Wikipedia
rmwiki
https://rm.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Pagina_principala
MediaWiki 1.47.0-wmf.1
first-letter
Multimedia
Spezial
Discussiun
Utilisader
Utilisader discussiun
Wikipedia
Wikipedia discussiun
Datoteca
Datoteca discussiun
MediaWiki
MediaWiki discussiun
Model
Model discussiun
Agid
Agid discussiun
Categoria
Categoria discussiun
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul Diskussion
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
Berlin
0
2185
172414
168845
2026-05-08T23:43:51Z
Albinfo
2471
coordinatas
172414
wikitext
text/x-wiki
{{Artitgel 1000|-10}}
{| class="prettytable float-right" width="320"
|+ <font size="+1">Berlin</font>
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Charta'''
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Vopna'''
|-
| rowspan="5" | [[Datoteca:Deutschland Lage Berlins.svg|center|142px|Posiziun da la citad da Berlin]]
| align="center" | [[Datoteca:DEU Berlin COA.svg|65px|Vopna da la Citad da Berlin]]
|-
| align="center" | <small>Vopna da la Citad <br />da Berlin</small>
|-
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" | '''Bandiera'''
|-
| align="center" | [[Datoteca:Flag of Berlin.svg|130px|border|Bandiera da la Citad da Berlin]]
|-
| align="center" | <small>Bandiera da la Citad <br />da Berlin</small>
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#FFDEAD" | '''Datas fundamentalas'''
|-
| Sedia administrativa
| Berlin
|-
| Surfatscha
| 891,68 km²
|-
| Abitants
| 3'490'105<br /><small>''(avust 2015)''</small>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2016/SB_A01-07-00_2015m08_BE.pdf]
|-
| Spessezza
| 3'914 ab./km²
|-
| Posiziun geografica
| {{WikidataCoord| city | DE-BE }}
|-
| Autezza
| 34–115 m
|-
| Numers postals
| 10115–14199
|-
| Preselecziun
| 030
|-
| Code [[ISO 3166-2]]
| DE-BE
|-
| Website
| [https://www.berlin.de/ berlin.de]
|-
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" colspan="2" | '''Politica'''
|-
| President da la citad
| Michael Müller
|}
[[Datoteca:2005-10-26 Brandenburger-Tor.JPG|thumb|left|200px|Porta da Brandenburg (''Brandenburger Tor'')]]
'''Berlin''', raramain rumantschà sco '''Berlina''', è la [[chapitala]] ed in dals sedesch pajais federativs da la [[Germania]].
La citad dumbra 3,5 milliun abitants. Ella è la pli gronda citad da la Germania e la segunda pli gronda da l'[[Uniun Europeica]].
Berlin è la 41avla pli visitada citad dal mund.<ref>[https://web.archive.org/web/20120512053106/http://www.joejourneys.com/journals/Joe_Journeys/Blog/Entries/2010/4/3_TOP_100_MOST_VISITED_CITIES_-_2009.html www.joejourneys.com ''(en englais)'']</ref>
== Geografia ==
[[Datoteca:Hauptbahnhof Berlin.jpg|thumb|200px|left|Staziun Centrala da Berlin (''Berlin Hauptbahnhof'')]]
La surfatscha dal pajais cuvrescha 891,68 km².
El sa chatta al nord-ost da la [[Germania]], circa da 70 km da distanza dal cunfin cun la [[Pologna]].
Ses center è traversà per il flum [[Spree]].
== Citads schumellinas ==
{|class="wikitable"
|- valign="top"
|
* 1967 {{Flagicon|US}} '''[[Los Angeles]]''', [[Stadis Unids da l'America]]
* 1987 {{Flagicon|France}} '''[[Paris]]''', [[Frantscha]]
* 1988 {{Flagicon|Spain}} '''[[Madrid]]''', [[Spagna]]
* 1989 {{Flagicon|Turkey}} '''[[Istanbul]]''', [[Tirchia]]
* 1991 {{Flagicon|Poland}} '''[[Varsovia]]''', [[Pologna]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110511092044/http://www.um.warszawa.pl/ Miasta partnerskie Warszawy]</ref>
* 1991 {{Flagicon|Russia}} '''[[Moscau]]''', [[Russia]]
|valign="top"|
* 1991 {{Flagicon|Hungary}} '''[[Budapest]]''', [[Ungaria]]
* 1992 {{Flagicon|Belgium}} '''[[Brüssel]]''', [[Belgia]]
* 1993 {{Flagicon|Indonesia}} '''[[Djakarta]]''', [[Indonesia]]
* 1993 {{Flagicon|Uzbekistan}} '''[[Tashkent]]''', [[Usbekistan]]
* 1993 {{Flagicon|Mexico}} '''[[Citad da Mexico]]''', [[Mexico]]
* 1994 {{Flagicon|China}} '''[[Beijing]]''', [[Republica populara da la China|China]]
|valign="top"|
* 1994 {{Flagicon|Japan}} '''[[Tokyo]]''', [[Giapun]]
* 1994 {{Flagicon|Argentina}} '''[[Buenos Aires]]''', [[Argentina]]
* 1995 {{Flagicon|Czech}} '''[[Prag]]''', [[Tschechia]]
* 2000 {{Flagicon|Namibia}} '''[[Windhoek]]''', [[Namibia]]
* 2000 {{Flagicon|UK}} '''[[Londra]]''', [[Reginavel Unì da la Gronda Britannia ed Irlanda dal Nord|Gronda Britannia]]
|}
== Colliaziuns ==
* [https://www.berlin.de/ Pagina uffiziala da la citad]
* [http://www.panorama-cities.net/berlin/berlin_germany.html Maletgs da Berlin]
== Annotaziuns ==
<references/>
{{commons|Berlin}}
{{Pajais Federativ Germania}}
{{chapitalas stadis d'Europa}}
[[Categoria:Länder da la Germania]]
[[Categoria:Chapitalas da stadi]]
[[Categoria:Lieu en Germania]]
mht5tm48xvktn4recgkts6dpmvaag5f
172420
172414
2026-05-09T10:26:55Z
Albinfo
2471
172420
wikitext
text/x-wiki
{{Artitgel 1000|-10}}
{| class="prettytable float-right" width="320"
|+ <font size="+1">Berlin</font>
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Charta'''
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Vopna'''
|-
| rowspan="5" | [[Datoteca:Deutschland Lage Berlins.svg|center|142px|Posiziun da la citad da Berlin]]
| align="center" | [[Datoteca:DEU Berlin COA.svg|65px|Vopna da la Citad da Berlin]]
|-
| align="center" | <small>Vopna da la Citad <br />da Berlin</small>
|-
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" | '''Bandiera'''
|-
| align="center" | [[Datoteca:Flag of Berlin.svg|130px|border|Bandiera da la Citad da Berlin]]
|-
| align="center" | <small>Bandiera da la Citad <br />da Berlin</small>
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#FFDEAD" | '''Datas fundamentalas'''
|-
| Sedia administrativa
| Berlin
|-
| Surfatscha
| 891,68 km²
|-
| Abitants
| {{Wikidata Populaziun}}
|-
| Spessezza
| 3'914 ab./km²
|-
| Posiziun geografica
| {{WikidataCoord| city | DE-BE }}
|-
| Autezza
| 34–115 m
|-
| Numers postals
| 10115–14199
|-
| Preselecziun
| 030
|-
| Code [[ISO 3166-2]]
| DE-BE
|-
| Website
| [https://www.berlin.de/ berlin.de]
|-
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" colspan="2" | '''Politica'''
|-
| President da la citad
| Michael Müller
|}
[[Datoteca:2005-10-26 Brandenburger-Tor.JPG|thumb|left|200px|Porta da Brandenburg (''Brandenburger Tor'')]]
'''Berlin''', raramain rumantschà sco '''Berlina''', è la [[chapitala]] ed in dals sedesch pajais federativs da la [[Germania]].
La citad dumbra 3,5 milliun abitants. Ella è la pli gronda citad da la Germania e la segunda pli gronda da l'[[Uniun Europeica]].
Berlin è la 41avla pli visitada citad dal mund.<ref>[https://web.archive.org/web/20120512053106/http://www.joejourneys.com/journals/Joe_Journeys/Blog/Entries/2010/4/3_TOP_100_MOST_VISITED_CITIES_-_2009.html www.joejourneys.com ''(en englais)'']</ref>
== Geografia ==
[[Datoteca:Hauptbahnhof Berlin.jpg|thumb|200px|left|Staziun Centrala da Berlin (''Berlin Hauptbahnhof'')]]
La surfatscha dal pajais cuvrescha 891,68 km².
El sa chatta al nord-ost da la [[Germania]], circa da 70 km da distanza dal cunfin cun la [[Pologna]].
Ses center è traversà per il flum [[Spree]].
== Citads schumellinas ==
{|class="wikitable"
|- valign="top"
|
* 1967 {{Flagicon|US}} '''[[Los Angeles]]''', [[Stadis Unids da l'America]]
* 1987 {{Flagicon|France}} '''[[Paris]]''', [[Frantscha]]
* 1988 {{Flagicon|Spain}} '''[[Madrid]]''', [[Spagna]]
* 1989 {{Flagicon|Turkey}} '''[[Istanbul]]''', [[Tirchia]]
* 1991 {{Flagicon|Poland}} '''[[Varsovia]]''', [[Pologna]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110511092044/http://www.um.warszawa.pl/ Miasta partnerskie Warszawy]</ref>
* 1991 {{Flagicon|Russia}} '''[[Moscau]]''', [[Russia]]
|valign="top"|
* 1991 {{Flagicon|Hungary}} '''[[Budapest]]''', [[Ungaria]]
* 1992 {{Flagicon|Belgium}} '''[[Brüssel]]''', [[Belgia]]
* 1993 {{Flagicon|Indonesia}} '''[[Djakarta]]''', [[Indonesia]]
* 1993 {{Flagicon|Uzbekistan}} '''[[Tashkent]]''', [[Usbekistan]]
* 1993 {{Flagicon|Mexico}} '''[[Citad da Mexico]]''', [[Mexico]]
* 1994 {{Flagicon|China}} '''[[Beijing]]''', [[Republica populara da la China|China]]
|valign="top"|
* 1994 {{Flagicon|Japan}} '''[[Tokyo]]''', [[Giapun]]
* 1994 {{Flagicon|Argentina}} '''[[Buenos Aires]]''', [[Argentina]]
* 1995 {{Flagicon|Czech}} '''[[Prag]]''', [[Tschechia]]
* 2000 {{Flagicon|Namibia}} '''[[Windhoek]]''', [[Namibia]]
* 2000 {{Flagicon|UK}} '''[[Londra]]''', [[Reginavel Unì da la Gronda Britannia ed Irlanda dal Nord|Gronda Britannia]]
|}
== Colliaziuns ==
* [https://www.berlin.de/ Pagina uffiziala da la citad]
* [http://www.panorama-cities.net/berlin/berlin_germany.html Maletgs da Berlin]
== Annotaziuns ==
<references/>
{{commons|Berlin}}
{{Pajais Federativ Germania}}
{{chapitalas stadis d'Europa}}
[[Categoria:Länder da la Germania]]
[[Categoria:Chapitalas da stadi]]
[[Categoria:Lieu en Germania]]
p91i7sy4trqigwe10h7tjygiv2w8zem
Vienna
0
4535
172413
167155
2026-05-08T23:42:23Z
Albinfo
2471
+coordinatas
172413
wikitext
text/x-wiki
{{Artitgel 1000|+30}}
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;"
! Bandiera da Vienna
! Vopna da Vienna
|- align="center"
| style="background: #f0f0f0;width: 145px;" | [[Datoteca:Flag_of_Vienna_(state).svg|150px|border|Bandiera]]
| style="background: #ffffff;width: 145px;" | [[Datoteca:Wien 3 Wappen.svg|100px|Vopna]]
|-
|---- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align=center bgcolor="#EFEFEF" | Populaziun
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| valign="top" | Abitants:
| 1 840 573 (2016)<ref>[http://www.statistik.at/web_de/statistiken/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_jahres-_und_quartalswerte/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html Statistica dal dumber d’abitants], ''Statistik Austria''</ref>
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| valign="top" | Cun aglomeraziun:
| 2 680 000 (2014)
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| Spessezza da la populaziun:
| 4437 abitants per km²
|---- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Charta: Vienna en l’Austria
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" align="center" | [[Datoteca:Austria wien.svg|290px|Charta austriaca (Vienna)]]
|---- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align=center bgcolor="#EFEFEF" | Geografia
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| Surfatscha:
| 414,89 km²
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| valign="top" | Situaziun geografica:
| {{WikidataCoord| city | AT-9 }}
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| valign="top" | Extensiun:
| nord – sid: 22,4 km<br />vest – ost: 30,0 km
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| valign="top" | Punct il pli aut:
| 542 m s.m. ([[Hermannskogel]])
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| valign="top" | Punct il pli bass:
| 151 m s.m. ([[Lobau]])
|---- bgcolor="#FFFFFF"
! colspan="2" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Charta: Districts da Vienna
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" align="center" | [[Datoteca:Wien districts with numbers.png|Districts da Vienna]]
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" align="center" | [[Datoteca:Vienna 20021024.JPG|290px|Vienna sin ina fotografia da satellit]]
|---- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" align="center" | [[Datoteca:Stadtteile von Wien entlang der Donau (gesehen von Nordwesten).jpg|290px|Panorama da Vienna davent dal Leopoldsberg]]
|---- bgcolor="#FFFFFF"
|}
'''Vienna''' ([[lingua tudestga|tudestg]] ''Wien'', viennais ''Wean'') è la chapitala ed en il medem mument in dals nov pajais federativs da l’[[Austria]]. Cun varga 1,84 milliuns abitants è Vienna la citad cun la pli gronda spessezza d’abitants dal pajais. A Vienna e conturn vivan enturn 2,68 milliuns umans, quai ch’è in quart da la populaziun da l’Austria. Tenor la cifra d’abitants figurescha Vienna sco otgavel gronda citad da l’[[Uniun europeica]] (UE).
Cun il biro da l’[[Organisaziun da las Naziuns unidas]] (ONU) furma Vienna ina da las quatter sedias uffizialas da l’ONU. Ulteriuras organisaziuns internaziunalas da renum ch’han lur sedia a Vienna èn l’[[Organisaziun dals pajais exportaders da petroli]] (OPEC), l’[[Organisaziun per la segirezza e la collavuraziun en l’Europa]] (OSCE) e l’[[Organisaziun internaziunala per l’energia atomara]] (IAEO). L’IAEO e l’ONU han in agen cumplex d’edifizis, l’uschenumnà ''[[Vienna International Centre]]''.
Durant tschientaners è Vienna stada la citad imperiala e residenziala dals Habsburgais ed è uschia sa sviluppada ad in center cultural e politic da l’Europa. Cun dus milliuns abitants era Vienna l’onn 1910 la quartgronda citad dal mund, suenter Londra, New York e Paris. Suenter la fin da l’Emprima Guerra mundiala aveva la citad dentant pers var in quart da ses abitants. Sin proposta da la Republica austriaca èn la citad veglia da Vienna (che dat anc oz perditga dal domini dals Habsburgais) ed il chastè da Schönbrunn vegnids renconuschids da l’[[Unesco]] sco iertas culturalas mundialas. Tar las ensainas da Vienna tutgan il [[Dom da s. Steffan]], la Roda gronda en il Prater e bleras autras attracziuns.
== Geografia ==
Cun ina surfatscha da 414,89 km² è Vienna il pli pitschen pajais federativ da l’Austria. Ultra da quai è el il sulet pajais federativ che n’ha nagin cunfin cun in auter stadi. Enfin l’onn 1921 appartegneva Vienna a l’Austria Bassa, il pajais federativ che circumdescha dal tuttafatg la citad.
=== Situaziun geografica ===
Il svilup da Vienna tar ina da las pli impurtantas e grondas citads da l’Europa Centrala è tranter auter d’attribuir a la situaziun geografica favuraivla. La citad giascha al nordost da las Alps en il nordvest dal batschigl da Vienna (''Wiener Becken''). La citad istorica è vegnida erigida unicamain en il sid dal Danubi; ozendi s’extenda la citad dentant dad omaduas varts dal flum. Vienna è sa furmà là nua che las veglias vias da martganzia sa cruschavan: dal vest a l’ost il Danubi e dal nord al sid la Ruta d’ambra. Il Danubi sa laschava surpassar en quest lieu senza pli grondas difficultads, perquai ch’il flum sa sparteva sin blers bratschs cun inslas tranteren.
Dapi la crudada da la tenda da fier l’onn 1989 creschan il traffic e las relaziuns economicas cun ils stadis vischins siuads en il nord ed en l’ost da l’Austria puspè. La vischinanza geografica tar ils anteriurs pajais en il bloc da l’ost è tuttavia accurschibla. Uschia giascha Vienna per exempel mo 60 km davent da la chapitala slovaca Bratislava. En l’Europa è ina tala vischinanza da duas chapitalas singulara (cun excepziun dal cas spezial Vatican e Roma). Dapi ils 21 da december 2007 – l’extensiun da la Cunvegna da Schengen sin pajais da l’ost sco la Tschechia, la Slovachia e l’Ungaria – pon ins surpassar per l’emprima giada dapi l’onn 1918 ils cunfins en l’ost da l’Austria senza controlla e quai dapertut nua ch’ins vul.
=== Cuntrada e clima ===
Mo ina part relativamain pitschna dal territori da la citad da Vienna è surbajegiada. Var la mesadad da la surfatscha è zona verda cun curtins (28,4 % u 117,76 km²), prads che vegnan per part anc tratgs a niz da l’agricultura e guauds che cuvran 16,6 %. Vienna è era in dals quatter pajais federativs da l’Austria nua ch’i vegn fatg vin.
La citad da Vienna s’extenda da Lobau che giascha sin 151 meters fin tar il Hermannskogel sin 542 meters sur mar. En il nordvest sco era en il vest ed en il sidvest da Vienna tanscha il guaud da Vienna cun sias collinas (Leopoldsberg, Kahlenberg) fin en il territori da la citad. Il Danubi cuntanscha la citad da Vienna tras la Wiener Pforte, ina stretga enserrada dal Leopoldsberg da la vart dretga e dal Bisamberg da la vart sanestra da la riva. Or dal guaud da Vienna culan numerus flums en la citad. Il pli enconuschent è la Vienna. Las collinas en il vest cuntinueschan en il sid en furma da terrassas ch’èn sa furmadas en l’epoca glaziala (Winerberg e Laaer Berg); oz èn quellas enconuschentas sco regiun da viticultura. L’ost da la citad è territori plitost planiv. Il Marchfeld vegn nizzegià da l’agricultura. El vegn dentant surbajegia pli e pli. En il sidost chatt’ins las Donauauen, ina cuntrada per lung dal Danubi ch’è vegnida declerada sco parc naziunal.
[[Datoteca:Klimadiagramm-deutsch-Wien-Österreich.png|thumb|Diagram da clima da Vienna]]
Vienna enconuscha in clima transitoric cun influenza oceanica nà dal vest ed influenza continentala nà da l’ost. Quai ves’ins vi da las mesiraziuns fitg variablas durant l’entir onn. En tut ha Vienna mo ina pitschna quantitad da precipitaziuns e pli lungas periodas sitgas. En cumparegliaziun cun autras parts da l’Austria èn ils envierns plitost miaivels.
=== Divisiun administrativa da la citad ===
La citad da Vienna è dividida en 23 districts. Anc suenter l’onn da revoluziun 1848 era la citad istorica (che furma oz la gronda part da l’emprim district) congruenta cun il territori da la citad. Sut l’imperatur [[Franz Joseph I]] è la citad vegnida schlargiada considerablamain ils onns 1850, 1890/1892 e 1904. L’onn 1850 èn las vischnancas aifer l’uschenumnà Linienwall (il rempar che dueva proteger la citad dals Tircs e da rebels da l’Ungaria) vegnidas integrads sco segund enfin 8avel district (respectivamain 9avel dapi che l’anteriur quart district è vegnì spartì en dus). Dapi l’onn 1890 appartegnan era ils districts a la riva dretga dal Danubi a la citad. En bleras parts dals districts vivan ils nums dals vitgs autonoms d’antruras vinavant.
==== Ils 23 quartiers da Vienna ====
{|
|valign=top|
* 1. district: Innere Stadt
* 2. district: Leopoldstadt
* 3. district: Landstrasse
* 4. district: Wieden
* 5. district: Margareten
* 6. district: Mariahilf
* 7. district: Neubau
* 8. district: Josefstadt
* 9. district: Alsergrund
* 10. district: Favoriten
* 11. district: Simmering
* 12. district: Meidling
|valign=top|
* 13. district: Hietzing
* 14. district: Penzing
* 15. district: Rudolfsheim-Fünfhaus
* 16. district: Ottakring
* 17. district: Hernals
* 18. district: Währing
* 19. district: Döbling
* 20. district: Brigittenau
* 21. district: Floridsdorf
* 22. district: Donaustadt
* 23. district: Liesing
|}
== Istorgia ==
La cronica da la citad da Jans der Enikel che datescha dal 13avel tschientaner marchescha il cumenzament da l’istoriografia da la citad da Vienna.
=== Preistorgia, temp roman, temp medieval ===
[[Datoteca:Michaelerplatz Vienna romain ruins Sept 2007.jpg|thumb|200px|Exchavaziuns al Michaelsplatz]]
Scuvertas archeologicas mussan ch’igl ha gia dà durant il temp paleolitic umans ch’èn viandads atras questa regiun. Pir davent dal temp neolitic è il Wiener Becken dentant stà populà permanentamain. Dals abitadis dal temp da bronz dattan bleras fossas perditga, en las qualas las restanzas da las baras brischadas vegnivan sutterradas. La cultura da Hallstatt en il temp da fier è represchentada a Vienna tras in crest-fossa bain visibel e tras restanzas d’abitadis. Or dal temp celtic è enconuschent ch’i deva in ''oppidum'' (abitadi fortifitgà sumegliant ad ina citad) sin il Leopoldsberg ed in pitschen abitadi celtic cun il num ''Vedunia'' (‹aual da guaud›).
En l’emprim tschientaner suenter Cristus han ils Romans erigì al lieu dal center da la citad da Vienna in champ da militar (''castrum'') ch’era collià cun la citad civila ''Vindobona'' (ozendi il terz district). Il champ aveva la funcziun da segirar il cunfin da la provinza Pannonia. Anc oz ves’ins en l’emprim district il decurs dal mir e la via dal champ. Ils Romans èn restads fin en il tschintgavel tschientaner. Il champ da las legiuns romanas sa chattava en l’ost da la part settentriunala da l’Imperi roman ed è spert daventà in’unfrenda dals embrugls da la migraziun dals pievels.
Il center viennais dal temp medieval tempriv era il Berghof, in bain economic da viticultura. L’emprima giada vegn il bain numnà en las annalas da Salzburg l’onn 881. Là vegn menziuna ch’igl haja gì lieu ''apud Weniam'' ina battaglia cunter ils Magiars. I n’è dentant betg cler sch’i sa tractava da la citad u dal flum. Cun la victoria da retg Otto I cunter ils Magiars l’onn 955 en la Battaglia sin il Lechfeld ha cumenzà l’avanzament da Vienna e da l’Austria en la politica europeica.
Sut ils Babenbergs è vegnì stgaffì l’onn 976 il marchesat ''Ostarrichi'' sin il territori al cunfin tar l’Ungaria. Tar quel tutgava era Vienna. Gia en il 11avel tschientaner era Vienna in impurtant lieu da martganzia. Il 1155 ha Heinrich II designà Vienna sco sia citad principala. Mo in onn pli tard ha Vienna obtegnì cun il ''previlegium minus'' il stadi da ducadi cun sedia dal duca.
L’onn 1192 – en il decurs da la Terza Cruschada – ha il marches Leopold V il Virtuus arrestà retg Richard Löwenherz ad Erdberg sper Vienna (oz il terz district). Quai ha purtà in enorm daner da liberaziun. Cun questa summa è vegnì drizzà en in lavuratori per batter munaida sco era finanzià l’emprim engrondiment da la citad. Il 1221 ha Vienna survegnì sco segunda citad en il ducadi austriac il dretg da citad e da martgà. Quai vul dir che la citad aveva il dretg da pretender dals commerziants che gievan tras la citad da stuair distgargiar lur rauba e da dar la pussaivladad als abitants da cumprar quella. Quai pussibilitava als Viennais il commerzi intermediar, uschia che Vienna aveva relaziuns da commerzi oravant tut per lung dal Danubi e cun Venezia. Vienna valeva gia da quel temp sco ina da las pli impurtantas citads lunsch enturn.
=== Ils Habsburgais ===
[[Datoteca:Rudolf IV.jpg|thumb|150px|left|Rudolf IV il Fundatur ch’ha influenzà considerablamain la citad]]
[[Datoteca:Nuremberg_chronicles_f_098v99r_1.png|thumb|220px|Vienna en la cronica mundiala da Schedel, 1493]]
Cun la victoria da Rudolf I l’onn 1278 cunter Ottokar II da la Boemia han ils Habsburgais surpiglià la pussanza en l’Austria. Ma pauc pli tard, sut ils Luxemburgais, è Prag daventà la residenza imperiala. Vienna giascheva uss en la sumbriva da quella. Ils Habsburgais sa spruvavan da bajegiar ora vinavant la citad e da tegnair pass cun Prag.
Gronds merits ha acquistà duca Rudolf IV perquai ch’el ha auzà il bainstar da la citad cun sia sabia politica economica. Duas decisiuns han era dà ad el il surnum ‹il Fundatur›: la fundaziun da l’universitad da Vienna l’onn 1365 (tenor l’exempel da Prag) e la construcziun dal bajetg gotic da Son Steffan. Il temp sequent è stà sut l’ensaina da charplinas d’ierta tranter ils Habsburgais. Quellas n’han betg mo procurà per blers embrugls, mabain era chaschunà il ruin economic.
Suenter l’elecziun da duca Albrecht V sco retg roman-tudestg è Vienna puspè daventà l’onn 1438 la residenza dal Sontg Imperi roman. Cun il num Albrecht èn dentant era colliads la stgatschada ed ils mazzaments dals gidieus viennais dals onns 1421/22. L’onn 1469 è la citad vegnida tschernida sco sedia da l’uvestgieu e cunquai è il Dom da s. Steffan daventà ina catedrala. En l’èra dal flaivel regent Friedrich III è Vienna adina stà sin la vart da ses adversari, perquai che Friedrich na pudeva betg garantir la pasch en ses pajais. Il motiv eran ils mercenaris che viagiavan devastond per la terra enturn.
Suenter che l’Ungaria e la Boemia èn vegnidas integradas en il domini dals Habsburgais, è Vienna daventà il 1556 definitivamain la sedia da l’imperatur. Quai è era sta il temp nua che la citad da Vienna è vegnida recatolisada. La citad era bain daventada protestanta ils decennis precedents; l’onn 1551 han ins dentant clamà ils gesuits en la citad ch’han spert gì bler’influenza a la curt. A la testa da la cuntrarefurmaziun steva Melchior Khlesl, l’uvestg da Vienna da quel temp.
=== La bloccada da la citad entras ils Tircs ===
[[Datoteca:Vienna Battle 1683.jpg|thumb|200px|La battaglia da succurs al Kahlenberg l’onn 1683, durant la bloccada dals Tircs]]
L’onn 1529 è Vienna stà bloccà per l’emprima giada dals Tircs, dentant senza success. Ils cunfins tranter la part habsburgaisa e la part osmana da l’Ungaria passavan onns a la lunga mo var 150 kilometers a l’ost da la citad. Quai ha restrenschì il svilup da la citad. Almain ha Vienna obtegnì en quel temp ina fortificaziun moderna.
Fin en il 17avel tschientaner è la construcziun da questa fortificaziun stada l’activitad da construcziun principala en la citad. E l’onn 1683 è la fortificaziun davaira sa cumprovada. Ella ha protegì la citad durant mais enfin che l’armada tirca è sa retratga, perquai che l’armada da securs dal retg polac Jan Sobieski è arrivada. Suenter questa sconfitta han ins cumenzà a stgatschar il Reginavel osman or da l’Europa Centrala.
=== Il baroc ed il classicissem en cumplaina fluriziun ===
[[Datoteca:Canaletto_(I)_066.jpg|thumb|200px|Vienna en il temp baroc (maletg da [[Bernardo Bellotto|Canaletto]], ca. 1760)]]
Ina giada che la smanatscha tirca è stada bandischada, han ins bajegià bler e la citad e prosperada. En il temp da la reconstrucziun è la citad da Vienna vegnida barochisada (''Vienna gloriosa''). Numerus palazis da persunas noblas èn vegnids bajegiads, oravant tut dals achitects [[Johann Bernhard Fischer von Erlach]] e [[Johann Lukas von Hildebrandt]]. Er ordaifer ils mirs da la citad èsi vegnì bajegià bler. Dapi l’onn 1704 enconuscheva schizunt l’aglomeraziun in sistem da fortezza, il Linienwall. Quest mir da fortezza passava pli u main là nua che la Gürtelstrasse sa chatta oz.
Suenter che blera glieud è morta pervi da la pesta durant ils onns 1679 e 1713, è la populaziun puspè creschida cuntinuadamain en il decurs dal 18avel tschientaner. Durant quel temp èn era vegnidas fundadas las emprimas manufacturas, e quai en la [[Leopoldstadt]]. Era l’igiena è vegnida meglierada cun eriger chanalisaziuns e cun installar il nettegiament da las vias.
Cun la fluriziun da la citad è Vienna bainspert daventà in impurtant center cultural en l’Europa ch’ha gì ses punct culminant cun la musica classica viennaisa ([[Joseph Haydn|Haydn]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Franz Schubert|Schubert]]).
=== La citad imperiala tranter il conservatissem e l’avantgarda ===
[[Datoteca:Portrait of Franz Joseph I by Franz Xaver Winterhalter.jpg|thumb|left|180px|Sut la regenza da l’imperatur austriac Franz Joseph I ha Vienna enconuschì ina fluriziun culturala, artistica ed architectonica]]
[[Datoteca:Alsergrund um1900.jpg|thumb|200px|‹[[Alt-Wien]]› ha stuì guntgir. Las chasas da locaziun istoricas (davos) remplazzan il caracter da vitg en l’aglomeraziun]]
[[Datoteca:Wien Parlament um 1900.jpg|thumb|200px|Ringstrasse cun il parlament (1900)]]
[[Datoteca:Wilhelm Gause Ball der Stadt Wien 1904.jpg|thumb|200px|Bal en la chasa-cumin cun il president da la citad Karl Lueger]]
Durant las [[Guerras da coaliziun]] han las truppas da [[Napoleun Bonaparte]] conquistà duas giadas la citad da Vienna (1805 e 1809). Il 1804 è Vienna daventà la chapitala d’in nov stadi – da l’[[Imperi austriac]]. Il 1806 è vegnì annunzià la fin dal [[Sontg Imperi roman|Sontg Imperi roman da naziun tudestga]]. Suenter la victoria cunter Napoleun ha gì lieu il [[Congress da Vienna]] (1814/15) ch’ha ordinà da nov las relaziuns politicas en l’Europa.
L’epoca dal [[Vormärz]] è caracterisada tras la politica da repressiun rigurusa e tras la cultura da [[Biedermeier]]. En quest’epoca ha era cumenzà l’industrialisaziun. Il 1837 è vegnida averta l’emprima [[viafier]] ([[Österreichische Nordbahn|Nordbahn]]).
La Revoluziun franzosa dal favrer 1848 ha er gì effect sin Vienna: ils 13 da mars è prorutta la Revoluziun da mars. Entras quella ha il chancelier dal stadi [[Klemens Wenzel Lothar Nepomuk von Metternich|Metternich]] bainprest stuì sa retrair. Ils 6 d’october ha lura cumenzà la Revoluziun d’october. A la fin ha il militar imperial victorisà cunter ils democrats. Il democrat [[Robert Blum]] ch’era vegnì da Francfurt per gidar la populaziun è vegnì executà en la Brigittenau.
L’onn 1850 è la citad vegnida engrondida cun incorporar l’aglomeraziun aifer il Linienwall e la Leopoldstadt sin la Donauinsel en la citad da Vienna. Il 1858 è il mir da fortezza da la citad vegnì destruì. Empè dal mir è vegnida bajegiada la Ringstrasse cun edifizis monumentals da mintga vart. Il stil da bajegiar a la Ringstrasse ha influenzà fermamain il maletg da la citad da Vienna. Quest temp ha gì ses punct culminant en l’[[Exposiziun mundiala dal 1873]]. Cun il crash da la bursa ch’ha gì lieu gist durant l’exposiziun è era il [[Temp da fundaziun]] ì a fin.
Suenter las grondas inundaziuns da l’onn 1830 hai adina puspè dà plans per ina regulaziun dal Danubi. Quels èn vegnids realisads tranter il 1868 ed il 1875. Il Danubi è vegnì manà en in flum principal sper la citad ora. Be in pitschen curs d’aua è anc vegnì laschà passar en furma da chanal tras la citad; quel porta il num Donaukanal.
Il pli enconuschent president da la citad durant il temp imperial è stà [[Karl Lueger]]. Il cristiansocial carismatic è stà en uffizi davent da l’onn 1897 fin il 1910. El è daventà enconuschent per refurmas communalas, ma er per in antisemitissem rabiat. Da quel temp è la populaziun da Vienna creschida spert, quai pervi dal grond dumber d’immigrants.
La [[Wiener Moderne]] marchescha da quel temp gist er l’ultim punct culminant cultural da la citad. Quai betg sco davos pervi da l’associaziun d’artists Wiener Secession ch’ha fatg da Vienna in center dal jugendstil. En la musica è naschì da quel temp il moviment da la [[Segunda scola viennaisa]]. En quest’atmosfera da resvegl cultural ha plinavant stabilì [[Sigmund Freud]] la psicanalisa.
=== Emprima Guerra mundiala ed Emprima Republica ===
[[Datoteca:Döbling (Wien) - Karl-Marx-Hof.JPG|thumb|left|200px|Il Karl-Marx-Hof, in exempel per la politica da bajegiar sociala dals onns 1920]]
[[Datoteca:Stimmzettel-Anschluss.jpg|thumb|200px|Cedel da votaziun per confirmar l’annexiun da l’Austria al Reich tudestg, 1938]]
Durant l’[[Emprima Guerra mundiala]] na hai bain dà naginas acziuns guerrilas en il conturn da Vienna. Tuttina è la situaziun da provediment daventada difficila vers la fin da la guerra. La fin da l’Emprima Guerra mundiala ha er muntà la fin da l’Austria-Ungaria. Ils 30 d’october 1918 è naschida la [[Republica Austria]]; ils 11 da november dal medem onn ha l’imperatur [[Karl I]] abditgà e bandunà il chastè da Schönbrunn e Vienna.
Durant l’instabilitad economica e politica da l’Emprima Republica ha Vienna furma la tribuna politica per las cuntraversas tranter la regenza conservativa ed ils socialdemocrats che dominavan la citad. Ils 15 da fanadur 1927 ha brischà il palaz da giustia; tar las collisiuns tranter demonstrants e polizia èn 94 persunas vegnidas per la vita. Questa fasa da radicalisaziun ha culminà l’onn 1934 en la [[Sullevaziun socialdemocratica dal favrer]]. Quella è vegnida supprimida cun forzas militaras ed ha manà a la [[dictatura austrofaschista]] che dueva dominar la citad e l’entir pajais fin l’annexiun da l’Austria al [[Reich tudestg]].
=== Naziunalsocialissem e Segunda Guerra mundiala ===
[[Datoteca:Wien - Holocaust-Mahnmal (1).JPG|thumb|200px|Monument commemorativ per las unfrendas austriacas da la schoah sin la Plazza dals Gidieus]]
Ils 12 da mars 1938 ha [[Adolf Hitler]] laschà occupar l’Austria tras truppas tudestgas. Cun sustegn or da las atgnas retschas è vegnida remplazzada la dictatura austrofaschistica tras il domini [[naziunalsocialistic]]. La regenza da la citad han ins reorganisà ed incorporaziuns han manà al Gross-Wien ch’era trais giadas uschè grond sco la surfatscha da la citad odierna.
Suenter l’occupaziun tudestga han cumenzà las persecuziuns e deportaziuns da Gidieus. Dals radund 200 000 Gidieus sesents a Vienna èn radund 120 000 vegnids sfurzadas d’emigrar – tranter els Sigmund Freud – e 60 000 èn vegnids per la vita en champs da concentraziun.
Ils 17 da mars 1944 han ils [[Alliads]] cumenzà a bumbardar Vienna. En tut è radund in tschintgavel da la citad vegnì destruì. Il Dom da s. Steffan n’era betg vegnì tutgà da bumbas, ha dentant tuttina piglià fieu tar ina spogliaziun. L’avrigl 1945 ha gì lieu la [[Battaglia da liberaziun da Vienna]] ch’ha chaschunà la mort a radund 37 000 schuldads e millis civilists. La battaglia è ida a fin cun la sconfitta da las truppas naziunalsocialisticas; nà da l’Ungaria è l’[[Armada cotschna]] da l’[[Uniun Sovietica]] entrada en la citad.
=== Segunda mesadad dal 20avel tschientaner ===
[[Datoteca:Wien Besatzungszonen.png|thumb|left|200px|Ils quatter secturs d’administraziun dals Alliads a Vienna]]
[[Datoteca:Donau-Wien-UNOcity.jpg|thumb|200px|Enturn l’Uno-City sa furma il nov quartier Donau City]]
Suenter la fin dals cumbats a Vienna ha l’armada sovietica installà ina nova regenza. Era las partidas politicas èn sa furmadas da nov. Pir l’atun 1945 han ils Soviets laschà entrar en la citad contingents militarics dals ulteriurs trais Alliads ([[Stadis Unids]], [[Gronda Britannia]] e [[Frantscha]]). Enfin l’onn 1955 è la citad da Vienna restada divida en quatter secturs e dirigida dals Alliads. In’invista en las relaziuns da viver da quel temp dat l’enconuschent film ‹[[Der dritte Mann]]› cun [[Orson Welles]] ch’è vegnì filmà a Vienna l’onn 1948.
