Wikipedia quwiki https://qu.wikipedia.org/wiki/Qhapaq_p%27anqa MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Midya Sapaq Rimanakuy Ruraq Ruraq rimanakuy Wikipidiya Wikipidiya rimanakuy Rikcha Rikcha rimanakuy MediaWiki MediaWiki rimanakuy Plantilla Plantilla rimanakuy Yanapa Yanapa rimanakuy Katiguriya Katiguriya rimanakuy TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Chilli llacta 0 828 692607 692541 2026-11-07T06:30:51Z Juanistanska 35640 /* */ es Ripuwlika no Republika o Rispuwlika 692607 wikitext text/x-wiki {{MamaLlaqta | nombre_oficial = ''República de Chile''<br />Chili Ripuwlika | nombre_común = Chile | de = de | imagen_bandera = Flag of Chile.svg | imagen_escudo = Coat of arms of Chile.svg | símbolos = | imagen_mapa = Chile in its region.svg | lema_nacional = «''[[Por la razón o la fuerza]]''» | himno_nacional = [[Chilip llaqta takin|Himno Nacional de Chile]] | capital = [[Santiago de Chile]] | capital_población = 5.428.590 ([[2002]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor = 33_26_16_S_70_39_01_W_ 33° 26′ 16′′ S 70° 39′ 01′′ O | ciudad_principal = [[Santiago de Chile]] | idioma_oficial = [[Kastilla simi]] | gobierno = [[Ripuwlika]], [[Dimukrasya]] | dirigentes_títulos = [[Chilipa umalliqnin|Umalliq]] | dirigentes_nombres = [[:es:Gabriel Boric|Gabriel Boric]] | fundación = [[Qispikusqa]] | fundación_hitos = &nbsp;• 1ra Junta de Gob.<br />&nbsp;• Rimarisqa | fundación_fechas = [[Ispaña]]manta<br />[[18 ñiqin tarpuy killapi]] [[1810]]<br />[[12 ñiqin hatun puquy killapi]] [[1818]] | superficie = 756.950 | superficie_puesto = 38 | superficie_agua = 1,07% | fronteras = 6.171 [[kilómetro|km]] | costas = 6.435 km | población = 19.678.310 ([[2021]] est.) | población_puesto = 60 | población_densidad = 26 | PIB_nominal = [[Dólar estadounidense|USD]] 352.664 millones<ref name=BCentral/> | PIB_nominal_año = 2022 | PIB_nominal_puesto = 45 | PIB_nominal_per_cápita = [[Dólar estadounidense|USD]] 17.702<ref name=FMI/> | PIB = [[Dólar estadounidense|USD]] 550.450 millones<ref name="fmioapr2021">{{Cita web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=228,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |autor=[[Fondo Monetario Internacional]] |título=Report for Selected Countries and Subjects: October 2021|fecha=octubre de 2021|idioma=en}}</ref> | PIB_año = 2022 | PIB_puesto = 43 | PIB_per_cápita = [[Dólar estadounidense|USD]] 27.629<ref name=FMI2/> | IDH = 0,851 | IDH_año = 2020 | IDH_puesto = 43 | IDH_categoría = <span style="color:#009900;">'''Alto'''</span> | moneda = [[Peso chileno]] ($, <code>[[ISO 4217|CLP]]</code>) | gentilicio = Chilimanta/Chilipa | horario = [[UTC]]-4 | horario_verano = [[UTC]]-3 | cctld = [[.cl]] [http://www.nic.cl (nic-cl)] | código_telefónico = 56 | prefijo_radiofónico = 3GA-3GZ, CAA-CEZ, XQA-XRZ | código_ISO = 152 / CHL / CL | miembro_de = [[Organización de las Naciones Unidas|ONU]], [[Organización de los Estados Americanos|OEA]], [[Cooperación Económica del Asia-Pacífico|APEC]], [[Unión de Naciones Suramericanas|UNASUR]], [[Mercosur]]<small><sup>4</sup></small>, [[Comunidad Andina|CAN]]<small></small> }} [[Rikcha:Ci-map.png|thumb|250px|Chili]] [[Rikcha:Retrato Oficial Presidente Boric Font.jpg|thumb|right|150px|[[:es:Gabriel Boric|Gabriel Boric]], [[Chili]]pa [[umalliq]]nin]] '''Chili''', '''Chilillaqta''' icha '''Chilisuyu'''qa [[Hurin Apya Yala|Urin Apya Yalapi]] [[mama llaqta|llaqta]]m. Uma llaqtanqa [[Santiago de Chile]] llaqtam. * 756.950 km². * 19.678.310 tiyaq == Suti == Manaraq América llaqtata tarichkaptinkuqa, Atacama chunniqpa urayninpi allpakunaqa Chili sutiyuqñam karqa indigenakunapa tradicionninpi.<ref>Garcilaso de la Vega, Inca (1609). [https://web.archive.org/web/20110722091008/http://www.scribd.com/doc/14659195/Inca-Garcilaso-de-La-Vega-Comentarios-Reales-Obra-Completa «Capítulo 25»]. ''Comentarios Reales de los Incas - Parte I - Libro 5''. Lisboa. pp. 255-257. </ref>Huk kuti Musuq Castilla, Musuq Toledo llaqtakunapi tiyaptinku, Ispaña atipaqkunaqa chay sutiwanmi uralan suyuta suticharqanku, wakin kutitaq "Chili wayq'u" nispapas riqsirqanku, chay sutiqa qhipamanmi kunan pacha lliw suyuman mast'arikurqan.<ref>de Ercilla y Zúñiga, Alonso (1852 [1569, 1578 y 1589]). [https://books.google.com.pe/books?id=HzisyPWJDuAC&pg=PA166&lpg=PA166&dq=ercilla&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false «Declaración de algunas cosas de esta obra»]. ''La Araucana'' (Madrid: Imprenta de Gaspar y Roig): 166.</ref> == Allpa saywachi == === Urqukuna === * [[Ojos del Salado]], 6880&nbsp;m, ([[Atakama suyu]]) * [[Tupungato]], 6800&nbsp;m (''[[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana suyu]]'') * [[Yuyayyaku]], 6739&nbsp;m ([[Antofagasta suyu|Antuphaqasta Suyu]]) * [[Parinaquta]], 6342&nbsp;m ([[Tarapaka suyu]]) * [[Likankawur]], 5916&nbsp; (''[[Antofagasta suyu|Antuphaqasta Suyu]]'') * [[Descabezado Grande]], 3830&nbsp;m ('[[Maule suyu|Mawlli suyu]]) * [[Torres del Paine]], 2800&nbsp;m (''[[Región de Magallanes y de la Antártica Chilena]]'') * [[Villarrica nina urqu|Villarrica]], 2840&nbsp;m ([[Araucanía suyu|Arawkaniya Suyu]]) * [[Osorno nina urqu|Osorno]], 2652&nbsp;m ([[Los Lagos suyu|Quchakuna Suyu]]) * [[Hudson nina urqu|Hudson]], 1905&nbsp;m, XI. Region ([[Aisén suyu|Aysin Suyu]]) * [[Puyewe nina urqu]], 2.236&nbsp;m === Quchakuna === * [[Colico qucha]], 56 km², IX. Region ([[Arawkaña suyu|Arawkaniya Suyu]]) * [[Caburga qucha]], 51 km², IX. Region ([[Arawkaña suyu|Arawkaniya Suyu]]) * [[Villarrica qucha]], 176 km², IX. Region ([[Arawkaniya suyu|Arawkaniya Suyu]]) * [[Calafquén qucha]], 120 km², IX. Region ([[Araucanía suyu|Arawkaniya Suyu]]) / ([[Los Lagos suyu|Quchakuna Suyu]]) * [[Panguipulli qucha]], 116 km² ([[Los Lagos suyu|Quchakuna Suyu]]) * [[Riñihue qucha]], 77 km² ([[Los Lagos suyu|Quchakuna Suyu]]) * [[Ranco qucha]], 401 km² ([[Los Lagos suyu|Quchakuna Suyu]]) * [[Puyehue qucha]], 156 km² ([[Los Lagos suyu|Quchakuna Suyu]]) * [[Rupanco qucha]], 223 km² ([[Los Lagos suyu|Quchakuna Suyu]]) * [[Llanquihue qucha]], 860 km² ([[Los Lagos suyu|Quchakuna Suyu]]) === Wat'akuna === * [[Chiloé|Chiluwiy wat'akuna]] * [[Mocha wat'a]] * [[Ninasuyu]] * [[Rapanuy]] (Paskwa wat'a) === Mayukuna === * [[Lawqa mayu]] , 160 km ([[Tarapaka suyu]]) * [[Lluta mayu]], 167 km ([[Tarapaka suyu]]) * [[Loa mayu|Luwa mayu]], 443 km ([[Antofagasta suyu|Antuphaqasta suyu]]) * [[Copiapó mayu|Kupyapu mayu]], 162 km ([[Atakama suyu]]) * [[Elquí mayu|Illki mayu]], 170 km ([[Coquimbo suyu|Kukimpu suyu]]) * [[Choapa mayu|Chuwapa mayu]], 160 km ([[Coquimbo suyu|Kukimpu suyu]]) * [[Aconcagua mayu|Akunkawa mayu]], 142 km ([[Valparaíso suyu|Walparaysu Suyu]]) * [[Maipo mayu|Maypu mayu]], 250 km (''[[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana suyu]]'') / [[Valparaíso suyu|Walparaysu Suyu]]) * [[Mapocho mayu|Mapuchu mayu]], 120 km (''[[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana suyu]]'') * [[Cachapoal mayu|Kachapuwal mayu]], 172 km ([[Libertador General Bernardo O'Higgins suyu]]) * [[Maule mayu|Mawlli mayu]], 240 km ('[[Maule suyu|Mawlli Suyu]]) * [[Biobío mayu|Phiw-Phiw mayu]], 380 km ([[Biobío suyu|Phiw-Phiw Suyu]]) * [[Imperial mayu]], 52 km ([[Araucanía suyu|Arawkaniya Suyu]]) * [[Valdivia mayu|Walthiwiya mayu]], 52 km ([[Los Ríos suyu|Mayukuna Suyu]]) == Pulitika Rakiy == Chunka kimsayuq suyunmi kan. {| {{tablabonita}} width=67% |- !Nº !Suyu !Uma llaqta !Hallka k'iti kanchar !Runakuna <small><sup></sup></small> !rowspan=15|[[Rikcha:Mapa administrativo de Chile.png|center|200px]] |- |XV||[[Arika Parinaqutapas suyu|Arika Parinaquta]]||[[Arica]]||align=right|16.873,3 km²||align=right|189.692 |- |I||[[Tarapaka suyu|Tarapaka]]||[[Iquique]]||align=right|42.225,8 km²||align=right|286.105 |- |II||[[Antofagasta suyu|Antuphaqasta]]||[[Antofagasta|Antuphaqasta]]||align=right|126.049,1 km²||align=right|547.933 |- |III||[[Atakama suyu|Atakama]]||[[Qhupiyapu]]|| align="right" |75.176,2 km²||align=right|272.402 |- |IV||[[Kukimpu suyu|Kukimpu]]||[[La Serena|La Sirina]]||align=right|40.579,9 km²||align=right|677.300 |- |V||[[Valparaíso suyu|Walparaysu]]||[[Valparaíso|Walparaysu]]||align=right|16.396,1 km²||align=right|1.682.005 |- |RM||[[Santiago suyu|Santiago]]||[[Santiago de Chile|Tupawi]]||align=right|15.403,2 km²||align=right|6.607.805 |- |VI||[[Libertador General Bernardo O'Higgins suyu|Libertador General Bernardo O'Higgins]]||[[Rancagua|Rankawa]]||align=right|16.387,0 km²||align=right|849.120 |- |VII||[[Maule