Wikipedia
quwiki
https://qu.wikipedia.org/wiki/Qhapaq_p%27anqa
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Midya
Sapaq
Rimanakuy
Ruraq
Ruraq rimanakuy
Wikipidiya
Wikipidiya rimanakuy
Rikcha
Rikcha rimanakuy
MediaWiki
MediaWiki rimanakuy
Plantilla
Plantilla rimanakuy
Yanapa
Yanapa rimanakuy
Katiguriya
Katiguriya rimanakuy
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo discusión
Evento
Evento discusión
Taqna suyu
0
2146
692482
682525
2026-11-02T13:16:21Z
Andree1990
29767
/* */
692482
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#006400; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#006400"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#006400"
| <font size="+0" color="white">'''Taqna suyu <br> <small> Taqna jach'a suyu </small> <br> <small> Departamento de Tacna </small> '''</font>
|}
|-
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:Tacna plaza de armas.jpg|290px|Taqna Umacancha]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | [[Taqna]]
|- style="color: white; background: #006400; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Saywitu'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Peru - Tacna Department (locator map).svg|145px|center|Piruwpi Taqna saywitu]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Coat of arms of Tacna.svg|70px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #006400; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[File:Flag of Tacna.svg|100px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)|Pruwinsya]]kuna || 4
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Distritu]]kuna || 26
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Taqna]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Simi]]kuna || [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 288 781 <small>(inei 2007)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]] || - runa / km² <small>()</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 16.075 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || - m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata || {{pun|25|6|1875}}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kamachiq runa]] || Juan Tonconi Quispe <br><small>(2019–2022)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
|[[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan|| [https://web.archive.org/web/20100409072943/http://www.regiontacna.gob.pe/pagina/index.php regiontacna.gob.pe]
|-
!colspan="2" align="center" bgcolor="#006400" style="text-align:center; font-size:larger; | <font color=white>'''Taqna suyup pruwinsyankuna'''
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:Provinces of the Tacna region in Peru.svg|290px|]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #006400; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" |
|}
'''Taqna suyu''' nisqaqa ([[aymara simi]]pi: ''Taqna jach'a suyu''; [[kastilla simi]]pi: ''Departamento de Tacna'') [[Piruw]] mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa [[Taqna]] llaqtam.
== Wiñay kawsay ==
Kamasqa {{pun|25|6|1875}}.
== Allpa saywachi ==
* '''[[Urqu]]kuna:''' [[Jach'aqullu]] (5.690 m) - [[Kasiri (Taqna)|Kasiri]] - [[Tutupaka]] (5.505 m) - [[Wankuni]] (5.567 m) - [[Barroso rit'i urqu]] (5.742 m) - [[Yukamani]] (5.508 m); '''[[Walla]]:''' [[Barroso walla]]
* '''[[Qucha]]kuna:''' [[Ariquta]] (''Aricota'') - [[Such'i qucha (Taqna)|Such'i qucha]] - [[Wilaquta (Taqna)|Wilaquta]]
* '''[[Mayu]]kuna:''' [[Lukumpa mayu]] - [[Sama mayu]] - [[Kaplina mayu]] - [[Uchusuma mayu (Taqna)|Uchusuma mayu]].
* '''[[Q'asa]]kuna:''' Campanallane (5.000 m) Candaravepi; El Viento (5.000 m) Taqnapi Huaytirepiwan; Lepiche ( 4.850 m) Candaravepi.
== Pulitika rakiy ==
Tawa pruwinsyanmi kan.
{| {{tablabonita}} style="width:40%;" border="1"
|-
|- style="background:DarkRed; color:white"
! '''Pruwinsya'''
! '''Runakuna (2007)'''<ref name="[http://www.inei.gob.pe]">[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe]</ref>
! '''Uma llaqta'''
|-
| [[Jorge Basadre pruwinsya|Jorge Basadre]]
| align="right"| 9.872
| [[Lukumpa]]
|-
| [[Kantarawi pruwinsya|Kantarawi]]
| align="right"| 8.373
| [[Kantarawi]]
|-
| [[Taqna pruwinsya|Taqna]]
| align="right"| 262.731
| [[Taqna]]
|-
| [[Tarata pruwinsya (Piruw)|Tarata]]
| align="right"| 7.805
| [[Tarata (Taqna suyu)|Tarata]]
|-
|}
== Simikuna ==
{{QQ|Taqna suyupi rimaykuna}}
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:40%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Pruwinsya'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Indihina simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| [[Candarave pruwinsya|Candarave]]
|align="right" |5,952
|align="right" |77.4
|align="right" |1,729
|align="right" |22.5
|-
| [[Jorge Basadre pruwinsya|Jorge Basadre]]
|align="right" |7,228
|align="right" |79.3
|align="right" |1,889
|align="right" |20.7
|-
| [[Taqna pruwinsya|Taqna]]
|align="right" |192,471
|align="right" |80.2
|align="right" |47,389
|align="right" |19.7
|-
| [[Tarata pruwinsya|Tarata]]
|align="right" |5,875
|align="right" |81.7
|align="right" |1,311
|align="right" |18.2
|-
| Llapan
|align="right" |211,526
|align="right" |80.1
|align="right" |52,318
|align="right" |19.8
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu: <ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/ (2007)]</ref> </small>
== Karu puriy ==
[[Rikcha:Tacna miculla petroglifos.jpg|thumb|right|180px|''Petroglifos de'' [[Mikulla]]]]
[[Rikcha:Una pintura rupestre de la cueva de Toquepala.JPG|thumb|180px|right| [[Tukipala mach'ay]]pi llimphikuna]]
* [[Mikulla]]
* [[Tukipala mach'ay]]
== Yachachiy ==
* [[Wawa wasi]]kuna : 169
* [[Huch'uy yachay wasi]]kuna: 208
* [[Chawpi yachay wasi]]kuna: 104
* [[Yachay suntur]]kuna
:* [[Universidad Nacional Jorge Basadre Grohmann]]
:* [[Universidad Privada de Tacna]]
== Suyupi paqarisqa ==
== Kaypipas qhaway ==
* [[Kaplina mayu]]
* [[Santa Mariya (Tarata)|Santa Mariya]], mawk'a llaqta
* [[Qala Qala mach'aykuna]]
== Willay pukyukuna ==
<references/>
== Hawa t'inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/tacna.jpg Saywitu: Taqna suyu]
* [https://web.archive.org/web/20200424083743/http://www.regiontacna.gob.pe/ www.regiontacna.gob.pe]
{{Punku p'anqa Piruw}}
{{Taqna suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Suyu (Piruw)]]
[[Katiguriya:Taqna suyu| ]]
3sqtpfx0ymudei4541gtd79d5fz2nkt
Pusnusuyu, Hirsiquwina ima
0
2797
692498
692052
2026-11-02T21:23:46Z
Juanistanska
35640
/* */ Cambie el Nombre Hirsikuwina a Hirsiquwina porque era traducción al aymara y sus idiomas de Pusnachi Sirpichi Krwatchi a Hurwat Simk Pusna Simi Sirpiyu simi y su gentilicio porque era de español y esta página era quechua
692498
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = Босна и Херцеговина<br />''Bosna i Hercegovina'' <br />Pusna-Hirsiquwina
| nombre_común = Pusna
| imagen_bandera = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg
| imagen_escudo = Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg
| imagen_escudo_tamaño = 90px
| símbolos =
| imagen_mapa = Europe location BHG.png
| lema_nacional = no hay
| himno_nacional = https://en.m.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Bosnia_and_Hercegobina.ogg[[Intermeco]]
| capital = [[Sarajevo]]
| capital_población = 447.700 ([[2000]])
| capital_coor_fmt =
| capital_coor = 43_52_N_18_25_E_ 43°52′ N 18°25′ E
| ciudad_principal = [[Sarajevo]]
| idiomas_oficiales = [[Pusna simi simi]], [[Hurwat simk]] [[Sirpiyu simi]]-pas
| gobierno = [[Phidirasyun|Phidiral republika]]
| dirigentes_títulos =[[Jefe de estado|Jefes de estado]]<br />''Miembro bosníaco''<br />''Miembro croata''<br />''Miembro serbio''<br />[[Consejo de Ministros de Bosnia-Herzegovina|Pdte. Cjo. de Ministros]]
| dirigentes_nombres = [[Presidencia de Bosnia-Herzegovina|Presidencia colegiada]]<br />[[Denis Bećirović]] ¹<br />[[Željko Komšić]] <br />[[Željka Cvijanović]] <br />[[Borjana Krišto]]
Alto Representante: [[Christian Schmidt]]
| fundación = [[Independencia]]
| fundación_hitos = • Fecha
| fundación_fechas = De [[República Federal Socialista de Yugoslavia|Yugoslavia]]<br />[[5 de abril]] de [[1992]]
| superficie = 51.129
| superficie_puesto = 124
| superficie_marítima = 12
| fronteras = 1.459 [[kilómetro|km]]
| costas = 20 km
| población = 4.025.476 ([[2004]])
| población_puesto = 119
| población_densidad = 78
| PIB = US$ 22.840 millones
| PIB_año = 2005
| PIB_puesto = 107
| PIB_per_cápita = US$ 5.827
| IDH = 0.800
| IDH_año = 2006
| IDH_puesto = 62
| IDH_categoría = <span style="color:#009900;">alto</span>
| moneda = [[Marco convertible]] (<code>[[ISO 4217|BHK]]</code>)
| etnias = 48% [[bosníacos]], 37% serbios, 14% croatas, 1% otros
| gentilicio = Pusnamanta, Pusna-Hirsiquwinamanta
| horario = [[CET]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+1)
| horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+2)
| cctld = .ba
| código_telefónico = 387
| prefijo_radiofónico = T9A-T9Z
| código_ISO = 070 / BIH / BA
| miembro_de = [[Naciones Unidas|ONU]], [[OSCE]]
| notas = ¹ Actualmente Presidente.
}}
[[Image:Map Bih entities.png|thumb|250px|right]]
'''Pusna-Hirsikuwina''' icha '''Pusna''' ''(Bosna i Hercegovina)'' nisqaqa [[Iwrupa]]pi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa [[Sarahiwu|Sarajevo]] llaqtam.
== Hatun Llaqtakuna ==
{| {{prettytable}}
|-----
|colspan="7" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Pusna Hirsiquwina ima (Llaqtakuna)'''
|-----
|rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''.''' || colspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suti''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu'''
|-----
|align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Latin simi''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''kyrillisch''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1981''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1991''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''~ 2005'''
|-----
|align=right | 1. || [[Sarajevo]] || Сарајево || align=right | 319.017 || align=right | 416.497 || align=right | 297.523 || [[Kanton Sarajevo]]
|-----
|align=right | 2. || [[Banja Luka]] || Бања Лука || align=right | 123.937 || align=right | 143.079 || align=right | 173.748 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 3. || [[Tuzla]] || Тузла || align=right | 65.091 || align=right | 83.770 || align=right | 88.521 || [[Kanton Tuzla]]
|-----
|align=right | 4. || [[Zenica]] || Зеница || align=right | 63.569 || align=right | 96.027 || align=right | 85.649 || [[Kanton Zenica-Doboj]]
|-----
|align=right | 5. || [[Mostar]] || Мостар || align=right | 63.427 || align=right | 75.865 || align=right | 64.301 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]]
|-----
|align=right | 6. || [[Bihać]] || Бихаћ || align=right | 29.875 || align=right | 45.995 || align=right | 39.195 || [[Kanton Una-Sana]]
|-----
|align=right | 7. || [[Brčko]] || Брчко || align=right | 31.437 || align=right | 41.405 || align=right | 38.479 || [[Brčko|Distrikt Brčko]]
|-----
|align=right | 8. || [[Bijeljina]] || Бијељина || align=right | 31.124 || align=right | 37.216 || align=right | 37.692 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 9. || [[Prijedor]] || Приједор || align=right | 29.449 || align=right | 34.613 || align=right | 36.347 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 10. || [[Trebinje]] || Требиње || align=right | 17.271 || align=right | 22.206 || align=right | 33.178 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 11. || [[Travnik]] || Травник || align=right | 15.888 || align=right | 21.038 || align=right | 31.127 || [[Kanton Mittelbosnien]]
|-----
|align=right | 12. || [[Doboj]] || Добој || align=right | 23.558 || align=right | 27.579 || align=right | 27.235 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 13. || [[Cazin]] || Цазин || align=right | k.A. || align=right | 15.138 || align=right | 21.741 || [[Kanton Una-Sana]]
|-----
|align=right | 14. || [[Bugojno]] || Бугојно || align=right | 16.402 || align=right | 26.557 || align=right | 21.179 || [[Kanton Mittelbosnien]]
|-----
|align=right | 15. || [[Velika Kladuša]] || Велика Кладуша || align=right | k.A. || align=right | 14.469 || align=right | 19.330 || [[Kanton Una-Sana]]
|-----
|align=right | 16. || [[Visoko]] || Високо || align=right | 11.653 || align=right | 15.310 || align=right | 17.890 || [[Kanton Zenica-Doboj]]
|-----
|align=right | 17. || [[Goražde]] || Горажде || align=right | 13.022 || align=right | 18.751 || align=right | 17.650 || [[Kanton Bosnisches Podrinje]]
|-----
|align=right | 18. || [[Konjic]] || Коњиц || align=right | k.A. || align=right | 14.501 || align=right | 15.950 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]]
|-----
|align=right | 19. || [[Gračanica]] || Грачаница || align=right | k.A. || align=right | 12.711 || align=right | 15.758 || [[Kanton Tuzla]]
|-----
|align=right | 20. || [[Gradačac]] || Градачац || align=right | k.A. || align=right | 12.872 || align=right | 15.659 || [[Kanton Tuzla]]
|-----
|align=right | 21. || [[Bosanska Krupa]] || Босанска Крупа || align=right | 12.055 || align=right | 15.553 || align=right | 15.193 || [[Kanton Una-Sana]]
|-----
|align=right | 22. || [[Mrkonjić Grad]] || Мркоњић Град || align=right | k.A. || align=right | 11.261 || align=right | 14.737 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 23. || [[Foča]] || Фоча || align=right | 11.530 || align=right | 16.628 || align=right | 14.615 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 24. || [[Zavidovići]] || Завидовићии || align=right | k.A. || align=right | 14.820 || align=right | 14.380 || [[Kanton Zenica-Doboj]]
|-----
|align=right | 25. || [[Živinice]] || Живинице || align=right | k.A. || align=right | 11.956 || align=right | 13.641 || [[Kanton Tuzla]]
|-----
|align=right | 26. || [[Sanski Most]] || Сански Мост || align=right | 14.027 || align=right | 17.948 || align=right | 13.551 || [[Kanton Una-Sana]]
|-----
|align=right | 27. || [[Bosanska Gradiška]] || Босанска Градишка || align=right | 13.475 || align=right | 18.671 || align=right | 13.346 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 28. || [[Bileća]] || Билећа || align=right | k.A. || align=right | 10.125 || align=right | 13.257 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 29. || [[Lukavac]] || Лукавац || align=right | k.A. || align=right | 12.178 || align=right | 12.607 || [[Kanton Tuzla]]
|-----
|align=right | 30. || [[Kakanj]] || Какањ || align=right | k.A. || align=right | 12.016 || align=right | 12.406 || [[Kanton Zenica-Doboj]]
|-----
|align=right | 31. || [[Livno]] || Ливно || align=right | 9.002 || align=right | 10.925 || align=right | 11.748 || [[Kanton Herceg-Bosnien]]
|-----
|align=right | 32. || [[Odžak]] || Оџак || align=right | k.A. || align=right | 9.377 || align=right | 11.621 || [[Kanton Posavina]]
|-----
|align=right | 33. || [[Stijena]] || Стијена || align=right | k.A. || align=right | 7.866 || align=right | 10.844 || [[Kanton Una-Sana]]
|-----
|align=right | 34. || [[Šipovo]] || Шипово || align=right | k.A. || align=right | 8.955 || align=right | 10.738 || [[Republika Srpska]]
|-----
|align=right | 35. || [[Prozor]] || Прозор || align=right | k.A. || align=right | 7.600 || align=right | 10.349 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]]
|-----
|align=right | 36. || [[Novi Travnik]] || Нови Травник || align=right | k.A. || align=right | 11.520 || align=right | 10.006 || [[Kanton Mittelbosnien]]
|}
[[Katiguriya:Iwrupa]]
3booippzxw3917f6u5ituevc56dc4z3
Chumpiwillka pruwinsya
0
3084
692483
682836
2026-11-02T13:24:29Z
Andree1990
29767
/* */
692483
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#458B00; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#458B00"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#458B00"
| <span style="color:white;">'''Chumpiwillka pruwinsya <br /> <small> Chumpiwillka jisk'a suyu </small> <br /> <small> Provincia de Chumbivilcas </small>'''</span>
|}
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:Collpatomaico footbridge.jpg|290px|]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | Qullpatumayku llaqtap chakan [[Santu Tumas mayu]]wan, [[Llusk'u distritu|Llusk'u]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #458B00; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Chumpiwillka'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Location of the province Chumbivilcas in Cusco.svg|145px|center]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Escudo Chumbivilcas.png|70px|center]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #458B00; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Bandera Chumbivilcas.png|100px|center]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|-
!colspan="2" style="color: white"| Chumpiwillka qunrisup leman
|-
| colspan="2" align="center" bgcolor="#ffffff"| Wawakunaqa muhucha jinan yachaykunawan <br />
Ch"akchuspa allinta phanchirichisun <br />
musuq kawsayta taripanankupaq.
|-
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna || 13º 55' 41 - 14º 52' 58 <br />71º 29' 50 - 72º 30' 00
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Santo Tomás]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu|Qusqu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Distritu]]kuna || 8
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Simi]]kuna || [[qhichwa simi]], [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 75 585 ''<small>(''inei'' 2007)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]]|| - runa / km² ''<small>()</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 5 371,08 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || 3.995 m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata || {{pun|21|6|1825}}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || Marcos Ibarra Suárezp<br><small>(2019-2022)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Llika tiyanan||[www.]
|-
|- align="center"
!colspan="2" align="center" bgcolor="#458B00" style="text-align:center; font-size:larger; | <span style="color:white;">'''Qusqu suyup wamaninkuna'''</span>
|-
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:División Politica del Cusco.jpg|290px|]]
|-
! colspan="2" |
|}
'''Chumpiwillka pruwinsya''' ([[aymara simi]]pi: ''Chumpiwillka jisk'a suyu''; [[kastilla simi]]pi: ''Provincia de Chumbivilcas'') nisqaqa [[Qusqu suyu]]pi, [[Piruw]]pi, huk [[pruwinsya]]m. Uma llaqtanqa [[Santo Tomás]] llaqtam.
== Wiñay kawsay ==
Kamasqa {{pun|21|6|1825}}.
== Allpa saywachi ==
* '''[[Urqu]]kuna''' [[Waylla Apachita]] (4.700 msnm)
* '''[[Mayu]]kuna:''' Wililli mayu - [[Qañawimayu]] - Liwitaka mayu; Uchuy mayukuna: Carcanto (Qullqimarka distritupi), Llutu Kututu (Llusk'u distritupi)
* '''[[Qucha]]kuna:''' Ccarcansa qucha (Santo Tomás distritupi) - Waylla Apachita qucha (Wayllapachita qucha) (Wililli distritupi)
* '''[[:Katiguriya:Piruwpi sallqa suyu|Sallqa suyu]]kuna:''' [[Suni suyu|Suni]]
== Pulitika rakinin ==
Pusaq distritunmi kan.
{| {{tablabonita}} style="width:45%;" border="1"
|-
|- style="background:LemonChiffon; color:black"
! '''Distritu'''
! '''Runakuna (2007)''' <ref name="[http://www.inei.gob.pe]">[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe]</ref>
! '''Uma llaqta'''
! '''Kuraka'''
|-
| [[Chamaqa distritu|Chamaqa]]
| align="right"| 7.698
| [[Chamaqa]]
| Victor Rolando Abarca
|-
| [[Kiñuta distritu|Kiñuta]]
| align="right"| 4.317
| [[Kiñuta]]
| Zacarias Chahua Marquez
|-
| [[Liwitaka distritu|Liwitaka]]
| align="right"| 11.516
| [[Liwitaka]]
| Santiago Espinoza Olivares
|-
| [[Llusk'u distritu|Llusk'u]]
| align="right"| 6.399
| [[Llusk'u]]
| Jesus Rimache Huamani
|-
| [[Qhapaqmarka distritu|Qhapaqmarka]]
| align="right"| 4.593
| [[Qhapaqmarka]]
| John Abel Chavez Nina
|-
| [[Qullqimarka distritu|Qullqimarka]]
| align="right"| 8.656
| [[Qullqimarka]]
| Sabino Yaguno Merma
|-
| [[Santo Tomás distritu|Santo Tomás]]
| align="right"| 24.492
| [[Santo Tomás]]
| Domingo Benito Calderon
|-
| [[Wililli distritu|Wililli]]
| align="right"| 7.914
| [[Wililli]]
| Cornelio Coaquira Valencia
|-
|}
== Simikuna ==
Pruwinsyapiqa aswanta [[qhichwa simi]]tam rimanku.
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:40%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Distritu'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Indihina simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
|-
| [[Chamaqa distritu|Chamaqa]]
|align="right" |359
|align="right" |5.4
|align="right" |6,337
|align="right" |94.6
|-
| [[Kiñuta distritu|Kiñuta]]
|align="right" |148
|align="right" |4.0
|align="right" |3,538
|align="right" |95.8
|-
| [[Liwitaka distritu|Liwitaka]]
|align="right" |355
|align="right" |3.6
|align="right" |9,523
|align="right" |96.4
|-
| [[Llusk'u distritu|Llusk'u]]
|align="right" |107
|align="right" |1.9
|align="right" |5,462
|align="right" |98.0
|-
| [[Qhapaqmarka distritu|Qhapaqmarka]]
|align="right" |57
|align="right" |1.4
|align="right" |4,024
|align="right" |98.3
|-
| [[Qullqimarka distritu|Qullqimarka]]
|align="right" |517
|align="right" |6.7
|align="right" |7,137
|align="right" |93.1
|-
| [[Santo Tomás distritu|Santo Tomás]]
|align="right" |3,019
|align="right" |14.0
|align="right" |18,529
|align="right" |85.8
|-
| [[Wililli distritu|Wililli]]
|align="right" |815
|align="right" |11.7
|align="right" |6,140
|align="right" |88.2
|-
| Llapan
|align="right" |5,377
|align="right" |8.1
|align="right" |60,690
|align="right" |91.7
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu:<ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/]</ref> </small>
== Musiku ==
[[Rikcha:Chenopodium quinoa0.jpg|thumb|right|200px|[[Kinwa]]]]
[[Rikcha:Alpaka 33444.jpg|thumb|right|200px|[[Alpaqa]]]]
* Allpa llamk'ay:
**[[Kinwa]]
** [[Alpaqa]]
== Yachay tarpuy ==
[[Rikcha:Huari pottery 01.png|thumb|left|120px|''Kultura Wari'']]
* [[Victor Laime]], (Santo Tomás), [[qillqaq]], (Takanakuy: Cuando la Sangre Hierbe)
* [[Florentino Laime Mantilla]], (*1960 Wakuya), [[llimphiq]].