Sco dapertut en l’[[Europa dal Vest]] ha la fin da la guerra er manà a Vienna a prosperitad economica. Quai betg il davos grazia al [[Plan da Marshall]]. Dentant betg mo economicamain, mabain er sin champ politic han ils onns suenter la guerra stgaffì novas realitads. Ils 15 da matg 1955 ha l’Austria obtegnì l’independenza cumplaina. Ils 26 d’october – il di suenter che las davosas truppas d’occupaziun avevan bandunà il pajais – vala dapi lura sco festa naziunala da l’Austria.
L’istorgia da Vienna durant la [[Guerra fraida]] è marcada da sia vischinanza geografica tar il [[bloc da l’ost]]. L’atun 1956 ha Vienna dà albiert a blers fugitivs [[Ungaria|ungarais]] ch’eran fugids suenter la sullevaziun betg reussida. L’onn 1968 ha la citad plinavant recepì bleras persunas da la [[Tschechia]] e [[Slovachia]] suenter la fin sanguinusa da la [[Primavaira da Prag]].
Dapi l’onn 1957 ha l’[[Organisaziun internaziunala per l’energia atomara]] (IAEO) sia sedia a Vienna. L’onn 1965 è la citad ultra da quai daventada sedia da l’[[Organisaziun dals pajais exportaders da petroli]] (OPEC). Gia l’onn 1961 ha gì lieu a Vienna in inscunter tranter il president dals Stadis Unids [[John F. Kennedy]] ed il manader sovietic [[Nikita Sergejewitsch Chruschtschow]].
[[Datoteca:Citybike-01.jpg|thumb|200px|Staziun da velos d’emprest en vischinanza dal Prater]]
L’onn 1980 è lura vegnida averta l’[[UNO-City]], la terza sedia da las [[Organisaziun da las Naziuns unidas|Naziuns unidas]] suenter [[New York]] e [[Genevra]]. Tut quai ha gidà a posiziunar Vienna sco citad da congress e da relaziuns internaziunalas.
=== Temp preschent ===
Oz vala Vienna sco ina da las citads cun la meglra qualitad da viver lunsch enturn. Tar ina valitaziun internaziunala l’onn 2010 è Vienna schizunt sa tschentada sin l’emprima plazza, avant [[Turitg]], [[Genevra]] e [[Vancouver]]/[[Auckland]]. A questa qualitad da viver contribueschan l’auta cumpart da zonas verdas sin il territori da la citad (radund 50 %) e la bilantscha ecologica ch’è relativamain buna en cumparegliaziun cun autras citads. Vitiers vegnan la segirtad sociala e da polizia, il sistem da sanadad exemplaric, l’auta qualitad dal sistem da furmaziun, la rait da meds publics sco er las vastas purschidas culturalas e da temp liber.
== Cultura ed attracziuns turisticas ==
=== Musica classica e moderna ===
[[Datoteca:Wiener Saengerknaben.jpg|thumb|left|200px|Ils Wiener Sängerknaben]]
Da muntada internaziunala è a Vienna cunzunt la [[musica classica]]. Durant ils tschientaners ha questa citad dà dimora a numerus cumponists da renum mundial. Durant la [[classica viennaisa]] (ca. 1780–1827) èn quai stads [[Joseph Haydn]], [[Wolfgang Amadeus Mozart]] e [[Ludwig van Beethoven]].
En l’ulteriur decurs dal 19avel tschientaner èn vegnids vitiers [[Franz Schubert]], [[Franz Liszt]], [[Johannes Brahms]], [[Johann Strauss]] (bab), [[Johann Strauss]] (figl, il ‹retg dal valzer›), [[Franz Lehar]], [[Joseph Lanner]], [[Anton Bruckner]] e [[Gustav Mahler]]. Cun l’uschenumnada [[Segunda scola viennaisa]] a l’entschatta dal 20avel tschientaner èn plinavant colliads ils nums dad [[Arnold Schönberg]], [[Anton Webern]] ed [[Alban Berg]].
Questa tradiziun musicala vegn tgirada er ozendi. Cun ils [[Wiener Philharmoniker]] residescha a Vienna in dals megliers ensembles da l’Europa. Ed er ils [[Wiener Sängerknaben]] han cuntanschì in renum mundial. Dus terms fixs en l’onn cultural a Vienna furman il [[Concert da Bumaun dals Wiener Philharmoniker]], che vegn mintgamai emess live a la televisiun, ed il [[Bal d’opera]] ch’ha lieu durant il temp da tschaiver e che tgira la tradiziun dal [[valzer]].
Il pli enconuschent artist viennais da la musica da pop è bain [[Falco]]. Cun hits sco ‹Der Kommissar›, ‹Jeanny› e ‹Rock Me Amadeus› tutga el tar ils artist da l’intschess tudestg cun il pli grond success. Cun ‹Rock Me Amadeus› ha el schizunt cuntanschì l’onn 1986 l’emprima plazza dals Billboard Hot 100 americans, e quai sco unic artist da lingua tudestga insumma.
=== Litteratura e teater ===
[[Datoteca:Burgtheater Vienna June 2006 397.jpg|thumb|200px|Il Burgtheater]]
Ensemen cun [[Berlin]] vala Vienna sco ina da las citads da teater las pli impurtantas da lingua tudestga. Il [[Burgtheater]] furma il punct central da la vita da teater a Vienna. Ils pli enconuschents teatrists viennais dal 19avel tschientaner eran [[Franz Grillparzer]], [[Ferdinand Raimund]] e [[Johann Nestroy]]. En il 20avel tschientaner èn quai stads [[Arthur Schnitzler]], [[Karl Kraus]], [[Robert Musil]] e [[Thomas Bernhard]]. Dapi l’onn 2000 vegn surdà qua il [[Premi da teater Nestroy]] che furma il pli impurtant premi da quest gener en l’entir territori da lingua tudestga.
=== Chastels e museums ===
[[Datoteca:Spanische Hofreitschule3, Vienna.jpg|thumb|left|200px|L’art da chavaltgar: ils lipizzans en plaina acziun]]
Il pli grond cumplex museal a Vienna furma la [[Hofburg]] imperiala cun sias annexas. Qua pon ins tranter auter visitar la chombra dal stgazi cun las curunas imperialas, las localitads da l’imperatur [[Franz Joseph]] ed il museum da Sisi che regorda a sia dunna, l’enconuschenta [[imperatura Elisabeth]]. Plinavant cumpiglia il cumplex differents museums d’art (tranter auter l’[[Albertina]]) e da la natira (cun la [[Venus da Willendorf]] – la pli veglia figura d’ina dieua da la fritgaivladad, creada enturn 25 000 a.C.). Davos la Hofburg pon ins admirar l’art da chavaltgar en l’enconuschenta Scola da chavaltgar curtaisa spagnola.
Gist sper la Hofburg sa chatta il [[MuseumsQuartier]] che vala sco in dals diesch areals d’art ils pli gronds dal mund. Quest areal è vegnì avert l’onn 2001 e dat suttetg a numerus museums d’art e d’architectura moderna e contemporana. Art dal temp medieval al temp modern preschenta a Vienna er il chastè [[Belvedere]], tranter auter ‹Der Kuss› da [[Gustav Klimt]].
[[Datoteca:Sachertorte DSC03027.JPG|thumb|200px|Na dastga betg mancar tar ina visita a Vienna: la turta da Sacher]]Medemamain accessibel sco museum è il [[chastè Schönbrunn]] che furmava pli baud la residenza da stad da l’imperatur. Igl è quai l’attracziun turistica la pli frequentada a Vienna. Dapi l’onn 1996 appartegnan il chastè ed il parc als bains culturals mundials da l’Unesco. En il parc sa chatta er il [[Tiergarten]], il pli vegl zoo dal mund ch’è anc avert.
In’ulteriura attracziun turistica furma il [[Hundertwasserhaus]] da l’artist [[Friedensreich Hundertwasser]]. Quest bajetg ludic ha l’artist concepì explicitamain sco cuntrapaisa a l’architectura moderna plitost fraida. Er l’ardera Spittelau è concepida da Hundertwasser.
Il pli grond parc a Vienna è il [[Prater]], situà en il district [[Leopoldstadt]]. El cumpiglia 600 hectaras ed ha uschia duas giadas la grondezza dal [[Central Park]] a [[New York]] e trais giadas la grondezza dal [[Tiergarten]] a [[Berlin]]. Il Prater furmava oriundamain il revier da chatscha da l’imperatur ed è vegnì transfurmà l’onn 1766 en in parc. L’onn 1873 ha gì lieu sin l’areal da fiera l’Exposiziun mundiala. Medemamain sa chatta qua il parc da divertiment [[Wurstelprater]] cun la roda gronda e l’[[Ernst-Happel-Stadion]], la pli grond’arena da ballape da l’Austria.
La [[Donauinsel]] cun ina lunghezza da 21,1 kilometers ed ina ladezza da 200 meters furma in’ulteriura zona da recreaziun. Qua ha lieu ina giada l’onn il [[Donauinselfest]] che porscha concerts gratuits cun artists austriacs ed internaziunals. Cun 3 milliuns visitaders entaifer trais dis sa tracti dal pli grond festival al liber da l’entira Europa.
[[Datoteca:Wien_Panorama.jpg|center|thumb|700px|Sguard sin il chastè Schönbrunn cun Vienna davosvart]]
<div class="noprint">
== Annotaziuns ==
</div>
<references/>
<div class="noprint">
== Colliaziuns ==
{{Commons|Wien}}
</div>
{{Pajais Federativ Austria}}
{{chapitalas stadis d'Europa}}
[[Categoria:Austria|Vienna]]
[[Categoria:Artitgels recumandads (Citads europeicas)]]
136neh2wn6yant7d8mpbq59jac1d092
Model:Lieu tudestg
10
4801
172427
52229
2026-05-09T11:12:34Z
Albinfo
2471
Ausblenden von Stand Bevölkerung {{{STAN_ABITANTS}}} falls leer
172427
wikitext
text/x-wiki
<div>
{|border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="width:310px; margin-left:0.5em; border-collapse: collapse;"
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | {{{NUM_LIEU}}}
|-
|colspan="2" align="center" | <center>[[Image:{{{FILEPATH_VOPNA}}}|{{{PIXEL}}}|Vopna da {{{NUM_LIEU}}}]]</center>
|-
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | Datas fundamentalas
|-valign="top"
|pajais federativ: || [[{{{BUNDESLAND}}}|{{{BUNDESLAND}}}]]
|-valign="top"
|circul: || {{{KREIS}}}
|- valign="top"
|Numer postal: || {{{NP}}}
|- valign="top"
|Coordinatas: || {{{GRAD_DA_LADEZZA}}} n. <br/> {{{GRAD_DA_LUNGHEZZA}}} o. <br />
|- valign="top"
|Autezza: || {{{AUTEZZA}}} m.s.m.
|- valign="top"
|Surfatscha: || {{{SURFATSCHA}}} km²
|- valign="top"
|Abitants: || {{{ABITANTS}}} {{#if:{{{STAN_ABITANTS|}}}|''<small>({{{STAN_ABITANTS}}})</small>''|}}
|- valign="top"
|Website: || [http://{{{WEBSITE}}}/ {{{WEBSITE}}}]
|- valign="top"
|-
</center>
|}</div><noinclude>
'''Agid:'''
<pre><nowiki>
{{Lieu_tudestg
|NUM_LIEU =
|FILEPATH_CHARTA =
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA =
|BUNDESLAND =
|KREIS =
|NP =
|GRAD_DA_LADEZZA =
|GRAD_DA_LUNGHEZZA =
|AUTEZZA =
|SURFATSCHA =
|ABITANTS =
|STAN_ABITANTS =
|WEBSITE =
|}}
</nowiki></pre></noinclude>
bglwolkbf3y4g06l9nux16pf1hbzinw
172430
172427
2026-05-09T11:32:20Z
Albinfo
2471
populaziun e coordinatas da Wikidata
172430
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><div>
{|border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="width:310px; margin-left:0.5em; border-collapse: collapse;"
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | {{{NUM_LIEU}}}
|-
|colspan="2" align="center" | <center>[[Image:{{{FILEPATH_VOPNA}}}|{{{PIXEL}}}|Vopna da {{{NUM_LIEU}}}]]</center>
|-
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | Datas fundamentalas
|-valign="top"
|pajais federativ: || [[{{{BUNDESLAND}}}|{{{BUNDESLAND}}}]]
|-valign="top"
|circul: || {{{KREIS}}}
|- valign="top"
|Numer postal: || {{{NP}}}
|- valign="top"
|Coordinatas: || {{WikidataCoord|city|DE-{{{BUNDESLAND}}}}}
|- valign="top"
|Autezza: || {{{AUTEZZA}}} m.s.m.
|- valign="top"
|Surfatscha: || {{{SURFATSCHA}}} km²
|- valign="top"
|Abitants: || {{#if:{{{ABITANTS|}}}|{{{ABITANTS}}} {{#if:{{{STAN_ABITANTS|}}}|''<small>({{{STAN_ABITANTS}}})</small>''|}}|{{Wikidata Populaziun|onn=1}}}}
|- valign="top"
|Website: || [http://{{{WEBSITE}}}/ {{{WEBSITE}}}]
|- valign="top"
|-
</center>
|}</div></includeonly>
<noinclude>
<div>
{|border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="width:310px; margin-left:0.5em; border-collapse: collapse;"
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | {{{NUM_LIEU}}}
|-
|colspan="2" align="center" | <center>[[Image:{{{FILEPATH_VOPNA}}}|{{{PIXEL}}}|Vopna da {{{NUM_LIEU}}}]]</center>
|-
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | Datas fundamentalas
|-valign="top"
|pajais federativ: || [[{{{BUNDESLAND}}}|{{{BUNDESLAND}}}]]
|-valign="top"
|circul: || {{{KREIS}}}
|- valign="top"
|Numer postal: || {{{NP}}}
|- valign="top"
|Coordinatas: || da Wikidata
|- valign="top"
|Autezza: || {{{AUTEZZA}}} m.s.m.
|- valign="top"
|Surfatscha: || {{{SURFATSCHA}}} km²
|- valign="top"
|Abitants: || da Wikidata
|- valign="top"
|Website: || [http://{{{WEBSITE}}}/ {{{WEBSITE}}}]
|- valign="top"
|-
</center>
|}</div>
'''Agid:'''
<pre><nowiki>
{{Lieu_tudestg
|NUM_LIEU =
|FILEPATH_CHARTA =
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA =
|BUNDESLAND =
|KREIS =
|NP =
|GRAD_DA_LADEZZA = da Wikidata
|GRAD_DA_LUNGHEZZA = da Wikidata
|AUTEZZA =
|SURFATSCHA =
|ABITANTS = u da Wikidata
|STAN_ABITANTS =
|WEBSITE =
|}}
</nowiki></pre></noinclude>
d0ppqlllq1idxzzg3739qjkenzmrcqd
Magonza
0
5214
172431
150295
2026-05-09T11:33:28Z
Albinfo
2471
populaziun da Wikidata
172431
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu_tudestg
|NUM_LIEU = Magonza<br />''Mainz''
|FILEPATH_CHARTA =
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Coat of arms of Mainz-2008 new.svg
|BUNDESLAND = Renania-Palatinat
|KREIS =
|NP = 55001–55131
|GRAD_DA_LADEZZA = 50° 0′
|GRAD_DA_LUNGHEZZA = {{0}}8° 16′
|AUTEZZA = 82-245
|SURFATSCHA = 97,76
|WEBSITE = www.mainz.de
|}}
'''Magonza''' ([[lingua tudestga|tudestg]] ''Mainz'') è la chapitala da la [[Renania-Palatinat]].
[[Categoria:Lieu en Germania]]
q8twix119y683qxomiuzltv7q2kicnf
Hamburg
0
5219
172426
166707
2026-05-09T11:07:03Z
Albinfo
2471
Populaziun da Wikidata
172426
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu_tudestg
|NUM_LIEU = Hamburg
|FILEPATH_CHARTA = Germany Laender Hamburg.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = DEU Hamburg COA.svg
|BUNDESLAND = Hamburg
|KREIS = citad autonoma
|NP = 20001-21149, 22001-22769
|GRAD_DA_LADEZZA = 53° 34′
|GRAD_DA_LUNGHEZZA = 10° 2′
|AUTEZZA = 6
|SURFATSCHA = 755,264
|ABITANTS = {{Wikidata Populaziun|||1}}
|STAN_ABITANTS =
|WEBSITE = www.hamburg.de
|}}
'''Hamburg''' (en tudestg, ''Hamburg'' u ''Freie und Hansestadt Hamburg'' -- Citad Libra ed [[Hansa|Hanseatica]] da Hamburg) è la citad da [[Germania]] la pli gronda suenter [[Berlin]], ed è il [[port]] principal da Germania; ella è anc il segund grond port da l'[[Uniun europeica]].
Tenor il dumber d'abitants è Hamburg segund be davos Berlin, ed è la segund gronda citad nun chapitala en [[Europa]] tenor il populaziun (suonda [[Petersburg]] però preceda [[Barcelona]]).
== Geografia ==
=== Posiziun ===
{|
| valign="top" |
{| class="prettytable"
! style="background:#efefef;" | [[Coordinatas geograficas|Coordinatas]]
! style="background:#efefef;" | [[Autezza]]
! style="background:#efefef;" | [[Numer postal|NPA]]
! style="background:#efefef;" | [[Preselecziun]]
|-----
| 53° 34′ N, 10° 2′ E || align="center" | 6 [[Meter sur il livel da la mar|mslm]] || align="center" | 20001–21149, 22001–22769 || align="center" | (+49) 040, 04721<ref>Preselecziun per l'insla da [[Neuwerk]]</ref>
|-----
|}
|}
Hamburg sa chatta sin las rivas dal flum Elba (''Elbe'' en tudestg) en il nordvest da la Germania. È ina citad-stadi situada tranter ils [[pajais federativs da la Germania|pajais federativs]] da [[Saxonia bassa]] (''Niedersachsen'') e [[Schleswig-Holstein]].
Hamburg sa chatta en il punct nua ch'ils flums [[Alster]] e [[Bille]] sbuccan en la Elba, che a 110 km pli vers nordvest sbucca da sia vart en la [[Mar dal nord]]. La citad è traversada dad ina spessa rait da chanals numnads ''Fleete''; il center da la citad è circumdà dals dus lais artifizials furmads da l'Alster: il lai Binnenalster (la part dil flum che sa chattava entaifer ils mirs antics da la citad) ed il lai Außenalster (Alster dador).
Il port natiral sa extenda sin tutta la largezza da l'Elba, principalmain sin la riva meridiunala visavi ils quartiers da [[St. Pauli]] ed [[Altona]].
Las duas rivas dal flum èn colliadas tras punts a l'ost e tras dus tunnels.
=== Vischnancas cunfinantas ===
Hamburg cunfina cun 30 vischnancas, da las qualas 22 èn en [[Schleswig-Holstein]] ed 8 en la [[Saxonia bassa]]:
* Schleswig-Holstein:
** [[Pinneberg (circul)|Circul da Pinneberg]]: [[Wedel]], [[Appen]], [[Pinneberg]], [[Schenefeld]], [[Halstenbek]], [[Rellingen]], [[Ellerbek]] e [[Bönningstedt]]
** [[Segeberg (circul)|Circul da Segeberg]]: [[Norderstedt]]
** [[Stormarn (circul)|Circul da Stormarn]]: [[Tangstedt]], [[Jersbek]], [[Ammersbek]], [[Ahrensburg]], [[Stapelfeld]], [[Barsbüttel]], [[Oststeinbek]], [[Glinde]] e [[Reinbek]]
** [[Lauenburg (circul)|Circul da Lauenburg]]: [[Wentorf bei Hamburg]], [[Börnsen]], [[Escheburg]] e [[Geesthacht]]
* Saxonia bassa:
** [[Harburg (circul)|Circul da Harburg]]: [[Drage]], [[Winsen]], [[Stelle]], [[Seevetal]], [[Rosengarten]] e [[Neu Wulmstorf]]
** [[Stade (circul)|Circul da Stade]]: [[Jork]] e [[Buxtehude]]
== Istorgia ==
== Demografia ==
== Economia ==
La contribuziun la pli signifitganta a l'economia da Hamburg è il [[Port da Hamburg]], segund be al port da [[Rotterdam]] en [[Europa]] e a la nonavla posiziun en il mund, cun in transport da 9,8 milliuns da [[Twenty-foot equivalent unit|TEU]] e 134 milliuns da tonnas da vitgiras en l'onn 2007.
Suenter la [[reunificaziun tudestga]], Hamburg ha recuperà la part orientala da la atgna retroterra, daventond lunschor il port pli en creschientscha da tut l'Europa. Il commerzi internaziunal è era il motiv dad in grond dumber da consulats en la citad. Schebain situada a 110 km da la sbuccada da l'Elba, Hamburg vegn considerada sco in port da la mar per sia capacitad da admettar grondas navs transatlanticas.
Ensemen cun [[Seattle]] e [[Toulouse]], Hamburg è in dals sezs principals da l'industria da l'aviaziun civila. La [[Airbus]], che ha in da ses lieus da producziun a Hamburg, ed autras interpresas dal sectur, emploieschan pli che 30'000 persunas da la citad e dals conturns.
In auter sectur d'impurtanza particulara è quest da las medias. Han lur sez intginas da las chasas edituras las pli grondas tudestgas: [[Axel Springer]] AG, [[Gruner + Jahr]], [[Heinrich Bauer Verlag]], [[Der Spiegel]] e [[Die Zeit]]. Circa la mesadad da las revistas e da las gasettas tudestgas a diffusiun naziunala vegnan producidas a Hamburg. Èn era numerusas interpresas en il champ da la musica (la pli gronda tranter las qualas è la Warner Bros Record Germania) e da l'Internet (per exempel las filialas tudestgas da [[AOL]], [[Adobe Systems]] e [[Google]] han lur sez qua).
L'industria greva includa la producziun d'[[atschal]] ed [[aluminium]], la fabrica d'[[arom]] la pli gronda d'Europa e numerus [[plazzal naval|plazzals navals]] sco quest da [[Blohm + Voss]].
Tranter las autras interpresas dad interess han lur sez qua era la [[Tesa]] (leader mundial sin il martgà da la fabricaziun da materials adesivs) e la [[Körber PaperLink|Gruppa Körber]].
A Hamburg sa chatta era in dals centers ils pli impurtants en Europa per la retschertga da la fisica, il [[DESY]] (Deutsches Elektronen-SYnchrotron), nua ch'en 2007 vegniva scuverta la particla Theta+, consistinda da tschintg [[quark]]s e tschertgada invan durant circa trenta onns.
== Cultura ==
=== Monuments ===
* Binnenalster
* Außenalster
* Passagen
* St. Michaelis (baselgia da Son Mitgel; numnada era ''Michel'')
* Rathaus (1886 - 1897)
* Il port
* Speicherstadt
* St. Nikolai (baselgia da Son Niclà)
* Elbchaussee (Hamburg-Blankenese)
=== Museums e teaters ===
* Museum für Hamburgische Geschichte (museum per l'istorgia da Hamburg)
* Kunsthalle (halla d'art)
* Museum für Kunst und Gewerbe (museum per l'art ed il commerzi)
* Völkerkundemuseum (museum etnologic)
* Altonaer Museum
* Thalia-Theater
* Deutsches Schauspielhaus
* Ernst-Deutsch-Theater
* Kammerspiele
* Theater im Zimmer
* English Theatre
* Staatsoper
* Neue Flora
* Operettenhaus
* St. Pauli Theater
* Schmidts Tivoli
* Kleines Thalia
* Musikhalle
* Ohnsorgtheater
* Kampnagel
* e auters
== Religiuns ==
[[Protestant]]s 37%, [[catolic]]s 10%, [[Islam|muslims]] 8%, [[Ateissem|ateists]] ed [[agnost]]s 40%
== Traffic ed infrastructura ==
=== Port ed eroport ===
Hamburg ha il port il pli grond en Germania, situà lung l'Elba; el è il segund port en Europa davos quel da [[Rotterdam]].
L'eroport citadin è [[Hamburg-Fuhlsbüttel]] e sa chatta al nord da la citad.
=== Viafier ===
Hamburg è in punct central da traffic ferroviar ed ha la staziun da manevrar la pli gronda da l'Europa, quella da ''Maschen'', situada al sid da la citad.
Las staziuns principalas èn:
* [[Hamburg Hauptbahnhof]] (staziun centrala)
* [[Hamburg-Altona (staziun)|Hamburg-Altona]]
* [[Hamburg-Dammtor (staziun)|Hamburg-Dammtor]]
* [[Hamburg-Harburg (staziun)|Hamburg-Harburg]]
* [[Hamburg-Bergedorf (staziun)|Hamburg-Bergedorf]]
=== Traffic regiunal ===
Las interpresas dal traffic regiunal ([[bus]], [[viafier urbana]], [[metro]] e [[bartgas dal port]]) collavuran en la [[Hamburger Verkehrsverbund]] (HVV; associaziun da traffic da Hamburg).
Il pretsch d'in bigliet dal di è € 5,10 (fanadur 2008).
La rait da [[tram]] vegniva eliminada en il 1978.
==== S-Bahn ====
Hamburg ha ina rait da ''S-Bahn'' ([[viafier urbana]]) gestida da la [[Deutsche Bahn]] sin binaris separads da quels da la rait naziunal.
La rait è cumposta da 4 lingias ordinarias plus 2 da rinforz:
{| {{prettytable}}
! {{BoxaRadunda|S1|white|#00A263|#00A263}}
| Wedel ↔ Poppenbüttel
|-
! {{BoxaRadunda|S11|#00A263|white|#00A263}}
| Blankenese ↔ Ohlsdorf (– Poppenbüttel)
| ''(sulettamain en il temp da travasch)''
|-
! {{BoxaRadunda|S2|#B72751|white|#B72751}}
| Altona ↔ Bergedorf
| ''(sulettamain en il temp da travasch)''
|-
! {{BoxaRadunda|S21|white|#B72751|#B72751}}
| Elbgaustraße ↔ Aumühle
|-
! {{BoxaRadunda|S3|white|#431786|#431786}}
| Pinneberg ↔ Stade
|-
! {{BoxaRadunda|S31|white|#431786|#431786}}
| Altona ↔ Berliner Tor
|}
==== U-Bahn ====
La rait da [[metro]] (''[[U-Bahn]]'', anc numnada ''Hochbahn'', "viafier elevada", pervia da sia structura) sa cumpona da 3 lingias:
{| {{prettytable}}
! {{BoxaRadunda|U1|white|#1451A0|#1451A0}}
| Norderstedt Mitte ↔ Ohlstedt / Großhansdorf
|-
! {{BoxaRadunda|U2|white|#AF111D|#AF111D}}
| Niendorf Nord ↔ Mümmelmannsberg
|-
! {{BoxaRadunda|U3|white|#F1DA0F|black}}
| Barmbek ↔ Wandsbek-Gartenstadt (traject-rudè)
|}
Ina quarta lingia, che è ussa en construcziun, è previsa per colliar il quartier "Hafencity".
==== R-Bahn ====
Intgins tocs da lingias regiunalas da la viafier naziunala pon vegnir duvradas cun bigliets dal HVV:
{| {{prettytable}}
! {{BoxaRadunda|R10|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ Reinfeld (↔ [[Lübeck]] Hbf)
|-
! {{BoxaRadunda|R11|white|black|black}}
| [[Bad Oldesloe]] ↔ Rickling (↔ [[Neumünster]])
|-
! {{BoxaRadunda|R20|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ Büchen (↔ [[Schwerin]] ↔ [[Rostock]])
|-
! {{BoxaRadunda|R21|white|black|black}}
| [[Lüneburg]] ↔ [[Ratzeburg]] (↔ [[Lübeck]] Hbf)
|-
! {{BoxaRadunda|R30|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ [[Lüneburg]] (↔ [[Uelzen]])
|-
! {{BoxaRadunda|R31|white|black|black}}
| Lüneburg ↔ Göhrde (↔ [[Dannenberg]] Ost)
|-
! {{BoxaRadunda|R40|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ [[Tostedt]] (↔ [[Bremen]] Hbf)
|-
! {{BoxaRadunda|R41|white|black|black}}
| [[Buchholz]] ↔ [[Handeloh]] (↔ [[Soltau]])
|-
! {{BoxaRadunda|R50|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ Himmelpforten (↔ [[Cuxhaven]])
|-
! {{BoxaRadunda|R51|white|black|black}}
| [[Buxtehude]] ↔ Kutenholz (↔ [[Bremervörde]] ↔ [[Bremerhaven]] Hbf)
|-
! {{BoxaRadunda|R60|white|black|black}}
| Hamburg-Altona ↔ [[Elmshorn]] (↔ [[Itzehoe]] ↔ [[Husum]] ↔ [[Westerland]])
|-
! {{BoxaRadunda|R70|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ Dauenhof (↔ [[Neumünster]] ↔ [[Kiel]] Hbf / ↔ [[Flensburg]] ↔ [[Padborg]])
|}
== Politica ==
=== Administraziun ===
Hamburg è (ensemen cun [[Bremen]] e [[Berlin]]) ina da las trais "citads-stadis" tranter ils 16 [[pajais federativs da Germania|pajais federativs]] (Bundesländer) tudestgs. Il parlament ha num ''Bürgerschaft''. Il president da la citad (a ses terz temp d'uffizi) è [[Olaf Scholz]] ([[SPD]]), che è era chau dal ''Senat'' (guvern).
=== Sutdivisuns administrativas ===
Hamburg è sutdividida en 7 districts (''Bezirk'', pl. ''Bezirke''):
{| class="prettytable sortable" style="text-align:right; font-size:90%;"
|- style="text-align:center;"
!bgcolor="#cccccc" | '''District''' || bgcolor="#cccccc" | Abitants<br /><small>31. december 2006</small> || bgcolor="#cccccc" | Surfatscha<br />en km²
! class="unsortable" rowspan="13" | [[Datoteca:Hamburg Subdivisions.svg|320px]]
|-
| align="left" | [[Altona (district)|Altona]] || 246'936 || 78,3
|-
| align="left" | [[Bergedorf (district)|Bergedorf]] || 118'789 || 154,8
|-
| align="left" | [[Eimsbüttel (district)|Eimsbüttel]] || 248'233 || 50,1
|-
| align="left" | [[Harburg (district)|Harburg]] || 200'134 || 161
|-
| align="left" | [[Hamburg-Mitte]] || 238'257 || 107,1
|-
| align="left" | [[Hamburg-Nord]] || 283'246|| 57,8
|-
| align="left" | [[Wandsbek (district)|Wandsbek]] || 408'032 || 147,5
|}
Ils 7 districts èn sutdividids en 104 quartiers (''Stadtteile'').
A Hamburg appartegnan era 3 inslas en il [[Mar dal nord]], [[Neuwerk]], [[Nigehörn]] e [[Scharhörn]], avant la costa da [[Cuxhaven]]. Ellas fan part dal district di Mitte. Tut las 3 inslas èn administrativamain in quartier, Neuwerk. L'insla da Neuwerk è era la suletta insla abitada (36 persunas en il 2006).
== Citads schumellinas ==
* [[Petersburg]], [[Russia]], dal 1957
* [[Marsiglia]], [[Frantscha]], dal 1958
* [[Schanghai]], [[China]], dal 1986
* [[Dresden]], [[Germania]], dal 1987
* [[León]], [[Nicaragua]], dal 1989
* [[Ōsaka]], [[Giapun]], dal 1989
* [[Praha]], [[Tschechia]], dal 1990
* [[Chicago]], [[Stadis unids da l'America]], dal 1994
== Persunas famusas ==
* [[Georg Philipp Telemann]] (1681-1767)
* [[Carl Philipp Emanuel Bach]] (1714-1788)
* [[Felix Mendelssohn]] (1809-1847)
* [[Johannes Brahms]] (1833-1897)
* [[Helmut Schmidt]] (1918-2015)
* [[Uwe Seeler]] (1936- )
* [[Uwe Timm]] (1940- )
* [[Tom Sietas]] (1977- ), [[Sfunsada libra|apneist]] da livel mundial
== Galleria da fotografias ==
<gallery>
Hamburger Rathaus von St-Petri.jpg|La chasa-cumin da Hamburg
Hamburg_Speicherstadt.JPG|Speicherstadt
Hamburg Jungfernstieg (1890-1900).jpg
HH_Rathaus_pano1.jpg|Rathaus (chasa-cumin)
Hamburg.Alsterhaus.jpeg|Grond negozi Alsterhaus
Hamburg.Kunsthalle.Kuppel.wmt.jpg|Kunsthalle (museum d'art)
Hamburg.GalerieDerModerne.wmt.jpg|Galerie der Moderne (museum d'art moderna)
Hamburg - Zuerich Versicherung.jpg|Zürich Versicherung
Hamburg - Kehrwieder 8.jpg|Kehrwieder
Hamburg-Holthusenbad-2004.jpg|Holthusenbad
Hamburg-Holthusenbad-2004a.jpg|Holthusenbad
Hamburg-Bismarck-Denkmal.jpg|Monument a Bismarck
Hamburg - Wasserturm.jpg|Wasserturm (tur d'aua)
Hamburg Planetarium.jpg|Planetarium (planetari)
Spiegel Building Hamburg 1.jpg|Edifizi Spiegel
Hh-dammtor.jpg|La stazione di [[Dammtor]]
Spiegel Building Hamburg 2.jpg|Edifizi Spiegel ed il precedent edifizi IBM
Spiegel Building Hamburg 3.jpg|Edifizi Spiegel ed il precedent edifizi IBM
Spiegel Building Hamburg 4.jpg|Edifizi Spiegel
Chilehaus Hamburg 1.jpg|Chilehaus
Chilehaus Hamburg 2.jpg|Chilehaus
Sprinkenhof Hamburg 1.jpg|Sprinkenhof
Sprinkenhof Hamburg 2.jpg|Sprinkenhof
Harburger Elbbruecke Suedportal.JPG|Punt sur l'Elba
</gallery>
== Bibliografia ==
* Uwe Bahnsen, Kerstin von Stürmer: ''Die Stadt, die auferstand: Hamburgs Wiederaufbau 1948–1960''. Convent, Amburgo 2005
* Redaktion HASPA-Stadtteilbuch: ''Hamburg, Von Altona bis Zollenspieker''. Verlag Hoffmann und Campe, Amburgo 2002, ISBN 3-455-11333-8
* Eckart Kleßmann: ''Geschichte der Stadt Hamburg''. Die Hanse/Sabine Groenewold Verlage/Europäische Verlagsanstalt, Amburgo 2002, ISBN 3-434-52596-3
* ''Freie und Hansestadt Hamburg: Hamburg-Handbuch 2004/2005''.<ref>[http://fhh.hamburg.de/stadt/Aktuell/hamburgservice/broschueren/hamburg-handbuch.html Info su ffh.hamburg.de]</ref>
* Hella Kemper, Kerstin Schmidtfrerick, Eva-Christiane Wetterer: ''Hummelbuch, Hamburg Brevier''. Murmann-Verlag, Amburgo 2007, ISBN 3-86774-009-7
== Notizias ==
<references/>
== Colliaziuns ==
== Auters projects ==
== Colliaziuns estras ==
* [http://www.hamburg.de Hamburg (site uffiziala)]
* [http://www.hvv.de HVV (Associaziun da traffic da Hamburg)]
* [https://web.archive.org/web/20080913175806/http://www.hamburgmuseum.de/ Museum istoric da Hamburg]
* [http://www.stadtpanoramen.de/hamburg/index.html Panorama da Hamburg]
{{Pajais Federativ Germania}}
[[Categoria:Länder da la Germania]]
[[Categoria:Lieu en Germania]]
q7u0wt6fij5hznnj1ht8j4om878qn9j
172432
172426
2026-05-09T11:33:57Z
Albinfo
2471
172432
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu_tudestg
|NUM_LIEU = Hamburg
|FILEPATH_CHARTA = Germany Laender Hamburg.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = DEU Hamburg COA.svg
|BUNDESLAND = Hamburg
|KREIS = citad autonoma
|NP = 20001-21149, 22001-22769
|GRAD_DA_LADEZZA = 53° 34′
|GRAD_DA_LUNGHEZZA = 10° 2′
|AUTEZZA = 6
|SURFATSCHA = 755,264
|ABITANTS = {{Wikidata Populaziun|||1|onn=1}}
|STAN_ABITANTS =
|WEBSITE = www.hamburg.de
|}}
'''Hamburg''' (en tudestg, ''Hamburg'' u ''Freie und Hansestadt Hamburg'' -- Citad Libra ed [[Hansa|Hanseatica]] da Hamburg) è la citad da [[Germania]] la pli gronda suenter [[Berlin]], ed è il [[port]] principal da Germania; ella è anc il segund grond port da l'[[Uniun europeica]].
Tenor il dumber d'abitants è Hamburg segund be davos Berlin, ed è la segund gronda citad nun chapitala en [[Europa]] tenor il populaziun (suonda [[Petersburg]] però preceda [[Barcelona]]).
== Geografia ==
=== Posiziun ===
{|
| valign="top" |
{| class="prettytable"
! style="background:#efefef;" | [[Coordinatas geograficas|Coordinatas]]
! style="background:#efefef;" | [[Autezza]]
! style="background:#efefef;" | [[Numer postal|NPA]]
! style="background:#efefef;" | [[Preselecziun]]
|-----
| 53° 34′ N, 10° 2′ E || align="center" | 6 [[Meter sur il livel da la mar|mslm]] || align="center" | 20001–21149, 22001–22769 || align="center" | (+49) 040, 04721<ref>Preselecziun per l'insla da [[Neuwerk]]</ref>
|-----
|}
|}
Hamburg sa chatta sin las rivas dal flum Elba (''Elbe'' en tudestg) en il nordvest da la Germania. È ina citad-stadi situada tranter ils [[pajais federativs da la Germania|pajais federativs]] da [[Saxonia bassa]] (''Niedersachsen'') e [[Schleswig-Holstein]].