suyu|Mawlli]]||[[Talca|Talka]]||align=right|30.269,1 km²||align=right|975.244 |- |VIII||[[Biobío suyu|Phiw-Phiw]]||[[Concepción (Chile)|Kunsiwsyon]]||align=right|37.068,7 km²||align=right|1.982.649 |- |IX||[[Araucanía suyu|Arawkaniya]]||[[Temuco|Timuku]]||align=right|31.842,3 km²||align=right|937.259 |- |XIV||[[Mayukuna suyu|Mayukuna]]||[[Valdivia|Walthiwiya]]||align=right|18.429,5 km²||align=right|373.712 |- |X||[[Quchakuna suyu|Quchakuna]]||[[Puerto Montt]]||align=right|48.583,6 km²||align=right|794.529 |- |XI||[[Aisén del General Carlos Ibáñez del Campo suyu|Aisén del General Carlos Ibáñez del Campo]]||[[Coihaique|Kuyayki]]||align=right|108.494,4 km²||align=right|100.417 |- |XII||[[Magallanespa Antartikapas suyu|Magallanespa Antartikapas]] ||[[Punta Arenas]]||align=right|132.033,5 km²||align=right|156.502 |} == Simikuna == * [[Kastilla simi]]: 16.800.000 rimaq * [[Aymara simi]]: 48.477 rimaq (Aylwin 1994) == Hatun llaqtakuna == {| {{prettytable}} |----- |colspan="6" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Chili (Llaqtakuna)''' |----- |rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''#''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Llaqta''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu''' |----- |align="center" bgcolor="#98FB98" | '''... 1992''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''... 2002''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''... 2005''' |----- |align=right | 1. || [[Santiago de Chile]] || align=right | 4.295.593 || align=right | 4.668.473 || align=right | 4.837.248 || [[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana]] |----- |align=right | 2. || [[Puente Alto]] || align=right | 254.127 || align=right | 492.603 || align=right | 510.412 || [[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana]] |----- |align=right | 3. || [[Antofagasta]] || align=right | 225.316 || align=right | 295.792 || align=right | 309.835 || [[Antofagasta suyu|Antofagasta]] |----- |align=right | 4. || [[Viña del Mar]] || align=right | 285.454 || align=right | 286.931 || align=right | 294.553 || [[Valparaíso suyu|Valparaíso]] |----- |align=right | 5. || [[Valparaíso]] || align=right | 274.228 || align=right | 275.141 || align=right | 282.450 || [[Valparaíso suyu|Valparaíso]] |----- |align=right | 6. || [[Talcahuano]] || align=right | 244.034 || align=right | 248.964 || align=right | 252.969 || [[Biobío suyu|Biobío]] |----- |align=right | 7. || [[San Bernardo]] || align=right | 179.398 || align=right | 241.138 || align=right | 249.856 || [[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana]] |----- |align=right | 8. || [[Temuco]] || align=right | 185.936 || align=right | 232.528 || align=right | 238.131 || [[Araucanía suyu|Araucanía]] |----- |align=right | 9. || [[Iquique]] || align=right | 145.139 || align=right | 214.586 || align=right | 227.501 || [[Tarapaka suyu|Tarapaka]] |----- |align=right | 10. || [[Concepción (Chile)|Concepción]] || align=right | 206.839 || align=right | 212.003 || align=right | 215.414 || [[Biobío suyu|Biobío]] |----- |align=right | 11. || [[Rancagua]] || align=right | 179.638 || align=right | 206.971 || align=right | 212.696 || [[Libertador General Bernardo O'Higgins suyu|Bernardo O'Higgins]] |----- |align=right | 12. || [[Talca]] || align=right | 159.711 || align=right | 193.755 || align=right | 197.480 || [[Maule suyu|Maule]] |----- |align=right | 13. || [[Arica]] || align=right | 161.333 || align=right | 175.441 || align=right | 186.000 || [[Tarapaka suyu|Tarapaka]] |----- |align=right | 14. || [[Coquimbo]] || align=right | 110.139 || align=right | 154.316 || align=right | 161.319 || [[Coquimbo suyu|Coquimbo]] |----- |align=right | 15. || [[Puerto Montt]] || align=right | 110.139 || align=right | 155.895 || align=right | 160.055 || [[Los Lagos suyu|Los Lagos]] |----- |align=right | 16. || [[La Serena]] || align=right | 109.293 || align=right | 147.815 || align=right | 154.523 || [[Coquimbo suyu|Coquimbo]] |----- |align=right | 17. || [[Chillán]] || align=right | 145.759 || align=right | 148.015 || align=right | 150.396 || [[Biobío suyu|Biobío]] |----- |align=right | 18. || [[Calama]] || align=right | 106.970 || align=right | 136.600 || align=right | 143.085 || [[Antofagasta suyu|Antofagasta]] |----- |align=right | 19. || [[Osorno]] || align=right | 114.239 || align=right | 132.245 || align=right | 135.774 || [[Los Lagos suyu|Los Lagos]] |----- |align=right | 20. || [[Valdivia]] || align=right | 112.712 || align=right | 129.952 || align=right | 133.420 || [[Los Lagos suyu|Los Lagos]] |----- |align=right | 21. || [[Quilpué]] || align=right | 102.233 || align=right | 126.893 || align=right | 130.264 || [[Valparaíso suyu|Valparaíso]] |----- |align=right | 22. || [[Copiapó]] || align=right | 98.188 || align=right | 125.983 || align=right | 129.281 || [[Atakama suyu|Atakama]] |----- |align=right | 23. || [[Los Angeles (Chile)|Los Angeles]] || align=right | 94.716 || align=right | 123.445 || align=right | 125.431 || [[Biobío suyu|Biobío]] |----- |align=right | 24. || [[Punta Arenas]] || align=right | 109.110 || align=right | 116.005 || align=right | 117.432 || [[Región de Magallanes y de la Antártica Chilena|Magellanes]] |----- |align=right | 25. || [[Curicó]] || align=right | 77.733 || align=right | 100.506 || align=right | 102.439 || [[Maule suyu|Maule]] |----- |align=right | 26. || [[Villa Alemana]] || align=right | 70.663 || align=right | 94.802 || align=right | 97.320 || [[Valparaíso suyu|Valparaíso]] |----- |align=right | 27. || [[Coronel (Stadt)|Coronel]] || align=right | 79.677 || align=right | 91.469 || align=right | 92.941 || [[Biobío suyu|Biobío]] |----- |align=right | 28. || [[San Antonio (Chile)|San Antonio]] || align=right | 74.742 || align=right | 83.435 || align=right | 85.651 || [[Valparaíso suyu|Valparaíso]] |----- |align=right | 29. || [[Chiguayante]] || align=right | 56.371 || align=right | 81.238 || align=right | 82.545 || [[Biobío suyu|Biobío]] |----- |align=right | 30. || [[San Pedro de la Paz]] || align=right | 67.817 || align=right | 80.159 || align=right | 81.449 || [[Biobío suyu|Biobío]] |----- |align=right | 31. || [[Ovalle]] || align=right | 53.515 || align=right | 73.790 || align=right | 77.139 || [[Coquimbo suyu|Coquimbo]] |----- |align=right | 32. || [[Linares (Chile)|Linares]] || align=right | 59.658 || align=right | 68.224 || align=right | 69.536 || [[Maule suyu|Maule]] |----- |align=right | 33. || [[Quillota]] || align=right | 53.765 || align=right | 66.025 || align=right | 67.779 || [[Valparaíso suyu|Valparaíso]] |----- |align=right | 34. || [[Peñaflor]] || align=right | 46.711 || align=right | 63.209 || align=right | 65.494 || [[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana]] |----- |align=right | 35. || [[Colina]] || align=right | 33.459 || align=right | 62.811 || align=right | 65.082 || [[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana]] |----- |align=right | 36. || [[Melipilla]] || align=right | 45.722 || align=right | 60.898 || align=right | 63.100 || [[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana]] |----- |align=right | 37. || [[San Felipe (Chile)|San Felipe]] || align=right | 44.327 || align=right | 57.760 || align=right | 59.294 || [[Valparaíso suyu|Valparaíso]] |----- |align=right | 38. || [[Los Andes]] || align=right | 44.107 || align=right | 55.388 || align=right | 56.859 || [[Valparaíso suyu|Valparaíso]] |----- |align=right | 39. || [[Buín]] || align=right | 33.059 || align=right | 53.506 || align=right | 55.440 || [[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana]] |----- |align=right | 40. || [[San Fernando (Chile)|San Fernando]] || align=right | 42.684 || align=right | 51.136 || align=right | 52.551 || [[Libertador General Bernardo O'Higgins suyu|Bernardo O'Higgins]] |----- |align=right | 41. || [[Talagante]] || align=right | 37.198 || align=right | 49.957 || align=right | 51.763 || [[Región Metropolitana de Santiago|Metropolitana]] |} == Rikchakuna == <gallery> Rikcha:Pueblo de San Pedro de Atacama 2013-09-21 11-52-31.jpg|[[Atakama]] Rikcha:Stgo Abril.jpg|[[Santiago de Chile]] Rikcha:Volcan Osorno.jpg|[[Osorno]] [[nina urqu]] [[Llanquihue qucha]]wan Rikcha:Ahu Tongariki.jpg|[[Rapanuy]] wat'api Rikcha:Chungara Lake and Volcan Sajama Chile Luca Galuzzi 2006.jpg|[[Chungará qucha]] [[Sajama]] nina urquwan, [[Lawqa mama llaqta parki]] Rikcha:CapeHorn.jpg|[[Urnu ñawch'i]] </gallery> == Kaypipas qhaway == * [[Pablo