== Raymikuna ==
* [[Takanakuy]] ([[Llusk'u]]pi; [[Santo Tomás]]pi)
== Karu puriy ==
* [[Warari]] ([[mach'ay]]kuna)
* [[Ch'iñisiri]] / [[T'uqra]]: [[Chullpa]]kuna
* [[Mawk'a Liwitaka]] / [[Qiwincha urqu]] ([[Liwitaka]])
== Pruwinsyapi paqarisqa ==
* [[Nivardo Carrillo]]
* [[Guido Bellido]] (* 1979), piruwanu pulituku runa
== Saywitukuna ==
* [https://web.archive.org/web/20060817155952/http://www.minsa.gob.pe/oei/servicios/MapasDist.asp?CodProv=07&NomProv=CHUMBIVILCAS&CodDep=08&NomDep=CUSCO Chumpiwillka]
* [https://web.archive.org/web/20060817020158/http://www.minsa.gob.pe/oei/servicios/MapasProv.asp?Prov=1&CodDep=08&NomDep=CUSCO Qusqu suyup pruwinsiyankuna]
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
== Kaypipas qhaway ==
* [[Qurilasu]]
* [[Mayta Qhapaq]]
* [[Qusqu]]
== Willay pukyukuna ==
<references/>
== Hawa t'inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
*[https://web.archive.org/web/20061004115505/http://www2.ac-rennes.fr/crdp/puka/html/chumbivilcas.html Chumpiwillka] (kastilla simipi)
*[https://web.archive.org/web/20070609210348/http://www.munichumbivilcas.gob.pe/historia.php munichumbivilcas.gob.pe] (kastilla simipi)
*[https://web.archive.org/web/20081222170225/http://www.agrocusco.gob.pe/agenciasagrarias.shtml?x=65 Chumpiwillka pruwinsyapi allpa llam'kay] (kastilla simipi)
*[https://web.archive.org/web/20060509224938/http://www.infocusco.com/modules/news/article.php?storyid=64 Infocusco: Chumpiwillka] (kastilla simipi)
*[http://www.indexmundi.com/z/?lat=-14.4833333&lon=-72.1&t=p&r=16700&p=santo_tomas&cc=pe&c=peru Santo Tomas-pa 3D saywitun] .
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)]]
[[Katiguriya:Pruwinsya (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Chumpiwillka pruwinsya| ]]
m406ro5p23q46x96ztqez0j4uwaaf2g
Khallka
0
3087
692486
663183
2026-11-02T13:33:45Z
Andree1990
29767
/* */
692486
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#CC3300; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#CC3300"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#CC3300"
| <font size="+0" color="white">'''Khallka <br/> <small> Calca </small>'''</font>
|}
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #CC3300; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Khallka pruwinsya'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Image:Location of the province Calca in Cusco.svg|145px|center|]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Image:EscudoCalca.png|70px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #CC3300; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Image:BanderaCalca.png|100px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Image:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Rimaylla suti]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)|Pruwinsya]] || [[Khallka pruwinsya]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Distritu]]|| [[Khallka distritu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 9 732 <small>(2005)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Simi]]kuna || [[qhichwa simi]], [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]] || - runa / km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || - km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay|| m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || Ciriaco Condori Cruz
|- bgcolor="#FFFFFF"
|[[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan|| [www.]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan|| [www.]
|-
! colspan="2" |
|}
'''Khallka''' ([[kastilla simi]]pi: ''Calca'') nisqaqa huk [[piruw]]anu llaqtam, [[Khallka pruwinsya]]p uma llaqtanmi, [[Qusqu suyu]]pi. [[Tawantinsuyu]] pachapiqa [[Inka]]kunap huk [[pukara]]nsi karqan.
== Allpa saywachi ==
== Yachaychiy ==
* [[Wawa wasi]]kuna :
* [[Huch'uy yachay wasi]]kuna:
* [[Chawpi yachay wasi]]kuna:
== Apaykachana ==
==Llaqtapi paqarisqakuna==
Odi Gonzales (1962)
== Ñaña llaqtakuna ==
== Kaypipas qhaway ==
* [[Huch'uy Qusqu]]
* [[Machiqinqa]]
== Pukyukuna ==
<references/>
* [https://web.archive.org/web/20120119053509/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-168&srt=npan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=x Piruwpi llaqtakuna: Yupaykuna (World Gazetteer)]
== Hawa t’inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Llaqta (Piruw)]]
[[Katiguriya:Llaqta (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Llaqta (Khallka pruwinsya)]]
3ccvx3d6fa11bibhs8hcf51cwsosdvv
Yawri llaqta
0
3090
692492
615401
2026-11-02T13:42:39Z
Andree1990
29767
/* */
692492
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#CC3300; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#CC3300"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#CC3300"
| <font size="+0,5" color="white">'''Yawri <br> Espinar'''</font>
|}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" style="text-align:center; | [[Rikcha:Plaza de armas de espinar.jpg|center|290px|]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | Plasa, Espinar
|-
|- style="color: white; background: #CC3300; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Kiskachay pruwinsya'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Image:Location of the province Espinar in Cusco.svg|145px|center|]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Image:Escudo Espinar.png|70px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #CC3300; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;| <font color=white> '''Unancha'''</font>
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Image:Bandera espinar.png|100px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Image:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Rimaylla suti]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)|Pruwinsya]] || [[Kiskachay]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Distritu]]|| [[Kiskachay distritu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 26.328 <small>(2005)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Simi]]kuna || [[qhichwa simi]], [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]] || - runak./km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || - km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay|| m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || [[Lindley Alfredo Salinas Perez]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
|[[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Llika tiyanan|| [www.]
|-
! colspan="2" |
|}
'''Yawri''' nisqaqa ([[kastilla simi]]pi: ''Yauri'') huk [[piruw]]anu llaqtam, [[Kiskachay]] pruwinsyap uma llaqtanmi, [[Qusqu suyu]]pi.
== Apaykachana ==
==Llaqtapi paqarisqa runakuna==
* [[Ch'aska Anka Ninawaman]], qhichwa harawi qillqaq
== Kaypipas qhaway ==
== Pukyukuna ==
<references/>
* [http://www.webcitation.org/query?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=%26men=gcis%26lng=en%26des=wg%26geo=-168%26srt=npan%26col=adhoq%26msz=1500%26pt=c%26va=x%26geo=-2877&date=2013-07-03+23:42:29 Qusqu suyupi llaqtakuna: Yupaykuna (World Gazetteer)]
== Hawa t’inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Llaqta (Piruw)]]
[[Katiguriya:Llaqta (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Llaqta (Kiskachay pruwinsya)]]
twd41e18uzkhqktvg3x7dxsqpa81y73
Kiskachay pruwinsya
0
3173
692490
682621
2026-11-02T13:40:57Z
Andree1990
29767
/* */
692490
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#458B00; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#458B00"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#458B00"
| <font size="+0" color="white">'''Kiskachay pruwinsya <br> <small> Kiskachay jisk'a suyu </small> <br> <small> Provincia de Espinar </small> '''</font>
|}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" style="text-align:center; | [[Rikcha:Kanamarca.jpg|center|290px|]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | [[K'anamarka]], [[Kiskachay distritu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #458B00; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Saywitu'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Location of the province Espinar in Cusco.svg|145px|center|]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Escudo Espinar.png|70px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #458B00; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Bandera espinar.png|100px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|-
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Yawri llaqta|Yawri]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Distritu]]kuna || 8
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Rimay|Simi]]kuna || [[qhichwa simi]] (70,4 %), [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 62 698 runa (''inei'' 2007).
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]] || -
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 5 311,09 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata || {{Pun|17|11|1917}}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || Lolo Arenas Armendáriz<br><small>(2019-2022)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
|[[Karu rimay tuyru]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan||[https://web.archive.org/web/20121128022739/http://www.muniespinar.gob.pe/web2.0/ muniespinar.gob.pe]
|-
|- align="center"
!colspan="2" align="center" bgcolor="#458B00" style="text-align:center; font-size:larger; | <font color=white>'''Qusqu suyup wamaninkuna'''
|-
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:División Politica del Cusco.jpg|290px|]]
|-
! colspan="2" |
|}
[[Rikcha:Plaza de armas de espinar.jpg|thumb|right|200px|Plasa, Espinar]]
'''Kiskachay''' ([[aymara simi]]pi: Kiskachay jisk'a suyu; [[kastilla simi]]pi: ''Provincia de Espinar'') nisqaqa [[Piruw]] mama llaqtapi, [[Qusqu suyu]]pi, huk pruwinsyam, [[Qusqu]] llaqtamanta 250 km karu uralan kuntinpi, [[mama qucha]]p hawanmanta 3 800 mitru hanaqmanta 5.000 mitru hanaqkama, 5 311.09 km<sup>2</sup>-yuq. Uma llaqtanqa [[Yawri llaqta]]m.
== Wiñay kawsay ==
Kamasqa {{Pun|17|11|1917}}.
== Allpa saywachi ==
* '''[[Urqu]]kuna'''
* '''[[Mayu]]kuna:''' [[Apurimaq mayu]] - [[Kachimayu]] - [[Q'iru mayu]]
* '''[[Qucha]]kuna:''' Chawpiqucha - Chunkara qucha - [[Sutunta qucha]] ([[Uqururu distritu]]pi) - [[Qiwllaqucha]] ([[Pallpata distritu]]pi) - Yanaqucha
== Pulitika rakiy ==
Pusaq distritunmi kan.
{| {{tablabonita}} style="width:50%;" border="1"
|-
|- style="background:LemonChiffon; color:black"
! '''Distritu'''
! '''Runakuna (2007)''' <ref name="[http://www.inei.gob.pe]">[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe]</ref>
! '''Uma llaqta'''
! '''Kuraka'''
|-
| [[Hanan Pichiwa distritu|Hanan Pichiwa]]
| align="right"| 2.534
| [[Aqukunka]]
| Hugo Huarancca Katata
|-
| [[Kunturuma distritu|Kunturuma]]
| align="right"| 1.208
| [[Kunturuma]]
| Bartolomé Cruz Orosco
|-
| [[K'upuraki distritu (Qusqu)|K'upuraki]]
| align="right"| 15.838
| [[K'upuraki (Qusqu)|K'upuraki]]
| Fidel Salas
|-
| [[Pallpata distritu|Pallpata]]
| align="right"| 5.270
| [[Hector Tejada llaqta|Hector Tejada]]
| Melecio Saico Ccolque
|-
| [[Pichiwa distritu|Pichiwa]]
| align="right"| 3.802
| [[Pichiwa (Kiskachay)|Pichiwa]]
| Severiano Chara Labra
|-
| [[Suyk'utampu distritu|Suyk'utampu]]
| align="right"| 2.796
| [[Suyk'utampu]]
| Froelan Taype Ala
|-
| [[Uqururu distritu|Uqururu]]
| align="right"| 1.669
| [[Uqururu]]
| Adolfo Alfredo Huarza Minauro
|-
| [[Yawri distritu|Yawri]]
| align="right"| 29.581
| [[Yawri llaqta|Yawri]]
| Lindley Alfredo Salinas Perez
|-
|}
== Runakuna ==
*63,195 runakuna (1997). Tukuy runakunap 41.4%-ni chunka pichqayuqmantam aswan pisi watayuq.
*[[Uywasqa]]kuna: [[waka]], [[uwiha]], [[llama]]
*[[Chakra yura]]kuna: [[papa]], [[kinwa]], [[qañiwa]].
*Umalli [[musiku]]kuna ([[atikay]]): [[qhatuy]], [[qhuya]]kuna ([[Tintaya]]pi)
*Kiskachay runakunap 25.4 %-n, chunka pichqayuq icha chaymanta aswan watayuq, manas [[yachay wasi]]manchu risqa, 46.3 %-ntaq [[huch'uy yachay wasi]]man risqas. Warmikunap 39.6 %-n manas ñawiriyta qillqayta atinchu.
*Kamachina sirwisyukunaqa pisi-pisillas. Pruwinsyapi pusaqnintin distritumantaqa pichqallapis puriq upyana yaku sirwisyu wasikunapi kachkan. Iskay distritupiqa manas [[pinchikilla]]chu kachkan, tawapitaq wasikunap 26 %-npis pinchikilla kachkanña.
=== Hanan Warka ===
Hanan Warka ayllu llaqtaqa ''(Alto Huarca)'' Kañipya mayup lluq'i patanpim, pampa-pampapi, lluq'i patapi [[Q'illu urqu]], [[Saywa urqu]], [[Chuq'i pirwa]] urqukunap kinrayninpi.
==== Kapchiy ====
*[[K'uyu]] [[qata]]kuna
*[[P'acha]]kuna
*[[Llank'i]]wan kapchiy: [[Pukus]], [[K'apra]]
[[Away]]: [[Puchka]], [[Awana]], [[Mismima]], [[Ruk'i]], [[Awarank'u]]
[[K'apra]]: [[Challa]], [[Raki]], [[Manka]], [[Mak'as]], [[Phuku]], [[Chatu]].
[[Chakra kamay]]:
*[[Kinwa]], [[Siwara]], [[Papa]], [[Awina]], [[Qañiwa]].
*[[Chaki t'aklla]], [[Rawk'ana]], [[Ch'ira]]: [[ayni]]nakunapaq, [[minka]]napaq, [[Wanka]]: [[tarpuy|tarpunapaq]], [[Qhachwa]]y: [[aymuray|aymuranapaq]],
*'''Uywasqakuna''': [[Waka]] (Churu) - [[Kawallu]] - [[Uwiha]] - [[Pisqu]] kurral - [[Llama]]
*'''Sallqakuna''': [[Antikuna atuq|Atuq]] - [[Trucha]] - [[Kuntur]] - [[Añas]] - [[Wisk'acha]] - [[Anka]] - [[Taruka]] - [[Luwichu]] - [[Wallata]] - [[Wik'uña]] - [[Ch'usiq]]
=== Tintaya Markiri ===
Tintaya Markiri runa llaqta ''(Comunidad campesina de Tintaya Marquiri)''.
==== Kawsay ====
Kapchiy, away:
*[[Llank'i]], [[k'apra]]paq: [[Urpu]], [[P'uku]], [[P'uyñu]].
*[[Uwiha]] [[millma]] kaykunapaq: [[Punchu]], [[Kustal]], [[Qata]], [[Q'iswa]], [[Challina]], [[K'uyu]]
Chakra kamay, michiy:
*'''Uywasqakuna''': [[Waka]], [[Kawallu]], [[Uwiha]], [[Llama]], [[Kawallu]], [[Mula]],''
*'''Sallqakuna''': [[Wik'uña]], [[Chupasapa achuqalla|Achuqalla]], [[Kiwis]], [[Añas]], [[Antikuna atuq|Atuq]], [[Usqullu]], [[Wisk'acha]], [[Taruka]].
*'''K'ita yurakuna''': [[Papa]], [[Kinwa]], [[Awina]], [[Siwara]], [[Qañiwa]]
=== Hanan Wankani ===
Hanan Wankani ayllu llaqta ''(Comunidad campesina de Alto Huancane)''
==== Kawsay ====
Kapchiy, raqch'i:
*Kapchiy: [[Puchka]], [[Mismima]], [[Awana]], [[Ruk'i]], [[Awarank'u]].
*Raqch'i: [[Challa]], [[Raki]], [[Manka]], [[Mak'as]], [[Phuku]], [[Chatu]]
Chakra kamay, michiy:
*'''[[Papa]]kuna''': [[q'apu]], [[q'anchillu]], [[waña]], [[watakachi]], [[qaqari]], [[p'itikiñu]].
*'''[[Riwi]]kuna''': [[qañiwa]], [[puquya]], [[chillawa]], [[chuqllu]], [[q'illupalla]].
*[[Kinwa]], [[qitu]], [[puquya]]
*'''[[Chakra llamk'ana]]kuna''': [[Chaki t'aklla]], [[Rawk'ana]], [[Chira]], rumi [[maru]], [[yugu]], [[arma]].
*'''[[Chakra llamk'ay]]''':
** [[Chakmay]]: [[ayni]], [[minka]];
**[[Tarpuy]]: [[sullu tinkay]] (kimsa [[akulli]]) [[chicha]]
**[[Hallmay]], [[kasarakuy]]
**[[Aspiy]]: [[aysanakuy]], [[wanllay]], [[qhachwa]]y, [[aymuray]]
*'''[[Uywasqa]]kuna''': [[Waka]] - [[Llama]] - [[Alpaqa]] - [[Asnu]] - [[Kawallu]] - [[Mula]].
*'''Sallqakuna''': [[Wik'uña]], [[Alqamari]], [[Such'i]], [[Taruka]], [[Liqi]], [[Trucha]], [[Kuntur]], [[Qaqi]], [[Lawrinku]], [[Suwik'ara]], [[Chiwayru]], [[Antikuna atuq|Atuq]], [[Chiqla]], [[Qalaywa]], [[Añas]], [[Pariwana]], [[Machaywa]], [[Puku]], [[Waychu]] (hachu qalla), [[P'isaqa]], [[K'ayra]] ([[huq'ullu]]wan), [[Quwi]], [[Huku]], [[Pikaytu]], [[Piki]], [[Challwa]]
=== P'achallina ===
[[Rikcha:Danza de espinar.jpg|thumb|right|200px|Pichiwamanta tusuymi]]
[[K'uyu]] [[p'achallina]]kuna:
[[Warmi]]kuna:
#K'uyu [[kutuma]]
#K'uyu [[chamarra]], achalawan
#[[Phalika]], achalawan
#[[Pullira]], ima llimphiyuqpas, achalawan
#[[Usut'a]], llama qaramanta rurasqa
#[[Q'ipirina]], [[uwiha]] [[millma]]manta [[awa]]sqa
#K'uyu [[lliklla]], samanapaq:
##K'uyu [[karpa]]
##K'uyu qata, achalawan
##Uwiha qara
##Lima palyu (kuchachu)
[[Qhari]]kuna:
#K'uyu, [[ichhu]] [[muntira]]
#[[K'umpu]] (luq'u, sumriru), [[uwiha]] [[millma]]manta [[awa]]sqa
#Millma [[punchu]]
#[[Kusma]] (kutuna, kamisa), [[uwiha]] [[millma]]manta [[awa]]sqa
#K'uyu wara (pantalun)
#K'uyu [[chamarra]], [[anilina]]wan [[anqas]]wan [[tullpu]]sqa
#[[Usut'a]], llama qaramanta rurasqa (suqu)
== Simikuna ==
Pruwinsyapiqa aswanta [[qhichwa simi]]tam rimanku.
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:40%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Distritu'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Indihina simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| [[Hanan Pichiwa distritu|Hanan Pichiwa]]
|align="right" |169
|align="right" |7.5
|align="right" |2,083
|align="right" |92.3
|-
| [[Kunturuma distritu|Kunturuma]]
|align="right" |137
|align="right" |12.6
|align="right" |950
|align="right" |87.2
|-
| [[Pallpata distritu|Pallpata]]
|align="right" |1,340
|align="right" |28.4
|align="right" |3,374
|align="right" |71.5
|-
| [[Pichiwa distritu|Pichiwa]]
|align="right" |433
|align="right" |12.5
|align="right" |3,021
|align="right" |87.4
|-
| [[K'upuraki distritu (Qusqu)|K'upuraki]]
|align="right" |801
|align="right" |5.8
|align="right" |13,002
|align="right" |94.1
|-
| [[Suyk'utampu distritu|Suyk'utampu]]
|align="right" |181
|align="right" |7.3
|align="right" |2,296
|align="right" |92.3
|-
| [[Uqururu distritu|Uqururu]]
|align="right" |264
|align="right" |17.5
|align="right" |1,245
|align="right" |82.5
|-
| [[Yawri distritu|Yawri]]
|align="right" |13,132
|align="right" |49.7
|align="right" |13,277
|align="right" |50.2
|-
| Llapan
|align="right" |16,457
|align="right" |29.5
|align="right" |39,248
|align="right" |70.4
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu: <ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/ (2007)]</ref> </small>
== Iñiy ==
* [[Kristiyanu iñiy]]
== Raymikuna ==
*Qhapaqkuna ''(Reyes)'', (6-I) (Yawri distritu)
*Santa Cruz, (3-V) (Yawri distritu)
*Tusuy [[Tupay]], ([[karnawal]] mit'api) (Yawri distritu)
*[[Sunqunakuy]], ([[tarpuy]]wan [[aymuray]] mit'api) (Yawri distritu)
*Pichiwanu chaku ''(Rodeo pichiguano)'' (Yawri distritu)
== Karu puriy ==
[[Rikcha:Paraglider take off in Suykutambo Peru.jpg|thumb|right|200px|Suyk'utampu llaqtapi]]
=== Hanan Warka ===
*[[Hutu mach'ay]] ''(Grutas de Juto)'', 180 m suni, chaynintaqa [[Hutu mayu]] purinmi. Mach'aypiqa chinkanakunam, qullqakunam, rampakunam, pukyukunapas.
*[[San Inlisya]] [[phaqcha]]wan, huk [[inlisya]] hina [[qaqa]], 15 m altu phaqchap kinrayninpi.
*[[Chuq'i pirwa]] [[Chuq'i sayana]]wan, 200 m hatun qaqakuna, qhawana hina llamk'achisqa.
=== K'upuraki distritu ===
*K'upuraki - [[Qusqu]]: 269 km.
*3900 m.s.n.m.
*K'upuraki inlisya
=== Yawri distritu ===
*[[Yawri llaqta|Yawri]] - [[Qusqu]]: 241 km
**2,927 m.s.n.m.
**Yawrip [[inlisya]]n
*[[K'anamarka]] - [[Qusqu]]: 236 km
**3,942 m.s.n.m.
**[[Tawantinsuyu]] pachamanta wasikuna
== Pruwinsyapi paqarisqa ==
*[[Ch'aska Anka Ninawaman]]
== Kaypipas qhaway ==
* [[Tintaya]]
* [[K'ana runa]]
* [[Qusqu]]
== Willay pukyukuna ==
<references/>
== Hawa t'inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
*[https://web.archive.org/web/20070312084716/http://www.infocusco.com/modules/news/article.php?storyid=65 Kiskachay] (kastilla simi)
'''[[Tintaya]]''':
*[https://web.archive.org/web/20070121173608/http://www.grupochorlavi.org/gobernanzaambiental/Completos/KURAKA.pdf Gobernanza ambiental y territorial en comunidades afectadas por la explotación minera: La experiencia de las comunidades campesinas de la provincia de Espinar. Perú]
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)]]
[[Katiguriya:Pruwinsya (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Kiskachay pruwinsya| ]]
8ci0pmcrsgttf6htqx5y8iwwh7y5m3l
Ilinusuyu
0
4083
692500
691525
2026-11-02T22:13:28Z
Juanistanska
35640
/* */ Decidí poner un nombre más propio y no muy quechuanizado del nombre Grecia (Esto no es.vandalismo porfavor)
692500
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = Ελληνική Δημοκρατία<br />''Elinikí Dimokratía''<br />Hilinusuyu Ripuwlika
| nombre_común = Hilinusuyu
| imagen_bandera = Flag of Greece.svg
| imagen_escudo = Coat_of_arms_of_Greece.svg
| imagen_escudo_tamaño = 120px
| símbolos =
| imagen_mapa = EU_location_GRE.png
| lema_nacional = ''[[Eleutheria i thanatos|Ελευθερία ή Θάνατος]]'' <br /> ''Libertad o muerte''
| himno_nacional = ''[[Imnos is tin Eleftherian|Ύμνος εις την Ελευθερίαν]]''
| capital = [[Athina]]
| capital_población = 3.005.322 hab ([[Estudios DEH 2006]])
| capital_coor_fmt =
| capital_coor = 38°00'N23°43'E 38° 00’ N 23° 43’ E
| ciudad_principal = [[Athina]]
| idiomas_oficiales = [[Hilinu simi]]
| gobierno = [[República parlamentaria]]¹
| dirigentes_títulos = [[Presidente de Grecia|Presidente]] <br /> [[Primer Ministro de Grecia|Primer Ministro]]
| dirigentes_nombres = [[Katerina Sakellaropoulou]] <br /> [[Kyriakos Mitsotakis]]
| fundación = [[Independencia]]
| fundación_hitos = - declaración <br />- reconocida
| fundación_fechas = del [[Imperio Otomano]] <br /> [[25 de marzo]] de [[1821]] <br /> [[1829]]
| superficie = 131.990 (incluyendo aguas internas e islotes)
| superficie_puesto = 96
| superficie_agua = fronteras = 1.935 km
| costas = 15.021 km
| población = 10.569.703 (2021)
| densidad: 79,1
| población_puesto = 89
| población_densidad = 79,1
| PIB_nominal = US$ 213.698 millones
| PIB_nominal_año = 2005
| PIB_nominal_puesto = 28
| PIB_nominal_per_cápita = US$ 27.610 (2006)
| PIB = US$ 261.018'000.000
| PIB_año = 2006
| PIB_puesto = 37
| PIB_per_cápita = US$ 23.519
| IDH = 0.912
| IDH_año = 2003
| IDH_puesto = 24
| IDH_categoría = <span style="color:#009900;">Elevado</span>
| moneda = [[Iwru]] ([[ISO 4217|EUR]])²
| gentilicio = Hilinumanta
| horario = [[EET]]
| horario_verano = [[EEST]]
| cctld = [[.gr]] [[.el]]
| código_telefónico = 30
| prefijo_radiofónico = SVA-SZZ / J4A-J4Z
| código_ISO = 300 / GRC / GR
| miembro_de = [[ONU]], [[UE]], [[OTAN]], [[OCDE]], [[OSCE]]
| notas= ¹En [[1974]], fue rechazada la monarquía por vía referendaria<br /> ²Antes de [[2002]] [[dracma]]
}}
'''Hilinusuyu''' ([[Ilinu simi|Hilinu simi]]: ''Ελλάδα [Elláda]'' icha ''Ἑλλάς [Hellás]'') [[Iwrupa]]pi mama llaqta. Uma llaqtanqa [[Athina]] llaqtam.