Hamburg sa chatta en il punct nua ch'ils flums [[Alster]] e [[Bille]] sbuccan en la Elba, che a 110 km pli vers nordvest sbucca da sia vart en la [[Mar dal nord]]. La citad è traversada dad ina spessa rait da chanals numnads ''Fleete''; il center da la citad è circumdà dals dus lais artifizials furmads da l'Alster: il lai Binnenalster (la part dil flum che sa chattava entaifer ils mirs antics da la citad) ed il lai Außenalster (Alster dador).
Il port natiral sa extenda sin tutta la largezza da l'Elba, principalmain sin la riva meridiunala visavi ils quartiers da [[St. Pauli]] ed [[Altona]].
Las duas rivas dal flum èn colliadas tras punts a l'ost e tras dus tunnels.
=== Vischnancas cunfinantas ===
Hamburg cunfina cun 30 vischnancas, da las qualas 22 èn en [[Schleswig-Holstein]] ed 8 en la [[Saxonia bassa]]:
* Schleswig-Holstein:
** [[Pinneberg (circul)|Circul da Pinneberg]]: [[Wedel]], [[Appen]], [[Pinneberg]], [[Schenefeld]], [[Halstenbek]], [[Rellingen]], [[Ellerbek]] e [[Bönningstedt]]
** [[Segeberg (circul)|Circul da Segeberg]]: [[Norderstedt]]
** [[Stormarn (circul)|Circul da Stormarn]]: [[Tangstedt]], [[Jersbek]], [[Ammersbek]], [[Ahrensburg]], [[Stapelfeld]], [[Barsbüttel]], [[Oststeinbek]], [[Glinde]] e [[Reinbek]]
** [[Lauenburg (circul)|Circul da Lauenburg]]: [[Wentorf bei Hamburg]], [[Börnsen]], [[Escheburg]] e [[Geesthacht]]
* Saxonia bassa:
** [[Harburg (circul)|Circul da Harburg]]: [[Drage]], [[Winsen]], [[Stelle]], [[Seevetal]], [[Rosengarten]] e [[Neu Wulmstorf]]
** [[Stade (circul)|Circul da Stade]]: [[Jork]] e [[Buxtehude]]
== Istorgia ==
== Demografia ==
== Economia ==
La contribuziun la pli signifitganta a l'economia da Hamburg è il [[Port da Hamburg]], segund be al port da [[Rotterdam]] en [[Europa]] e a la nonavla posiziun en il mund, cun in transport da 9,8 milliuns da [[Twenty-foot equivalent unit|TEU]] e 134 milliuns da tonnas da vitgiras en l'onn 2007.
Suenter la [[reunificaziun tudestga]], Hamburg ha recuperà la part orientala da la atgna retroterra, daventond lunschor il port pli en creschientscha da tut l'Europa. Il commerzi internaziunal è era il motiv dad in grond dumber da consulats en la citad. Schebain situada a 110 km da la sbuccada da l'Elba, Hamburg vegn considerada sco in port da la mar per sia capacitad da admettar grondas navs transatlanticas.
Ensemen cun [[Seattle]] e [[Toulouse]], Hamburg è in dals sezs principals da l'industria da l'aviaziun civila. La [[Airbus]], che ha in da ses lieus da producziun a Hamburg, ed autras interpresas dal sectur, emploieschan pli che 30'000 persunas da la citad e dals conturns.
In auter sectur d'impurtanza particulara è quest da las medias. Han lur sez intginas da las chasas edituras las pli grondas tudestgas: [[Axel Springer]] AG, [[Gruner + Jahr]], [[Heinrich Bauer Verlag]], [[Der Spiegel]] e [[Die Zeit]]. Circa la mesadad da las revistas e da las gasettas tudestgas a diffusiun naziunala vegnan producidas a Hamburg. Èn era numerusas interpresas en il champ da la musica (la pli gronda tranter las qualas è la Warner Bros Record Germania) e da l'Internet (per exempel las filialas tudestgas da [[AOL]], [[Adobe Systems]] e [[Google]] han lur sez qua).
L'industria greva includa la producziun d'[[atschal]] ed [[aluminium]], la fabrica d'[[arom]] la pli gronda d'Europa e numerus [[plazzal naval|plazzals navals]] sco quest da [[Blohm + Voss]].
Tranter las autras interpresas dad interess han lur sez qua era la [[Tesa]] (leader mundial sin il martgà da la fabricaziun da materials adesivs) e la [[Körber PaperLink|Gruppa Körber]].
A Hamburg sa chatta era in dals centers ils pli impurtants en Europa per la retschertga da la fisica, il [[DESY]] (Deutsches Elektronen-SYnchrotron), nua ch'en 2007 vegniva scuverta la particla Theta+, consistinda da tschintg [[quark]]s e tschertgada invan durant circa trenta onns.
== Cultura ==
=== Monuments ===
* Binnenalster
* Außenalster
* Passagen
* St. Michaelis (baselgia da Son Mitgel; numnada era ''Michel'')
* Rathaus (1886 - 1897)
* Il port
* Speicherstadt
* St. Nikolai (baselgia da Son Niclà)
* Elbchaussee (Hamburg-Blankenese)
=== Museums e teaters ===
* Museum für Hamburgische Geschichte (museum per l'istorgia da Hamburg)
* Kunsthalle (halla d'art)
* Museum für Kunst und Gewerbe (museum per l'art ed il commerzi)
* Völkerkundemuseum (museum etnologic)
* Altonaer Museum
* Thalia-Theater
* Deutsches Schauspielhaus
* Ernst-Deutsch-Theater
* Kammerspiele
* Theater im Zimmer
* English Theatre
* Staatsoper
* Neue Flora
* Operettenhaus
* St. Pauli Theater
* Schmidts Tivoli
* Kleines Thalia
* Musikhalle
* Ohnsorgtheater
* Kampnagel
* e auters
== Religiuns ==
[[Protestant]]s 37%, [[catolic]]s 10%, [[Islam|muslims]] 8%, [[Ateissem|ateists]] ed [[agnost]]s 40%
== Traffic ed infrastructura ==
=== Port ed eroport ===
Hamburg ha il port il pli grond en Germania, situà lung l'Elba; el è il segund port en Europa davos quel da [[Rotterdam]].
L'eroport citadin è [[Hamburg-Fuhlsbüttel]] e sa chatta al nord da la citad.
=== Viafier ===
Hamburg è in punct central da traffic ferroviar ed ha la staziun da manevrar la pli gronda da l'Europa, quella da ''Maschen'', situada al sid da la citad.
Las staziuns principalas èn:
* [[Hamburg Hauptbahnhof]] (staziun centrala)
* [[Hamburg-Altona (staziun)|Hamburg-Altona]]
* [[Hamburg-Dammtor (staziun)|Hamburg-Dammtor]]
* [[Hamburg-Harburg (staziun)|Hamburg-Harburg]]
* [[Hamburg-Bergedorf (staziun)|Hamburg-Bergedorf]]
=== Traffic regiunal ===
Las interpresas dal traffic regiunal ([[bus]], [[viafier urbana]], [[metro]] e [[bartgas dal port]]) collavuran en la [[Hamburger Verkehrsverbund]] (HVV; associaziun da traffic da Hamburg).
Il pretsch d'in bigliet dal di è € 5,10 (fanadur 2008).
La rait da [[tram]] vegniva eliminada en il 1978.
==== S-Bahn ====
Hamburg ha ina rait da ''S-Bahn'' ([[viafier urbana]]) gestida da la [[Deutsche Bahn]] sin binaris separads da quels da la rait naziunal.
La rait è cumposta da 4 lingias ordinarias plus 2 da rinforz:
{| {{prettytable}}
! {{BoxaRadunda|S1|white|#00A263|#00A263}}
| Wedel ↔ Poppenbüttel
|-
! {{BoxaRadunda|S11|#00A263|white|#00A263}}
| Blankenese ↔ Ohlsdorf (– Poppenbüttel)
| ''(sulettamain en il temp da travasch)''
|-
! {{BoxaRadunda|S2|#B72751|white|#B72751}}
| Altona ↔ Bergedorf
| ''(sulettamain en il temp da travasch)''
|-
! {{BoxaRadunda|S21|white|#B72751|#B72751}}
| Elbgaustraße ↔ Aumühle
|-
! {{BoxaRadunda|S3|white|#431786|#431786}}
| Pinneberg ↔ Stade
|-
! {{BoxaRadunda|S31|white|#431786|#431786}}
| Altona ↔ Berliner Tor
|}
==== U-Bahn ====
La rait da [[metro]] (''[[U-Bahn]]'', anc numnada ''Hochbahn'', "viafier elevada", pervia da sia structura) sa cumpona da 3 lingias:
{| {{prettytable}}
! {{BoxaRadunda|U1|white|#1451A0|#1451A0}}
| Norderstedt Mitte ↔ Ohlstedt / Großhansdorf
|-
! {{BoxaRadunda|U2|white|#AF111D|#AF111D}}
| Niendorf Nord ↔ Mümmelmannsberg
|-
! {{BoxaRadunda|U3|white|#F1DA0F|black}}
| Barmbek ↔ Wandsbek-Gartenstadt (traject-rudè)
|}
Ina quarta lingia, che è ussa en construcziun, è previsa per colliar il quartier "Hafencity".
==== R-Bahn ====
Intgins tocs da lingias regiunalas da la viafier naziunala pon vegnir duvradas cun bigliets dal HVV:
{| {{prettytable}}
! {{BoxaRadunda|R10|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ Reinfeld (↔ [[Lübeck]] Hbf)
|-
! {{BoxaRadunda|R11|white|black|black}}
| [[Bad Oldesloe]] ↔ Rickling (↔ [[Neumünster]])
|-
! {{BoxaRadunda|R20|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ Büchen (↔ [[Schwerin]] ↔ [[Rostock]])
|-
! {{BoxaRadunda|R21|white|black|black}}
| [[Lüneburg]] ↔ [[Ratzeburg]] (↔ [[Lübeck]] Hbf)
|-
! {{BoxaRadunda|R30|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ [[Lüneburg]] (↔ [[Uelzen]])
|-
! {{BoxaRadunda|R31|white|black|black}}
| Lüneburg ↔ Göhrde (↔ [[Dannenberg]] Ost)
|-
! {{BoxaRadunda|R40|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ [[Tostedt]] (↔ [[Bremen]] Hbf)
|-
! {{BoxaRadunda|R41|white|black|black}}
| [[Buchholz]] ↔ [[Handeloh]] (↔ [[Soltau]])
|-
! {{BoxaRadunda|R50|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ Himmelpforten (↔ [[Cuxhaven]])
|-
! {{BoxaRadunda|R51|white|black|black}}
| [[Buxtehude]] ↔ Kutenholz (↔ [[Bremervörde]] ↔ [[Bremerhaven]] Hbf)
|-
! {{BoxaRadunda|R60|white|black|black}}
| Hamburg-Altona ↔ [[Elmshorn]] (↔ [[Itzehoe]] ↔ [[Husum]] ↔ [[Westerland]])
|-
! {{BoxaRadunda|R70|white|black|black}}
| Hamburg Hauptbahnhof ↔ Dauenhof (↔ [[Neumünster]] ↔ [[Kiel]] Hbf / ↔ [[Flensburg]] ↔ [[Padborg]])
|}
== Politica ==
=== Administraziun ===
Hamburg è (ensemen cun [[Bremen]] e [[Berlin]]) ina da las trais "citads-stadis" tranter ils 16 [[pajais federativs da Germania|pajais federativs]] (Bundesländer) tudestgs. Il parlament ha num ''Bürgerschaft''. Il president da la citad (a ses terz temp d'uffizi) è [[Olaf Scholz]] ([[SPD]]), che è era chau dal ''Senat'' (guvern).
=== Sutdivisuns administrativas ===
Hamburg è sutdividida en 7 districts (''Bezirk'', pl. ''Bezirke''):
{| class="prettytable sortable" style="text-align:right; font-size:90%;"
|- style="text-align:center;"
!bgcolor="#cccccc" | '''District''' || bgcolor="#cccccc" | Abitants<br /><small>31. december 2006</small> || bgcolor="#cccccc" | Surfatscha<br />en km²
! class="unsortable" rowspan="13" | [[Datoteca:Hamburg Subdivisions.svg|320px]]
|-
| align="left" | [[Altona (district)|Altona]] || 246'936 || 78,3
|-
| align="left" | [[Bergedorf (district)|Bergedorf]] || 118'789 || 154,8
|-
| align="left" | [[Eimsbüttel (district)|Eimsbüttel]] || 248'233 || 50,1
|-
| align="left" | [[Harburg (district)|Harburg]] || 200'134 || 161
|-
| align="left" | [[Hamburg-Mitte]] || 238'257 || 107,1
|-
| align="left" | [[Hamburg-Nord]] || 283'246|| 57,8
|-
| align="left" | [[Wandsbek (district)|Wandsbek]] || 408'032 || 147,5
|}
Ils 7 districts èn sutdividids en 104 quartiers (''Stadtteile'').
A Hamburg appartegnan era 3 inslas en il [[Mar dal nord]], [[Neuwerk]], [[Nigehörn]] e [[Scharhörn]], avant la costa da [[Cuxhaven]]. Ellas fan part dal district di Mitte. Tut las 3 inslas èn administrativamain in quartier, Neuwerk. L'insla da Neuwerk è era la suletta insla abitada (36 persunas en il 2006).
== Citads schumellinas ==
* [[Petersburg]], [[Russia]], dal 1957
* [[Marsiglia]], [[Frantscha]], dal 1958
* [[Schanghai]], [[China]], dal 1986
* [[Dresden]], [[Germania]], dal 1987
* [[León]], [[Nicaragua]], dal 1989
* [[Ōsaka]], [[Giapun]], dal 1989
* [[Praha]], [[Tschechia]], dal 1990
* [[Chicago]], [[Stadis unids da l'America]], dal 1994
== Persunas famusas ==
* [[Georg Philipp Telemann]] (1681-1767)
* [[Carl Philipp Emanuel Bach]] (1714-1788)
* [[Felix Mendelssohn]] (1809-1847)
* [[Johannes Brahms]] (1833-1897)
* [[Helmut Schmidt]] (1918-2015)
* [[Uwe Seeler]] (1936- )
* [[Uwe Timm]] (1940- )
* [[Tom Sietas]] (1977- ), [[Sfunsada libra|apneist]] da livel mundial
== Galleria da fotografias ==
<gallery>
Hamburger Rathaus von St-Petri.jpg|La chasa-cumin da Hamburg
Hamburg_Speicherstadt.JPG|Speicherstadt
Hamburg Jungfernstieg (1890-1900).jpg
HH_Rathaus_pano1.jpg|Rathaus (chasa-cumin)
Hamburg.Alsterhaus.jpeg|Grond negozi Alsterhaus
Hamburg.Kunsthalle.Kuppel.wmt.jpg|Kunsthalle (museum d'art)
Hamburg.GalerieDerModerne.wmt.jpg|Galerie der Moderne (museum d'art moderna)
Hamburg - Zuerich Versicherung.jpg|Zürich Versicherung
Hamburg - Kehrwieder 8.jpg|Kehrwieder
Hamburg-Holthusenbad-2004.jpg|Holthusenbad
Hamburg-Holthusenbad-2004a.jpg|Holthusenbad
Hamburg-Bismarck-Denkmal.jpg|Monument a Bismarck
Hamburg - Wasserturm.jpg|Wasserturm (tur d'aua)
Hamburg Planetarium.jpg|Planetarium (planetari)
Spiegel Building Hamburg 1.jpg|Edifizi Spiegel
Hh-dammtor.jpg|La stazione di [[Dammtor]]
Spiegel Building Hamburg 2.jpg|Edifizi Spiegel ed il precedent edifizi IBM
Spiegel Building Hamburg 3.jpg|Edifizi Spiegel ed il precedent edifizi IBM
Spiegel Building Hamburg 4.jpg|Edifizi Spiegel
Chilehaus Hamburg 1.jpg|Chilehaus
Chilehaus Hamburg 2.jpg|Chilehaus
Sprinkenhof Hamburg 1.jpg|Sprinkenhof
Sprinkenhof Hamburg 2.jpg|Sprinkenhof
Harburger Elbbruecke Suedportal.JPG|Punt sur l'Elba
</gallery>
== Bibliografia ==
* Uwe Bahnsen, Kerstin von Stürmer: ''Die Stadt, die auferstand: Hamburgs Wiederaufbau 1948–1960''. Convent, Amburgo 2005
* Redaktion HASPA-Stadtteilbuch: ''Hamburg, Von Altona bis Zollenspieker''. Verlag Hoffmann und Campe, Amburgo 2002, ISBN 3-455-11333-8
* Eckart Kleßmann: ''Geschichte der Stadt Hamburg''. Die Hanse/Sabine Groenewold Verlage/Europäische Verlagsanstalt, Amburgo 2002, ISBN 3-434-52596-3
* ''Freie und Hansestadt Hamburg: Hamburg-Handbuch 2004/2005''.<ref>[http://fhh.hamburg.de/stadt/Aktuell/hamburgservice/broschueren/hamburg-handbuch.html Info su ffh.hamburg.de]</ref>
* Hella Kemper, Kerstin Schmidtfrerick, Eva-Christiane Wetterer: ''Hummelbuch, Hamburg Brevier''. Murmann-Verlag, Amburgo 2007, ISBN 3-86774-009-7
== Notizias ==
<references/>
== Colliaziuns ==
== Auters projects ==
== Colliaziuns estras ==
* [http://www.hamburg.de Hamburg (site uffiziala)]
* [http://www.hvv.de HVV (Associaziun da traffic da Hamburg)]
* [https://web.archive.org/web/20080913175806/http://www.hamburgmuseum.de/ Museum istoric da Hamburg]
* [http://www.stadtpanoramen.de/hamburg/index.html Panorama da Hamburg]
{{Pajais Federativ Germania}}
[[Categoria:Länder da la Germania]]
[[Categoria:Lieu en Germania]]
nwz7pus1ahwnm6kdfns8ga969g1t3l5
Hennef (Sieg)
0
8790
172433
166345
2026-05-09T11:34:29Z
Albinfo
2471
populaziun da Wikidata
172433
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu_tudestg
|NUM_LIEU = Hennef (Sieg)
|tip = citad
|FILEPATH_VOPNA = DEU Hennef COA.svg
|PIXEL = 98px
|GRAD_DA_LADEZZA = 50/47//N
|GRAD_DA_LUNGHEZZA = 7/17//E
|plan da situaziun = Hennef in SU.svg
|BUNDESLAND = Nordrenania-Vestfalia
|District = Cologna
|KREIS = Rhein-Sieg-Kreis
|AUTEZZA = 68
|SURFATSCHA = 105.89
|NP = 53773
|Preselecziun = 02242 (rait Hennef) e 02248 (rait Hennef-Uckerath)
|numer = SU
|identificatur da vischnanca = 05382020
|NUTS = DEA2C
|LOCODE = DE HEF
|via = Frankfurter Str. 97
|WEBSITE = www.hennef.de
|president da citad = [[Klaus Pipke]]
|partida = CDU
}}
'''Hennef (Sieg)''' é ina citad (vischnanca) el paijas federativ [[Rain dal Nord-Vestfalia]], situada el circul [[Rhein-Sieg-Kreis]], ella vischnanza da [[Köln|Cologna]] (distanza 30km) e [[Bonn]] (distanza 14km), el vest da [[Tiaratudestga]]. La citad sa compuona dad in lieu central ed approximativ 95 vitgs entuorn quest lieu central. Il lieu central ha num Hennef, mo el sa compuona da treis parts istoricas ([[Geistingen]], Hennef e [[Warth]]), nua [[Geistingen]] é la veglissem (menziunà en 885).
== Geografia ==
=== Situaziun geografica ===
Hennef é situà tranter [[Bergisches Land]] e [[Westerwald]] el initg dal val da la regiun da sbuccada dal flum [[Sieg]], approximativ 30 km sidost da [[Köln|Cologna]] e 14 km ost da [[Bonn]].
El vest cunfinan [[Siegburg]] e [[Sankt Augustin]] al territori da la citad, el nord las vischnancas [[Neunkirchen-Seelscheid]] e [[Ruppichteroth]], el ost la vischnanca [[Eitorf]], el sidost la vischnanca la vischnanca associada [[Asbach (Westerwald)|Asbach]] el pajais federativ [[Rheinland-Pfalz|Renania-Palatinat]] ed el sid la citad [[Königswinter]].
=== Glista dals lieus da Hennef (Sieg) ===
(vedi era la glista uffiziala [https://web.archive.org/web/20071010060205/http://www.hennef.de/staticsite/staticsite.php?menuid=33&topmenu=8&keepmenu=inactive Glista dals lieus] a la pagina uffiziala da la citad [http://www.hennef.de www.hennef.de])
{|
| valign="top" width="20%" |
* [[Adscheid]]
* [[Ahrenbach]]
* [[Allner]]
* [[Altenbödingen]]
* [[Altglück]]
* [[Auel (Hennef)|Auel]]
* [[Beiert (Hennef)|Beiert]]
* [[Berg (Hennef)|Berg]]
* [[Bierth (Hennef)|Bierth]]
* [[Blankenbach (Hennef)|Blankenbach]]
* [[Blocksberg (Hennef)|Blocksberg]]
* [[Bödingen]]
* [[Bröl (Hennef)|Bröl]]
* [[Bülgenauel]]
* [[Büllesbach (Hennef)|Büllesbach]]
* [[Büllesfeld]]
* [[Burghof (Hennef)|Burghof]]
* [[Dahlhausen (Hennef)|Dahlhausen]]
* [[Dambroich]]
* [[Darscheid (Hennef)|Darscheid]]
| valign="top" width="20%" |
* [[Depensiefen]]
* [[Derenbach (Hennef)|Derenbach]]
* [[Dondorf]]
* [[Dürresbach]]
* [[Edgoven]]
* [[Eichholz (Hennef)|Eichholz]]
* [[Eulenberg (Hennef)|Eulenberg]]
* [[Fernegierscheid]]
* [[Geisbach (Hennef)|Geisbach]]
* [[Geistingen]]
* [[Greuelsiefen]]
* [[Hahnenhardt]]
* [[Halberg (Hennef)|Halberg]]
* [[Halmshanf]]
* [[Hanf (Hennef)|Hanf]]
* [[Happerschoß]]
* [[Haus Oelgarten]]
* [[Heckelsberg]]
* [[Heisterschoß]]
* [[Hennef-Zentrum]]
| valign="top" width="20%" |
* [[Hermesmühle]]
* [[Hofen (Hennef)|Hofen]]
* [[Hommerich (Hennef)|Hommerich]]
* [[Hossenberg]]
* [[Hove (Hennef)|Hove]]
* [[Hüchel]]
* [[Hülscheid (Hennef)|Hülscheid]]
* [[Issertshof]]
* [[Käsberg (Hennef)|Käsberg]]
* [[Kningelthal]]
* [[Knippgierscheid]]
* [[Köschbusch]]
* [[Kraheck]]
* [[Kümpel (Hennef)|Kümpel]]
* [[Kurenbach (Hennef)|Kurenbach]]
* [[Kurscheid]]
* [[Lanzenbach (Hennef)|Lanzenbach]]
* [[Lauthausen]]
* [[Lescheid]]
* [[Lichtenberg (Hennef)|Lichtenberg]]
| valign="top" width="20%" |
* [[Liesberg (Hennef)|Liesberg]]
* [[Löbach]]
* [[Lückert (Hennef)|Lückert]]
* [[Meisenbach (Hennef)|Meisenbach]]
* [[Michelshohn]]
* [[Mittelscheid]]
* [[Müschmühle]]
* [[Niederhalberg]]
* [[Oberauel]]
* [[Oberhalberg]]
* [[Petershohn]]
* [[Raveneck]]
* [[Ravenstein (Hennef)|Ravenstein]]
* [[Rott (Hennef)|Rott]]
* [[Röttgen (Hennef)|Röttgen]]
* [[Rütsch]]
* [[Söven]]
* [[Sommershof]]
* [[Süchterscheid]]
* [[Schächer (Hennef)|Schächer]]
| valign="top" width="20%" |
* [[Scheuren (Hennef)|Scheuren]]
* [[Scheurenmühle]]
* [[Stadt Blankenberg]]
* [[Stein (Hennef)|Stein]]
* [[Stoßdorf]]
* [[Striefen]]
* [[Theishohn]]
* [[Uckerath]]
* [[Wasserheß]]
* [[Warth (Hennef)|Warth]]
* [[Weingartsgasse]]
* [[Weldergoven]]
* [[Wellesberg]]
* [[Westerhausen (Hennef)|Westerhausen]]
* [[Wiederschall]]
* [[Wiersberg]]
* [[Wippenhohn]]
* [[Zumhof]]
|}
=== Clima ===
Il clima da Hennef (Sieg) correspunda al clima da la Kölner Bucht, cun differenzas ellas chadainas da muntognas da Westerwald e Bergisches Land nua la tendenza ad urizis ed ad plievgias é in pau pli auta.
== Istorgia ==
Il num ''Hennef'' é derivà dal aual [[Hanfbach]], dal qual num é stads ''Hanapha''.
L'agiunta dal num „(Sieg)“ era introducida pervia da evitar in scumbigl cun [[Bad Honnef]] e correspunda al denominaziun uffizialla da la vischnanca.
* La part Geistingen era gia menziunada [[885]] en in document da donaziun per il [[Stift Sankt Cassius]] a [[Bonn]].
* 1075 menziunada da ''Hannafo''
* 1129 menziunada da la baselgia da Happerschoß sco ina donaziun dal fundaziun dal archuvestg Anno II. da Cologna
* 1181 menziunada emprema da Blankenberg
* 1420 menziunada emprema dal [[Schloss Allner|chastè Allner]]
* 1859 construcziun dal viafier Cologna-Deutz-Hennef, construcziun dad ina staziun per Hennef
* 1903 finiziun ed inauguraziun da la claustra Geistingen
* 1934 incorporaziun da la vischnanca Blankenberg en la vischnanca Geistingen, dissoluziun dal Amt Hennef, fundaziun da la vischnanca „Gemeinde Hennef“ cun inclusiun da la vischnanca Geistingen
* 1953 midada dal num da Blankenberg en „Stadt Blankenberg“ (citad titulara)
* 1969 fusiun da las vischnancas Hennef, Lauthausen ed Uckerath en connex cun la reordinaziun cuminala da Nordrenania-Vestfalia
* il 1. schaner 1981 la vischnanca Hennef é stada citad
Oz vivan appr. 45'000 abitantas ed abitants ella citad da Hennef (Sieg).