Neruda]] * [[Víctor Jara]] * [[Claudio Arrau]] * [[Luis Jiménez]] == Pukyukuna == <references/> == Hawa t'inkikuna == {{Punku p'anqa Chili‎}} {{commons|Chile|Chili}} {{Urin Awya Yalapi mama llaqtam}} [[Katiguriya:Mama llaqta (Awya Yala)]] [[Katiguriya:Chili| ]] n5z8ms5475sjr8jb1ezx1vuniwx3ww4 Wamp'ucha 0 2756 692556 623565 2026-11-06T13:18:52Z Qhapaqkanki 27936 Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Wamp'u]]-manta [[Wamp'ucha]]-man 623565 wikitext text/x-wiki :'''''Wamp'u''' (Wanp’u) nispaqa '''[[machina]]'''tapas (Hexahedron, Hexaeder, Hexaedro) ninchik''. [[Rikcha:Peru Huanchaco Typical Fisherman reed boats.jpg|thumb|right|[[Wanchaku]] llaqtapi Kawallitu nisqa ichhu wamp'ukuna.]] [[Rikcha:Iles Flottantes Titicaca (pixinn.net).jpg|thumb|right|[[Titiqaqa qucha]]p patanpi wamp'u.]] [[Rikcha:Titicaca.JPG|thumb|right|Titiqaqa quchapi [[tutura wamp'u]].]] [[Rikcha:US Sailing Team1.jpg|thumb|right|[[Wayra tanqana]]yuq wamp'ukuna.]] '''Wamp'u''' nisqawan mayukunapi quchakunapipas wamp'unchik. [[Yaku pacha]]paq [[apaykachana]]m. Wamp'u rurana [[imaykana]]kamaqa kay wamp'ukunatam riqsinchik: * K'ullu wamp'u ([[q'iru]] wamp'u) ** [[Kanuwa]] * [[Tutura wamp'u]], [[Ichhu wamp'u]] Kuyuchina ruraykamataq kay wamp'ukunatam riqsinchik: * [[Wayra wamp'u]] ([[wayra tanqana]]yuq wamp'u) * [[T'uyuna wamp'u]] * [[Kuyuchinayuq wamp'u]] '''[[Hatun wamp'u]]kunawanmi''' [[hatun qucha]]nta, [[mama qucha]]ntam wamp'unku. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Boat}} [[Katiguriya:Wamp'u|!]] [[Katiguriya:Apaykachana]] 4n1ou33pmb5w319b2qirmr3a87ib9lr 692558 692556 2026-11-06T13:21:17Z Qhapaqkanki 27936 692558 wikitext text/x-wiki :'''''Wamp'u''' (Wanp’u) nispaqa '''[[machina]]'''tapas (Hexahedron, Hexaeder, Hexaedro) ninchik''. [[Rikcha:Peru Huanchaco Typical Fisherman reed boats.jpg|thumb|right|[[Wanchaku]] llaqtapi Kawallitu nisqa ichhu wamp'ukuna.]] [[Rikcha:Iles Flottantes Titicaca (pixinn.net).jpg|thumb|right|[[Titiqaqa qucha]]p patanpi wamp'u.]] [[Rikcha:Titicaca.JPG|thumb|right|Titiqaqa quchapi [[tutura wamp'u]].]] [[Rikcha:US Sailing Team1.jpg|thumb|right|[[Wayra tanqana]]yuq wamp'ukuna.]] '''Wamp'ucha''' icha '''huch'uy'''/'''uña wamp'u'''qa mayukunapi quchakunapipas wamp'unchik. [[Yaku pacha]]paq [[apaykachana]]m. Wamp'u rurana [[imaykana]]kamaqa kay wamp'ukunatam riqsinchik: * K'ullu wamp'u ([[q'iru]] wamp'u) ** [[Kanuwa]] * [[Tutura wamp'u]], [[Ichhu wamp'u]] Kuyuchina ruraykamataq kay wamp'ukunatam riqsinchik: * [[Wayra wamp'u]] ([[wayra tanqana]]yuq wamp'u) * [[T'uyuna wamp'u]] * [[Kuyuchinayuq wamp'u]] '''[[Hatun wamp'u]]kunawanmi''' [[hatun qucha]]nta, [[mama qucha]]ntam wamp'unku. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Boat}} [[Katiguriya:Wamp'u|!]] [[Katiguriya:Apaykachana]] p643yia11nq6vbxasbbfxmf0kw89g1b Simi 0 2868 692605 585151 2026-11-07T06:21:57Z Juanistanska 35640 Creado al traducir la sección «__LEAD_SECTION__» de la página «[[:es:Special:Redirect/revision/176048424|Idioma]]». 692605 wikitext text/x-wiki {{Chaypi qhaway|Rimay}} [[Rikcha:Mouth.jpg|300px|thumb|Runap simin.]] '''Simi''', [[kichwa]]pi '''Shimi''' nisqaqa mikhunapaq [[uma]]pi [[kurku yawri]]m. [[Runa]]p, [[tulluyuq]] [[uywa]]kunappas siminqa iskay [[wirp'a]]yuqmi. Simiwanqa mikhunchik, upyanchik, rimanchik, samanchik, much'anchik. == __LEAD_SECTION__ == [[Archivo:Tizi_Ouzou_Tasdawit.jpg|rikchacha|Tizi Uzuman yaykuy achka simikunawan ( [[Arapi simi|Arapi]], [[Phransia simi|Phransis]], Kapliy ).]] Huk '''simi''' ( [[Latin simi|latin simimanta]] : {{Lang|la|idiōma}}, kaytaq [[Ñawpa Ilinu simi|grigu]] simimanta : {{Lang|grc|ιδίωμα}} 'peculiaridad, idiosincrasia, propiedad') utaq '''simi''' (latin simimanta: {{Lang|la|lingua}} Simi[[Llikacha|qa]] rimaywan (simiwan, siq'iwan) icha makiwan ( makiwan rimay ) [[Willachikuy|willanakuy]] llikam, runap [[Waki|llaqtanpaq]] . Sapa simiqa [[K'iti rimay|rimaykunamanmi]] rakisqa kachkan (definicionman hinaqa, sapakamam imayna rimasqa huk simi huk suyupi), ichaqa kunan pachaqa iskayrayasqam kachkan chayna rakinakuy (simikunamanta rimaykunaman) ruwanapaq criterio valido kasqanmanta, chaynapi objetivo hinaspa mana imamanta manchakuspa. Iskay tukuyrikchaq Simikuna huk simillapichu icha manachu chayta yachayqa, aswanmi llapauna-Pulitiku tapukuy, manataqmi Simikuna tapukuychu. == Hawa t'inkikuna == {{commons|mouth}} [[Katiguriya:Kurku yachay]] i5u085cvvphsosvuhilk50rlwi7eloa Wanp’u 0 3223 692559 10445 2026-11-06T13:22:48Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Wamp'u]] a [[Wamp'ucha]] 692559 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Wamp'ucha]] sbr119u0sugj74ck5sqto9doc8o1s0l Siklu 0 3730 692573 641303 2026-11-06T14:04:13Z Qhapaqkanki 27936 692573 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Wisilita''' icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] 548sjl5ucmxm0308y4y1azx1mn5ybgb 692574 692573 2026-11-06T14:06:27Z Qhapaqkanki 27936 692574 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Wisikilita, Wisilita''' icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] 4r969gts60i27eeaj1sdct9i6yelo77 692575 692574 2026-11-06T14:09:10Z Qhapaqkanki 27936 692575 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Wisikilita, Wisilita''', '''Payka''' icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] 3qynq05sx9oapn4mhwbrcht8w39k87v 692576 692575 2026-11-06T14:13:14Z Qhapaqkanki 27936 692576 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Lisikilita, Wisikilita, Wisilita''' icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] 14jvipu8wluoybqosicxx9c8xba7mw2 692577 692576 2026-11-06T14:13:33Z Qhapaqkanki 27936 Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Iskaymuyu]]-manta [[Siklu]]-man 692576 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Lisikilita, Wisikilita, Wisilita''' icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] 14jvipu8wluoybqosicxx9c8xba7mw2 692587 692577 2026-11-06T14:32:08Z Qhapaqkanki 27936 692587 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Lisikilita, Wisikilita, Wisilita, Payka'''<ref>Santiago del Esteropi Payka sutikun.</ref> icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] == Yachanapaq == 3xtxbvex02ld76ti4ngpz3aua83oi2u 692588 692587 2026-11-06T14:32:42Z Qhapaqkanki 27936 692588 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Lisikilita, Wisikilita, Wisilita, Payka'''<ref>Santiago del Esteromanta Qhichwapi Payka sutikun.</ref> icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] == Yachanapaq == dt09rs7mgbl8tlmab25kjzv3a9pmvl8 692589 692588 2026-11-06T14:33:30Z Qhapaqkanki 27936 692589 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Lisikilita, Wisikilita/Wisiklita/Wisilita, Payka'''<ref>Santiago del Esteromanta Qhichwapi Payka sutikun.</ref> icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] == Yachanapaq == npk1d1eqr066ly1ipqibtshblq2b9v6 692590 692589 2026-11-06T14:35:10Z Qhapaqkanki 27936 692590 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Wisiklita,'''<ref>R'ikchakuq sutinkunaqa Wisilita, Wisikilita ima kachkanku</ref> '''Payka'''<ref>Santiago del Esteromanta Qhichwapi Payka sutikun.</ref> icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] == Yachanapaq == rj8f38zzdhzax5sf053glqsza2x75qu 692591 692590 2026-11-06T14:35:40Z Qhapaqkanki 27936 692591 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opel-pa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Wisiklita,'''<ref>R'ikchakuq sutinkunaqa Wisilita, Wisikilita ima kachkanku.</ref> '''Payka'''<ref>Santiago del Esteromanta Qhichwapi Payka sutikun.</ref> icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] == Yachanapaq == 37ol8da6i4m1yll4mq9tvyujpoin6se 692592 692591 2026-11-06T14:35:52Z Qhapaqkanki 27936 692592 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Opel-1935-00.jpg|thumb|1935 watapi Opelpa rurasqan iskaymuyu.]] [[Rikcha:Bicycle-taxi.jpg|thumb|Iskaymuyuwan purichkaq runakuna (Bukaya, Jinja llaqta ñiqpi, [[Uganda]]pi).]] [[Rikcha:Salar de Uyuni making salt.jpg|thumb|Kachi hurquqkuna [[Uyuni kachi qucha]]man iskaymuyuwanmi rinku [[kachi]]ta hurqunapaq.]] '''Iskaymuyu''', '''Wisiklita,'''<ref>R'ikchakuq sutinkunaqa Wisilita, Wisikilita ima kachkanku.</ref> '''Payka'''<ref>Santiago del Esteromanta Qhichwapi Payka sutikun.</ref> icha '''Siklu'''qa ([[kastilla simi]]pi: ''bicicleta'') kikin pusaq runap kuyuchisqan [[apaykachana]]m, [[ñan]]kunapi purinapaq. Bisiklitaqa iskay [[qalla]]yuq kaptinmi, ''iskay muyu'' ninchik. Pusaqqa chakikunawanmi iskay [[saruna]]ta (''pedal'' nisqapas) saruspa iskaymuyuta kuyuchin. