Wikipedia
quwiki
https://qu.wikipedia.org/wiki/Qhapaq_p%27anqa
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Midya
Sapaq
Rimanakuy
Ruraq
Ruraq rimanakuy
Wikipidiya
Wikipidiya rimanakuy
Rikcha
Rikcha rimanakuy
MediaWiki
MediaWiki rimanakuy
Plantilla
Plantilla rimanakuy
Yanapa
Yanapa rimanakuy
Katiguriya
Katiguriya rimanakuy
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo discusión
Evento
Evento discusión
Ispaña simi
0
2103
692181
692160
2026-10-23T01:05:03Z
~2026-56690-69
35610
/* */
692181
wikitext
text/x-wiki
{{Waylas rimay|Ispaña shimi}}
{{Rimay
| nombre = Ispaña simi
| nativo = Castellano - Español
| color = #B6D7A8
| oficial_paises =
* {{ATG}}<ref name="gab1">{{cita web|url=https://ab.gov.ag/detail_template.php?page=media/cabinet_notes/2026/2026_may_13-cabinet_meeting|título=Notas de Cabildo|fecha=13 de mayo de 2026|autor=Antigua Barbuda mama llaqtap Kamachiqnin|idioma=inglés}}</ref><ref name="antn">{{Cita web|url=https://antigua.news/2026/05/17/pm-defends-policy-to-make-spanish-the-countrys-official-second-language/|título=Kamachiqpa español simita mamallaktap iskay kaq kamachisqa simin kananta amachakusqan|fecha=17 de mayo de 2026|fechaacceso=5 de junio de 2026|sitioweb=Antigua.news|idioma=inglés}}</ref>
* {{ARG}}<ref>{{Cita web|url=https://www.argentina.gob.ar/pais|título=Argentina mama llaqta|fechaacceso=28 de junio de 2024}}</ref>
* {{BOL}}<ref>[http://bolivia.infoleyes.com/shownorm.php?id=469 Bolivia mama llaqtap Kamachikuyninpa 5 kaq qillqan]. Bolivia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{CHI}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim. Chile mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{COL}}<ref>[http://www.constitucioncolombia.com/titulo-1/capitulo-0/articulo-10 Colombia mama llaqtap Kamachikuyninpa 10 kaq qillqan]. Colombia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{CRC}}<ref>[http://www.costaricaweb.com/general/constitucion.htm#la%20educación%20y%20la%20cultura Costa Rica mama llaqtap Kamachikuyninpa 76 kaq qillqan]. Costa Rica mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{CUB}}<ref>[http://www.cuba.cu/gobierno/cuba.htm Cuba mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa.</ref>
* {{ECU}}<ref>[http://www.asambleanacional.gov.ec/documentos/constitucion_de_bolsillo.pdf Ecuador mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa. Ecuador mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{SLV}}<ref>[http://www.constitution.org/cons/elsalvad.htm El Salvador mama llaqtap Kamachikuynin], 62 kaq qillqa.</ref>
* {{ESP}}<ref name="Constitución ESP">{{Cita web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229&tn=1&p=20110927#a3|título=España mama llaqtap Kamachikuyninpa 3 kaq qillqan|autor=Estado Boletín Oficialpa Agencia|fecha=29 de diciembre de 1978|publicación=Boletín Oficial del Estado, 311 yupayniyuq}}</ref>
* {{GTM}}<ref>[https://guatemala.justia.com/nacionales/constitucion-de-la-republica-de-guatemala/titulo-iii/capitulo-i/#articulo-143 Guatemala mama llaqtap Kamachikuyninpa 143 kaq qillqan]. Guatemala mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{GNQ}}<ref name="Guinea Ecuatorial 1995">[http://www.guineaecuatorialpress.com/imgdb/2012/LEYFUNDAMENTALREFORMADA.pdf Guinea Ecuatorial mama llaqtap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Guinea Ecuatorial mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{HON}}<ref>[https://honduras.justia.com/federales/constitucion-politica-de-la-republica-de-honduras-de-1982/titulo-i/capitulo-i/#articulo-6 Honduras mama llaqtap Kamachikuyninpa 6 kaq qillqan]. Honduras mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{MEX}}<ref>[http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/257_171215.pdf Indígena runakunap siminkunap hayñinkunap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Español simi hinallataq riqsisqa indígena simikunaqa mama llaqtap siminkunam.</ref>
* {{NIC}}<ref>[https://www.oas.org/juridico/spanish/mesicic3_nic_const.pdf Nicaragua mama llaqtap Kamachikuynin], 11 kaq qillqa. Nicaragua mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{PAN}}<ref>[http://www.unesco.org/culture/natlaws/media/pdf/panama/pan_constpol_04_spaorof Panamá mama llaqtap Kamachikuynin], 7 kaq qillqa. Panamá mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{PAR}}<ref>[http://jme.gov.py/transito/leyes/cn1992.html Paraguay mama llaqtap Kamachikuynin], 140 kaq qillqa.</ref>
* {{PER}}<ref>[http://www4.congreso.gob.pe/ntley/Imagenes/Constitu/Cons1993.pdf Perú mama llaqtap Kamachikuynin], 48 kaq qillqa. Perú mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref>
* {{DOM}}<ref>[http://economia.gob.do/mepyd/wp-content/uploads/archivos/transparencia/base-legal/constitucion-de-la-republica-dominicana.pdf República Dominicana mama llaqtap Kamachikuynin], 29 kaq qillqa.</ref>
* {{URU}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim.</ref>
* {{VEN}}<ref name="Venezuela">{{Cita web|url=http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|título=Venezuela mama llaqtap Kamachikuynin|fechaacceso=10 de enero de 2014|autor=1999 watapi Venezuela mama llaqtap Kamachikuyninta Rurasqa Tantanakuy|fecha=24 de marzo de 2000|editorial=Venezuela mama llaqtap Kamachiq Tribunal Supremo|cita=9 kaq qillqa: Kamachisqa simiqa castellano simim. Indígena simikunapas indígena runakunapaq kamachisqa llamk'achisqa simikunam; llapa República suyuntinpi respetasqa kanan, Naciónpa kawsayninpa, runakunap yachayninpa patrimonio kasqanrayku.}}</ref>
| oficial_territorios =
[[Burinkin]]<ref>{{Cita web|url=http://www.montraykreyol.org/article/puerto-rico-declara-el-espanol-lengua-oficial-y-relega-el-ingles-a-segundo-idioma|título=Puerto Rico declara el español lengua oficial y relega el inglés a segundo idioma|fecha=13 de octubre de 2015}}</ref>
| no_oficial =
{{ESH}}<ref>{{Cita web|url=https://archive.spsrasd.info/ar/articles/2018/11/29/18612.html|título=Información sobre la posición de la República Árabe Saharaui Democrática}}</ref> {{AND}} {{ATG}} {{BLZ}} {{GIB}} {{ESH}}
| organizaciones =
[[Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuynin|AYMLLT ]]<br />
Mercosur<br />
Afrikap Huklla kaypaq Tantanakuynin<br />
[[Iwrupa Huñu |Iwrupa Huñu (IH)]]<br />
[[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna|Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna (HK)]]
| hablantes = 635,7 hunu
| h1 = 519,1 hunu
| h2 = 116,6 hunu
| rank = 2
| fam1 = [[Indu iwrupiyu rimaykuna]]
| fam2 = [[Italiku rimaykuna]]
| fam3 = [[Latinu-Falisku rimaykuna]]
| fam4 = [[Romanu rimaykuna]]
| fam5 = [[Uksidintal Romanu rimaykuna]]
| fam6 = [[Iberu-Romanu rimaykuna]]
| escritura = [[Latin siq'i llumpa]]
| agencia =
[[Asociación de Academias de la Lengua Española]]
| iso1 = es
| iso2 = spa
| iso3 = spa
| sil = spa
| mapa = Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg
| mapa_leyenda =
Kay mapapi Kastilla simi rimaypa churasqanmi rikuriy.