[[Categoria:Lieu en Germania]]
c7n1cuflzum4d7x7ker3jbidkxbfaid
Model:Infochascha Unitad d'administraziun svizra
10
11239
172411
169492
2026-05-08T23:23:59Z
Albinfo
2471
coordinatas da Wikidata
172411
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox_v2 boxshadow" cellspacing="2" cellpadding="2" style="padding:7px; background-color:#f9f9f9"
| colspan="2" class="entete {{#if:{{{entete|}}}|{{{entete|}}}|map}}" style="padding:0; background-color:#E00000; color:white;" | {{{Num|{{PAGENAME}}}}}
|-
{{#if: {{{Tip|}}}|
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#D8D8D8}}}; text-align: center" {{!}} <span style="font-size:110%">{{{Tip|}}}</span>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Anteriur tip|}}} {{{Antecessur1|}}} {{{Successur1|}}}|
! colspan="2" style="text-align: center" {{!}} <span style="font-size:110%; color:#808080">{{{Anteriur tip|}}}</span>
{{!-}}
! colspan="2" style="text-align: center" {{!}}
<table style="width:100%; text-align:center; margin:0 auto; background:transparent; color:#808080;">
<tr>
<td style="width:50px; border:0; vertical-align:middle; font-size:30%; line-height:105%;">{{#if:{{{Antecessur7|}}}|[[#before-after|<span style="font-size:400%;">↓</span>]]| {{#if:{{{Antecessur1|}}}|[[{{{Antecessur1}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur1|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur1}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur1}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur1}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur1|}}}|{{{Maletg_antecessur1}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur1}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur1}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur2|}}}| <br/>[[{{{Antecessur2}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur2|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur2}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur2}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur2}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur2|}}}|{{{Maletg_antecessur2}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur2}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur2}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur3|}}}| <br/>[[{{{Antecessur3}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur3|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur3}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur3}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur3}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur3|}}}|{{{Maletg_antecessur3}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur3}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur3}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur4|}}}| <br/>[[{{{Antecessur4}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur4|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur4}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur4}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur4}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur4|}}}|{{{Maletg_antecessur4}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur4}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur4}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur5|}}}| <br/>[[{{{Antecessur5}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur5|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur5}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur5}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur5}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur5|}}}|{{{Maletg_antecessur5}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur5}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur5}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur6|}}}|[[{{{Antecessur6}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur6|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur6}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur6}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur6}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur6|}}}|{{{Maletg_antecessur6}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur6}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur6}}}|alt=]]}}}}<br/>}}}}
</td>
<td style="vertical-align:middle; text-align:center; font-size:100%; border:0;">{{#if:{{{Onn_fin|}}}| {{#if:{{{Durada|}}}|{{{Durada}}} |{{#ifeq:{{{Onn_entschatta|}}}|{{{Onn_fin}}}|{{{Onn_entschatta}}}|{{#if:{{{Onn_entschatta|}}}|{{{Onn_entschatta}}}–}}{{{Onn_fin}}}}}}} |Durada? }}
</td>
<td style="width:50px; border:0; vertical-align:middle; text-align:right; line-height:105%; font-size:30%;"> {{#if:{{{Successur5|}}}|[[#before-after|<span style="font-size:400%;">↓</span>]]| {{#if:{{{Successur1|}}}|{{#if:{{{Bandiera_successur1|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur1}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur1}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur1}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur1|}}}|{{{Maletg_successur1}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur1}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur1}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur1}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}}{{#if:{{{Successur2|}}}| <br/>{{#if:{{{Bandiera_successur2|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur2}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur2}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur2}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur2|}}}|{{{Maletg_successur2}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur2}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur2}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur2}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}} {{#if:{{{Successur3|}}}| <br/>{{#if:{{{Bandiera_successur3|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur3}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur3}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur3}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur3|}}}|{{{Maletg_successur3}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur3}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur3}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur3}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}}{{#if:{{{Successur4|}}}| <br/>{{#if:{{{Bandiera_successur4|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur4}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur4}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur4}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur4|}}}|{{{Maletg_successur4}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur4}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur4}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur4}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}}{{#if:{{{Successur5|}}}| <br/>{{#if:{{{Bandiera_successur5|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur5}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur5}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur5}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur5|}}}|{{{Maletg_successur5}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur5}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur5}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur5}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}}}}
</td>
</tr>
</table>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Anteriur tip|}}} {{{Antecessur1|}}} {{{Successur1|}}}|
{{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa" {{!}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Panorama|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding:0;" {{!}} [[File:{{{Panorama|}}}|280px|{{{num|}}}]]
{{!-}}
{{!}} colspan="2" style="background-color:#f0f0f0; text-align: center;" {{!}} <span style="font-size:90%">{{{Descripziun|{{PAGENAME}}}}}</span>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Vopna|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{Vopna|}}}|98px|{{{num|}}}]]<br /><span style="font-size:90%">'''Vopna'''</span>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Bandiera|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{Bandiera|}}}|98px|{{{num|}}}]]<br /><span style="font-size:90%">'''Bandiera'''</span>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Logo|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{Logo|}}}|220px|{{{num|}}}]]
{{!-}}
}}
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#E00000}}}; color:white; text-align: center; padding: 3px; line-height: 13px;" {{!}} Administraziun
|-
| style="text-align:right; width:120px; background:#f0f0f0" | '''[[Stadi]]''' || [[File:Flag of Switzerland.svg|15px|border]] [[Svizra]]
|-
{{#if: {{{Chantun|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} [[Chantuns da la Svizra|Chantun]]
{{!}} [[chantun {{#switch: {{{Chantun}}}
| AI= Appenzell Dadens
| AR= Appenzell Dadora
| AG= Argovia
| BE= Berna
| BL= Basilea-Champagna
| BS= Basilea-Citad
| FR= Friburg
| GE= Genevra
| GL= Glaruna
| GR= Grischun
| JU= Giura
| LU= Lucerna
| NE= Neuschatel
| NW= Sutsilvania
| OW= Sursilvania
| SG= Son Gagl
| SH= Schaffusa
| SO= Soloturn
| SZ= Sviz
| TI= Tessin
| TG= Turgovia
| UR= Uri
| VD= Vad
| VS= Vallais
| ZG= Zug
| ZH= Turitg
| #default= {{{Chantun}}}
}}|{{#switch: {{{Chantun}}}
| AI= Appenzell Dadens
| AR= Appenzell Dadora
| AG= Argovia
| BE= Berna
| BL= Basilea-Champagna
| BS= Basilea-Citad
| FR= Friburg
| GE= Genevra
| GL= Glaruna
| GR= Grischun
| JU= Giura
| LU= Lucerna
| NE= Neuschatel
| NW= Sutsilvania
| OW= Sursilvania
| SG= Son Gagl
| SH= Schaffusa
| SO= Soloturn
| SZ= Sviz
| TI= Tessin
| TG= Turgovia
| UR= Uri
| VD= Vad
| VS= Vallais
| ZG= Zug
| ZH= Turitg
| #default= {{{Chantun}}}
}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Regiun|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Regiun
{{!}} [[Regiun {{{Regiun|}}}|{{{Regiun|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{District|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} District
{{!}} [[{{{District|}}} (district)|{{{District|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Circul|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Circul
{{!}} {{#ifeq: {{{Circul|}}}|regiun Surselva|[[Regiun Surselva]]|[[{{{Circul|}}} (circul)|{{{Circul|}}}]]}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Vischnanca|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Vischnanca
{{!}} [[{{{Vischnanca|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Chapitala|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Chapitala
{{!}} [[{{{Chapitala|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Sedia|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Sedia
{{!}} [[{{{Sedia|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{President|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} {{#if: {{{Titel president}}}|{{{Titel president|}}}|President communal}}
{{!}} {{{President|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Lingua uffiziala|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Lingua uffiziala
{{!}} {{{Lingua uffiziala|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Regenza|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Regenza
{{!}} {{{Regenza|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Parlament|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Parlament
{{!}} {{{Parlament|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Autezza|}}} {{{Surfatscha|}}} {{{Populaziun|}}}|
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#E00000}}}; color:white; text-align: center; padding: 3px; line-height: 13px;" {{!}} Territori
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Charta|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding:0;" {{!}} [[File:{{{Charta|}}}|280px|{{{num|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Charta|}}}| <!-- sto esser if:coordinatas -->
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Autezza|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Autezza
{{!}} {{{Autezza|}}} <abbr title="meters sur mar">m s.m.</abbr>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Surfatscha|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Surfatscha
{{!}} {{{Surfatscha|}}} km²
{{!-}}
}}
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" | Populaziun
| {{#if: {{{Populaziun|}}}|{{{Populaziun}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|{{{Wikidata-ID}}}|sort=P585|inverse=ja}}}} abitants<br /><small>({{#if: {{{Data populaziun|}}}|{{{Data populaziun}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|{{{Wikidata-ID}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja}}}})</small>
|-
{{#if: {{{Spessezza|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Spessezza
{{!}} {{{Spessezza|}}} ab./km²
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Regiuns|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Regiuns
{{!}} {{{Regiuns|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Circuls|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Circuls
{{!}} {{{Circuls|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Vischnancas|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Vischnancas
{{!}} {{{Vischnancas|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Fracziuns|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Fracziuns
{{!}} {{{Fracziuns|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Cunfina cun|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Cunfina cun
{{!}} {{{Cunfina cun|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{NS|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Coordinatas
{{!}} {{Coordinate|NS={{{NS}}}|EW={{{EW}}}|region={{#switch: {{{Chantun}}}| AI=CH-AI| AR=CH-AR| AG=CH-AG| BE=CH-BE| BL=CH-BL| BS=CH-BS| FR=CH-FR| GE=CH-GE| GL=CH-GL| GR=CH-GR| JU=CH-JU| LU=CH-LU| NE=CH-NE| NW=CH-NW| OW=CH-OW| SG=CH-SG| SH=CH-SH| SO=CH-SO| SZ=CH-SZ| TI=CH-TI| TG=CH-TG| UR=CH-UR| VD=CH-VD| VS=CH-VS| ZG=CH-ZG| ZH=CH-ZH| #default= {{{Chantun}}} }} |type={{#ifeq: {{{Tip}}} | Chantun |adm1st|adm2nd}}|name={{{Num}}}|text=DMS|article=/ }}
{{!-}}|{{WikidataCoord| {{#ifeq: {{{Tip}}} | Chantun |adm1st|adm2nd}} | {{#switch: {{{Chantun}}}| AI=CH-AI| AR=CH-AR| AG=CH-AG| BE=CH-BE| BL=CH-BL| BS=CH-BS| FR=CH-FR| GE=CH-GE| GL=CH-GL| GR=CH-GR| JU=CH-JU| LU=CH-LU| NE=CH-NE| NW=CH-NW| OW=CH-OW| SG=CH-SG| SH=CH-SH| SO=CH-SO| SZ=CH-SZ| TI=CH-TI| TG=CH-TG| UR=CH-UR| VD=CH-VD| VS=CH-VS| ZG=CH-ZG| ZH=CH-ZH| #default=CH }} }}
}}
{{#if: {{{NP|}}} {{{Preselecziun|}}} {{{UST|}}}|
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#E00000}}}; color:white; text-align: center; padding: 3px; line-height: 13px;" {{!}} Autras infurmaziuns
{{!-}}
}}
{{#if: {{{NP|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Numer postal
{{!}} {{{NP|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Preselecziun|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Preselecziun
{{!}} {{{Preselecziun|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{UST|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Numer UST
{{!}} {{{UST|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Numer da l'auto|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} [[Numer da l'auto svizzer|Numer da l'auto]]
{{!}} {{{Numer da l'auto|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Imni|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Imni
{{!}} {{{Imni|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Abitants|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Abitants
{{!}} {{{Abitants|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Surnum|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Surnum
{{!}} {{{Surnum|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Lingua tradiziunala|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Lingua tradiziunala
{{!}} {{{Lingua tradiziunala|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Dialect|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Dialect
{{!}} {{{Dialect|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Pagina-web|}}} {{{eLIR|}}}|
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#E00000}}}; color:white; text-align: center; padding: 3px; line-height: 13px;" {{!}} Internet
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Pagina-web|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [http://{{{Pagina-web}}} Pagina-web uffiziala]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{eLIR|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [http://www.e-lir.ch/e-LIR___Lexicon.{{{eLIR|}}}.450.0.html Lexicon istoric retic]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{LIS|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [https://hls-dhs-dss.ch/rm/articles/{{padleft:{{{LIS}}}|6|0}} Lexicon istoric de la Svizra]
{{!-}}
}}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude>
sqa5h5pu1ic70z7d4kbu7p65e1nnug7
172412
172411
2026-05-08T23:33:48Z
Albinfo
2471
Fix
172412
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| class="infobox_v2 boxshadow" cellspacing="2" cellpadding="2" style="padding:7px; background-color:#f9f9f9"
| colspan="2" class="entete {{#if:{{{entete|}}}|{{{entete|}}}|map}}" style="padding:0; background-color:#E00000; color:white;" | {{{Num|{{PAGENAME}}}}}
|-
{{#if: {{{Tip|}}}|
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#D8D8D8}}}; text-align: center" {{!}} <span style="font-size:110%">{{{Tip|}}}</span>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Anteriur tip|}}} {{{Antecessur1|}}} {{{Successur1|}}}|
! colspan="2" style="text-align: center" {{!}} <span style="font-size:110%; color:#808080">{{{Anteriur tip|}}}</span>
{{!-}}
! colspan="2" style="text-align: center" {{!}}
<table style="width:100%; text-align:center; margin:0 auto; background:transparent; color:#808080;">
<tr>
<td style="width:50px; border:0; vertical-align:middle; font-size:30%; line-height:105%;">{{#if:{{{Antecessur7|}}}|[[#before-after|<span style="font-size:400%;">↓</span>]]| {{#if:{{{Antecessur1|}}}|[[{{{Antecessur1}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur1|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur1}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur1}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur1}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur1|}}}|{{{Maletg_antecessur1}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur1}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur1}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur2|}}}| <br/>[[{{{Antecessur2}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur2|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur2}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur2}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur2}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur2|}}}|{{{Maletg_antecessur2}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur2}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur2}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur3|}}}| <br/>[[{{{Antecessur3}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur3|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur3}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur3}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur3}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur3|}}}|{{{Maletg_antecessur3}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur3}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur3}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur4|}}}| <br/>[[{{{Antecessur4}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur4|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur4}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur4}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur4}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur4|}}}|{{{Maletg_antecessur4}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur4}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur4}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur5|}}}| <br/>[[{{{Antecessur5}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur5|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur5}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur5}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur5}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur5|}}}|{{{Maletg_antecessur5}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur5}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur5}}}|alt=]]}}}}<br/>}}{{#if:{{{Antecessur6|}}}|[[{{{Antecessur6}}}|<span style="font-size:400%;">←</span>]] {{#if:{{{Bandiera_antecessur6|}}}|[[File:{{{Bandiera_antecessur6}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur6}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur6}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_antecessur6|}}}|{{{Maletg_antecessur6}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_antecessur6}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Antecessur6}}}|alt=]]}}}}<br/>}}}}
</td>
<td style="vertical-align:middle; text-align:center; font-size:100%; border:0;">{{#if:{{{Onn_fin|}}}| {{#if:{{{Durada|}}}|{{{Durada}}} |{{#ifeq:{{{Onn_entschatta|}}}|{{{Onn_fin}}}|{{{Onn_entschatta}}}|{{#if:{{{Onn_entschatta|}}}|{{{Onn_entschatta}}}–}}{{{Onn_fin}}}}}}} |Durada? }}
</td>
<td style="width:50px; border:0; vertical-align:middle; text-align:right; line-height:105%; font-size:30%;"> {{#if:{{{Successur5|}}}|[[#before-after|<span style="font-size:400%;">↓</span>]]| {{#if:{{{Successur1|}}}|{{#if:{{{Bandiera_successur1|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur1}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur1}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur1}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur1|}}}|{{{Maletg_successur1}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur1}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur1}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur1}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}}{{#if:{{{Successur2|}}}| <br/>{{#if:{{{Bandiera_successur2|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur2}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur2}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur2}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur2|}}}|{{{Maletg_successur2}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur2}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur2}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur2}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}} {{#if:{{{Successur3|}}}| <br/>{{#if:{{{Bandiera_successur3|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur3}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur3}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur3}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur3|}}}|{{{Maletg_successur3}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur3}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur3}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur3}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}}{{#if:{{{Successur4|}}}| <br/>{{#if:{{{Bandiera_successur4|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur4}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur4}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur4}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur4|}}}|{{{Maletg_successur4}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur4}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur4}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur4}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}}{{#if:{{{Successur5|}}}| <br/>{{#if:{{{Bandiera_successur5|}}}|[[File:{{{Bandiera_successur5}}}|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur5}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur5}}}|alt=]]|{{#if:{{{Maletg_successur5|}}}|{{{Maletg_successur5}}}|[[File:Blank.png|15px{{#ifeq:{{{Rom_successur5}}}|no||{{!}}border}}|link={{{Successur5}}}|alt=]]}}}} [[{{{Successur5}}}|<span style="font-size:400%;">→</span>]]<br/>}}}}
</td>
</tr>
</table>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Anteriur tip|}}} {{{Antecessur1|}}} {{{Successur1|}}}|
{{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa" {{!}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Panorama|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding:0;" {{!}} [[File:{{{Panorama|}}}|280px|{{{num|}}}]]
{{!-}}
{{!}} colspan="2" style="background-color:#f0f0f0; text-align: center;" {{!}} <span style="font-size:90%">{{{Descripziun|{{PAGENAME}}}}}</span>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Vopna|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{Vopna|}}}|98px|{{{num|}}}]]<br /><span style="font-size:90%">'''Vopna'''</span>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Bandiera|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{Bandiera|}}}|98px|{{{num|}}}]]<br /><span style="font-size:90%">'''Bandiera'''</span>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Logo|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{Logo|}}}|220px|{{{num|}}}]]
{{!-}}
}}
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#E00000}}}; color:white; text-align: center; padding: 3px; line-height: 13px;" {{!}} Administraziun
|-
| style="text-align:right; width:120px; background:#f0f0f0" | '''[[Stadi]]''' || [[File:Flag of Switzerland.svg|15px|border]] [[Svizra]]
|-
{{#if: {{{Chantun|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} [[Chantuns da la Svizra|Chantun]]
{{!}} [[chantun {{#switch: {{{Chantun}}}
| AI= Appenzell Dadens
| AR= Appenzell Dadora
| AG= Argovia
| BE= Berna
| BL= Basilea-Champagna
| BS= Basilea-Citad
| FR= Friburg
| GE= Genevra
| GL= Glaruna
| GR= Grischun
| JU= Giura
| LU= Lucerna
| NE= Neuschatel
| NW= Sutsilvania
| OW= Sursilvania
| SG= Son Gagl
| SH= Schaffusa
| SO= Soloturn
| SZ= Sviz
| TI= Tessin
| TG= Turgovia
| UR= Uri
| VD= Vad
| VS= Vallais
| ZG= Zug
| ZH= Turitg
| #default= {{{Chantun}}}
}}|{{#switch: {{{Chantun}}}
| AI= Appenzell Dadens
| AR= Appenzell Dadora
| AG= Argovia
| BE= Berna
| BL= Basilea-Champagna
| BS= Basilea-Citad
| FR= Friburg
| GE= Genevra
| GL= Glaruna
| GR= Grischun
| JU= Giura
| LU= Lucerna
| NE= Neuschatel
| NW= Sutsilvania
| OW= Sursilvania
| SG= Son Gagl
| SH= Schaffusa
| SO= Soloturn
| SZ= Sviz
| TI= Tessin
| TG= Turgovia
| UR= Uri
| VD= Vad
| VS= Vallais
| ZG= Zug
| ZH= Turitg
| #default= {{{Chantun}}}
}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Regiun|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Regiun
{{!}} [[Regiun {{{Regiun|}}}|{{{Regiun|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{District|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} District
{{!}} [[{{{District|}}} (district)|{{{District|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Circul|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Circul
{{!}} {{#ifeq: {{{Circul|}}}|regiun Surselva|[[Regiun Surselva]]|[[{{{Circul|}}} (circul)|{{{Circul|}}}]]}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Vischnanca|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Vischnanca
{{!}} [[{{{Vischnanca|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Chapitala|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Chapitala
{{!}} [[{{{Chapitala|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Sedia|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Sedia
{{!}} [[{{{Sedia|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{President|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} {{#if: {{{Titel president}}}|{{{Titel president|}}}|President communal}}
{{!}} {{{President|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Lingua uffiziala|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Lingua uffiziala
{{!}} {{{Lingua uffiziala|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Regenza|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Regenza
{{!}} {{{Regenza|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Parlament|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Parlament
{{!}} {{{Parlament|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Autezza|}}} {{{Surfatscha|}}} {{{Populaziun|}}}|
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#E00000}}}; color:white; text-align: center; padding: 3px; line-height: 13px;" {{!}} Territori
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Charta|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding:0;" {{!}} [[File:{{{Charta|}}}|280px|{{{num|}}}]]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Charta|}}}| <!-- sto esser if:coordinatas -->
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Autezza|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Autezza
{{!}} {{{Autezza|}}} <abbr title="meters sur mar">m s.m.</abbr>
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Surfatscha|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Surfatscha
{{!}} {{{Surfatscha|}}} km²
{{!-}}
}}
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" | Populaziun
| {{#if: {{{Populaziun|}}}|{{{Populaziun}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|{{{Wikidata-ID}}}|sort=P585|inverse=ja}}}} abitants<br /><small>({{#if: {{{Data populaziun|}}}|{{{Data populaziun}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|{{{Wikidata-ID}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja}}}})</small>
|-
{{#if: {{{Spessezza|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Spessezza
{{!}} {{{Spessezza|}}} ab./km²
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Regiuns|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Regiuns
{{!}} {{{Regiuns|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Circuls|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Circuls
{{!}} {{{Circuls|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Vischnancas|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Vischnancas
{{!}} {{{Vischnancas|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Fracziuns|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Fracziuns
{{!}} {{{Fracziuns|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Cunfina cun|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Cunfina cun
{{!}} {{{Cunfina cun|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{NS|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Coordinatas
{{!}} {{Coordinate|NS={{{NS}}}|EW={{{EW}}}|region={{#switch: {{{Chantun}}}| AI=CH-AI| AR=CH-AR| AG=CH-AG| BE=CH-BE| BL=CH-BL| BS=CH-BS| FR=CH-FR| GE=CH-GE| GL=CH-GL| GR=CH-GR| JU=CH-JU| LU=CH-LU| NE=CH-NE| NW=CH-NW| OW=CH-OW| SG=CH-SG| SH=CH-SH| SO=CH-SO| SZ=CH-SZ| TI=CH-TI| TG=CH-TG| UR=CH-UR| VD=CH-VD| VS=CH-VS| ZG=CH-ZG| ZH=CH-ZH| #default= {{{Chantun}}} }} |type={{#ifeq: {{{Tip}}} | Chantun |adm1st|adm2nd}}|name={{{Num}}}|text=DMS|article=/ }}
{{!-}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Coordinatas
{{!}} {{WikidataCoord| {{#ifeq: {{{Tip}}} | Chantun |adm1st|adm2nd}} | {{#switch: {{{Chantun}}}| AI=CH-AI| AR=CH-AR| AG=CH-AG| BE=CH-BE| BL=CH-BL| BS=CH-BS| FR=CH-FR| GE=CH-GE| GL=CH-GL| GR=CH-GR| JU=CH-JU| LU=CH-LU| NE=CH-NE| NW=CH-NW| OW=CH-OW| SG=CH-SG| SH=CH-SH| SO=CH-SO| SZ=CH-SZ| TI=CH-TI| TG=CH-TG| UR=CH-UR| VD=CH-VD| VS=CH-VS| ZG=CH-ZG| ZH=CH-ZH| #default=CH }} }}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{NP|}}} {{{Preselecziun|}}} {{{UST|}}}|
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#E00000}}}; color:white; text-align: center; padding: 3px; line-height: 13px;" {{!}} Autras infurmaziuns
{{!-}}
}}
{{#if: {{{NP|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Numer postal
{{!}} {{{NP|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Preselecziun|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Preselecziun
{{!}} {{{Preselecziun|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{UST|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Numer UST
{{!}} {{{UST|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Numer da l'auto|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} [[Numer da l'auto svizzer|Numer da l'auto]]
{{!}} {{{Numer da l'auto|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Imni|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Imni
{{!}} {{{Imni|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Abitants|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Abitants
{{!}} {{{Abitants|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Surnum|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Surnum
{{!}} {{{Surnum|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Lingua tradiziunala|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Lingua tradiziunala
{{!}} {{{Lingua tradiziunala|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Dialect|}}}|
! style="text-align:right; background:#f0f0f0" {{!}} Dialect
{{!}} {{{Dialect|}}}
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Pagina-web|}}} {{{eLIR|}}}|
! colspan="2" style="background-color:{{{colur_famiglia|#E00000}}}; color:white; text-align: center; padding: 3px; line-height: 13px;" {{!}} Internet
{{!-}}
}}
{{#if: {{{Pagina-web|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [http://{{{Pagina-web}}} Pagina-web uffiziala]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{eLIR|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [http://www.e-lir.ch/e-LIR___Lexicon.{{{eLIR|}}}.450.0.html Lexicon istoric retic]
{{!-}}
}}
{{#if: {{{LIS|}}}|
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [https://hls-dhs-dss.ch/rm/articles/{{padleft:{{{LIS}}}|6|0}} Lexicon istoric de la Svizra]
{{!-}}
}}
|}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude>
mkmhd09r41qsgfg2n7dtmxjox4z93io
Wikipedia:La pinta
4
14561
172428
172268
2026-05-09T11:19:48Z
Albinfo
2471
Nov chapitel /* Novs models cun Wikidata */
172428
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
<div style="margin-right: 14em;">
{{Wikipedia-La Pinta}}
</div>
== Mes cisalpin ==
Bon dì, ve scrivi in milanes che tant se capissom benon.
Volevi invitàv al "Mes cisalpin": l'ann passad hem fad un'editathon dedicada ai lengue gall-italeghe (con la Wikipedia piemontesa, lombarda, ligurina e emiliana-romagnoeula) e quell marz chi volevom fàlla pussee granda, a meter dent tute i lengue de la banda cisalpina!
In quella editathon chi se scrivaria di sgent, sit e storia lombarda, piemontesa, romancia, ladina, ligurina, emiliana, romagnoeula, veneta e furlana. Volii sgiontàv? [[Utilisader:Sciking|Sciking]] ([[Utilisader discussiun:Sciking|talk]]) 16:27, 26. schan 2024 (CET)
== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[metawiki:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[metawiki:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[metawiki:Admin activity review|admin activity review]].
We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[Special:Contributions/Andreas|Andreas]] (administrator)
These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.
However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[metawiki:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki.
Thanks, [[Utilisader:Superpes15|Superpes15]] ([[Utilisader discussiun:Superpes15|talk]]) 23:54, 7. favr 2024 (CET)
== Lavuratori a Mustér: 19-22 da favrer 2026 ==
Cordiala invitaziun ad in luvratori da scriver!
Wikimedia CH vul denter auter explicit promover artechels rumantschs da tuts idioms. Quei cun in luvratori en collaboraziun culla claustra da Mustér, dils 19 entochen ils 22 da fevrer 2026 a Mustér.
La finamira ei da haver entuorn 20 auturas ed auturs svizzers e digl exteriur che possedan gia experientscha cun scriver contribuziuns per Wikipedia - ni era buc. Beinvegnidas ein numnadamein era novas persunas interessadas da scriver artechels: «Specialmein vulein nus plidentar auturas ed auturs che derivan digl entir spazi linguistic romontsch», scriva Wikimedia CH en ina communicaziun allas medias. Auturas ed auturs che scrivan per rumantsch, talian u tudestg ein cordialmein beinvegni da s'annunziar.
Infos, program ed annunzia sut:
https://meta.wikimedia.org/wiki/GLAM-on-Tour/Disentis_2026/Kloster
Cordialmein, @[[Utilisader:Cayne Wolf|Cayne Wolf]] 17:59, 9. oct 2025 (CET)
== Wikipedia 25: cercasi volontari per registrare un benvenuto sonoro ==
<div lang="en" dir="ltr">
<div lang="it" dir="ltr">
[[File:Work-in-progress sketch of the Confetti mascot easter egg.jpg|frameless|250px|right]]
{{int:please-translate}}
{{int:Hello}},
scusate se scrivo in italiano!
Per il [[:m:Wikipedia 25|25° compleanno di Wikipedia]] e per creare delle [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|sorpresine per i lettori]] come proposto dalla Wikimedia Foundation, sto invitando i volontari delle varie Wikipedie dell'area italiana a registrare la frase "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella loro lingua regionale.
Il messaggio audio comparirà "a sorpresa" sulla Wikipedia in italiano e sulle altre wikipedie aderenti al progetto degli [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Ester eggs experiments]]. Farà parte di una raccolta di suoni che include tutte le registrazioni di "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nelle varie lingue registrate, più alcuni altri suoni provenienti da Commons. Quando un utente cliccerà sulla mascotte del Globetto (Baby Globe) che suona con un sintetizzatore, verrà riprodotto un suono casuale da questa raccolta. Quindi, la frase nella tua lingua non verrà riprodotta ogni volta, ma solo alcune volte e in modo casuale.
'''Briefing su come registrare il benvenuto sonoro su Wikipedia''' ([[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#c-CDekock-WMF-20251209155700-Song_Ng%C6%B0-20251201160400|da qui]]):
#la registrazione audio deve essere più corta di 10 secondi, e consistere solo nella frase "Benvenuti su Wikipedia" o "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella tua lingua regionale;
#il file va caricato su [[:commons:Special:UploadWizard|Wikimedia Commons]] e bisogna chiederne la protezione da parte di un admin di modo da impedire che sia vandalizzato o spostato;
#condividi il link del file su Commons [[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#Are_there_ideas_or_elements_that_you_would_love_to_see_implemented_on_your_language_Wikipedia?|qui]] notificando l'utente CDekock-WMF;
#'''deadline''' per fornire i link agli audio su Commons dei "Benvenuti su Wikipedia": '''mercoledi 21 gennaio 2026'''.
Registriamo più audio possibile. {{Int:Feedback-thanks-title}} --[[User:Una tantum|Una tantum]] ([[User talk:Una tantum|talk]])
</div>
</div>
16:44, 14. schan 2026 (CET)
== Rapport d'ün inscunter da vichipediaunas rumauntschas e vichipediauns rumauntschs ==
A la reuniun dals vichipediauns ed vichipediaunas aunt la clostra da Mustér – '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/GLAM-on-Tour/Disentis_2026 GLAM on tour clostra Mustér in favrer 2026]''' – d' eiran traunter oter eir trais vichipediauns ed üna vichipediauna chi discuorran rumauntsch. Ils quels haun fundo üna pitschna gruppa – cumünaunza – per promouver l' activited aint illa vichipedia rumauntscha cun l'ideja d'ün concept per inscunters in avenir per interessentas ed interessents chi discuorran u imprendan rumauntsch ed haun già ün nivel per scriver simpels artichels.
'''L'ideja d'ün concept per inscunters in avenir'''
Ils vichipediauns e la vichipediauna chi d' eiran a la reuniun, haun elavuro idejas traunter se: «Nus pudessans scriver artichels simpels, ma da quels, chi haun da fer qualchosa cun la regiun rumauntscha. Scu ideja pudessans scriver biografias da persunas, chi sun relevantas per la regiun, sur cultura chi' d es impurtainta per ils rumauntschs, ma eir artechels sur vschninaunchas ed oter pü.»
L'ideja da la pitschna cumünaunza rumauntscha es eir cha artichels nu sun uschè complichos scu per exaimpel aint illa vichipedia tudas-cha, uschè cha eir scolaras e scolars paun incler bain a quels ed üser daperse.
La Vichipedia Rumauntscha sto per se svess ed as pudess profiler cun ün concept egen, scu üna vichipedia unica, chi nun es üna copcha da la Vichipedia Tudas-cha, Taliauna, Francesa u Inglaisa, perche cha las rumauntschas ed ils rumauntschs saun püssas linguas e pudessan ler artichels eir in otras linguas. Per quist ho la pitschna cumünaunza creo l'ideja d'ün concept egen per pussibels inscunters, inua ch'as po cultiver la lingua e la cultura rumauntscha eir in cumpagnia da vichipediaunas e vichipediauns.
La pitschna cumünaunza rumauntscha vuless organiser inscunters per interessentas ed interessents in Engiadina, Surselva ed eir a Cuira, per musser e der scoula scu cha's scriva artichels da wikipedia (infurmaziuns, maxima, reglas, tecnica), ma eir per cultiver la lingua, la cultura ed il dialog traunter se. Ed uschè as pudess sviluper cul temp ün spiert da cumünaunza eir traunter las vichipediaunas rumauntschas ed ils vichipediauns rumauntschs cun quels, chi sun rumauntschs, ma eir cun quels, chi haun imprais u imprendan rumauntsch. Uschè pudess la cumünaunza integrer persunas da la bassa u oters in sieu circul.
'''Bger agüd dalla Vichipedia Tudas-cha per la Vichipedia Rumauntscha'''
Vichipediauns da la Vichipedia Tudas-cha haun do bger agüd in tecnica ed ideas per la wikipedia rumauntscha. Els haun per exaimpel optimo models (boxas d'infurmaziun per l'ös). L'interess e l'agüd da las vichipediaunas tudas-chas e dals vichipediauns tudas-chs es fich grand, servizaivel ed ütil. La cumünaunza nun es in isolaziun, ella es part d'ün grand muond da vichipediaunas ed vichipediauns. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:16, 2. mars 2026 (CET)
<gallery>
Datoteca:Disentis, Winter - Rhätische Bahn.jpg|
Datoteca:Disentis GLAM 2026 Gruppenfoto 1K4A7140.jpg|
Datoteca:Kloster-disentis-roman-bibliothek-2.jpg|
Datoteca:Kloster Disentis Romanische Bibliothek - Zeitungen 2.jpg|
Datoteca:Sagenhafte Survelva 20260219 1926.jpg|
Datoteca:Disentis GLAM 2026 Gruppenfoto La Pendenta 1K4A5934.jpg|
Datoteca:Wikifanten im Schnee-4.jpeg|
</gallery>
== Keine Google-Indexierung? ==
Ist das normal, dass Google neue Seite nur selten aufnimmt? In anderen Wikipedia-Sprachen ist das ja meist eine Sache von Minuten. Aber die letzte neue Seite, die über Google zu finden ist, stammt vom 14. Februar: [[Timon Peter]].
Ist das ein neues Problem oder schon länger so? [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 20:02, 4. mars 2026 (CET)
:@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]: kürzlich musste ich feststellen, dass es ein solche Problem auch in en.WP gibt. Und zwar nicht aufgrund eines Fehlers von Google (wie ich zuerst meinte), sondern erwünscht von WP, siehe https://wikipediaservices.com/wikipedia-page-not-indexed-on-google . Den Artikel [https://www.google.com/search?q=Ursina+Giger+%28*+1985+a+Must%C3%A9r%29+ei+ina+cantadura+svizra+da+jazz%2C+cumponista+e+musicista+da+studio.+ Ursina Giger] von 22. Feb. findet Google aktuell. [[Utilisader:Hadi|Hadi]] ([[Utilisader discussiun:Hadi|talk]]) 20:21, 5. mars 2026 (CET)
::Ja, zwischenzeitlich hat Google etwas nachgeholt – aber hinkt immer noch hinterher.
::Danke jedenfalls für den Hinweis auf den Artikel. Da scheint es sich aber eher um "ungesichtete" Artikel zu handeln. Ich konnte jedenfalls kein "noindex" finden im Code. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 22:00, 5. mars 2026 (CET)
:::Es stockt schon und Google verhält sich nicht immer logisch. Wenn ich nach "Pastiziers grischunais" suche, finde ich [[Tuorta da nuschs]], wenn ich nach "tuorta da nuschs" oder https://rm.wikipedia.org/wiki/Tuorta_da_nuschs suche, kriege ich den Artikel nicht angezeigt.
:::Geduld gefragt … [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 21:31, 2. avr 2026 (CEST)
== Was machen? ==
Sali mitenand,
leider nicht in rätoromanisch... @[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]], @[[Utilisader:Hadi|Hadi]], @[[Utilisader:Terfili|Terfili]]
Ich wollte die bemitleidenswerten Artikel die ich auf meiner Unterseite [[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch]] zusammen gestellt habe, wahrscheinlich gibt es noch weitere, durchgehen und aufmotzen. Dabei bin ich mir nun nicht mehr sicher ob das in vielen Fällen Sinn macht [[Monthey]], [[Mase]], [[Täsch]], [[Erschmatt]], [[Ayent]], [[Grafschaft]] sind da gute Beispiele. Ich mache hier mal den Vorschlag, dass man solche Leichen die nur aus einem Satz, Kategorien und einer Navileiste bestehen löschen sollte, falls der Ort nicht im Kanton Graubünden liegt. Für Orte im Kanton Graubünden oder wo etwas mehr Arbeit schon reingesteckt wurde, würde ich meine Aufmotzaktion durchziehen. Löschen würde ich deshalb weil sogar die Sätze und Navileisten teilweise nicht mehr stimmen wegen den Gemeindefusionen. Was ist eure Meinung? --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:33, 31. mars 2026 (CEST)
:'''«Grazcha fich per il lavur!»''' – was so viel bedetuet, wie «vielen Dank für die Arbeit» (Idiom Puter). Albinfo und ich haben die Ortsartikel, die nur mit einem Satz angelegt sind, angeschaut. Sie sind nicht im Idiom Puter, weshalb ich sie nicht ausbauen kann. Zu diesem Thema habe ich generell eine Frage und einen Vorschlag an die Rätoromanen unter uns:
:'''«Nischi, nus nu pudains scriver qualchosa tiers ad ün artichel, chi'd es scrit in ün oter idiom, uschigliö fains ün battibuogl cun nossa lingua. Sur quist problem cun üna proposta per üna soluziun scriv eau in ün artichel separet sün La Pinta.»'''
:Jetzt wieder auf der Sprache der '''«Bassa»''', so bezeichnen die Bündnerromanen die Deutschschweiz: Viele dieser Artikel wurden vor langer Zeit angelegt und möglich, dass es sich um Wikipedianer handelt, die kein Rätoromanisch sprechen. Meiner Ansicht nach würde es Sinn machen, Artikel solcher Art zu löschen, wenn die Autoren schon länger nicht mehr aktiv in der Vichipedia Rumauntscha waren. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 18:26, 2. avr 2026 (CEST)
::@[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]]: Grazcha fich per tia lavur: [https://rm.wikipedia.org/wiki/Spezial:Neue_Seiten?namespace=all&tagfilter=&username=&size-mode=min&size=&wpFormIdentifier=newpagesform 18 artigels nouvs] il mais passo!
::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]]: Da sind wir bei der Diskussion, was in rmWP rein soll. Meines Erachtens ist hier weniger mehr! Nicht einfach möglichst viele Artikel, die keinen Mehrwert bieten. Insofern unterstütze ich den Löschantrag.
::Meines Erachtens sollte rmWP den Fokus legen auf Bündner Themen und rätoromanische Kultur – Lemma, die auch über eine Suchmaschine gefunden werden können und so von Rätoromanen eingegeben werden könnten. Wenn jemand einen guten rätoromanischen Artikel über eine brasilianische Band schreiben möchte: von mir aus. Aber Gebastel und Stubs von Fremdsprachigen (wie mir) ohne Mehrwert gehören meines Erachterns gelöscht. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:15, 2. avr 2026 (CEST)
:::@[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]], @[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]:Da gehe ich mit euch voll einig. Ich sehe mich zwar als Inklusionist, aber der Ansatz das jede Sprachversion, auch die vom Sprachraum und Anzahl Sprechern eher Kleinen, ist zwar gut gemeint aber in der Realität undurchführbar, wie das Beispiel hier und auch in der Alemannischen Wikipedia zeigt. Die Artikel auf meinem Arbeitstisch haben sich seit die 2015 nicht mehr bewegt, nicht mal per Bot. Wahrscheinlich liessen sich in anderen Themengebieten ähnliche löschenswerte Beispiel finden. Um es aber ganz klar zu stellen es steht mir fern, der Community hier vorzuschreiben zu welchen Themen sie arbeiten kann oder soll. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:13, 3. avr 2026 (CEST)
::::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]]: Ich sehe es wie ihr: solche 1-Satz-Artikel bringen niemandem etwas und es wird sie wohl kaum jemand ausbauen. Falls übrigens jemand nach der Löschung diese Artikel doch noch sehen will, die Nationalbibliothek hat die schweizbezogenen WP-Artikel 2023 auch aus der rm.WP archiviert, siehe Beispiel [https://pywb.e-helvetica.nb.admin.ch/eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJhdWQiOiJweXdiIiwic3ViIjoid2lraXBlZGlhLyoiLCJleHAiOjE3NzUyMjc1MDB9.poHwV-LIurcPKo2fp7HTllAEHTyOlYC-tJl3Q97AD0k/wikipedia/20230606123819/https://rm.wikipedia.org/wiki/Erschmatt Erschmatt]. [[Utilisader:Hadi|Hadi]] ([[Utilisader discussiun:Hadi|talk]]) 16:01, 3. avr 2026 (CEST)
:::::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]], bei den kleinen Dörfern würde ich aber eher [[Model:Infobox Lieu en Svizra]] verwenden und nicht [[Model:Infochascha Unitad d'administraziun svizra]]. [[Acla]] ist keine Verwaltungsenheit. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 11:46, 4. avr 2026 (CEST)
::::::@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]: Also nach dem Muster der kleinen Dörfern [[Turitg]], [[Basilea]], [[Genevra]] :-). Ist einfach ein Wildwuchs mit ungefähr gleicher Verteilung. Petscan gibt für Lieu Swizzer 394, Infobox Lieu en Swizra 417 und für Infochascha Unitad d'administraziun svizra 357 Treffer. Weil im Kanton GR meist die rote Box verwendet wird, verwende ich lieber diese. Wie die Box heisst, ob sie mal jemand nur für Gemeinden und höher gedacht hat, ist nicht so wichtig. Der Leser sieht das eh nicht und weiter müsste die Box konsequenterweise bei einer Fusion auch ausgetauscht werden. :-(( --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:17, 5. avr 2026 (CEST)
:::::::In Graubünden war ja früher praktisch jedes Dorf eine eigene Gemeinde, also machte die Infobox Verwaltungseinheit (rot) fast überall Sinn.[[Model:Infobox Lieu en Svizra]], das rätoromanische Pendent zu [[:de:Vorlage:Infobox Ort in der Schweiz]], ist schon viel älter als [[Model:Infochascha Unitad d'administraziun svizra]], was erklärt, weshalb vielleicht gewisse Gemeinden grau sind. In Graubünden wurden die grauen Boxen bei Gemeinden auch einigermassen konsequent ersetzt: [https://rm.wikipedia.org/w/index.php?title=Medel/Lucmagn&diff=prev&oldid=147544]. Dörfer, die 2013 keine eigene Gemeinde waren, blieben hingegen grau: [[Flond]], [[Surcuolm]]. Die roten Infoboxen sollten gemäss Beschreibung verwendet werden für Kantone, Bezirke, Kreise und politische Gemeinden. Es gibt auch kleine, aber feine Unterschiede wie Geografia anstatt Territori.
:::::::Ich finde, dass wir es richtig machen sollten, wenn wir es schon neu machen. Aber [[Model:Infobox Lieu en Svizra]] hat definitiv auch noch etwas Verbesserungsbedarf. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:50, 5. avr 2026 (CEST)
::::::::Dann willst du also die Infoboxen in etwa 330 ([[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch5]]) Schweizer Gemeinden tauschen, wobei vielleicht noch wenige Bündner Orte dazu stossen. Daneben alle Kantone und vermutlich alle Bezirksartikel die nicht im Graubünden liegen. Falls es noch Kantone mit Kreisen gibt, dann die wohl auch. Gibt einiges an Arbeit. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:57, 6. avr 2026 (CEST)
:::::::::Das war wohl die Absicht derjenigen, die die Infobox erstellt haben. Zumindest dort, wo neue Infoboxen integriert werden, sollten wir die richtige nehmen. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 21:17, 7. avr 2026 (CEST)
Entschuldigung, war die letzten Wochen wenig online und habe die Diskussion bisher verschlafen. Es hat schon zweimal solche "Aufräumaktionen" gegeben (siehe [[Wikipedia:La_pinta/Archiv/2012#Proposta]] und [[Wikipedia:La_pinta/Archiv/2016#Artechels_cuorts_e_mals]] für die Diskussionen/Ankündigungen dazu). Damals wurden Schweizer Gemeindeartikel noch verschont. Ich finde es allerdings ok, wenn die ganz kurzen, die inzwischen dann gar nicht mehr stimmen/als Gemeinden existieren, jetzt gelöscht werden. Der Wartungsaufwand lohnt sich da nicht. Die oben von Horgner aufgelisteten Beispiele stammen übrigens alle von Felix Portier, der damals ohne signifikante Romanischkenntnisse allerlei Artikel dieser Sorte erstellt hat. Ich glaube, das Vorlagenchaos stammt auch noch daher. Räumt da ruhig ordentlich auf. Die Vorlage [[Model:Stub stidar]] ist für sehr kurze Artikel gedacht und [[Model:Stizzar]] für sonstige Löschanträge. --[[Utilisader:Terfili|Terfili]] ([[Utilisader discussiun:Terfili|talk]]) 16:20, 14. avr 2026 (CEST)
:Ich werde mich gemäss der Liste [[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch2]] dahinter machen, weil in der Liste die Bündner Orte nicht drin sind. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 16:35, 14. avr 2026 (CEST)
::Der Arbeitstisch ist soweit abgearbeitet und die Anträge gem. [[Model:Stub stidar]] gesetzt. Der Arbeitstisch wird mittlerweile anderweitig benutzt. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 22:31, 29. avr 2026 (CEST)
:::Grazcha fichun (vielen Dank)! Was hast du denn als nächstes vor, mit «Arbeitstisch wird anderweitig benutzt?» Brauchst du hierzu Hilfe? [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 22:58, 29. avr 2026 (CEST)
::::Ich meinte damit, dass ich meine Unterseite anders benutzen werde und sie darum einen anderen Inhalt hat. Was ich machen werden? Das ist eher schwierig zu sagen. Mit meinen sehr begrenzten Sprachkenntnissen, kann ich nicht einmal im Einleitungssatz, je nach Idiom, zweifelsfrei beurteilen ob er in der Vergangenheitsform oder der Gegenwart steht. Darum habe ich mal die Navigationsleisten der Regionen aufgegleist und kontrolliere nächstens die Infoboxen, zunächst diejenigen der aktuellen Gemeinden. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 07:57, 30. avr 2026 (CEST)
:::::Grazche fichun per tia diligenza - Danke für deinen Fleiss! Ich helfe gelegentlich die Liste von Albinfo abzuarbeiten und habe gesehen, dass du die fusionierten Gemeinden in den Kästchen teils schon bearbeitet hast. Mega cool! Ich spreche und schreibe in Rumauntsch Puter und mit dem Aufarbeiten lerne ich grad Rumantsch Grischun – denn die Texte sind in dem Romanisch. Albinfo hat hierzu Vorlagen herausgeschrieben, so dass ich nachprüfen kann, wenn ich nicht sicher bin. Macht Spass mit euch! [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:21, 30. avr 2026 (CEST)
:::::: Die Artikel zu den Bezirken ([[:Categoria:Districts dal chantun Grischun]]) könnte man wohl auch ohne Sprachkenntnisse aktualisieren – falls du Lust hast. Die sind auch auf meinem Arbeitstisch aufgeführt.
:::::[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 18:26, 3. matg 2026 (CEST)
=== Fusiuns da vischnancas ===
Ich habe auch mal einen Arbeitstisch erstellt: [[Utilisader:Albinfo/Fusiuns da vischnancas]]
Jede Hilfe bei der Abarbeitung der veralteten Gemeindeartikel ist willkommen. Einfach in der Liste mitarbeiten.