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Bicycle}} [[Katiguriya:Apaykachana]] == Yachanapaq == ihrntg5n5ckkjozbk44h3z9zotq1kuw Bisiklita 0 3731 692579 11781 2026-11-06T14:16:35Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Iskaymuyu]] a [[Siklu]] 692579 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Siklu]] rbb0b1vbe252dkqvlj36needsnipwte Bicicleta 0 3732 692580 11782 2026-11-06T14:16:40Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Iskaymuyu]] a [[Siklu]] 692580 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Siklu]] rbb0b1vbe252dkqvlj36needsnipwte Bici 0 3733 692581 11783 2026-11-06T14:16:45Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Iskaymuyu]] a [[Siklu]] 692581 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Siklu]] rbb0b1vbe252dkqvlj36needsnipwte Bisi 0 3734 692582 11784 2026-11-06T14:16:50Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Iskaymuyu]] a [[Siklu]] 692582 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Siklu]] rbb0b1vbe252dkqvlj36needsnipwte Wisikilita 0 3735 692583 11785 2026-11-06T14:16:56Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Iskaymuyu]] a [[Siklu]] 692583 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Siklu]] rbb0b1vbe252dkqvlj36needsnipwte Iskay muyu 0 3738 692584 11789 2026-11-06T14:17:00Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Iskaymuyu]] a [[Siklu]] 692584 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Siklu]] rbb0b1vbe252dkqvlj36needsnipwte Mama quchap suyunkuna 0 4405 692562 689120 2026-11-06T13:29:24Z Qhapaqkanki 27936 Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Mama qucha]]-manta [[Mama quchap suyunkuna]]-man 689120 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Oceans.png|right|thumb|350px|Mama quchakuna, [[Uralan Manya]]manta qhawasqa.]] '''Mama qucha''' ([[Kastilla simi]]pi: ''Océano'', [[grigu simi|qirisya simi]]manta: ''Ωκεανός [Ōkeanós]'') nisqaqa [[Tiksi muyu]]pi ancha hatun [[yaku]]m, [[kachi]]sapa [[hatun qucha]]m, lliw [[yaku pacha]]manta aswan hatun yakum. Mama quchapi kaq yakuqa [[Kachi yaku|kachisapam]], [[mamaqucha yaku]] nisqam. [[Pichqa]]ntinmi mama qucha kan: * [[Pasiphiku mama qucha]] * [[Atlantiku mama qucha]] * [[Indiku mama qucha]] * [[Artiku mama qucha]] * [[Antartiku mama qucha]] == Hawa t'inkikuna == {{commonscat|Oceans}} [[Katiguriya:Allpa saywachi]] tsnpeehv5dzm7j07hd6n9gr9grll95l Mamaqucha 0 5293 692564 16681 2026-11-06T13:32:21Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Mama qucha]] a [[Mama quchap suyunkuna]] 692564 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Mama quchap suyunkuna]] h3d24c39x9lysn2m8rez65ovl8wl4t6 692569 692564 2026-11-06T13:44:17Z Qhapaqkanki 27936 Se cambió el destino de la redirección de [[Mama quchap suyunkuna]] a [[Mama qucha]] 692569 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Mama qucha]] t2mbjhk7tn4oz46z7309kvw2ls4sa6c Qamya 0 9062 692593 658029 2026-11-06T14:36:40Z Qhapaqkanki 27936 Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Qampiya]]-manta [[Qamya]]-man 658029 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nombre_oficial = ''Republic of The Gambia''<br />Qampiya Ripuwlika | nombre_común = Qampiya | de = p | imagen_bandera = Flag of The Gambia.svg | imagen_escudo =Coat of arms of The Gambia.svg | imagen_escudo_tamaño = 125px | símbolos = | imagen_mapa = LocationGambia.svg | lema_nacional = ''Progress, Peace, Prosperity''<br />([[Idioma inglés|inglés]]: ''«Progreso, Paz, Prosperidad»'') | himno_nacional = ''[[For The Gambia Our Homeland]]'' | capital = [[Banjul]] | capital_población = 34.828 ([[2003]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor = 13_28_N_16_36_W_ 13°28' N 16° 36' O | ciudad_principal = [[Serekunda]] | idiomas_oficiales = [[Inlish simi]] | gobierno = [[República presidencialista]] | dirigentes_títulos = [[Presidente]] | dirigentes_nombres = [[Adama Barrow]] | fundación = [[Independencia]] | fundación_hitos = &nbsp;• Fecha | fundación_fechas = [[Hukllachasqa Qhapaq Suyu]]manta<br />[[18 ñiqin hatun puquy killapi]] [[1965]] | superficies = 11.295 Km | superficie_puesto = 157 | superficie_agua = 11.5 | fronteras = 740 [[kilómetro|km]] | costas = 80 km | población = 1.593.256 ([[2005]]) | población_puesto = 144 | población_densidad = 132 | PIB = US$ 3.017 millones | PIB_año = 2005 | PIB_puesto = 160 | PIB_per_cápita = US$ 1.999 | IDH = 0,502 | IDH_año = 2007 | IDH_puesto = 155 | IDH_categoría = <span style="color:#FFCC00;">medio</span> | moneda = [[Dalasi]] (<code>[[ISO 4217|GMD]]</code>)= 100 butut | gentilicio = Gambiano, gambiana | horario = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+0) | horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+0) | cctld = .gm | código_telefónico = 220 | prefijo_radiofónico = C5A-C5Z | código_ISO = 270 / GMB / GM | miembro_de = [[Commonwealth]], [[Unión Africana|UA]], [[Naciones Unidas|ONU]] | notas = }} '''Qampiya''' icha '''Kampiya''' llaqtaqa [[Aphrika|Aphirika]]pi huk [[mama llaqta]]m. Qampiyapiqa 1.517.000 runakunam kawsachkanku. * [[Uma llaqta]]: [[Banjul]], 34.828 runakuna (2003) [[Katiguriya:Mama llaqta (Aphrika)]] [[Katiguriya:Gambya|!]] pysc7bl3kabnhbybaev2k48evjem9ks 692595 692593 2026-11-06T14:37:10Z Qhapaqkanki 27936 692595 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nombre_oficial = ''Republic of The Gambia''<br />Qampiya Ripuwlika | nombre_común = Qampiya | de = p | imagen_bandera = Flag of The Gambia.svg | imagen_escudo =Coat of arms of The Gambia.svg | imagen_escudo_tamaño = 125px | símbolos = | imagen_mapa = LocationGambia.svg | lema_nacional = ''Progress, Peace, Prosperity''<br />([[Idioma inglés|inglés]]: ''«Progreso, Paz, Prosperidad»'') | himno_nacional = ''[[For The Gambia Our Homeland]]'' | capital = [[Banjul]] | capital_población = 34.828 ([[2003]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor = 13_28_N_16_36_W_ 13°28' N 16° 36' O | ciudad_principal = [[Serekunda]] | idiomas_oficiales = [[Inlish simi]] | gobierno = [[República presidencialista]] | dirigentes_títulos = [[Presidente]] | dirigentes_nombres = [[Adama Barrow]] | fundación = [[Independencia]] | fundación_hitos = &nbsp;• Fecha | fundación_fechas = [[Hukllachasqa Qhapaq Suyu]]manta<br />[[18 ñiqin hatun puquy killapi]] [[1965]] | superficies = 11.295 Km | superficie_puesto = 157 | superficie_agua = 11.5 | fronteras = 740 [[kilómetro|km]] | costas = 80 km | población = 1.593.256 ([[2005]]) | población_puesto = 144 | población_densidad = 132 | PIB = US$ 3.017 millones | PIB_año = 2005 | PIB_puesto = 160 | PIB_per_cápita = US$ 1.999 | IDH = 0,502 | IDH_año = 2007 | IDH_puesto = 155 | IDH_categoría = <span style="color:#FFCC00;">medio</span> | moneda = [[Dalasi]] (<code>[[ISO 4217|GMD]]</code>)= 100 butut | gentilicio = Gambiano, gambiana | horario = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+0) | horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+0) | cctld = .gm | código_telefónico = 220 | prefijo_radiofónico = C5A-C5Z | código_ISO = 270 / GMB / GM | miembro_de = [[Commonwealth]], [[Unión Africana|UA]], [[Naciones Unidas|ONU]] | notas = }} '''Qamya''' icha '''Qampiya''' llaqtaqa [[Aphrika|Aphirika]]pi huk [[mama llaqta]]m. Qampiyapiqa 1.517.000 runakunam kawsachkanku. * [[Uma llaqta]]: [[Banjul]], 34.828 runakuna (2003) [[Katiguriya:Mama llaqta (Aphrika)]] [[Katiguriya:Gambya|!]] thfxovitu7mmq46iw80wk3e3bwk7dry 692596 692595 2026-11-06T14:37:25Z Qhapaqkanki 27936 692596 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nombre_oficial = ''Republic of The Gambia''<br />Qampiya Ripuwlika | nombre_común = Qampiya | de = p | imagen_bandera = Flag of The Gambia.svg | imagen_escudo =Coat of arms of The Gambia.svg | imagen_escudo_tamaño = 125px | símbolos = | imagen_mapa = LocationGambia.svg | lema_nacional = ''Progress, Peace, Prosperity''<br />([[Idioma inglés|inglés]]: ''«Progreso, Paz, Prosperidad»'') | himno_nacional = ''[[For The Gambia Our Homeland]]'' | capital = [[Banjul]] | capital_población = 34.828 ([[2003]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor = 13_28_N_16_36_W_ 13°28' N 16° 36' O | ciudad_principal = [[Serekunda]] | idiomas_oficiales = [[Inlish simi]] | gobierno = [[República presidencialista]] | dirigentes_títulos = [[Presidente]] | dirigentes_nombres = [[Adama Barrow]] | fundación = [[Independencia]] | fundación_hitos = &nbsp;• Fecha | fundación_fechas = [[Hukllachasqa Qhapaq Suyu]]manta<br />[[18 ñiqin hatun puquy killapi]] [[1965]] | superficies = 11.295 Km | superficie_puesto = 157 | superficie_agua = 11.5 | fronteras = 740 [[kilómetro|km]] | costas = 80 km | población = 1.593.256 ([[2005]]) | población_puesto = 144 | población_densidad = 132 | PIB = US$ 3.017 millones | PIB_año = 2005 | PIB_puesto = 160 | PIB_per_cápita = US$ 1.999 | IDH = 0,502 | IDH_año = 2007 | IDH_puesto = 155 | IDH_categoría = <span style="color:#FFCC00;">medio</span> | moneda = [[Dalasi]] (<code>[[ISO 4217|GMD]]</code>)= 100 butut | gentilicio = Gambiano, gambiana | horario = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+0) | horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+0) | cctld = .gm | código_telefónico = 220 | prefijo_radiofónico = C5A-C5Z | código_ISO = 270 / GMB / GM | miembro_de = [[Commonwealth]], [[Unión Africana|UA]], [[Naciones Unidas|ONU]] | notas = }} '''Qamya''' icha '''Qampiya''' llaqtaqa [[Aphrika]]pi huk [[mama llaqta]]m. Qampiyapiqa 1.517.000 runakunam kawsachkanku. * [[Uma llaqta]]: [[Banjul]], 34.828 runakuna (2003) [[Katiguriya:Mama llaqta (Aphrika)]] [[Katiguriya:Gambya|!]] 