}}
'''Ispaña simi'''qa ''(Ispaña simipi: Español, Castellano)'' huk [[romanu simi|rumanu simi]]m, [[latin simi]]manta paqarisqa. [[Ispaña]] mama llaqtapi yurispa, Ispanya llaqtamanta atipaqkunaqa lliw [[Tiksi muyu|Tiqsi muyu]]ntinpi, tukuy chawpiwan uralan [[Awya Yala]]pi mast'arichirqan, chaypi rimasqa simikunata [[kastillanuchay]] nisqawan anchuchispa.
Kunanqa Ispanchi simitaqa kay mama llaqtakunapim riman:
* [[Ispaña]]
* [[Kuba]], [[Duminikana]] ''(Ayti wat'api)'', [[Burinkin]] ''(Puerto Rico)''
* [[Mishiku]] ''([[de facto]])'', [[Watimala]], [[El Salvador]], [[Honduras]], [[Nikarawa]], [[Kustarika]], [[Panama]]
* [[Arhintina]], [[Bulibya]], [[Chili]], [[Ikwadur]], [[Kulumbiya]], [[Parawayi]], [[Piruw]], [[Uruwayi]], [[Winiswila]]
* [[Hukllachasqa Amirika Suyukuna]] ''(USA)'' ([[aslla simi]])
* [[Chawpi Pacha Winiya]] ''(Ikwaturyal Winiya)'', [[Kunti Sahara]], chinchay [[Maruku]]
* [[Wilis]] ([[aslla simi]])
* [[Philipina wat'akuna]] ([[aslla simi]])
== Hawa t'inkikuna ==
=== Ispaña simipi multimidyam ===
* [http://www.indepa.gob.pe/principal/galerias/himno/v05.htm INDEPA, Piruwpa llaqta takin (kastilla simipi widyum)]
[[Katiguriya:Romanu rimay]]
8x2nzkd0e8jjuxrifl6fc2ql7zwz5p5
Ispaña
0
2111
692180
688000
2026-10-23T00:48:12Z
~2026-56690-69
35610
/* */
692180
wikitext
text/x-wiki
{{Waylas rimay|Ispaña}}
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = ''Reino de España''<br />Ispaña Qhapaq Marka
| nombre_común = España
| imagen_bandera = Flag of Spain.svg
| imagen_escudo = Escudo de España.svg
| imagen_escudo_tamaño = 125px
| imagen_mapa = EU location ESP.png
| lema_nacional = ''Plus Ultra'' ([[latin simi]]pi)
| himno_nacional = ''[[Marcha Real]]'' icha [[Marcha Real|Marcha Granadera]]
| capital = [[Madrid]]
| capital_población = 3.229.600 ([[2006]])
| capital_coor = 40_25_N_3_45_W_ 40°25′ N 3°45′ O
| ciudad_principal = [[Madrid]]
| idioma_oficial = [[Ispaña simi]]
| gobierno = [[Monarkhiya]] (''parlamentaria'')
| dirigentes_títulos = [[Riy]]<br>[[Kamay]] [[umalliq]]
| dirigentes_nombres = [[Felipe VI]]<br>[[Pedro Sánchez]]
| fundación = Formación
| fundación_hitos =
| fundación_fechas = XV kaq pachakwata
| superficie = 504.645<ref>[http://www.ine.es/prodyser/pubweb/anuario06/anu06_01entor.pdf Anuario Estadístico de España 2006. 1ª parte: entorno físico y medio ambiente]</ref>
| superficie_puesto = 51
| superficie_agua = 1,04 %
| fronteras = 2.032 [[kilómetro|km]]
| costas = 7.921 km
| población = 46 549 045 (INE 2017)
| población_puesto = 30
| población_densidad = 92,11
| PIB_nominal= US$ 1 406 855 mill.<ref>[http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/GDP.pdf Banco Mundial (PIB nominal 2005)]</ref>
| PIB_nominal_año = 2005
| PIB_nominal_puesto = 8
| PIB_nominal_per_cápita = US$ 27.767 (2006)
| PIB = US$ 1.133.539 mill.<ref>[http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/GDP_PPP.pdf Banco Mundial (PIB PPA 2005)]</ref>
| PIB_año = 2005
| PIB_puesto = 11
| PIB_per_cápita = US$ 27.522 (2006)
| IDH = 0,938
| IDH_año = 2006
| IDH_puesto = 19
| IDH_categoría = <span style="color:#009900;">alto</span>
| moneda = [[Euro]] (€, <code>[[ISO 4217|EUR]]</code>)
| gentilicio = Ispañamanta
| horario = [[CET]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+1)
| horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+2)
| cctld = .es
| código_telefónico = 34
| prefijo_radiofónico = AMA-AOZ, EAA-EHZ
| código_ISO = 724 / ESP / ES
| miembro_de = [[Unión Europea|UE]], [[Organización del Tratado del Atlántico Norte|OTAN]], [[Organización de las Naciones Unidas|ONU]], [[Organización para la Cooperación y el Desarrollo Económico|OCDE]], [[Organización para la Seguridad y la Cooperación en Europa|OSCE]], [[Unión Latina|UL]]
}}
[[Rikcha:Spain.png|thumb|right|280px|Ispaña (saywitu)]]
[[Rikcha:Autonomous communities of Spain.svg|thumb|right|280px|Pulitika rakiy (Ispaña)]]
'''Ispaña''' icha '''Kastillasuyu''' [[Iwrupa]]pi llaqtam, k'itim. Uma llaqtanqa [[Madrid]] llaqtam.