* 131.990 km²
* 10.569.000 runa (2021)
== Runakuna ==
=== Simikuna ===
* [[Qirisya simi|Ilinusuyu icha Qiriku simi]]: tukri rimay
== Wiñay kawsay ==
* [[Mawk'a Grisya|Mawk'a Qirisya]]
== Hatun llaqtakuna ==
* [[Athina]]
{| {{prettytable}}
|-----
|colspan="9" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Llaqtakuna (Qirisya)'''
|-----
|rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''''' || colspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''''' || colspan="4" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | ''''''
|-----
|align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Transkripsyun''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Grigu simipi''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1981''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1991''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2001''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2006'''
|-----
|align=right | 1. || [[Athina]] || Αθήνα || align=right | 885.737 || align=right | 772.072 || align=right | 745.514 || align=right | 725.049 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 2. || [[Thessaloniki]] || Θεσσαλονίκη || align=right | 406.413 || align=right | 383.967 || align=right | 363.987 || align=right | 351.646 || [[Zentralmakedonien]] || Thessaloniki
|-----
|align=right | 3. || [[Piréws]] || Πειραιεύς || align=right | 196.389 || align=right | 182.671 || align=right | 175.697 || align=right | 171.578 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 4. || [[Patra]] || Πάτρα || align=right | 142.163 || align=right | 152.570 || align=right | 160.400 || align=right | 164.059 || [[Westgriechenland]] || Patras
|-----
|align=right | 5. || [[Iraklion]] || Ηράκλειον || align=right | 102.398 || align=right | 115.270 || align=right | 130.914 || align=right | 138.749 || [[Kreta]] || Iraklion
|-----
|align=right | 6. || [[Peristeri]] || Περιστέρι || align=right | 140.858 || align=right | 137.288 || align=right | 137.918 || align=right | 137.570 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 7. || [[Larisa]] || Λάρισα || align=right | 102.048 || align=right | 112.777 || align=right | 124.394 || align=right | 129.852 || [[Thessalien]] || Larisa
|-----
|align=right | 8. || [[Kallithea]] || Καλλιθέα || align=right | 117.319 || align=right | 114.233 || align=right | 109.609 || align=right | 107.269 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 9. || [[Nikaia]] || Νίκαια || align=right | 90.368 || align=right | 87.597 || align=right | 93.086 || align=right | 95.002 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 10. || [[Kalamaria]] || Καλαμαριά || align=right | 51.676 || align=right | 80.698 || align=right | 87.255 || align=right | 92.622 || [[Zentralmakedonien]] || Thessaloniki
|-----
|align=right | 11. || [[Gliphada]] || Γλυφάδα || align=right | 44.018 || align=right | 63.306 || align=right | 80.409 || align=right | 90.621 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 12. || [[Bolos]] || Βόλος || align=right | 71.378 || align=right | 77.192 || align=right | 82.439 || align=right | 84.913 || [[Thessalien]] || Volos
|-----
|align=right | 13. || [[Akharnes]] || Αχαρνές || align=right | 40.185 || align=right | 61.052 || align=right | 75.329 || align=right | 84.195 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 14. || [[Ilion]] || Ίλιον || align=right | 72.427 || align=right | 78.326 || align=right | 80.859 || align=right | 81.825 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 15. || [[Keratsini]] || Κερατσίνι || align=right | 74.179 || align=right | 71.982 || align=right | 76.102 || align=right | 77.511 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 16. || [[Iliúpoli]] || Ηλιούπολη || align=right | 69.560 || align=right | 75.037 || align=right | 75.904 || align=right | 76.441 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 17. || [[Nea Smirni]] || Νέα Σμύρνη || align=right | 67.408 || align=right | 69.749 || align=right | 73.986 || align=right | 75.777 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 18. || [[Khalandri]] || Χαλάνδρι || align=right | 54.320 || align=right | 66.285 || align=right | 71.684 || align=right | 74.820 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 19. || [[Zographos]] || Ζωγράφος || align=right | 84.548 || align=right | 80.492 || align=right | 76.115 || align=right | 73.935 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 20. || [[Amarusi]] || Αμαρούσι || align=right | 48.151 || align=right | 64.092 || align=right | 69.470 || align=right | 72.985 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 21. || [[Aigaleo]] || Αιγάλεω || align=right | 81.906 || align=right | 78.563 || align=right | 74.046 || align=right | 71.863 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 22. || [[Koridallos]] || Κορυδαλλός || align=right | 61.313 || align=right | 63.184 || align=right | 67.456 || align=right | 69.255 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 23. || [[Agios Dimitrios]] || Άγιος Δημήτριος || align=right | 51.421 || align=right | 57.574 || align=right | 65.173 || align=right | 68.919 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 24. || [[Nea Ionía]] || Νέα Ιωνία || align=right | 59.202 || align=right | 60.635 || align=right | 66.017 || align=right | 68.301 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 25. || [[Palaió Pháliro]] || Παλαιό Φάληρο || align=right | 53.273 || align=right | 61.371 || align=right | 64.759 || align=right | 66.652 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 26. || [[Ewosmos]] || Εύοσμος || align=right | 26.528 || align=right | 28.821 || align=right | 52.624 || align=right | 66.233 || [[Zentralmakedonien]] || Thessaloniki
|-----
|align=right | 27. || [[Ioánnina]] || Ιωάννινα || align=right | 44.829 || align=right | 56.699 || align=right | 61.629 || align=right | 64.585 || [[Epirus]] || Ioannina
|-----
|align=right | 28. || [[Biron]] || Βύρων || align=right | 57.880 || align=right | 58.523 || align=right | 61.102 || align=right | 62.079 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 29. || [[Agia Paraskewí]] || Αγία Παρασκευή || align=right | 32.904 || align=right | 47.463 || align=right | 56.836 || align=right | 61.669 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 30. || [[Kabala]] || Καβάλα || align=right | 56.375 || align=right | 56.571 || align=right | 58.663 || align=right | 59.378 || [[Ostmakedonien und Thrakien]] || Kavala
|-----
|align=right | 31. || [[Galatsi]] || Γαλάτσι || align=right | 50.096 || align=right | 57.230 || align=right | 58.042 || align=right | 58.737 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 32. || [[Rodos]] || Ρόδος || align=right | 40.392 || align=right | 42.400 || align=right | 52.318 || align=right | 57.148 || [[Südliche Ägäis]] || Rhodos
|-----
|align=right | 33. || [[Serres]] || Σέρρες || align=right | 45.213 || align=right | 50.017 || align=right | 54.266 || align=right | 56.291 || [[Zentralmakedonien]] || Serres
|-----
|align=right | 34. || [[Khanía]] || Χανία || align=right | 47.451 || align=right | 50.077 || align=right | 53.373 || align=right | 54.855 || [[Kreta]] || Chania
|-----
|align=right | 35. || [[Khalkida]] || Χαλκίδα || align=right | 44.867 || align=right | 51.646 || align=right | 53.584 || align=right | 54.775 || [[Mittelgriechenland]] || Chalkida
|-----
|align=right | 36. || [[Aleksandrúpoli]] || Αλεξανδρούπολη || align=right | 34.535 || align=right | 37.904 || align=right | 48.885 || align=right | 54.068 || [[Ostmakedonien und Thrakien]] || Alexandroupolis
|-----
|align=right | 37. || [[Katerini]] || Κατερίνη || align=right | 38.404 || align=right | 43.613 || align=right | 50.510 || align=right | 54.010 || [[Zentralmakedonien]] || Katerini
|-----
|align=right | 38. || [[Petrúpoli]] || Πετρούπολη || align=right | 27.902 || align=right | 38.278 || align=right | 48.327 || align=right | 53.755 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 39. || [[Kalamata]] || Καλαμάτα || align=right | 42.075 || align=right | 43.625 || align=right | 49.154 || align=right | 51.616 || [[Peloponnes (Verwaltungsregion)|Peloponnes]] || Kalamata
|-----
|align=right | 40. || [[Tríkala]] || Τρίκαλα || align=right | 40.857 || align=right | 45.835 || align=right | 48.686 || align=right | 50.078 || [[Thessalien]] || Trikala
|-----
|align=right | 41. || [[Ksanthi]] || Ξάνθη || align=right | 31.541 || align=right | 37.430 || align=right | 45.111 || align=right | 49.032 || [[Ostmakedonien und Thrakien]] || Xanthi
|-----
|align=right | 42. || [[Lamía]] || Λαμία || align=right | 41.667 || align=right | 44.084 || align=right | 46.406 || align=right | 47.449 || [[Mittelgriechenland]] || Lamia
|-----
|align=right | 43. || [[Iráklio]] || Ηράκλειο || align=right | 37.833 || align=right | 42.905 || align=right | 45.926 || align=right | 47.274 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 44. || [[Komotiní]] || Κομοτηνή || align=right | 34.051 || align=right | 37.036 || align=right | 43.326 || align=right | 46.234 || [[Ostmakedonien und Thrakien]] || Komotini
|-----
|align=right | 45. || [[Kiphisiá]] || Κηφισιά || align=right | 31.876 || align=right | 39.166 || align=right | 43.929 || align=right | 46.222 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 46. || [[Sikíes]] || Συκέαις || align=right | 33.789 || align=right | 34.059 || align=right | 41.726 || align=right | 45.804 || [[Zentralmakedonien]] || Thessaloniki
|-----
|align=right | 47. || [[Khaidari]] || Χαϊδάρι || align=right | 47.396 || align=right | 44.831 || align=right | 45.227 || align=right | 45.275 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 48. || [[Beria]] || Βέροια || align=right | 37.087 || align=right | 37.858 || align=right | 42.794 || align=right | 44.900 || [[Zentralmakedonien]] || Veria
|-----
|align=right | 49. || [[Drama llaqta]] || Δράμα || align=right | 36.109 || align=right | 37.604 || align=right | 42.501 || align=right | 44.675 || [[Ostmakedonien und Thrakien]] || Drama
|-----
|align=right | 50. || [[Agrinio]] || Αγρίνιο || align=right | 35.774 || align=right | 39.368 || align=right | 42.390 || align=right | 43.805 || [[Westgriechenland]] || Agrinio
|-----
|align=right | 51. || [[Stawrúpoli]] || Σταυρούπολις || align=right | 32.225 || align=right | 37.596 || align=right | 41.653 || align=right | 43.618 || [[Zentralmakedonien]] || Thessaloniki
|-----
|align=right | 52. || [[Ampelókipi]] || Αμπελόκηποι || align=right | 40.033 || align=right | 40.093 || align=right | 40.959 || align=right | 41.256 || [[Zentralmakedonien]] || Thessaloniki
|-----
|align=right | 53. || [[Álimos]] || Άλιμος || align=right | 27.036 || align=right | 32.024 || align=right | 38.047 || align=right | 41.131 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 54. || [[Polikhni]] || Πολίχνη || align=right | 22.597 || align=right | 27.894 || align=right | 36.146 || align=right | 40.735 || [[Zentralmakedonien]] || Thessaloniki
|-----
|align=right | 55. || [[Kozani]] || Κοζάνη || align=right | 30.994 || align=right | 31.553 || align=right | 35.242 || align=right | 36.804 || [[Westmakedonien]] || Kozani
|-----
|align=right | 56. || [[Asprópirgos]] || Ασπρόπυργος || align=right | 11.816 || align=right | 15.715 || align=right | 27.741 || align=right | 34.202 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 57. || [[Agii Anárgiri]] || Άγιοι Ανάργυροι || align=right | 30.300 || align=right | 30.739 || align=right | 32.957 || align=right | 33.950 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 58. || [[Argirúpoli]] || Αργυρούπολη || align=right | 26.100 || align=right | 31.530 || align=right | 33.158 || align=right | 33.849 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 59. || [[Karditsa]] || Καρδίτσα || align=right | 27.291 || align=right | 30.067 || align=right | 32.031 || align=right | 32.974 || [[Thessalien]] || Karditsa
|-----
|align=right | 60. || [[Nea Ionía]] || Νέα Ιωνία || align=right | 26.400 || align=right | 27.904 || align=right | 30.804 || align=right | 32.303 || [[Thessalien]] || Nea Ionia
|-----
|align=right | 61. || [[Agia Barbara]] || Αγία Βαρβάρα || align=right | 29.500 || align=right | 28.706 || align=right | 30.562 || align=right | 31.380 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 62. || [[Kholargós]] || Χολαργός || align=right | 31.700 || align=right | 33.691 || align=right | 32.166 || align=right | 31.377 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 63. || [[Brilissia]] || Βριλήσσια || align=right | 7.600 || align=right | 16.571 || align=right | 25.582 || align=right | 31.276 || [[Attika]] || Athen
|-----
|align=right | 64. || [[Kórinthos]] || Κόρινθος || align=right | 22.658 || align=right | 27.412 || align=right | 29.787 || align=right | 31.167 || [[Peloponnes (Verwaltungsregion)|Peloponnes]] || Korinth
|-----
|align=right | 65. || [[Réthimno]] || Ρέθυμνο || align=right | 18.910 || align=right | 23.420 || align=right | 27.868 || align=right | 30 429 || [[Kreta]] || Rethymnon
|-----
|align=right | 66. || [[Ptolemaída]] || Πτολεμαΐδα || align=right | 22.109 || align=right | 25.125 || align=right | 28.679 || align=right | 30.398 || [[Westmakedonien]] || Ptolemaida
|-----
|align=right | 67. || [[Neápoli]] || Νεάπολη || align=right | 31.500 || align=right | 30.568 || align=right | 30.279 || align=right | 30.052 || [[Zentralmakedonien]] || Thessaloniki
|-----
|align=right | 68. || [[Boula]] || Βούλα || align=right | 10.500 || align=right | 17.998 || align=right | 25.532 || align=right | 30.000 || [[Attika]] || Athen
|}
{{Iwrupa}}
[[Katiguriya:Mama llaqta (Iwrupa)]]
[[Katiguriya:Grisya]]
rf5t067fqtq3fh18sepzy3x9p3w6edw
K'anas puruwinsiya
0
4100
692484
682790
2026-11-02T13:27:38Z
Andree1990
29767
/* */
692484
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#458B00; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#458B00"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#458B00"
| <span style="color:white;">'''K'anas puruwinsiya <br /> <small> K'anas jisk'a suyu </small> <br /> <small> Provincia de Canas </small> '''</span>
|}
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:IRB-7-MUDDY2.jpg|290px|]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | [[Apurimaq mayu]] [[Qiswa chaka]]wan, [[Q'iwi distritu]]pi
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #458B00; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Saywitu'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Location of the province Canas in Cusco.svg|145px|center]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Escudo Canas.png|70px|center]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #458B00; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Bandera canas.png|100px|center]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Yanawqa]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Thisritu]]kuna || 8
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Simi]]kuna || [[qhichwa simi]], [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 42 368 ''<small>()</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]]|| 20,1 runa / km² ''<small>()</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 2.103,76 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || - m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata || {{Pun|13|8|1834}}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || Pablo César Chaiña Carpio<br><small>(2019-2022)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Llika tiyanan||[www.]
|-
|- align="center"
!colspan="2" align="center" bgcolor="#458B00" style="text-align:center; font-size:larger; | <span style="color:white;">'''Qusqu suyup wamaninkuna'''</span>
|-
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:División Politica del Cusco.jpg|290px|]]
|-
! colspan="2" |
|}
'''K'anas''' ([[aymara simi]]pi: ''K'anas jisk'a suyu''; [[kastilla simi]]pi: ''Provincia de Canas'') nisqaqa [[Qusqu suyu]]pi ([[Piruw]]pi) huk [[pruwinsya|puruwinsiya]]m. Uma llaqtanqa [[Yanawqa]] llaqtam.
== Wiñay kawsay ==
Kamasqa {{Pun|13|8|1834}}.
== Allpa saywachi ==
* '''[[Urqu]]kuna''': [[Yana Urqu (K'anas)|Yana Urqu]]
* '''[[Mayu]]kuna:''' [[Apurimaq mayu]] - Qullamayu - ''Hercca'' - ''Huacrahuachos'' - Jaruma - Laramani - Payachuma
* '''[[Qucha]]kuna:''': [[Lankilayu qucha]] ([[Lanki distritu|Lanki thisritu]]pi) - [[Pampamarka qucha]] - Quchapata
* '''[[:Katiguriya:Piruwpi sallqa suyu|Sallqa suyu]]kuna:''' [[Qhichwa suyu|Qhichwa]] - [[Suni suyu|Suni]] - [[Puna]]
== Pulitika rakiy ==
K'anas puruwinsiyapiqa pusaq distritum.
{| {{tablabonita}} style="width:40%;" border="1"
|-
|- style="background:LemonChiffon; color:black"
! '''Thisritu'''
! '''Uma llaqta'''
! '''Kuraka'''
|-
| [[Chiqa distritu|Chiqa]]
| [[Chiqa (K'anas)|Chiqa]]
| Pablo Cesar Chaiña Carpio
|-
| [[Kunturkanki distritu|Kunturkanki]]
| [[Samay llaqta]] ''(El Descanso)''
| Valerio Pacuala Huillca
|-
| [[Lanki distritu|Lanki]]
| [[Lanki]]
| Dimas Braulio Esquivel Caballero
|-
| [[Layu distritu|Layu]]
| [[Layu]]
| Daniel Praxides Quispe Alanocca
|-
| [[Pampamarka distritu|Pampamarka]]
| [[Pampamarka (K'anas)|Pampamarka]]
| Eberardo Teheran Ayala
|-
| [[Q'iwi distritu|Q'iwi]]
| [[Q'iwi llaqta|Q'iwi]]
| Hilario Callo Tapia
|-
| [[Tupaq Amaru distritu|Tupaq Amaru]]
| Tunka Suka
| Honorato Tito Quispe
|-
| [[Yanawqa distritu|Yanawqa]]
| [[Yanawqa]]
| Juan Francisco Melendez Nina
|}
== Wiñay kawsay ==
Ñawpa pacha chay k'itipiqa [[K'ana runa]]kunap mama llaqtansi karqan. Chay K'ana runakunaqa [[Qanchi runa]]kunawan [[Pachakutiq Inka Yupanki]]wanpas [[1438]] watapi [[Yawarpampa]] nisqapi [[Chanka runa]]kunatas atirqan.
== Runakuna ==
*[[Andrés Alencastre Gutiérrez]] (Killku Warak'a, 1909-1984), qhichwa qillqaq
== Simikuna ==
Pruwinsyapiqa aswanta [[qhichwa simi]]tam rimanku.
