Wikipedia rmwiki https://rm.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Pagina_principala MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Multimedia Spezial Discussiun Utilisader Utilisader discussiun Wikipedia Wikipedia discussiun Datoteca Datoteca discussiun MediaWiki MediaWiki discussiun Model Model discussiun Agid Agid discussiun Categoria Categoria discussiun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion MediaWiki:Wikimedia-copyright-footer 8 14659 175101 166947 2026-11-01T21:58:29Z Terfili 3328 175101 wikitext text/x-wiki <div id="footer-info-copyright-stats" class="noprint">[https://pageviews.wmcloud.org/?pages={{FULLPAGENAMEE}}&amp;project=rm.wikipedia.org Statistica d'access per questa pagina]<br /><br /></div> Quest text è a disposiziun sut la licenza [//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/ Creative Commons Attribution/Share-Alike]; cundiziuns supplementaras pon valair. Dapli detagls en las [//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use cundiziuns d'utilisaziun]. b4my5rmwyb6jad2lqgrieqepl8lj41x 175102 175101 2026-11-01T22:18:55Z Terfili 3328 175102 wikitext text/x-wiki <div id="footer-info-copyright-stats" class="noprint">[https://pageviews.wmcloud.org/?pages={{FULLPAGENAMEE}}&amp;project=rm.wikipedia.org Statistica d'access per questa pagina]<br /><br /></div> Quest text è a disposiziun sut la licenza [//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/ Creative Commons Attribution/Share-Alike]; cundiziuns supplementaras pon valair. Dapli detagls en las [//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use cundiziuns d'utilisaziun]. 5tctl6dvsuao1musg4ht5ttknq2bapr Utilisader:Bild-Sprache 2 14805 175095 174997 2026-11-01T21:09:12Z Bild-Sprache 22665 /* Duonnas */ 175095 wikitext text/x-wiki Eau sun ida a scoula a Samedan, inua ch'eau d'he imprais rumauntsch puter. Scu figlia da genituors our da culturas differentas – la mamma da la Bassa ed il bap dal Puschlev – suni creschida sü traunter trais culturas, che haun promouvo mieus interess per quellas. Scu vichipediauna suni activa in la Vichipedia rumauntscha scu eir in la Vichipedia tudas-cha (https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Bild-Sprache#Themenschwerpunkt_Re-Form)<gallery mode="packed" heights="160"> Datoteca:Samedan as seen from Crasta Mora.jpg|Engiadin'Ota Datoteca:Kirche Samedan 4.JPG|Samedan </gallery> == &nbsp;Artichels == '''Pastiziers e specialitedas engiadinaisas''' * [[Pastiziers grischunais]] * [[Tuorta da nuschs]] * [[Tuorta Engiadinaisa]] * [[Fuatscha grassa]] * [[Grassins]] * [[Iva (licör)]] '''Musica''' * [[Fränzli Waser]] * [[Ils Fränzlis da Tschlin]] * [[Paulin Nuotclà]] * [[Chapella Open Air]] * [[Istorgia da musica dalla Clostra da Mustér|Istorgia da la musica Clostra da Mustér]] '''Scripturas e scripturs''' * [[Jessica Zuan]] * [[Elisabeth Bardill]] * [[Margarita Uffer]] '''Films, cineastas e cineasts''' * [[Susanna Fanzun]] '''Chesamaints''' * [[Sgrafit in Engiadina]] '''Instituziuns''' * [[Archiv culturel da duonnas dal Grischun]] * [[Biblioteca da l'abazia benedictina Clostra da Mustér|Biblioteca da l'abazia benedictina Colstra da Mustèr]] * [[Fundaziun da fotografia dal Grischun]] * [[Fabrica da stoffa Trun]] '''Natüra ed animels''' * [[Nuorsa Engiadinaisa]] * [[Nuorsa Sursilvauna]] * [[Dschember]] * [[Iva (plaunta)]] '''Sport''' * [[Maraton da skis engiadinais]] * [[Olympia Bob Run St.Moritz-Celerina]] '''Artichels in oters idioms''' * [[Benedetto Vigne]] (Rumantsch Grischun) – in collavuraziun cun oters * [[Benedetto Vigne (Surmiran)]] – in collavuraziun cun oters '''''digidi'' 2026''' * [[Utilisader:Bild-Sprache/«digidi» 2026: Propostas da projects per la Vichipedia]] == Digitalisaziun in la Rumantscha == * [[Alas]] == Duonnas == * [[Hildegard Ramhaufski]] * Annetta Klainguti-Ganzoni == Litteratura: Artichels per 500 ans lingua scritta == === Stamparias === * [[Stampa da cudeschs]] * [[Engadin Press]] === Refurmaziun === * Cudesch da Psalms === 19evel tschienter === *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha]] *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Mezs d'instrucziun rumauntschs]] *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Lavur litterara]] **[[Annalas da la Societad Retorumantscha]] **[[Andrea Bezzola]] **[[Gian Battista Sandri]] **[[Florian Grand]] **Andrea Vitali *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Linguistica]] **[[Theodor Gartner]] **[[Alfons de Flugi]] *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Texts per il chaunt da cor]] **[[Adieu a l'Engiadina]] **[[A Trun sut igl ischi]] (Sursilvan) – in collavuraziun cun oters **[[Otto Barblan]] **[[Hans Erni]] **[[Festa da Chalavaina]] **[[Hans Georg Nägeli]] <small>→ [[Utilisader:Bild-Sprache/Nouv artechel]]</small> clpjdaicjlqbfjq55753eerczqssprm 175096 175095 2026-11-01T21:09:36Z Bild-Sprache 22665 /* Duonnas */ 175096 wikitext text/x-wiki Eau sun ida a scoula a Samedan, inua ch'eau d'he imprais rumauntsch puter. Scu figlia da genituors our da culturas differentas – la mamma da la Bassa ed il bap dal Puschlev – suni creschida sü traunter trais culturas, che haun promouvo mieus interess per quellas. Scu vichipediauna suni activa in la Vichipedia rumauntscha scu eir in la Vichipedia tudas-cha (https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Bild-Sprache#Themenschwerpunkt_Re-Form)<gallery mode="packed" heights="160"> Datoteca:Samedan as seen from Crasta Mora.jpg|Engiadin'Ota Datoteca:Kirche Samedan 4.JPG|Samedan </gallery> == &nbsp;Artichels == '''Pastiziers e specialitedas engiadinaisas''' * [[Pastiziers grischunais]] * [[Tuorta da nuschs]] * [[Tuorta Engiadinaisa]] * [[Fuatscha grassa]] * [[Grassins]] * [[Iva (licör)]] '''Musica''' * [[Fränzli Waser]] * [[Ils Fränzlis da Tschlin]] * [[Paulin Nuotclà]] * [[Chapella Open Air]] * [[Istorgia da musica dalla Clostra da Mustér|Istorgia da la musica Clostra da Mustér]] '''Scripturas e scripturs''' * [[Jessica Zuan]] * [[Elisabeth Bardill]] * [[Margarita Uffer]] '''Films, cineastas e cineasts''' * [[Susanna Fanzun]] '''Chesamaints''' * [[Sgrafit in Engiadina]] '''Instituziuns''' * [[Archiv culturel da duonnas dal Grischun]] * [[Biblioteca da l'abazia benedictina Clostra da Mustér|Biblioteca da l'abazia benedictina Colstra da Mustèr]] * [[Fundaziun da fotografia dal Grischun]] * [[Fabrica da stoffa Trun]] '''Natüra ed animels''' * [[Nuorsa Engiadinaisa]] * [[Nuorsa Sursilvauna]] * [[Dschember]] * [[Iva (plaunta)]] '''Sport''' * [[Maraton da skis engiadinais]] * [[Olympia Bob Run St.Moritz-Celerina]] '''Artichels in oters idioms''' * [[Benedetto Vigne]] (Rumantsch Grischun) – in collavuraziun cun oters * [[Benedetto Vigne (Surmiran)]] – in collavuraziun cun oters '''''digidi'' 2026''' * [[Utilisader:Bild-Sprache/«digidi» 2026: Propostas da projects per la Vichipedia]] == Digitalisaziun in la Rumantscha == * [[Alas]] == Duonnas == * [[Hildegard Ramhaufski]] * [[Annetta Klainguti-Ganzoni|Annetta Klainguti-Ganzon]]<nowiki/>i == Litteratura: Artichels