== Wiñay kawsay ==
== Allpa saywachi ==
* 504 646 km²
* 46 549 045 [[runa]] ([[2017]])
:* '''[[Urqu]]kuna:''' [[Teide]] (3718 m) - [[Pico Viejo]] (3135 m) - [[Pirineo]]: [[Aneto]] (3404 m) - [[Posets]] / [[Llardana]] (3375 m) - [[Pica d'Estats]] (3115 m)
:* '''[[Qucha]]kuna:''' [[Lago de Sanabria]] - [[Albufera de Valencia]] - [[Lago de Bañolas]] - [[Laguna de Gallocanta]] - [[Laguna de la Zaida]] - [[Lagunas de Ruidera]]
:* '''[[Mayu]]kuna:''' [[Guadalquivir]] (657 km) - [[Ebro]] (910 km) - [[Tajo]] (1.007 km) - [[Duero]] (895 km)
:* '''[[Wat'a]]kuna:''' [[Mallorca]] - [[Menorca]] - [[Ibiza]] - [[Tenerife wat'a|Tenerife]] - [[La Palma]] - [[Gran Canaria]]
== Pulitika Rakiy ==
{| {{prettytable}}
|- bgcolor=silver
| <center>'''.'''</center>
| <center>'''Suyu''' (''Comunidad autónoma'')</center>
| <center>'''Runakuna'''</center>
| <center>'''%'''</center>
| <center>'''Runa ñit'inakuy'''</center>
|-
| 1
| [[Andalusiya]]
| 7.849.799
| 17,80%
| 89,95r/km²
|-
| 2
| [[Katalunya]]
| 6.995.206
| 15,88%
| 218,73r/km²
|-
| 3
| [[Madrid suyu|Madrid]]
| 6.008.398
| 13,5%
| 740,60r/km²
|-
| 4
| [[Valencia suyu|Valencia]]
| 4.692.449
| 10,63%
| 201,78r/km²
|-
| 5
| [[Galisya]]
| 2.762.198
| 6,28%
| 93,78r/km²
|-
| 6
| [[Kastilla Liyunpas]]
| 2.510.849
| 5,69%
| 26,57r/km²
|-
| 7
| [[Yuskadi|Wasku suyu]]
| 2.124.846
| 5,0%
| 293,73r/km²
|-
| 8
| [[Kanarya wat'akuna]]
| 1.968.280
| 4,4%
| 264,30r/km²
|-
| 9
| [[Kastilla Manchapas]]
| 1.894.667
| 4,3%
| 23,84r/km²
|-
| 10
| [[Murcia suyu|Murcia]]
| 1.335.792
| 3,03%
| 118,07r/km²
|-
| 11
| [[Aragun]]
| 1.269.027
| 2,9%
| 26,18r/km²
|-
| 12
| [[Ikstrimadura]]
| 1.083.879
| 2,6%
| 26,03r/km²
|-
| 13
| [[Asturyas awkisuyu]]
| 1.076.635
| 2,44%
| 101,53r/km²
|-
| 14
| [[Balyar wat'akuna]]
| 983.131
| 2,2%
| 195,55r/km²
|-
| 15
| [[Nawarra]]
| 600.027
| 1,37%
| 60,22r/km²
|-
| 16
| [[Kantawriya]]
| 562.309
| 1,3%
| 105,6r/km²
|-
| 17
| [[La Rioja|Riwuha]]
| 301.084
| 0,7%
| 59,67r/km²
|-
| 18
| [[Siwta]]
| 75.276
| 0,2%
| 4.068,97r/km²
|-
| 19
| [[Mililla]]
| 65.488
| 0,2%
| 5.311r/km²
|-
| colspan=2 | '''Llapan'''
| '''44.108.530'''
| '''100%'''
| '''87,2r/km²'''
|}
== Hatun llaqtakuna ==
{| {{prettytable}}
|-----
|colspan="6" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Llaqtakuna (Ispaña)'''
|-----
|rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Llaqta''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Autonome Suyu'''
|-----
|align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1991''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2001''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2005'''
|-----
|align=right | 1. || [[Madrid]] || align=right | 3 010 492 || align=right | 2 938 723 || align=right | 3 155 359 || [[Madrid suyu|Madrid]]
|-----
|align=right | 2. || [[Barcelona]] || align=right | 1 643 542 || align=right | 1 503.884 || align=right | 1 593 075 || [[Katalunya]]
|-----
|align=right | 3. || [[Valencia]] || align=right | 752 909 || align=right | 738 441 || align=right | 796 549 || [[Valencia suyu|Valencia]]
|-----
|align=right | 4. || [[Sevilla]] || align=right | 683 028 || align=right | 684 633 || align=right | 704 154 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 5. || [[Zaragoza]]<sup>1</sup> || align=right | 594 394 || align=right | 614 905 || align=right | 647 373 || [[Aragun]]
|-----
|align=right | 6. || [[Málaga]] || align=right | 522 108 || align=right | 524 414 || align=right | 558 287 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 7. || [[Murcia]] || align=right | 328 100 || align=right | 370 745 || align=right | 409 810 || [[Murcia suyu|Murcia]]
|-----
|align=right | 8. || [[Hatun Kanaryapi Las Palmas]] || align=right | 354 877 || align=right | 354 863 || align=right | 378 628 || [[Kanarya wat'akuna]]
|-----
|align=right | 9. || [[Palma de Mallorca]] || align=right | 296 754 || align=right | 333 801 || align=right | 375 773 || [[Balyar wat'akuna]]
|-----
|align=right | 10. || [[Bilbao]]<sup>2</sup> || align=right | 369 839 || align=right | 349 972 || align=right | 353 173 || [[Yuskadi]]
|-----
|align=right | 11. || [[Córdoba (Ispaña)|Córdoba]] || align=right | 302 154 || align=right | 308 072 || align=right | 321 164 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 12. || [[Valladolid]] || align=right | 330 700 || align=right | 316 580 || align=right | 321 001 || [[Kastilla Liyunpas]]
|-----
|align=right | 13. || [[Alicante]] || align=right | 265 473 || align=right | 284 580 || align=right | 319 380 || [[Valencia suyu|Valencia]]
|-----
