
678700
2026-05-11T23:27:03Z
Qhapaqkanki
27936
690065
wikitext
text/x-wiki
{{Elementbox
|name=Muksichaq
|number=8
|symbol=O
|left=[[Qullpachaq]]
|right=[[Huluru]]
|above=-
|below=[[Sallina|S]]
|series=mana q'illay
|series 2=[[ch'uqichaq]]kuna
|group=16
|period=2
|block=p
|series color=
|phase color=
|appearance=llimphinnaq (wapsi)<br />ancha t'uqra anqas (puriqlla)
|image name=O,8
|image size=
|image name comment=
|image name 2=
|image name 2 comment=
|atomic mass=15.9994
|atomic mass 2=3
|atomic mass comment=
|electron configuration=1s<sup>2</sup> 2s<sup>2</sup> 2p<sup>4</sup>
|electrons per shell=2, 6
|color=
|phase=wapsi
|phase comment=
|density gplstp=1.429
|density gpcm3nrt=
|density gpcm3nrt 2=
|density gpcm3mp=
|melting point K=54.36
|melting point C=-218.79
|melting point F=-361.82
|boiling point K=90.20
|boiling point C=-182.95
|boiling point F=-297.31
|triple point K=
|triple point kPa=
|critical point K=154.59
|critical point MPa=5.043
|heat fusion=(O<sub>2</sub>) 0.444
|heat fusion 2=
|heat vaporization=(O<sub>2</sub>) 6.82
|heat capacity=(O<sub>2</sub>)<br />29.378
|vapor pressure 1=
|vapor pressure 10=
|vapor pressure 100=
|vapor pressure 1 k=61
|vapor pressure 10 k=73
|vapor pressure 100 k=90
|vapor pressure comment=
|crystal structure=cubic
|oxidation states=−'''2''', −1<br />(niwtral muksi)
|oxidation states comment=
|electronegativity=3.44
|number of ionization energies=4
|1st ionization energy=1313.9
|2nd ionization energy=3388.3
|3rd ionization energy=5300.5
|atomic radius=[[1 E-11 m|60]]
|atomic radius calculated=[[1 E-11 m|48]]
|covalent radius=[[1 E-11 m|73]]
|Van der Waals radius=[[1 E-10 m|152]]
|magnetic ordering=[[paramaqnitismu|paramaqnitiku]]
|electrical resistivity=
|electrical resistivity at 0=
|electrical resistivity at 20=
|thermal conductivity=26.58 m
|thermal conductivity 2=
|thermal diffusivity=
|thermal expansion=
|thermal expansion at 25=
|speed of sound=(gas, 27 °C) 330
|speed of sound rod at 20=
|speed of sound rod at r.t.=
|Young's modulus=
|Shear modulus=
|Bulk modulus=
|Poisson ratio=
|Mohs hardness=
|Vickers hardness=
|Brinell hardness=
|CAS number=7782-44-7
|isotopes=
{{Elementbox_isotopes_stable | mn=16 | sym=O | na=99.76% | n=8 }}
{{Elementbox_isotopes_stable | mn=17 | sym=O | na=0.038% | n=9 }}
{{Elementbox_isotopes_stable | mn=18 | sym=O | na=0.21% | n=10 }}
|isotopes comment=
}}
'''Muksichaq''',<ref name="alki">{{Ref Alki|150|Muksi, óxido. Muksichik, oxidante. Muksiy, oxidación}}</ref> '''Chhuhu''' ('''Chhuju'''),<ref>{{Ref Arusiminee|62}}</ref> '''Wayay''',<ref>{{Ref Guanolema}}</ref><ref name="alki">{{Ref Alki2|345}}</ref> '''Wayrasamay''',<ref name="alki" /> '''Nahasllay'''<ref>{{Ref YaCos|najasllai < mana+jasmai+llashana}}</ref> icha '''Uksihinu''' ([[kastilla simi]]pi: ''oxígeno'', musuq [[latin simi]]pi: ''oxygenium'', [[grigu simi]]manta ''Οξυγόνον'', "puchquchaq"), '''O''' nisqaqa huk [[mana q'illay]] [[qallawa]]m.
[[Tiksi muyu]]p [[wayra pacha]]npiqa pichqa patma muksichaqmi, iskaynintin [[iñuku]]p [[iñuwa]]nkunayuq (O<sub>2</sub>), '''wayay''' nisqam. Hanaq wayra pachapitaq [[inti]]p [[illanchay]]ninpi kimsantin muksichaq iñuwam (O<sub>3</sub>) tukukun, [[achiksamaytu]] nisqam.