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:40%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Thisritu'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Indihina simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| [[Chiqa distritu|Chiqa]]
|align="right" |51
|align="right" |1.0
|align="right" |5,147
|align="right" |98.9
|-
| [[Kunturkanki distritu|Kunturkanki]]
|align="right" |486
|align="right" |9.9
|align="right" |4,428
|align="right" |90.0
|-
| [[Lanki distritu|Lanki]]
|align="right" |374
|align="right" |16.0
|align="right" |1,961
|align="right" |83.8
|-
| [[Layu distritu|Layu]]
|align="right" |466
|align="right" |8.5
|align="right" |4,992
|align="right" |91.4
|-
| [[Pampamarka distritu|Pampamarka]]
|align="right" |218
|align="right" |12.0
|align="right" |1,602
|align="right" |88.0
|-
| [[Q'iwi distritu|Q'iwi]]
|align="right" |59
|align="right" |2.1
|align="right" |2,784
|align="right" |97.8
|-
| [[Tupaq Amaru distritu|Tupaq Amaru]]
|align="right" |39
|align="right" |1.5
|align="right" |2,580
|align="right" |98.2
|-
| [[Yanawqa distritu|Yanawqa]]
|align="right" |870
|align="right" |10.2
|align="right" |7,660
|align="right" |89.7
|-
| Llapan
|align="right" |2,563
|align="right" |7.6
|align="right" |31,154
|align="right" |92.3
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu:<ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/]</ref> </small>
== Karu puriy ==
* [[Qiswa chaka]] ([[Q'iwi distritu]]pi)
* San Juan Apóstol inlisya ([[Yanawqa]]pi)
* Ccarañahui [[mach'ay]]kun ([[Yanawqa distritu]]pi)
* San Felipe Apóstol de Tunka Suka inlisya ([[Tupaq Amaru distritu]]pi)
* Inlisya (Pampamarkapi)
* [[Lankilayu qucha]] ([[Lanki distritu]]pi)
* Inlisya ([[Lanki]]pi)
* [[Chaka]] ([[Lanki]]pi)
== Kaypipas qhaway ==
* [[K'ana runa]]
* [[Raya q'asa]]
* [[Qusqu]]
== Willay pukyukuna ==
<references/>
== Hawa t'inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)]]
[[Katiguriya:Pruwinsya (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:K'anas pruwinsya| ]]
pk6dya2dllw0picoxjjgy9usjvg28zb
Pulqarya
0
5744
692503
677557
2026-11-03T02:41:56Z
Juanistanska
35640
/* */ le quise agregar un poco más de información de Bulgaria pero porfa no es vandalismo
692503
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = Република България<br />''Republika Balgariya''<br />Pulqarya Ripuwlika
| nombre_común = Bulgarya
| imagen_bandera = Flag of Bulgaria.svg
| imagen_escudo = Coat_of_arms_of_Bulgaria.svg
| imagen_escudo_tamaño = 125px
| símbolos =
| imagen_mapa = LocationBulgaria.svg
| lema_nacional = ''Съединението прави силата'' ([[Bulgarya simi]]pi: ''«La unión hace la fuerza»'')
| himno_nacional = ''[[Mila Rodino]]''
| capital = [[Sofiya|Suphiya]]
| capital_población = 1.282.171 ([[2024]])
| capital_coor_fmt =
| capital_coor = 42_42_N_23_20_E_ 42°42' N 23°20' E
| ciudad_principal = [[Sofiya]]
| idiomas_oficiales = [[Pulkarya simi]]
| gobierno = [[Republika]]
| dirigentes_títulos = [[Lista de los Presidentes de Bulgaria|Kamachiq apu]]<br /><br />[[Uma kamayuq (Primer ministro)|Primer ministro]]
| dirigentes_nombres = [[:bg:Румен Радев|Rumen Radev]] (Румен Радев)<br />[[:bg:Димитър Главчев|Dimitar Glavchev]] (Димитър Главчев)
| fundación = [[Independencia]]<br /> • Formación <br /> • Pérdida <br /> • Recuperada<br /> • Reconocida
| fundación_hitos =
| fundación_fechas = <br />681 <br /> 1396<br /> [[3 de marzo]] de [[1878]]<br />[[22 de septiembre]] de [[1908]]
| superficie = 110.994
| superficie_puesto = 106
| superficie_agua = 0,3
| fronteras = 1.808 [[kilómetro|km]]
| costas = 354 km
| población = 6.647.710 ([[2022]])
| población_puesto = 109
| población_densidad = 63
| PIB_nominal = US$ 77.782 millones
| PIB_nominal_año = 2021
| PIB_nominal_puesto = 68
| PIB_nominal_per_cápita = US$ 11.321 (2021)
| PIB = US$ 174.998 millones
| PIB_año = 2021
| PIB_puesto = 73
| PIB_per_cápita = US$ 25.471 (2021)
| IDH = 0.816
| IDH_año = 2019
| IDH_puesto = 56
| IDH_categoría = <span style="color:#009900;">alto</span>
| moneda = [[Lev]] (<code>[[ISO 4217|BGN]]</code>)= 100 stotinki
| gentilicio = búlgaro, -a
| horario = [[EET]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+2)
| horario_verano = [[EEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+3)
| cctld = .bg
| código_telefónico = 359
| prefijo_radiofónico = LZA-LZZ
| código_ISO = 100 / BGR / BG
| miembro_de = [[Organización del Tratado del Atlántico Norte|OTAN]], [[Naciones Unidas|ONU]], [[OSCE]], [[UE]]
| notas =
}}
'''Pulqariya (Pulqariya simipi : България), oficialmente Pulkariya Ripuwlika (Pulqariya simipi : Република България , rumanizadu: Republika Bǎlgariya), iskay chunka qanchisniyuq kamachiq mama llaqtakunamanta hukninmi , Iwrupa Huñuta kamaq. Chinchay Iwrupapi, Urin Iwrupapi, Urin Inti lluqsimuy Iwrupapipas tarikun. Wichaypi Rumaniyawan (aswanta Thanupiyu mayuwan t'aqasqa), inti chinkaykuy larupi Sirpiyawan Chinchay Masithuniyawan, uralanpi Hilinusuyu Turkiyawan, inti lluqsimuy ladupitaq Yana mama quchawan.'''
== Simikuna ==
* [[Pulqarya simi]]
== Hatun llaqtakuna ==
{| {{prettytable}}
|-----
|colspan="8" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Llaqtakuna (Pulqarya)'''
|-----
|rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''''' || colspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Name''' || colspan="4" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Oblast'''
|-----
|align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Transkription''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''bulgarisch''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1985''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1992''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2001''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2004'''
|-----
|align=right | 1. || [[Sofia]] || София || align=right | 1.121.763 || align=right | 1.114.925 || align=right | 1.096.389 || align=right | 1.138.950 || [[Sofia|Stadt Sofia]]
|-----
|align=right | 2. || [[Plowdiw]] || Пловдив || align=right | 343.064 || align=right | 341.058 || align=right | 340.638 || align=right | 341.464 || [[Oblast Plowdiw|Plowdiw]]
|-----
|align=right | 3. || [[Warna]] || Варна || align=right | 302.816 || align=right | 308.432 || align=right | 314.539 || align=right | 312.026 || [[Oblast Warna|Warna]]
|-----
|align=right | 4. || [[Burgas]] || Бургас || align=right | 182.856 || align=right | 195.686 || align=right | 193.316 || align=right | 189.529 || [[Oblast Burgas|Burgas]]
|-----
|align=right | 5. || [[Russe (Stadt)|Russe]] || Русе || align=right | 185.485 || align=right | 170.038 || align=right | 162.128 || align=right | 158.201 || [[Oblast Russe|Russe]]
|-----
|align=right | 6. || [[Stara Sagora]] || Стара Загора || align=right | 151.163 || align=right | 150.518 || align=right | 143.989 || align=right | 141.489 || [[Oblast Stara Sagora|Stara Sagora]]
|-----
|align=right | 7. || [[Plewen]] || Плевен || align=right | 129.863 || align=right | 130.812 || align=right | 122.149 || align=right | 115.354 || [[Oblast Plewen|Plewen]]
|-----
|align=right | 8. || [[Sliwen]] || Сливен || align=right | 102.400 || align=right | 106.212 || align=right | 100.695 || align=right | 96.010 || [[Oblast Sliwen|Sliwen]]
|-----
|align=right | 9. || [[Dobritsch]] || Добрич || align=right | 109.170 || align=right | 104.494 || align=right | 100.379 || align=right | 94.078 || [[Oblast Dobritsch|Dobritsch]]
|-----
|align=right | 10. || [[Schumen]] || Шумен || align=right | 100.125 || align=right | 93.390 || align=right | 89.054 || align=right | 86.774 || [[Oblast Schumen|Schumen]]
|-----
|align=right | 11. || [[Pernik]] || Перник || align=right | 94.460 || align=right | 90.549 || align=right | 86.133 || align=right | 81.674 || [[Oblast Pernik|Pernik]]
|-----
|align=right | 12. || [[Jambol]] || Ямбол || align=right | 90.019 || align=right | 91.497 || align=right | 82.924 || align=right | 79.665 || [[Oblast Jambol|Jambol]]
|-----
|align=right | 13. || [[Chaskowo]] || Хасково || align=right | 87.847 || align=right | 80.700 || align=right | 80.870 || align=right | 78.929 || [[Oblast Chaskowo|Chaskowo]]
|-----
|align=right | 14. || [[Pasardschik]] || Пазарджик || align=right | 77.603 || align=right | 82.578 || align=right | 79.476 || align=right | 76.570 || [[Oblast Pasardschik|Pasardschik]]
|-----
|align=right | 15. || [[Blagoewgrad]] || Благоевград || align=right | 65.481 || align=right | 71.476 || align=right | 71.361 || align=right | 70.999 || [[Oblast Blagoewgrad|Blagoewgrad]]
|-----
|align=right | 16. || [[Weliko Tarnowo]] || Велико Търново || align=right | 69.173 || align=right | 67.540 || align=right | 66.998 || align=right | 66.228 || [[Oblast Weliko Tarnowo|Weliko Tarnowo]]
|-----
|align=right | 17. || [[Wraza]] || Враца || align=right | 75.180 || align=right | 75.518 || align=right | 69.423 || align=right | 64.244 || [[Oblast Wraza|Wraza]]
|-----
|align=right | 18. || [[Gabrowo]] || Габрово || align=right | 81.629 || align=right | 76.522 || align=right | 67.350 || align=right | 63.864 || [[Oblast Gabrowo|Gabrowo]]
|-----
|align=right | 19. || [[Widin]] || Видин || align=right | 62.541 || align=right | 62.691 || align=right | 57.614 || align=right | 53.488 || [[Oblast Widin|Widin]]
|-----
|align=right | 20. || [[Asenowgrad]] || Асеновград || align=right | 47.159 || align=right | 52.360 || align=right | 52.116 || align=right | 52.098 || [[Oblast Plowdiw|Plowdiw]]
|-----
|align=right | 21. || [[Kasanlak]] || Казанлък || align=right | 61.396 || align=right | 60.095 || align=right | 54.021 || align=right | 51.995 || [[Oblast Stara Sagora|Stara Sagora]]
|-----
|align=right | 22. || [[Kjustendil]] || Кюстендил || align=right | 53.498 || align=right | 54.431 || align=right | 50.243 || align=right | 47.602 || [[Oblast Kjustendil|Kjustendil]]
|-----
|align=right | 23. || [[Montana (Bulgarien)|Montana]] || Монтана || align=right | 51.714 || align=right | 52.476 || align=right | 49.368 || align=right | 47.414 || [[Oblast Montana|Montana]]
|-----
|align=right | 24. || [[Kardschali]] || Кърджали || align=right | 55.201 || align=right | 45.793 || align=right | 45.729 || align=right | 45.432 || [[Oblast Kardschali|Kardschali]]
|-----
|align=right | 25. || [[Dimitrowgrad (Bulgarien)|Dimitrowgrad]] || Димитровград || align=right | 54.056 || align=right | 50.977 || align=right | 45.918 || align=right | 42.529 || [[Oblast Chaskowo|Chaskowo]]
|-----
|align=right | 26. || [[Lowetsch]] || Ловеч || align=right | 48.992 || align=right | 48.242 || align=right | 44.262 || align=right | 41.476 || [[Oblast Lowetsch|Lowetsch]]
|-----
|align=right | 27. || [[Silistra]] || Силистра || align=right | 53.537 || align=right | 48.360 || align=right | 42.153 || align=right | 39.929 || [[Oblast Silistra|Silistra]]
|-----
|align=right | 28. || [[Targowischte]] || Търговище || align=right | 46.043 || align=right | 43.016 || align=right | 40.775 || align=right | 38.775 || [[Oblast Targowischte|Targowischte]]
|-----
|align=right | 29. || [[Dupniza]] || Дупница || align=right | 41.897 || align=right | 41.398 || align=right | 38.323 || align=right | 37.105 || [[Oblast Kjustendil|Kjustendil]]
|-----
|align=right | 30. || [[Rasgrad]] || Разград || align=right | 49.582 || align=right | 40.933 || align=right | 39.036 || align=right | 36.568 || [[Oblast Rasgrad|Rasgrad]]
|-----
|align=right | 31. || [[Gorna Orjachowiza]] || Горна Оряховица || align=right | 40.895 || align=right | 38.914 || align=right | 35.621 || align=right | 34.102 || [[Oblast Weliko Tarnowo|Weliko Tarnowo]]
|-----
|align=right | 32. || [[Swischtow]] || Свищов || align=right | 30.555 || align=right | 30.404 || align=right | 30.591 || align=right | 33.197 || [[Oblast Weliko Tarnowo|Weliko Tarnowo]]
|-----
|align=right | 33. || [[Smoljan]] || Смолян || align=right | 31.456 || align=right | 34.086 || align=right | 33.153 || align=right | 32.110 || [[Oblast Smoljan|Smoljan]]
|-----
|align=right | 34. || [[Petritsch]] || Петрич || align=right | 26.451 || align=right | 27.659 || align=right | 29.785 || align=right | 30.092 || [[Oblast Blagoewgrad|Blagoewgrad]]
|-----
|align=right | 35. || [[Sandanski]] || Сандански || align=right | 24.629 || align=right | 26.096 || align=right | 26.695 || align=right | 26.847 || [[Oblast Blagoewgrad|Blagoewgrad]]
|-----
|align=right | 36. || [[Samokow]] || Самоков || align=right | 27.485 || align=right | 28.608 || align=right | 27.664 || align=right | 26.576 || [[Oblast Sofia|Region Sofia]]
|-----
|align=right | 37. || [[Lom (Bulgarien)|Lom]] || Лом || align=right | 32.307 || align=right | 31.133 || align=right | 27.897 || align=right | 26.185 || [[Oblast Montana|Montana]]
|-----
|align=right | 38. || [[Karlowo]] || Карлово || align=right | 28.403 || align=right | 27.291 || align=right | 25.715 || align=right | 24.959 || [[Oblast Plowdiw|Plowdiw]]
|-----
|align=right | 39. || [[Sewliewo]] || Севлиево || align=right | 26.560 || align=right | 25.494 || align=right | k.A. || align=right | 24.580 || [[Oblast Gabrowo|Gabrowo]]
|-----
|align=right | 40. || [[Nowa Sagora]] || Нова Загора || align=right | 25.327 || align=right | 26.260 || align=right | 25.453 || align=right | 24.276 || [[Oblast Sliwen|Sliwen]]
|-----
|align=right | 41. || [[Welingrad]] || Велинград || align=right | k.A. || align=right | 25.634 || align=right | 25.009 || align=right | 24.117 || [[Oblast Pasardschik|Pasardschik]]
|-----
|align=right | 42. || [[Trojan]] || Троян || align=right | 26.179 || align=right | 25.076 || align=right | 25.104 || align=right | 22.464 || [[Oblast Lowetsch|Lowetsch]]
|-----
|align=right | 43. || [[Aitos]] || Айтос || align=right | 23.124 || align=right | 22.418 || align=right | k.A. || align=right | 21.038 || [[Oblast Burgas|Burgas]]
|-----
|align=right | 44. || [[Botewgrad]] || Ботевград || align=right | 22.659 || align=right | 22.974 || align=right | k.A. || align=right | 20.468 || [[Oblast Sofia|Region Sofia]]
|-----
|align=right | 45. || [[Goze Deltschew (Stadt)|Goze Deltschew]] || Гоце Делчев || align=right | 19.836 || align=right | 20.329 || align=right | k.A. || align=right | 20.198 || [[Oblast Sofia|Region Sofia]]
|}
[[Katiguriya:Mama llaqta (Iwrupa)]]
[[Katiguriya:Pulqarya|!]]
jkpf0qstq3ayrrg91zkergeobiiyfg3
Sirpiya
0
5790
692499
692046
2026-11-02T21:28:09Z
Juanistanska
35640
/* */ Cambie el gentilicio y sus idiomas que se habla en voivodina y el serbio (solo sus nombres) (no es vandalismo es corregimiento)
692499
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = Република Србија<br />''Republika Srbija''<br />Sirpya Rispuwliko
| nombre_común = Sirpya
| de = p
| imagen_bandera =Flag_of_Serbia.svg
| imagen_escudo = Coat of arms of Serbia.svg
| imagen_escudo_tamaño = 85px
| Lema=Само слога Србина спашава" "Samo Sloga Srbina Spašava" ("Sólo la unidad salva a los serbios”).
| símbolos =
| imagen_mapa =Location_of_Serbia_in_Europe,_Kosovo_included.png
| himno_nacional = ''[[Bože Pravde]]''
| capital = [[Beograd]]
| capital_población = 1.710.000 ([[2007]])
| capital_coor_fmt =
| capital_coor = 44_48_N_20_28_E_ 44º 48' N 20º 28' E
| ciudad_principal = [[Beograd]]
| idioma_oficial = [[simi Sirbichi|Sirpichi]] <sup>1</sup>
| gobierno = [[República]] [[semipresidencialismo|semipresidencialista]]
| dirigentes_títulos = [[Presidente de Serbia|Presidente]]<br /><br />[[Primer ministro]]
| dirigentes_nombres = [[:sr:Александар Вучић|Aleksandar Vučić]] (Александар Вучић)</br>[[:sr: Ђуро Мацут|Đuro Macut]] (Ђуро Мацут)
| fundación = [[Independencia]]
| fundación_hitos = • Declarada
| fundación_fechas = De [[Serbia y Montenegro]]<br />[[3 de junio]] de [[2006]]
| superficie = 88.361
| superficie_puesto = 112
| superficie_agua = -
| fronteras = 2.026,3 [[km]]
| costas = 0 [[km]]
| población = 11.206.847<br />([[2008]])
| población_puesto = 84
| población_densidad = 115
| PIB_nominal = US$ 40.524 millones
| PIB_nominal_año = 2007
| PIB_nominal_puesto = 72
| PIB_nominal_per_cápita = US$ 5.397 (2007)
| PIB = US$ 54.547millones
| PIB_año = 2007
| PIB_puesto = 80
| PIB_per_cápita = US$ 7.265 (2007)
| IDH = 0,772
| IDH_año = 2002
| IDH_puesto = ¿?
| IDH_categoría = <font color="FFCC00#">medio</font>
| moneda = [[Dinar serbio|Dinar]] (<code>[[ISO 4217|RSD]]</code>)
| gentilicio = Sirpiyamanta
| horario = [[CET]] ([[UTC]]+1)
| horario_verano = [[CEST]] ([[UTC]]+2)
| cctld = [[.rs]] <sup>2</sup>
| código_telefónico = 381
| prefijo_radiofónico = YT–YU, YZ, 4N–4O
| código_ISO = 688 / SRB / RS
| miembro_de = [[ONU]], [[OSCE]], [[Consejo de Europa|COE]]
| notas = <sup>1</sup> También se habla [[Mayar simi]], [[Rumanya simi ]], [[Hurwat simi]], [[Rutiniyu simi]] y [[Isluwakiyai simi|Isluwinya Simi]] en [[Vojvodina]].<br /><sup>2</sup>Desde [[septiembre de 2007]], aunque [[.yu]] coexistirá hasta [[septiembre de 2009]].
}}
'''Sirpiya''' [[Iwrupa]]pi mama llaqtam. Uma llaqtanqa [[Beograd]] llaqtam.
* 88.361 km²
* 10.208.175 [[runa]]kuna (2005)
== Allpa saywachi ==
* '''[[Urqu]]kuna:'''
* '''[[Qucha]]kuna:'''
* '''[[Mayu]]kuna:'''
=== Simikuna ===
* [[Sirbya simi|Sirpiya simi]]: ufisyal rimay
== Pulitika Rakiy ==
== Hatun Llaqtakuna ==
* [[Beograd]]
* [[Nish]]
* [[Novi Sad]]
{| {{prettytable}}
|-----
|colspan="7" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Llaqtakuna (Sirpiya)'''
|-----
|rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''''' || colspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Llaqta''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu'''
|-----
|align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Transkripsyun''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Sirpiya simi''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1991''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2002''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2006'''
|-----
|align=right | 1. || [[Beograd]] || Београд || align=right | 1.130.241 || align=right | 1.120.092 || align=right | 1.113.589 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 2. || [[Priština]] || Приштина || align=right | 155.499 || align=right | k.A. || align=right | 262.686 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 3. || [[Novi Sad]] || Нови Сад || align=right | 177.055 || align=right | 191.405 || align=right | 195.657 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 4. || [[Niš]] || Ниш || align=right | 173.250 || align=right | 173.724 || align=right | 173.835 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 5. || [[Prizren]] || Призрен || align=right | 92.303 || align=right | k.A. || align=right | 165.227 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 6. || [[Kragujevac]] || Крагујевац || align=right | 144.608 || align=right | 146.373 || align=right | 150.218 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 7. || [[Subotica]] || Суботица || align=right | 98.873 || align=right | 99.981 || align=right | 99.618 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 8. || [[Uroševac]] || Урошевац || align=right | 59.500 || align=right | k.A. || align=right | 97.741 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 9. || [[Đakovica]] || Ђаковица || align=right | 59.008 || align=right | k.A. || align=right | 97.156 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 10. || [[Peć]] || Пећ || align=right | 68.163 || align=right | k.A. || align=right | 95.190 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 11. || [[Gnjilane]] || Гњилане || align=right | 51.912 || align=right | k.A. || align=right | 91.595 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 12. || [[Kosovska Mitrovica]] || Косовска Митровица || align=right | 64.323 || align=right | k.A. || align=right | 86^.359 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 13. || [[Zrenjanin]] || Зрењанин || align=right | 80.174 || align=right | 79.773 || align=right | 79.346 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 14. || [[Pančevo]] || Панчево || align=right | 71.668 || align=right | 77.087 || align=right | 77.562 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 15. || [[Čačak]] || Чачак || align=right | 69.625 || align=right | 73.217 || align=right | 75.650 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 16. || [[Leskovac]] || Лесковац || align=right | 61.487 || align=right | 63.185 || align=right | 63.846 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 17. || [[Smederevo]] || Смедерево || align=right | 61.990 || align=right | 62.805 || align=right | 63.161 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 18. || [[Valjevo]] || Ваљево || align=right | 58.172 || align=right | 61.035 || align=right | 62.807 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 19. || [[Kraljevo]] || Краљево || align=right | 56.643 || align=right | 57.411 || align=right | 58.247 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 20. || [[Kruševac]] || Крушевац || align=right | 57.871 || align=right | 57.347 || align=right | 57.407 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 21. || [[Vranje]] || Врање || align=right | 51.122 || align=right | 55.052 || align=right | 56.583 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 22. || [[Novi Pazar]] || Нови Пазар || align=right | 50.149 || align=right | 54.604 || align=right | 56.495 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 23. || [[Užice]] || Ужице || align=right | 53.279 || align=right | 54.717 || align=right | 55.864 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 24. || [[Šabac]] || Шабац || align=right | 53.604 || align=right | 55.163 || align=right | 55.195 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 25. || [[Sombor]] || Сомбор || align=right | 48.145 || align=right | 51.471 || align=right | 51.825 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 26. || [[Podujevo]] || Подујево || align=right | 26.300 || align=right | k.A. || align=right | 48.526 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 27. || [[Požarevac]] || Пожаревац || align=right | 41.160 || align=right | 41.736 || align=right | 42.105 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 28. || [[Kikinda]] || Кикинда || align=right | 42.707 || align=right | 41.825 || align=right | 41.650 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 29. || [[Pirot]] || Пирот || align=right | 39.850 || align=right | 40.632 || align=right | 41.011 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 30. || [[Zaječar]] || Зајечар || align=right | 39.160 || align=right | 39.491 || align=right | 39.894 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 31. || [[Sremska Mitrovica]] || Сремска Митровица || align=right | 38.162 || align=right | 39.084 || align=right | 39.361 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 32. || [[Bor (Serbien)|Bor]] || Бор || align=right | 40.325 || align=right | 39.387 || align=right | 39.360 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 33. || [[Borča]] || Борча || align=right | 26.044 || align=right | 35.150 || align=right | 38.842 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 34. || [[Vršac]] || Вршац || align=right | 35.586 || align=right | 36.623 || align=right | 36.044 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 35. || [[Jagodina]] || Јагодина || align=right | 36.662 || align=right | 35.589 || align=right | 35.190 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 36. || [[Ruma]] || Рума || align=right | 28.135 || align=right | 32.229 || align=right | 33.458 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 37. || [[Kosovo Polje]] || Косово Поље || align=right | 20.800 || align=right | k.A. || align=right | 33.276 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 38. || [[Bačka Palanka]] || Бачка Паланка || align=right | 26.511 || align=right | 29.449 || align=right | 30.470 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 39. || [[Inđija]] || Инђија || align=right | 22.354 || align=right | 26.247 || align=right | 27.569 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 40. || [[Prokuplje]] || Прокупље || align=right | 27.729 || align=right | 27.673 || align=right | 26.895 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 41. || [[Orahovac]] || Ораховац || align=right | 17.100 || align=right | k.A. || align=right | 26.598 || [[Kosovo]]
|-----
|align=right | 42. || [[Vrbas]] || Врбас || align=right | 25.583 || align=right | 25.907 || align=right | 26.020 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 43. || [[Smederevska Palanka]] || Смедеревска Паланка || align=right | 24.470 || align=right | 25.300 || align=right | 25.577 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 44. || [[Bečej]] || Бечеј || align=right | 26.282 || align=right | 25.774 || align=right | 25.509 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 45. || [[Paraćin]] || Параћин || align=right | 24.623 || align=right | 25.292 || align=right | 25.450 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 46. || [[Lazarevac]] || Лазаревац || align=right | 22.480 || align=right | 23.551 || align=right | 24.792 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 47. || [[Aranđelovac]] || Аранђеловац || align=right | 23.089 || align=right | 24.309 || align=right | 24.782 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 48. || [[Gornji Milanovac]] || Горњи Милановац || align=right | 22.067 || align=right | 23.982 || align=right | 24.757 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 49. || [[Obrenovac]] || Обреновац || align=right | 21.624 || align=right | 23.620 || align=right | 24.478 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 50. || [[Kaluđerica]] || Калуђерица || align=right | 17.534 || align=right | 22.248 || align=right | 24.229 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 51. || [[Mladenovac]] || Младеновац || align=right | 22.536 || align=right | 22.114 || align=right | 22.063 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 52. || [[Veternik]] || Ветерник || align=right | 9.869 || align=right | 18.611 || align=right | 21.937 || [[Vojvodina]]
|-----
|align=right | 53. || [[Loznica]] || Лозница || align=right | 18.477 || align=right | 19.863 || align=right | 21.484 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 54. || [[Ćuprija]] || Ћуприја || align=right | 20.480 || align=right | 20.585 || align=right | 20.355 || [[Engeres Serbien]]
|-----
|align=right | 55. || [[Temerin]] || Темерин || align=right | 16.563 || align=right | 19.143 || align=right | 20.127 || [[Vojvodina]]
|}
[[Katiguriya:Iwrupa]]
[[Katiguriya:Sirbya| ]]
nqbfaq4l13hm4rm1mosbu2z0kq7hj9y
Turkiya
0
5792
692504
686447
2026-11-03T02:52:32Z
Juanistanska
35640
/* */ le agregue más información a turquia en quechua y además no es vandalismo
692504
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = ''Türkiye Cumhuriyeti''<br />Turkiya Ripuwlika
| nombre_común = Turkiya
| imagen_bandera = Flag of Turkey.svg
| imagen_escudo = Emblem of Turkey.svg
| imagen_escudo_tamaño = 90px
| símbolos =
| imagen_mapa = Turkey (orthographic projection).svg
| lema_nacional = ''Yurtta Sulh, Cihanda Sulh<br />([[Turku simi|turku]]: «Mama llaqta taklla kay, tiqsimuyuntin taklla kan»''
| himno_nacional = ''[[İstiklâl Marşı]]''
| capital = [[Ankara]]
| capital_población = 4.319.167 hab. ([[2005]])
| capital_coor_fmt =
| capital_coor = 39°52'N32°52'E 39° 52’ N 32° 52’ E
| ciudad_principal = [[Istambul]]
| idiomas_oficiales = [[Turku simi]]
| gobierno = [[República]]
| dirigentes_títulos = [[Turkiyap umalliqninkuna|Umalliq]]<br />Umalliq ranti
| dirigentes_nombres = [[Recep Tayyip Erdoğan]]<br />[[Fuat Oktay]]
| fundación = [[Independencia|Declaración de la República]]
| fundación_hitos = - fecha
| fundación_fechas = del [[Imperio Otomano]] <br /> [[29 de octubre]] de [[1923]]
| superficie = 780.580
| superficie_puesto = 37
| superficie_agua = 1,3 %
| fronteras = 2.627 km
| costas = 7.200 km
| población = 71.158.000
| población_puesto = 17
| población_densidad = 86
| PIB_nominal = US$ 392.424 millones
| PIB_nominal_año = 2006
| PIB_nominal_puesto = 18
| PIB_nominal_per_cápita = US$ 5.408 (2006)
| PIB = US$ 660.837 millones
| PIB_año = 2006
| PIB_puesto = 18
| PIB_per_cápita = US$ 9.107 (2006)
| IDH = 0.757
| IDH_año = 2006
| IDH_puesto = 92
| IDH_categoría = <font color="#ffcc00">medio</font>
| moneda = [[Nueva lira turca]] ([[ISO 4217|YTL]])¹= 100 kuruş
| gentilicio = Turco, -ca
| horario = [[EET]] ([[UTC]]+2)
| horario_verano = [[EEST]] ([[UTC]]+3)
| cctld = [[.tr]]
| código_telefónico = 90
| prefijo_radiofónico = YMA-YMZ / TAA-TCZ
| código_ISO = 792 / TUR / TR
| miembro_de = [[ONU]], [[OTAN]], [[OCDE]], [[OSCE]]
| notas= <small>¹ Reemplazó el [[1 de enero]] de [[2005]] a la antigua [[lira turca]] en la proporción de 1 lira nueva por un millón de antiguas.</small>
}}
'''Turkiya''' (turku simipi: Türkiye), formalmente Turkiya Ripuwlika (Türkiye Cumhuriyeti), huk chimpapuray mama llaqtam, yaqa llapan allpanpas Chinchay Awya Yalapi tarikun, aswan huch'uy rakintaq (Mármara mama quchap inti chinkaykuy larunpi) Chinchay Iwrupapi, Anatuliya yaqa wat'a chimpapi, Hayarsuyu hatun pampakunap chawpinpi, Chinchay Trasiyapipas Palkankunap chawpinpi.