09vxgvwwny99cl2682xtaec86bh3t0l 692597 692596 2026-11-06T14:37:42Z Qhapaqkanki 27936 692597 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nombre_oficial = ''Republic of The Gambia''<br />Qampiya Ripuwlika | nombre_común = Qampiya | de = p | imagen_bandera = Flag of The Gambia.svg | imagen_escudo =Coat of arms of The Gambia.svg | imagen_escudo_tamaño = 125px | símbolos = | imagen_mapa = LocationGambia.svg | lema_nacional = ''Progress, Peace, Prosperity''<br />([[Idioma inglés|inglés]]: ''«Progreso, Paz, Prosperidad»'') | himno_nacional = ''[[For The Gambia Our Homeland]]'' | capital = [[Banjul]] | capital_población = 34.828 ([[2003]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor = 13_28_N_16_36_W_ 13°28' N 16° 36' O | ciudad_principal = [[Serekunda]] | idiomas_oficiales = [[Inlish simi]] | gobierno = [[República presidencialista]] | dirigentes_títulos = [[Presidente]] | dirigentes_nombres = [[Adama Barrow]] | fundación = [[Independencia]] | fundación_hitos = &nbsp;• Fecha | fundación_fechas = [[Hukllachasqa Qhapaq Suyu]]manta<br />[[18 ñiqin hatun puquy killapi]] [[1965]] | superficies = 11.295 Km | superficie_puesto = 157 | superficie_agua = 11.5 | fronteras = 740 [[kilómetro|km]] | costas = 80 km | población = 1.593.256 ([[2005]]) | población_puesto = 144 | población_densidad = 132 | PIB = US$ 3.017 millones | PIB_año = 2005 | PIB_puesto = 160 | PIB_per_cápita = US$ 1.999 | IDH = 0,502 | IDH_año = 2007 | IDH_puesto = 155 | IDH_categoría = <span style="color:#FFCC00;">medio</span> | moneda = [[Dalasi]] (<code>[[ISO 4217|GMD]]</code>)= 100 butut | gentilicio = Gambiano, gambiana | horario = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+0) | horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+0) | cctld = .gm | código_telefónico = 220 | prefijo_radiofónico = C5A-C5Z | código_ISO = 270 / GMB / GM | miembro_de = [[Commonwealth]], [[Unión Africana|UA]], [[Naciones Unidas|ONU]] | notas = }} '''Qamya''' icha '''Qampiya''' llaqtaqa [[Aphrika]]pi huk [[mama llaqta|llaqta]]m. Qampiyapiqa 1.517.000 runakunam kawsachkanku. * [[Uma llaqta]]: [[Banjul]], 34.828 runakuna (2003) [[Katiguriya:Mama llaqta (Aphrika)]] [[Katiguriya:Gambya|!]] 9p900ty3pigi93bfhngfzxjvpmg8kaa Gambia 0 9087 692598 658450 2026-11-06T14:39:39Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Qampiya]] a [[Qamya]] 692598 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Qamya]] 1fhyhad4rmkrq05ibmkgp4vbnn6hv2c The Gambia 0 9129 692599 658504 2026-11-06T14:39:44Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Qampiya]] a [[Qamya]] 692599 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Qamya]] 1fhyhad4rmkrq05ibmkgp4vbnn6hv2c Wampu 0 10686 692560 39236 2026-11-06T13:22:53Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Wamp'u]] a [[Wamp'ucha]] 692560 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Wamp'ucha]] sbr119u0sugj74ck5sqto9doc8o1s0l Hatun qucha 0 13521 692561 625185 2026-11-06T13:28:33Z Qhapaqkanki 27936 692561 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Sea of Chile.jpg|thumb|300px|[[Chili]]p [[chala]]npi.]] [[Rikcha:Waves mediterranean sea.jpg|thumb|300px|[[Chawpi hatun qucha]]p [[machapu]]nkuna.]] '''Mama qucha, Hatun qucha''' icha '''Lamar qucha''' nisqakunaqa ([[Kastilla simi]]pi: ''mar'', [[grigu simi]]pi: ''Θάλασσα [Thálassa]'') mana [[allpa pacha]]kunapi kaq, aswanta chay allpa pachakunap chawpinpi kaq hatun [[yaku]]kunam. Ancha hatun quchakunaqa [[mama qucha]]kunam, allpa pachakunap rakisqan: * [[Pasiphiku]] * [[Atlantiku]] * [[Indiku]] [[Tiksimuyu]]p hawanqa 71 % [[hatun qucha]]kunam. Chay [[yaku pacha]]p 31,7 %-nin 4000&nbsp;mitrumanta 5000&nbsp;mitrukama ukhum. Hatun quchakunapi kawsaq [[yura]]kuna [[inti wayllay]]ninwan [[wayra pacha]]pi [[muksichaq]]pa 70 %-ninmi lluqsichin. Tukuy mama quchantinqa 1,338 lluna km³-yuqchá, tukuy [[yaku pacha]]p [[p'ulin]]ninpa 96,5 %-nin. Mama quchap yakunqa ancha [[kachi]]sapam, kikin [[wisnu]]p 3,5 %-nin. Chayrayku manam upyanallachu. [[Katiguriya:Allpa saywachi]] hk3j6q7da7rvsyom9a16s2i3isruvkx 692568 692561 2026-11-06T13:40:51Z Qhapaqkanki 27936 [[Mama qucha]]-man pusapusqa 692568 wikitext text/x-wiki #redirect [[Mama qucha]] fgea6r99tr5x1sxgm59r9qsx6fzwtyv Hatun wamp'u 0 20048 692571 655572 2026-11-06T13:48:22Z Qhapaqkanki 27936 [[Wamp'u]]-man pusapusqa 692571 wikitext text/x-wiki #redirect [[Wamp'u]] q79vt45giym3qitj89irsa29zpk66cy Wisiklita 0 24776 692585 118148 2026-11-06T14:17:05Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Iskaymuyu]] a [[Siklu]] 692585 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Siklu]] rbb0b1vbe252dkqvlj36needsnipwte Freddie Mercury 0 48837 692604 602732 2026-11-07T03:33:26Z Lapin kuski 35706 File 692604 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Hannover7909.jpg|thumb|right|220px|Freddie Mercury (1979)]] [[Rikcha:Freddie Mercury signature.svg|250px|right|Freddie Mercury signature]] [[File:Queen 1984 0009.jpg|thumb|Mercury (1984)]] '''Freddie Mercury''' sutiyuq runaqa (paqarisqa suti: Farrokh Bulsara; [[Gujarati simi]]pi: ફ્રારુક બુલ્સારા; (*[[5 ñiqin tarpuy killapi]] [[1946]] paqarisqa [[Stone Town]] llaqtapi, [[Tansanya]]pi - [[24 ñiqin ayamarq'a killapi]] 1991 wañusqa [[London]] llaqtapi) huk [[Hukllachasqa Qhapaq Suyu]]yuq ''[[rock]]'' [[takiq]]mi, [[takina qillqaq]]mi, [[takichaq]]mipas karqan. Tayta: [[Bomi Bulsara]], Mama: [[Jer Bulsara]]. == Diskukuna == {{AP|Anexo:Diskukuna Queen}} ; Diskukuna (Queen) * 1973: ''[[Queen (álbum)|Queen]]'' * 1974: ''[[Queen II]]'' * 1974: ''[[Sheer Heart Attack]]'' * 1975: ''[[A Night at the Opera]]'' * 1976: ''[[A Day at the Races]]'' * 1977: ''[[News of the World (álbum)|News of the World]]'' * 1978: ''[[Jazz (álbum)|Jazz]]'' * 1980: ''[[The Game (álbum)|The Game]]'' * 1980: ''[[Flash Gordon (álbum)|Flash Gordon]]'' * 1982: ''[[Hot Space]]'' * 1984: ''[[The Works]]'' * 1986: ''[[A Kind of Magic]]'' * 1989: ''[[The Miracle]]'' * 1991: ''[[Innuendo]]'' * 1995: ''[[Made In Heaven]]'' ;Diskukuna solista * 1985: ''[[Mr. Bad Guy]]'' * 1988: ''[[Barcelona (álbum)|Barcelona]]'' (con [[Montserrat Caballé]]) * 1992: ''[[The Freddie Mercury Album]]'' * 1992: ''[[The Great Pretender (álbum de Freddie Mercury)|The Great Pretender]]'' * 1993: ''[[Remixes (álbum de Freddie Mercury)|Remixes]]'' * 2000: ''[[The Solo Collection]]'' * 2006: ''[[Lover of Life, Singer of Songs — The Very Best of Freddie Mercury Solo]]'' == Kaypipas qhaway == * [[Queen]] == Hawa t'inkikuna == {{commons|Freddie Mercury}} * [http://www.loveroflifesingerofsongs.com Uficial web site Freddie Mercury (inlish simipi)] * [http://www.queenonline.com Queen Uficial web site (inlish simipi)]. {{DEFAULTSORT:Mercury Freddie}} [[Katiguriya:Takichaq (Hukllachasqa Qhapaq Suyu)]] [[Katiguriya:Takiq (Hukllachasqa Qhapaq Suyu)]] [[Katiguriya:Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq]] [[Katiguriya:Qhari]] [[Katiguriya:Paqarisqa 1946]] [[Katiguriya:Wañusqa 1991]] cgyiwlqqcd4lm8xh9xnm7imrrxtelgr Antapyu 0 50644 692586 558127 2026-11-06T14:17:10Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Iskaymuyu]] a [[Siklu]] 692586 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Siklu]] rbb0b1vbe252dkqvlj36needsnipwte Gambya 0 62625 692600 658024 2026-11-06T14:39:49Z Xqbot 2214 corrección de redirección doble desde [[Qampiya]] a [[Qamya]] 692600 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Qamya]] 1fhyhad4rmkrq05ibmkgp4vbnn6hv2c Rusiya-Ukranya awqanakuy (2022-kunankama) 0 65080 692601 692058 2026-11-06T18:59:18Z Juanistanska 35640 /* */ Esta página es mía pero de otra cuenta 692601 wikitext text/x-wiki 24 ñiqin pawqar waray killapi 2022 p'unchawpi [[Rususuyu]] [[Ukrayina|Ukrayinaman]] yaykurqan, [[Iskay ñiqin pachantin maqanakuy|iskay ñiqin pachantin maqanakuymanta]] pacha [[Iwrupa|Iwrupapi]] aswan hatun, aswan wañuchiq maqanakuymi tukurqan. Kayqa karqan hatun yapakusqanraykun iskaynin suyukunaq kunan kaq maqanakuynin, chaymi qallarirqan Rususuyu UKrayina Ukrayinaman 2014 watapi haykuqtin Chay maqanakuypiqa pachak waranqa awqaqkunam wañurqan, chunka waranqa Ukranya nacionmanta civilkunapas. 