|align=right | 14. || [[Vigo]] || align=right | 276 109 || align=right | 280 186 || align=right | 293 725 || [[Galisya]]
|-----
|align=right | 15. || [[Gijón]] || align=right | 259 067 || align=right | 266 419 || align=right | 273 931 || [[Asturias]]
|-----
|align=right | 16. || [[L'Hospitalet de Llobregat]] || align=right | 272 578 || align=right | 239 019 || align=right | 252 884 || [[Katalunya]]
|-----
|align=right | 17. || [[A Coruña]] || align=right | 246 953 || align=right | 236 379 || align=right | 243 349 || [[Galisya]]
|-----
|align=right | 18. || [[Granada]] || align=right | 255 212 || align=right | 240 661 || align=right | 236 982 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 19. || [[Vitoria]]<sup>3</sup> || align=right | 206 116 || align=right | 216 852 || align=right | 226 490 || [[Yuskadi]]
|-----
|align=right | 20. || [[Tiniriphipi Santa Krus]] || align=right | 200 172 || align=right | 188 477 || align=right | 221 567 || [[Kanarya wat'akuna]]
|-----
|align=right | 21. || [[Badalona]] || align=right | 218 725 || align=right | 205 836 || align=right | 218 553 || [[Katalunya]]
|-----
|align=right | 22. || [[Elche]]<sup>4</sup> || align=right | 188 062 || align=right | 194 767 || align=right | 215 137 || [[Valencia suyu|Valencia]]
|-----
|align=right | 23. || [[Oviedo]] || align=right | 196 051 || align=right | 201 154 || align=right | 212 174 || [[Asturias]]
|-----
|align=right | 24. || [[Móstoles]] || align=right | 192 018 || align=right | 196 524 || align=right | 204 463 || [[Madrid suyu|Madrid]]
|-----
|align=right | 25. || [[Cartagena (Ispaña)|Cartagena]] || align=right | 168 023 || align=right | 184 686 || align=right | 203 945 || [[Murcia suyu|Murcia]]
|-----
|align=right | 26. || [[Alcalá de Henares]] || align=right | 159 355 || align=right | 176 434 || align=right | 197 804 || [[Madrid suyu|Madrid]]
|-----
|align=right | 27. || [[Sabadell]] || align=right | 189 404 || align=right | 183 788 || align=right | 196 971 || [[Katalunya]]
|-----
|align=right | 28. || [[Jerez de la Frontera]] || align=right | 183 316 || align=right | 183 273 || align=right | 196 275 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 29. || [[Fuenlabrada]] || align=right | 144 723 || align=right | 182 705 || align=right | 195 131 || [[Madrid suyu|Madrid]]
|-----
|align=right | 30. || [[Terrassa]]<sup>5</sup> || align=right | 158 063 || align=right | 173 775 || align=right | 194 947 || [[Katalunya]]
|-----
|align=right | 31. || [[Pamplona]] || align=right | 180 372 || align=right | 183 964 || align=right | 193 328 || [[Nawarra]]
|-----
|align=right | 32. || [[Santander]] || align=right | 191 079 || align=right | 180 717 || align=right | 183 955 || [[Kantawriya]]
|-----
|align=right | 33. || [[Donostia-San Sebastián]]<sup>6</sup> || align=right | 171 439 || align=right | 182 930 || align=right | 182 930 || [[Yuskadi]]
|-----
|align=right | 34. || [[Almería]] || align=right | 155 120 || align=right | 166 328 || align=right | 181 702 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 35. || [[Leganés]] || align=right | 171 589 || align=right | 173 584 || align=right | 181 248 || [[Madrid suyu|Madrid]]
|-----
|align=right | 36. || [[Burgos]] || align=right | 160 278 || align=right | 166 187 || align=right | 172 421 || [[Kastilla Liyunpas]]
|-----
|align=right | 37. || [[Castellón de la Plana]] || align=right | 134 213 || align=right | 147 667 || align=right | 167 455 || [[Valencia suyu|Valencia]]
|-----
|align=right | 38. || [[Alcorcón]] || align=right | 139 662 || align=right | 153 100 || align=right | 162 524 || [[Madrid suyu|Madrid]]
|-----
|align=right | 39. || [[Salamanca]] || align=right | 162 888 || align=right | 156 368 || align=right | 160 331 || [[Kastilla Liyunpas]]
|-----
|align=right | 40. || [[Albacete]] || align=right | 130 023 || align=right | 148 934 || align=right | 159 518 || [[Kastilla Liyunpas]]
|-----
|align=right | 41. || [[Getafe]] || align=right | 139 190 || align=right | 151 479 || align=right | 157.397 || [[Madrid suyu|Madrid]]
|-----
|align=right | 42. || [[Huelva]] || align=right | 142 547 || align=right | 142 284 || align=right | 145 150 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 43. || [[Logroño]] || align=right | 122 254 || align=right | 133 058 || align=right | 144 935 || [[La Rioja]]
|-----
|align=right | 44. || [[Badajoz]] || align=right | 122 225 || align=right | 133 519 || align=right | 143 019 || [[Ikstrimadura]]
|-----
|align=right | 45. || [[San Cristóbal de La Laguna]] || align=right | 110 895 || align=right | 128 822 || align=right | 141 627 || [[Kanarya wat'akuna]]