Wichay-inti lluqsimuy ladupi Kartulsuyuwan, inti lluqsimuy ladupi Hayarsuyuwan, Iranwan, Asarsuyuwan, wichay larunpi Yana mama quchawan, wichay-inti chinkaykuy ladupi Pulqariyawan Hilinusuyuwanwan, inti chinkaykuy larupi Hilinusuyu mama quchawan Egeo mama quchap wat'ankunawan, Kipruspi Chinchay yakunkunawan Mediterráneo mama quchawan Siriyawan, uralan inti lluqsimuy ladupitaq Irakwan. Anatuliyawan Trasiyawan t'aqanakuyqa Marmara mama quchawan Turkiyap estrechokunawan (Bósforowan Dardanelawan) kamasqam, chaykunaqa Awya Yalawan Iwrupawan patakunata rakinapaqmi, chaywan Turkiyaqa huk hatun mama llaqtam.
== Hatun llaqtakuna ==
{| {{prettytable}}
|-----
|colspan="6" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Llaqtakuna (Turkya)'''
|-----
|rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Llaqta''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Pruwinsya/ Suyu'''
|-----
|align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1990''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2000''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2006'''
|-----
|align=right | 1. || [[Istambul]] || align=right | 6.629.431 || align=right | 8.803.468 || align=right | 10.034.830 || [[İstambul (Provinz)|Istambul]]
|-----
|align=right | 2. || [[Ankara]] || align=right | 2.583.963 || align=right | 3.203.362 || align=right | 3.579.706 || [[Ankara (Provinz)|Ankara]]
|-----
|align=right | 3. || [[İzmir]] || align=right | 1.758.780 || align=right | 2.232.265 || align=right | 2.557.851 || [[İzmir (Provinz)|İzmir]]
|-----
|align=right | 4. || [[Bursa]] || align=right | 834.576 || align=right | 1.194.687 || align=right | 1.458.459 || [[Bursa (Provinz)|Bursa]]
|-----
|align=right | 5. || [[Adana]] || align=right | 916.150 || align=right | 1.130.710 || align=right | 1.271.894 || [[Adana (Provinz)|Adana]]
|-----
|align=right | 6. || [[Gaziantep]] || align=right | 603.434 || align=right | 853.513 || align=right | 1.102.364 || [[Gaziantep (Provinz)|Gaziantep]]
|-----
|align=right | 7. || [[Konya]] || align=right | 513.346 || align=right | 742.690 || align=right | 903.797 || [[Konya (Provinz)|Konya]]
|-----
|align=right | 8. || [[Antalya]] || align=right | 378.208 || align=right | 603.190 || align=right | 792.373 || [[Antalya (Provinz)|Antalya]]
|-----
|align=right | 9. || [[Diyarbakır]] || align=right | 373.810 || align=right | 545.983 || align=right | 665.699 || [[Diyarbakır (Provinz)|Diyarbakır]]
|-----
|align=right | 10. || [[Mersin]] || align=right | 422.357 || align=right | 537.842 || align=right | 626.766 || [[Mersin (Provinz)|Mersin]]
|-----
|align=right | 11. || [[Kayseri]] || align=right | 425.776 || align=right | 536.392 || align=right | 603.693 || [[Kayseri (Provinz)|Kayseri]]
|-----
|align=right | 12. || [[Eskişehir]] || align=right | 413.082 || align=right | 482.793 || align=right | 520.701 || [[Eskişehir (Provinz)|Eskişehir]]
|-----
|align=right | 13. || [[Şanlıurfa]] || align=right | 276.528 || align=right | 385.588 || align=right | 462.923 || [[Şanlıurfa (Provinz)|Şanlıurfa]]
|-----
|align=right | 14. || [[Malatya]] || align=right | 270.412 || align=right | 381.081 || align=right | 454.460 || [[Malatya (Provinz)|Malatya]]
|-----
|align=right | 15. || [[Erzurum]] || align=right | 242.391 || align=right | 361.235 || align=right | 433.178 || [[Erzurum (Provinz)|Erzurum]]
|-----
|align=right | 16. || [[Samsun]] || align=right | 304.176 || align=right | 363.180 || align=right | 399.692 || [[Samsun (Provinz)|Samsun]]
|-----
|align=right | 17. || [[Van (Türkei)|Van]] || align=right | 155.623 || align=right | 284.464 || align=right | 391.568 || [[Van (Provinz)|Van]]
|-----
|align=right | 18. || [[Kahramanmaraş]] || align=right | 228.129 || align=right | 326.198 || align=right | 386.545 || [[Kahramanmaraş (Provinz)|Kahramanmaraş]]
|-----
|align=right | 19. || [[Denizli]] || align=right | 203.741 || align=right | 275.480 || align=right | 320.952 || [[Denizli (Provinz)|Denizli]]
|-----
|align=right | 20. || [[Batman (Türkei)|Batman]] || align=right | 147.347 || align=right | 246.678 || align=right | 314.171 || [[Batman (Provinz)|Batman]]
|-----
|align=right | 21. || [[Elazığ]] || align=right | 204.603 || align=right | 266.495 || align=right | 304.327 || [[Elazığ (Provinz)|Elazığ]]
|-----
|align=right | 22. || [[Adapazarı]] || align=right | 272.039 || align=right | 283.752 || align=right | 286.924 || [[Sakarya]]
|-----
|align=right | 23. || [[Gebze]] || align=right | 159.116 || align=right | 253.487 || align=right | 286.256 || [[Kocaeli]]
|-----
|align=right | 24. || [[Sivas]] || align=right | 223.115 || align=right | 251.776 || align=right | 266.055 || [[Sivas (Provinz)|Sivas]]
|-----
|align=right | 25. || [[Tarsos|Tarsus]] || align=right | 187.508 || align=right | 216.382 || align=right | 262.235 || [[Mersin (Provinz)|Mersin]]
|-----
|align=right | 26. || [[Sultanbeyli]] || align=right | 82.298 || align=right | 175.700 || align=right | 257.711 || [[İstanbul (Provinz)|İstanbul]]
|-----
|align=right | 27. || [[Manisa]] || align=right | 158.928 || align=right | 214.345 || align=right | 250.081 || [[Manisa (Provinz)|Manisa]]
|-----
|align=right | 28. || [[Trabzon]] || align=right | 161.886 || align=right | 214.949 || align=right | 250.058 || [[Trabzon (Provinz)|Trabzon]]
|-----
|align=right | 29. || [[Balıkesir]] || align=right | 170.589 || align=right | 215.436 || align=right | 242.674 || [[Balıkesir (Provinz)|Balıkesir]]
|-----
|align=right | 30. || [[Adıyaman]] || align=right | 100.045 || align=right | 178.538 || align=right | 234.015 || [[Adıyaman (Provinz)|Adıyaman]]
|-----
|align=right | 31. || [[Esenyurt]] || align=right | 70.280 || align=right | 148.981 || align=right | 226.550 || [[İstanbul (Provinz)|İstanbul]]
|-----
|align=right | 32. || [[Çorlu]] || align=right | 74.681 || align=right | 141.525 || align=right | 214.703 || [[Tekirdağ (Provinz)|Tekirdağ]]
|-----
|align=right | 33. || [[Kırıkkale]] || align=right | 185.431 || align=right | 205.078 || align=right | 212.190 || [[Kırıkkale (Provinz)|Kırıkkale]]
|-----
|align=right | 34. || [[Osmaniye]] || align=right | 122.307 || align=right | 173.977 || align=right | 208.887 || [[Osmaniye (Provinz)|Osmaniye]]
|-----
|align=right | 35. || [[İzmit]] || align=right | 190.741 || align=right | 195.699 || align=right | 196.247 || [[Kocaeli]]
|-----
|align=right | 36. || [[Kütahya]] || align=right | 130.944 || align=right | 166.665 || align=right | 188.676 || [[Kütahya (Provinz)|Kütahya]]
|-----
|align=right | 37. || [[Çorum]] || align=right | 116.810 || align=right | 161.321 || align=right | 187.850 || [[Çorum (Provinz)|Çorum]]
|-----
|align=right | 38. || [[Siverek]] || align=right | 63.049 || align=right | 126.820 || align=right | 186.929 || [[Şanlıurfa (Provinz)|Şanlıurfa]]
|-----
|align=right | 39. || [[İsparta]] || align=right | 112.117 || align=right | 148.496 || align=right | 176.859 || [[İsparta (Provinz)|İsparta]]
|-----
|align=right | 40. || [[Aydın]] || align=right | 107.011 || align=right | 143.267 || align=right | 167.094 || [[Aydın (Provinz)|Aydın]]
|-----
|align=right | 41. || [[Viranşehir]] || align=right | 57.461 || align=right | 121.382 || align=right | 163.381 || [[Şanlıurfa (Provinz)|Şanlıurfa]]
|-----
|align=right | 42. || [[İskenderun]] || align=right | 154.807 || align=right | 159.149 || align=right | 159.841 || [[Hatay]]
|-----
|align=right | 43. || [[Kızıltepe]] || align=right | 60.134 || align=right | 113.143 || align=right | 158.737 || [[Mardin (Provinz)|Mardin]]
|-----
|align=right | 44. || [[Aksaray]] || align=right | 90.698 || align=right | 129.949 || align=right | 156.893 || [[Aksaray (Provinz)|Aksaray]]
|-----
|align=right | 45. || [[Antakya]] || align=right | 123.871 || align=right | 144.910 || align=right | 156.643 || [[Hatay]]
|-----
|align=right | 46. || [[Uşak]] || align=right | 105.270 || align=right | 137.001 || align=right | 156.022 || [[Uşak (Provinz)|Uşak]]
|-----
|align=right | 47. || [[Afyon]] || align=right | 95.643 || align=right | 128.516 || align=right | 149.769 || [[Afyonkarahisar]]
|-----
|align=right | 48. || [[İnegöl]] || align=right | 71.120 || align=right | 105.959 || align=right | 139.557 || [[Bursa (Provinz)|Bursa]]
|-----
|align=right | 49. || [[Tokat]] || align=right | 83.058 || align=right | 113.100 || align=right | 133.154 || [[Tokat (Provinz)|Tokat]]
|-----
|align=right | 50. || [[Edirne]] || align=right | 102.345 || align=right | 119.298 || align=right | 127.775 || [[Edirne (Provinz)|Edirne]]
|-----
|align=right | 51. || [[Tekirdağ]] || align=right | 80.442 || align=right | 107.191 || align=right | 125.373 || [[Tekirdağ (Provinz)|Tekirdağ]]
|-----
|align=right | 52. || [[Karaman (Türkei)|Karaman]] || align=right | 76.525 || align=right | 105.384 || align=right | 123.453 || [[Karaman (Provinz)|Karaman]]
|-----
|align=right | 53. || [[Nazilli]] || align=right | 80.277 || align=right | 105.665 || align=right | 122.172 || [[Aydın (Provinz)|Aydın]]
|-----
|align=right | 54. || [[Alanya]] || align=right | 52.460 || align=right | 88.346 || align=right | 118.514 || [[Antalya (Provinz)|Antalya]]
|-----
|align=right | 55. || [[Ordu]] || align=right | 102.107 || align=right | 112.525 || align=right | 117.485 || [[Ordu (Provinz)|Ordu]]
|-----
|align=right | 56. || [[Siirt]] || align=right | 68.320 || align=right | 98.281 || align=right | 117.258 || [[Siirt (Provinz)|Siirt]]
|-----
|align=right | 57. || [[Erzincan]] || align=right | 91.772 || align=right | 107.175 || align=right | 115.293 || [[Erzincan (Provinz)|Erzincan]]
|-----
|align=right | 58. || [[Turhal]] || align=right | 69.079 || align=right | 95.536 || align=right | 114.115 || [[Tokat (Provinz)|Tokat]]
|-----
|align=right | 59. || [[Derince]] || align=right | 66.141 || align=right | 93.997 || align=right | 114.015 || [[Kocaeli]]
|-----
|align=right | 60. || [[Bandırma]] || align=right | 77.444 || align=right | 97.419 || align=right | 109.667 || [[Balıkesir (Provinz)|Balıkesir]]
|-----
|align=right | 61. || [[Turgutlu]] || align=right | 73.634 || align=right | 93.727 || align=right | 105.272 || [[Manisa (Provinz)|Manisa]]
|-----
|align=right | 62. || [[Manavgat]] || align=right | 38.498 || align=right | 71.679 || align=right | 101.742 || [[Antalya (Provinz)|Antalya]]
|-----
|align=right | 63. || [[Giresun]] || align=right | 67.604 || align=right | 83.636 || align=right | 101.273 || [[Giresun (Provinz)|Giresun]]
|}
== Kaypipas qhaway ==
== Gallery ==
<gallery>
File:Anit Kabir (6526103103).jpg|
File:Aya sofya.jpg|
File:Kocatepe Mosque Ankara.jpg|
File:067 Etnografya.05.2006 resize.JPG|
File:DolmabahceMainGate.JPG|
File:İzmir clock tower.jpg|
File:Pamukkale00.JPG|
File:Eskişehir-Aycan.jpg|
File:Antalya falezler.jpg|
File:Alanya.jpg|
File:Bluemosquefront.jpg|
File:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG|
</gallery>
== Pukyukuna ==
<references/>
[[Katiguriya:Mama llaqta (Asya)]]
[[Katiguriya:Mama llaqta (Iwrupa)]]
[[Katiguriya:Turkiya|!]]
ajx1dupul0ketjpw8f5pu5r6txyihqp
Paruru pruwinsya
0
5796
692489
682638
2026-11-02T13:39:29Z
Andree1990
29767
/* */
692489
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#458B00; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#458B00"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#458B00"
| <font size="+0" color="white">'''Paruru pruwinsya <br /> <small> Paruru jisk'a suyu </small> <br /> <small> Provincia de Paruro </small> '''</font>
|}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" style="text-align:center; |
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | [[Qusqu]] llaqta, [[Qusqu suyu]]
|- align="center"
! colspan="2" |
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #458B00; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Paruru pruwinsya'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Location of the province Paruro in Cusco.svg|145px|center|]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Sin escudo.svg|70px|center|wallqanqa, Paruru]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #458B00; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Bandera paruro.png|120px|center|Paruru pruwinsya unanchan]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna || 13º 45' 19'' S, 71º 51'07'' W
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Paruru]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Distritu]]kuna || 9
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Simi]]kuna || [[qhichwa simi]], [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 30 939 ''<small>(2007)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]] || - runa / km² ''<small>(2005)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 1 984,42 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || 3.043 m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || Wilberth Villacorta Villacorta <br><small>(2019-2022)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan|| [https://web.archive.org/web/20101118055921/http://www.muniparuro.gob.pe/ muniparuro.gob.pe]
|-
|- align="center"
!colspan="2" align="center" bgcolor="#458B00" style="text-align:center; font-size:larger; | <font color=white>'''Qusqu suyup wamaninkuna'''
|-
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:División Politica del Cusco.jpg|290px|]]
|-
! colspan="2" |
|}
'''Paruru pruwinsya''' ([[kastilla simi]]pi: ''Provincia de Paruro'') nisqaqa [[Qusqu suyu]]pi, [[Piruw]] mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa [[Paruru]] llaqtam.
== Wiñay kawsay ==
== Allpa saywachi ==
* [[:Katiguriya:Piruwpi sallqa suyu|Sallqa suyu]]kuna: [[Qhichwa suyu|Qhichwa]], [[Suni suyu|Suni]]
* '''[[Urqu]]kuna''': [[Anqas urqu]] (+4.400 m) - [[Aputayta]] (+4.400 m) - [[Chinchipa]] (+4.600 m) - [[Ichulawaya]] (+4.400 m) - [[Intiwatana urqu|Intiwatana]] (+4.200 m) - [[Minas urqu]] (+4.600 m) - [[Kunturpuñuna (Piruw)|Kunturpuñuna]] - [[Para Para]] - [[Pumawasi]] (+4.400 m) - [[Punkuq'asa]] (+4.600 m) - [[Turupuñuna]] (+4.800 m) - Wamanpata - [[Yutuqq'asa]] (+4.200 m)
* '''[[Mayu]]kuna:''' [[Apurimaq mayu]] - [[Liwitaka mayu]] - [[Mulli Mulli mayu]] - [[Paruru mayu]] / [[Raqra mayu]] - [[Santu Tumas mayu]] - [[Ukucha mayu]] - [[Wililli mayu]] - [[Yawrisqi mayu]]
* '''[[Qucha]]kuna:''': Anqasqucha - Awkisqucha - [[Imancococha]] (Qulcha distritupi) - [[Matiqucha]] (Qapi distritupi) - [[Hatunwaytaqucha]] (Qapi distritupi), Ccoyobamba llaqtapi) - Matiqucha - Suraqqucha - [[Tanyaqucha]] (Qapi distritupi, Ccoyobamba llaqtapi) -
== Pulitika rakiy ==
Isqun distritunmi kan:
{| {{tablabonita}} style="width:35%;" border="1"
|-
|- style="background:LemonChiffon; color:black"
! '''Distritu'''
! '''Uma llaqta'''
|-
| [[Aqcha distritu|Aqcha]]
| [[Aqcha llaqta|Aqcha]]
|-
| [[Paqariqtampu distritu|Paqariqtampu]]
| [[Paqariqtampu]]
|-
| [[Paruru distritu|Paruru]]
| [[Paruru]]
|-
| [[Pillpintu distritu|Pillpintu]]
| [[Pillpintu llaqta|Pillpintu]]
|-
| [[Qapi distritu|Qapi]]
| [[Qapi (Qusqu)|Qapi]]
|-
| [[Qulcha distritu|Qulcha]]
| [[Qulcha]]
|-
| [[Umacha distritu|Umacha]]
| [[Umacha]]
|-
| [[Wanukiti distritu|Wanukiti]]
| [[Wanukiti]]
|-
| [[Yawrisqi distritu|Yawrisqi]]
| [[Yawrisqi]]
|-
|}
== Simikuna ==
Pruwinsyapiqa aswanta [[qhichwa simi]]tam rimanku.