per 500 ans lingua scritta == === Stamparias === * [[Stampa da cudeschs]] * [[Engadin Press]] === Refurmaziun === * Cudesch da Psalms === 19evel tschienter === *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha]] *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Mezs d'instrucziun rumauntschs]] *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Lavur litterara]] **[[Annalas da la Societad Retorumantscha]] **[[Andrea Bezzola]] **[[Gian Battista Sandri]] **[[Florian Grand]] **Andrea Vitali *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Linguistica]] **[[Theodor Gartner]] **[[Alfons de Flugi]] *[[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Texts per il chaunt da cor]] **[[Adieu a l'Engiadina]] **[[A Trun sut igl ischi]] (Sursilvan) – in collavuraziun cun oters **[[Otto Barblan]] **[[Hans Erni]] **[[Festa da Chalavaina]] **[[Hans Georg Nägeli]] <small>→ [[Utilisader:Bild-Sprache/Nouv artechel]]</small> hw36vkazzz8r3z65lwh8dp6t0aflc36 Iva (plaunta) 0 14868 175067 174936 2026-11-01T15:47:29Z Bild-Sprache 22665 /* La ramassa d'iva in la Val Bergiaglia */ 175067 wikitext text/x-wiki {{Puter}}[[Datoteca:2017-07-15 (095) Unidentified Achillea in Prägraten am Großvenediger.jpg|miniatura|Iva, eir ''plaunta d'iva'' u ''flur d'iva'' ]] La plaunta '''iva''' (''Achillea moschata'') es üna spezcha d’achilleas (''Achillea''), chi tuocha tiers tar la famiglia ''asteracea''. Il nom ''iva'' deriva da la [[Latin|lingua latina]] ''abigere'' e managia aborter. Già daspö tschientiners vala la substanza amara e las substanzas activas da l’öli eteric scu mastina chi güda cunter manchaunza d’appetit u cumplicaziuns da stomi e bögl.<ref name=":0">Heini Hofmann: [https://www.rosenfluh.ch/media/doxmedical/2013/02/Iva__der_Geist_der_wilden_Fraulein.pdfWie&#x20;ein&#x20;Medikament&#x20;zum&#x20;Genussmittel&#x20;mutierte.&#x20;Iva&#x20;–&#x20;der&#x20;Geist&#x20;der&#x20;«wilden&#x20;Fräulein» Wie ein Medikament zum Genussmittel mutierte. Iva – der Geist der «wilden Fräulein»]. In: Rosenfluh.ch. Consulto ils 9 avrigl 2026</ref> == Iva == [[Datoteca:Iva (Likör).jpg|miniatura|Iva (licör)]] L’iva es derasada in la regiun da las [[Alps]] orientelas e lur existenza es rara in las regiuns da chaltschina. Ella crescha pustüt sün territoris, chi cuntegnan ardschiglia, surtuot in zonas da greva, per solit daspera vadrets. As chatta l’iva – chi dvainta 5 fin 20 zentimeters ota –  eir süls pros ed in ün otezza traunter 1500 fin 3400 m s. m.<ref name=":0" /> Lur temp da fluraziun es a partir da lügl ed avuost. In [[chantun Grischun]] ho l’iva seguond differentas regiuns eir differents noms: In rumauntsch es que l’iva. In [[vallader]] as discuorra eir da la flur d’iva, invezza in [[puter]] da la plaunta d’iva.<ref name=":0" /> In [[Grischun talian|Grischun taliaun]] as disch «erba Iva»<ref name=":1">Luca Giabarri: ''[https://www.intangiblesearch.eu/show_ich_detail.php?db_name=intangible_search&lingua=tedesco&idk=ICH-FABTR-0000001157# Sammeln und Verwenden der Moschus Schafgarbe/Erba Iva in der Valchiavenna]''. In: Aess regionale Lombardia (Ediziun). Ouvra: Inventario del patrimonio immateriale delle regioni Alpine, 21 da lügl 2015. Consulto ils 9 avrigl 2026</ref> ed in [[Grischun tudas-ch]] as clamma las föglias da l’iva «Wildfräuli-Chrut» (erva da giunfra sulvedi), las fluors «Wildmännli-Chrut» (erva d’homin sulvedi) e quist sulvedis sun ün segn per ils spierts da muntagna.<ref name=":0" /> === Plaunta medicinela === L’iva scu masdina es dateda bger pü inavous scu la [[Iva (licör)|bevranda alcoholica «Iva]]». Già il 16evel tschientiner nottet Conrad Gessner, naturalist e meidi da [[Turitg|Turich]], in sieu cudesch medicinel «Hortus Germaniae» sur l’effet medicinel da la plaunta. Pü tard, l’an 1768, avaiva il natüralist e meidi da [[Berna]], Conrad Haller, scrit, cha’ls abitants in muntagnas preparan ün tè d’iva, per la sandet da la digestiun.<ref>''[https://www.patrimoineculinaire.ch/Produkte?text=Iva&canton=&categorie=#263 Iva]''. In: Patrimoine Culinaire Suisse. Consulto ils 1 avrigl 2026</ref> === La ramassa d'iva in la Val Bergiaglia === In la [[Val Bregaglia|Val Bergiaglia]] ho la ramassa da l’iva üna luncha tradiziun, inua l’iva dvantaiva ramasseda e vendida fin ils ans 1970 in mantuns. Quist d’eira bsögnaivel scu guadagn suraint per ils purs e las puras da la muntagna. Il temp da ramassa cumanzaiva avaunt cha’s alpagiaiva la muaglia ed apaina cha quista d’eira sü’ls pros, as cuntinuaiva la ramassa in ot.<ref name=":1" /> Las reglas per la ramassa dvantaivan discutos traunter ils pü vegls da la cumünaunza ed ils proprietaris da las pas-chüras; uschè d’eiran ils lös ed eir la perioda da ramassa fixos. Ils vegls scoulaivan ils giuvens: per exaimpel scu cha’s clegia la plaunta. Scha quella es fras-cha, as stu cler giò las fluors cun precauziun, uschè cha nu’s s-charpa our las rischs. I d’eiran nempe ils giuvens, chi’d haun ramasso l’iva, chi pudaiva dürer püss dis, impustüt in otezzas e minchataunt d’eira il viedi uschè lunch, cha’ls passaivan il cunfin da la Svizra.<ref name=":1" /> [[Datoteca:Nuove bottiglie Braulio.jpg|miniatura|Braulino cun las nouvas etiquettas.]] D’üna vart as ramassaiva l’iva per vender las ramass zieva la stagiun a’ls commerziants per la produciziun da’l «Braulio».<ref name=":1" /> Quist es ün licör tradiziunel da [[Buorm]], chi vain fat cun ervas sechedas e chi madüra duos ans in butschins da ruver. La recetta originela per Braulio es gnida sviluppeda l’an 1875 tra Franceso Peloni, ün botaniker.<ref>''Braulio''. In: amarobraulio.com. Consulto ils 10 avrigl 2026</ref> D’otra vart as ramassaiva l’iva per fer tè cun las flurs d’iva, chi dvantaivan sechedas, per der ün aroma a’l grappa cun flurs d’iva fras-chas, per fer licörs chasaun – iva e licör amar, ma minchataunt eir per metter aint scu spezcha in spaisas da charn.<ref name=":1" /> == Indicaziuns da funtaunas == <references /> [[Categoria:Plantas]] numjv4pti0s5naj5vbjsm2iodo88eow Stampa da cudeschs 0 14955 175103 174442 2026-11-01T22:39:29Z Bild-Sprache 22665 /* Istorgia stampas da cudesch in Grischun rumauntsch */ 175103 wikitext text/x-wiki {{Puter}}[[Datoteca:Buchdrucker-1568.png|miniatura|Stampadurs (1568)]] La '''stampa''' '''da cudeschs''' ho contribuia essenzielmaing a consolider las identiteds linguisticas, culturelas e regiunelas in Grischun rumauntsch.<ref name=":3">Laura Decurtins: ''Der Buchdruck förderte die kulturelle und konfessionelle Identität''. In: ''Chantai Rumantsch! Zur musikalischen Selbst (er)findung Romanischbündens''. Stamparia Chronos, Turich 2019. Paginas: 56–58. ISBN 978-3-0340-1501-1,  [[Doi:10.5167/uzh-207361|doi:10.5167/uzh-207361]]</ref> == Istorgia == I'l [[Temp medieval|temp d'immez]] europeic gnivan texts scrits surtuot sün pergiamina e multiplichos a maun in clostras. Siand cha la producziun e l'ornamaint da las scrittüras a maun dovraivan bgera lavur e d'eiran custaivel. Ler e scriver savaivan be pochs, uschè cha'ls cudeschs restettan accessibels ad üna pitschna part da la populaziun.