|-----
|align=right | 46. || [[Liyun llaqta|Liyun]] || align=right | 144 021 || align=right | 130 916 || align=right | 136 414 || [[Kastilla Liyunpas]]
|-----
|align=right | 47. || [[Cádiz]] || align=right | 154 347 || align=right | 133 363 || align=right | 131 813 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 48. || [[Tarragona]] || align=right | 110 153 || align=right | 113 129 || align=right | 128 152 || [[Katalunya]]
|-----
|align=right | 49. || [[Lleida]]<sup>7</sup> || align=right | 112 093 || align=right | 112 199 || align=right | 124 709 || [[Katalunya]]
|-----
|align=right | 50. || [[Marbella]] || align=right | 80 599 || align=right | 100 036 || align=right | 124 333 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 51. || [[Santa Coloma de Gramanet]] || align=right | 133 138 || align=right | 112 992 || align=right | 118 129 || [[Katalunya]]
|-----
|align=right | 52. || [[Mataró]] || align=right | 101 510 || align=right | 106 358 || align=right | 116 698 || [[Katalunya]]
|-----
|align=right | 53. || [[Jaén]] || align=right | 103 260 || align=right | 112 590 || align=right | 116 540 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 54. || [[Dos Hermanas]] || align=right | 78 025 || align=right | 101 988 || align=right | 112 273 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 55. || [[Algeciras]] || align=right | 101 256 || align=right | 101 468 || align=right | 111 283 || [[Andalusiya]]
|-----
|align=right | 56. || [[Torrejón de Ardoz]] || align=right | 82 238 || align=right | 97 887 || align=right | 109 483 || [[Madrid suyu|Madrid]]
|-----
|align=right | 57. || [[Ourense]]<sup>8</sup> || align=right | 102 758 || align=right | 107 510 || align=right | 108 358 || [[Galisya]]
|-----
|align=right | 58. || [[Alcobendas]] || align=right | 78 725 || align=right | 92 090 || align=right | 103 149 || [[Madrid suyu|Madrid]]
|}
=== Simikuna ===
[[File:Spain languages.svg|thumb]]
* [[Kastilla simi]]: ufisyal rimay
* [[Katalan simi]]
* [[Galligu simi]]
* [[Yuskara simi]]
== Kay pukyukunamanta willasqa ==
<references />
== Kaypipas qhaway ==
* [[Wiñay kawsay (Ispaña)]]
== Hawa t'inkikuna ==
{{commonscat|Spain}}
{{Commons|Spain}}
{{Iwrupa}}
[[Katiguriya:Ispaña|!]]
[[Katiguriya:Mama llaqta (Iwrupa)]]
mkl0dqt5x1rxow9plua2khs3omtlpmm
Qasaqsuyu
0
6496
692178
660545
2026-10-23T00:14:03Z
~2026-56690-69
35610
/* */
692178
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = Қазақстан Республикасы<br />''Qazaqstan Respublïkası''<br />Республика Казахстан<br />''Respublika Kazajstan''<br />Qasaqsuyu Ripuwlika
| nombre_común = Qasaqsuyu
| imagen_bandera = Flag of Kazakhstan.svg
| imagen_escudo =Emblem of Kazakhstan latin.svg
| imagen_escudo_tamaño = 120px
| símbolos =
| imagen_mapa = LocationKazakhstan.png
| lema_nacional = ''ninguno''
| himno_nacional = ''[[Менің Қазақстаным|Qasaqsuyuy]]''
| capital = [[Astana|Nur-Sultan]]¹
| capital_población = 538.000 hab. ([[2005]])
| capital_coor_fmt =
| capital_coor = 51°10'N71°25'E 51° 10’ N 71° 25’ E
| ciudad_principal = [[Almaty]]
| idiomas_oficiales = [[Qasaq simi]]²
| gobierno = [[Dictadura|Régimen dictatorial]]
| dirigentes_títulos = [[Jefe de Estado]]<br /> [[Primer ministro]]
| dirigentes_nombres = [[Nursultan Nazarbayev]] <br /> [[Karim Massimov]]
| fundación = [[Independencia]]
| fundación_hitos = - fecha
| fundación_fechas = de la [[URSS]] <br /> [[16 de diciembre]] de [[1991]]
| superficie = 2.727.300
| superficie_puesto = 9
| superficie_agua = 1,7 %
| fronteras = 12.012 km
| costas = 0 km
| población = 15.233.244
| población_puesto = 61
| población_densidad = 6,2
| PIB_nominal = US$ 77.237 millones
| PIB_nominal_año = 2006
| PIB_nominal_puesto = 56
| PIB_nominal_per_cápita = US$ 5.113 (2006)
| PIB = US$ 137.964 mill.
| PIB_año = 2006
| PIB_puesto = 56
| PIB_per_cápita = US$ 9.134 (2006)
| IDH = 0.774
| IDH_año = 2006
| IDH_puesto = 79
| IDH_categoría = <font color="#ffcc00">medio</font>
| moneda = [[Tenge]] ([[ISO 4217|KZT]])
| gentilicio = Kazajo, kazaja. Kazaco, Kazaca.
| horario = [[UTC]] + 5 a + 6
| horario_verano = no aplica
| cctld = [[.kz]]
| código_telefónico = 7
| prefijo_radiofónico = UNA-UQZ
| código_ISO = 398 / KAZ / KZ
| miembro_de = [[ONU]], [[OSCE]], [[CEI]]
| notas= <small>¹ Llamada [[Akmola]] hasta junio de 1998.
<small>²huk simikuna, manataq tukrichu: [[rusu simi]], [[aliman simi]].</small> }}
'''Qasaqsuyu, Qasaqistan, Qasachisuyu icha Qasachistanqa ch'''awpi [[Asya]]pi huk [[mama llaqta]]m. [[1991]] watakama [[Suwit Huñu]]man tantakusqam. Uma llaqtanqa [[Astana|Nur-Sultan]] llaqtam.