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:35%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Distritu'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Indihina simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| [[Aqcha distritu|Aqcha]]
|align="right" |298
|align="right" |8.8
|align="right" |3,104
|align="right" |91.2
|-
| [[Paqariqtampu distritu|Paqariqtampu]]
|align="right" |143
|align="right" |6.4
|align="right" |2,076
|align="right" |93.2
|-
| [[Paruru distritu|Paruru]]
|align="right" |542
|align="right" |17.1
|align="right" |2,617
|align="right" |82.7
|-
| [[Pillpintu distritu|Pillpintu]]
|align="right" |60
|align="right" |4.8
|align="right" |1,182
|align="right" |95.1
|-
| [[Qapi distritu|Qapi]]
|align="right" |105
|align="right" |3.1
|align="right" |3,279
|align="right" |96.8
|-
| [[Qulcha distritu|Qulcha]]
|align="right" |48
|align="right" |4.0
|align="right" |1,166
|align="right" |96.0
|-
| [[Umacha distritu|Umacha]]
|align="right" |283
|align="right" |5.1
|align="right" |5,216
|align="right" |94.8
|-
| [[Wanuqiti distritu|Wanuqiti]]
|align="right" |234
|align="right" |4.8
|align="right" |4,640
|align="right" |95.0
|-
| [[Yawrisqi distritu|Yawrisqi]]
|align="right" |252
|align="right" |10.7
|align="right" |2,098
|align="right" |89.0
|-
| Llapan
|align="right" |1,965
|align="right" |7.2
|align="right" |25,378
|align="right" |92.7
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu: <ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/ (2007)]</ref> </small>
== Pruwinsyapi paqarisqa ==
== Kaypipas qhaway ==
* [[Qusqu]]
== Willay pukyukuna ==
<references/>
== Hawa t'inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
* [https://web.archive.org/web/20160705070534/http://bvirtual.proeibandes.org/bvirtual/docs/tesis/proeib/Tesis%20marilu%20cusi.pdf bvirtual.proeibandes.org / Huchuy runakunaq imayna uywaynin] (Roccoto llaqta, Paruru pruwinsya, Qusqu suyu) (qhichwa simi, kastilla simi)
* [https://web.archive.org/web/20081222174032/http://www.agrocusco.gob.pe/agenciasagrarias.shtml?x=63 Paruru pruwinsyapi allpa llamk'ay] (kastilla simi)
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)]]
[[Katiguriya:Pruwinsya (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Paruru pruwinsya| ]]
1dc0cnv6gxcmy5v5zszywz1waxaqcz9
Khallka pruwinsya
0
5801
692487
682832
2026-11-02T13:34:35Z
Andree1990
29767
/* */
692487
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#458B00; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#458B00"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#458B00"
| <font size="+0" color="white">'''Khallka pruwinsya <br> <small>Khallka jisk'a suyu </small> <br> <small> Provincia de Calca </small>'''</font>
|}
|-
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:Overview of Inca Site at Pisac.JPG|290px|]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | [[P'isaq]] llaqtam [[Willkamayu]]wan, [[Willka Qhichwa]]pi.
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #458B00; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Saywitu'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Location of the province Calca in Cusco.svg|145px|center|]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:EscudoCalca.png|70px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #458B00; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:BanderaCalca.png|100px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Khallka]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Distritu]]kuna || 8
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Simi]]kuna || [[qhichwa simi]], [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 65 407 ''<small>(''inei'' 2007)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]]|| - runa / km² ''<small>()</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 4 414,49 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || - m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata || {{Pun|21|6|1825}}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || Adriel Korak Carrillo Cajigas<br><small>(2019-2022)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan|| [https://web.archive.org/web/20200327032732/http://www.municalca.gob.pe/ www.municalca.gob.pe]
|-
|- align="center"
!colspan="2" align="center" bgcolor="#458B00" style="text-align:center; font-size:larger; | <font color=white>'''Qusqu suyup wamaninkuna'''
|-
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:División Politica del Cusco.jpg|290px|]]
|-
! colspan="2" |
|}
'''Khallka pruwinsya''' ([[aymara simi]]pi: ''Khallka jisk'a suyu''; [[kastilla simi]]pi: ''Provincia de Calca'') nisqaqa [[Qusqu suyu]]pi, [[Piruw]] mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa [[Khallka]] llaqtam.
== Wiñay kawsay ==
Kamasqa {{Pun|21|6|1825}}.
== Allpa saywachi ==
* '''[[:Katiguriya:Piruwpi sallqa suyu|Sallqa suyu]]kuna:''' [[Qhichwa suyu|Qhichwa]] (2.850 m - 3.200 m) - [[Suni suyu|Suni]] (3.200 m - 4.000 m) - [[Yunka suyu|Yunka]] (-> 2.500 m)
* '''[[Urqu]]kuna''': [[Apuy Padreyuq]] - [[Chikun]] - [[Pitusiray]] - [[Pumawanka]] - [[Q'irayuq]] - [[Qhapaqsaya]] - [[Sawasiray]] - [[Siriwani]]; '''[[Walla]]:''' [[Urupampa walla]]
* '''[[Mayu]]kuna:''' [[Quchuq mayu]] ([[Khallka distritu]]pi) - [[Chunqu mayu]] ([[P'isaq distritu]]pi) - [[Willkamayu]] - [[Chuqa mayu]] ([[San Salvador distritu]]pi) - [[Qusqu Ayllu mayu]] ([[San Salvador distritu]]pi) - [[Taray mayu]] ([[Taray distritu]]pi)
* '''[[Qucha]]kuna:''': [[Pampaqucha (Qusqu)|Pampaqucha]] - [[Mashuay Hembra]] ([[Quya distritu]]pi) - [[Yanaqucha (Qusqu suyupi)|Yanaqucha]]
== Pulitika rakiy ==
Pusaq distritunmi kan.
{| {{tablabonita}} style="width:40%;" border="1"
|-
|- style="background:LemonChiffon; color:black"
! '''Distritu'''
! '''Runakuna (2007)''' <ref name="[http://www.inei.gob.pe]">[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe]</ref>
! '''Uma llaqta'''
! '''Kuraka'''
|-
| [[Khallka distritu|Khallka]]
| align="right"| 19.312
| [[Khallka]]
| Ciriaco Condori Cruz
|-
| [[Lamay distritu|Lamay]]
| align="right"| 5.359
| [[Lamay]]
| Guido Alvarez Chavez
|-
| [[Laris distritu|Laris]]
| align="right"| 7.138
| [[Laris]]
| Cirilo Huamanquispe Huancahuire
|-
| [[P'isaq distritu|P'isaq]]
| align="right"| 9.440
| [[P'isaq]]
| Gavino Yucra Tunqui
|-
| [[Quya distritu|Quya]]
| align="right"| 3.705
| [[Quya llaqta|Quya]]
| Lizardo Emilio Palomino Ricalde
|-
| [[San Salvador distritu|San Salvador]]
| align="right"| 5.219
| [[San Salvador (Khallka)|San Salvador]]
| Reynaldo Quispitupa Tupayupanqui
|-
| [[Taray distritu|Taray]]
| align="right"| 4.275
| [[Taray]]
| Gorki Bejar Mejia
|-
| [[Yanatili distritu|Yanatili]]
| align="right"| 10.959
| [[Ukhuraqra]]
| Dimas Coronado Parra
|-
|}
== Runakuna ==
Khallka pruwinsyapiqa [[Machiqinqa]], [[Qhichwa runa]]kunam tiyanku.
== Simikuna ==
Pruwinsyapiqa aswanta [[qhichwa simi]]tam rimanku.
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:40%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Distritu'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Indihina simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| [[Khallka distritu|Khallka]]
|align="right" |9,241
|align="right" |53.2
|align="right" |8,096
|align="right" |46.6
|-
| [[Lamay distritu|Lamay]]
|align="right" |829
|align="right" |17.7
|align="right" |3,857
|align="right" |82.1
|-
| [[Laris distritu|Laris]]
|align="right" |299
|align="right" |4.7
|align="right" |6,048
|align="right" |95.0
|-
| [[P'isaq distritu|P'isaq]]
|align="right" |2,227
|align="right" |26.5
|align="right" |6,115
|align="right" |72.9
|-
| [[Quya distritu|Quya]]
|align="right" |683
|align="right" |20.4
|align="right" |2,661
|align="right" |79.5
|-
| [[San Salvador distritu|San Salvador]]
|align="right" |467
|align="right" |10.2
|align="right" |4,089
|align="right" |89.6
|-
| [[Taray distritu|Taray]]
|align="right" |466
|align="right" |12.2
|align="right" |3,343
|align="right" |87.7
|-
| [[Yanatili distritu|Yanatili]]
|align="right" |2,713
|align="right" |27.6
|align="right" |7,076
|align="right" |72.0
|-
| Llapan
|align="right" |16,925
|align="right" |29.0
|align="right" |41,285
|align="right" |70.7
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu: <ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/]</ref> </small>
== Karu puriy ==
* [[Minas Muqu]] ([[armakuna]]); [[Khallka]]: 500 m; Hanaq kay: 2,920 m; ([[Khallka distritu]])
* [[Huch'uy Qusqu]] ([[Khallka distritu]])
* [[Anqashmarka]]; [[Khallka]]: 28 km; Hanaq kay: 3.860 m ([[Laris distritu]])
* [[Laris]]pi: [[Armakuna]] ([[Laris distritu]])
* [[Chuqikancha]] ([[Laris distritu]])
* [[P'isaq]] ([[P'isaq distritu]])
* [[Willka Qhichwa]]
== Kaypipas qhaway ==
* [[Qusqu]]
== Willay pukyukuna ==
<references/>
== Hawa t'inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)]]
[[Katiguriya:Pruwinsya (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Khallka pruwinsya| ]]
9w7upilq0evpwzoc95n0is0owcegz5z
Kipru
0
5837
692501
651648
2026-11-02T22:15:13Z
Juanistanska
35640
/* */ Kiprus esta bien mo.otros como Chipri o Kiwrus
692501
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta
| nombre_oficial = Κυπριακή Δημοκρατία <br />''Kypriakí Demokratía'' <br />''Kıbrıs Cumhuriyeti''<br />Kipru Ripuwlika
| nombre_común = Kipru
| imagen_bandera = Flag of Cyprus.svg
| imagen_escudo =Coat of arms of Cyprus (old).svg
| imagen_escudo_tamaño = 110px
| símbolos =
| imagen_mapa = Cyprus in its region (de-facto).svg
| lema_nacional = No tiene
| himno_nacional = ''[[Imnos pros tin Eleftherian]]''¹
| capital = [[Nikusya]]
| capital_población = 200.686 ([[2001]])
| capital_coor_fmt =
| capital_coor = 35_10_N_33_21_E_ 35°10' N 33°21' E
| ciudad_principal = [[Nikusya]]
| idiomas_oficiales = [[Grigu simi]], [[Turku simi]]
| gobierno = [[República presidencialista]]
| dirigentes_títulos = [[Presidente de Chipre|Presidente]] <br /> [[Ministro de Asuntos Exteriores]]
| dirigentes_nombres = [[Dimitris Christofias]]² <br /> [[George Iakovou]]
| fundación = [[Independencia]]
| fundación_hitos = • Fecha
| fundación_fechas = Del [[Reino Unido]]<br />[[16 de agosto]] de [[1960]]³
| superficie = 9.250<sup>4</sup>
| superficie_puesto = 160
| superficie_agua = Despreciable
| fronteras = 0 [[kilómetro|km]]
| costas = 648 km
| población = 1.103.790 ([[2005]])
| población_puesto = 152
| población_densidad = 84
| PIB = US$ $23.74 millones
| PIB_año = 2007
| PIB_puesto = 113
| PIB_per_cápita = US$ 31.053
| IDH = 0.903
| IDH_año = 2005
| IDH_puesto = 29
| IDH_categoría = <font color="#009900">Elevado</font>
| moneda = [[Iwru]] (€<code>[[ISO 4217|EUR]]</code>)
| gentilicio = Chipriota, grecochipriota<sup>6</sup>, turcochipriota<sup>7</sup>, anglochipriota<sup>8</sup>
| horario = [[EET]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+2)
| horario_verano = [[EEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+3)
| cctld = .cy <sup>9</sup>
| código_telefónico = 357 <sup>10</sup>
| prefijo_radiofónico = C4A-C4Z, 5BA-5BZ, P3A-P3Z, H2A-H2Z
| código_ISO = 196 / CYP / CY
| miembro_de = [[Unión Europea|UE]], [[Naciones Unidas|ONU]], [[OSCE]]
| notas =¹ La República usa el himno [[Grecia|griego]] mientras la [[República Turca del Norte de Chipre|RTNC]] usa el himno [[Turquía|turco]]. <br />² El norte tiene un presidente de la [[República Turca del Norte de Chipre|RTNC]] aparte. <br />³ No reconocida por [[Turquía]], que sí reconoce a la [[República Turca del Norte de Chipre|RTNC]]. <br /><sup>4</sup> De los cuales 5.895 km² están en el sur y 3.355 km² en el norte. <br /><sup>5</sup> A sustituir por el [[euro]]. <br /><sup>6</sup> Los de la parte griega. <sup>7</sup> Los de la parte turca. <sup>8</sup> Los de la parte británica. <br /><sup>9</sup> En la [[República Turca del Norte de Chipre|RTNC]] se utiliza ".nc.tr". <br /><sup>10</sup> En el norte se usa el código +90-392.
}}
[[Rikcha:Cyprus lrg.jpg|Kipru|thumb|right|200px|]]
[[Rikcha:Cyprus_topo.png|Kipru|thumb|right|200px]]
[[Rikcha:Cyprus-districts-spanish.png|thumb|right|200px|Turkukunap hap'isqan allpakuna Kiprupi]]
'''Kiprus'''qa ([[grigu simi|Hilinu simi]]pi ''Κύπρος [Kípros]'', [[turku simi]]pi ''Kıbrıs'') [[Allpapura hatun qucha]]pi huk [[wat'a]]pas [[mama llaqta]]m.
[[Turkiya]] awqaqkuna 1974 watapi Kiprup chinchay anti rakinkunatam hapirqan.
[[Katiguriya:Iwrupa]]
[[Katiguriya:Mama llaqta (Asya)]]
gjr08pntln04zzge1s2916ea25smddo
Malta
0
5842
692497
645719
2026-11-02T21:17:02Z
Juanistanska
35640
/* */ El nombre República de Malta estaba en español y esta página es quechua y decidí cambiar porfavor no me ponga de vandalismo😔🙏
692497
wikitext
text/x-wiki
{{MamaLlaqta | nombre_oficial = ''Repubblika ta' Malta<br />Republic of Malta''<br />Malta Ripuwlika
| nombre_común = Malta
| de = de
| imagen_bandera = Flag of Malta.svg
| imagen_escudo =Coat_of_arms_of_Malta.svg
| imagen_mapa =Location Malta EU Europe.png
| himno_nacional = [[L-Innu Malti]]
| capital = [[La Valeta]]
| capital_población = 6,315 Hab (2005)
| capital_coor = 35_50_N_14_35_E_ 35º50'N 14º35'E
| ciudad_principal = [[Birkirkara]] 25.000 Hab(2005)
| idioma_oficial = [[Malta simi]], [[inlish simi]]
| gobierno = [[República]]
| dirigentes_títulos = [[Presidente de Malta|Presidente]]<br />[[Primer ministro]]
| dirigentes_nombres = [[George Vella]]<br /> [[Robert Abela]]
| fundación = [[Independencia]]
| fundación_hitos = • Fecha
| fundación_fechas = [[Hukllachasqa Qhapaq Suyu]]manta<br />{{Pun|21|9|1964}}
| superficie = 316
| superficie_puesto = 211
| superficie_agua = manam kanchu
| fronteras = 0 [[kilómetro|km]]
| costas = 253 km
| población = 400.214 ([[2006]])
| población_puesto = 165
| población_densidad = 1.262
| PIB_nominal = US$ 7.419 mill
| PIB_nominal_año = 2007
| PIB_nominal_puesto = 124
| PIB_nominal_per_cápita = US$ 18.088 (2007)
| PIB = € 7.824 millones
| PIB_año = 2007
| PIB_puesto = 108
| PIB_per_cápita = € 19.100 (2007)
| IDH = 0,878
| IDH_año = 2005
| IDH_puesto = 34
| IDH_categoría = <font color="#009900">Alto</font>
| moneda = [[Euro]], desde el 1 de Enero de 2008. Antes, [[Lira Maltesa]] (LM).
| gentilicio = Maltés, -a
| horario = [[CET]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+1)
| horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+2)
| cctld = .mt
| código_telefónico = 356
| prefijo_radiofónico = 9HA-9HZ
| código_ISO = 470 / MLT / MT
| miembro_de = {{EU}}, [[Commonwealth]], [[ONU]], [[OSCE]], [[Consejo de Europa|COE]]
}}
'''Malta''' nisqaqa [[Allpapura hatun qucha]]pi huk [[wat'a]] huñum, [[Iwrupa]]man kapuq, [[mama llaqta]]pas. Uma llaqtanqa [[Valletta]] llaqtam.
[[Katiguriya:Mama llaqta (Iwrupa)]]
[[Katiguriya:Malta| ]]
m88ofdj92ruinoe89fwcdgdw5ivbchx
Qispiqanchi wamani
0
8854
692485
682337
2026-11-02T13:31:45Z
Andree1990
29767
/* */
692485
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#458B00; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#458B00"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#458B00"
| <font size="+0" color="white">'''Qispiqanchi pruwinsya <br> <small> Qispiqanchi jisk'a suyu </small> <br> <small> Provincia de Quispicanchi </small> '''</font>
|}
|-
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:Piquillacta Archaeological site - building.jpg|290px|]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | [[Pikillaqta]], Qispiqanchi pruwinsya
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #458B00; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Qispiqanchi pruwinsya'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Location of the province Quispicanchi in Cusco.svg|145px|center|]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Sin escudo.svg|70px|center|wallqanqa, Qusqu]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #458B00; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Bandera quispicanchi.png|120px|center|Qispiqanchi wamani unanchan]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna || 13º - 14º S, 70º - 72º W
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Urqus]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu|Qusqu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Distritu]]kuna || 12
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Simi]]kuna || [[qhichwa simi]], [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 82 173 ''<small>(''inei'' 2007)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]] || - runa / km² ''<small>()</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 7.564,79 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || 700 m - 6.300 m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || Armando Quispe Qquenaya<br><small>(2019-2022)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan|| [www.]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan|| [www.]
|-
|- align="center"
!colspan="2" align="center" bgcolor="#458B00" style="text-align:center; font-size:larger; | <font color=white>'''Qusqu suyup wamaninkuna'''
|-
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:División Politica del Cusco.jpg|290px|]]
|-
! colspan="2" |
|}
'''Qispiqanchi''' nisqaqa (''"[[Qispi kay|qispi]] [[Achkiy|k'anchaq]]"'' nisqamantachá; [[aymara simi]]pi: ''Qispiqanchi jisk'a suyu''; [[kastilla simi]]pi: ''Quispicanchi'') [[Qusqu suyu]]pi, [[Piruw]]pi, huk [[pruwinsya|wamani]]m. Uma llaqtanqa [[Urqus]] llaqtam.
== Wiñay kawsay ==
== Allpa saywachi ==
[[Rikcha:Trekking Ausangate Circuit - Kampeerplaats Japata.jpg|thumb|left|170px|[[Awsanqati]]]]
* '''[[Urqu]]kuna''': [[Alqamarinayuq]] - [[Amruqa]] - [[Awsanqati]] - [[Ayakachi]] - [[Chumpi urqu|Chumpi]] - [[Hatun Uma]] - [[Hatunkampa]] - [[Iskupitani]] - [[Kisuq'ipina]] - [[Ninaparaqu]] - [[Qullpa Ananta]] - [[Qullqip'unqu]] - [[Sasawini]] - [[Sinaqara urqu|Sinaqara]] - [[Wisk'achani urqu (Qusqu)|Wisk'achani]]
* '''[[Mayu]]kuna:''' Sinaqara mayu
* '''[[Qucha]]kuna:''': [[Lukri qucha]] - [[Urqus qucha]] - [[Wakarpay]] ([[Lukri (Qispiqanchi) distritu|Lukri distritupi]])
== Yurakuna ==
* [[Runtuma yura rikch'aq ayllu]] (''familia Cyperaceae'')
* [[Qiwuña]] ''[[Polylepis incana]]''
* [[Sawsi]]: ''Salix babylonica''
* ''Typha angustifolia''
== Uywakuna ==
[[Rikcha:Colibri coruscans 2.jpg|thumb|left|170px|[[Siwar q'inti]]]]
Qispiqanchipiqa kay [[pisqu]]kunam <ref>[https://web.archive.org/web/20060719040710/http://www.avesdelima.com/lista_wacarpay.htm Sinru qillqa: Wakarpay quchapi pisqukuna] ([[Qhichwa simi]]pi, [[inlish simi]]pi, [[kastilla simi]]pi, [[latin simi]]pi)</ref> kawsanku:
* [[Muyusiki]] ''Actitis macularius''
* [[Ch'anka]] ''Agelaius thilius''
* ''Anairetes alpinus''
* [[Waychu]] ''Anairetes flavirostris''
* [[Puka patu]] ''Anas cyanoptera''
* ''Asthenes ottonis''
* [[Sutru]], [[Qucha patu]], [[Ch'ipta patu]], [[Ithapatu]] ''Anas flavirostris''
* [[Puna pili]], [[Llaksa]] ''Anas puna''
* [[Hatun waqar]] ''Ardea alba''
* [[Anka ch'usiq]] ''Buteo poecilochrous''
* ''Cinclodes aricomae''
* [[Awaylla waman]] ''Circus cinereus''
* [[Hakachu]], [[Hak'akllu]] ''Colaptes rupicola''
* [[Siwar q'inti]] ''Colibri coruscans''
* [[Yuraq waqar]] ''Egretta thula''
* [[Hatun k'illichu]], [[Mamani]] ''Falco femoralis''
* [[K'illichu]] ''Falco sparverius''
* [[Chuqa pisqu|Chuqa]]: [[Suk'a]] ''Fulica ardesiaca''
* [[Tiki]] ''Gallinula chloropus''
* [[Anka]] ''Geranoaetus melanoleucus''
* [[Q'illwa]], [[Q'iwlla]] ''Larus serranus''
* ''Leptasthenura xenothorax''
* [[Kullkitu]] ''Metriopelia ceciliae''
* [[Waqwa]], [[Mayu sunsu]], [[Waq-waq]] ''Nycticorax nycticorax''
* [[Inchu wasqar q'inti]] ''Oreonympha nobilis''
* [[Q'inti]] ''Oreotrochilus estella''
* [[Q'upu]] ''Oxyura ferruginea''
* [[Kukuli wampa]] ''Patagioenas fasciata''
* [[Wasqar q'inti]] ''Patagona gigas''
* [[Wampa]] ''Patagioenas maculosa''
* [[Alqamari|Allqamari]], [[Qhiqinqa]], [[Quriqinqi]] ''Phalcoboenus megalopterus''
* [[Maraq-maraq]], [[Yanawiku]] ''Plegades ridgwayi''
* [[Uywantullu]], [[Yakuq uywantullu]] ''Podiceps occipitalis''
* ''Poospiza caesar''
* [[Chulla uywampullu]] ''Rollandia rolland''
* [[Uchumpila]] ''Tachuris rubigastra''
* [[Pikikuy]] ''Tringa flavipes''
* [[Tiwtinku]] ''Tringa melanoleuca''
* [[Ch'iqullu]] ''Troglodytes aedon''
* [[Liqiliqi]], [[Liq'ichu]], [[Liqli]] ''Vanellus resplendes''
* [[Waylla urpi]] ''Zenaida auriculata''
==Llaqta pusaypaq rakiy==
Chunka iskayniyuq k'itinnmi kan.