2021 watapi tukukuyninpi Rususuyuqa Ukrayinap linderonpa hichpanpi awqaqkunata huñuspa Occidente mama llaqtakunaman mañakuykunata rurarqan, Ukranya mama llaqtap OTAN nisqaman hamuq pachaman haykuyta hark'arqan. Ukranyaman atakanapaq yuyaykuna kasqanmanta achka kuti negaspa, Rusiyap umalliqnin [[Vladimir Putin]] 24 ñiqin pawqar waray killapi 2022 p'unchawpi " awqaq suyup llamk'aynin" nisqatam willarqan, Rusiyap yanapasqan Donetsk, Luhansk nisqa rakisqa república nisqakunata yanapanapaqmi karqan, chaypa paramilitar kallpankunam 2014 watamanta pacha Donbas maqanakuypi Ukranyawan maqanakurqan. Putinqa irredentista hinaspa imperialista posiciónkunatam hapirqa, chaykunam Ukrayina nacionpa legitimidadninta estado hina tapukun. Payqa nirqam, mana pruebayuq, Ukranyap kamachiyninqa neonazi runakunamantam karqan, Donbaspi pisilla Rusiyap contranpi genocidio ruwasqankumanta, Rusiyap munayninqa Ukranyata "desmilitarizar, desnacionaliza" nisqa kasqanmanta. <ref>{{Cite journal|last=Marples|first=David R.|date=3 July 2022|title=Russia's war goals in Ukraine|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00085006.2022.2107837|journal=Revue Canadienne des Slavistes|volume=64|issue=2–3|pages=207–219|doi=10.1080/00085006.2022.2107837|issn=0008-5006}}</ref> Rusiyap awqaqkunap awqankunata, allpapi awqanakuypas huk wichay ñawpaqpi [[Pilurusya|Pilarusmanta]] Uma llaqta [[Kiyiw]] llaqtaman qallarirqan; huk sur frentepi hap'isqa Crimeamanta ; hinaspa Inti lluqsimuy ladupi Donbasmanta Jarkiv llaqtaman. [[Ukrayina]] nacionqa ley marcial nisqatan willarqan, llapa runakunaq movilizacionninta kamachirqan, [[Rususuyu]] nacionwanpas diplomático nisqa rimanakuynintan p’akirqan. [[Rususuyu|Rususuyup]] awqaqninkunaqa 2022 watapi ayriway killakama Kiev llaqtap wichayninmanta, hawa llaqtamantapas lluqsirqan, sinchi hark'akuywan, logística sasachakuykunawanpas tupaspa. Bucha llaqtapi wañuchinakuyqa tarisqa karqan paykunaq lloqsisqanku qhepamanmi. Rusiyaqa Donbas llaqtapi awqanakuyta qallarirqan, Mariupol llaqtatataq hap'irqan, sinchi muyuchisqa kaptin. Rusiyaqa ñawpaqmanta karupi awqaqkunap, civilkunap ima dianakunatam bombardearqan, chiri killapitaq [[Ukrayina|Ukrayinap]] llika energética nisqatam atacarqan. 2022 watapi tukukuyninpi Ukranyaqa uralanpi, inti lluqsimuy ladupipas allintam kutin awqanakuykunata qallarirqan, Jarkiv suyup yaqa llapan suyunta kacharichispa. Pisi pachamantataq [[Rususuyu|Rususuyuqa]] tawa wakin pruwinsyakunata (Donetsk, Kherson, Luhansk, Zaporizhia Oblast) mana kamachiyman hina hap'irqan. Noviembre killapin Ucrania nacionqa Kherson llaqtata kacharichirqan, Dnipro mayu inti haykuy lado ladotapas . 2024 watapi ñawpaq kuskanpi Rusiyap inti lluqsimuy ladupi huch'uy ichataq mana chiriyaspa ñawpaqman purisqanmanta, [[Ukrayina]] [[Rususuyu|Rususuyup]] Kursk Oblast nisqapi agosto killapi maqanakuyta qallarirqan, chaypi [[Patan Kurya]] awqaqkunata Rusiyata yanapanankupaq kacharqanku. [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna|HK]] Runakuna Dirichukunamantata oficina willan Rusiyaqa Ukranyaqa ocupasqa suyupi Runakuna Dirichukunata sinchita sarunchasqanmanta. [[Rususuyu]] nacionpa civil runakunata atacasqanrayku, chaynallataq ocupasqa suyukunapi pulitiku ruwasqanpas, chaymi runakuna wañuchisqankumanta rimanku. <ref name="Etkind">{{Cite journal|title=Ukraine, Russia, and Genocide of Minor Differences}}</ref> <ref name="q611">{{Cite web|title=Genocide Scholar: 'I Do Think that Russia's Violence in Ukraine is Genocidal'|url=https://www.rferl.org/a/russia-genocide-ukraine-scholar-war-crimes-prosecution-hague/32888386.html}}</ref> <ref name="v008">{{Cite web|title=Unmarked graves, violent repression and cultural erasure: the devastating human toll of Russia's invasion of Ukraine|url=https://theconversation.com/unmarked-graves-violent-repression-and-cultural-erasure-the-devastating-human-toll-of-russias-invasion-of-ukraine-223337}}</ref> Rusiyapaqqa chay awqanakuypa chiqan qullqinqa 450 hunumanta aswanmi.&nbsp;waranqa waranqa waranqa qullqita, [[Pacha Qullqiwasi]]<nowiki/>taqmi [[Ukrayina]] suyupi musuqmanta wasichakuypaq 588 dolar qullqita yuparqan&nbsp;waranqa waranqa waranqa qullqi. Rususuyup invasionninmi mamallaqtapura huchachasqa karqan. Achka mama llaqtakunam Rusiyaman, yanapaqnin [[Pilurusya|Pilarusmanpas]] hark'aykunata churarqan, Ukranyaman runap yanapayninta, awqaq suyunpa yanapaynintapas quspa. Tukuy pachantinpi protestakuna ruwakurqan. Rususuyuqa patanku ukhupin askha runakunata hap’ispa, medios de comunicación nisqakunaq aswan sinchi censurawan ima, protestantekunawan maqanakurqan. [[Ukrayina]]<nowiki/>pi chakra llamk’ay, barcokuna ima, awqanakuywan ima, ch’aqwayqa, pachantinpi mikhuy sasachakuyta astawan yaparqa; awqanakuywan tupaq dañokunataqa "pachamama chinkachiy" nispam sutichanku. Tribunal Penal Internacional (ICC) nisqa, runap contranpi huchakunamanta, awqanakuy huchakunamanta, Ukrayinamanta wawakunata secuestrasqankumanta, Ucraniamanta runakuna wañuchiymanta ima investigacionta qallarirqan. CPI [[Vladimir Putin|Putinta]], huk pichqa Rusya kamachiqkunatapas hap'inapaq kamachiykunata hurqurqan. Hawka kawsay rimanakuyqa sayasqañam, Rususuyu nacionpas achka kutim mana chaskirqachu maqanakuy sayachiyta mañakusqankuta. 6nhd0jng4efwopsbo6p540z9d295j3h Huñusqa Waqaychay Rimanakuy Tantanakuy 0 65081 692602 692069 2026-11-06T19:08:51Z Juanistanska 35640 /* */ 692602 wikitext text/x-wiki Huñusqa Waqaychay Rimanakuy Tantanakuy HWRT (ODKB pisichasqaqa) Chinchay Iwrupamanta Chawpi Iwruwasyapi mama llaqtakunamanta rurasqa pulitiku-militar tantanakuymi . HWRT nisqap miembrunkunaqa [[Arminia|Hayasuyu]], [[Pilurusya|Pilarus]], [[Qasaqsuyu]], [[Kirkisuyu]], [[Rususuyu]], [[Tayiksuyu]] . Kay pulitiku-militar rimanakuyqa, ñawpaqta [[Rususuyu|Rusiyap]] kallpachasqan, Warsuwya Rimanakuyp ''[[de facto]]'' qatiqnin hinam lluqsirqan, chaytaq, qhipa kaq hina, OTANp rikch'aqnin hinam kamasqa karqan. Chaymanta pacha OTAN mast'arirqan wakin ñawpaq Suwit Huñu rispuwlikakunata ( Báltico suyukuna ), Chinchay Iwrupa mama llaqtakunatapas (awpaq Warsuwya rimanakuypi kaq). <ref>{{Cite web|url=https://gestion.pe/mundo/internacional/la-otsc-una-alianza-militar-al-servicio-de-rusia-noticia/}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.eleconomista.es/actualidad/noticias/11659812/03/22/Que-es-la-OTSC-Asi-es-la-OTAN-de-Rusia-que-daria-apoyos-militares-a-Putin-en-caso-de-guerra-mundial.html}}</ref> Warsuwya rimanakuyqa 1991 watapi 1 julio killapin oficialmente ch’usaqyachisqa karqan. 15 ñiqin qhulla puquy killapi 1992 p'unchawpi suqta Suwit Huñup qhipan mama llaqtakunam, Kacharisqa Mamallaqtakunap Huñunakuyninman ( [[Rususuyu|Rusiya]], [[Arminia]], [[Qasaqsuyu]], [[Kirkisuyu]], [[Tayiksuyu]], [[Uswiksuyu]] ) hukllachasqa amachay rimanakuy (Tashkent rimanakuy icha Tashkent rimanakuypas) firmarqan. Kimsa huk qhipa Suwit Huñu mama llaqtakuna ( [[Asarsuyu]], [[Pilurusya|Pilarus]] wan [[Kartulsuyu]] ) qatiqnin watapi firmarqanku, chay rimanakuytaq 1994 watapi kamachiyman tukurqan. Pichqa wata qhipamanta, isqunmanta suqta (llapallanku, [[Asarsuyu]], [[Kartulsuyu]], [[Uswiksuyu]] suyukunamanta aswan) rimanakurqanku chay rimanakuyta musuqmanta pichqa watapaq, 2002 watapi chay suqtataq Huñusqa Waqaychay Rimanakuy Tantanakuy nisqap kamayninta tukurqan, huk awqaq pusaq rimanakuy hina. HWRTpa cartanmi yapamanta rimarirqa llapallan chaypi kaq Suyukunapa kallpawan mana llamkanankupaq utaq mana manchachikunankupaq munasqankuta. Firmaqkuna mana huk alianza militarkunaman utaq suyukuna huñukunaman hukllawakuyta atirqankuchu, <ref>{{Cite journal|last1=Obydenkova|first1=Anastassia|title=Comparative regionalism: Eurasian cooperation and European integration. The case for neofunctionalism?