<ref name=":1">Vladimir Ryd: ''[https://www.planet-wissen.de/technik/werkstoffe/papier/index.html Die Geschichte des Papiers]''. In: Planet Wissen. Consulto ils 13. settember 2026</ref><ref name=":2">Peter Tschudin: ''[https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/014026/2016-03-31/ Buchdruck – Ausbreitung und Bedeutung im 15. und 16. Jahrhundert]''. In: ''Historisches Lexikon Schweiz HLS''. Versiun 2000, revededa ils 31 marz 2026. Consulto ils 13 settember 2026. </ref> Üna premissa importanta per la derasaziun da texts e cudeschs d'eira il palperi. Sia producziun d'eira già cuntschainta in la China precristiana ed es riveda in [[Europa]] tra ils Arab. Daspö il 12evel tschientiner gniva il palperi il prüm fat in [[Spagna]], pü tard eir in [[Italia]] ed in oters pajais europeics.<ref name=":1" /> Ün müdamaint fundamentel ho mno i'l 15evel tschientiner la stampa da cudeschs. Bainschi d'eiran la stampa da fallun, tevlas da lain ed ils cudeschs da bloc già cuntschaints, ma pür la procedura da [[Johannes Gutenberg]] cun letras da metal moviblas haun pussibilito dapü la mited dal tschientiner üna producziun da cudeschs bger dapü svelta e voluminusa.<ref name=":2" /> Cun la producziun pendiva da cudeschs creschaiva eir il bsögn da palperi.<ref name=":1" /> La nouva tecnica as derasaiva svelt in Europa. In [[Svizra]] s'haun sviluppos scu centers da stampas importants la stamparia a [[Basilea]] (1460), a [[Genevra]] (1478) ed a [[Turitg|Turich]] (1521). Impustüt Basilea ragiunet ün renom internaziunel cun ouvras stampedas da teologia, drets, litteratura e linguistica. L'[[umanissem]] e la [[refurmaziun]] haun promovieu considerabelmaing la derasaziun da la stampa da cudeschs.<ref name=":2" /> Stamparias pussibilitettan da derasar nouvas idejas religiusas, scientificas e politicas in ediziuns pü grandas. I'l decuors da la refuorma catolica naschittan pü tard eir in territoris catolics stamparias importantas, traunter oter aint il ram da la clostra da [[Nossadunnaun]] e da [[Son Gagl|San Galla]].<ref name=":2" /> La producziun da palperi e la stampa da cudeschs haun uschè s-chaffieu las premissas tecnicas per multiplicher texts in üna dimensiun fich pü granda e da fer savida e noviteds cuntschaintas ad ün public creschaint.<ref name=":2" /> == Istorgia stampas da cudesch in Grischun rumauntsch == La stampa da cudeschs ho contribuia essenzielmaing a la deraziun dals muvimaints confessiunels ed a la consolidaziun d'identiteds linguisticas, culturelas e regiunelas in [[Grischun rumauntsch]]. L'an 1647 ho Dolfin Landolfi fundieu la prüma stamparia «[[Offizina Ladolfi]]»a [[Puschlav|Puschlev,]] la prüma stamparia in Grischun. Cò dvantaiva publicheda l'an 1552 la «Fuorma» da [[Jachiam Bifrun]]. L'an 1560 ho Landolfi impü drizzo aint üna stamparia ambulanta a [[La Punt Chamues-ch|Chamues-ch]], inua cha sun naschidas ulteriuras scrittüras rumauntschas.<ref name=":3" /> L'ouvra da [[Gian Travers]] – «[[Chianzun da la guerra dalg Chiaste da Müs|Chanzun da la guerra dalg Chiastè d'Müs]]» – chi d'eira gnida scritta già l'an 1527, es üna da las pü veglias ouvras pü grandas in lingua populera rumauntscha ed as ho mantgnida tres sie deraziun posteriura sün fögls volants stampos.<ref name=":3" /> [[Datoteca:Bibla da Scuol (1679).jpg|miniatura|Bibla da Scuol, 1679]] Ün oter center da stampa da cudeschs rumauntschs es naschieu düraunt ils ans 1659/60 a [[Scuol|Scuol:]] Jachen Dorta junior e Jon Pitschen Saluz haun miss ad ir üna stamparia cun ün mulin da palperi. Lo es cumparieu l'an 1661 il prüm cudesch da scoula da Saluz. Ün punct culminant fuormaiva la «[[Bibla da Scuol]]» (1679). Per quista lavuraiva la stampa da Scuol düraunt tschinch ans. Quista vala scu capodouvra da stampa da cudeschs indigena. L'an 1680 naschet a [[Strada en Engiadina|Strada]] ün'ulteriura stamparia. Quista publichaiva la prüma ediziun dal cudesch da chaunt «[[Philomela]]» das [[Johannes Martinus]]. Las duos stamparias a Scuol e Strada haun pussibilito viepü la publicaziun da scrittüras religiusas rumauntschas, cudeschs da chaunt, ouvras in prosa e pü tard eir giazettas. Daspö l'an 1700 fin 1726 cumparit cun la «[[Gazetta ordinaria da Scuol]]» la prüma giazetta dal Grischun.<ref name=":3" /> Sper las stamparias domizilas giuvaivan las stamparias ambulantas üna rolla importanta. Georg Barbisch da [[Bludenz]] ho lavuro cun sias stamparias ambulantas traunter ils ans 1668 fin 1687 in differents lös in Grischun. El ho eir gestiuno üna stamparia ambulanta in la Surselva, inua el ho stampo traunter oter las duos ouvras «[[Canzuns spiritualas]]» (1674) da [[Balzer Aligs]], «[[Canzuns devoziusas]]» (1685) da [[Zacharias da Salòs]]. Sia acivited gnit lo continueda i'l ravuogl da la [[Claustra da Mustér|clostra da Mustér]]. La stamparia claustrala publichet numerusas ouvras, surtout in sursilvan, traunter quellas la prüma «Consulaziun dell'olma devoziusa» (1690).<ref name=":3" /> Cun que haun las stampas da cudeschs s-chaffieu üna basa essenziela per la derasaziun da texts rumauntschs ed haun promovieu il svilup d'üna cultura da scrittüra, literara e da chaunt autonoma.<ref>Laura Decurtins: Geopolitische Identität in Literatur und Geschichtsschreibung. In: ''Chantai Rumantsch! Zur musikalischen Selbst (er)findung Romanischbündens''. Stamparia Chronos, Turich 2019. Pagina: 58. ISBN 978-3-0340-1501-1,  [[Doi:10.5167/uzh-207361|doi:10.5167/uzh-207361]]</ref> == Indicaziun da funtaunas == * <references /> [[Categoria:Litteratura]] [[Categoria:Litteratura rumantscha]] 4bo16l6xt6f364t3hnr8rhzdftw9vov Lista da scriptur:as rumantschs 0 15002 175097 174888 2026-11-01T21:14:48Z Bild-Sprache 22665 /* K */ 175097 wikitext text/x-wiki Quai è ina glista da scripturs e scripturas rumantschas, ordinata tenor l'alfabet. Veair er: [[Litteratura rumantscha|Litteratura rumantscha.]]{{TOC}} == A == * [[Dumenic Andry]] (* 1960), da [[Ramosch]] ([[Vallader]]) * [[Aluis Arpagaus]] (1920–1969), da [[Cumbel]] (Sursilvan) == B == * [[Flurina Badel]] (* 1983), da [[Guarda]] (Vallader) * [[Gian Pitschen Balastèr]] (1833–1894), da [[Zuoz]] ([[Puter]]) * [[Gudench Barblan]] (1860–1916), da [[Vnà]] (Vallader) * [[Linard Bardill]] (* 1956), da [[Cazas|Cazis]] cun ragischs en Engiadina Bassa (Vallader) * [[Chasper Bardola]] (1831–1921), da Vnà (Vallader) * [[Cristoffel Bardola]] (1867–1935), da Vnà (Vallader) * [[Maria Beer-Maissen]] (1921–2012), da [[Sumvitg|Rabius]] (Sursilvan) * [[Toni Berther]] (1927–2015), da [[Sedrun]] (Sursilvan) * [[Annamengia Bertogg–Caviezel]] (* 1928), da [[Pitasch]] ([[Sursilvan]]) * [[Andrea Bezzola]] (1840–1897), da [[Zernez]] (Vallader) * Clo Duri Bezzola (1945–2004), da [[Scuol]] (Vallader, [[Rumantsch grischun|Rumantsch Grischun]]) * [[Eduard Bezzola]] (1875–1948), da Zernez (Vallader) * [[Cla Biert]] (1920–1981), da [[Sent]] (Vallader) * [[Jachiam Bifrun|Jachiam Tütschett Bifrun]] (1506–1572), da [[Samedan]] (Puter) * [[Attilio Bivetti]] (* 1945), da [[Vicosoprano|Visavraun]] (Puter) * [[Anna Borer]] (''Anna Borer-Moritz''; 1867–1941), da