[[Katiguriya:Mama llaqta (Asya)]]
33nmuxcygkgyynj11448buccvi1h934
Thuminikana
0
9237
692179
682440
2026-10-23T00:45:18Z
~2026-56690-69
35610
/* */
692179
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = ''República Dominicana''<br />Thuminikana Ripuwlika
| imagen_bandera = Flag of the Dominican Republic.svg
| imagen_escudo = Coat of arms of the Dominican Republic.svg
| símbolos =
| imagen_mapa = LocationDominicanRepublic.svg
| lema_nacional = ''Dios, Patria y Libertad''
| himno_nacional = ''[[Quisqueyanos valientes]]''
| capital =[[Santo Domingo llaqta|Santo Domingo de Guzmán]]
| capital_población = 3,014,746 ([[2005]])
| capital_coor_fmt =
| capital_coor = 18_28_N_69_54_W_ 18°28′ N 69°54′ O
| ciudad_principal = [[Santo Domingo llaqta|Santo Domingo de Guzmán]]
| idioma_oficial = [[Kastilla simi]]
| gobierno = [[Republika]]
| dirigentes_títulos = [[Umalliq]]
| dirigentes_nombres = [[Luis Abinader]]
| fundación = [[Huk p'unchaw qispi kay]]¹
| fundación_hitos = [[Qispi kay]]²<br />Qispi kutiy³
| fundación_fechas = <br />[[1821]] [[Ispaña]]manta<br />[[1844]] [[Ayti mama llaqta]]manta<br />[[1865]] [[Ispaña]]manta
| superficie = 48,730
| superficie_puesto = 131
| superficie_agua = 1.6
| fronteras = 501 [[kilómetro|km]]
| costas = 1288 km
| población = 9.2 millones (est. Julio [[2006]])
| población_puesto = 85
| población_densidad = 181.8
| Religion= 70% Katuliku, 30% Prutistanti, 10 hukkuna
| PIB = US$ 73,740 hunu
| PIB_año = 2006
| PIB_puesto = 67
| PIB_per_cápita = US$ 8,000
| IDH = 0.751
| IDH_año = 2006
| IDH_puesto = 94
| IDH_categoría = <span style="color:#FFCC00;">medio</span>
| moneda = [[Peso dominicano]] (<code>[[ISO 4217|DOP]]</code>)
| gentilicio = Dominicano
| horario = [[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]–4
| horario_verano = no aplica
| cctld = .do
| código_telefónico = 1 (809), 1 (829)
| prefijo_radiofónico = HIZ-HIA
| código_ISO = 214 / DOM / DO
| música_tradicional = perico ripiao, merengue típico, bachata.
| miembro_de = [[Naciones Unidas|ONU]], [[CARICOM]], [[OECO]], [[CAFTA-RD]], [[INTERPOL]]
| nota1 = [[José Núñez de Cáceres]]-pa rimarisqan qispi kay Ispañamanta 1821 watapi, chaymanta Ayti mama llaqtap hap'isqan.
| nota2 = 22 watakuna pacha [[Ayti mama llaqta]]p hap'isqan kaspan [[1844]] watapi qispikurqan.
| nota3 = 1861 watamanta 1865 watakama [[Ispaña]]-p hap'isqan karqan (''Grito de Restauración'', 1865).
}}
'''Thuminikana icha Thuminikanqa'''[[Chawpi Awya Yalap Wat'ankuna]]pi, [[Ayti wat'a]]pi huk [[mama llaqta]]m.
Thuminikanapiqa 9.200.000 (2006) runakunas kawsachkanku.
[[Uma llaqta]]nqa [[Santo Domingo llaqta]]m.
== Allpa saywachi ==
* '''[[Urqu]]kuna:'''
* '''[[Qucha]]kuna:'''
* '''[[Mayu]]kuna:'''
== Llaqtakuna ==
{| {{tablabonita}}
|-----
|colspan="7" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Thuminikanapi llaqtakuna'''
|-----
|rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Llaqta''' || colspan="4" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu'''
|-----
|align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1981''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1993''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Zensus 2002''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2006'''
|-----
|align=right | 1. || [[Santo Domingo llaqta|Santo Domingo]] || align=right | 1.313.172 || align=right | 1.609.966 || align=right | 1.887.586 || align=right | 2.253.437 || [[Ozama]]
|-----
|align=right | 2. || [[Santiago de los Caballeros]] || align=right | 278.638 || align=right | 365.463 || align=right | 507.418 || align=right | 572.535 || [[Cibao Norte]]
|-----
|align=right | 3. || [[San Pedro de Macorís]] || align=right | 78.562 || align=right | 124.735 || align=right | 193.713 || align=right | 226.542 || [[Higuamo]]
|-----
|align=right | 4. || [[La Romana]] || align=right | 91.571 || align=right | 140.204 || align=right | 191.303 || align=right | 214.393 || [[Yuma (Region)|Yuma]]
|-----
|align=right | 5. || [[Los Alcarrizos]] || align=right | k.A. || align=right | k.A. || align=right | 166.930 || align=right | 183.092 || [[Ozama]]
|-----
|align=right | 6. || [[San Cristóbal (Dominikanische Republik)|San Cristóbal]] || align=right | 58.520 || align=right | 88.605 || align=right | 137.422 || align=right | 159.891 || [[Valdesia]]
|-----
|align=right | 7. || [[Higüey]] || align=right | 33.501 || align=right | 54.832 || align=right | 103.502 || align=right | 131.247 || [[Yuma (Region)|Yuma]]
|-----
|align=right | 8. || [[San Francisco de Macorís]] || align=right | 64.906 || align=right | 108.485 || align=right | 122.179 || align=right | 125.452 || [[Cibao Nordeste]]
|-----
|align=right | 9. || [[Puerto Plata]] || align=right | 45.348 || align=right | 89.423 || align=right | 112.036 || align=right | 122.490 || [[Cibao Norte]]
|-----
|align=right | 10. || [[Concepción de la Vega]] || align=right | 52.432 || align=right | 87.162 || align=right | 98.386 || align=right | 103.649 || [[Cibao Sur]]
|-----
|align=right | 11. || [[Santa Cruz de Barahona]] || align=right | 49.334 || align=right | 62.354 || align=right | 74.958 || align=right | 77.804 || [[Enriquillo (Region)|Enriquillo]]
|-----
|align=right | 12. || [[San Juan de la Maguana]] || align=right | 49.764 || align=right | 61.690 || align=right | 70.969 || align=right | 73.510 || [[El Valle]]
|-----
|align=right | 13. || [[Bonao]] || align=right | 44.486 || align=right | 69.672 || align=right | 72.821 || align=right | 73.316 || [[Cibao Sur]]