|journal=[[Journal of Eurasian Studies]]|date=2010-11-23|volume=2|issue=2|page=91|doi=10.1016/j.euras.2011.03.001}}</ref> huk firmaqpa contranpi agresión nisqataq llapanpa contranpi agresión hina qhawarisqa kanman. Chaypaqmi HWRT sapa wata eejerciciokuna ruway Militar Kamachiy nisqakunata ruwan, chaywanmi HWRT suyukunaman huñukuna yanapanakunankupaq. Huk ejercicio militar HWRT sutichasqa ''Rubezh 2008'' Hayarsuyupi ruwakurqa, chaypim huñusqa 4.000 tropakuna qanchis constituyente suyukunamanta HWRTpi ruwarqaku Yachapakuy ruwana, istratihika, táktika nisqakunata, chaywanmi kallpancharqaku eficiencia nisqa elemento de seguridad colectiva nisqa HWRTwan kuskachakuymanta. <ref>{{Cite web||url=http://en.ria.ru/world/20080722/114629594.html}}</ref> Kay ejerciciokunamanta aswan hatunmi [[Rususuyu|Rususuyupa]] urayninpi hinaspa Asya chawpipi 2011 watapi ruwakurqa, chaymi 10 masnin karqa 000 soldadokuna, 70 awqaqkuna. <ref>{{Cite web||url=https://thediplomat.com/flashpoints-blog/2011/09/23/russia-launches-war-games/|title=Russia Launches War Games|author=J. Berkshire Miller, The Diplomat|work=The Diplomat}}</ref> Kimsa kaq suyupa Pasikuna awqaqkunata HWRTpi kaq suyukunapa allpanpi churanapaqqa, llapan miembronkunapa consentimiento oficial nisqatam chaskina. <ref name="thehindu.com">{{Cite news|}}</ref> Hinallataqmi llamkachin "presidente giratorio sistimata, chaypim HWRT umalliq suyuqa sapa wata alternanku. <ref>{{Cite web||url=http://www.itar-tass.com/en/c154/569688.html/|title=Archived copy}}</ref> nhcf10rb9qr4cra3827nrx4fwwpz1p8 Kiprus Chinchay 0 65105 692606 692502 2026-11-07T06:23:45Z Juanistanska 35640 /* */ No es Rispuwlika es Ripuwlika 692606 wikitext text/x-wiki Kiprus Chinchay, oficialmente '''Turkiya Ripuwlika Chinchay Kiprus''' , [[Kiprus Chinchay Rispuwlika|Kiprus]]<nowiki/>qa pisi riqsisqa suyum , Chipre wat'ap wichay kimsa kaq rakinta kamachin, [[Chipre (isla)|Kiprus]] mama quchap inti lluqsimuy ladupi . Uma llaqtanqa Chinchay Nicosia (Lefkoşa) llaqtam. [[Kipru|Kiprus]] Rispuwlikamanta t'aqananpaqmi Chinchay Kiprus sutiwan riqsisqa . [[Turkiya]] mamallaktami 1983 watapi ''de facto'' independenciata aypashkamanta pacha sut'imanta riksin ; llapa wakin gobiernokuna hinallataq [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna]] reqsinku [[Kipru|Kiprus Ripuwlika]] llapan islapi kamachikuq kayninta. Islam Conferenciapa Organización nisqaqa Turkiyap Kiprus Chinchay mama llaqtata 2004 watamanta pacha hukllachasqa Kiprup kamaqnin suyu hinam riqsirqan, "Turkiya Kiprus " sutiwan. Hinallataqmi Huñu Hawallaqta Kulturamanta Turkika, huk suyu intergubernamental huñupa miembron, 1993 watamantapacha 2004 watapi, Kunay Iwrupap Parlamentario Asamblea Turkikiprusmanta representantekunaman qhawaq kayta qurqan, chaymantataq Turkiyap Kipurs Chinchay mama llaqtata 2012 watapi OECpi qhawaq suyu hina chaskirqan == __LEAD_SECTION__ == '''Kiprus Chinchay''', oficialmente '''Turkiya Ripuwlika Kiprus Chinchay''' , Kiprusqa pisi riqsisqa suyum , Kiprus wat'ap wichay kimsa kaq rakinta kamachin, Kiprus mama quchap inti lluqsimuy ladupi . Uma llaqtanqa Nicosia Chinchay (Lefkoşa) llaqtam. [[Kipru|Kiprus Ripuwlikamanta]] t'aqananpaqmi Kiprus Chinchay sutiwan riqsisqa . [[Turkiya]] mamallaktami 1983 watapi ''de facto'' independenciata aypashkamanta pacha sut'imanta riksin ; llapa wakin gobiernokuna hinallataq [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna]] reqsinku Kiprus Ripuwlika llapan islapi kamachikuq kayninta. Islamik Rimanakuypa Huñunqa Turkiyap Kiprus Chinchay mama llaqtata 2004 watamanta pacha hukllachasqa Chiprep kamaqnin suyu hinam riqsirqan, "Turkiya Kiprus" Hinallataqmi Huñu Hawallaqta Turkiqa, huk rsuyu intergubernamental Huñupa Miembro, 1993 watamantapacha 2004 watapi, Consejo de Iwrupap Parlamentario Asamblea Turku-kiprusmanta representantekunaman qhawaq kayta qurqan, chaymantataq Turkiyap Kiprus Chinchay mama llaqtata 2012 watapi OECpi qhawaq suyu hina chaskirqan akkb2huntxx7x07x1axiehywe5jstoz Wamp'u 0 65118 692557 2026-11-06T13:18:53Z Qhapaqkanki 27936 Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Wamp'u]]-manta [[Wamp'ucha]]-man 692557 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Wamp'ucha]] sbr119u0sugj74ck5sqto9doc8o1s0l 692565 692557 2026-11-06T13:35:05Z Qhapaqkanki 27936 P'anqata tukuy samiqninmanta ch'usaqchasqa 692565 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 692566 692565 2026-11-06T13:38:52Z Qhapaqkanki 27936 692566 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:QueenMary2.jpg|thumb|right|250px|Kuyuchinayuq wamp'u: ''Queen Mary 2'' nisqa hatun wamp'u.]] [[Rikcha:Santa-Maria.jpg|thumb|right|250px|[[Wayra tanqana]]yuq wayra wamp'u: [[Cristobal Colon]]pa ''Santa María'' nisqa hatun wamp'un.]] [[Rikcha:Helm - Male (PSF).png|thumb|right|250px|Hatun [[wayra tanqana]]yuq wamp'upi [[sikllana]] phirunku, sikllaq runawan.]] [[Rikcha:Pintle_and_gudgeon_rudder_system_scheme.svg|thumb|right|250px|Hatun wamp'upi [[sikllana last'a]].]] '''Wamp'u'''qa ancha karu, [[hatun qucha|mamaqucha]]nta wamp'unapaq, purinapaq apam. Ñawpa pacha hatun wam'pukunaqa hatun [[t'uyuy|t'uyuna wamp'u]] icha [[wayra wamp'u]] karqan, [[t'uyurka]] nisqa hatun hatun [[k'aspi]]pi watasqa [[wayra tanqana]]kunayuq, [[wayra]]p [[kallpa]]nwan purinapaq. Kunan pachataq yaqa tukuy hatun wamp'ukunataq [[rawray kuyuchina]]yuqmi. [[Wamp'urani]] nisqapim hatun wamp'ukuna chayamun watakuq, [[runa]]kunap [[qhatuna]]kunappas yaykunanpaq lluqsinanpaqpas. Hatun wamp'upi llamk'aq runakunaqa [[wamp'u runa]] nisqam. Achka [[pruphisyun]]kunam. == Hawa t'inkikuna == {{commons|Ship}} [[Katiguriya:Apaykachana]] [[Katiguriya:Wamp'u]] [[Katiguriya:Hatun wamp'u|!]] ro5h6t544e04hgu3yky0onv1ku84y4j Mama qucha 0 65119 692563 2026-11-06T13:29:24Z Qhapaqkanki 27936 Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Mama qucha]]-manta [[Mama quchap suyunkuna]]-man 692563 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Mama quchap suyunkuna]] h3d24c39x9lysn2m8rez65ovl8wl4t6 692567 692563 2026-11-06T13:40:10Z Qhapaqkanki 27936 Se eliminó la redirección hacia [[Mama quchap suyunkuna]] 692567 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Sea of Chile.jpg|thumb|300px|[[Chili]]p [[chala]]npi.]] [[Rikcha:Waves mediterranean sea.jpg|thumb|300px|[[Chawpi hatun qucha]]p [[machapu]]nkuna.]] '''Mama qucha, Hatun qucha''' icha '''Lamar qucha''' nisqakunaqa ([[Kastilla simi]]pi: ''mar'', [[grigu simi]]pi: ''Θάλασσα [Thálassa]'') mana [[allpa pacha]]kunapi kaq, aswanta chay allpa pachakunap chawpinpi kaq hatun [[yaku]]kunam. Ancha hatun quchakunaqa [[mama qucha]]kunam, allpa pachakunap rakisqan: * [[Pasiphiku]] * [[Atlantiku]] * [[Indiku]] [[Tiksimuyu]]p hawanqa 71 % [[hatun qucha]]kunam. Chay [[yaku pacha]]p 31,7 %-nin 4000&nbsp;mitrumanta 5000&nbsp;mitrukama ukhum. Hatun quchakunapi kawsaq [[yura]]kuna [[inti wayllay]]ninwan [[wayra pacha]]pi [[muksichaq]]pa 70 %-ninmi lluqsichin. Tukuy mama quchantinqa 1,338 lluna km³-yuqchá, tukuy [[yaku pacha]]p [[p'ulin]]ninpa 96,5 %-nin. Mama quchap yakunqa ancha [[kachi]]sapam, kikin [[wisnu]]p 3,5 %-nin. Chayrayku manam upyanallachu. [[Katiguriya:Allpa saywachi]] hk3j6q7da7rvsyom9a16s2i3isruvkx 692570 692567 2026-11-06T13:46:20Z Qhapaqkanki 27936 692570 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Sea of Chile.jpg|thumb|300px|[[Chili]]p [[chala]]npi.]] [[Rikcha:Waves mediterranean sea.jpg|thumb|300px|[[Chawpi hatun qucha]]p [[machapu]]nkuna.]] '''Mama qucha, Hatun qucha''' icha '''Lamar'''qa ([[Kastilla simi]]pi: ''mar'', [[grigu simi]]pi: ''Θάλασσα [Thálassa]'') mana [[allpa pacha]]kunapi kaq, aswanta chay allpa pachakunap chawpinpi kaq hatun [[yaku]]kunam. Ancha hatun quchakunaqa [[mama qucha]]kunam, allpa pachakunap rakisqan: * [[Pasiphiku]] * [[Atlantiku]] * [[Indiku]] [[Tiksimuyu]]p hawanqa 71 % [[hatun qucha]]kunam. Chay [[yaku pacha]]p 31,7 %-nin 4000&nbsp;mitrumanta 5000&nbsp;mitrukama ukhum. Hatun quchakunapi kawsaq [[yura]]kuna [[inti wayllay]]ninwan [[wayra pacha]]pi [[muksichaq]]pa 70 %-ninmi lluqsichin. Tukuy mama quchantinqa 1,338 lluna km³-yuqchá, tukuy [[yaku pacha]]p [[p'ulin]]ninpa 96,5 %-nin. Mama quchap yakunqa ancha [[kachi]]sapam, kikin [[wisnu]]p 3,5 %-nin. Chayrayku manam upyanallachu. [[Katiguriya:Allpa saywachi]] 97jwx61vmkdx8ogphlz000gs2rvzadp Mama apa 0 65120 692572 2026-11-06T14:01:48Z Qhapaqkanki 27936 Creado al traducir la página «[[:en:Special:Redirect/revision/1371819523|Mother ship]]» 692572 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Pioneering Spirit - Biggest ship of the world - Port of Rotterdam (28205610483).jpg|rikchacha|Mamawamp'u, hatun wamp'u]] '''Mama apakuna'''qa aswan huch'uy apakunata apaq apakunam, q'illay apakunam, awtukunam kanku. Chaykunaqa mamawamp'u, mama awyun, mama hananpachawamp'u ima kachkanku. 