Scuol (Vallader) * [[Julia Braun–Brunies]] (* 1864, onn da mort nunenconuschent), da [[Cinuos-chel]] (Puter) * [[Gion Antoni Bühler]] (1825–1897), da [[Domat (sursilvan)|Domat]] (Sursilvan, [[Gion Antoni Bühler|Romontsch fusionau]]) * [[Gian Bundi]] (1872–1936), da [[Berlin]] cun ragischs a [[Bever]] (Puter) * [[Tona Sonder da Burvain]] ( 1850–1925), da [[Salouf]] ([[Surmiran]]) == C == * [[Gian Fadri Caderas]] (1830–1891), da Modena cun ragischs en Samedan (Puter) * [[Gion Cadieli]] (1876–1952), da [[Sagogn]] (Sursilvan) * [[Gianna Olinda Cadonau]] (* 1983) da Scuol cun ragischs en Panaji (Vallader) * [[Peder Cadotsch]] (1922–2002), da [[Panaduz|Bonaduz]], creschì si a [[Savognin]] (Surmiran) * [[Claudia Cadruvi]] (* 1965), da [[Zweisimmen]] (Sursilvan, Rumantsch Grischun) * [[Donat Cadruvi]] (1923–1998), da [[Schluein]] (Sursilvan) * [[Viola Cadruvi]] (* 1992), da la [[Surselva (district)|Surselva]], creschì si a Uznach (Rumantsch Grischun) * [[Carin Caduff]] (* 1988), da [[Lumnezia]] (Sursilvan) * [[Leonard Caduff]] (1925–2015), da Tavanasa (Sursilvan) * [[Arhur Caflisch]] (1883–1972), da Zuoz (Puter, Vallader) * [[Dominique Caglia]] (nata ''Dominique Dosch''; * 1995), da [[Tinizong-Rona|Tinizong]] (Surmiran) * [[Gion Antoni Calvenzano]] (17avel tschientaner) (Sursilvan) * [[Florentina Camartin]] (* 1943), da [[Breil]] (Sursilvan) * [[Iso Camartin]] (* 1944), da [[Mustér]] (Sursilvan) * [[Flurin Camathias]] (1871–1946), da [[Laax]] (Sursilvan) * [[Arno Camenisch]] (* 1978), da Danis-Tavanasa (Sursilvan) * [[Nina Camenisch]] (1826–1912), da [[Sarn]] ([[Sutsilvan]]) * [[Silvio Camenisch]] (* 1953), da [[Rueun]] (Sursilvan) * [[Theo Candinas]] (1929–2020), da [[Surrein (Sumvitg)|Surrein]] sper [[Sumvitg]] (Sursilvan) * [[Linard Candreia]] (* 1957), da [[Casti]] (Surmiran) * [[Anna Capadrutt]] (1925–1985), da [[Preaz|Präz]] (Sutsilvan) * [[Dumeni Capeder]] (1934–2017), da [[Trun]] (Sursilvan) * [[Johannes Caprez]] (1701–1777), da [[Trin]] (Sursilvan) * [[Reto Caratsch]] (1901–1978), da Turin cun ragischs a [[S-chanf]] (Puter) * [[Simeon Caratsch]] (1826–1892), da S-chanf (Puter) * [[Fabiola Carigiet]] (* 1963), da [[Domat (sursilvan)|Domat]] * [[Maurus Carnot]] (1865–1935), da [[Samignun|Samnaun]], ha operà en Surselva (Sursilvan) * [[Gion Theodor de Castelberg]] (1748–1818), da Mustér (Sursilvan) * [[Paula Casutt-Vincenz]] (* 1968), da Breil (Sursilvan) * [[Walter Cavegn]] (* 1957), da [[Breil]] (Sursilvan) * [[Flurin Caviezel (Autor)|Flurin Caviezel]] (1934–2008), da [[Luven]] (Sursilvan) * [[Jovita Cavigelli]] (* 1962), da [[Siat]] (Sursilvan) * [[Durich Chiampell]] (1510–1582), da [[Susch]] (Vallader) * [[Selina Chönz]] (1910–2000), da Samedan (Puter) * [[Alfons Clalüna]] (* 1938), da Samedan (Puter) * [[Ursina Clavuot-Geer]] (1898–1983), da Zuoz (Puter) * [[Gian Gianett Cloetta]] (1874–1965), da [[Bravuogn]] ([[Bargunsegner]], Puter, Vallader) * [[Mattli Conrad]] (1745–1832), d'[[Andeer]] (Sutsilvan) * [[Imelda Coray–Monn]] (1933–2009), da Mustér (Sursilvan) == D == * [[Flurin Darms]] (1918–2009), da [[Flond]] (Sursilvan) * [[Gion Martin Darms]] (1823–1907), da [[Ilanz/Glion|Glion]] (Sursilvan) * [[Nina Dazzi]] (* 1961), da Zuoz (Puter) * [[Carli Decurtins]] (ca. 1650–1712), da Mustér (Sursilvan) * [[Caspar Decurtins]] (1855–1916), da Trun (Sursilvan) * [[Maria Luisa Decurtins-Cavigelli]] (1892–1963), derivanza nunenconuschenta (Sursilvan) * [[Jon Demarmels]] (1889–1973), da Susch (Vallader) * [[Alma Denoth-Melcher]] (1911–1995), da Vná (Vallader) * [[Gion Deplazes]] (1918–2015), da [[Surrein (Sumvitg)|Surrein]] sper [[Sumvitg]] (Sursilvan) * [[Lothar Deplazes]] (1939–2015), da [[Sagogn]], (Sursilvan) * [[Ursicin G. G. Derungs]] (1935–2024), da [[Vella]] (Sursilvan) * [[Mengia Barla Derungs-Pelican]] (* 1928), da [[Vrin]] (Sursilvan) * [[Tani Dolf]] (1913–1999), da Casti-Vargistagn (Sutsilvan) * [[Tumasch Dolf]] (1889–1963), da [[Maton]] (Sutsilvan) * [[Giusep Durschei]] (1911–1983), da Mustér (Sursilvan) * [[Victor Durschei]] (1917–2011), da Segnas (Sursilvan) == F == * [[Luisa Famos]] (1930–1974), da [[Ramosch]] (Vallader) * [[Susanna Fanzun]] (* 1963), da Scuol (Vallader) * [[Chatrina Filli]] (1914–1983), da [[Santa Maria Val Müstair]] ([[Jauer]]) * [[Conradin de Flugi|Conradin Flugi]] (1787–1874), da [[San Murezzan]] (Puter) * [[Gian Fontana]] (1897–1935), da Fidaz (Sursilvan) * [[Martin Fontana]] (* 1934), da [[Flem|Flims]] (Sursilvan) * [[Carli Fry]] (1897–1956), da Mustér (Sursilvan) == G == * [[Luzi Gabriel|Lucius Gabriel]] (1597–1663), da Glion (Sursilvan) * [[Men-Fort Gabriel]] (1608–1672), da Glion (Sursilvan) * [[Steffan Gabriel|Stefan Gabriel]] (1570–1638), da [[Ftan]] (Vallader) * [[Guglielm Gadola]] (1902–1961), da Mustér (Sursilvan) * [[Filip Gallicius|Philipp Gallicius]] (1504–1566), da Müstair (Jauer, Vallader) * [[Margarita Gangale-Uffer]] (1921–2010), da [[Son Gagl]] cun ragigschs a Savognin (Surmiran, Puter, Sutsilvan) * [[Romana Ganzoni]] (* 1967), da Scuol (Vallader, Puter) * [[Chatrina Gaudenz]] (* 1972), (Derivanza ed idiom nunenconuschents) * [[Duri Gaudenz]] (* 1929), da [[Zernez]] (Vallader) * [[Men Gaudenz]] (1899–1982), da [[Schlarigna]] (Puter) * [[Otto Gaudenz]] (1869–1927), da Scuol (Vallader) * [[Conradin Giger]] (1928–1992), da [[Surrein (Sumvitg)|Surrein]] sper [[Sumvitg]] (Sursilvan) * [[Felix Giger]] (* 1946) da [[Surrein (Sumvitg)|Surrein]] sper [[Sumvitg]] (Sursilvan) * [[Clementina Gilly]] (1858–1942), da Zuoz (Puter) * [[Florian Grand]] (1847–circa 1930), da [[Ramosch]] (Vallader) * [[Chasper Ans Grass]] (1900–1963), da [[Strada en Engiadina|Strada]] (Vallader) * [[Anna Pitschna Grob-Ganzoni]] (1922–2009), da Schlarigna (Puter) * [[Jacques Guidon]] (1931–2021), da Zernez (Vallader) * [[Jon Guidon]] (1892–1966), da Zernez (Vallader) * [[Otto Guidon]] (1831–1921), da Zernez (Vallader) == H == * [[Toni Halter]] (1914–1986), da [[Valata]] in [[Sursaissa|Obersaxen]] (Sursilvan) * [[Asa S. Hendry]] (* 1999), da [[Vella]] (Sursilvan) * [[Ludivic Hendry|Vic Hendry]] (1920–2014), da [[Tujetsch]] (Sursilvan) * [[Gion Antoni Huonder]] (1824–1867), da Segnas (Sursilvan) == K == * [[Dolf Kaiser]] (1928–2017), da Samedan (Puter) * [[Göri Klainguti]] (* 1945), da [[Puntraschigna]] (Puter) * [[Irma Klainguti]] (1917–2000), da Zuoz (Puter) * [[Annetta Klainguti-Ganzoni]] (1875–1936), da Schlarigna (Puter) == L == * [[Peider Lansel]] (1863–1943), da Sent (Vallader) * [[Leontina Lergier-Caviezel]] (* 1956), da [[Vrin]] (Sursilvan) * [[Lina Liun]] (1875–1943), da Schlarigna (Puter) * [[Eduard Lombriser]] (1917–2008), da Zignau (Sursilvan) * [[Ludivica Lombriser]] (1902–1985), da Zignau (Sursilvan) * [[Alexander Lozza]] (1880–1953), da [[Murmarera|Marmorera]] (Surmiran) * [[Erica Lozza]] (1935–2022), dal [[Surmeir]] (Surmiran) * [[Jachen Luzzi]] (1880–1949), da Ramosch (Vallader) * [[Robert Luzzi]] (1927–1997), da [[Lü]] (Jauer) == M == * [[Michel Maissen]] (1901–1978), da Sumvitg (Sursilvan) * [[Rosmarie Maissen]] (* 1946), da Sumvitg (Sursilvan) * [[Curo