|-----
|align=right | 14. || [[Bajos de Haina]] || align=right | 33.135 || align=right | 69.260 || align=right | 61.400 || align=right | 68.431 || [[Valdesia]]
|-----
|align=right | 15. || [[Baní]] || align=right | 36.705 || align=right | 47.655 || align=right | 61.864 || align=right | 68.341 || [[Valdesia]]
|-----
|align=right | 16. || [[Moca]] || align=right | 31.176 || align=right | 50.449 || align=right | 59.174 || align=right | 62.688 || [[Cibao Norte]]
|-----
|align=right | 17. || [[Azua de Compostela]] || align=right | 31.481 || align=right | 46.695 || align=right | 56.453 || align=right | 59.973 || [[Valdesia]]
|-----
|align=right | 18. || [[Boca Chica]] || align=right | k.A. || align=right | k.A. || align=right | 46.385 || align=right | 52.955 || [[Ozama]]
|-----
|align=right | 19. || [[Mao (Stadt)|Mao]] || align=right | 33.527 || align=right | 43.229 || align=right | 47.828 || align=right | 48.401 || [[Cibao Noroeste]]
|-----
|align=right | 20. || [[Esperanza (Dominikanische Republik)|Esperanza]] || align=right | k.A. || align=right | 34.073 || align=right | 41.189 || align=right | 42.460 || [[Cibao Noroeste]]
|-----
|align=right | 21. || [[Cotuí]] || align=right | 16.688 || align=right | 42.500 || align=right | 42.115 || align=right | 41.431 || [[Cibao Sur]]
|-----
|align=right | 22. || [[Villa Altagracia]] || align=right | 20.890 || align=right | 27.671 || align=right | 36.791 || align=right | 41.134 || [[Valdesia]]
|-----
|align=right | 23. || [[Hato Mayor del Rey]] || align=right | 17.859 || align=right | 25.467 || align=right | 34.006 || align=right | 36.645 || [[Higuamo]]
|-----
|align=right | 24. || [[Nagua]] || align=right | 20.912 || align=right | 26.013 || align=right | 32.035 || align=right | 34.453 || [[Cibao Nordeste]]
|-----
|align=right | 25. || [[Villa Bisonó]] || align=right | k.A. || align=right | 19.608 || align=right | 29.723 || align=right | 34.327 || [[Cibao Norte]]
|-----
|align=right | 26. || [[Jarabacoa]] || align=right | 13.416 || align=right | 18.508 || align=right | 27.370 || align=right | 30.893 || [[Cibao Sur]]
|-----
|align=right | 27. || [[Constanza (Dominikanische Republik)|Constanza]] || align=right | 15.141 || align=right | 18.176 || align=right | 30.292 || align=right | 29.481 || [[Cibao Sur]]
|-----
|align=right | 28. || [[Consuelo]] || align=right | k.A. || align=right | 17.975 || align=right | 25.034 || align=right | 28.498 || [[Higuamo]]
|-----
|align=right | 29. || [[Pedro Brand]] || align=right | k.A. || align=right | k.A. || align=right | 22.695 || align=right | 25.909 || [[Ozama]]
|-----
|align=right | 30. || [[Santa Cruz el Seibo]] || align=right | 13.511 || align=right | 16.522 || align=right | 22.489 || align=right | 23.923 || [[Yuma (Region)|Yuma]]
|-----
|align=right | 31. || [[Tamboril]] || align=right | k.A. || align=right | 17.832 || align=right | 21.939 || align=right | 23.753 || [[Cibao Norte]]
|-----
|align=right | 32. || [[Las Matas de Farfán]] || align=right | k.A. || align=right | 18.842 || align=right | 21.271 || align=right | 21.947 || [[El Valle]]
|-----
|align=right | 33. || [[Bayaguana]] || align=right | k.A. || align=right | 12.704 || align=right | 19.351 || align=right | 21.635 || [[Higuamo]]
|-----
|align=right | 34. || [[San José de Ocoa]] || align=right | k.A. || align=right | 21.033 || align=right | 21.226 || align=right | 21.097 || [[Valdesia]]
|}
[[Katiguriya:Mama llaqta (Awya Yala)]]
[[Katiguriya:Duminikana|!]]
6n622k7aj2yanmpfzr26pmrwdne232m
Kirkisuyu
0
10410
692177
674174
2026-10-23T00:09:46Z
~2026-56690-69
35610
/* */
692177
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = Кыргыз Республикасы<br />''Kyrgyz Respublikasy''<br />Киргизская республика<br />''Kirgizskaya respublika''<br />Kirki Ripuwlika
| nombre_común = di Kirkisuyu
| de =
| imagen_bandera = Flag of Kyrgyzstan.svg
| imagen_escudo = National emblem of Kyrgyzstan.svg
| imagen_escudo_tamaño = 120px
| símbolos =
| imagen_mapa = LocationKyrgyzstan.svg
| lema_nacional = ''ninguno''
| himno_nacional = ''[[Himno nacional de Kirguistán]]''
| capital = [[Bishkik]]
| capital_población = 900.000 hab. ([[2005]])
| capital_coor_fmt =
| capital_coor = 42°52'N74°34'O 42° 52’ N 74° 34’ O
| ciudad_principal = Bishkik
| idiomas_oficiales = [[Kirkis simi]]
| gobierno = [[República]]
| dirigentes_títulos = [[Presidente]]<br /><br /> [[Primer ministro]]
| dirigentes_nombres = [[:ky:Садыр Жапаров|Sadyr Japarov]] (Садыр Жапаров) <br /> [[:ky:Акылбек Жапаров|Akylbek Japarov]] (Акылбек Жапаров)
| fundación = [[Independencia]]
| fundación_hitos = - declarada <br />- reconocia
| fundación_fechas = de la [[URSS]] <br /> [[31 de agosto]] de [[1991]] <br /> diciembre de [[1991]]
| superficie = 199.951
| superficie_puesto = 85
| superficie_agua = 3,6 %
| fronteras = 3.878 km
| costas = 0 km
| población = 6.636.803
| población_puesto = 110
| población_densidad = 33,2
| PIB = US$ 35.324'000.000
| PIB_año = 2019
| PIB_puesto = 127
| PIB_per_cápita = US$ 5.470
| moneda = [[Som]] ([[ISO 4217|KGS]])
| gentilicio = Kirkis
| horario = [[UTC]] + 6
| horario_verano = no aplica
| cctld = [[.kg]]
| código_telefónico = 996
| prefijo_radiofónico = EXA-EXZ
| código_ISO = 417 / KGZ / KG
| miembro_de = [[ONU]], [[OSCE]], [[CEI]], [[Comunidad Económica Eurasiática|CEE]]
| notas=
}}
'''Kirkisuyu, Kirkistan icha Kirqistan'''qa [[Asya]]pi huk [[mama llaqta]]m. Uma llaqtanqa [[Bishkik]] llaqtam.