Und es wäre schöner, wenn nicht überall stünde, dass XY eine Gemeinde war, sondern dass es ein Dorf in der Gemeinde YZ ist. Kategorien und Infobox haben meist auch bei aktuellen Artikeln noch Verbesserungsbedarf. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 13:28, 3. avr 2026 (CEST)
:Habe mal die Regiun Naviboxen richtig aufgesetzt, in den Gemeinden eingetragen und die Tabellen in Regiun Artikel auf die aktuelle Situation gebracht. Kontrolliere im Augenblick alle Infoboxen der Gemeinden und binde die neuen Karten ein. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 10:59, 1. matg 2026 (CEST)
== Soluziun per ün tema «interrumantsch» scu proposta ==
[[File:Pinus cembra20080705.jpg|thumb|Dschember u schiember u schember]]
Ün bun artichel sur il bös-ch d'aguoglias (puter e vallader: «Dschember». Sursilvan: «Schiember». Sutsilvan, surmiran e rumantsch grischun: «Schember») exista già in ''rumantsch grischun'' in lung ed in larg.
Actuelmaing scriv eau artichels sur la cultura engiadinaisa in ''rumauntsch puter'', inua cha quist bös-ch ho üna rolla principela. Aunz ch'eau scriv però ün artichel, guard eau, scha quist exista già in ün oter idiom.
Perche cha quist bös-ch es fich important in l'Engiadina e cuntschaint scu ''dschember'' e na scu ''schember'', d'heja creo ün nouv artichel cuort cun infurmaziuns in pü sur la rolla dal ''dschember'' in Engiadina. A la fin da l'artichel – suot il titel «Guarda eir» – d'heja fat la notizcha, cha que do dapü infurmaziuns sur quist bös-ch in ''rumantsch grischun'' e d'he collio l'artichel cun quel in rumantsch grischun.
Albinfo, ün vichipediaun da la ''vichipedia tudas-cha'', ho installo üna chaschetta sur il artichel «Questa pagina è scritta en Puter. Igl exista eir in artitgel savant il medem tema en rumantsch grischun».
'''Uschè vain fat l'installaziun da la chaschetta:'''
* Ir sün la functiun «+»
* tscherner «Vorlage»
* Der aint «idiom»
* A la schnestra marker tuot ils trais quadrats.
* In «1» scriver il nom dal idiom egen.
* In «lemma2» scriver il nom dal artichel (quel in l'oter idiom).
* In «idiom2» scriver il nom dal idiom da l'artichel, chi es scrit in l'oter idiom.
Quist scu ideja ed exaimpel per üna soluziun e collavuraziun in ''vichipedia rumantscha'' traunter ils idioms: https://rm.wikipedia.org/wiki/Dschember [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 20:03, 2. avr 2026 (CEST)
== [[Pugaus]] ==
Gibts da mehr, wirklich was ausser einem Flurnamen und wo wäre das dann konkret. Swisstopo findet da nur Arpagaus in Breil 726'872.15, 183'116.04 da scheint einiges nicht ganz zu passen. Das Bild jedenfalls ist nicht von dort und die Geschichte soweit ich sie verstehe um so ausführlicher. -- [[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 09:45, 4. avr 2026 (CEST)
:Für mich passt das.
:: Pugaus = Arpagaus = um ca. 1800 aufgegeben Siedlung ''(anteriur vitg)'' = [[:de:Wüstung]]
:Heute stehen da nur noch ein paar Weiler und die [[Caplutta da Sontgaclau|Kapelle Sontga Clau]].
:vgl. auch
:* [https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/008110/2004-03-18/ Dardin in HLS]
:* [[:de:Caplutta Sontga Clau#Geschichte]]
:* https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Pugaus&language=rm¶ms=46.759503_N_9.032253_E_region:CH-GR_type:landmark
:Meines Erachtens passt alles: Bild ist von dort und auch sonst konnte ich beim Überfliegen keine Fehler finden. Zwar ein kurzer Artikel, aber meines Erachtens ein schönes Beispiel für einen Artikel über ein regional historisch bedeutendes Fleckchen, gerade weil E-LIR da Lücken hat! [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 18:06, 16. avr 2026 (CEST)
== La püvalur da la Vichipedia Rumantscha (Mehrwert der rätoromanischen Wikipedia) ==
[[File:Romansh Language Banner.jpg|thumb|Banner]]
'''Rumauntsch Puter:''' Ils artichels da las Vichipedias tudas-cha e taliauna, chi includan ün grand territori linguistic, infurman in ün context generel. Exact in quist punct as chatta la püvalur da las vichipedias cun ün territori linguistic pü pitschen, scu la Vichipedia rumantscha, lombardia, alemana u tudas-cha bass. Ellas haun la pussibilited da documenter evenimaints locels u il context istoric, culturel da lur territori linguistic, cha nu's chatta in las Vichipedias cun ün territori linguistic pü grand. Uschè po eir la Vichipedia rumantscha inricher cun infurmaziuns ed artichels egens.
'''Deutsch:''' In der deutsch- oder italienischsprachigen Wikipedia sind Informationen zu übergeordneten Themen meist allgemein gehalten. Dadurch gehen oft regional relevante Details verloren. Genau hier liegt der Mehrwert kleinerer Sprachversionen wie der rätoromanischen, lombardischen, alemannischen oder auch der plattdeutschen Wikipedia: sie ermöglichen es, lokal bedeutsame Ereignisse, sowie regionale Besonderheiten und historische Zusammenhänge ihres Sprachraums detaillierter zu dokumentieren oder durch zusätzliche Artikel zu ergänzen. Auf diese Weise kann wertvolles und zusätzliches Wissen über die Wikipedia bewahrt und gezielt weitergegeben werden. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:28, 15. avr 2026 (CEST)
== [[Domat]], [[Domat (sursilvan)]] ==
@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]], @[[Utilisader:Terfili|Terfili]]:
Ist das die Zukunft der rm-Wikipedia? Dann müsste das besser im Lemma abgebildet werden. Es dürfte dann das Lemma ohne Idiom Zusatz nicht geben, sonst ist das sehr verwirrlich und kann auch in Wikidata schlecht abgebildet werden, aber eigentlich dürfte es ja m. E. in einer Enzyklopädie nicht zwei Lemma für den selben Gegenstand geben und deshalb müsste [[Domat (sursilvan)]] gelöscht werden, denke ich. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 14:02, 22. avr 2026 (CEST)
:Hallo Horgner,
:ich denke, wenn prinzipiell alle regionalen Standardvarietäten (die Idiome) neben Rumantsch Grischun akzeptiert werden sollen (und das war, denke ich, schon immer Konsenz), lassen sich mehrere Lemma zum gleichen Gegenstand nicht vermeiden. Wenn das für Wikidata ein Problem ist, sollte Wikidata sich der sprachlichen Vielfalt anpassen und nicht die Vielfalt Wikidata. Eigentlich sollte jeder Artikel, der nicht in Rumantsch Grischun geschrieben ist, das Idiom in Klammern dahinter haben, sowie eine Vorlage, die das Idiom anzeigt (ist aber sicher nicht bei jedem Artikel so umgesetzt). Was für mich keine ganz zufriedenstellende Lösung ist; vielleicht gibt es ja eine technisch elegantere Möglichkeit. Lösungen wie auf der deutschen oder englischen Wikipedia, wo innerhalb eines Artikels die nationale Standardvarietät konsequent einheitlich sein sollte, sind beim Romanischen nicht möglich. Die Idiome unterscheiden eben nicht nur in ein paar Details, sondern auch ein Rätoromane muss ein anderes Idiom quasi als Fremdsprache lernen, um darin schreiben zu können.
:Eine andere Wikipedia, die in einer ähnlichen Situation ist, ist die [[:frr:Wikipedia:Hoodsid|nordfriesische]]. Dort scheint es so zu sein, dass Artikel, bei denen sich die nordfriesischen Dialekte schon im Lemma unterscheiden, einfach so mehrfach existieren. Beispiel: [[:frr:Nuurđfriislön]] - [[:frr:Nuurdfresklun]] - [[:frr:Nuurdfresklun]] - [[:frr:Nordfraschlönj]] - [[:frr:Nuurđfriislön]] - [[:frr:Noordfräisklönj]] - [[:frr:Noordfreeschloun]]. Wenn das Wort aber identisch ist, wird ein Kürzel hinter das Lemma gestellt. Beispiel: [[:frr:Berlin/sö]] - [[:frr:Berlin/mo]]. Was jetzt aber auch praktisch die gleiche Lösung wie hier ist. Vielleicht weiss @[[Utilisader:Holder|Holder]] noch von anderen Wikipedias, die vor der Frage stehen? [[Utilisader:Terfili|Terfili]] ([[Utilisader discussiun:Terfili|talk]]) 08:57, 24. avr 2026 (CEST)
::Spannend wie das mit den nordfriesischen Dialekten gemacht wird, aber auch das ist nicht so ganz im Sinne des Erfinders und macht vor allem in Wikidata Probleme. Wikidata geht davon aus, dass es nicht in einer Wikipedia mehrere Idiomversionen vom selben Gegenstand gibt. Wenn wir das sauber innerhalb der rm-Wikipedia abhandeln wollen müssten alle/alle betroffenen Lemmata, als Hauptlemma entweder Begriffsklärung sein oder im Kopf auf eine Weiterleitung verweisen. Bin gespannt was Holder vorschlägt. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 09:46, 25. avr 2026 (CEST)
:::Habe das Thema bezüglich Wikidata bereits mit Wikimedia CH besprochen, es angekündigt und vielleicht gibt es hierzu mit der Zeit eine Lösung. Ich werde informieren, wenn es soweit ist. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:26, 30. avr 2026 (CEST)
::::Ich bin mit der Lösung auch nicht happy. Ein Idiom-Wechsel im gleichen Lemma wie zum Beispiel der Schriftwechsel von Kyrillisch in Lateinische Schrift in der serbischen Wikipedia (siehe [[:sr:Мост Морачица]]) fände ich für rmWP durchaus praktisch. Andererseits gibt es auch Lemma, die je nach Idiom komplett anders geschrieben werden – Weiterleitungen sind da nur halbwegs eine Lösung.
::::In Wikidata ist das wirklich sehr unbefriedigend. Und gemäss Vortrag der Lia Rumantscha in Disentis ist auch die Chance, dass die ISO-Norm entsprechend angepasst wird, eher gering.
::::Ich möchte mich jedenfalls in Paris schlau machen, ob noch andere kleine Sprachen ähnliche Probleme haben (Dialekte grösserer Sprachen haben oft eigene ISO-Codes ([[:de:ISO 639-3]]) wie <code>als</code> für Toskisch und <code>aln</code> für Gegisch). Und ob es irgendwo praktische Lösungen gäbe. Allenfalls auch etwas, was man mit Wikidata-Leuten besprechen könnte.
::::Wie andere Defizite in der rmWP (fehlende Übersetzungen) denke ich auch, dass hier Wikimedia CH unterstützen könnte.
::::Den Fehler in der Vorlage [[:Model:Idiom]] habe ich zumindest mal behoben.
::::@[[Utilisader:Terfili|Terfili]]: Du hast geschrieben: ''«Eigentlich sollte jeder Artikel, der nicht in Rumantsch Grischun geschrieben ist, das Idiom in Klammern dahinter haben.»'' Wenn ich [[:Categoria:Artitgels en sursilvan]] und die anderen Idiom-Kategorien anschaue, scheint das keine Regel zu sein, die sich durchgesetzt hat. Ist dieser Konsenz irgendwo festgehalten? [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:01, 3. matg 2026 (CEST)
== Noviteds - ALAS, nov program da KI ==
'''Rumantsch Grischun:''' Ensemen cun l'Universitad da Turitg ha la Lia Rumantscha sviluppà in nov program da KI «alas» che po translater ils 5 idioms rumantschs - quai è extraordinari per ina lingua cun diversitad che nè strusch registrada dal sistem da KI. (Text: Translaziun da puter en grischun tra KI «alas»)
'''Puter:''' Insembel cun l'Universited da Turich ho la Lia Rumantscha sviluppo ün nouv program da KI «alas», chi po tradüir ils 5 idioms rumauntschs - quist es extraordinari per üna lingua cun multifarited, chi nun es bod na registreda dal sistem da KI. (Text originel)
'''Vallader:''' Insembel cull'Universited da Turich ha la Lia Rumantscha sviluppà ün nouv program da KI «alas» chi po tradüer ils 5 idioms rumantschs – quai es extraordinari per üna lingua cun multifarità chi nun es bod na registrada dal sistem da KI. (Traducziun da puter in vallader tra Ki «alas»)
'''Sursilvan:''' Ensemen cull'Universitad da Turitg ha la Lia Rumantscha sviluppau in niev programm da KI «alas» che sa translatar ils 5 idioms romontschs – quei ei extraordinari per în lungatg cun diversitad ch'ei strusch registraus dil sistem da KI. (Translaziun da puter in sursilvan tra KI «alas»)
'''Surmiran:''' Ansemen cun l'Universitad da Turitg ò la Lia Rumantscha sviluppo en nov program da KI «alas», cgi so translatar igls 5 idioms rumantschs – chegl è extraordinari per en lungatg cun diversitad, thi è prest beta registro aint igl sistem da KI. (Translaziun da puter in surmiran tra KI «alas»)
'''Sutsilvan:''' Anzemel cun l'Universitad da Turitg â la Lia Rumantscha sviluppo egn nov programm da KI «alas» ca sa translatar igls 5 idioms rumàntschs – quegl e extraordinari par egn lungatg cun multifaritad, c'e strusch registro digo sistem da KI. (Translaziùn da puter an sutsilvan tra KI «alas»).
'''Deutsch:''' Zusammen mit der Universität Zürich hat die Lia Rumantscha ein neues KI-Tool «alas» entwickelt, das alle fünf Idiome des Rätoromanischen übersetzen kann - das ist aussergewöhnlich für eine Sprache mit einer solchen Vielfalt, die bisher kaum von KI-Systemen erfasst wurde.
'''→ [https://alas.liarumantscha.ch alas.liarumantscha.ch]'''
[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 22:59, 1. matg 2026 (CEST)
== Novs models cun Wikidata ==
{|
|-
|'''RM''': Jau hai creà dus novs models, cun ils quals ins po tegnair actuala la Vichipedia rumantscha a moda automatisada.
Model:Wikidata Populaziun importescha il dumber d'abitants actual da Wikidata.
Model:WikidataCoord importescha coordinatas da Wikidata.
Quest ultim project po vegnir duvrà oravant tut en auters projects, sch'i n'èn vegnidas fatgas là naginas indicaziuns.
Ma er l'emprim project davart il dumber da la populaziun po vegnir integrà bain en auters projects. Ella sa lascha dentant er inserir senza problems en auters artitgels sco glistas.
Translatà tras ALAS.
|'''DE:'''
Ich habe zwei neue Vorlagen erstellt, mit denen die rätoromanische Wikipedia automatisiert aktuell gehalten werden können.
Model:Wikidata Populaziun importiert die aktuelle Einwohnerzahl aus Wikidata.
Model:WikidataCoord importiert Koordinaten aus Wikidata.
Letztere Vorlage kann vor allem in anderen Vorlagen eingesetzt werden, falls dort keine Angaben gemacht wurden.
Aber auch die erste Vorlage zur Bevölkerungszahl kann gut in andere Vorlagen eingebunden werden. Sie lässt sich aber problemlos auch in anderen Artikeln wie Listen einfügen.
|} [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 13:19, 9. matg 2026 (CEST)
npas6iz4ffgpr8xy6o3ksox3lojzuty
172429
172428
2026-05-09T11:21:14Z
Albinfo
2471
/* Novs models cun Wikidata */ Lf
172429
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
<div style="margin-right: 14em;">
{{Wikipedia-La Pinta}}
</div>
== Mes cisalpin ==
Bon dì, ve scrivi in milanes che tant se capissom benon.
Volevi invitàv al "Mes cisalpin": l'ann passad hem fad un'editathon dedicada ai lengue gall-italeghe (con la Wikipedia piemontesa, lombarda, ligurina e emiliana-romagnoeula) e quell marz chi volevom fàlla pussee granda, a meter dent tute i lengue de la banda cisalpina!
In quella editathon chi se scrivaria di sgent, sit e storia lombarda, piemontesa, romancia, ladina, ligurina, emiliana, romagnoeula, veneta e furlana. Volii sgiontàv? [[Utilisader:Sciking|Sciking]] ([[Utilisader discussiun:Sciking|talk]]) 16:27, 26. schan 2024 (CET)
== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[metawiki:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[metawiki:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[metawiki:Admin activity review|admin activity review]].
We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[Special:Contributions/Andreas|Andreas]] (administrator)
These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.
However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[metawiki:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki.
Thanks, [[Utilisader:Superpes15|Superpes15]] ([[Utilisader discussiun:Superpes15|talk]]) 23:54, 7. favr 2024 (CET)
== Lavuratori a Mustér: 19-22 da favrer 2026 ==
Cordiala invitaziun ad in luvratori da scriver!
Wikimedia CH vul denter auter explicit promover artechels rumantschs da tuts idioms. Quei cun in luvratori en collaboraziun culla claustra da Mustér, dils 19 entochen ils 22 da fevrer 2026 a Mustér.
La finamira ei da haver entuorn 20 auturas ed auturs svizzers e digl exteriur che possedan gia experientscha cun scriver contribuziuns per Wikipedia - ni era buc. Beinvegnidas ein numnadamein era novas persunas interessadas da scriver artechels: «Specialmein vulein nus plidentar auturas ed auturs che derivan digl entir spazi linguistic romontsch», scriva Wikimedia CH en ina communicaziun allas medias. Auturas ed auturs che scrivan per rumantsch, talian u tudestg ein cordialmein beinvegni da s'annunziar.
Infos, program ed annunzia sut:
https://meta.wikimedia.org/wiki/GLAM-on-Tour/Disentis_2026/Kloster
Cordialmein, @[[Utilisader:Cayne Wolf|Cayne Wolf]] 17:59, 9. oct 2025 (CET)
== Wikipedia 25: cercasi volontari per registrare un benvenuto sonoro ==
<div lang="en" dir="ltr">
<div lang="it" dir="ltr">
[[File:Work-in-progress sketch of the Confetti mascot easter egg.jpg|frameless|250px|right]]
{{int:please-translate}}
{{int:Hello}},
scusate se scrivo in italiano!
Per il [[:m:Wikipedia 25|25° compleanno di Wikipedia]] e per creare delle [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|sorpresine per i lettori]] come proposto dalla Wikimedia Foundation, sto invitando i volontari delle varie Wikipedie dell'area italiana a registrare la frase "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella loro lingua regionale.
Il messaggio audio comparirà "a sorpresa" sulla Wikipedia in italiano e sulle altre wikipedie aderenti al progetto degli [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Ester eggs experiments]]. Farà parte di una raccolta di suoni che include tutte le registrazioni di "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nelle varie lingue registrate, più alcuni altri suoni provenienti da Commons. Quando un utente cliccerà sulla mascotte del Globetto (Baby Globe) che suona con un sintetizzatore, verrà riprodotto un suono casuale da questa raccolta. Quindi, la frase nella tua lingua non verrà riprodotta ogni volta, ma solo alcune volte e in modo casuale.
'''Briefing su come registrare il benvenuto sonoro su Wikipedia''' ([[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#c-CDekock-WMF-20251209155700-Song_Ng%C6%B0-20251201160400|da qui]]):
#la registrazione audio deve essere più corta di 10 secondi, e consistere solo nella frase "Benvenuti su Wikipedia" o "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella tua lingua regionale;
#il file va caricato su [[:commons:Special:UploadWizard|Wikimedia Commons]] e bisogna chiederne la protezione da parte di un admin di modo da impedire che sia vandalizzato o spostato;
#condividi il link del file su Commons [[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#Are_there_ideas_or_elements_that_you_would_love_to_see_implemented_on_your_language_Wikipedia?|qui]] notificando l'utente CDekock-WMF;
#'''deadline''' per fornire i link agli audio su Commons dei "Benvenuti su Wikipedia": '''mercoledi 21 gennaio 2026'''.
Registriamo più audio possibile. {{Int:Feedback-thanks-title}} --[[User:Una tantum|Una tantum]] ([[User talk:Una tantum|talk]])
</div>
</div>
16:44, 14. schan 2026 (CET)
== Rapport d'ün inscunter da vichipediaunas rumauntschas e vichipediauns rumauntschs ==
A la reuniun dals vichipediauns ed vichipediaunas aunt la clostra da Mustér – '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/GLAM-on-Tour/Disentis_2026 GLAM on tour clostra Mustér in favrer 2026]''' – d' eiran traunter oter eir trais vichipediauns ed üna vichipediauna chi discuorran rumauntsch. Ils quels haun fundo üna pitschna gruppa – cumünaunza – per promouver l' activited aint illa vichipedia rumauntscha cun l'ideja d'ün concept per inscunters in avenir per interessentas ed interessents chi discuorran u imprendan rumauntsch ed haun già ün nivel per scriver simpels artichels.
'''L'ideja d'ün concept per inscunters in avenir'''
Ils vichipediauns e la vichipediauna chi d' eiran a la reuniun, haun elavuro idejas traunter se: «Nus pudessans scriver artichels simpels, ma da quels, chi haun da fer qualchosa cun la regiun rumauntscha. Scu ideja pudessans scriver biografias da persunas, chi sun relevantas per la regiun, sur cultura chi' d es impurtainta per ils rumauntschs, ma eir artechels sur vschninaunchas ed oter pü.»
L'ideja da la pitschna cumünaunza rumauntscha es eir cha artichels nu sun uschè complichos scu per exaimpel aint illa vichipedia tudas-cha, uschè cha eir scolaras e scolars paun incler bain a quels ed üser daperse.
La Vichipedia Rumauntscha sto per se svess ed as pudess profiler cun ün concept egen, scu üna vichipedia unica, chi nun es üna copcha da la Vichipedia Tudas-cha, Taliauna, Francesa u Inglaisa, perche cha las rumauntschas ed ils rumauntschs saun püssas linguas e pudessan ler artichels eir in otras linguas. Per quist ho la pitschna cumünaunza creo l'ideja d'ün concept egen per pussibels inscunters, inua ch'as po cultiver la lingua e la cultura rumauntscha eir in cumpagnia da vichipediaunas e vichipediauns.
La pitschna cumünaunza rumauntscha vuless organiser inscunters per interessentas ed interessents in Engiadina, Surselva ed eir a Cuira, per musser e der scoula scu cha's scriva artichels da wikipedia (infurmaziuns, maxima, reglas, tecnica), ma eir per cultiver la lingua, la cultura ed il dialog traunter se. Ed uschè as pudess sviluper cul temp ün spiert da cumünaunza eir traunter las vichipediaunas rumauntschas ed ils vichipediauns rumauntschs cun quels, chi sun rumauntschs, ma eir cun quels, chi haun imprais u imprendan rumauntsch. Uschè pudess la cumünaunza integrer persunas da la bassa u oters in sieu circul.
'''Bger agüd dalla Vichipedia Tudas-cha per la Vichipedia Rumauntscha'''
Vichipediauns da la Vichipedia Tudas-cha haun do bger agüd in tecnica ed ideas per la wikipedia rumauntscha. Els haun per exaimpel optimo models (boxas d'infurmaziun per l'ös). L'interess e l'agüd da las vichipediaunas tudas-chas e dals vichipediauns tudas-chs es fich grand, servizaivel ed ütil. La cumünaunza nun es in isolaziun, ella es part d'ün grand muond da vichipediaunas ed vichipediauns. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:16, 2. mars 2026 (CET)
<gallery>
Datoteca:Disentis, Winter - Rhätische Bahn.jpg|
Datoteca:Disentis GLAM 2026 Gruppenfoto 1K4A7140.jpg|
Datoteca:Kloster-disentis-roman-bibliothek-2.jpg|
Datoteca:Kloster Disentis Romanische Bibliothek - Zeitungen 2.jpg|
Datoteca:Sagenhafte Survelva 20260219 1926.jpg|
Datoteca:Disentis GLAM 2026 Gruppenfoto La Pendenta 1K4A5934.jpg|
Datoteca:Wikifanten im Schnee-4.jpeg|
</gallery>
== Keine Google-Indexierung? ==
Ist das normal, dass Google neue Seite nur selten aufnimmt? In anderen Wikipedia-Sprachen ist das ja meist eine Sache von Minuten. Aber die letzte neue Seite, die über Google zu finden ist, stammt vom 14. Februar: [[Timon Peter]].
Ist das ein neues Problem oder schon länger so? [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 20:02, 4. mars 2026 (CET)
:@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]: kürzlich musste ich feststellen, dass es ein solche Problem auch in en.WP gibt. Und zwar nicht aufgrund eines Fehlers von Google (wie ich zuerst meinte), sondern erwünscht von WP, siehe https://wikipediaservices.com/wikipedia-page-not-indexed-on-google . Den Artikel [https://www.google.com/search?q=Ursina+Giger+%28*+1985+a+Must%C3%A9r%29+ei+ina+cantadura+svizra+da+jazz%2C+cumponista+e+musicista+da+studio.+ Ursina Giger] von 22. Feb. findet Google aktuell. [[Utilisader:Hadi|Hadi]] ([[Utilisader discussiun:Hadi|talk]]) 20:21, 5. mars 2026 (CET)
::Ja, zwischenzeitlich hat Google etwas nachgeholt – aber hinkt immer noch hinterher.
::Danke jedenfalls für den Hinweis auf den Artikel. Da scheint es sich aber eher um "ungesichtete" Artikel zu handeln. Ich konnte jedenfalls kein "noindex" finden im Code. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 22:00, 5. mars 2026 (CET)
:::Es stockt schon und Google verhält sich nicht immer logisch. Wenn ich nach "Pastiziers grischunais" suche, finde ich [[Tuorta da nuschs]], wenn ich nach "tuorta da nuschs" oder https://rm.wikipedia.org/wiki/Tuorta_da_nuschs suche, kriege ich den Artikel nicht angezeigt.
:::Geduld gefragt … [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 21:31, 2. avr 2026 (CEST)
== Was machen? ==
Sali mitenand,
leider nicht in rätoromanisch... @[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]], @[[Utilisader:Hadi|Hadi]], @[[Utilisader:Terfili|Terfili]]
Ich wollte die bemitleidenswerten Artikel die ich auf meiner Unterseite [[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch]] zusammen gestellt habe, wahrscheinlich gibt es noch weitere, durchgehen und aufmotzen. Dabei bin ich mir nun nicht mehr sicher ob das in vielen Fällen Sinn macht [[Monthey]], [[Mase]], [[Täsch]], [[Erschmatt]], [[Ayent]], [[Grafschaft]] sind da gute Beispiele. Ich mache hier mal den Vorschlag, dass man solche Leichen die nur aus einem Satz, Kategorien und einer Navileiste bestehen löschen sollte, falls der Ort nicht im Kanton Graubünden liegt. Für Orte im Kanton Graubünden oder wo etwas mehr Arbeit schon reingesteckt wurde, würde ich meine Aufmotzaktion durchziehen. Löschen würde ich deshalb weil sogar die Sätze und Navileisten teilweise nicht mehr stimmen wegen den Gemeindefusionen. Was ist eure Meinung? --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:33, 31. mars 2026 (CEST)
:'''«Grazcha fich per il lavur!»''' – was so viel bedetuet, wie «vielen Dank für die Arbeit» (Idiom Puter). Albinfo und ich haben die Ortsartikel, die nur mit einem Satz angelegt sind, angeschaut. Sie sind nicht im Idiom Puter, weshalb ich sie nicht ausbauen kann. Zu diesem Thema habe ich generell eine Frage und einen Vorschlag an die Rätoromanen unter uns:
:'''«Nischi, nus nu pudains scriver qualchosa tiers ad ün artichel, chi'd es scrit in ün oter idiom, uschigliö fains ün battibuogl cun nossa lingua. Sur quist problem cun üna proposta per üna soluziun scriv eau in ün artichel separet sün La Pinta.»'''
:Jetzt wieder auf der Sprache der '''«Bassa»''', so bezeichnen die Bündnerromanen die Deutschschweiz: Viele dieser Artikel wurden vor langer Zeit angelegt und möglich, dass es sich um Wikipedianer handelt, die kein Rätoromanisch sprechen. Meiner Ansicht nach würde es Sinn machen, Artikel solcher Art zu löschen, wenn die Autoren schon länger nicht mehr aktiv in der Vichipedia Rumauntscha waren. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 18:26, 2. avr 2026 (CEST)
::@[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]]: Grazcha fich per tia lavur: [https://rm.wikipedia.org/wiki/Spezial:Neue_Seiten?namespace=all&tagfilter=&username=&size-mode=min&size=&wpFormIdentifier=newpagesform 18 artigels nouvs] il mais passo!
::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]]: Da sind wir bei der Diskussion, was in rmWP rein soll. Meines Erachtens ist hier weniger mehr! Nicht einfach möglichst viele Artikel, die keinen Mehrwert bieten. Insofern unterstütze ich den Löschantrag.
::Meines Erachtens sollte rmWP den Fokus legen auf Bündner Themen und rätoromanische Kultur – Lemma, die auch über eine Suchmaschine gefunden werden können und so von Rätoromanen eingegeben werden könnten. Wenn jemand einen guten rätoromanischen Artikel über eine brasilianische Band schreiben möchte: von mir aus. Aber Gebastel und Stubs von Fremdsprachigen (wie mir) ohne Mehrwert gehören meines Erachterns gelöscht. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:15, 2. avr 2026 (CEST)
:::@[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]], @[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]:Da gehe ich mit euch voll einig. Ich sehe mich zwar als Inklusionist, aber der Ansatz das jede Sprachversion, auch die vom Sprachraum und Anzahl Sprechern eher Kleinen, ist zwar gut gemeint aber in der Realität undurchführbar, wie das Beispiel hier und auch in der Alemannischen Wikipedia zeigt. Die Artikel auf meinem Arbeitstisch haben sich seit die 2015 nicht mehr bewegt, nicht mal per Bot. Wahrscheinlich liessen sich in anderen Themengebieten ähnliche löschenswerte Beispiel finden. Um es aber ganz klar zu stellen es steht mir fern, der Community hier vorzuschreiben zu welchen Themen sie arbeiten kann oder soll. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:13, 3. avr 2026 (CEST)
::::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]]: Ich sehe es wie ihr: solche 1-Satz-Artikel bringen niemandem etwas und es wird sie wohl kaum jemand ausbauen. Falls übrigens jemand nach der Löschung diese Artikel doch noch sehen will, die Nationalbibliothek hat die schweizbezogenen WP-Artikel 2023 auch aus der rm.WP archiviert, siehe Beispiel [https://pywb.e-helvetica.nb.admin.ch/eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJhdWQiOiJweXdiIiwic3ViIjoid2lraXBlZGlhLyoiLCJleHAiOjE3NzUyMjc1MDB9.poHwV-LIurcPKo2fp7HTllAEHTyOlYC-tJl3Q97AD0k/wikipedia/20230606123819/https://rm.wikipedia.org/wiki/Erschmatt Erschmatt]. [[Utilisader:Hadi|Hadi]] ([[Utilisader discussiun:Hadi|talk]]) 16:01, 3. avr 2026 (CEST)
:::::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]], bei den kleinen Dörfern würde ich aber eher [[Model:Infobox Lieu en Svizra]] verwenden und nicht [[Model:Infochascha Unitad d'administraziun svizra]]. [[Acla]] ist keine Verwaltungsenheit. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 11:46, 4. avr 2026 (CEST)
::::::@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]: Also nach dem Muster der kleinen Dörfern [[Turitg]], [[Basilea]], [[Genevra]] :-). Ist einfach ein Wildwuchs mit ungefähr gleicher Verteilung. Petscan gibt für Lieu Swizzer 394, Infobox Lieu en Swizra 417 und für Infochascha Unitad d'administraziun svizra 357 Treffer. Weil im Kanton GR meist die rote Box verwendet wird, verwende ich lieber diese. Wie die Box heisst, ob sie mal jemand nur für Gemeinden und höher gedacht hat, ist nicht so wichtig. Der Leser sieht das eh nicht und weiter müsste die Box konsequenterweise bei einer Fusion auch ausgetauscht werden. :-(( --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:17, 5. avr 2026 (CEST)
:::::::In Graubünden war ja früher praktisch jedes Dorf eine eigene Gemeinde, also machte die Infobox Verwaltungseinheit (rot) fast überall Sinn.[[Model:Infobox Lieu en Svizra]], das rätoromanische Pendent zu [[:de:Vorlage:Infobox Ort in der Schweiz]], ist schon viel älter als [[Model:Infochascha Unitad d'administraziun svizra]], was erklärt, weshalb vielleicht gewisse Gemeinden grau sind. In Graubünden wurden die grauen Boxen bei Gemeinden auch einigermassen konsequent ersetzt: [https://rm.wikipedia.org/w/index.php?title=Medel/Lucmagn&diff=prev&oldid=147544]. Dörfer, die 2013 keine eigene Gemeinde waren, blieben hingegen grau: [[Flond]], [[Surcuolm]]. Die roten Infoboxen sollten gemäss Beschreibung verwendet werden für Kantone, Bezirke, Kreise und politische Gemeinden. Es gibt auch kleine, aber feine Unterschiede wie Geografia anstatt Territori.
:::::::Ich finde, dass wir es richtig machen sollten, wenn wir es schon neu machen. Aber [[Model:Infobox Lieu en Svizra]] hat definitiv auch noch etwas Verbesserungsbedarf. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:50, 5. avr 2026 (CEST)
::::::::Dann willst du also die Infoboxen in etwa 330 ([[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch5]]) Schweizer Gemeinden tauschen, wobei vielleicht noch wenige Bündner Orte dazu stossen. Daneben alle Kantone und vermutlich alle Bezirksartikel die nicht im Graubünden liegen. Falls es noch Kantone mit Kreisen gibt, dann die wohl auch. Gibt einiges an Arbeit. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:57, 6. avr 2026 (CEST)
:::::::::Das war wohl die Absicht derjenigen, die die Infobox erstellt haben. Zumindest dort, wo neue Infoboxen integriert werden, sollten wir die richtige nehmen. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 21:17, 7. avr 2026 (CEST)
Entschuldigung, war die letzten Wochen wenig online und habe die Diskussion bisher verschlafen. Es hat schon zweimal solche "Aufräumaktionen" gegeben (siehe [[Wikipedia:La_pinta/Archiv/2012#Proposta]] und [[Wikipedia:La_pinta/Archiv/2016#Artechels_cuorts_e_mals]] für die Diskussionen/Ankündigungen dazu). Damals wurden Schweizer Gemeindeartikel noch verschont. Ich finde es allerdings ok, wenn die ganz kurzen, die inzwischen dann gar nicht mehr stimmen/als Gemeinden existieren, jetzt gelöscht werden. Der Wartungsaufwand lohnt sich da nicht. Die oben von Horgner aufgelisteten Beispiele stammen übrigens alle von Felix Portier, der damals ohne signifikante Romanischkenntnisse allerlei Artikel dieser Sorte erstellt hat. Ich glaube, das Vorlagenchaos stammt auch noch daher. Räumt da ruhig ordentlich auf. Die Vorlage [[Model:Stub stidar]] ist für sehr kurze Artikel gedacht und [[Model:Stizzar]] für sonstige Löschanträge. --[[Utilisader:Terfili|Terfili]] ([[Utilisader discussiun:Terfili|talk]]) 16:20, 14. avr 2026 (CEST)
:Ich werde mich gemäss der Liste [[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch2]] dahinter machen, weil in der Liste die Bündner Orte nicht drin sind. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 16:35, 14. avr 2026 (CEST)
::Der Arbeitstisch ist soweit abgearbeitet und die Anträge gem. [[Model:Stub stidar]] gesetzt. Der Arbeitstisch wird mittlerweile anderweitig benutzt. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 22:31, 29. avr 2026 (CEST)
:::Grazcha fichun (vielen Dank)! Was hast du denn als nächstes vor, mit «Arbeitstisch wird anderweitig benutzt?» Brauchst du hierzu Hilfe? [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 22:58, 29. avr 2026 (CEST)
::::Ich meinte damit, dass ich meine Unterseite anders benutzen werde und sie darum einen anderen Inhalt hat. Was ich machen werden? Das ist eher schwierig zu sagen. Mit meinen sehr begrenzten Sprachkenntnissen, kann ich nicht einmal im Einleitungssatz, je nach Idiom, zweifelsfrei beurteilen ob er in der Vergangenheitsform oder der Gegenwart steht. Darum habe ich mal die Navigationsleisten der Regionen aufgegleist und kontrolliere nächstens die Infoboxen, zunächst diejenigen der aktuellen Gemeinden. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 07:57, 30. avr 2026 (CEST)
:::::Grazche fichun per tia diligenza - Danke für deinen Fleiss! Ich helfe gelegentlich die Liste von Albinfo abzuarbeiten und habe gesehen, dass du die fusionierten Gemeinden in den Kästchen teils schon bearbeitet hast. Mega cool! Ich spreche und schreibe in Rumauntsch Puter und mit dem Aufarbeiten lerne ich grad Rumantsch Grischun – denn die Texte sind in dem Romanisch. Albinfo hat hierzu Vorlagen herausgeschrieben, so dass ich nachprüfen kann, wenn ich nicht sicher bin. Macht Spass mit euch! [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:21, 30. avr 2026 (CEST)
:::::: Die Artikel zu den Bezirken ([[:Categoria:Districts dal chantun Grischun]]) könnte man wohl auch ohne Sprachkenntnisse aktualisieren – falls du Lust hast. Die sind auch auf meinem Arbeitstisch aufgeführt.
:::::[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 18:26, 3. matg 2026 (CEST)
=== Fusiuns da vischnancas ===
Ich habe auch mal einen Arbeitstisch erstellt: [[Utilisader:Albinfo/Fusiuns da vischnancas]]
Jede Hilfe bei der Abarbeitung der veralteten Gemeindeartikel ist willkommen. Einfach in der Liste mitarbeiten.