{| {{tablabonita}} style="width:50%;" border="1"
|-
|- style="background:LemonChiffon; color:black"
! '''K'iti'''
! '''Runakuna(2007)'''<ref name="[http://www.inei.gob.pe]">[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe]</ref>
! '''Uma llaqta'''
! '''Kuraka'''
|-
| [[Antawayllacha distritu|Antawayllacha]]
| align="right"| 4.940
| [[Antawayllacha]]
| Vicente Salas Pilares
|-
| [[Kamanti distritu|Kamanti]]
| align="right"| 2.073
| [[Chunka Pichqayuq Waranqa llaqta|Chunka Pichqayuq <br /> Waranqa llaqta]]
| Mario Samanez Yáñez
|-
| [[Kikihana distritu|Kikihana]]
| align="right"| 10.340
| [[Kikihana]]
| Lucio Ttito Huaraccone
|-
| [[Kusipata distritu|Kusipata]]
| align="right"| 4.755
| [[Kusipata]]
| Felipe Cornejo Cusihuaman
|-
| [[Lukri (Qispiqanchi) distritu|Lukri]]
| align="right"| 3.850
| [[Lukri]]
| David Quinte Villegas
|-
| [[Markapata distritu|Markapata]]
| align="right"| 4.520
| [[Markapata]]
| Francisco Herencia Chusi
|-
| [[Qarwamayu distritu (Qusqu)|Qarwamayu]]
| align="right"| 2.886
| [[Qarwamayu llaqta (Qusqu)|Qarwamayu]]
| Valerio Aparicio Holgado
|-
| [[Qatqa distritu|Qatqa]]
| align="right"| 14.346
| [[Qatqa]]
| Pedro Illanes Páucar
|-
| [[Uqunqati distritu|Uqunqati]]
| align="right"| 13.578
| [[Uqunqati]]
| Graciano Mandura Crispín
|-
| [[Urqus distritu|Urqus]]
| align="right"| 10.087
| [[Urqus]]
| Domingo Huittoccollo Curasi
|-
| [[Urupisa (Qispiqanchi) distritu|Urupisa]]
| align="right"| 6.432
| [[Urupisa]]
| Mario Samanez Yáñez
|-
| [[Waru distritu (Qispiqanchi)|Waru]]
| align="right"| 4.366
| [[Waru llaqta (Qispiqanchi)|Waru]]
| Julián Condori Puma
|-
|}
== Runakuna ==
[[Rikcha:Qoyllur Rit'i dancers.jpg|thumb|right|200px|[[Quyllur rit'i]] 2007 watapi]]
Qispiqanchi pruwinsyapiqa [[Amarakaeri]], [[Qhichwa runa]]kunam tiyanku.
== Simikuna ==
Wamanipiqa aswanta [[qhichwa simi]]tam rimanku.
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:40%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''K'iti'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Pachan simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| [[Antawayllacha distritu|Antawayllacha]]
|align="right" |1,829
|align="right" |41.9
|align="right" |2,519
|align="right" |57.7
|-
| [[Kamanti distritu|Kamanti]]
|align="right" |1,327
|align="right" |70.4
|align="right" |557
|align="right" |29.5
|-
| [[Kikihana distritu|Kikihana]]
|align="right" |976
|align="right" |10.9
|align="right" |7,985
|align="right" |89.0
|-
| [[Kusipata distritu|Kusipata]]
|align="right" |743
|align="right" |17.5
|align="right" |3,494
|align="right" |82.3
|-
| [[Lukri (Qispiqanchi) distritu|Lukri]]
|align="right" |1,417
|align="right" |41.0
|align="right" |2,035
|align="right" |58.9
|-
| [[Markapata distritu|Markapata]]
|align="right" |464
|align="right" |11.9
|align="right" |3,427
|align="right" |87.9
|-
| [[Qarwayu distritu|Qarwayu]]
|align="right" |63
|align="right" |2.6
|align="right" |2,391
|align="right" |97.4
|-
| [[Qatqa distritu|Qatqa]]
|align="right" |600
|align="right" |4.9
|align="right" |11,679
|align="right" |95.0
|-
| [[Uqunqati distritu|Uqunqati]]
|align="right" |1,019
|align="right" |8.6
|align="right" |10,756
|align="right" |91.3
|-
| [[Urqus distritu|Urqus]]
|align="right" |3,992
|align="right" |44.2
|align="right" |5,039
|align="right" |55.8
|-
| [[Urupisa (Qispiqanchi) distritu|Urupisa]]
|align="right" |3,122
|align="right" |53.8
|align="right" |2,665
|align="right" |45.9
|-
| [[Waru distritu (Qispiqanchi)|Waru]]
|align="right" |1,690
|align="right" |42.6
|align="right" |2,273
|align="right" |57.3
|-
| Llapan
|align="right" |17,242
|align="right" |23.9
|align="right" |54,820
|align="right" |76.0
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Pachan simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu:<ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/ (2007)]</ref> </small>
== Karu puriy ==
[[Rikcha:Rumicolca.jpg|thumb|right|200px|[[Rumiqullqa]]]]
* [[Pikillaqta]]
* [[Rumiqullqa]]
* [[Tipun]]
* [[Kikihana]] llaqtapi: Inlisya ([[Urqus]]: 24 km)
* [[Urupisa]]
* [[Waru]]: inlisya, ([[Antawayllacha]]: 4 km), Willka wank'a musiyu (Piñipampa llaqtapi)
* [[Urqus]]
* [[Kaninkunka]]
* [[Qatqa]] llaqta
* [[Wakarpay]] qucha, Lukri distritupi.
* [[Antawayllacha]]piqa huk hatun inlisyam, San Pidru Apustul inlisya, "Amirikap Sikstina Kapillan" (Capilla Sixtina de América) nisqa.
== Raymikuna ==
* [[Quyllur rit'i]]
* [[Simana Santa]]
* Wilakuy Krus
* ''Virgen Inmaculada Concepción''
* Sara raymi (Waru distritupi)
* Capuli raymi (Kusipata distritupi)
* Qucha raymi (Urqus distritupi)
* Pacha mama raymi (Qatqa distritupi)
* T'anta raymi (Urupisa distritupi)
* K'intu raymi (Urupisa distritupi)
== Wayk'uy ==
* Yuyu wawcha
* Sara lawa
* Phuspu
== Kaypipas qhaway ==
* [[Qusqu]]
== Willay pukyukuna ==
<references/>
== Hawa t'inkikuna ==
* [https://web.archive.org/web/20071022101609/http://quispicanchi.com/default.asp?action=10&what=10&type=0 Qispiqanchimanta] (kastilla simi)
=== Pelota qaytaq warmikuna ===
*[http://www.quechuanetwork.org/yachaywasi/churubamba.pdf#search=%22churubamba%22 Churubamba - Pelota qaytaq warmikuna: Tiliwisiyun Alimanya {{pun|27|5|2006}}]
*[https://web.archive.org/web/20070922092834/http://cbarbier.blog.lemonde.fr/photos/andahuaylillas/dsc02967.html Fulbito à Churubamba/ fotokuna]
*[https://web.archive.org/web/20051216211933/http://www.photosapiens.com/pics/galeries/world_press_photo_2005/imagepages/image11.asp world press foto]
*[http://www.elpais.es/articulo/portada/campeonas/Andes/elpepspor/20060604elpepspor_10/Tes/ Las campeonas de los Andes] (kastilla simi)
*[http://www.etiquetanegra.com.pe/revista/2006/36/cholitas.htm En los andes las campesinas siembran goles] (kastilla simi)
*[https://web.archive.org/web/20070926225136/http://www.geo.de/GEO/kultur/geo_tv/50427.html Churubamba - Frauen am Ball] (aliman simipi)
*[https://web.archive.org/web/20070929131304/http://www.arte.tv/de/wissen-entdeckung/geo-360/mai/Churubamba_20-_20Frauen_20am_20Ball/1190462,CmC=1179022.html Churubamba: Frauen am Ball] (aliman simi)
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)]]
[[Katiguriya:Pruwinsya (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Qispiqanchi pruwinsya| ]]
abkohwt8mxz9shhiuamn4g8xgi1h6u4
Khallka distritu
0
9961
692488
683261
2026-11-02T13:35:31Z
Andree1990
29767
/* */
692488
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#698B22; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#698B22"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#698B22"
| <font size="+0" color="white">'''Khallka distritu <br/> <small> Distrito de Calca </small> '''</font>
|}
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Image:Huchuy Qosqo Stevage.jpg|290px|]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | [[Huch'uy Qusqu]], Khallka distritu
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #698B22; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Khallka pruwinsya'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Image:Location of the province Calca in Cusco.svg|145px|center|]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Image:EscudoCalca.png|70px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #698B22; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Image:BanderaCalca.png|100px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Image:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)|Pruwinsya (Piruw)]] || [[Khallka pruwinsya]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Khallka]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Rimay|Simi]]kuna || [[qhichwa simi]], [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 19.312 ''<small>(2007)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]]|| - runa / km² ''<small>()</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 311,01 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || 2.928 m (uma llaqta)
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || Ciriaco Condori Cruz
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan|| [www.]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan|| [https://web.archive.org/web/20200327032732/http://www.municalca.gob.pe/ www.municalca.gob.pe]
|-
!colspan="2" |
|}
'''Khallka distritu'''; ([[kastilla simi]]pi: ''Distrito de Calca'') nisqaqa [[Piruw]] mama llaqtapi huk distritum, [[Khallka pruwinsya]]pi, [[Qusqu suyu]]pi. Uma llaqtanqa [[Khallka]] llaqtam.
*Khallka - [[Qusqu]]: 50,5 km.
== Allpa saywachi ==
* '''[[Urqu]]kuna:''' [[Ch'iqun]] - [[Q'irayuq]] - [[Siriwani]]; '''[[Walla]]:''' [[Urupampa walla]]
* '''[[Qucha]]kuna:'''
* '''[[Mayu]]kuna:''' Kancha Kancha mayu - [[Willkamayu]]
== Simikuna ==
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:35%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Distritu / Pruwinsya'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Indihina simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| Khallka distritu
|align="right" |9,241
|align="right" |53.2
|align="right" |8,096
|align="right" |46.6
|-
| Khallka pruwinsya
|align="right" |16,925
|align="right" |29.0
|align="right" |41,285
|align="right" |70.7
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu: <ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/]</ref> </small>
== Karu puriy ==
* [[Minas Muqu]] q'uñi armakuna
* [[Huch'uy Qusqu]] nisqa ñawpa pachamanta puchukuna
== Rikchakuna ==
<gallery>
Rikcha:Peru - Lares Trek 001 - trekking up the valley from Huaran (7584193720).jpg|Kancha Kancha mayu, Waran llaqtap chinchayninpi (2.885 m hanaq)
Rikcha:Peru - Lares Trek 008 - looking back down on the pueblo of Cancha Cancha (7584220954).jpg|Kancha Kancha llaqta (3.800 m)
Rikcha:Peru - Lares Trek 011 - llamas & alpacas at pasture high up above 4000m (7584233594).jpg|
Rikcha:Peru - Lares Trek 012 - llamas out at pasture in the alpine (7584236166).jpg|
</gallery>
== Distritupi paqarisqa ==
== Kaypipas qhaway ==
* [[Urupampa walla]]
* [[Apuy Padreyuq]]
* [[Machiqinqa]]
* [[Pitusiray]]
* [[Pumawanka]]
* [[Q'irayuq]]
* [[Qhapaqsaya]]
* [[Sawasiray]]
== Pukyukuna ==
<references/>
* [https://web.archive.org/web/20080423164200/http://desa.inei.gob.pe/mapas/bid/ Piruwpi pruwinsyakuna distritukunapas: Yupaykuna (INEI)]
== Hawa t'inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
{{Distritukuna (Qusqu suyu)}}
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Distritu (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Khallka pruwinsya]]
tpvmg18m7mjjfwd0fhlkw8xe7kikahv
Icharati distritu
0
11300
692493
683349
2026-11-02T13:48:18Z
Andree1990
29767
/* */
692493
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#698B22; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#698B22"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#698B22"
| <span style="color:white;">'''Icharati distritu <br/> <small> Distrito de Echarate </small> '''</span>
|}
|- bgcolor="#EEEEE0"
| colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" |
|- bgcolor="#EEEEE0"
| colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | ''[[Lago de Ángel]]'', Icharati distritu, [[Pawqartampu walla]]p hayt'ananpi, Megantoni mamallaqta wak'a
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Killapampa pruwinsya'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Location of the province La Convención in Cusco.svg|145px|center]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Sin escudo.svg|70px|center|wallqanqa, Icharati distritu]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #698B22; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Bandera de Echarati.jpg|120px|center|Icharati distritup unanchan]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Rikcha:Flag of Cusco (1978–2021).svg|20px|Qusqu]] [[Qusqu suyu|Qusqu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)|Pruwinsya]] || [[Rikcha:Bandera de la Provincia de la Convención.jpg|20px|Killapampa]] [[Killapampa pruwinsya|Killapampa]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Icharati]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Rimay|Simi]]kuna || [[qhichwa simi]], [[kastilla simi]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 42.270 ''<small>(2005)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]]|| 2,2 runa / km² ''<small>(2005)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 19 135,5 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || 1 010 m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata || {{pun|2|1|1857}}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || Victor Raúl Morales Centeno <small> (2015-2018)</small>
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan|| [www.]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan|| [www.]
|-
!colspan="2" |
|}
'''Icharati distritu''' ([[kastilla simi]]pi: ''Distrito de Echarate'') nisqaqa [[Piruw]] mama llaqtapi huk distritum, [[Qusqu suyu]]pi, [[Killapampa pruwinsya]]pi, [[Utishi mamallaqta parki]]pi. Uma llaqtanqa [[Icharati]] llaqtam.
== Allpa saywachi ==
[[Image:Margay cat.jpg|thumb|left|160px| (''Leopardus wierdii''), huk [[Utishi mamallaqta parki]]pi kaswsaq uywam]]
* '''[[Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna|Amachasqa suyukuna]]:''' [[Utishi mamallaqta parki]] - [[Machiqinqa ayllu llaqta risirwa]] - [[Megantoni mamallaqta willkachasqa]]
* '''[[Urqu]]kuna:''' Pawqartampu walla
* '''[[Qucha]]kuna:''' ''Lago de Ángel''
* '''[[Mayu]]kuna:''' [[Willkamayu]]
== Yurakuna ==
Icharati distritupiqa kay yurakunam wiñanku:<ref>[https://web.archive.org/web/20101128021533/http://parkswatch.org/parkprofile.php?l=eng&country=per&park=macr www.parkswatch.org / Machiqinqa ayllu llaqta risirwa (inlish simipi)]</ref>
[[Image:Aspidosperma macrocarpon.jpg|thumb|left|160px|''Aspidosperma macrocarpon'']]
{|
|- valign="top"
|
* ''Anaxagorea pachipelata''
* ''Anthurium sp.''
* ''Arrabidea sp.''
* ''Asclepas sp.''
* ''Aspidosperma macrocarpon''
* [[Achanqaray]] ''Begonia sp.''
* ''Bixa sp.''
|
* ''Didimopanax morototoni''
* ''Dracontium sp.''
* ''Duquetia sp.''
* ''Guadua sp.''
* [[Qupa yura]] ''Jacaranda copaia''
* ''Spondias Mombin''
* ''Tabebuia capitata''
|}
== Uywakuna ==
[[Image:Collared Peccary.jpg|thumb|right|200px|[[Lumu khuchi]] (''Tayassu tajacu'')]]
[[Rikcha:Mitu tuberosa Whaldener Endo.jpg|thumb|right|200px|[[Paujil]] ''Mitu tuberosa'']]
Distritupiqa kay uywakunam kawsanku:<ref>[https://web.archive.org/web/20090320024123/http://www.inrena.gob.pe/ianp/pmaestros/pm/sn_megantoni.pdf www.inrena.gob.pe / Plan Maestrunchis] (kastilla simipi)</ref>,<ref>[https://web.archive.org/web/20100620132410/http://parkswatch.org/parkprofile.php?l=eng&country=per&park=macr&page=bio www.parkswatch.org / Machiqinqa ayllu llaqta risirwa (inlish simipi)]</ref>
'''[[Ñuñuq]]kuna:''' (58)
{|
|- valign="top"
|
* [[Hayupa]] ''Agouti paca''
* [[Q'utu k'usillu]]:
** [[Puka q'utu k'usillu]] ''Alouatta seniculus''
* ''Bradypus fuscicollis''
* ''Callicebus moloch''
* [[Machin]]: ''Cebus albifrons''
* Machin: [[Yana machin]] ''Cebus apella''
* ''Dactylomys boliviensis''
* [[Khirkinchu]]: ''Dasypus novemcinctus''
* ''Dinomys branickii''
* [[Tuwi puma]] ''Herpailurus yagouaroundi''
* [[Ch'umpi churu k'usillu]] ''Lagothrix lagothricha''
* [[Chinchay]] ''Leopardus pardalis''
|
* [[Hatun pichna]] ''Lontra longicaudis''
* [[Puka luwichu]] ''Mazama americana''
* [[Kuchipillan]] ''Myrmecophaga tridactyla''
* ''Oryzomys macconnelli''
* [[Uturunku]] Panthera onca
* Hatun [[khirkinchu]] ''Priodontes maximus''
* ''Proechimys simonsi''
* [[Puma]] ''Puma concolor''
* [[Chipuru]] ''Saimiri sciureus''
* [[Sach'awaka]]: [[pampa sach'awaka]] ''Tapirus terrestris''
* [[Wankana]] ''Tayassu pecari''
* [[Lumu khuchi]] ''Pecari tajacu''
* [[Anti ukumari]] ''Tremarctos ornatus''
|-
|}
'''[[Pisqu]]kuna:'''
{|
|- valign="top"
|
* ''Aburria pipile''
* ''Ampelidoes tshudii''
* ''Artalis motmot''
* ''Buteo magnirostris''
* ''Cacicus koepckeae''
* ''Casmerodius alba''
* ''Cathartes aura''
* ''Chloroceryle sp.''
* ''Columba subvinacea''
* ''Coragyps atratus''
* ''Cyanocorax violaceus''
* ''Geotrygon montana''
* ''Heliodora branickii''
|
* ''Hemitricctus rufigularis''
* ''Ipaugus subularis''
* ''Lipaugus uropygialis''
* [[Paspanshu]] ''Lipaugus vociferans''
* [[Paujil]] ''Mitu tuberosa''
* ''Monasa flavirostris''
* [[Karunchi]] ''Penélope jacquacu''
* ''Phaethornis koepcheaem''
* ''Phylloscartas parkeri''
* ''Pipreola chlorolepidota''
* ''Oxyrunus cristatus''
* ''Sarcorramphus papa''
* ''Tinamus osgoodi''
|}
'''[[Hamp'atu]]kuna:'''
* ''Gastrotheca sp.''
* ''Dendrobatidae'': ''Colostethus sp.''
'''[[Allpa yaku kawsaqkuna]]''' '''[[suchuq]]kunapas''' :
* ''Phrynopus''
* ''Epipedobates macero''
'''[[Challwa]]kuna:''' 22 laya
* ''Astroblepus''
* ''Trichomycterus''
* [[Trucha]] ''Oncorhynchus mykiss'' (musuq, runap apamusqan rikch'aq )
== Runakuna ==
Icharati distrupiqa [[Ashaninka]], [[Machiqinqa]], [[Piru runa]]kunam tiyanku.
== Simikuna ==
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:35%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Distritu / Pruwinsya'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Indihina simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| Icharati distritu
|align="right" |18,599
|align="right" |50.0
|align="right" |18,555
|align="right" |49.8
|-
| Kumbinsyun pruwinsya
|align="right" |75,657
|align="right" |51.1
|align="right" |72,004
|align="right" |48.6
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu:<ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/]</ref> </small>
== Karu puriy ==
* [[Utishi mamallaqta parki]]
* [[Mayniki]] [[mayu punku|punku]]
* [[Urusaywa]] urqu
== Distritupipi paqarisqa ==
== Kaypipas qhaway ==
== Pukyukuna ==
<references/>
== Hawa t'inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
* [https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ Piruwpi INEI]
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Distritu (Piruw)]]
[[Katiguriya:Distritu (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Distritu (Killapampa pruwinsya)]]
0gbr8h5lqs4apqhhj50j5bj4e6a57pj
Tarata pruwinsya (Piruw)
0
19029
692481
681614
2026-11-02T13:14:08Z
Andree1990
29767
/* */
692481
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#458B00; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#458B00"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#458B00"
| <font size="+0" color="white">'''Tarata pruwinsya <br> <small> Tarata jisk'a suyu </small> <br> <small> Provincia de Tarata </small> '''</font>
|}
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:Termales Ticaco - panoramio.jpg|245px|center|Tiqaqu, Tarata]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | Uma kancha, Tarata
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #458B00; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Tarata pruwinsya'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Location of the province Tarata in Tacna.svg|145px|center|Taqna saywitu]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[File:Escudo de Tarata.png|70px|center|wallqanqa, Tarata pruwinsya]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #458B00; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[File:Bandera de Tarata.png|100px|center|border|unancha, Tarata pruwinsya]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Peru.svg|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna || 17º28’24” S, 70º01’51” O
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Tarata (Taqna suyu)|Tarata]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Rikcha:Flag of Tacna Region.gif|20px|unancha, Taqna suyu]] [[Taqna suyu|Taqna]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Distritu (Piruw)|Distritu]]kuna || 8
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Simi]]kuna || kastilla simi
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 6 630 ''<small>(inei 2005)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]]|| 2,4 runa / km² ''<small>(inei 2005)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 2 819,96 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || 3.070 m
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata || {{pun|12|11|1874}}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] <br><small>(2019-2022)</small> || Pascual Cusi Suyo
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan|| [http://www.munitarata.gob.pe/portal/es/index.php munitarata.gob.pe]
|-
!colspan="2" align="center" bgcolor="#458B00" style="text-align:center; font-size:larger; | <font color=white>'''Taqna suyup pruwinsyankuna'''
|- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:Provinces of the Tacna region in Peru.svg|290px|]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #458B00; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- align="center"
! colspan="2" |
|}
'''Tarata pruwinsya''' nisqaqa ([[aymara simi]]pi: ''Tarata jisk'a suyu''; [[kastilla simi]]pi: ''Provincia de Tarata'') [[Taqna suyu]]pi, [[Piruw]] mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa [[Tarata (Taqna suyu)|Tarata]] llaqtam.
== Wiñay kawsay ==
Kamasqa {{pun|12|11|1874}}.