[[Q'illay]]kunaqa huk [[mana q'illay]]kunapas muksichaqwan [[muksi]]kunatam [[ruranakuy|ruranakunaku]]. [[Yakuchaq]]wan anchata t'uqyaspa [[yaku]]tam ruranakun. Huk yaku iñuwapiqa iskay yakuchaq iñukuwan huk muksichaq iñukum (H<sub>2</sub>O).
Tukuy kawsaqkunaqa, [[yura]]kuna, [[uywa]]kuna, [[runa]]kunapas [[samay|samanapaq]] muksichaqta mat'ipayanku. Mana muksichaq kaptin, wañunkuman. [[Chimlasay]] (k'illimsa iskay muksi, CO<sub>2</sub>) wapsita qarquspa samanku. [[Yura]]kunataq [[inti wayllay]]pi chimlasayta ch'unqaykuspa muksichaqta ruraykunku. Mana yurakuna kaptin, manam wayra pachapi muksichaq kanmanchu. Chayraykum ancha-anchatam [[kawsaq pacha]]pi yurakunatam, sach'a-sach'akunatam mat'ipayanchik.
== Hawa t'inkikuna ==
{{commonscat|Oxygen}}
== Pukyukuna ==
<references />
[[Katiguriya:Mana q'illay]]
314e022jqcrso52hg6kxcj1jjkwbagn
Wat'a
0
9446
690060
683959
2026-05-11T21:38:01Z
LiamPlecak13
32399
690060
wikitext
text/x-wiki
[[Rikcha:Taiwan NASA Terra MODIS 23791.jpg|rikchacha|paña|220px|[[T'aywan]] wat'a, [[Chunwa Republika|Chunwa R.]]]]
'''Hallp'a wat'a''', '''wat'i''' icha '''tara'''qa<ref>Teofilo Laime Ajacopa, Iskay simipi yuyayk'ancha: '''''tara.''''' ''s. Isla.''</ref> [[qucha]]pi<!-- icha [[hatun qucha]]pi-->, [[yaku]]pura [[allpa]]m.
* '''Wat'a qutu''' ( archipiélago) achka wat'akuna qutunku, mana ancha karu.
Ankash qallupi: '''Tishqu''', allpa icha qaqa hatarin qucha rurinmanta, mamaqucha rurinmanta, mayu rurinmanta <ref>Francisco Carranza Romero: Diccionario ancashino- Castellano (2003) </ref>
== Pukyukuna ==
<references/>
[[Katiguriya:Wat'a|!]]
[[Katiguriya:Allpamanta yachaykuna]]
80w9pfocdvv2cywlf3ncitxfykavxl9
Huluru
0
12687
690061
678689
2026-05-11T23:23:14Z
Qhapaqkanki
27936
Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Flur]]-manta [[Huluru]]-man
678689
wikitext
text/x-wiki
{{Elementbox
|name=Flur
|number=9
|symbol=F
|left=[[Muksichaq]]
|right=[[Niyun]]
|above=-
|below=[[Kuluru|Cl]]
|series=Kachichaq
|series comment=
|group=17
|period=2
|block=p
|series color=
|phase color=
|appearance=Q'illu p'aqu wapsi
|image name=F,9
|image size=
|image name comment=
|image name 2=
|image name 2 comment=
|atomic mass=18.9984032
|atomic mass 2=5
|atomic mass comment=
|electron configuration=1s<sup>2</sup> 2s<sup>2</sup> 2p<sup>5</sup>
|electrons per shell=2, 7
|color=
|phase=Wapsi
|phase comment=
|density gplstp=1.7
|density gpcm3nrt=
|density gpcm3nrt 2=
|density gpcm3mp=
|melting point K=53.53
|melting point C=-219.62
|melting point F=-363.32
|boiling point K=85.03
|boiling point C=-188.12
|boiling point F=-306.62
|triple point K=
|triple point kPa=
|critical point K=144.13
|critical point MPa=5.172
|heat fusion=(F<sub>2</sub>) 0.510
|heat fusion 2=
|heat vaporization=(F<sub>2</sub>) 6.62
|heat capacity=(F<sub>2</sub>)<br />31.304
|vapor pressure 1=38
|vapor pressure 10=44
|vapor pressure 100=50
|vapor pressure 1 k=58
|vapor pressure 10 k=69
|vapor pressure 100 k=85
|vapor pressure comment=
|crystal structure=cubic
|oxidation states=−1
|oxidation states comment=Sinchi [[p'uchqu]] muksi
|electronegativity=3.98
|number of ionization energies=4
|1st ionization energy=1681.0
|2nd ionization energy=3374.2
|3rd ionization energy=6050.4
|atomic radius=[[1 E-11 m|50]]
|atomic radius calculated=[[1 E-11 m|42]]
|covalent radius=[[1 E-11 m|71]]
|covalent radius comment=<small>([[Flurpa kuwalinti illwan]] qhaway)</small>
|Van der Waals radius=[[1 E-10 m|147]]
|magnetic ordering=mana maqnitiku
|electrical resistivity=
|electrical resistivity at 0=
|electrical resistivity at 20=
|thermal conductivity=27.7 m
|thermal conductivity 2=
|thermal diffusivity=
|thermal expansion=
|thermal expansion at 25=
|speed of sound=
|speed of sound rod at 20=
|speed of sound rod at r.t.=
|Young's modulus=
|Shear modulus=
|Bulk modulus=
|Poisson ratio=
|Mohs hardness=
|Vickers hardness=
|Brinell hardness=
|CAS number=7782-41-4
|isotopes=
{{Elementbox_isotopes_decay | mn=18 | sym=F | na=[[synthetic radioisotope|syn]] | hl=109.77 min | dm=[[electron capture|ε]] | de=1.656 | pn=18 | ps=[[Muksichaq|O]] }}
{{Elementbox_isotopes_stable | mn=19 | sym=F | na='''100%''' | n=10 }}
|isotopes comment=
}}
'''Flur''', '''F''' ([[latin simi]]pi: ''Fluor'') nisqaqa huk sinchi [[miyu]], [[kachichaq]] [[mana q'illay]]mi, allpapiqa t'inkisqallam.