Und es wäre schöner, wenn nicht überall stünde, dass XY eine Gemeinde war, sondern dass es ein Dorf in der Gemeinde YZ ist. Kategorien und Infobox haben meist auch bei aktuellen Artikeln noch Verbesserungsbedarf. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 13:28, 3. avr 2026 (CEST)
:Habe mal die Regiun Naviboxen richtig aufgesetzt, in den Gemeinden eingetragen und die Tabellen in Regiun Artikel auf die aktuelle Situation gebracht. Kontrolliere im Augenblick alle Infoboxen der Gemeinden und binde die neuen Karten ein. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 10:59, 1. matg 2026 (CEST)
== Soluziun per ün tema «interrumantsch» scu proposta ==
[[File:Pinus cembra20080705.jpg|thumb|Dschember u schiember u schember]]
Ün bun artichel sur il bös-ch d'aguoglias (puter e vallader: «Dschember». Sursilvan: «Schiember». Sutsilvan, surmiran e rumantsch grischun: «Schember») exista già in ''rumantsch grischun'' in lung ed in larg.
Actuelmaing scriv eau artichels sur la cultura engiadinaisa in ''rumauntsch puter'', inua cha quist bös-ch ho üna rolla principela. Aunz ch'eau scriv però ün artichel, guard eau, scha quist exista già in ün oter idiom.
Perche cha quist bös-ch es fich important in l'Engiadina e cuntschaint scu ''dschember'' e na scu ''schember'', d'heja creo ün nouv artichel cuort cun infurmaziuns in pü sur la rolla dal ''dschember'' in Engiadina. A la fin da l'artichel – suot il titel «Guarda eir» – d'heja fat la notizcha, cha que do dapü infurmaziuns sur quist bös-ch in ''rumantsch grischun'' e d'he collio l'artichel cun quel in rumantsch grischun.
Albinfo, ün vichipediaun da la ''vichipedia tudas-cha'', ho installo üna chaschetta sur il artichel «Questa pagina è scritta en Puter. Igl exista eir in artitgel savant il medem tema en rumantsch grischun».
'''Uschè vain fat l'installaziun da la chaschetta:'''
* Ir sün la functiun «+»
* tscherner «Vorlage»
* Der aint «idiom»
* A la schnestra marker tuot ils trais quadrats.
* In «1» scriver il nom dal idiom egen.
* In «lemma2» scriver il nom dal artichel (quel in l'oter idiom).
* In «idiom2» scriver il nom dal idiom da l'artichel, chi es scrit in l'oter idiom.
Quist scu ideja ed exaimpel per üna soluziun e collavuraziun in ''vichipedia rumantscha'' traunter ils idioms: https://rm.wikipedia.org/wiki/Dschember [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 20:03, 2. avr 2026 (CEST)
== [[Pugaus]] ==
Gibts da mehr, wirklich was ausser einem Flurnamen und wo wäre das dann konkret. Swisstopo findet da nur Arpagaus in Breil 726'872.15, 183'116.04 da scheint einiges nicht ganz zu passen. Das Bild jedenfalls ist nicht von dort und die Geschichte soweit ich sie verstehe um so ausführlicher. -- [[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 09:45, 4. avr 2026 (CEST)
:Für mich passt das.
:: Pugaus = Arpagaus = um ca. 1800 aufgegeben Siedlung ''(anteriur vitg)'' = [[:de:Wüstung]]
:Heute stehen da nur noch ein paar Weiler und die [[Caplutta da Sontgaclau|Kapelle Sontga Clau]].
:vgl. auch
:* [https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/008110/2004-03-18/ Dardin in HLS]
:* [[:de:Caplutta Sontga Clau#Geschichte]]
:* https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Pugaus&language=rm¶ms=46.759503_N_9.032253_E_region:CH-GR_type:landmark
:Meines Erachtens passt alles: Bild ist von dort und auch sonst konnte ich beim Überfliegen keine Fehler finden. Zwar ein kurzer Artikel, aber meines Erachtens ein schönes Beispiel für einen Artikel über ein regional historisch bedeutendes Fleckchen, gerade weil E-LIR da Lücken hat! [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 18:06, 16. avr 2026 (CEST)
== La püvalur da la Vichipedia Rumantscha (Mehrwert der rätoromanischen Wikipedia) ==
[[File:Romansh Language Banner.jpg|thumb|Banner]]
'''Rumauntsch Puter:''' Ils artichels da las Vichipedias tudas-cha e taliauna, chi includan ün grand territori linguistic, infurman in ün context generel. Exact in quist punct as chatta la püvalur da las vichipedias cun ün territori linguistic pü pitschen, scu la Vichipedia rumantscha, lombardia, alemana u tudas-cha bass. Ellas haun la pussibilited da documenter evenimaints locels u il context istoric, culturel da lur territori linguistic, cha nu's chatta in las Vichipedias cun ün territori linguistic pü grand. Uschè po eir la Vichipedia rumantscha inricher cun infurmaziuns ed artichels egens.
'''Deutsch:''' In der deutsch- oder italienischsprachigen Wikipedia sind Informationen zu übergeordneten Themen meist allgemein gehalten. Dadurch gehen oft regional relevante Details verloren. Genau hier liegt der Mehrwert kleinerer Sprachversionen wie der rätoromanischen, lombardischen, alemannischen oder auch der plattdeutschen Wikipedia: sie ermöglichen es, lokal bedeutsame Ereignisse, sowie regionale Besonderheiten und historische Zusammenhänge ihres Sprachraums detaillierter zu dokumentieren oder durch zusätzliche Artikel zu ergänzen. Auf diese Weise kann wertvolles und zusätzliches Wissen über die Wikipedia bewahrt und gezielt weitergegeben werden. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:28, 15. avr 2026 (CEST)
== [[Domat]], [[Domat (sursilvan)]] ==
@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]], @[[Utilisader:Terfili|Terfili]]:
Ist das die Zukunft der rm-Wikipedia? Dann müsste das besser im Lemma abgebildet werden. Es dürfte dann das Lemma ohne Idiom Zusatz nicht geben, sonst ist das sehr verwirrlich und kann auch in Wikidata schlecht abgebildet werden, aber eigentlich dürfte es ja m. E. in einer Enzyklopädie nicht zwei Lemma für den selben Gegenstand geben und deshalb müsste [[Domat (sursilvan)]] gelöscht werden, denke ich. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 14:02, 22. avr 2026 (CEST)
:Hallo Horgner,
:ich denke, wenn prinzipiell alle regionalen Standardvarietäten (die Idiome) neben Rumantsch Grischun akzeptiert werden sollen (und das war, denke ich, schon immer Konsenz), lassen sich mehrere Lemma zum gleichen Gegenstand nicht vermeiden. Wenn das für Wikidata ein Problem ist, sollte Wikidata sich der sprachlichen Vielfalt anpassen und nicht die Vielfalt Wikidata. Eigentlich sollte jeder Artikel, der nicht in Rumantsch Grischun geschrieben ist, das Idiom in Klammern dahinter haben, sowie eine Vorlage, die das Idiom anzeigt (ist aber sicher nicht bei jedem Artikel so umgesetzt). Was für mich keine ganz zufriedenstellende Lösung ist; vielleicht gibt es ja eine technisch elegantere Möglichkeit. Lösungen wie auf der deutschen oder englischen Wikipedia, wo innerhalb eines Artikels die nationale Standardvarietät konsequent einheitlich sein sollte, sind beim Romanischen nicht möglich. Die Idiome unterscheiden eben nicht nur in ein paar Details, sondern auch ein Rätoromane muss ein anderes Idiom quasi als Fremdsprache lernen, um darin schreiben zu können.
:Eine andere Wikipedia, die in einer ähnlichen Situation ist, ist die [[:frr:Wikipedia:Hoodsid|nordfriesische]]. Dort scheint es so zu sein, dass Artikel, bei denen sich die nordfriesischen Dialekte schon im Lemma unterscheiden, einfach so mehrfach existieren. Beispiel: [[:frr:Nuurđfriislön]] - [[:frr:Nuurdfresklun]] - [[:frr:Nuurdfresklun]] - [[:frr:Nordfraschlönj]] - [[:frr:Nuurđfriislön]] - [[:frr:Noordfräisklönj]] - [[:frr:Noordfreeschloun]]. Wenn das Wort aber identisch ist, wird ein Kürzel hinter das Lemma gestellt. Beispiel: [[:frr:Berlin/sö]] - [[:frr:Berlin/mo]]. Was jetzt aber auch praktisch die gleiche Lösung wie hier ist. Vielleicht weiss @[[Utilisader:Holder|Holder]] noch von anderen Wikipedias, die vor der Frage stehen? [[Utilisader:Terfili|Terfili]] ([[Utilisader discussiun:Terfili|talk]]) 08:57, 24. avr 2026 (CEST)
::Spannend wie das mit den nordfriesischen Dialekten gemacht wird, aber auch das ist nicht so ganz im Sinne des Erfinders und macht vor allem in Wikidata Probleme. Wikidata geht davon aus, dass es nicht in einer Wikipedia mehrere Idiomversionen vom selben Gegenstand gibt. Wenn wir das sauber innerhalb der rm-Wikipedia abhandeln wollen müssten alle/alle betroffenen Lemmata, als Hauptlemma entweder Begriffsklärung sein oder im Kopf auf eine Weiterleitung verweisen. Bin gespannt was Holder vorschlägt. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 09:46, 25. avr 2026 (CEST)
:::Habe das Thema bezüglich Wikidata bereits mit Wikimedia CH besprochen, es angekündigt und vielleicht gibt es hierzu mit der Zeit eine Lösung. Ich werde informieren, wenn es soweit ist. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:26, 30. avr 2026 (CEST)
::::Ich bin mit der Lösung auch nicht happy. Ein Idiom-Wechsel im gleichen Lemma wie zum Beispiel der Schriftwechsel von Kyrillisch in Lateinische Schrift in der serbischen Wikipedia (siehe [[:sr:Мост Морачица]]) fände ich für rmWP durchaus praktisch. Andererseits gibt es auch Lemma, die je nach Idiom komplett anders geschrieben werden – Weiterleitungen sind da nur halbwegs eine Lösung.
::::In Wikidata ist das wirklich sehr unbefriedigend. Und gemäss Vortrag der Lia Rumantscha in Disentis ist auch die Chance, dass die ISO-Norm entsprechend angepasst wird, eher gering.
::::Ich möchte mich jedenfalls in Paris schlau machen, ob noch andere kleine Sprachen ähnliche Probleme haben (Dialekte grösserer Sprachen haben oft eigene ISO-Codes ([[:de:ISO 639-3]]) wie <code>als</code> für Toskisch und <code>aln</code> für Gegisch). Und ob es irgendwo praktische Lösungen gäbe. Allenfalls auch etwas, was man mit Wikidata-Leuten besprechen könnte.
::::Wie andere Defizite in der rmWP (fehlende Übersetzungen) denke ich auch, dass hier Wikimedia CH unterstützen könnte.
::::Den Fehler in der Vorlage [[:Model:Idiom]] habe ich zumindest mal behoben.
::::@[[Utilisader:Terfili|Terfili]]: Du hast geschrieben: ''«Eigentlich sollte jeder Artikel, der nicht in Rumantsch Grischun geschrieben ist, das Idiom in Klammern dahinter haben.»'' Wenn ich [[:Categoria:Artitgels en sursilvan]] und die anderen Idiom-Kategorien anschaue, scheint das keine Regel zu sein, die sich durchgesetzt hat. Ist dieser Konsenz irgendwo festgehalten? [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:01, 3. matg 2026 (CEST)
== Noviteds - ALAS, nov program da KI ==
'''Rumantsch Grischun:''' Ensemen cun l'Universitad da Turitg ha la Lia Rumantscha sviluppà in nov program da KI «alas» che po translater ils 5 idioms rumantschs - quai è extraordinari per ina lingua cun diversitad che nè strusch registrada dal sistem da KI. (Text: Translaziun da puter en grischun tra KI «alas»)
'''Puter:''' Insembel cun l'Universited da Turich ho la Lia Rumantscha sviluppo ün nouv program da KI «alas», chi po tradüir ils 5 idioms rumauntschs - quist es extraordinari per üna lingua cun multifarited, chi nun es bod na registreda dal sistem da KI. (Text originel)
'''Vallader:''' Insembel cull'Universited da Turich ha la Lia Rumantscha sviluppà ün nouv program da KI «alas» chi po tradüer ils 5 idioms rumantschs – quai es extraordinari per üna lingua cun multifarità chi nun es bod na registrada dal sistem da KI. (Traducziun da puter in vallader tra Ki «alas»)
'''Sursilvan:''' Ensemen cull'Universitad da Turitg ha la Lia Rumantscha sviluppau in niev programm da KI «alas» che sa translatar ils 5 idioms romontschs – quei ei extraordinari per în lungatg cun diversitad ch'ei strusch registraus dil sistem da KI. (Translaziun da puter in sursilvan tra KI «alas»)
'''Surmiran:''' Ansemen cun l'Universitad da Turitg ò la Lia Rumantscha sviluppo en nov program da KI «alas», cgi so translatar igls 5 idioms rumantschs – chegl è extraordinari per en lungatg cun diversitad, thi è prest beta registro aint igl sistem da KI. (Translaziun da puter in surmiran tra KI «alas»)
'''Sutsilvan:''' Anzemel cun l'Universitad da Turitg â la Lia Rumantscha sviluppo egn nov programm da KI «alas» ca sa translatar igls 5 idioms rumàntschs – quegl e extraordinari par egn lungatg cun multifaritad, c'e strusch registro digo sistem da KI. (Translaziùn da puter an sutsilvan tra KI «alas»).
'''Deutsch:''' Zusammen mit der Universität Zürich hat die Lia Rumantscha ein neues KI-Tool «alas» entwickelt, das alle fünf Idiome des Rätoromanischen übersetzen kann - das ist aussergewöhnlich für eine Sprache mit einer solchen Vielfalt, die bisher kaum von KI-Systemen erfasst wurde.
'''→ [https://alas.liarumantscha.ch alas.liarumantscha.ch]'''
[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 22:59, 1. matg 2026 (CEST)
== Novs models cun Wikidata ==
{|
|-
|'''RM''': Jau hai creà dus novs models, cun ils quals ins po tegnair actuala la Vichipedia rumantscha a moda automatisada.
[[Model:Wikidata Populaziun]] importescha il dumber d'abitants actual da Wikidata.
[[Model:WikidataCoord]] importescha coordinatas da Wikidata.
Quest ultim project po vegnir duvrà oravant tut en auters projects, sch'i n'èn vegnidas fatgas là naginas indicaziuns.
Ma er l'emprim project davart il dumber da la populaziun po vegnir integrà bain en auters projects. Ella sa lascha dentant er inserir senza problems en auters artitgels sco glistas.
Translatà tras ALAS.
|'''DE:'''
Ich habe zwei neue Vorlagen erstellt, mit denen die rätoromanische Wikipedia automatisiert aktuell gehalten werden können.
[[Model:Wikidata Populaziun]] importiert die aktuelle Einwohnerzahl aus Wikidata.
[[Model:WikidataCoord]] importiert Koordinaten aus Wikidata.
Letztere Vorlage kann vor allem in anderen Vorlagen eingesetzt werden, falls dort keine Angaben gemacht wurden.
Aber auch die erste Vorlage zur Bevölkerungszahl kann gut in andere Vorlagen eingebunden werden. Sie lässt sich aber problemlos auch in anderen Artikeln wie Listen einfügen.
|} [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 13:19, 9. matg 2026 (CEST)
b6flu2wfeioeh3lvxi5s9jy2p1mm22i
172434
172429
2026-05-09T11:36:09Z
Bild-Sprache
22665
/* Novs models cun Wikidata */ Antwort
172434
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
<div style="margin-right: 14em;">
{{Wikipedia-La Pinta}}
</div>
== Mes cisalpin ==
Bon dì, ve scrivi in milanes che tant se capissom benon.
Volevi invitàv al "Mes cisalpin": l'ann passad hem fad un'editathon dedicada ai lengue gall-italeghe (con la Wikipedia piemontesa, lombarda, ligurina e emiliana-romagnoeula) e quell marz chi volevom fàlla pussee granda, a meter dent tute i lengue de la banda cisalpina!
In quella editathon chi se scrivaria di sgent, sit e storia lombarda, piemontesa, romancia, ladina, ligurina, emiliana, romagnoeula, veneta e furlana. Volii sgiontàv? [[Utilisader:Sciking|Sciking]] ([[Utilisader discussiun:Sciking|talk]]) 16:27, 26. schan 2024 (CET)
== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[metawiki:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[metawiki:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[metawiki:Admin activity review|admin activity review]].
We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[Special:Contributions/Andreas|Andreas]] (administrator)
These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.
However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[metawiki:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki.
Thanks, [[Utilisader:Superpes15|Superpes15]] ([[Utilisader discussiun:Superpes15|talk]]) 23:54, 7. favr 2024 (CET)
== Lavuratori a Mustér: 19-22 da favrer 2026 ==
Cordiala invitaziun ad in luvratori da scriver!
Wikimedia CH vul denter auter explicit promover artechels rumantschs da tuts idioms. Quei cun in luvratori en collaboraziun culla claustra da Mustér, dils 19 entochen ils 22 da fevrer 2026 a Mustér.
La finamira ei da haver entuorn 20 auturas ed auturs svizzers e digl exteriur che possedan gia experientscha cun scriver contribuziuns per Wikipedia - ni era buc. Beinvegnidas ein numnadamein era novas persunas interessadas da scriver artechels: «Specialmein vulein nus plidentar auturas ed auturs che derivan digl entir spazi linguistic romontsch», scriva Wikimedia CH en ina communicaziun allas medias. Auturas ed auturs che scrivan per rumantsch, talian u tudestg ein cordialmein beinvegni da s'annunziar.
Infos, program ed annunzia sut:
https://meta.wikimedia.org/wiki/GLAM-on-Tour/Disentis_2026/Kloster
Cordialmein, @[[Utilisader:Cayne Wolf|Cayne Wolf]] 17:59, 9. oct 2025 (CET)
== Wikipedia 25: cercasi volontari per registrare un benvenuto sonoro ==
<div lang="en" dir="ltr">
<div lang="it" dir="ltr">
[[File:Work-in-progress sketch of the Confetti mascot easter egg.jpg|frameless|250px|right]]
{{int:please-translate}}
{{int:Hello}},
scusate se scrivo in italiano!
Per il [[:m:Wikipedia 25|25° compleanno di Wikipedia]] e per creare delle [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|sorpresine per i lettori]] come proposto dalla Wikimedia Foundation, sto invitando i volontari delle varie Wikipedie dell'area italiana a registrare la frase "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella loro lingua regionale.
Il messaggio audio comparirà "a sorpresa" sulla Wikipedia in italiano e sulle altre wikipedie aderenti al progetto degli [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Ester eggs experiments]]. Farà parte di una raccolta di suoni che include tutte le registrazioni di "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nelle varie lingue registrate, più alcuni altri suoni provenienti da Commons. Quando un utente cliccerà sulla mascotte del Globetto (Baby Globe) che suona con un sintetizzatore, verrà riprodotto un suono casuale da questa raccolta. Quindi, la frase nella tua lingua non verrà riprodotta ogni volta, ma solo alcune volte e in modo casuale.
'''Briefing su come registrare il benvenuto sonoro su Wikipedia''' ([[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#c-CDekock-WMF-20251209155700-Song_Ng%C6%B0-20251201160400|da qui]]):
#la registrazione audio deve essere più corta di 10 secondi, e consistere solo nella frase "Benvenuti su Wikipedia" o "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella tua lingua regionale;
#il file va caricato su [[:commons:Special:UploadWizard|Wikimedia Commons]] e bisogna chiederne la protezione da parte di un admin di modo da impedire che sia vandalizzato o spostato;
#condividi il link del file su Commons [[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#Are_there_ideas_or_elements_that_you_would_love_to_see_implemented_on_your_language_Wikipedia?|qui]] notificando l'utente CDekock-WMF;
#'''deadline''' per fornire i link agli audio su Commons dei "Benvenuti su Wikipedia": '''mercoledi 21 gennaio 2026'''.
Registriamo più audio possibile. {{Int:Feedback-thanks-title}} --[[User:Una tantum|Una tantum]] ([[User talk:Una tantum|talk]])
</div>
</div>
16:44, 14. schan 2026 (CET)
== Rapport d'ün inscunter da vichipediaunas rumauntschas e vichipediauns rumauntschs ==
A la reuniun dals vichipediauns ed vichipediaunas aunt la clostra da Mustér – '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/GLAM-on-Tour/Disentis_2026 GLAM on tour clostra Mustér in favrer 2026]''' – d' eiran traunter oter eir trais vichipediauns ed üna vichipediauna chi discuorran rumauntsch. Ils quels haun fundo üna pitschna gruppa – cumünaunza – per promouver l' activited aint illa vichipedia rumauntscha cun l'ideja d'ün concept per inscunters in avenir per interessentas ed interessents chi discuorran u imprendan rumauntsch ed haun già ün nivel per scriver simpels artichels.
'''L'ideja d'ün concept per inscunters in avenir'''
Ils vichipediauns e la vichipediauna chi d' eiran a la reuniun, haun elavuro idejas traunter se: «Nus pudessans scriver artichels simpels, ma da quels, chi haun da fer qualchosa cun la regiun rumauntscha. Scu ideja pudessans scriver biografias da persunas, chi sun relevantas per la regiun, sur cultura chi' d es impurtainta per ils rumauntschs, ma eir artechels sur vschninaunchas ed oter pü.»
L'ideja da la pitschna cumünaunza rumauntscha es eir cha artichels nu sun uschè complichos scu per exaimpel aint illa vichipedia tudas-cha, uschè cha eir scolaras e scolars paun incler bain a quels ed üser daperse.
La Vichipedia Rumauntscha sto per se svess ed as pudess profiler cun ün concept egen, scu üna vichipedia unica, chi nun es üna copcha da la Vichipedia Tudas-cha, Taliauna, Francesa u Inglaisa, perche cha las rumauntschas ed ils rumauntschs saun püssas linguas e pudessan ler artichels eir in otras linguas. Per quist ho la pitschna cumünaunza creo l'ideja d'ün concept egen per pussibels inscunters, inua ch'as po cultiver la lingua e la cultura rumauntscha eir in cumpagnia da vichipediaunas e vichipediauns.
La pitschna cumünaunza rumauntscha vuless organiser inscunters per interessentas ed interessents in Engiadina, Surselva ed eir a Cuira, per musser e der scoula scu cha's scriva artichels da wikipedia (infurmaziuns, maxima, reglas, tecnica), ma eir per cultiver la lingua, la cultura ed il dialog traunter se. Ed uschè as pudess sviluper cul temp ün spiert da cumünaunza eir traunter las vichipediaunas rumauntschas ed ils vichipediauns rumauntschs cun quels, chi sun rumauntschs, ma eir cun quels, chi haun imprais u imprendan rumauntsch. Uschè pudess la cumünaunza integrer persunas da la bassa u oters in sieu circul.
'''Bger agüd dalla Vichipedia Tudas-cha per la Vichipedia Rumauntscha'''
Vichipediauns da la Vichipedia Tudas-cha haun do bger agüd in tecnica ed ideas per la wikipedia rumauntscha. Els haun per exaimpel optimo models (boxas d'infurmaziun per l'ös). L'interess e l'agüd da las vichipediaunas tudas-chas e dals vichipediauns tudas-chs es fich grand, servizaivel ed ütil. La cumünaunza nun es in isolaziun, ella es part d'ün grand muond da vichipediaunas ed vichipediauns. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:16, 2. mars 2026 (CET)
<gallery>
Datoteca:Disentis, Winter - Rhätische Bahn.jpg|
Datoteca:Disentis GLAM 2026 Gruppenfoto 1K4A7140.jpg|
Datoteca:Kloster-disentis-roman-bibliothek-2.jpg|
Datoteca:Kloster Disentis Romanische Bibliothek - Zeitungen 2.jpg|
Datoteca:Sagenhafte Survelva 20260219 1926.jpg|
Datoteca:Disentis GLAM 2026 Gruppenfoto La Pendenta 1K4A5934.jpg|
Datoteca:Wikifanten im Schnee-4.jpeg|
</gallery>
== Keine Google-Indexierung? ==
Ist das normal, dass Google neue Seite nur selten aufnimmt? In anderen Wikipedia-Sprachen ist das ja meist eine Sache von Minuten. Aber die letzte neue Seite, die über Google zu finden ist, stammt vom 14. Februar: [[Timon Peter]].
Ist das ein neues Problem oder schon länger so? [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 20:02, 4. mars 2026 (CET)
:@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]: kürzlich musste ich feststellen, dass es ein solche Problem auch in en.WP gibt. Und zwar nicht aufgrund eines Fehlers von Google (wie ich zuerst meinte), sondern erwünscht von WP, siehe https://wikipediaservices.com/wikipedia-page-not-indexed-on-google . Den Artikel [https://www.google.com/search?q=Ursina+Giger+%28*+1985+a+Must%C3%A9r%29+ei+ina+cantadura+svizra+da+jazz%2C+cumponista+e+musicista+da+studio.+ Ursina Giger] von 22. Feb. findet Google aktuell. [[Utilisader:Hadi|Hadi]] ([[Utilisader discussiun:Hadi|talk]]) 20:21, 5. mars 2026 (CET)
::Ja, zwischenzeitlich hat Google etwas nachgeholt – aber hinkt immer noch hinterher.
::Danke jedenfalls für den Hinweis auf den Artikel. Da scheint es sich aber eher um "ungesichtete" Artikel zu handeln. Ich konnte jedenfalls kein "noindex" finden im Code. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 22:00, 5. mars 2026 (CET)
:::Es stockt schon und Google verhält sich nicht immer logisch. Wenn ich nach "Pastiziers grischunais" suche, finde ich [[Tuorta da nuschs]], wenn ich nach "tuorta da nuschs" oder https://rm.wikipedia.org/wiki/Tuorta_da_nuschs suche, kriege ich den Artikel nicht angezeigt.
:::Geduld gefragt … [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 21:31, 2. avr 2026 (CEST)
== Was machen? ==
Sali mitenand,
leider nicht in rätoromanisch... @[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]], @[[Utilisader:Hadi|Hadi]], @[[Utilisader:Terfili|Terfili]]
Ich wollte die bemitleidenswerten Artikel die ich auf meiner Unterseite [[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch]] zusammen gestellt habe, wahrscheinlich gibt es noch weitere, durchgehen und aufmotzen. Dabei bin ich mir nun nicht mehr sicher ob das in vielen Fällen Sinn macht [[Monthey]], [[Mase]], [[Täsch]], [[Erschmatt]], [[Ayent]], [[Grafschaft]] sind da gute Beispiele. Ich mache hier mal den Vorschlag, dass man solche Leichen die nur aus einem Satz, Kategorien und einer Navileiste bestehen löschen sollte, falls der Ort nicht im Kanton Graubünden liegt. Für Orte im Kanton Graubünden oder wo etwas mehr Arbeit schon reingesteckt wurde, würde ich meine Aufmotzaktion durchziehen. Löschen würde ich deshalb weil sogar die Sätze und Navileisten teilweise nicht mehr stimmen wegen den Gemeindefusionen. Was ist eure Meinung? --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:33, 31. mars 2026 (CEST)
:'''«Grazcha fich per il lavur!»''' – was so viel bedetuet, wie «vielen Dank für die Arbeit» (Idiom Puter). Albinfo und ich haben die Ortsartikel, die nur mit einem Satz angelegt sind, angeschaut. Sie sind nicht im Idiom Puter, weshalb ich sie nicht ausbauen kann. Zu diesem Thema habe ich generell eine Frage und einen Vorschlag an die Rätoromanen unter uns:
:'''«Nischi, nus nu pudains scriver qualchosa tiers ad ün artichel, chi'd es scrit in ün oter idiom, uschigliö fains ün battibuogl cun nossa lingua. Sur quist problem cun üna proposta per üna soluziun scriv eau in ün artichel separet sün La Pinta.»'''
:Jetzt wieder auf der Sprache der '''«Bassa»''', so bezeichnen die Bündnerromanen die Deutschschweiz: Viele dieser Artikel wurden vor langer Zeit angelegt und möglich, dass es sich um Wikipedianer handelt, die kein Rätoromanisch sprechen. Meiner Ansicht nach würde es Sinn machen, Artikel solcher Art zu löschen, wenn die Autoren schon länger nicht mehr aktiv in der Vichipedia Rumauntscha waren. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 18:26, 2. avr 2026 (CEST)
::@[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]]: Grazcha fich per tia lavur: [https://rm.wikipedia.org/wiki/Spezial:Neue_Seiten?namespace=all&tagfilter=&username=&size-mode=min&size=&wpFormIdentifier=newpagesform 18 artigels nouvs] il mais passo!
::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]]: Da sind wir bei der Diskussion, was in rmWP rein soll. Meines Erachtens ist hier weniger mehr! Nicht einfach möglichst viele Artikel, die keinen Mehrwert bieten. Insofern unterstütze ich den Löschantrag.
::Meines Erachtens sollte rmWP den Fokus legen auf Bündner Themen und rätoromanische Kultur – Lemma, die auch über eine Suchmaschine gefunden werden können und so von Rätoromanen eingegeben werden könnten. Wenn jemand einen guten rätoromanischen Artikel über eine brasilianische Band schreiben möchte: von mir aus. Aber Gebastel und Stubs von Fremdsprachigen (wie mir) ohne Mehrwert gehören meines Erachterns gelöscht. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:15, 2. avr 2026 (CEST)
:::@[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]], @[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]:Da gehe ich mit euch voll einig. Ich sehe mich zwar als Inklusionist, aber der Ansatz das jede Sprachversion, auch die vom Sprachraum und Anzahl Sprechern eher Kleinen, ist zwar gut gemeint aber in der Realität undurchführbar, wie das Beispiel hier und auch in der Alemannischen Wikipedia zeigt. Die Artikel auf meinem Arbeitstisch haben sich seit die 2015 nicht mehr bewegt, nicht mal per Bot. Wahrscheinlich liessen sich in anderen Themengebieten ähnliche löschenswerte Beispiel finden. Um es aber ganz klar zu stellen es steht mir fern, der Community hier vorzuschreiben zu welchen Themen sie arbeiten kann oder soll. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:13, 3. avr 2026 (CEST)
::::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]]: Ich sehe es wie ihr: solche 1-Satz-Artikel bringen niemandem etwas und es wird sie wohl kaum jemand ausbauen. Falls übrigens jemand nach der Löschung diese Artikel doch noch sehen will, die Nationalbibliothek hat die schweizbezogenen WP-Artikel 2023 auch aus der rm.WP archiviert, siehe Beispiel [https://pywb.e-helvetica.nb.admin.ch/eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJhdWQiOiJweXdiIiwic3ViIjoid2lraXBlZGlhLyoiLCJleHAiOjE3NzUyMjc1MDB9.poHwV-LIurcPKo2fp7HTllAEHTyOlYC-tJl3Q97AD0k/wikipedia/20230606123819/https://rm.wikipedia.org/wiki/Erschmatt Erschmatt]. [[Utilisader:Hadi|Hadi]] ([[Utilisader discussiun:Hadi|talk]]) 16:01, 3. avr 2026 (CEST)
:::::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]], bei den kleinen Dörfern würde ich aber eher [[Model:Infobox Lieu en Svizra]] verwenden und nicht [[Model:Infochascha Unitad d'administraziun svizra]]. [[Acla]] ist keine Verwaltungsenheit. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 11:46, 4. avr 2026 (CEST)
::::::@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]: Also nach dem Muster der kleinen Dörfern [[Turitg]], [[Basilea]], [[Genevra]] :-). Ist einfach ein Wildwuchs mit ungefähr gleicher Verteilung. Petscan gibt für Lieu Swizzer 394, Infobox Lieu en Swizra 417 und für Infochascha Unitad d'administraziun svizra 357 Treffer. Weil im Kanton GR meist die rote Box verwendet wird, verwende ich lieber diese. Wie die Box heisst, ob sie mal jemand nur für Gemeinden und höher gedacht hat, ist nicht so wichtig. Der Leser sieht das eh nicht und weiter müsste die Box konsequenterweise bei einer Fusion auch ausgetauscht werden. :-(( --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:17, 5. avr 2026 (CEST)
:::::::In Graubünden war ja früher praktisch jedes Dorf eine eigene Gemeinde, also machte die Infobox Verwaltungseinheit (rot) fast überall Sinn.[[Model:Infobox Lieu en Svizra]], das rätoromanische Pendent zu [[:de:Vorlage:Infobox Ort in der Schweiz]], ist schon viel älter als [[Model:Infochascha Unitad d'administraziun svizra]], was erklärt, weshalb vielleicht gewisse Gemeinden grau sind. In Graubünden wurden die grauen Boxen bei Gemeinden auch einigermassen konsequent ersetzt: [https://rm.wikipedia.org/w/index.php?title=Medel/Lucmagn&diff=prev&oldid=147544]. Dörfer, die 2013 keine eigene Gemeinde waren, blieben hingegen grau: [[Flond]], [[Surcuolm]]. Die roten Infoboxen sollten gemäss Beschreibung verwendet werden für Kantone, Bezirke, Kreise und politische Gemeinden. Es gibt auch kleine, aber feine Unterschiede wie Geografia anstatt Territori.
:::::::Ich finde, dass wir es richtig machen sollten, wenn wir es schon neu machen. Aber [[Model:Infobox Lieu en Svizra]] hat definitiv auch noch etwas Verbesserungsbedarf. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:50, 5. avr 2026 (CEST)
::::::::Dann willst du also die Infoboxen in etwa 330 ([[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch5]]) Schweizer Gemeinden tauschen, wobei vielleicht noch wenige Bündner Orte dazu stossen. Daneben alle Kantone und vermutlich alle Bezirksartikel die nicht im Graubünden liegen. Falls es noch Kantone mit Kreisen gibt, dann die wohl auch. Gibt einiges an Arbeit. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:57, 6. avr 2026 (CEST)
:::::::::Das war wohl die Absicht derjenigen, die die Infobox erstellt haben. Zumindest dort, wo neue Infoboxen integriert werden, sollten wir die richtige nehmen. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 21:17, 7. avr 2026 (CEST)
Entschuldigung, war die letzten Wochen wenig online und habe die Diskussion bisher verschlafen. Es hat schon zweimal solche "Aufräumaktionen" gegeben (siehe [[Wikipedia:La_pinta/Archiv/2012#Proposta]] und [[Wikipedia:La_pinta/Archiv/2016#Artechels_cuorts_e_mals]] für die Diskussionen/Ankündigungen dazu). Damals wurden Schweizer Gemeindeartikel noch verschont. Ich finde es allerdings ok, wenn die ganz kurzen, die inzwischen dann gar nicht mehr stimmen/als Gemeinden existieren, jetzt gelöscht werden. Der Wartungsaufwand lohnt sich da nicht. Die oben von Horgner aufgelisteten Beispiele stammen übrigens alle von Felix Portier, der damals ohne signifikante Romanischkenntnisse allerlei Artikel dieser Sorte erstellt hat. Ich glaube, das Vorlagenchaos stammt auch noch daher. Räumt da ruhig ordentlich auf. Die Vorlage [[Model:Stub stidar]] ist für sehr kurze Artikel gedacht und [[Model:Stizzar]] für sonstige Löschanträge. --[[Utilisader:Terfili|Terfili]] ([[Utilisader discussiun:Terfili|talk]]) 16:20, 14. avr 2026 (CEST)
:Ich werde mich gemäss der Liste [[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch2]] dahinter machen, weil in der Liste die Bündner Orte nicht drin sind. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 16:35, 14. avr 2026 (CEST)
::Der Arbeitstisch ist soweit abgearbeitet und die Anträge gem. [[Model:Stub stidar]] gesetzt. Der Arbeitstisch wird mittlerweile anderweitig benutzt. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 22:31, 29. avr 2026 (CEST)
:::Grazcha fichun (vielen Dank)! Was hast du denn als nächstes vor, mit «Arbeitstisch wird anderweitig benutzt?» Brauchst du hierzu Hilfe? [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 22:58, 29. avr 2026 (CEST)
::::Ich meinte damit, dass ich meine Unterseite anders benutzen werde und sie darum einen anderen Inhalt hat. Was ich machen werden? Das ist eher schwierig zu sagen. Mit meinen sehr begrenzten Sprachkenntnissen, kann ich nicht einmal im Einleitungssatz, je nach Idiom, zweifelsfrei beurteilen ob er in der Vergangenheitsform oder der Gegenwart steht. Darum habe ich mal die Navigationsleisten der Regionen aufgegleist und kontrolliere nächstens die Infoboxen, zunächst diejenigen der aktuellen Gemeinden. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 07:57, 30. avr 2026 (CEST)
:::::Grazche fichun per tia diligenza - Danke für deinen Fleiss! Ich helfe gelegentlich die Liste von Albinfo abzuarbeiten und habe gesehen, dass du die fusionierten Gemeinden in den Kästchen teils schon bearbeitet hast. Mega cool! Ich spreche und schreibe in Rumauntsch Puter und mit dem Aufarbeiten lerne ich grad Rumantsch Grischun – denn die Texte sind in dem Romanisch. Albinfo hat hierzu Vorlagen herausgeschrieben, so dass ich nachprüfen kann, wenn ich nicht sicher bin. Macht Spass mit euch! [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:21, 30. avr 2026 (CEST)
:::::: Die Artikel zu den Bezirken ([[:Categoria:Districts dal chantun Grischun]]) könnte man wohl auch ohne Sprachkenntnisse aktualisieren – falls du Lust hast. Die sind auch auf meinem Arbeitstisch aufgeführt.
:::::[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 18:26, 3. matg 2026 (CEST)
=== Fusiuns da vischnancas ===
Ich habe auch mal einen Arbeitstisch erstellt: [[Utilisader:Albinfo/Fusiuns da vischnancas]]
Jede Hilfe bei der Abarbeitung der veralteten Gemeindeartikel ist willkommen. Einfach in der Liste mitarbeiten.