== Allpa saywachi ==
* '''[[Urqu]]kuna:''': [[Awkitaypi]] - [[Chuntaqullu]] - [[Iñuma]] - [[Kuruña]] - [[Wankarani]]; '''[[Walla]]:''' [[Barroso walla]]
* '''[[Mayu]]kuna:''' [[Kaplina mayu]]
* '''[[Qucha]]kuna:''' [[Wilaquta (Taqna)|Wilaquta]]
== Pulitika rakiy ==
Tarata pruwinsyaqa 2 819,96 km² hatunmi. Pusaqniyuq distrituyuqmi:
{| {{tablabonita}} style="width:35%;" border="1"
|-
|- style="background:LemonChiffon; color:black"
! '''Distritu'''
! '''Uma llaqta'''
|-
| [[Chukatamani distritu|Chukatamani]] / [[Héroes Albarracín distritu|Héroes Albarracín]]
| [[Chukatamani]]
|-
| [[Istiki distritu|Istiki]]
| [[Istiki]]
|-
| [[Istiki-Pampa distritu|Istiki-Pampa]]
| [[Istiki-Pampa]]
|-
| [[Sitajara distritu|Sitajara]]
| [[Sitajara]]
|-
| [[Susapaya distritu|Susapaya]]
| [[Susapaya]]
|-
| [[Tarata distritu|Tarata]]
| [[Tarata (Taqna suyu)|Tarata]]
|-
| [[Tarukachi distritu|Tarukachi]]
| [[Tarukachi]]
|-
| [[Tikaku distritu|Tikaku]]
| [[Tikaku llaqta|Tikaku]]
|-
|}
== Waki ==
=== Simikuna ===
Pruwinsyapiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:40%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Distritu'''
! '''[[Kastilla simi|Kastilla]] simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''[[Indihina]] simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| [[Chukatamani distritu|Chukatamani]] / [[Héroes Albarracín distritu|Héroes Albarracín]]
|align="right" |493
|align="right" |94.4
|align="right" |28
|align="right" |5.4
|-
| [[Istiki distritu|Istiki]]
|align="right" |496
|align="right" |96.9
|align="right" |16
|align="right" |3.1
|-
| [[Istiki-Pampa distritu|Istiki-Pampa]]
|align="right" |366
|align="right" |93.8
|align="right" |24
|align="right" |6.2
|-
| [[Sitajara distritu|Sitajara]]
|align="right" |457
|align="right" |87.0
|align="right" |68
|align="right" |13.0
|-
| [[Susapaya distritu|Susapaya]]
|align="right" |609
|align="right" |76.6
|align="right" |185
|align="right" |23.3
|-
| [[Tarata distritu|Tarata]]
|align="right" |2,433
|align="right" |73.9
|align="right" |858
|align="right" |26.1
|-
| [[Tarukachi distritu|Tarukachi]]
|align="right" |401
|align="right" |99.5
|align="right" |2
|align="right" |0.5
|-
| [[Tikaku distritu|Tikaku]]
|align="right" |620
|align="right" |82.2
|align="right" |130
|align="right" |17.2
|-
| Llapan
|align="right" |5,875
|align="right" |81.7
|align="right" |1,311
|align="right" |18.2
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu: <ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/ (2007)]</ref> </small>
=== Iñiy ===
==== Santun ====
* Lokumpa Kristu
* [[Khunu Maria]] (María Nevada).
== Karu puriy ==
* [[Santa Mariya (Tarata)|Santa Mariya]], mawk'a llaqta
* [[Qhapaq Ñan]]
* [[Qala Qala mach'aykuna]]
* Musiyu, Tarata
== Rikchakuna ==
<gallery>
Rikcha:Camino inca tarata.jpg| [[Qhapaq Ñan]], Tarata pruwinsya
Rikcha:Iglesia de tarata.jpg|Inlisya, [[Tarata]]
|Musiyu, Tarata
|[[Santa Mariya (Tarata)|Santa Mariya]], mawk'a llaqta
|[[Qala Qala mach'aykuna]]
|Kapilla, Apachita qhawanapi (3.503 m)
</gallery>
== Pruwinsyapi paqarisqa ==
* [[Jorge Basadre]]
== Kaypipas qhaway ==
* [[Taqna]]
== Willay pukyukuna ==
<references/>
* [https://web.archive.org/web/20070729191040/http://sigod.sd.pcm.gob.pe/default.aspx?ubigeo=230400 Saywitu: Tarata pruwinsyap distritunkuna]
== Hawa t'inkikuna ==
{{commonscat|Tarata Province}}
* [http://media.peru.info/mapas/tacna.jpg Saywitu: Taqna suyu]
* [https://web.archive.org/web/20040929205428/http://www.munitarata.gob.pe/ www.munitarata.gob.pe]
{{Taqna suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Pruwinsya (Taqna suyu)]]
[[Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)|Tarata]]
[[Katiguriya:Tarata pruwinsya (Piruw)| ]]
gw1g85uzbrakz9smf1t9a57dnzen4hr
Kiskachay distritu
0
20538
692491
682800
2026-11-02T13:41:48Z
Andree1990
29767
/* */
692491
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#698B22; font-size: 95%;"
|- bgcolor="#698B22"
! colspan="2" |
{| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"
|- bgcolor="#698B22"
| <font size="+0" color="white">'''Kiskachay distritu / Yawri distritu / Espinar distritu <br> <small> Distrito de Yauri / Espinar </small> '''</font>
|}
|- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" style="text-align:center; | [[Rikcha:Plaza de armas de espinar.jpg|center|290px|]]
|-bgcolor="#FFFFFF"
|colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | Uma kancha, Yawri llaqta
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- style="color: white; background: #698B22; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Espinar pruwinsya'''
| style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa'''
|- style="background: white"
|rowspan=6| [[Rikcha:Location of the province Espinar in Cusco.svg|145px|center|]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Escudo Espinar.png|70px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #698B22; text-align:center;"
|style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Bandera espinar.png|100px|center|]]
|- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|-
|- align="center"
! colspan="2" | .
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Mama llaqta]] || [[Image:Flag of Peru.svg|border|25px]] [[Piruw]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Tinkurachina siwi]]kuna ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Uma llaqta]] || [[Yawri llaqta|Yawri]] / [[Espinar]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Suyu (Piruw)|Suyu]] || [[Qusqu suyu]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[:Katiguriya:Pruwinsya (Piruw)|Pruwinsya]] || [[Kiskachay pruwinsya]]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa]]kuna || 29.581 ''<small>(''inei'' 2007)</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Runa ñit'inakuy]]|| - runa / km² ''<small>()</small>''
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Hallka k'iti kanchar]] || 747,78 km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Hanaq kay || 3.915 m (uma llaqta)
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kamasqa wata ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kuraka]] || [[Oscar Mollohuanca]] (2011-2014)
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Karu rimay yupay]] ||
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Pacha suyu]]|| UTC-5
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Qhichwa simi]]pi llika tiyanan||[www.]
|- bgcolor="#FFFFFF"
| [[Kastilla simi]]pi llika tiyanan||[www.]
|-
|- align="center"
!colspan="2" |
|}
'''Kiskachay distritu''', '''Yawri distritu''' icha '''Espinar distritu''' ([[kastilla simi]]pi: ''Distrito de Espinar / Yauri'') nisqaqa [[Piruw]] mama llaqtapi huk distritum, [[Kiskachay pruwinsya]]pi, [[Qusqu suyu]]pi. Uma llaqtanqa [[Yawri llaqta]]m.
== Allpa saywachi ==
* [[Urqu]]kuna:
* [[Qucha]]kuna:
* [[Mayu]]kuna:
== Simikuna ==
Distritupiqa aswanta [[qhichwa simi]]tam rimanku.
{|{{tablabonita}} border="1" style="width:40%;" border="1"
|-bgcolor=#EFEFEF
! '''Distritu / Pruwinsya'''
! '''Kastilla simita rimaqkuna''' <small> /1 </small>
! '''%'''
! '''Indihina simita rimaqkuna''' <small> /1, /2 </small>
! '''%'''
|-
| Kiskachay distritu
|align="right" |13,132
|align="right" |49.7
|align="right" |13,277
|align="right" |50.2
|-
| Kiskachay pruwinsya
|align="right" |16,457
|align="right" |29.5
|align="right" |39,248
|align="right" |70.4
|-
|}
<small> /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata </small>
<small> /2 Indihina simi: [[qhichwa simi]], [[aymara simi]], [[ashaninka simi]] icha huk indihina simi (mana hawa simi)</small>
<small> Pukyu: <ref>[https://web.archive.org/web/19970412040139/http://www.inei.gob.pe/ www.inei.gob.pe/ (2007)]</ref> </small>
== Karu puriy ==
[[Rikcha:Kanamarca.jpg|thumb|right|200px|[[K'anamarka]], Yawri distritu]]
* [[K'anamarka]]
== Distritupi paqarisqa ==
* [[Ch'aska Anka Ninawaman]], [[Yawri llaqta]]pi paqarisqa, qhichwa harawi qillqaq
== Kaypipas qhaway ==
== Pukyukuna ==
<references/>
* [https://web.archive.org/web/20080423164200/http://desa.inei.gob.pe/mapas/bid/ Piruwpi pruwinsyakuna distritukunapas: Yupaykuna (INEI)]
== Hawa t'inkikuna ==
* [http://media.peru.info/mapas/cusco.jpg Saywitu: Qusqu suyu]
{{Qusqu suyu}}
{{Suyukuna (Piruw)}}
[[Katiguriya:Distritu (Qusqu suyu)]]
[[Katiguriya:Kiskachay pruwinsya]]
qwqwj3kqthunt8y01a3pjp43jyjbfix
Konrad Adenauer
0
31589
692494
671750
2026-11-02T15:25:10Z
CommonsDelinker
169
Removing [[:c:File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F078072-0004,_Konrad_Adenauer.jpg|Bundesarchiv_B_145_Bild-F078072-0004,_Konrad_Adenauer.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Reinhard Kraasch|Reinhard Kraasch]] because: Copyright violation; see [
692494
wikitext
text/x-wiki
{{biografia}}
'''Konrad Hermann Joseph Adenauer''' sutiyuq runaqa ({{Pun|5|01|1876}} paqarisqa [[Köln]] llaqtapi; {{Pun|19|04|1967}} wañusqa [[Rhöndorf]] barriyupi, [[Bad Honnef]] llaqtaman kapuq) [[Alimanya]] mama llaqtayuq [[pulitiku]] runam karqan, [[Alimanyap Dimukrata Kristiyanu Unyunnin]]pi (CDU) wankurisqa, [[kunti Alimanya]]p ñawpaq kaq [[kansillir]]nin.
Konrad Adenauerqa [[Freiburg im Breisgau]] llaqtap yachay sunturninpi [[chiqarimay]]tam yachaqarqan. Achka watakunam [[Köln]] llaqtap [[kuraka]]nmi karqan, [[Alimanyap Chawpi Partidun]] ''(Zentrumspartei)'' nisqapi wankurisqa kaspa. [[Adolf Hitler]] Alimanyap kansillirnin tukukuptin, [[nazi]] nisqakuna tukuy partidukunata champarqan [[NSDAP]] nisqa nazi partidu ch'ulla partidu tukunanpaq. Chayrayku Adenauer chay pacha manañam kawpaq runachu karqan.
Nazi kamachina 1945 watapi [[iskay ñiqin pachantin maqanakuy]]pa p'uchukayninpi urmaptinmi, Konrad Adenauer huk masinkunawan [[Alimanyap Dimukrata Kristiyanu Unyunnin]] (CDU) nisqata kamarirqan. Chay partiduwan 1949 [[akllanakuy]]kunapi atiparqaspa kansillirmi akllasqa karqan. 1949 watamanta 1963 watakama [[kunti Alimanya]] mama llaqtap ñawpaq kaq [[kansillir]]ninmi karqan, 1951 watamanta 1955 watakamataq tuyllalla mama llaqtap [[hawa ministru]]nmi. [[Kumunista]]kunap, [[Suwit Huñu]]p, [[Aliman Dimukratiku Republika]]p ancha sinchi hayun kaspa Kunti Iwrupap mama llaqtankunawan, [[Hukllachasqa Amirika Suyukuna]]wanpas llamk'anakurqan, [[NATO]], [[Iwrupa Huñu]] nisqa mamallaqtakunap tantanakuyninkunata kamarispa, kunti Alimanyata musuqmanta [[ayñi]]chaspa ''(Wiederbewaffnung)''. Chaywanpas Suwit Huñuwan rimanakuspa 1955 watapi [[Rusiya]]pi wichq'asqa aliman [[awqaq]]kunata qispichirqan Alimanyaman kutimunanpaq.
== Hawa t'inkikuna ==
{{commons}}
{| {{tablabonita}} align=center width=70%
| width="30%" align="center" | '''Ñawpaqnin kaq''':<br />
'''[[Lutz Schwerin von Krosigk]]''' (1945 watallapi)
| width="40%" align="center" | '''[[Kunti Alimanya]] mama llaqtap [[kansillir]]nin'''<br />'''1949-1963'''
| width="30%" align="center" | '''Qhipaqnin kaq''':<br />'''[[Ludwig Erhard]]'''
|}
{{DEFAULTSORT:Adenauer, Konrad Hermann Joseph}}
[[Katiguriya:Qhari]]
[[Katiguriya:Paqarisqa 1876]]
[[Katiguriya:Wañusqa 1967]]
[[Katiguriya:Taripay amachaq (Alimanya)]]
[[Katiguriya:Pulitiku (Alimanya)]]
[[Katiguriya:Hawa ministru (Alimanya)]]
[[Katiguriya:Kansillir (Alimanya)]]
afer6235oducuxyxw69lvx247rtzwrr
Plantilla:Infobox/styles.css
10
60712
692495
676444
2026-11-02T19:45:43Z
Maintenance script
13755
Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)
692495
sanitized-css
text/css
/* Infobox template style */
.infobox {
border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
color: var(--color-base, #202122);
margin: 0.5em 0 0.5em 1em;
padding: 0.2em;
float: right;
clear: right;
text-align: left;
font-size: 88%;
line-height: 1.5em;
}
.infobox caption {
font-size: 125%;
font-weight: bold;
}
.infobox td,
.infobox th {
vertical-align: top;
}
.infobox.bordered {
border-collapse: collapse;
}
.infobox.bordered td,
.infobox.bordered th {
border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
.infobox.bordered .borderless td,
.infobox.bordered .borderless th {
border: 0;
}
.infobox.sisterproject {
width: 20em;
font-size: 90%;
}
.infobox.standard-talk {
border: 1px solid #c0c090;
background-color: #f8eaba;
}
.infobox.standard-talk.bordered td,
.infobox.standard-talk.bordered th {
border: 1px solid #c0c090;
}
/* styles for bordered infobox with merged rows */
.infobox.bordered .mergedtoprow td,
.infobox.bordered .mergedtoprow th {
border: 0;
border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
border-right: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
.infobox.bordered .mergedrow td,
.infobox.bordered .mergedrow th {
border: 0;
border-right: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
/* Infobox V2 */
.infobox_v2 {
background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
color: var(--color-base, #202122);
font-size: 90%;
line-height: 1.2em;
float: right;
clear: right;
margin: 0 0 0.5em 1em;
width: 294px;
border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
border-spacing: 5px;
}
.infobox_v2 th {
vertical-align: super;
text-align: left;
}
.infobox_v2 .entete {
height: 43px;
vertical-align: middle;
text-align: center;
font-size: 140%;
font-weight: bolder;
line-height: 1.1em;
color: var(--color-base, #202122);
}
/* Padding si pictogramme d'infobox, e.g. ".entete.foobar"
Pas de pictogramme donc pas de padding sur ".entete.defaut" et ".entete"
Possibilité de désactiver ce padding en ajoutant une classe "large" */
.infobox_v2 .entete:not(.defaut):not([class="entete"]):not(.large) {
padding: 1px 48px;
}
/* Pour [[Modèle:Image et son]], etc. */
.infobox_v2 .media {
height: 35px;
vertical-align: middle;
text-align: center;
font-weight: bolder;
color: var(--color-base, #202122);
}
/* Graphiques transparents d'en-têtes des Infobox */
.entete {
background-position: right center;
background-repeat: no-repeat;
}
.media.audio {
background: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/35px-Gnome-speakernotes.png") no-repeat left top;
}
.media.video {
background: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/35px-Tango-video-x-generic.png") no-repeat left top;
}
6k1am8zh5k1j8otrl6t9vmiyg1z8rk3
Kiprus Chinchay
0
65105
692502
692459
2026-11-02T22:23:01Z
Juanistanska
35640
Creado al traducir la sección «__LEAD_SECTION__» de la página «[[:es:Special:Redirect/revision/175645847|Chipre del Norte]]».
692502
wikitext
text/x-wiki
Kiprus Chinchay, oficialmente '''Turkiya Rispuwlika Chinchay Kiprus''' , [[Kiprus Chinchay Rispuwlika|Kiprus]]<nowiki/>qa pisi riqsisqa suyum , Chipre wat'ap wichay kimsa kaq rakinta kamachin, [[Chipre (isla)|Kiprus]] mama quchap inti lluqsimuy ladupi . Uma llaqtanqa Chinchay Nicosia (Lefkoşa) llaqtam. [[Kipru|Kiprus]] Rispuwlikamanta t'aqananpaqmi Chinchay Kiprus sutiwan riqsisqa .
[[Turkiya]] mamallaktami 1983 watapi ''de facto'' independenciata aypashkamanta pacha sut'imanta riksin ; llapa wakin gobiernokuna hinallataq [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna]] reqsinku [[Kipru|Kiprus Rispuwlika]] llapan islapi kamachikuq kayninta. Islam Conferenciapa Organización nisqaqa Turkiyap Kiprus Chinchay mama llaqtata 2004 watamanta pacha hukllachasqa Kiprup kamaqnin suyu hinam riqsirqan, "Turkiya Kiprus " sutiwan. Hinallataqmi Huñu Hawallaqta Kulturamanta Turkika, huk suyu intergubernamental huñupa miembron, 1993 watamantapacha 2004 watapi, Kunay Iwrupap Parlamentario Asamblea Turkikiprusmant representantekunaman qhawaq kayta qurqan, chaymantataq Turkiyap Kipurs Chinchay mama llaqtata 2012 watapi OECpi qhawaq suyu hina chaskirqan
== __LEAD_SECTION__ ==
'''Kiprus Chinchay''', oficialmente '''Turkiya Ripuwlika Kiprus Chinchay''' , Kiprusqa pisi riqsisqa suyum , Kiprus wat'ap wichay kimsa kaq rakinta kamachin, Kiprus mama quchap inti lluqsimuy ladupi . Uma llaqtanqa Nicosia Chinchay (Lefkoşa) llaqtam. [[Kipru|Kiprus Ripuwlikamanta]] t'aqananpaqmi Kiprus Chinchay sutiwan riqsisqa .
[[Turkiya]] mamallaktami 1983 watapi ''de facto'' independenciata aypashkamanta pacha sut'imanta riksin ; llapa wakin gobiernokuna hinallataq [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna]] reqsinku Kiprus Ripuwlika llapan islapi kamachikuq kayninta. Islamik Rimanakuypa Huñunqa Turkiyap Kiprus Chinchay mama llaqtata 2004 watamanta pacha hukllachasqa Chiprep kamaqnin suyu hinam riqsirqan, "Turkiya Kiprus" Hinallataqmi Huñu Hawallaqta Turkiqa, huk rsuyu intergubernamental Huñupa Miembro, 1993 watamantapacha 2004 watapi, Consejo de Iwrupap Parlamentario Asamblea Turku-kiprusmanta representantekunaman qhawaq kayta qurqan, chaymantataq Turkiyap Kiprus Chinchay mama llaqtata 2012 watapi OECpi qhawaq suyu hina chaskirqan
proecg7z0gkm1zx67lusvj3b7amm4wh
Rimanakuy:Hukllachasqa Qhapaq Marka
1
65108
692496
2026-11-02T21:11:31Z
Juanistanska
35640
Musuq raki: /* Deberían quitar el Riynu Uniru */
692496
wikitext
text/x-wiki
== Deberían quitar el Riynu Uniru ==
osea porque agregan el nombre reino unido quechuanizado osea es quechua no español [[Ruraq:Juanistanska|Juanistanska]] ([[Ruraq rimanakuy:Juanistanska|rimanakuy]]) 21:11 2 nuw 2026 (UTC)
thplwxw69klp2cg78uit3dkxutgd0sz
Pisarapiya
0
65109
692505
2026-11-03T03:06:32Z
Juanistanska
35640
Creado al traducir la introducción de la página «[[:es:Special:Redirect/revision/174395212|Besarabia]]»
692505
wikitext
text/x-wiki
[[Archivo:Partitions_of_Moldavia.jpg|rikchacha|695x695px|Pisarapiyap wiñaynin, kunan pacha [[Rumanya|Rumaniya]] (Anqas), [[Ukrayina]] (Qumir) wan [[Multhawya|Multuwa]] (panti) rakinakuypas.]]
'''Pisarapiya'''qa Chinchay Iwrupapi uralan inti lluqsimuy ladupi huk suyum . Yaqa llapan ñawpaq Multuwa Suwit Huñu Susyalista Ripuwlika ( [[Transnistriya]] t'aqakuq suyumanta aswan), [[Ukrayina|Ukrayinap]] huk rakin ( Budzhak, Chernivtsi Oblastp huk rakinpas) hap'in. Wichaypi, inti lluqsimuy ladupitaq [[Ukrayina]]<nowiki/>p wakin mama llaqtanwan, uralanpi, inti chinkaykuy ladupitaq [[Rumanya|Rumaniyawan]] .
Besarabia nisqaqa Rusiyap qhapaq suyun Multuwa suyup inti lluqsimuy ladupi riqsichisqan sutim, Rusiyap 1812 watapi [[Utumanu qhapaq suyu|Utumanu qhapaq suyumanta]] hap'ispa Pisarapiya suyup kamachiynin hina kamarirqan . Multuwamanta puchuqmi 1859 watapi Wallachiaman hukllawakurqan, Rumaniya qhapaq suyuta kamaspa.
1917 watapi Multuwa Dimukratiku Republika RSFSR (Rusiya Suwit Huñu Susyalista Huñun Ripuwlikap) hukninmi karqan. 1918 watapi qallariypi Odesa Suwit Huñu Ripuwlikaman hukllachasqa karqan . 1918 watapi pawqar waray killamanta kay qhipa kaqtaq Pisarapiyapi Rumaniya awqaqkunawan maqanakurqan, marzo killamantataq Austru-Aliman awqaqkunawan. 1918 watapi 13 marzo killapin paykuna hap’ikapurqanku, chinkachirqanku ima. Chay qhepamanmi Sfatul Tariiqa Rumaniyawan hukllanakuypaqmi votarqan. Chay sindicatoqa 1920 watapi Pacto de Paríswanmi mamallaqtapura riqsisqa karqan, chaymi aslla ayllu runakunap, chay llaqtapi chakra llamk'aq runakunap hark'ayninta hatarichirqan.
23 ñiqin anta situwa killapi 1939 p'unchawpi, [[iskay ñiqin pachantin maqanakuy]] qallarinanpaq isqun p'unchaw ñawpaqta, [[Susyalista Suwit Ripuwlikakunap Huñun|Suwit Huñuqa]] Nazi Alimanyawan rimanakurqan Pisarapiyata Suwit Huñup kamachiyninman musuqmanta churananpaq (qhaway Molotov-Ribbentrop rimanakuy ). 1940 watapi junio killapi, 9 p’unchaypi.Suwit Huñup Awqaq Sunturninqa chay suyuta hap'irqan, Multuwa Suwit Huñu Susyalista Ripuwlika sutiwan musuqmanta kamarispa, uralanpi, wichay larunpi rakinkunata Ukrayina Suwit Huñu Susyalista Ripuwlikaman quspa ; ichaqa Sovietkunaqa hukmantam chinkachirqan, 1941 watapi chawpipi Suwit Huñuman haykuptin . Iskay ñiqin pachantin maqanakuyrayku Suwit Huñu Pisarapiyata hap'irqan.
Kunan pachaqa yaqa llapan Pisarapoyaqa [[Multhawya|Multuwa]] suyupmi, iskay huch'uy rakinkunataq, uralanpi, wichay-inti chinkaykuy ladupipas, [[Ukrayina]]<nowiki/>pmi.
jcuo0eams1u4v8j423d946clpmkwx7l