4652hgy72i9lrp0z3faey8ggpqbe23b Iskaymuyu 0 65121 692578 2026-11-06T14:13:33Z Qhapaqkanki 27936 Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Iskaymuyu]]-manta [[Siklu]]-man 692578 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Siklu]] rbb0b1vbe252dkqvlj36needsnipwte Qampiya 0 65122 692594 2026-11-06T14:36:40Z Qhapaqkanki 27936 Qhapaqkanki sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan [[Qampiya]]-manta [[Qamya]]-man 692594 wikitext text/x-wiki #PUSAPUNA [[Qamya]] 1fhyhad4rmkrq05ibmkgp4vbnn6hv2c Piruw Suyukuna 0 65123 692603 2026-11-07T03:26:55Z Wanchistan 35707 Creado al traducir la introducción de la página «[[:es:Special:Redirect/revision/175693883|Departamentos del Perú]]» 692603 wikitext text/x-wiki '''Suyukuna''' (pantasqa "Rihiyunikuna" sutichasqa) aswan hatun pampa pulitiku, kamachiq hinaspa kamachi [[Kamachiy rak'iy|Kamachiy-Rakiykuna]], chaykunapim [[Piruw]] rakisqa kachkan.Paykunaqa huñunakuy Kamachiykuna Suyukuna sapanllawanmi dotasqa kanku. 2003 watamanta pacha, Piruwqa 26 akllana wasikunayuqmi: 24 suyukuna, iskay wamanikuna kamachiy ispisiyalkuna , chaykunam: [[Qallaw hatun kamachiy wamani]], chaymi kikin gobierno regionalniyuq mana mayqin departamentomanpas perteneceq; hinaspa [[Ancha llaqta Limaq|Limaq]], chaymi mana dependenchu Kamachiy suyumanta [[Lima suyu]] nisqamanta, ichaqa municipionmi atiyniyoq hinaspa competencias de kamachiy wamanimanta, chaywanpas qarqosqa kashan Ruwaypi suyunchaymanta. Kunanqa manam mayqin suyupas Sutillamanta sayarichisqachu. Kamachiy suyukuna kamasqa kasqan qhepamanmi, pantaspa mayqen 24 suyukunamantapas, [[Qallaw hatun kamachiy wamani]] mantapas suyu nispa sutichayqa, kay circunscripciones allpakunankamachiy suyuyuq kasqankurayku. [[Ancha llaqta Limaq|Ancha-llaqta limaq]] kay ruwaymanta qarqusqa kachkan, manataqmi mayqin suyumanpas kanqachu. <ref name="regdep">{{Cite web|url=http://www.intertournet.com.ar/web11/pe/provincias/default.htm}}</ref> Chay suyukunaqa 1821 watapi Piruw Kachariy Awqanakuy pachapi kamasqa karqan, [[Phransya mama llaqtapi dipartamintukuna|Phransyap rikch'ayninta]] qatispa, [[Piruwpa Wiriynatun]] amachiywasikunap rantinpi . Chay qhepamanmi qatiqnin rakinakuykuna karqan, chaymi kunan suyukuna kamasqa karqan. Paykunamantaqa, chay suyukuna – 1979 watapi Hatun Kamay Pirwapi rimasqa – 1987 watapilla Kamachiy 24650 nisqawanmi sayarichisqa kanman karqan <ref>{{Cite web|url=http://peru.justia.com/federales/leyes/24650-mar-19-1987/gdoc/}}</ref> 1993 watapi pawqar waray killapi, Ley 26922 nisqawan, [[Alberto Fujimori]] umalliqmi paykunaq rantinpi Kunay Puriy Kamachipa suyukuna(CTARwan)churarqan. <ref>{{Cite web|url=http://www4.congreso.gob.pe/comisiones/1999/descentralizacion/Leydes.htm}}</ref> 2002 watapi, suyukunata yapamanta Hatun [[Piruwpa hatun kamachin|Kamay Pirwaman]] churarqanku, sapa suyupaq, [[Ancha llaqta Limaq|Limaq Wamanipaq]], [[Qallaw hatun kamachiy wamani|Qallaw wamani]] ima, autonomía política, económica, kamachiqyuq suyu kamachiqkunata paqarichispa, chaywantaq suyukunaman kamachiyta rakiy ruwayta qallarirqanku, chaymantataqmi suyukunata llaqta tapuywan huñunakurqanku. Piruwpi suyukunaqa kayhinam: 1:[[Amaru sacha suyu|Amarusacha]] 2:[[Anqash suyu|Anqash]] 3:[[Apurimaq suyu|Apurimaq]] 4:[[Areqipa|Ariqipa]] 5:[[Ayakuchu suyu|Ayakuchu]] 6:[[Kashamarka]] 7[[:Qusqu]] icha [[Qosqo]] 8:[[Wankawillka]] 9[[:Wanuku]] 10:[[Ika]] 11:[[Sunin suyu|Sunin]] 12[[Qispikay suyu|:Qispikay]] 13:[[Lampayiqi]] 14:[[Amaru]] icha [[Amaru suyu|Apuyayaypa Mamaynin]] 15:[[Limaq]] icha [[Limaq|Rimaq]] 16[[Luritu suyu|:Luritu]] 17:[[Muqiwa suyu|Muqiwa]] 18:[[Pasqu suyu|Pasqu]] 19:[[Piwra suyu|Piwra]] 20:[[Punu suyu|Punu]] 21:[[San Martin suyu|San Martin]] 22:[[Taqna]] 23:[[Tunpis suyu|Tunpis]] 24:[[Ukayali suyu|Ukayali]] 3kt5jtdtm8k4fuvmjni0rdd27vqfa79 Pusna Ima Hirsiquwina Ripuwlika 0 65124 692608 2026-11-07T06:44:22Z Juanistanska 35640 Creado al traducir la introducción de la página «[[:es:Special:Redirect/revision/174744029|República de Bosnia y Herzegovina]]» 692608 wikitext text/x-wiki '''Pusna ima Hirsiquwina Ripuwlika''' ( [[Busna simi|Pusna]], [[Hurwat simi|Huwart]], [[Sirbya simi|Sirpyu]], [[Sirpu-hurwat simi|Sirpu-Hurwat]] simipi : ''Republika Bosna i Hercegovina'' icha '''RBiH''', [[Kirilitsa|Kirilitsaman]] t'ikrasqa «Република Босна и Херцеговина», РБиХ) chiqan ñawpaqninmi kunan pacha [[Pusnusuyu, Hirsiquwina ima|Pusna Hirsiquwina]] suyup, 1995 watapi Tantasqa Ripuwlika hina kamasqa . Chay sucesión pisi pisimantaña karqan chaypas, kayninqa 1992 watapi [[Yukuslawya|Yukuslawya Ripuwlika Tantasqa Susyalista]] nisqamanta independencia nisqa willakusqanmanta pacha 1998 watapi Dayton rimanakuykuna hunt’asqa hunt’akunankama. Yaqa llapan kay pachaqa Pusnya awqanakuy pachapim karqan, chaypi sapa iskay huk hatun ayllu Pusna Hirsiquwina (Sirpu-pusnaruna Pusnahurwatmanta) kikin intidadninkuta hatarichirqanku ( [[Sirpska Rispuwlika|Sirspka Ripuwlika]] wan Hurwat Ripuwlika Hirsiq-pusnya, sapakama), chaymanta kay [[ripuwlika]] paqarimurqan, chaymi huñurqan aswan achka Pusnamantakunata ( Pusnapi musulmankuna ). 1994 watapi Washington Hawka Kawsay Rimanakuykunata qatispa, Pusnawan Hurwatwan hukllanakuspa Pusnya Hirsiquwina tantanakuy, hukllachasqa huch'uy suyu tantanakuymi karqan. 1995 watapi Dayton ( [[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna|Hukllachasqa Amirika Llaqtakuna]] ) llaqtapi firmasqa rimanakuykunaqa Pusna Hirsiquwinap tantanakuynintam hukllacharqan, Sirpya mama llaqtayuq [[Srpska Rispuwlika|Sirpska Ripuwlika]], [[Pusnusuyu, Hirsiquwina ima|Pusna-Hirsiquwina]]<nowiki/>pi. Pusna Hirsiquwina Ripuwlika kamachiyman hina karqan, 14 ñiqin disimri killapi 1995 watapi Dayton rimanakuypa 4 kaq Anexo firmasqankama, chaypim Pusna Hirsiquwinap hatun kamachiynin kachkan, ichataq kamachiy qillqakunam rikuchin chay suyuqa 1997 wata tukukunankama kasqanmanta, chay pacha Dayton rimanakuypa hunt'akuynin tukusqaña karqan, chaymantataqmi hunt'asqata kamachiyta qallarirqan. 7cy2xcy0qk5ah5hirrzt1no8y9iieon 692609 692608 2026-11-07T06:46:13Z Juanistanska 35640 /* */ esta página es bosnia en quechua pero de 1995 692609 wikitext text/x-wiki (Ama pantachiychu [[Pusnusuyu, Hirsiquwina ima|Pusna Hirsiquwina]] kunan) '''Pusna ima Hirsiquwina Ripuwlika''' ( [[Busna simi|Pusna]], [[Hurwat simi|Huwart]], [[Sirbya simi|Sirpyu]], [[Sirpu-hurwat simi|Sirpu-Hurwat]] simipi : ''Republika Bosna i Hercegovina'' icha '''RBiH''', [[Kirilitsa|Kirilitsaman]] t'ikrasqa «Република Босна и Херцеговина», РБиХ) chiqan ñawpaqninmi kunan pacha [[Pusnusuyu, Hirsiquwina ima|Pusna Hirsiquwina]] suyup, 1995 watapi Tantasqa Ripuwlika hina kamasqa . Chay sucesión pisi pisimantaña karqan chaypas, kayninqa 1992 watapi [[Yukuslawya|Yukuslawya Ripuwlika Tantasqa Susyalista]] nisqamanta independencia nisqa willakusqanmanta pacha 1998 watapi Dayton rimanakuykuna hunt’asqa hunt’akunankama. Yaqa llapan kay pachaqa Pusnya awqanakuy pachapim karqan, chaypi sapa iskay huk hatun ayllu Pusna Hirsiquwina (Sirpu-pusnaruna Pusnahurwatmanta) kikin intidadninkuta hatarichirqanku ( [[Sirpska Rispuwlika|Sirspka Ripuwlika]] wan Hurwat Ripuwlika Hirsiq-pusnya, sapakama), chaymanta kay [[ripuwlika]] paqarimurqan, chaymi huñurqan aswan achka Pusnamantakunata ( Pusnapi musulmankuna ). 1994 watapi Washington Hawka Kawsay Rimanakuykunata qatispa, Pusnawan Hurwatwan hukllanakuspa Pusnya Hirsiquwina tantanakuy, hukllachasqa huch'uy suyu tantanakuymi karqan. 1995 watapi Dayton ( [[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna|Hukllachasqa Amirika Llaqtakuna]] ) llaqtapi firmasqa rimanakuykunaqa Pusna Hirsiquwinap tantanakuynintam hukllacharqan, Sirpya mama llaqtayuq [[Srpska Rispuwlika|Sirpska Ripuwlika]], [[Pusnusuyu, Hirsiquwina ima|Pusna-Hirsiquwina]]<nowiki/>pi. Pusna Hirsiquwina Ripuwlika kamachiyman hina karqan, 14 ñiqin disimri killapi 1995 watapi Dayton rimanakuypa 4 kaq Anexo firmasqankama, chaypim Pusna Hirsiquwinap hatun kamachiynin kachkan, ichataq kamachiy qillqakunam rikuchin chay suyuqa 1997 wata tukukunankama kasqanmanta, chay pacha Dayton rimanakuypa hunt'akuynin tukusqaña karqan, chaymantataqmi hunt'asqata kamachiyta qallarirqan. 3hg8jl9h9xjuy3h237i64eov48js9pv