Und es wäre schöner, wenn nicht überall stünde, dass XY eine Gemeinde war, sondern dass es ein Dorf in der Gemeinde YZ ist. Kategorien und Infobox haben meist auch bei aktuellen Artikeln noch Verbesserungsbedarf. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 13:28, 3. avr 2026 (CEST)
:Habe mal die Regiun Naviboxen richtig aufgesetzt, in den Gemeinden eingetragen und die Tabellen in Regiun Artikel auf die aktuelle Situation gebracht. Kontrolliere im Augenblick alle Infoboxen der Gemeinden und binde die neuen Karten ein. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 10:59, 1. matg 2026 (CEST)
== Soluziun per ün tema «interrumantsch» scu proposta ==
[[File:Pinus cembra20080705.jpg|thumb|Dschember u schiember u schember]]
Ün bun artichel sur il bös-ch d'aguoglias (puter e vallader: «Dschember». Sursilvan: «Schiember». Sutsilvan, surmiran e rumantsch grischun: «Schember») exista già in ''rumantsch grischun'' in lung ed in larg.
Actuelmaing scriv eau artichels sur la cultura engiadinaisa in ''rumauntsch puter'', inua cha quist bös-ch ho üna rolla principela. Aunz ch'eau scriv però ün artichel, guard eau, scha quist exista già in ün oter idiom.
Perche cha quist bös-ch es fich important in l'Engiadina e cuntschaint scu ''dschember'' e na scu ''schember'', d'heja creo ün nouv artichel cuort cun infurmaziuns in pü sur la rolla dal ''dschember'' in Engiadina. A la fin da l'artichel – suot il titel «Guarda eir» – d'heja fat la notizcha, cha que do dapü infurmaziuns sur quist bös-ch in ''rumantsch grischun'' e d'he collio l'artichel cun quel in rumantsch grischun.
Albinfo, ün vichipediaun da la ''vichipedia tudas-cha'', ho installo üna chaschetta sur il artichel «Questa pagina è scritta en Puter. Igl exista eir in artitgel savant il medem tema en rumantsch grischun».
'''Uschè vain fat l'installaziun da la chaschetta:'''
* Ir sün la functiun «+»
* tscherner «Vorlage»
* Der aint «idiom»
* A la schnestra marker tuot ils trais quadrats.
* In «1» scriver il nom dal idiom egen.
* In «lemma2» scriver il nom dal artichel (quel in l'oter idiom).
* In «idiom2» scriver il nom dal idiom da l'artichel, chi es scrit in l'oter idiom.
Quist scu ideja ed exaimpel per üna soluziun e collavuraziun in ''vichipedia rumantscha'' traunter ils idioms: https://rm.wikipedia.org/wiki/Dschember [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 20:03, 2. avr 2026 (CEST)
== [[Pugaus]] ==
Gibts da mehr, wirklich was ausser einem Flurnamen und wo wäre das dann konkret. Swisstopo findet da nur Arpagaus in Breil 726'872.15, 183'116.04 da scheint einiges nicht ganz zu passen. Das Bild jedenfalls ist nicht von dort und die Geschichte soweit ich sie verstehe um so ausführlicher. -- [[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 09:45, 4. avr 2026 (CEST)
:Für mich passt das.
:: Pugaus = Arpagaus = um ca. 1800 aufgegeben Siedlung ''(anteriur vitg)'' = [[:de:Wüstung]]
:Heute stehen da nur noch ein paar Weiler und die [[Caplutta da Sontgaclau|Kapelle Sontga Clau]].
:vgl. auch
:* [https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/008110/2004-03-18/ Dardin in HLS]
:* [[:de:Caplutta Sontga Clau#Geschichte]]
:* https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Pugaus&language=rm¶ms=46.759503_N_9.032253_E_region:CH-GR_type:landmark
:Meines Erachtens passt alles: Bild ist von dort und auch sonst konnte ich beim Überfliegen keine Fehler finden. Zwar ein kurzer Artikel, aber meines Erachtens ein schönes Beispiel für einen Artikel über ein regional historisch bedeutendes Fleckchen, gerade weil E-LIR da Lücken hat! [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 18:06, 16. avr 2026 (CEST)
== La püvalur da la Vichipedia Rumantscha (Mehrwert der rätoromanischen Wikipedia) ==
[[File:Romansh Language Banner.jpg|thumb|Banner]]
'''Rumauntsch Puter:''' Ils artichels da las Vichipedias tudas-cha e taliauna, chi includan ün grand territori linguistic, infurman in ün context generel. Exact in quist punct as chatta la püvalur da las vichipedias cun ün territori linguistic pü pitschen, scu la Vichipedia rumantscha, lombardia, alemana u tudas-cha bass. Ellas haun la pussibilited da documenter evenimaints locels u il context istoric, culturel da lur territori linguistic, cha nu's chatta in las Vichipedias cun ün territori linguistic pü grand. Uschè po eir la Vichipedia rumantscha inricher cun infurmaziuns ed artichels egens.
'''Deutsch:''' In der deutsch- oder italienischsprachigen Wikipedia sind Informationen zu übergeordneten Themen meist allgemein gehalten. Dadurch gehen oft regional relevante Details verloren. Genau hier liegt der Mehrwert kleinerer Sprachversionen wie der rätoromanischen, lombardischen, alemannischen oder auch der plattdeutschen Wikipedia: sie ermöglichen es, lokal bedeutsame Ereignisse, sowie regionale Besonderheiten und historische Zusammenhänge ihres Sprachraums detaillierter zu dokumentieren oder durch zusätzliche Artikel zu ergänzen. Auf diese Weise kann wertvolles und zusätzliches Wissen über die Wikipedia bewahrt und gezielt weitergegeben werden. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:28, 15. avr 2026 (CEST)
== [[Domat]], [[Domat (sursilvan)]] ==
@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]], @[[Utilisader:Terfili|Terfili]]:
Ist das die Zukunft der rm-Wikipedia? Dann müsste das besser im Lemma abgebildet werden. Es dürfte dann das Lemma ohne Idiom Zusatz nicht geben, sonst ist das sehr verwirrlich und kann auch in Wikidata schlecht abgebildet werden, aber eigentlich dürfte es ja m. E. in einer Enzyklopädie nicht zwei Lemma für den selben Gegenstand geben und deshalb müsste [[Domat (sursilvan)]] gelöscht werden, denke ich. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 14:02, 22. avr 2026 (CEST)
:Hallo Horgner,
:ich denke, wenn prinzipiell alle regionalen Standardvarietäten (die Idiome) neben Rumantsch Grischun akzeptiert werden sollen (und das war, denke ich, schon immer Konsenz), lassen sich mehrere Lemma zum gleichen Gegenstand nicht vermeiden. Wenn das für Wikidata ein Problem ist, sollte Wikidata sich der sprachlichen Vielfalt anpassen und nicht die Vielfalt Wikidata. Eigentlich sollte jeder Artikel, der nicht in Rumantsch Grischun geschrieben ist, das Idiom in Klammern dahinter haben, sowie eine Vorlage, die das Idiom anzeigt (ist aber sicher nicht bei jedem Artikel so umgesetzt). Was für mich keine ganz zufriedenstellende Lösung ist; vielleicht gibt es ja eine technisch elegantere Möglichkeit. Lösungen wie auf der deutschen oder englischen Wikipedia, wo innerhalb eines Artikels die nationale Standardvarietät konsequent einheitlich sein sollte, sind beim Romanischen nicht möglich. Die Idiome unterscheiden eben nicht nur in ein paar Details, sondern auch ein Rätoromane muss ein anderes Idiom quasi als Fremdsprache lernen, um darin schreiben zu können.
:Eine andere Wikipedia, die in einer ähnlichen Situation ist, ist die [[:frr:Wikipedia:Hoodsid|nordfriesische]]. Dort scheint es so zu sein, dass Artikel, bei denen sich die nordfriesischen Dialekte schon im Lemma unterscheiden, einfach so mehrfach existieren. Beispiel: [[:frr:Nuurđfriislön]] - [[:frr:Nuurdfresklun]] - [[:frr:Nuurdfresklun]] - [[:frr:Nordfraschlönj]] - [[:frr:Nuurđfriislön]] - [[:frr:Noordfräisklönj]] - [[:frr:Noordfreeschloun]]. Wenn das Wort aber identisch ist, wird ein Kürzel hinter das Lemma gestellt. Beispiel: [[:frr:Berlin/sö]] - [[:frr:Berlin/mo]]. Was jetzt aber auch praktisch die gleiche Lösung wie hier ist. Vielleicht weiss @[[Utilisader:Holder|Holder]] noch von anderen Wikipedias, die vor der Frage stehen? [[Utilisader:Terfili|Terfili]] ([[Utilisader discussiun:Terfili|talk]]) 08:57, 24. avr 2026 (CEST)
::Spannend wie das mit den nordfriesischen Dialekten gemacht wird, aber auch das ist nicht so ganz im Sinne des Erfinders und macht vor allem in Wikidata Probleme. Wikidata geht davon aus, dass es nicht in einer Wikipedia mehrere Idiomversionen vom selben Gegenstand gibt. Wenn wir das sauber innerhalb der rm-Wikipedia abhandeln wollen müssten alle/alle betroffenen Lemmata, als Hauptlemma entweder Begriffsklärung sein oder im Kopf auf eine Weiterleitung verweisen. Bin gespannt was Holder vorschlägt. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 09:46, 25. avr 2026 (CEST)
:::Habe das Thema bezüglich Wikidata bereits mit Wikimedia CH besprochen, es angekündigt und vielleicht gibt es hierzu mit der Zeit eine Lösung. Ich werde informieren, wenn es soweit ist. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:26, 30. avr 2026 (CEST)
::::Ich bin mit der Lösung auch nicht happy. Ein Idiom-Wechsel im gleichen Lemma wie zum Beispiel der Schriftwechsel von Kyrillisch in Lateinische Schrift in der serbischen Wikipedia (siehe [[:sr:Мост Морачица]]) fände ich für rmWP durchaus praktisch. Andererseits gibt es auch Lemma, die je nach Idiom komplett anders geschrieben werden – Weiterleitungen sind da nur halbwegs eine Lösung.
::::In Wikidata ist das wirklich sehr unbefriedigend. Und gemäss Vortrag der Lia Rumantscha in Disentis ist auch die Chance, dass die ISO-Norm entsprechend angepasst wird, eher gering.
::::Ich möchte mich jedenfalls in Paris schlau machen, ob noch andere kleine Sprachen ähnliche Probleme haben (Dialekte grösserer Sprachen haben oft eigene ISO-Codes ([[:de:ISO 639-3]]) wie <code>als</code> für Toskisch und <code>aln</code> für Gegisch). Und ob es irgendwo praktische Lösungen gäbe. Allenfalls auch etwas, was man mit Wikidata-Leuten besprechen könnte.
::::Wie andere Defizite in der rmWP (fehlende Übersetzungen) denke ich auch, dass hier Wikimedia CH unterstützen könnte.
::::Den Fehler in der Vorlage [[:Model:Idiom]] habe ich zumindest mal behoben.
::::@[[Utilisader:Terfili|Terfili]]: Du hast geschrieben: ''«Eigentlich sollte jeder Artikel, der nicht in Rumantsch Grischun geschrieben ist, das Idiom in Klammern dahinter haben.»'' Wenn ich [[:Categoria:Artitgels en sursilvan]] und die anderen Idiom-Kategorien anschaue, scheint das keine Regel zu sein, die sich durchgesetzt hat. Ist dieser Konsenz irgendwo festgehalten? [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:01, 3. matg 2026 (CEST)
== Noviteds - ALAS, nov program da KI ==
'''Rumantsch Grischun:''' Ensemen cun l'Universitad da Turitg ha la Lia Rumantscha sviluppà in nov program da KI «alas» che po translater ils 5 idioms rumantschs - quai è extraordinari per ina lingua cun diversitad che nè strusch registrada dal sistem da KI. (Text: Translaziun da puter en grischun tra KI «alas»)
'''Puter:''' Insembel cun l'Universited da Turich ho la Lia Rumantscha sviluppo ün nouv program da KI «alas», chi po tradüir ils 5 idioms rumauntschs - quist es extraordinari per üna lingua cun multifarited, chi nun es bod na registreda dal sistem da KI. (Text originel)
'''Vallader:''' Insembel cull'Universited da Turich ha la Lia Rumantscha sviluppà ün nouv program da KI «alas» chi po tradüer ils 5 idioms rumantschs – quai es extraordinari per üna lingua cun multifarità chi nun es bod na registrada dal sistem da KI. (Traducziun da puter in vallader tra Ki «alas»)
'''Sursilvan:''' Ensemen cull'Universitad da Turitg ha la Lia Rumantscha sviluppau in niev programm da KI «alas» che sa translatar ils 5 idioms romontschs – quei ei extraordinari per în lungatg cun diversitad ch'ei strusch registraus dil sistem da KI. (Translaziun da puter in sursilvan tra KI «alas»)
'''Surmiran:''' Ansemen cun l'Universitad da Turitg ò la Lia Rumantscha sviluppo en nov program da KI «alas», cgi so translatar igls 5 idioms rumantschs – chegl è extraordinari per en lungatg cun diversitad, thi è prest beta registro aint igl sistem da KI. (Translaziun da puter in surmiran tra KI «alas»)
'''Sutsilvan:''' Anzemel cun l'Universitad da Turitg â la Lia Rumantscha sviluppo egn nov programm da KI «alas» ca sa translatar igls 5 idioms rumàntschs – quegl e extraordinari par egn lungatg cun multifaritad, c'e strusch registro digo sistem da KI. (Translaziùn da puter an sutsilvan tra KI «alas»).
'''Deutsch:''' Zusammen mit der Universität Zürich hat die Lia Rumantscha ein neues KI-Tool «alas» entwickelt, das alle fünf Idiome des Rätoromanischen übersetzen kann - das ist aussergewöhnlich für eine Sprache mit einer solchen Vielfalt, die bisher kaum von KI-Systemen erfasst wurde.
'''→ [https://alas.liarumantscha.ch alas.liarumantscha.ch]'''
[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 22:59, 1. matg 2026 (CEST)
== Novs models cun Wikidata ==
{|
|-
|'''RM''': Jau hai creà dus novs models, cun ils quals ins po tegnair actuala la Vichipedia rumantscha a moda automatisada.
[[Model:Wikidata Populaziun]] importescha il dumber d'abitants actual da Wikidata.
[[Model:WikidataCoord]] importescha coordinatas da Wikidata.
Quest ultim project po vegnir duvrà oravant tut en auters projects, sch'i n'èn vegnidas fatgas là naginas indicaziuns.
Ma er l'emprim project davart il dumber da la populaziun po vegnir integrà bain en auters projects. Ella sa lascha dentant er inserir senza problems en auters artitgels sco glistas.
Translatà tras ALAS.
|'''DE:'''
Ich habe zwei neue Vorlagen erstellt, mit denen die rätoromanische Wikipedia automatisiert aktuell gehalten werden können.
[[Model:Wikidata Populaziun]] importiert die aktuelle Einwohnerzahl aus Wikidata.
[[Model:WikidataCoord]] importiert Koordinaten aus Wikidata.
Letztere Vorlage kann vor allem in anderen Vorlagen eingesetzt werden, falls dort keine Angaben gemacht wurden.
Aber auch die erste Vorlage zur Bevölkerungszahl kann gut in andere Vorlagen eingebunden werden. Sie lässt sich aber problemlos auch in anderen Artikeln wie Listen einfügen.
|} [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 13:19, 9. matg 2026 (CEST)
:Grandios! Grazcha fich. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 13:36, 9. matg 2026 (CEST)
6wjc5qt0qurhsyvaihd9vmub22ervdm
172435
172434
2026-05-09T11:36:31Z
Bild-Sprache
22665
/* Novs models cun Wikidata */
172435
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
<div style="margin-right: 14em;">
{{Wikipedia-La Pinta}}
</div>
== Mes cisalpin ==
Bon dì, ve scrivi in milanes che tant se capissom benon.
Volevi invitàv al "Mes cisalpin": l'ann passad hem fad un'editathon dedicada ai lengue gall-italeghe (con la Wikipedia piemontesa, lombarda, ligurina e emiliana-romagnoeula) e quell marz chi volevom fàlla pussee granda, a meter dent tute i lengue de la banda cisalpina!
In quella editathon chi se scrivaria di sgent, sit e storia lombarda, piemontesa, romancia, ladina, ligurina, emiliana, romagnoeula, veneta e furlana. Volii sgiontàv? [[Utilisader:Sciking|Sciking]] ([[Utilisader discussiun:Sciking|talk]]) 16:27, 26. schan 2024 (CET)
== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[metawiki:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[metawiki:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[metawiki:Admin activity review|admin activity review]].
We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[Special:Contributions/Andreas|Andreas]] (administrator)
These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.
However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[metawiki:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki.
Thanks, [[Utilisader:Superpes15|Superpes15]] ([[Utilisader discussiun:Superpes15|talk]]) 23:54, 7. favr 2024 (CET)
== Lavuratori a Mustér: 19-22 da favrer 2026 ==
Cordiala invitaziun ad in luvratori da scriver!
Wikimedia CH vul denter auter explicit promover artechels rumantschs da tuts idioms. Quei cun in luvratori en collaboraziun culla claustra da Mustér, dils 19 entochen ils 22 da fevrer 2026 a Mustér.
La finamira ei da haver entuorn 20 auturas ed auturs svizzers e digl exteriur che possedan gia experientscha cun scriver contribuziuns per Wikipedia - ni era buc. Beinvegnidas ein numnadamein era novas persunas interessadas da scriver artechels: «Specialmein vulein nus plidentar auturas ed auturs che derivan digl entir spazi linguistic romontsch», scriva Wikimedia CH en ina communicaziun allas medias. Auturas ed auturs che scrivan per rumantsch, talian u tudestg ein cordialmein beinvegni da s'annunziar.
Infos, program ed annunzia sut:
https://meta.wikimedia.org/wiki/GLAM-on-Tour/Disentis_2026/Kloster
Cordialmein, @[[Utilisader:Cayne Wolf|Cayne Wolf]] 17:59, 9. oct 2025 (CET)
== Wikipedia 25: cercasi volontari per registrare un benvenuto sonoro ==
<div lang="en" dir="ltr">
<div lang="it" dir="ltr">
[[File:Work-in-progress sketch of the Confetti mascot easter egg.jpg|frameless|250px|right]]
{{int:please-translate}}
{{int:Hello}},
scusate se scrivo in italiano!
Per il [[:m:Wikipedia 25|25° compleanno di Wikipedia]] e per creare delle [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|sorpresine per i lettori]] come proposto dalla Wikimedia Foundation, sto invitando i volontari delle varie Wikipedie dell'area italiana a registrare la frase "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella loro lingua regionale.
Il messaggio audio comparirà "a sorpresa" sulla Wikipedia in italiano e sulle altre wikipedie aderenti al progetto degli [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Ester eggs experiments]]. Farà parte di una raccolta di suoni che include tutte le registrazioni di "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nelle varie lingue registrate, più alcuni altri suoni provenienti da Commons. Quando un utente cliccerà sulla mascotte del Globetto (Baby Globe) che suona con un sintetizzatore, verrà riprodotto un suono casuale da questa raccolta. Quindi, la frase nella tua lingua non verrà riprodotta ogni volta, ma solo alcune volte e in modo casuale.
'''Briefing su come registrare il benvenuto sonoro su Wikipedia''' ([[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#c-CDekock-WMF-20251209155700-Song_Ng%C6%B0-20251201160400|da qui]]):
#la registrazione audio deve essere più corta di 10 secondi, e consistere solo nella frase "Benvenuti su Wikipedia" o "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella tua lingua regionale;
#il file va caricato su [[:commons:Special:UploadWizard|Wikimedia Commons]] e bisogna chiederne la protezione da parte di un admin di modo da impedire che sia vandalizzato o spostato;
#condividi il link del file su Commons [[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#Are_there_ideas_or_elements_that_you_would_love_to_see_implemented_on_your_language_Wikipedia?|qui]] notificando l'utente CDekock-WMF;
#'''deadline''' per fornire i link agli audio su Commons dei "Benvenuti su Wikipedia": '''mercoledi 21 gennaio 2026'''.
Registriamo più audio possibile. {{Int:Feedback-thanks-title}} --[[User:Una tantum|Una tantum]] ([[User talk:Una tantum|talk]])
</div>
</div>
16:44, 14. schan 2026 (CET)
== Rapport d'ün inscunter da vichipediaunas rumauntschas e vichipediauns rumauntschs ==
A la reuniun dals vichipediauns ed vichipediaunas aunt la clostra da Mustér – '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/GLAM-on-Tour/Disentis_2026 GLAM on tour clostra Mustér in favrer 2026]''' – d' eiran traunter oter eir trais vichipediauns ed üna vichipediauna chi discuorran rumauntsch. Ils quels haun fundo üna pitschna gruppa – cumünaunza – per promouver l' activited aint illa vichipedia rumauntscha cun l'ideja d'ün concept per inscunters in avenir per interessentas ed interessents chi discuorran u imprendan rumauntsch ed haun già ün nivel per scriver simpels artichels.
'''L'ideja d'ün concept per inscunters in avenir'''
Ils vichipediauns e la vichipediauna chi d' eiran a la reuniun, haun elavuro idejas traunter se: «Nus pudessans scriver artichels simpels, ma da quels, chi haun da fer qualchosa cun la regiun rumauntscha. Scu ideja pudessans scriver biografias da persunas, chi sun relevantas per la regiun, sur cultura chi' d es impurtainta per ils rumauntschs, ma eir artechels sur vschninaunchas ed oter pü.»
L'ideja da la pitschna cumünaunza rumauntscha es eir cha artichels nu sun uschè complichos scu per exaimpel aint illa vichipedia tudas-cha, uschè cha eir scolaras e scolars paun incler bain a quels ed üser daperse.
La Vichipedia Rumauntscha sto per se svess ed as pudess profiler cun ün concept egen, scu üna vichipedia unica, chi nun es üna copcha da la Vichipedia Tudas-cha, Taliauna, Francesa u Inglaisa, perche cha las rumauntschas ed ils rumauntschs saun püssas linguas e pudessan ler artichels eir in otras linguas. Per quist ho la pitschna cumünaunza creo l'ideja d'ün concept egen per pussibels inscunters, inua ch'as po cultiver la lingua e la cultura rumauntscha eir in cumpagnia da vichipediaunas e vichipediauns.
La pitschna cumünaunza rumauntscha vuless organiser inscunters per interessentas ed interessents in Engiadina, Surselva ed eir a Cuira, per musser e der scoula scu cha's scriva artichels da wikipedia (infurmaziuns, maxima, reglas, tecnica), ma eir per cultiver la lingua, la cultura ed il dialog traunter se. Ed uschè as pudess sviluper cul temp ün spiert da cumünaunza eir traunter las vichipediaunas rumauntschas ed ils vichipediauns rumauntschs cun quels, chi sun rumauntschs, ma eir cun quels, chi haun imprais u imprendan rumauntsch. Uschè pudess la cumünaunza integrer persunas da la bassa u oters in sieu circul.
'''Bger agüd dalla Vichipedia Tudas-cha per la Vichipedia Rumauntscha'''
Vichipediauns da la Vichipedia Tudas-cha haun do bger agüd in tecnica ed ideas per la wikipedia rumauntscha. Els haun per exaimpel optimo models (boxas d'infurmaziun per l'ös). L'interess e l'agüd da las vichipediaunas tudas-chas e dals vichipediauns tudas-chs es fich grand, servizaivel ed ütil. La cumünaunza nun es in isolaziun, ella es part d'ün grand muond da vichipediaunas ed vichipediauns. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:16, 2. mars 2026 (CET)
<gallery>
Datoteca:Disentis, Winter - Rhätische Bahn.jpg|
Datoteca:Disentis GLAM 2026 Gruppenfoto 1K4A7140.jpg|
Datoteca:Kloster-disentis-roman-bibliothek-2.jpg|
Datoteca:Kloster Disentis Romanische Bibliothek - Zeitungen 2.jpg|
Datoteca:Sagenhafte Survelva 20260219 1926.jpg|
Datoteca:Disentis GLAM 2026 Gruppenfoto La Pendenta 1K4A5934.jpg|
Datoteca:Wikifanten im Schnee-4.jpeg|
</gallery>
== Keine Google-Indexierung? ==
Ist das normal, dass Google neue Seite nur selten aufnimmt? In anderen Wikipedia-Sprachen ist das ja meist eine Sache von Minuten. Aber die letzte neue Seite, die über Google zu finden ist, stammt vom 14. Februar: [[Timon Peter]].
Ist das ein neues Problem oder schon länger so? [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 20:02, 4. mars 2026 (CET)
:@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]: kürzlich musste ich feststellen, dass es ein solche Problem auch in en.WP gibt. Und zwar nicht aufgrund eines Fehlers von Google (wie ich zuerst meinte), sondern erwünscht von WP, siehe https://wikipediaservices.com/wikipedia-page-not-indexed-on-google . Den Artikel [https://www.google.com/search?q=Ursina+Giger+%28*+1985+a+Must%C3%A9r%29+ei+ina+cantadura+svizra+da+jazz%2C+cumponista+e+musicista+da+studio.+ Ursina Giger] von 22. Feb. findet Google aktuell. [[Utilisader:Hadi|Hadi]] ([[Utilisader discussiun:Hadi|talk]]) 20:21, 5. mars 2026 (CET)
::Ja, zwischenzeitlich hat Google etwas nachgeholt – aber hinkt immer noch hinterher.
::Danke jedenfalls für den Hinweis auf den Artikel. Da scheint es sich aber eher um "ungesichtete" Artikel zu handeln. Ich konnte jedenfalls kein "noindex" finden im Code. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 22:00, 5. mars 2026 (CET)
:::Es stockt schon und Google verhält sich nicht immer logisch. Wenn ich nach "Pastiziers grischunais" suche, finde ich [[Tuorta da nuschs]], wenn ich nach "tuorta da nuschs" oder https://rm.wikipedia.org/wiki/Tuorta_da_nuschs suche, kriege ich den Artikel nicht angezeigt.
:::Geduld gefragt … [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 21:31, 2. avr 2026 (CEST)
== Was machen? ==
Sali mitenand,
leider nicht in rätoromanisch... @[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]], @[[Utilisader:Hadi|Hadi]], @[[Utilisader:Terfili|Terfili]]
Ich wollte die bemitleidenswerten Artikel die ich auf meiner Unterseite [[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch]] zusammen gestellt habe, wahrscheinlich gibt es noch weitere, durchgehen und aufmotzen. Dabei bin ich mir nun nicht mehr sicher ob das in vielen Fällen Sinn macht [[Monthey]], [[Mase]], [[Täsch]], [[Erschmatt]], [[Ayent]], [[Grafschaft]] sind da gute Beispiele. Ich mache hier mal den Vorschlag, dass man solche Leichen die nur aus einem Satz, Kategorien und einer Navileiste bestehen löschen sollte, falls der Ort nicht im Kanton Graubünden liegt. Für Orte im Kanton Graubünden oder wo etwas mehr Arbeit schon reingesteckt wurde, würde ich meine Aufmotzaktion durchziehen. Löschen würde ich deshalb weil sogar die Sätze und Navileisten teilweise nicht mehr stimmen wegen den Gemeindefusionen. Was ist eure Meinung? --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:33, 31. mars 2026 (CEST)
:'''«Grazcha fich per il lavur!»''' – was so viel bedetuet, wie «vielen Dank für die Arbeit» (Idiom Puter). Albinfo und ich haben die Ortsartikel, die nur mit einem Satz angelegt sind, angeschaut. Sie sind nicht im Idiom Puter, weshalb ich sie nicht ausbauen kann. Zu diesem Thema habe ich generell eine Frage und einen Vorschlag an die Rätoromanen unter uns:
:'''«Nischi, nus nu pudains scriver qualchosa tiers ad ün artichel, chi'd es scrit in ün oter idiom, uschigliö fains ün battibuogl cun nossa lingua. Sur quist problem cun üna proposta per üna soluziun scriv eau in ün artichel separet sün La Pinta.»'''
:Jetzt wieder auf der Sprache der '''«Bassa»''', so bezeichnen die Bündnerromanen die Deutschschweiz: Viele dieser Artikel wurden vor langer Zeit angelegt und möglich, dass es sich um Wikipedianer handelt, die kein Rätoromanisch sprechen. Meiner Ansicht nach würde es Sinn machen, Artikel solcher Art zu löschen, wenn die Autoren schon länger nicht mehr aktiv in der Vichipedia Rumauntscha waren. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 18:26, 2. avr 2026 (CEST)
::@[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]]: Grazcha fich per tia lavur: [https://rm.wikipedia.org/wiki/Spezial:Neue_Seiten?namespace=all&tagfilter=&username=&size-mode=min&size=&wpFormIdentifier=newpagesform 18 artigels nouvs] il mais passo!
::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]]: Da sind wir bei der Diskussion, was in rmWP rein soll. Meines Erachtens ist hier weniger mehr! Nicht einfach möglichst viele Artikel, die keinen Mehrwert bieten. Insofern unterstütze ich den Löschantrag.
::Meines Erachtens sollte rmWP den Fokus legen auf Bündner Themen und rätoromanische Kultur – Lemma, die auch über eine Suchmaschine gefunden werden können und so von Rätoromanen eingegeben werden könnten. Wenn jemand einen guten rätoromanischen Artikel über eine brasilianische Band schreiben möchte: von mir aus. Aber Gebastel und Stubs von Fremdsprachigen (wie mir) ohne Mehrwert gehören meines Erachterns gelöscht. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:15, 2. avr 2026 (CEST)
:::@[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]], @[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]:Da gehe ich mit euch voll einig. Ich sehe mich zwar als Inklusionist, aber der Ansatz das jede Sprachversion, auch die vom Sprachraum und Anzahl Sprechern eher Kleinen, ist zwar gut gemeint aber in der Realität undurchführbar, wie das Beispiel hier und auch in der Alemannischen Wikipedia zeigt. Die Artikel auf meinem Arbeitstisch haben sich seit die 2015 nicht mehr bewegt, nicht mal per Bot. Wahrscheinlich liessen sich in anderen Themengebieten ähnliche löschenswerte Beispiel finden. Um es aber ganz klar zu stellen es steht mir fern, der Community hier vorzuschreiben zu welchen Themen sie arbeiten kann oder soll. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:13, 3. avr 2026 (CEST)
::::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]]: Ich sehe es wie ihr: solche 1-Satz-Artikel bringen niemandem etwas und es wird sie wohl kaum jemand ausbauen. Falls übrigens jemand nach der Löschung diese Artikel doch noch sehen will, die Nationalbibliothek hat die schweizbezogenen WP-Artikel 2023 auch aus der rm.WP archiviert, siehe Beispiel [https://pywb.e-helvetica.nb.admin.ch/eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9.eyJhdWQiOiJweXdiIiwic3ViIjoid2lraXBlZGlhLyoiLCJleHAiOjE3NzUyMjc1MDB9.poHwV-LIurcPKo2fp7HTllAEHTyOlYC-tJl3Q97AD0k/wikipedia/20230606123819/https://rm.wikipedia.org/wiki/Erschmatt Erschmatt]. [[Utilisader:Hadi|Hadi]] ([[Utilisader discussiun:Hadi|talk]]) 16:01, 3. avr 2026 (CEST)
:::::@[[Utilisader:Horgner|Horgner]], bei den kleinen Dörfern würde ich aber eher [[Model:Infobox Lieu en Svizra]] verwenden und nicht [[Model:Infochascha Unitad d'administraziun svizra]]. [[Acla]] ist keine Verwaltungsenheit. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 11:46, 4. avr 2026 (CEST)
::::::@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]]: Also nach dem Muster der kleinen Dörfern [[Turitg]], [[Basilea]], [[Genevra]] :-). Ist einfach ein Wildwuchs mit ungefähr gleicher Verteilung. Petscan gibt für Lieu Swizzer 394, Infobox Lieu en Swizra 417 und für Infochascha Unitad d'administraziun svizra 357 Treffer. Weil im Kanton GR meist die rote Box verwendet wird, verwende ich lieber diese. Wie die Box heisst, ob sie mal jemand nur für Gemeinden und höher gedacht hat, ist nicht so wichtig. Der Leser sieht das eh nicht und weiter müsste die Box konsequenterweise bei einer Fusion auch ausgetauscht werden. :-(( --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:17, 5. avr 2026 (CEST)
:::::::In Graubünden war ja früher praktisch jedes Dorf eine eigene Gemeinde, also machte die Infobox Verwaltungseinheit (rot) fast überall Sinn.[[Model:Infobox Lieu en Svizra]], das rätoromanische Pendent zu [[:de:Vorlage:Infobox Ort in der Schweiz]], ist schon viel älter als [[Model:Infochascha Unitad d'administraziun svizra]], was erklärt, weshalb vielleicht gewisse Gemeinden grau sind. In Graubünden wurden die grauen Boxen bei Gemeinden auch einigermassen konsequent ersetzt: [https://rm.wikipedia.org/w/index.php?title=Medel/Lucmagn&diff=prev&oldid=147544]. Dörfer, die 2013 keine eigene Gemeinde waren, blieben hingegen grau: [[Flond]], [[Surcuolm]]. Die roten Infoboxen sollten gemäss Beschreibung verwendet werden für Kantone, Bezirke, Kreise und politische Gemeinden. Es gibt auch kleine, aber feine Unterschiede wie Geografia anstatt Territori.
:::::::Ich finde, dass wir es richtig machen sollten, wenn wir es schon neu machen. Aber [[Model:Infobox Lieu en Svizra]] hat definitiv auch noch etwas Verbesserungsbedarf. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:50, 5. avr 2026 (CEST)
::::::::Dann willst du also die Infoboxen in etwa 330 ([[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch5]]) Schweizer Gemeinden tauschen, wobei vielleicht noch wenige Bündner Orte dazu stossen. Daneben alle Kantone und vermutlich alle Bezirksartikel die nicht im Graubünden liegen. Falls es noch Kantone mit Kreisen gibt, dann die wohl auch. Gibt einiges an Arbeit. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 08:57, 6. avr 2026 (CEST)
:::::::::Das war wohl die Absicht derjenigen, die die Infobox erstellt haben. Zumindest dort, wo neue Infoboxen integriert werden, sollten wir die richtige nehmen. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 21:17, 7. avr 2026 (CEST)
Entschuldigung, war die letzten Wochen wenig online und habe die Diskussion bisher verschlafen. Es hat schon zweimal solche "Aufräumaktionen" gegeben (siehe [[Wikipedia:La_pinta/Archiv/2012#Proposta]] und [[Wikipedia:La_pinta/Archiv/2016#Artechels_cuorts_e_mals]] für die Diskussionen/Ankündigungen dazu). Damals wurden Schweizer Gemeindeartikel noch verschont. Ich finde es allerdings ok, wenn die ganz kurzen, die inzwischen dann gar nicht mehr stimmen/als Gemeinden existieren, jetzt gelöscht werden. Der Wartungsaufwand lohnt sich da nicht. Die oben von Horgner aufgelisteten Beispiele stammen übrigens alle von Felix Portier, der damals ohne signifikante Romanischkenntnisse allerlei Artikel dieser Sorte erstellt hat. Ich glaube, das Vorlagenchaos stammt auch noch daher. Räumt da ruhig ordentlich auf. Die Vorlage [[Model:Stub stidar]] ist für sehr kurze Artikel gedacht und [[Model:Stizzar]] für sonstige Löschanträge. --[[Utilisader:Terfili|Terfili]] ([[Utilisader discussiun:Terfili|talk]]) 16:20, 14. avr 2026 (CEST)
:Ich werde mich gemäss der Liste [[Utilisader:Horgner/Arbeitstisch2]] dahinter machen, weil in der Liste die Bündner Orte nicht drin sind. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 16:35, 14. avr 2026 (CEST)
::Der Arbeitstisch ist soweit abgearbeitet und die Anträge gem. [[Model:Stub stidar]] gesetzt. Der Arbeitstisch wird mittlerweile anderweitig benutzt. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 22:31, 29. avr 2026 (CEST)
:::Grazcha fichun (vielen Dank)! Was hast du denn als nächstes vor, mit «Arbeitstisch wird anderweitig benutzt?» Brauchst du hierzu Hilfe? [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 22:58, 29. avr 2026 (CEST)
::::Ich meinte damit, dass ich meine Unterseite anders benutzen werde und sie darum einen anderen Inhalt hat. Was ich machen werden? Das ist eher schwierig zu sagen. Mit meinen sehr begrenzten Sprachkenntnissen, kann ich nicht einmal im Einleitungssatz, je nach Idiom, zweifelsfrei beurteilen ob er in der Vergangenheitsform oder der Gegenwart steht. Darum habe ich mal die Navigationsleisten der Regionen aufgegleist und kontrolliere nächstens die Infoboxen, zunächst diejenigen der aktuellen Gemeinden. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 07:57, 30. avr 2026 (CEST)
:::::Grazche fichun per tia diligenza - Danke für deinen Fleiss! Ich helfe gelegentlich die Liste von Albinfo abzuarbeiten und habe gesehen, dass du die fusionierten Gemeinden in den Kästchen teils schon bearbeitet hast. Mega cool! Ich spreche und schreibe in Rumauntsch Puter und mit dem Aufarbeiten lerne ich grad Rumantsch Grischun – denn die Texte sind in dem Romanisch. Albinfo hat hierzu Vorlagen herausgeschrieben, so dass ich nachprüfen kann, wenn ich nicht sicher bin. Macht Spass mit euch! [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:21, 30. avr 2026 (CEST)
:::::: Die Artikel zu den Bezirken ([[:Categoria:Districts dal chantun Grischun]]) könnte man wohl auch ohne Sprachkenntnisse aktualisieren – falls du Lust hast. Die sind auch auf meinem Arbeitstisch aufgeführt.