[[Katiguriya:Kachichaq]]
464vdj8g8rs7r72nzkw3gj7m9x0wopw
690063
690061
2026-05-11T23:25:39Z
Qhapaqkanki
27936
690063
wikitext
text/x-wiki
{{Elementbox
|name=Huluru
|number=9
|symbol=F
|left=[[Muksichaq]]
|right=[[Niyun]]
|above=-
|below=[[Kuluru|Cl]]
|series=Kachichaq
|series comment=
|group=17
|period=2
|block=p
|series color=
|phase color=
|appearance=Q'illu p'aqu wapsi
|image name=F,9
|image size=
|image name comment=
|image name 2=
|image name 2 comment=
|atomic mass=18.9984032
|atomic mass 2=5
|atomic mass comment=
|electron configuration=1s<sup>2</sup> 2s<sup>2</sup> 2p<sup>5</sup>
|electrons per shell=2, 7
|color=
|phase=Wapsi
|phase comment=
|density gplstp=1.7
|density gpcm3nrt=
|density gpcm3nrt 2=
|density gpcm3mp=
|melting point K=53.53
|melting point C=-219.62
|melting point F=-363.32
|boiling point K=85.03
|boiling point C=-188.12
|boiling point F=-306.62
|triple point K=
|triple point kPa=
|critical point K=144.13
|critical point MPa=5.172
|heat fusion=(F<sub>2</sub>) 0.510
|heat fusion 2=
|heat vaporization=(F<sub>2</sub>) 6.62
|heat capacity=(F<sub>2</sub>)<br />31.304
|vapor pressure 1=38
|vapor pressure 10=44
|vapor pressure 100=50
|vapor pressure 1 k=58
|vapor pressure 10 k=69
|vapor pressure 100 k=85
|vapor pressure comment=
|crystal structure=cubic
|oxidation states=−1
|oxidation states comment=Sinchi [[p'uchqu]] muksi
|electronegativity=3.98
|number of ionization energies=4
|1st ionization energy=1681.0
|2nd ionization energy=3374.2
|3rd ionization energy=6050.4
|atomic radius=[[1 E-11 m|50]]
|atomic radius calculated=[[1 E-11 m|42]]
|covalent radius=[[1 E-11 m|71]]
|covalent radius comment=<small>([[Flurpa kuwalinti illwan]] qhaway)</small>
|Van der Waals radius=[[1 E-10 m|147]]
|magnetic ordering=mana maqnitiku
|electrical resistivity=
|electrical resistivity at 0=
|electrical resistivity at 20=
|thermal conductivity=27.7 m
|thermal conductivity 2=
|thermal diffusivity=
|thermal expansion=
|thermal expansion at 25=
|speed of sound=
|speed of sound rod at 20=
|speed of sound rod at r.t.=
|Young's modulus=
|Shear modulus=
|Bulk modulus=
|Poisson ratio=
|Mohs hardness=
|Vickers hardness=
|Brinell hardness=
|CAS number=7782-41-4
|isotopes=
{{Elementbox_isotopes_decay | mn=18 | sym=F | na=[[synthetic radioisotope|syn]] | hl=109.77 min | dm=[[electron capture|ε]] | de=1.656 | pn=18 | ps=[[Muksichaq|O]] }}
{{Elementbox_isotopes_stable | mn=19 | sym=F | na='''100%''' | n=10 }}
|isotopes comment=
}}
'''Huluru''', '''F''' ([[latin simi]]pi: ''Fluor'') nisqaqa huk sinchi [[miyu]], [[kachichaq]] [[mana q'illay]]mi, allpapiqa t'inkisqallam.