Mani]] (1918–1997), da [[Pignia]] (Sutsilvan) * [[Johannes Martinus]] (1644–1733), da Ramosch (Vallader) * [[Giovannes Mathis]] (1824–1912), da Schlarigna (Puter) * [[Plinio Meyer]] (* 1962), da [[Müstair]] (Jauer) * [[Jacob Michael]] (1916–2003), da [[Casti-Vargistagn]] (Sutsilvan) * [[Giacun Hasper Muoth]] (1844–1906), da [[Breil]] (Sursilvan) * [[Tista Murk]] (1915–1992), da [[Müstair]] (Jauer) == N == * [[Adam Nauli]] (17avel tschientaner) (Sursilvan) * [[Giachen Michel Nay]] (1860–1920), da Trun (Sursilvan) * [[Sep Mudest Nay]] (1892–1945), da Danis-Tavanasa (Sursilvan) * [[Giovanni Netzer]] (* 1967), da Savognin (Surmiran) * [[Curdin Nicolay]] (* 1981), da [[Bever]] (Vallader) * [[Pol Clo Nicolay]] (* 1942), da Bravuogn (Bargunsegner) * [[Tina Nolfi]] (* 1946), da [[Lavin]] (Vallader) * [[Jon Nuotclà]] (1934–2017), da Ftan (Vallader) * [[Paulin Nuotclà]] (1951–2026), da Scuol (Vallader) == O == * [[Angelika Overath]] (* 1957), da Karlsruhe, domicil a Sent (Vallader) == P == * [[Mario Pacchioli]] (* 1981), da Glion (Sursilvan) * [[Zaccaria Pallioppi]] (1820–1873), da Schlarigna (Puter) * [[Clemens Pally]] (1919–2010), da [[Medel/Lucmagn|Curaglia]] (Sursilvan) * [[Andri Peer]] (1921–1985), da Sent (Vallader) * [[Oscar Peer]] (1928–2013), da [[Lavin]] (Vallader) * [[Gion Martin Pelican]] (1930–2012), da [[Vrin]] (Sursilvan) * [[Florin Pitsch]] (um 1850–1935), da Müstair (Jauer) * [[Armon Planta]] (1917–1986), da Susch (Vallader) * [[Tina Planta-Vital]] (* 1956), da [[Cuira]], domicil en [[Engiadina|Engiadina Bassa]] (Vallader) * [[Otto Planta-Wildenberg]] (1868–1897), da [[Guarda]] (Vallader) * [[Rut Plouda|Rut Plouda-Stecher]] (* 1948), da [[Tarasp]] (Vallader) * [[Chasper Po]] (1856–um 1930), da Sent (Vallader) * [[Chasper Pult]] (1869–1939), da Sent (Vallader) * [[Jon Pult]] (1911–1991), da San Gogl cun ragischs a Sent (Vallader) * [[Balser Puorger]] (1864–1943), da [[Seraplana]] (Vallader) == R == * [[Anna Ratti]] (* 1947), da [[Malögia]] (Puter) * [[Men Rauch]] (1888–1958), da Scuol (Vallader) * [[Eva Riedi]] (* 1975), da [[Murissen|Morissen]] (Sursilvan) * [[Trommeta spirituala|Conradin Riola]] (1667–1743), da Sent (Vallader) * [[Walter Rosselli]] (* 1956), da [[Preonzo]] (Idiom nuneconuschent) * [[Tresa Rüthers-Seeli]] (* 1931), da [[Falera]] (Sursilvan) == S == * [[Peider Not Saluz]] (1758–1808), da [[Lavin]] (Vallader) * [[Chatrina C. Sartea]] (Emprima mesadas dal 19avel tschientaner), da l'Engiadina Bassa (Vallader) * [[Martin Peider Schmid]] (1743–1821), da Ftan (Vallader) * [[Jon Semadeni]] (1910–1981), da Vnà (Vallader) * [[Leta Semadeni]] (* 1944), da Scuol (Vallader) * [[Gion Battesta Sialm]] (1897–1977), da Mustér (Sursilvan) * [[Gisep Angel Sigron]] (um 1930–2005), da Casti (Surmiran) * [[Gion Duno Simeon]] (1906–2000), da [[Lantsch|Lantsch/Lenz]] (Surmiran) * [[Gian Singer]] (1829–1903), da Zuoz (Puter) * [[Pia Solèr]] (* 1971), da Vrin (Sursilvan) * [[Gion Not Spegnas]] (1888–1971), da Tinizong (Surmiran) * [[Arnold Spescha]] (* 1941), da [[Pigniu]] (Sursilvan) * [[Flurin Spescha]] (1958–2000), da Domat (Sursilvan, Rumantsch Grischun) * [[Hendri Spescha]] (1928–1982), da Trun (Sursilvan) * [[Gion Battesta Spescha]] (* 1944), d'[[Andiast]] (Sursilvan) * [[Placidus a Spescha]] (1752–1833), da Glion (Sursilvan) * [[Otto Spinas]] (um 1870–1945), da Tinizong (Surmiran) * [[Aita Stricker]] (1906–1995), da Scuol (Vallader) * [[Victor Stupan]] (1907–2002), da Sent (Vallader) * [[Madlaina Stuppan-Pitsch]] (* 1930), da Zuoz (Puter, Vallader, Jauer) == T == * [[Rico Tambornino]] (* 1950), da Trun (Sursilvan) * [[Warren Thew]] (1927–1984), da Perinton, el a vivì temporarmain a Sent (Vallader) * [[Gion Peder Thöni]] (1921–2014), da [[Stierva]] (Surmiran) * [[Gian Battista Tramèr]] (1812–1893), da Tschierv (Vallader) * [[Gian Travers]] (1483–1563), da Zuoz (Puter) * [[Giari la Tscheppa]] (um 1860–1935), da [[Calantgil|Innerferrera]] (Sutsilvan) * [[Mariano Tschuor]] (* 1958), da [[Laax|Lags]] (Sursilvan), ex-schurnalist * [[Alfons Tuor]] (1871–1904), da [[Sumvitg|Rabius]] (Sursilvan) * [[Leo Tuor]] (* 1959), da Sumvitg (Sursilvan) * [[Peter Tuor]] (1876–1957), da Lags (Sursilvan) == U == * [[Leza Uffer]] (1912–1982), da Tinizong (Surmiran) == V == * [[Bianca Mayer|Bibi Vaplan]] (civil: Bianca Mayer) (* 1979), da Sent (Vallader) * [[Mengia Vielanda-Bisazia]] (1713–1781), da Scuol (Vallader) * [[Benedetto Vigne]] (* 1951), da [[Salouf]] (Surmiran, Rumantsch Grischun) * [[Alfons Vinzens]] (1915–1991), da Zignau (Sursilvan) * [[Angiolina Vonmoos]] (1862–1955), da [[Sur En (Sent)]] (Vallader) * [[Schimun Vonmoos]] (1868–1940), da Ramosch (Vallader) * [[Jachen Tönet Vulpius]] (17avel tschientaner), da Scuol (Vallader) == W == * [[Lurainz Wietzel]] (1627–1670), da Zuoz (Puter) == Z == * [[Jessica Zuan]] (* 1984), da [[Segl|Sils-Maria]] (Puter) * [[Annalisa Zumthor]] (1947–2026) da [[Susch]] (Vallader) == Guarda er == * [[Litteratura rumantscha]] [[Categoria:Cultura dal chantun Grischun]] [[Categoria:Litteratura rumantscha]] [[Categoria:Scripturs rumantschs]] gc2aqdhqon6s3uabvkbxkt698t7fubk Alas 0 15012 175098 174937 2026-11-01T21:30:57Z InternetArchiveBot 16747 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 175098 wikitext text/x-wiki {{Puter}} «'''Alas'''» es ün sistem da traducziun sün basa d'intelligenza artificiela, chi sustegna la traducziun traunter [[Rumantsch dal Grischun|rumauntsch]] e [[Lingua tudestga|tudas-ch]] scu eir traunter tuot ils tschinch idioms rumauntschs. Que es il prüm sistem da traducziun, chi sustegna sper il rumauntsch grischun eir ils tschinch idioms. «Alas» es miss a disposiziun gratuitamaing e sainza procedura d'anunzcha e registraziun sur la pagina da la [[Lia Rumantscha]], l'avrigl 2026.<ref name=":3">Men-Duri Ellemunter LR: ''«ALAS» – ün nouv sistem da traducziun per tuot ils idioms e Rumantsch Grischun''. In: [https://www.allegra.online/nr04-sommer-26/pagina-rumantscha/2105-alas-uen-nouv-sistem-da-traducziun-tuot-ils-idioms-e-rumantsch-grischun Allegra], numer 4, ils 14 avuost fin 11 settember 2026. Consulto ils 25 ottober 2026. </ref> == Svilup e precursur d'«Alas» == Già l'an 2022 ho la [[Radiotelevisiun Svizra Rumantscha]] (RTR) lantscho ed introdüt üna traducziun automatica traunter rumauntsch grischun e tudas-ch, nempe ün program da traducziun, chi d'eira sviluppo tres «UZH spin-off ''Supertext''».