:::::[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 18:26, 3. matg 2026 (CEST)
=== Fusiuns da vischnancas ===
Ich habe auch mal einen Arbeitstisch erstellt: [[Utilisader:Albinfo/Fusiuns da vischnancas]]
Jede Hilfe bei der Abarbeitung der veralteten Gemeindeartikel ist willkommen. Einfach in der Liste mitarbeiten.
Und es wäre schöner, wenn nicht überall stünde, dass XY eine Gemeinde war, sondern dass es ein Dorf in der Gemeinde YZ ist. Kategorien und Infobox haben meist auch bei aktuellen Artikeln noch Verbesserungsbedarf. [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 13:28, 3. avr 2026 (CEST)
:Habe mal die Regiun Naviboxen richtig aufgesetzt, in den Gemeinden eingetragen und die Tabellen in Regiun Artikel auf die aktuelle Situation gebracht. Kontrolliere im Augenblick alle Infoboxen der Gemeinden und binde die neuen Karten ein. ----[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 10:59, 1. matg 2026 (CEST)
== Soluziun per ün tema «interrumantsch» scu proposta ==
[[File:Pinus cembra20080705.jpg|thumb|Dschember u schiember u schember]]
Ün bun artichel sur il bös-ch d'aguoglias (puter e vallader: «Dschember». Sursilvan: «Schiember». Sutsilvan, surmiran e rumantsch grischun: «Schember») exista già in ''rumantsch grischun'' in lung ed in larg.
Actuelmaing scriv eau artichels sur la cultura engiadinaisa in ''rumauntsch puter'', inua cha quist bös-ch ho üna rolla principela. Aunz ch'eau scriv però ün artichel, guard eau, scha quist exista già in ün oter idiom.
Perche cha quist bös-ch es fich important in l'Engiadina e cuntschaint scu ''dschember'' e na scu ''schember'', d'heja creo ün nouv artichel cuort cun infurmaziuns in pü sur la rolla dal ''dschember'' in Engiadina. A la fin da l'artichel – suot il titel «Guarda eir» – d'heja fat la notizcha, cha que do dapü infurmaziuns sur quist bös-ch in ''rumantsch grischun'' e d'he collio l'artichel cun quel in rumantsch grischun.
Albinfo, ün vichipediaun da la ''vichipedia tudas-cha'', ho installo üna chaschetta sur il artichel «Questa pagina è scritta en Puter. Igl exista eir in artitgel savant il medem tema en rumantsch grischun».
'''Uschè vain fat l'installaziun da la chaschetta:'''
* Ir sün la functiun «+»
* tscherner «Vorlage»
* Der aint «idiom»
* A la schnestra marker tuot ils trais quadrats.
* In «1» scriver il nom dal idiom egen.
* In «lemma2» scriver il nom dal artichel (quel in l'oter idiom).
* In «idiom2» scriver il nom dal idiom da l'artichel, chi es scrit in l'oter idiom.
Quist scu ideja ed exaimpel per üna soluziun e collavuraziun in ''vichipedia rumantscha'' traunter ils idioms: https://rm.wikipedia.org/wiki/Dschember [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 20:03, 2. avr 2026 (CEST)
== [[Pugaus]] ==
Gibts da mehr, wirklich was ausser einem Flurnamen und wo wäre das dann konkret. Swisstopo findet da nur Arpagaus in Breil 726'872.15, 183'116.04 da scheint einiges nicht ganz zu passen. Das Bild jedenfalls ist nicht von dort und die Geschichte soweit ich sie verstehe um so ausführlicher. -- [[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 09:45, 4. avr 2026 (CEST)
:Für mich passt das.
:: Pugaus = Arpagaus = um ca. 1800 aufgegeben Siedlung ''(anteriur vitg)'' = [[:de:Wüstung]]
:Heute stehen da nur noch ein paar Weiler und die [[Caplutta da Sontgaclau|Kapelle Sontga Clau]].
:vgl. auch
:* [https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/008110/2004-03-18/ Dardin in HLS]
:* [[:de:Caplutta Sontga Clau#Geschichte]]
:* https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Pugaus&language=rm¶ms=46.759503_N_9.032253_E_region:CH-GR_type:landmark
:Meines Erachtens passt alles: Bild ist von dort und auch sonst konnte ich beim Überfliegen keine Fehler finden. Zwar ein kurzer Artikel, aber meines Erachtens ein schönes Beispiel für einen Artikel über ein regional historisch bedeutendes Fleckchen, gerade weil E-LIR da Lücken hat! [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 18:06, 16. avr 2026 (CEST)
== La püvalur da la Vichipedia Rumantscha (Mehrwert der rätoromanischen Wikipedia) ==
[[File:Romansh Language Banner.jpg|thumb|Banner]]
'''Rumauntsch Puter:''' Ils artichels da las Vichipedias tudas-cha e taliauna, chi includan ün grand territori linguistic, infurman in ün context generel. Exact in quist punct as chatta la püvalur da las vichipedias cun ün territori linguistic pü pitschen, scu la Vichipedia rumantscha, lombardia, alemana u tudas-cha bass. Ellas haun la pussibilited da documenter evenimaints locels u il context istoric, culturel da lur territori linguistic, cha nu's chatta in las Vichipedias cun ün territori linguistic pü grand. Uschè po eir la Vichipedia rumantscha inricher cun infurmaziuns ed artichels egens.
'''Deutsch:''' In der deutsch- oder italienischsprachigen Wikipedia sind Informationen zu übergeordneten Themen meist allgemein gehalten. Dadurch gehen oft regional relevante Details verloren. Genau hier liegt der Mehrwert kleinerer Sprachversionen wie der rätoromanischen, lombardischen, alemannischen oder auch der plattdeutschen Wikipedia: sie ermöglichen es, lokal bedeutsame Ereignisse, sowie regionale Besonderheiten und historische Zusammenhänge ihres Sprachraums detaillierter zu dokumentieren oder durch zusätzliche Artikel zu ergänzen. Auf diese Weise kann wertvolles und zusätzliches Wissen über die Wikipedia bewahrt und gezielt weitergegeben werden. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:28, 15. avr 2026 (CEST)
== [[Domat]], [[Domat (sursilvan)]] ==
@[[Utilisader:Albinfo|Albinfo]], @[[Utilisader:Terfili|Terfili]]:
Ist das die Zukunft der rm-Wikipedia? Dann müsste das besser im Lemma abgebildet werden. Es dürfte dann das Lemma ohne Idiom Zusatz nicht geben, sonst ist das sehr verwirrlich und kann auch in Wikidata schlecht abgebildet werden, aber eigentlich dürfte es ja m. E. in einer Enzyklopädie nicht zwei Lemma für den selben Gegenstand geben und deshalb müsste [[Domat (sursilvan)]] gelöscht werden, denke ich. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 14:02, 22. avr 2026 (CEST)
:Hallo Horgner,
:ich denke, wenn prinzipiell alle regionalen Standardvarietäten (die Idiome) neben Rumantsch Grischun akzeptiert werden sollen (und das war, denke ich, schon immer Konsenz), lassen sich mehrere Lemma zum gleichen Gegenstand nicht vermeiden. Wenn das für Wikidata ein Problem ist, sollte Wikidata sich der sprachlichen Vielfalt anpassen und nicht die Vielfalt Wikidata. Eigentlich sollte jeder Artikel, der nicht in Rumantsch Grischun geschrieben ist, das Idiom in Klammern dahinter haben, sowie eine Vorlage, die das Idiom anzeigt (ist aber sicher nicht bei jedem Artikel so umgesetzt). Was für mich keine ganz zufriedenstellende Lösung ist; vielleicht gibt es ja eine technisch elegantere Möglichkeit. Lösungen wie auf der deutschen oder englischen Wikipedia, wo innerhalb eines Artikels die nationale Standardvarietät konsequent einheitlich sein sollte, sind beim Romanischen nicht möglich. Die Idiome unterscheiden eben nicht nur in ein paar Details, sondern auch ein Rätoromane muss ein anderes Idiom quasi als Fremdsprache lernen, um darin schreiben zu können.
:Eine andere Wikipedia, die in einer ähnlichen Situation ist, ist die [[:frr:Wikipedia:Hoodsid|nordfriesische]]. Dort scheint es so zu sein, dass Artikel, bei denen sich die nordfriesischen Dialekte schon im Lemma unterscheiden, einfach so mehrfach existieren. Beispiel: [[:frr:Nuurđfriislön]] - [[:frr:Nuurdfresklun]] - [[:frr:Nuurdfresklun]] - [[:frr:Nordfraschlönj]] - [[:frr:Nuurđfriislön]] - [[:frr:Noordfräisklönj]] - [[:frr:Noordfreeschloun]]. Wenn das Wort aber identisch ist, wird ein Kürzel hinter das Lemma gestellt. Beispiel: [[:frr:Berlin/sö]] - [[:frr:Berlin/mo]]. Was jetzt aber auch praktisch die gleiche Lösung wie hier ist. Vielleicht weiss @[[Utilisader:Holder|Holder]] noch von anderen Wikipedias, die vor der Frage stehen? [[Utilisader:Terfili|Terfili]] ([[Utilisader discussiun:Terfili|talk]]) 08:57, 24. avr 2026 (CEST)
::Spannend wie das mit den nordfriesischen Dialekten gemacht wird, aber auch das ist nicht so ganz im Sinne des Erfinders und macht vor allem in Wikidata Probleme. Wikidata geht davon aus, dass es nicht in einer Wikipedia mehrere Idiomversionen vom selben Gegenstand gibt. Wenn wir das sauber innerhalb der rm-Wikipedia abhandeln wollen müssten alle/alle betroffenen Lemmata, als Hauptlemma entweder Begriffsklärung sein oder im Kopf auf eine Weiterleitung verweisen. Bin gespannt was Holder vorschlägt. --[[Utilisader:Horgner|Horgner]] ([[Utilisader discussiun:Horgner|talk]]) 09:46, 25. avr 2026 (CEST)
:::Habe das Thema bezüglich Wikidata bereits mit Wikimedia CH besprochen, es angekündigt und vielleicht gibt es hierzu mit der Zeit eine Lösung. Ich werde informieren, wenn es soweit ist. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 14:26, 30. avr 2026 (CEST)
::::Ich bin mit der Lösung auch nicht happy. Ein Idiom-Wechsel im gleichen Lemma wie zum Beispiel der Schriftwechsel von Kyrillisch in Lateinische Schrift in der serbischen Wikipedia (siehe [[:sr:Мост Морачица]]) fände ich für rmWP durchaus praktisch. Andererseits gibt es auch Lemma, die je nach Idiom komplett anders geschrieben werden – Weiterleitungen sind da nur halbwegs eine Lösung.
::::In Wikidata ist das wirklich sehr unbefriedigend. Und gemäss Vortrag der Lia Rumantscha in Disentis ist auch die Chance, dass die ISO-Norm entsprechend angepasst wird, eher gering.
::::Ich möchte mich jedenfalls in Paris schlau machen, ob noch andere kleine Sprachen ähnliche Probleme haben (Dialekte grösserer Sprachen haben oft eigene ISO-Codes ([[:de:ISO 639-3]]) wie <code>als</code> für Toskisch und <code>aln</code> für Gegisch). Und ob es irgendwo praktische Lösungen gäbe. Allenfalls auch etwas, was man mit Wikidata-Leuten besprechen könnte.
::::Wie andere Defizite in der rmWP (fehlende Übersetzungen) denke ich auch, dass hier Wikimedia CH unterstützen könnte.
::::Den Fehler in der Vorlage [[:Model:Idiom]] habe ich zumindest mal behoben.
::::@[[Utilisader:Terfili|Terfili]]: Du hast geschrieben: ''«Eigentlich sollte jeder Artikel, der nicht in Rumantsch Grischun geschrieben ist, das Idiom in Klammern dahinter haben.»'' Wenn ich [[:Categoria:Artitgels en sursilvan]] und die anderen Idiom-Kategorien anschaue, scheint das keine Regel zu sein, die sich durchgesetzt hat. Ist dieser Konsenz irgendwo festgehalten? [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 19:01, 3. matg 2026 (CEST)
== Noviteds - ALAS, nov program da KI ==
'''Rumantsch Grischun:''' Ensemen cun l'Universitad da Turitg ha la Lia Rumantscha sviluppà in nov program da KI «alas» che po translater ils 5 idioms rumantschs - quai è extraordinari per ina lingua cun diversitad che nè strusch registrada dal sistem da KI. (Text: Translaziun da puter en grischun tra KI «alas»)
'''Puter:''' Insembel cun l'Universited da Turich ho la Lia Rumantscha sviluppo ün nouv program da KI «alas», chi po tradüir ils 5 idioms rumauntschs - quist es extraordinari per üna lingua cun multifarited, chi nun es bod na registreda dal sistem da KI. (Text originel)
'''Vallader:''' Insembel cull'Universited da Turich ha la Lia Rumantscha sviluppà ün nouv program da KI «alas» chi po tradüer ils 5 idioms rumantschs – quai es extraordinari per üna lingua cun multifarità chi nun es bod na registrada dal sistem da KI. (Traducziun da puter in vallader tra Ki «alas»)
'''Sursilvan:''' Ensemen cull'Universitad da Turitg ha la Lia Rumantscha sviluppau in niev programm da KI «alas» che sa translatar ils 5 idioms romontschs – quei ei extraordinari per în lungatg cun diversitad ch'ei strusch registraus dil sistem da KI. (Translaziun da puter in sursilvan tra KI «alas»)
'''Surmiran:''' Ansemen cun l'Universitad da Turitg ò la Lia Rumantscha sviluppo en nov program da KI «alas», cgi so translatar igls 5 idioms rumantschs – chegl è extraordinari per en lungatg cun diversitad, thi è prest beta registro aint igl sistem da KI. (Translaziun da puter in surmiran tra KI «alas»)
'''Sutsilvan:''' Anzemel cun l'Universitad da Turitg â la Lia Rumantscha sviluppo egn nov programm da KI «alas» ca sa translatar igls 5 idioms rumàntschs – quegl e extraordinari par egn lungatg cun multifaritad, c'e strusch registro digo sistem da KI. (Translaziùn da puter an sutsilvan tra KI «alas»).
'''Deutsch:''' Zusammen mit der Universität Zürich hat die Lia Rumantscha ein neues KI-Tool «alas» entwickelt, das alle fünf Idiome des Rätoromanischen übersetzen kann - das ist aussergewöhnlich für eine Sprache mit einer solchen Vielfalt, die bisher kaum von KI-Systemen erfasst wurde.
'''→ [https://alas.liarumantscha.ch alas.liarumantscha.ch]'''
[[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 22:59, 1. matg 2026 (CEST)
== Novs models cun Wikidata ==
{|
|-
|'''RM''': Jau hai creà dus novs models, cun ils quals ins po tegnair actuala la Vichipedia rumantscha a moda automatisada.
[[Model:Wikidata Populaziun]] importescha il dumber d'abitants actual da Wikidata.
[[Model:WikidataCoord]] importescha coordinatas da Wikidata.
Quest ultim project po vegnir duvrà oravant tut en auters projects, sch'i n'èn vegnidas fatgas là naginas indicaziuns.
Ma er l'emprim project davart il dumber da la populaziun po vegnir integrà bain en auters projects. Ella sa lascha dentant er inserir senza problems en auters artitgels sco glistas.
Translatà tras ALAS.
|'''DE:'''
Ich habe zwei neue Vorlagen erstellt, mit denen die rätoromanische Wikipedia automatisiert aktuell gehalten werden können.
[[Model:Wikidata Populaziun]] importiert die aktuelle Einwohnerzahl aus Wikidata.
[[Model:WikidataCoord]] importiert Koordinaten aus Wikidata.
Letztere Vorlage kann vor allem in anderen Vorlagen eingesetzt werden, falls dort keine Angaben gemacht wurden.
Aber auch die erste Vorlage zur Bevölkerungszahl kann gut in andere Vorlagen eingebunden werden. Sie lässt sich aber problemlos auch in anderen Artikeln wie Listen einfügen.
|} [[Utilisader:Albinfo|Albinfo]] ([[Utilisader discussiun:Albinfo|talk]]) 13:19, 9. matg 2026 (CEST)
:Grandius! Grazcha fich. [[Utilisader:Bild-Sprache|Bild-Sprache]] ([[Utilisader discussiun:Bild-Sprache|talk]]) 13:36, 9. matg 2026 (CEST)
qm3f219lfbe3hoa2hfqjl3kdw7ydt2v
Tirana
0
14580
172408
165333
2026-05-08T23:08:45Z
Albinfo
2471
+coordinatas
172408
wikitext
text/x-wiki
{{Artitgel 1000|-10}}
{| class="prettytable float-right" width="320"
|+ <font size="+1">Tirana</font>
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Charta'''
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Vopna'''
|-
| rowspan="5" | [[Datoteca:Albania District.svg|center|142px|Posiziun da la citad da Tirana]]
| align="center" | [[Datoteca:Stema e Bashkisë Tiranë.svg|65px|Vopna da la Citad da Tirana]]
|-
| align="center" | <small>Vopna da la Citad <br />da Tirana</small>
|-
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" | '''Bandiera'''
|-
| align="center" | [[Datoteca:Flag of Tirana.svg|130px|border|Bandiera da la Citad da Tirana]]
|-
| align="center" | <small>Bandiera da la Citad <br />da Tirana</small>
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#FFDEAD" | '''Datas fundamentalas'''
|-
| Sedia administrativa
| Tirana
|-
| Surfatscha
| 1,110 km²
|-
| Abitants
| 557,422<br /><small>''(avust 2011)''</small><ref>[https://portavendore.al/bashkia-tirane/pasaporta-e-bashkise-tirane/]</ref>
|-
| Spessezza
| 502 ab./km²
|-
| Posiziun geografica
| {{WikidataCoord|city|AL-11}}
|-
| Autezza
| 110 m
|-
| Numers postals
| 1000-1054
|-
| Preselecziun
| +355 (0) 4
|-
| Code [[ISO 3166-2]]
| AL-TR
|-
| Website
| [https://www.tirana.al/ tirana.al]
|-
| align="center" bgcolor="#FFFFFF" colspan="2" | '''Politica'''
|-
| President da la citad
| Erion Veliaj
|}
'''Tirana''' è la [[chapitala]] da l'[[Albania]]. Cun bundant 560 000 abitants (situaziun dal 2011) è Tirana la pli gronda citad da l'Albania.
[[Datoteca:Skanderbeg square tirana 2016.jpg|thumb|left|200px|La Plazza da Skanderbeg]]
== Referenzas ==
<references/>
== Colliaziuns ==
* [https://www.tirana.al/ Pagina uffiziala da la citad]
{{commons|Tirana}}
[[Categoria:Chapitalas da stadi]]
[[Categoria:Lieu en Albania]]
2p5l4pdk5y3un05iqtek4rwplybp3x9
172422
172408
2026-05-09T10:52:54Z
Albinfo
2471
populaziun da Wikidata
172422
wikitext
text/x-wiki
{{Artitgel 1000|-10}}
{| class="prettytable float-right" width="320"
|+ <font size="+1">Tirana</font>
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Charta'''
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Vopna'''
|-
| rowspan="5" | [[Datoteca:Albania District.svg|center|142px|Posiziun da la citad da Tirana]]
| align="center" | [[Datoteca:Stema e Bashkisë Tiranë.svg|65px|Vopna da la Citad da Tirana]]
|-
| align="center" | <small>Vopna da la Citad <br />da Tirana</small>
|-
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" | '''Bandiera'''
|-
| align="center" | [[Datoteca:Flag of Tirana.svg|130px|border|Bandiera da la Citad da Tirana]]
|-
| align="center" | <small>Bandiera da la Citad <br />da Tirana</small>
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#FFDEAD" | '''Datas fundamentalas'''
|-
| Sedia administrativa
| Tirana
|-
| Surfatscha
| 1,110 km²
|-
| Abitants
| {{Wikidata Populaziun}}
|-
| Spessezza
| 502 ab./km²
|-
| Posiziun geografica
| {{WikidataCoord|city|AL-11}}
|-
| Autezza
| 110 m
|-
| Numers postals
| 1000-1054
|-
| Preselecziun
| +355 (0) 4
|-
| Code [[ISO 3166-2]]
| AL-TR
|-
| Website
| [https://www.tirana.al/ tirana.al]
|-
| align="center" bgcolor="#FFFFFF" colspan="2" | '''Politica'''
|-
| President da la citad
| Erion Veliaj
|}
'''Tirana''' è la [[chapitala]] da l'[[Albania]]. Cun bundant 560 000 abitants (situaziun dal 2011) è Tirana la pli gronda citad da l'Albania.
[[Datoteca:Skanderbeg square tirana 2016.jpg|thumb|left|200px|La Plazza da Skanderbeg]]
== Referenzas ==
<references/>
== Colliaziuns ==
* [https://www.tirana.al/ Pagina uffiziala da la citad]
{{commons|Tirana}}
[[Categoria:Chapitalas da stadi]]
[[Categoria:Lieu en Albania]]
j5eotpu84byqgt1kba5nptaqr8l9v03
172425
172422
2026-05-09T11:03:08Z
Albinfo
2471
172425
wikitext
text/x-wiki
{{Artitgel 1000|-10}}
{| class="prettytable float-right" width="320"
|+ <font size="+1">Tirana</font>
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Charta'''
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" width="160" | '''Vopna'''
|-
| rowspan="5" | [[Datoteca:Albania District.svg|center|142px|Posiziun da la citad da Tirana]]
| align="center" | [[Datoteca:Stema e Bashkisë Tiranë.svg|65px|Vopna da la Citad da Tirana]]
|-
| align="center" | <small>Vopna da la Citad <br />da Tirana</small>
|-
| align="center" bgcolor="#FFDEAD" | '''Bandiera'''
|-
| align="center" | [[Datoteca:Flag of Tirana.svg|130px|border|Bandiera da la Citad da Tirana]]
|-
| align="center" | <small>Bandiera da la Citad <br />da Tirana</small>
|-
| align="center" colspan="2" bgcolor="#FFDEAD" | '''Datas fundamentalas'''
|-
| Sedia administrativa
| Tirana
|-
| Surfatscha
| 1,110 km²
|-
| Abitants
| {{Wikidata Populaziun|onn=1}}
|-
| Spessezza
| 502 ab./km²
|-
| Posiziun geografica
| {{WikidataCoord|city|AL-11}}
|-
| Autezza
| 110 m
|-
| Numers postals
| 1000-1054
|-
| Preselecziun
| +355 (0) 4
|-
| Code [[ISO 3166-2]]
| AL-TR
|-
| Website
| [https://www.tirana.al/ tirana.al]
|-
| align="center" bgcolor="#FFFFFF" colspan="2" | '''Politica'''
|-
| President da la citad
| Erion Veliaj
|}
'''Tirana''' è la [[chapitala]] da l'[[Albania]]. Cun bundant 560 000 abitants (situaziun dal 2011) è Tirana la pli gronda citad da l'Albania.
[[Datoteca:Skanderbeg square tirana 2016.jpg|thumb|left|200px|La Plazza da Skanderbeg]]
== Referenzas ==
<references/>
== Colliaziuns ==
* [https://www.tirana.al/ Pagina uffiziala da la citad]
{{commons|Tirana}}
[[Categoria:Chapitalas da stadi]]
[[Categoria:Lieu en Albania]]
st63prl0txbkq71oh9xwnrlo4ttuxv1
Model:WikidataCoord
10
14896
172406
2026-05-08T22:55:39Z
Albinfo
2471
Creà la pagina cun "<includeonly>{{Coordinate |NS={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |EW={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |type={{{1|}}} |region={{{2|}}} |dim={{{dim|}}} }}</includeonly><noinclude>da [[:de:Vorlage:Einbindung von Wikidata-Koordinaten]] <code><nowiki>{{Coordinate</nowiki><br/><nowiki> |NS= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki> |EW= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki> |type= continent / country / state / adm1st / adm2nd / city / isle / mou…"
172406
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Coordinate
|NS={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|EW={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|type={{{1|}}}
|region={{{2|}}}
|dim={{{dim|}}}
}}</includeonly><noinclude>da [[:de:Vorlage:Einbindung von Wikidata-Koordinaten]]
<code><nowiki>{{Coordinate</nowiki><br/><nowiki>
|NS= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki>
|EW= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki>
|type= continent / country / state / adm1st / adm2nd / city / isle / mountain / waterbody / building / landmark </nowiki><br/><nowiki>
|region= CH-GR / IT-32 / … </nowiki><br/><nowiki>
|dim= diameter en meters [facultativ] </nowiki><br/><nowiki>
}}</nowiki></code>
</noinclude>
a71ud07d9q5yavqcm5kxtvalqpzt3rd
172407
172406
2026-05-08T23:07:41Z
Albinfo
2471
172407
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Coordinate
|NS={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|EW={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|type={{{1|}}}
|region={{{2|}}}
|dim={{{dim|}}}
|name={{PAGENAME}}|text=DMS|article=/
}}</includeonly><noinclude>da [[:de:Vorlage:Einbindung von Wikidata-Koordinaten]]
<code><nowiki>{{Coordinate</nowiki><br/><nowiki>
|NS= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki>
|EW= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki>
|type= continent / country / state / adm1st / adm2nd / city / isle / mountain / waterbody / building / landmark </nowiki><br/><nowiki>
|region= CH-GR / IT-32 / … </nowiki><br/><nowiki>
|dim= diameter en meters [facultativ] </nowiki><br/><nowiki>
}}</nowiki></code>
</noinclude>
2w4zu8w7mkjxk5rhrvejs2b9f1oztoi
172409
172407
2026-05-08T23:16:14Z
Albinfo
2471
172409
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Coordinate
|NS={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|EW={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|type={{{1|}}}
|region={{{2|}}}
|dim={{{dim|}}}
|name={{PAGENAME}}|text=DMS|article=/
}}</includeonly><noinclude>da [[:de:Vorlage:Einbindung von Wikidata-Koordinaten]]
Copiar:
<code><nowiki>{{{{WikidataCoord| tip | code ISO da la regiun }}
</nowiki></code>
Sintaxa da l'output:
<code><nowiki>{{Coordinate</nowiki><br/><nowiki>
|NS= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki>
|EW= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki>
|type= [tip = continent / country / state / adm1st / adm2nd / city / isle / mountain / waterbody / building / landmark] </nowiki><br/><nowiki>
|region= [code ISO da la regiun = CH-GR / IT-32 / … ] </nowiki><br/><nowiki>
|dim= [diameter en meters – facultativ] </nowiki><br/><nowiki>
|name= [lemma = [{{PAGENAME}}]</nowiki><br/><nowiki>
|text=DMS</nowiki><br/><nowiki>
|article=/</nowiki><br/><nowiki>
}}</nowiki></code>
</noinclude>
dmnb1k7qxpi6y1vnosdhqurv04zhfmd
172410
172409
2026-05-08T23:16:29Z
Albinfo
2471
172410
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Coordinate
|NS={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|EW={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|type={{{1|}}}
|region={{{2|}}}
|dim={{{dim|}}}
|name={{PAGENAME}}|text=DMS|article=/
}}</includeonly><noinclude>da [[:de:Vorlage:Einbindung von Wikidata-Koordinaten]]
Copiar:
<code><nowiki>{{WikidataCoord| tip | code ISO da la regiun }}
</nowiki></code>
Sintaxa da l'output:
<code><nowiki>{{Coordinate</nowiki><br/><nowiki>
|NS= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki>
|EW= [da Wikidata] </nowiki><br/><nowiki>
|type= [tip = continent / country / state / adm1st / adm2nd / city / isle / mountain / waterbody / building / landmark] </nowiki><br/><nowiki>
|region= [code ISO da la regiun = CH-GR / IT-32 / … ] </nowiki><br/><nowiki>
|dim= [diameter en meters – facultativ] </nowiki><br/><nowiki>
|name= [lemma = [{{PAGENAME}}]</nowiki><br/><nowiki>
|text=DMS</nowiki><br/><nowiki>
|article=/</nowiki><br/><nowiki>
}}</nowiki></code>
</noinclude>
80ux0zp8e39y01tro2bu99uo1cbn0q0
Model:Wikidata Populaziun
10
14897
172415
2026-05-09T10:13:30Z
Albinfo
2471
Creà la pagina cun "<includeonly><span class="wikidata-content">{{formatnum:{{#invoke:Wikidata|claim|1=P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}{{#property:P1082}}</span>{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0|[[Kategorie:Wikipedia:Seite verwendet P1082]]}}{{#if: {{{2|}}}|| {{#if: {{{3|}}}||<small>}}({{#invoke:Wikidata|claim|P1082|id={{{1}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter=time:""j "da" F Y")"}}{{#if: {{{3|}}}||</small>}}}}</includeonly><noinclude> Da :de:Vorlage…"
172415
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="wikidata-content">{{formatnum:{{#invoke:Wikidata|claim|1=P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}{{#property:P1082}}</span>{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0|[[Kategorie:Wikipedia:Seite verwendet P1082]]}}{{#if: {{{2|}}}|| {{#if: {{{3|}}}||<small>}}({{#invoke:Wikidata|claim|P1082|id={{{1}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter=time:""j "da" F Y")"}}{{#if: {{{3|}}}||</small>}}}}</includeonly><noinclude>
Da [[:de:Vorlage:Einwohnerzahl Wikidata]].
Copiar:
<code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|QID|0|0}}</nowiki></code>
Exempels:
* Scuol ([[:d:Q69079]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69079}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69079}}
* Chur ([[:d:Q69007]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}
* Samedan ([[:d:Q69085]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}
* Trun ([[:d:Q64951]]), sche integrà en l'artitgel Trun: <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q64951}}
</noinclude>
pzk2atd913r8ehtzx7j5fgt46xgssuy
172416
172415
2026-05-09T10:15:06Z
Albinfo
2471
172416
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="wikidata-content">{{formatnum:{{#invoke:Wikidata|claim|1=P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}{{#property:P1082}}</span>{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0|[[Kategorie:Wikipedia:Seite verwendet P1082]]}}{{#if: {{{2|}}}|| {{#if: {{{3|}}}||<small>}}({{#invoke:Wikidata|claim|P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{PAGENAME}}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter=time:""j "da" F Y")"}}{{#if: {{{3|}}}||</small>}}}}</includeonly><noinclude>
Da [[:de:Vorlage:Einwohnerzahl Wikidata]].
Copiar:
<code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|QID|0|0}}</nowiki></code>
Exempels:
* Scuol ([[:d:Q69079]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69079}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69079}}
* Chur ([[:d:Q69007]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}
* Samedan ([[:d:Q69085]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}
* Trun ([[:d:Q64951]]), sche integrà en l'artitgel Trun: <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q64951}}
</noinclude>
50nf47tb4wl46trr71ud7yj52wyzjij
172417
172416
2026-05-09T10:16:42Z
Albinfo
2471
172417
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="wikidata-content">{{formatnum:{{#invoke:Wikidata|claim|1=P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}{{#property:P1082}}</span>{{#if: {{{2|}}}|| {{#if: {{{3|}}}||<small>}}({{#invoke:Wikidata|claim|P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{PAGENAME}}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter=time:""j "da" F Y")"}}{{#if: {{{3|}}}||</small>}}}}</includeonly><noinclude>
Da [[:de:Vorlage:Einwohnerzahl Wikidata]].
Copiar:
<code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|QID|0|0}}</nowiki></code>
Exempels:
* Scuol ([[:d:Q69079]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69079}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69079}}
* Chur ([[:d:Q69007]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}
* Samedan ([[:d:Q69085]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}
* Trun ([[:d:Q64951]]), sche integrà en l'artitgel Trun: <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q64951}}
</noinclude>
dws7j8xvqwircurj38xw6wdgxblb69z
172418
172417
2026-05-09T10:20:45Z
Albinfo
2471
172418
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="wikidata-content">{{formatnum:{{#invoke:Wikidata|claim|1=P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}{{#property:P1082}}</span>{{#if: {{{2|}}}|| {{#if: {{{3|}}}||<small>}}({{#invoke:Wikidata|claim|P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{PAGENAME}} }}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter=time:""j "da" F Y""}}){{#if: {{{3|}}}||</small>}}}}</includeonly><noinclude>
Da [[:de:Vorlage:Einwohnerzahl Wikidata]].
Copiar:
<code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|QID|0|0}}</nowiki></code>
Exempels:
* Scuol ([[:d:Q69079]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69079}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69079}}
* Chur ([[:d:Q69007]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}
* Samedan ([[:d:Q69085]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}
* Trun ([[:d:Q64951]]), sche integrà en l'artitgel Trun: <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q64951}}
</noinclude>
gfflxjnzd5k754bbp5pzgo7et3djam7
172419
172418
2026-05-09T10:26:20Z
Albinfo
2471
172419
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="wikidata-content">{{formatnum:{{#invoke:Wikidata|claim|1=P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{{Wikidata-ID}}}}}}}}}</span>{{#if: {{{2|}}}|| {{#if: {{{3|}}}||<small>}}({{#invoke:Wikidata|claim|P1082|id={{#if: {{{1|}}}|{{{1}}}|{{{Wikidata-ID}}} }}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter=time:""j "da" F Y""}}){{#if: {{{3|}}}||</small>}}}}</includeonly><noinclude>
Da [[:de:Vorlage:Einwohnerzahl Wikidata]].
Copiar:
<code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|QID|0|0}}</nowiki></code>
Exempels:
* Scuol ([[:d:Q69079]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69079}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69079}}
* Chur ([[:d:Q69007]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}
* Samedan ([[:d:Q69085]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}
* Trun ([[:d:Q64951]]), sche integrà en l'artitgel Trun: <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q64951}}
</noinclude>
i23gshrrr7tp74u56ao40qt796kbp8a
172421
172419
2026-05-09T10:51:33Z
Albinfo
2471
Korrekte Abfrage ohne {{{1}}}
172421
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="wikidata-content">{{#if:{{{1|}}}|{{formatnum:{{#invoke:Wikidata|claim|1=P1082|id={{{1}}}}}}}|{{#property:P1082}}}}{{#if: {{{2|}}}|| {{#if: {{{3|}}}||<small>}}({{#if:{{{1|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|id={{{1}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter=time:""j "da" F Y")"}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter=time:""j "da" F Y")"}}}}{{#if: {{{3|}}}||</small>}}}}</span></includeonly><noinclude>
Da [[:de:Vorlage:Einwohnerzahl Wikidata]].
Copiar:
<code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|QID|0|0}}</nowiki></code>
Exempels:
* Scuol ([[:d:Q69079]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69079}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69079}}
* Chur ([[:d:Q69007]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}
* Samedan ([[:d:Q69085]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}
* Trun ([[:d:Q64951]]), sche integrà en l'artitgel Trun: <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q64951}}
</noinclude>
7mt2kmuxqem3xzto0z8otglpsoashhz
172423
172421
2026-05-09T10:57:21Z
Albinfo
2471
Option nur Jahr
172423
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="wikidata-content">{{#if:{{{1|}}}|{{formatnum:{{#invoke:Wikidata|claim|1=P1082|id={{{1}}}}}}}|{{#property:P1082}}}}{{#if: {{{2|}}}|| {{#if: {{{3|}}}||<small>}}({{#if:{{{1|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|id={{{1}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter={{#if:{{{onn|}}}|time:""Y")"|time:""j "da" F Y")"}}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter={{#if:{{{onn|}}}|time:""Y")"|time:""j "da" F Y")"}}}}}}{{#if: {{{3|}}}||</small>}}}}</span></includeonly><noinclude>
Da [[:de:Vorlage:Einwohnerzahl Wikidata]].
Copiar:
<code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|QID|0|0}}</nowiki></code>
Exempels:
* Scuol ([[:d:Q69079]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69079}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69079}}
* Chur ([[:d:Q69007]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}
* Samedan ([[:d:Q69085]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}
* Trun ([[:d:Q64951]]), sche integrà en l'artitgel Trun: <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q64951}}
* Chantun Grischun ([[:d:Q11925]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q11925}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q11925|onn=1}}
</noinclude>
gtc5cv63x6vwvtk85ptbi5x2qqew24j
172424
172423
2026-05-09T11:02:35Z
Albinfo
2471
parameter
172424
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="wikidata-content">{{#if:{{{1|}}}|{{formatnum:{{#invoke:Wikidata|claim|1=P1082|id={{{1}}}}}}}|{{#property:P1082}}}}{{#if: {{{2|}}}|| {{#if: {{{3|}}}||<small>}}({{#if:{{{1|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|id={{{1}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter={{#if:{{{onn|}}}|time:""Y")"|time:""j "da" F Y")"}}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter={{#if:{{{onn|}}}|time:""Y")"|time:""j "da" F Y")"}}}}}}{{#if: {{{3|}}}||</small>}}}}</span></includeonly><noinclude>
Da [[:de:Vorlage:Einwohnerzahl Wikidata]].
; Copiar:
<code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|QID|0|0|onn=1}}</nowiki></code>
; Parameter:
* 1: Wikidata-QID (opziunal, standard è ID da l'artitgel)
* 2: senza data (opziunal, standard vegn mussà data)
* 3: parentesa gronda (opziunal, standard è parentesa pitschna)
* onn: mo onn (opziunal, standard vegn mussà data cun di)
; Exempels:
* Scuol ([[:d:Q69079]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69079}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69079}}
* Chur ([[:d:Q69007]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69007|1}}
* Samedan ([[:d:Q69085]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q69085||1}}
* Trun ([[:d:Q64951]]), sche integrà en l'artitgel Trun: <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q64951}}
* Chantun Grischun ([[:d:Q11925]]): <code><nowiki>{{Wikidata Populaziun|Q11925}}</nowiki></code> → {{Wikidata Populaziun|Q11925|onn=1}}
</noinclude>
7dziuf6veu02fdpwmb9cwmnln0zy39a