[[Katiguriya:Mama llaqta (Asya)]]
[[Katiguriya:Kirkisuyu|!]]
r4nn2che1rh1uk1iqr7sleu8wgvy1zm
Dari
0
65091
692176
692155
2026-10-23T00:01:48Z
~2026-56690-69
35610
692176
wikitext
text/x-wiki
{{Rimay|fam2=[[Indu-Iraniyu Simikuna]]|fam3=[[Iraniyu Simikuna]]|fam4=[KuntiI Iraniyu Simikuna<nowiki>]]</nowiki>|fam5=[[Qullakunti Iraniyu]]|fam6=[[Phars]]|iso3=prs|glotto=dari1249|glottorefname=Dari}}
'''Dari''', {{Efn|{{IPAc-en|ˈ|d|ɑːr|i|,_|ˈ|d|ær|i}} {{respell|DAHR|ee, DARR|ee}}}} {{Efn|{{lang|prs|{{unq|دری}}}}, {{translit|prs|Darī}}, {{IPA|prs|d̪ɐˈɾiː}}}} '''Dari-Pharsi Simi''', {{Efn|{{lang|prs|{{unq|فارسی دری}}}}, {{translit|prs|Fārsī-yi Darī}}, {{IPA|prs|fɑːɾˈsiːjɪ d̪ɐˈɾiː}}}} '''Pharsi Aphqanu''' , '''Chinchay Pharsi''', {{Efn|Along with [[Tajik language|Tajik]]|name=east}} , [[Aphqanusuyu]] mama llaqtapi rimasqa [[Pharsi simi|Pharsi simip]] rikch'ayninmi . Dariqa Aphqanusuyu mama llaqtap kamachiyninmi Pharsi simipaq; <ref>{{Cite web|url=http://tajikam.com/index.php?option=com_content&task=view&id=13|title=Tajikam Portal – Secret documents Reveal Afghan Language Policy}}</ref> achka Kunti pukyukunapi Aphqanusuyu Pharsi icha Chinchay Pharsi nispam ninku. <ref>{{Cite web|url=http://www.datadust.de/download/farsi2dari/|title=Airgram Farsi to Dari 1964 Embassy Kabul to USA}}</ref> <ref name="CIA">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af®ionCode=sas&#af|title=Afghanistan}}</ref> <ref name="www.sil.org">{{Cite web|url=http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=prs|title=Documentation for ISO 639 identifier: prs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://guides.library.illinois.edu/c.php?g=347570&p=2349642|title=LibGuides: Dari Language: Language History}}</ref> 1964 watapi chay llaqtapi Tukuy rikchaq pharsi sutita tikrayqa aswan pulitiku karqan, manan simimantachu, Aphqanusuyu suyup willakuyninta yanapanapaq. Dari pharsi simiqa [[Tayiksuyu|Tayikisuyu]]<nowiki/>pi rimasqa hina [[Tayik simi|Tayik Pharsi simiwanmi]] aswanta tupan, iskayninkutaqmi achka fonológico, léxico rikch'akuykunata rakinakunku. Iskay kimsa simikunap qallariyninkunamanta hawaqa, pisillam hukniray kan [[Aphqanusuyu|Aphqanusuyumanta]] [[Iran|Iranmanta]] formal qillqasqa pharsi simiwan ; simikunaqa huknin hukninwan hamut’anapaqmi. <ref>{{Cite web|title=Kāboli|url=https://iranicaonline.org/articles/kaboli-colloquial-persian|language=en-US}}</ref> Dari simiqa [[Aphqanusuyu|Aphqanusuyupi]] yaqa 30,6 hunu runakunap kamachiy siminmi , chaymantataqmi suyupi ayllupura rimanakuypaq común simi hina. <ref>{{Cite web|last=Library|first=International and Area Studies|title=LibGuides: Dari Language: Language History|url=https://guides.library.illinois.edu/c.php?g=347570&p=2349642|language=en}}</ref>
2004 watapi [[Aphqanusuyu]] mamakamachiypi nisqanman hinaqa, Dari simiqa Aphqanusuyupa iskay kamachiy simikunamanta hukninmi; hukninñataqmi [[Pachtu simi]] . <ref name="CAL">{{Cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/alang.html|title=The Afghans – Language Use|publisher=Center for Applied Linguistics (CAL)|date=30 June 2002}}</ref> Dari simiqa Aphqanusuyupi aswan rimasqa simim, yaqa 25–50% runakunap [[Mama simi|mama siminmi]] <ref name="CIA">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af®ionCode=sas&#af|title=Afghanistan|date=8 July 2010|publisher=[[Central Intelligence Agency]]}}</ref> <ref name="AFGHANISTAN v. Languages">{{Cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/afghanistan-v-languages|title=Afghanistan v. Languages|publisher=[[Encyclopædia Iranica]], online ed.}}</ref> <ref name="UCLA">{{Cite web|url=http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=191&menu=004|title=Dari|publisher=[[University of California, Los Angeles]]}}</ref> . <ref name="UCLA" /> Dari simiqa mama llaqtap Simi phranka siminmi, 78% llaqtayuqkamam hamut'anku. <ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan|title=South Asia :: Afghanistan – The World Factbook – Central Intelligence Agency|publisher=Central Intelligence Agency}}</ref>
Dari Pharsi simiqa mana mama simi rimaq runakunap aswan munasqa literatura siminmi karqan, kamachiy simipas, ahinataq [[Turku simi|Turku]]-[[Munqul suyu|Munqul]] runakunapas Mogul runakunapas, <ref>{{Cite web|title=Mughal world and literature|url=http://www.laits.utexas.edu/doherty/mughalworld.html}}</ref> pachak watakuna manaraq kunan pacha mama llaqtayuq kayta hatarichkaptin. Hinallataq, Iranpa pharsiwan [[Tayik simi|Tayik Pharsiwan]] rikch'akuq, Dari Persiu simiqa Chawpi Pharsi simip qatiqninmi, Sasania qhapaq suyup (224–651 Kristup ñawpan) kamachiy religioso,lteratura rimayninmi, kikinpas ñawpa Pharsi simip qatiqninmi, Akemenidukunap (550–330 kñ. Kristup ñawpan). Ñawpa pachap llamk'ayninpi, ''Dari'' Sasánidakunap Chawpi Pirsiyap tribunal rimayninmantam riman .
jbzhrl7wy2uuj7t7zskic55l8qhrnmq