[[Katiguriya:Kachichaq]]
nqqp3j1exsfb92yx7xjq6ohrw2cno24
Niyun
0
12688
690064
678735
2026-05-11T23:26:21Z
Qhapaqkanki
27936
690064
wikitext
text/x-wiki
{{Elementbox
|name=Niyun
|number=10
|symbol=Ne
|left=[[Huluru]]
|right=[[Natriyu]]
|above=[[Ilyu|He]]
|below=[[Arqun|Ar]]
|series=Umiña wapsi
|series comment=
|group=18
|period=2
|block=p
|series color=
|phase color=
|appearance=llimphinnaq
|image name=Ne,10
|image size=
|image name comment=
|image name 2=
|image name 2 comment=
|atomic mass=20.1797
|atomic mass 2=6
|atomic mass comment=
|electron configuration=1s<sup>2</sup> 2s<sup>2</sup> 2p<sup>6</sup>
|electrons per shell=2, 8
|color=
|phase=Wapsi
|phase comment=
|density gplstp=0.9002
|density gpcm3nrt=
|density gpcm3nrt 2=
|density gpcm3mp=
|melting point K=24.56
|melting point C=-248.59
|melting point F=-415.46
|boiling point K=27.07
|boiling point C=-246.08
|boiling point F=-410.94
|triple point K=24.5561<ref name="ITS90">{{cite journal | first=H. | last=Preston-Thomas | title=The International Temperature Scale of 1990 (ITS-90) | journal=Metrologia | volume=27 | pages=3-10 | date=1990 | url=http://www.bipm.org/en/publications/its-90.html}}</ref>
|triple point kPa=43<ref>{{cite book | title=CRC Handbook of Chemistry and Physics | edition=85th edition | publisher=CRC Press | date=2005 | location=Boca Raton, Florida | chapter=Section 4, Properties of the Elements and Inorganic Compounds; Melting, boiling, triple, and critical temperatures of the elements}}</ref>
|critical point K=44.4
|critical point MPa=2.76
|heat fusion=0.335
|heat fusion 2=
|heat vaporization=1.71
|heat capacity=20.786
|vapor pressure 1=12
|vapor pressure 10=13
|vapor pressure 100=15
|vapor pressure 1 k=18
|vapor pressure 10 k=21
|vapor pressure 100 k=27
|vapor pressure comment=
|crystal structure=cubic face centered
|oxidation states=no data
|oxidation states comment=
|electronegativity=
|number of ionization energies=4
|1st ionization energy=2080.7
|2nd ionization energy=3952.3
|3rd ionization energy=6122
|atomic radius=
|atomic radius calculated=[[1 E-11 m|38]]
|covalent radius=[[1 E-11 m|69]]
|Van der Waals radius=[[1 E-10 m|154]]
|magnetic ordering=nonmagnetic
|electrical resistivity=
|electrical resistivity at 0=
|electrical resistivity at 20=
|thermal conductivity=49.1 m
|thermal conductivity 2=
|thermal diffusivity=
|thermal expansion=
|thermal expansion at 25=
|speed of sound=(gas, 0 °C) 435
|speed of sound rod at 20=
|speed of sound rod at r.t.=
|Young's modulus=
|Shear modulus=
|Bulk modulus=
|Poisson ratio=
|Mohs hardness=
|Vickers hardness=
|Brinell hardness=
|CAS number=7440-01-9
|isotopes=
{{Elementbox_isotopes_stable | mn=20 | sym=Ne | na='''90.48%''' | n=10 }}
{{Elementbox_isotopes_stable | mn=21 | sym=Ne | na=0.27% | n=11 }}
{{Elementbox_isotopes_stable | mn=22 | sym=Ne | na=9.25% | n=12 }}
|isotopes comment=
}}
'''Niyun''' (musuq [[latin simi]]pi: ''Neon'', [[grigu simi]]manta ''Νέον'', "musuq"), '''Ne''' nisqaqa huk [[umiña wapsi]] [[qallawa]]m.
[[Katiguriya:Umiña wapsi]]
m11kehyuice14mek1ouf65fgabbtoky
Flur
0
64847
690062
2026-05-11T23:23:14Z
Qhapaqkanki
27936
Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Flur]]-manta [[Huluru]]-man
690062
wikitext
text/x-wiki
#PUSAPUNA [[Huluru]]
t1ey2khsz0anbk4e741htob9z7ve9d8