<ref name=":4">''Übersetzungsprogramm für die rätoromanische Sprache''. In: [https://www.liarumantscha.ch/sites/default/files/2025-04/MM_LR-RTR_Uebersetzungsprogramm%20für%20die%20raetoromanische%20Sprache.pdf Medienmitteilung Lia Rumantscha, RTR], 22 avrigl 2025. Consulto ils 25 ottober 2026. </ref><ref name=":1">Melanie Nyfeler, Universität Zürich: ''[https://uepo.de/2026/05/19/raetoromanisch-ki-alas-von-uni-zuerich-und-lia-rumantscha-uebersetzt-in-alle-fuenf-varianten/ Rätoromanisch: KI «Alas» von Uni Zürich und Lia Rumantscha übersetzt in alle fünf Varianten]''. In: Das Übersetzungsportal. Consulto ils 25 ottober 2026. </ref> === Svidas per l'intelligenza artificiela cun üna lingua pitschna scu il rumauntsch === Aint il muond digitel tuocha il rumauntsch tals uschè numnos «Low-Resource Languages». In conguel cun las linguas cun ün grand territori linguistic nun existan bgers texts in rumauntsch aint l'internet. Per trener programs da traducziun scu p. ex. «Alas» as drouva numerus texts digitalisos pustüt eir in minch'idiom,<ref name=":2">Angela Heldstab: ''[https://web.archive.org/web/20260515234950/https://www.cl.uzh.ch/de/about-us/news/raetoromanisch-mt-explainer.html Forschungs-Blog: So funktioniert maschinelle Übersetzung für Rätoromanisch]''. In: Institut für Computerlinguistik, Universität Zürich (UZH). Consulto ils 25 ottober 2026.</ref> ma la presenza bassa disponibla aint l'internet cumplichaiva il svilup da sistems da traducziun. Applicaziuns d'IA scu ChatGPT possedaivan bainschi già tschertas cugnuschentschas, ma quistas nu bastaivan propi na. Perque significha «Alas» ün progress important e represchainta ün'inovited exclusiva per la diversited dal rumauntsch cun sieus idioms e sieu rumauntsch grischun.<ref name=":2" /><ref name=":1" /><ref name=":5">''[https://www.rtr.ch/emissiuns/decodar-nossa-cultura/raetoromanisch/uebersetzungsprogramm-alas-deutsch-in-alle-raetoromanischen-idiome-uebersetzen Übersetzungsprogramm Alas – Deutsch in alle rätoromanischen Idiome übersetzen]''. In: RTR, Telesquard ils 28 avrigl 2026. Consulto ils 25 ottober 2026. </ref> === Collavuraziun cun RTR === La chesa da media Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR) creescha e tradüa di per di texts in differents idioms. Uschè contribuischa la chesa da media substanzielmaing a svilupper inavaunt ils sistems da traducziun sün basa d'intelligenza artificiela e profitescha però al listess mumaint eir da quist svilup. La Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR) sustgnaiva e sustegna il proget «Alas» cun texts, contribuziuns e l'experienca cun «UZH spin-off ''Supertext''».<ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":6">''[https://alas.liarumantscha.ch/about Autur:as dad ALAS]''. In: alas.liarumantscha.ch. Consulto ils 25 ottober 2025.</ref> === Svilup e prouvas === Strategias per progets per la transfurmaziun digitela dal rumauntsch vegnan coordinos traunter RTR, la Fundaziun Medias Rumauntschas, il Dicziunari Grischun e la Lia Rumauntscha. Ouravaint d'eira gnieu analiso la dumanda per ün sistem da traducziun e l'analisa ho musso, cha vschinaunchas, instituziuns, ma eir otras gruppas avran bsögn d'ün sistem da traducziun sün basa d'intelligenza artificiela.<ref name=":5" /> Per realiser il proget ho la Lia Rumantscha contacto ün gruppa da perscrutaziun d'AI da l'Universited da [[Turitg|Turich]]. Our dals prüms discuors resultaiva üna collavuraziun traunter la Lia Rumauntscha e l'Institut per linguistica computaziunela da l'Universited da Turich<ref name=":6" /> per svilupper «Alas», il prüm sistem da traducziun, chi es abel da tradür in tuots idioms ed eir in rumauntsch grischun.<ref name=":1" /> «Alas» dvaintaiva treno cun milliers exaimpels da texts, cun contribuziuns d'RTR, scu eir artichels da giazettas, ma eir cun bgeras ouvras litteraras, instrucziuns da mezs, texts ed artichels da vschinaunchas e dal chantun Grischun ed otras funtaunas da datas – eir la Vichipedia d'eira üna da quellas.<ref name=":1" /><ref name=":6" /> 27 persunas chi lavuran mincha di cun la lingua rumauntscha e chi faun part da differentas professiuns scu p. ex. traductur:as, magister:as, chanzlist:as, haun investo var 1'200 uras per il svilup d'«Alas» cun lur lavur per s-chaffir traducziuns in la qualited bsögnaivla e per controller prüms prototips.<ref name=":3" /> === Finanziaziun dal proget === Il proget «Alas» es gnieu finazio primamaing da la Fundaziun Patrimoni Culturel RTR, per part ho eir surpiglio il Fond naziunel svizzer la finanziaziun. La funcziun «Correctura ortografica» es ün egen proget dadains il proget «Alas», chi'd es gnieu finanzio da l'Uffizi Federel da Cultura e dal GR Digital.<ref name=":6" /> == Model a basa e funtaunas da datas per «Alas» == «Alas» as basa sün ün model ''open source''. Uschè paun specialists svess examiner e svilupper inavaunt «Alas».<ref>''[https://www.persoenlich.com/digital/ki-ubersetzt-alle-ratoromanischen-idiome ALAS. KI übersetzt alle rätoromanischen Idiome]''. In: persoenlich.com ils 28 avrigl 2026. Consulto ils 25 ottober 2026.</ref> '''Funtaunas da datas per il trenamaint:'''<ref name=":6" /> * Fundaziun Medias Rumantschas * RTR Radiotelevisiun Svizra Rumantscha * [[Uniun dals Grischs]] * Flurina Plouda * [[Uniun Rumantscha Grischun Central]] * Scola auta da pedagogia dal Grischun * Uffizi per la scola populara ed il sport dal [[chantun Grischun]] * Revista digl noss Sulom * las vischnancas dal territori rumantsch ed il chantun Grischun * [[Pledari Grond]] * Fedlex * FineWeb2 * FinePDFs * [[Vichipedia]] * [[Lexicon istoric da la Svizra]] La funcziunalited «Correctura ortografica» es gnida sviluppeda a basa da la correctura dal Pledari Grond e sviluppeda in collavuraziun con Pro Svizra Rumantscha, la Lia Rumantscha e la firma far ScRL. <ref name=":6" /> == Colliaziuns == * [https://web.archive.org/web/20260520131225/https://alas.liarumantscha.ch/ alas.liarumantscha.ch] == Indicaziun da funtaunas == <references /> [[Categoria:Rumantschia]] [[Categoria:Scienzas]] [[Categoria:Scienza dals computers]] [[Categoria:Lingua rumantscha]] oy7ti8y84oml6te2pp329dpz2o5u19z Annetta Klainguti-Ganzoni 0 15024 175068 2026-11-01T20:25:45Z Bild-Sprache 22665 Creà la pagina cun "'''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1943 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal Chalender Ladin." 175068 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1943 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal Chalender Ladin. l2jdk5d4xic8sfnpnxxjk8oh29po2lg 175069 175068 2026-11-01T20:31:20Z Bild-Sprache 22665 175069 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1943 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Indicaziun da funtaunas == <references /> rnuvh6oskvtutbc10cxnez6uh9qmct0 175070 175069 2026-11-01T20:33:02Z Bild-Sprache 22665 175070 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1943 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. == Indicaziun da funtaunas == <references /> 1ew2bgr0gfq1lauao8z0qfkisb9x4t0 175071 175070 2026-11-01T20:33:16Z Bild-Sprache 22665 /* Biografia */ 175071 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1943 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. == Indicaziun da funtaunas == <references /> ljvybvpmsr4qx9ww4098ebi9qrot47v 175072 175071 2026-11-01T20:33:35Z Bild-Sprache 22665 /* Biografia */ 175072 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1943 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom. Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. == Indicaziun da funtaunas == <references /> laz9ulxvwkynobqnpt6u4ooms7gejga 175073 175072 2026-11-01T20:37:00Z Bild-Sprache 22665 /* Biografia */ 175073 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom. Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> 7591kam018kdjngvae4kuasi16uu8px 175074 175073 2026-11-01T20:40:10Z Bild-Sprache 22665 /* Litteratura */ 175074 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom. Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> juoevqqt7okeqdxlo0raijfhipbv7v3 175075 175074 2026-11-01T20:45:38Z Bild-Sprache 22665 /* Biografia */ 175075 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> is1tfbd59yoe9j2fu8gvo94p3o655sw 175076 175075 2026-11-01T20:46:35Z Bild-Sprache 22665 /* Biografia */ 175076 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> a1p9fvp0zqsfa76qbh35o5envf6lzs6 175077 175076 2026-11-01T20:46:55Z Bild-Sprache 22665 /* Litteratura */ 175077 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels. Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> pnd1s0isa86sa0j8tirxg6037v9uqck 175078 175077 2026-11-01T20:47:10Z Bild-Sprache 22665 /* Litteratura */ 175078 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref>Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels. Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> 7sqzx1ffhs3wl2215mqbzfsiwhqgjg1 175079 175078 2026-11-01T20:48:57Z Bild-Sprache 22665 /* Litteratura */ 175079 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> 2hbx0gzzl8nfrnfui3pp31l1m9quxka 175080 175079 2026-11-01T20:49:47Z Bild-Sprache 22665 /* Litteratura */ 175080 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> 9wqaq157g95vkde15p6hxlt1g9gd6l5 175081 175080 2026-11-01T20:50:38Z Bild-Sprache 22665 /* Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha */ 175081 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === ''Il clam a la chapitela'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). ''La fulastera'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937) == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> 2o7jcgyf33xlown79oychuq2nss12u2 175082 175081 2026-11-01T20:53:39Z Bild-Sprache 22665 /* Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha */ 175082 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> dv4ky8i4l2ka5wfebamm93wwfda53xp 175083 175082 2026-11-01T20:54:13Z Bild-Sprache 22665 /* Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha */ 175083 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. ''Las Tribulaziuns'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: ''La muntanella della manastra''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> k666umtg6jyeme6qx7omztsd5wwhdkn 175084 175083 2026-11-01T20:55:59Z Bild-Sprache 22665 /* Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha */ 175084 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. ''La muntanella della manastra''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> bx8rnacgf7zmbb1b54zz8bbv32zybay 175085 175084 2026-11-01T20:57:35Z Bild-Sprache 22665 /* Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha */ 175085 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> qtclsd6k09mq0kiv5xuywyw49613oi7 175086 175085 2026-11-01T20:57:55Z Bild-Sprache 22665 /* Litteratura */ 175086 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> b3dkd10txi41z28smpaq7e4n2pyhjog 175087 175086 2026-11-01T20:59:00Z Bild-Sprache 22665 /* Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha */ 175087 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a Schlarigna, inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a Winterthur ed alura a Neuchâtel. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’Engiadinais Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in Italia, inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva Mengia Vielanda-Bisaz (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e Lina Liun tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva düraunt il 19evel tscheintiner viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. * ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> pg45o92ll97ra0ylnfo45ou6y3wxwqs 175088 175087 2026-11-01T21:02:08Z Bild-Sprache 22665 /* Biografia */ 175088 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a [[Schlarigna]], inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a [[Winterthur]] ed alura a [[Neuchâtel]]. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’[[Engiadina|Engiadinais]] Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in [[Italia]], inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva [[Mengia Vielanda-Bisazia|Mengia Vielanda-Bisaz]]<nowiki/>ia (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e [[Lina Liun]] tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva [[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha|düraunt il 19evel tscheintiner]] viepü dal tudas-ch. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal Chalender Ladin. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. * ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> db2oft3q8t43se8s58kevsfwed9ltqf 175089 175088 2026-11-01T21:03:10Z Bild-Sprache 22665 /* Biografia */ 175089 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a [[Schlarigna]], inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a [[Winterthur]] ed alura a [[Neuchâtel]]. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’[[Engiadina|Engiadinais]] Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in [[Italia]], inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva [[Mengia Vielanda-Bisazia|Mengia Vielanda-Bisaz]]<nowiki/>ia (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e [[Lina Liun]] tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva [[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha|düraunt il 19evel tscheintiner]] viepü dal [[Lingua tudestga|tudas-ch]]. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal [[Chalender Ladin]]. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. * ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|doi.org/10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> aldaufvt2a7epu17nf4ij0ut5xj8ap5 175090 175089 2026-11-01T21:04:23Z Bild-Sprache 22665 /* Litteratura */ 175090 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a [[Schlarigna]], inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a [[Winterthur]] ed alura a [[Neuchâtel]]. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’[[Engiadina|Engiadinais]] Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in [[Italia]], inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva [[Mengia Vielanda-Bisazia|Mengia Vielanda-Bisaz]]<nowiki/>ia (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e [[Lina Liun]] tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva [[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha|düraunt il 19evel tscheintiner]] viepü dal [[Lingua tudestga|tudas-ch]]. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal [[Chalender Ladin]]. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. * ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> 5j6mwfafvlxes6i76xu10ekp8j0oohn 175091 175090 2026-11-01T21:05:47Z Bild-Sprache 22665 Bild-Sprache ha spustà la pagina [[Utilisader:Bild-Sprache/Annetta Klainguti-Ganzoni]] a [[Annetta Klainguti-Ganzoni]] 175090 wikitext text/x-wiki '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a [[Schlarigna]], inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a [[Winterthur]] ed alura a [[Neuchâtel]]. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’[[Engiadina|Engiadinais]] Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in [[Italia]], inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva [[Mengia Vielanda-Bisazia|Mengia Vielanda-Bisaz]]<nowiki/>ia (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e [[Lina Liun]] tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva [[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha|düraunt il 19evel tscheintiner]] viepü dal [[Lingua tudestga|tudas-ch]]. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal [[Chalender Ladin]]. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. * ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> 5j6mwfafvlxes6i76xu10ekp8j0oohn 175093 175091 2026-11-01T21:06:23Z Bild-Sprache 22665 175093 wikitext text/x-wiki {{Puter}} '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a [[Schlarigna]], inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a [[Winterthur]] ed alura a [[Neuchâtel]]. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’[[Engiadina|Engiadinais]] Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in [[Italia]], inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva [[Mengia Vielanda-Bisazia|Mengia Vielanda-Bisaz]]<nowiki/>ia (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e [[Lina Liun]] tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva [[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha|düraunt il 19evel tscheintiner]] viepü dal [[Lingua tudestga|tudas-ch]]. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal [[Chalender Ladin]]. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. * ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> ldizffsxgv8e2dt08f1mtrbxhq31ls4 175094 175093 2026-11-01T21:08:22Z Bild-Sprache 22665 175094 wikitext text/x-wiki {{Puter}} '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a [[Schlarigna]], inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a [[Winterthur]] ed alura a [[Neuchâtel]]. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’[[Engiadina|Engiadinais]] Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in [[Italia]], inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva [[Mengia Vielanda-Bisazia|Mengia Vielanda-Bisaz]]<nowiki/>ia (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e [[Lina Liun]] tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva [[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha|düraunt il 19evel tscheintiner]] viepü dal [[Lingua tudestga|tudas-ch]]. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/46 la redacziun dal [[Chalender Ladin]]. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. * ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> [[Categoria:Dunnas]] [[Categoria:Scripturs rumantschs]] [[Categoria:Scripturs rumantschs dal 19avel tschientaner]] [[Categoria:Scripturs rumantschs dal 20avel tschientaner]] [[Categoria:Engiadin'Ota]] 8pogis4ycnpje792rx5k7d4wro8p69e 175099 175094 2026-11-01T21:44:04Z Bild-Sprache 22665 /* Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun */ 175099 wikitext text/x-wiki {{Puter}} '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 30 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 6 settember 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a [[Schlarigna]], inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a [[Winterthur]] ed alura a [[Neuchâtel]]. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’[[Engiadina|Engiadinais]] Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in [[Italia]], inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva [[Mengia Vielanda-Bisazia|Mengia Vielanda-Bisaz]]<nowiki/>ia (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e [[Lina Liun]] tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva [[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha|düraunt il 19evel tscheintiner]] viepü dal [[Lingua tudestga|tudas-ch]]. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/36 la redacziun dal [[Chalender Ladin]]. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. * ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> [[Categoria:Dunnas]] [[Categoria:Scripturs rumantschs]] [[Categoria:Scripturs rumantschs dal 19avel tschientaner]] [[Categoria:Scripturs rumantschs dal 20avel tschientaner]] [[Categoria:Engiadin'Ota]] 07unpwmvsx26coaua2emam2ixz9s4c4 175100 175099 2026-11-01T21:53:56Z Bild-Sprache 22665 175100 wikitext text/x-wiki {{Puter}} '''Annetta Klainguti-Ganzoni''' (naschida ils 26 gün 1875 a Schlarigna; morta ils 31 meg 1936 a Schlarigna) d’eira üna scriptura, dramaticra e traductura. Ultra da que as engaschaiv’la per la chüra da la lingua rumauntscha e d’eira aint ils ans 1935/36 redactura dal [[Chalender Ladin]].<ref name=":1">Ganzoni, Annetta: ''[https://data.performing-arts.ch/resource/?uri=http://data.performing-arts.ch/r/142a0d76-7fdc-4da8-8978-c0202bd65f34 Annetta Klainguti-Ganzoni]''. In: Kotte, Andreas (Hg.), Theaterlexikon der Schweiz. Ediziun Chronos, Turich 2005, Tom 2, Paginas: 993–994. Consulto ils 1 november 2026. </ref> == Biografia == Annetta Klainguti-Ganzoni d’eira la figlia da Robert Ganzoni ed Ursulina (naschida Tognini). Ella ho passanto l’infanzia a [[Schlarigna]], inua ch’ella es ida a scoula primara. Ulteriura scolaziun ho’la frequento a [[Winterthur]] ed alura a [[Neuchâtel]]. L’an 1895 ho Annetta Klainguti-Ganzoni marido a l’[[Engiadina|Engiadinais]] Adolf Klainguti, chi d’eira emigro a Genova, uschè cha Annetta Klainguti-Ganzoni müdaiva in [[Italia]], inua cha naschittan lur duos figls. Zieva ün temp turnet la famiglia l’an 1909 a Schlarigna ed och ans pü tard, l’an 1917, ho sieu marid do sü l’orma. Zieva [[Mengia Vielanda-Bisazia|Mengia Vielanda-Bisaz]]<nowiki/>ia (1713–1781) tuchaivan Annetta Klainguti-Ganzoni e [[Lina Liun]] tar las prümas scripturas rumauntschas cuntschaintas cun nom.<ref>Uolf Candrian: ''[https://www.isek.uzh.ch/dam/jcr:640e1c54-31f7-46b1-8541-46941c91bb63/SG_Jubiläumsmagazin_2021.pdf Ein verschollenes Theaterstück]''. In: 1896–2021, 125 Jahre Alltagskultur. Das Jubiläumsmagazin der Schweizerischen Gesellschaft für Volkskunde (SGV). Pagina: 25. Consulto ils 1 november 2026. </ref> Ellas duos haun collavuro strettamaing insembel, haun tradüt texts da prosa da differentas linguas in puter. Ultra da que haun ellas tradüt, elavuro e dramatiso cumedgias per publicaziuns e rapreschantaziuns. Annetta Klainguti-Ganzoni druvaiva la lingua in möd maistrel, uschè cha sias traducziuns ed elavuraziuns linguisticas paraivan scu ouvras originelas cun ün ambiaint engiadinais. Ün pêr traducziuns da töchs sun gnidas publichedas e rapreschantedas sün palcs da teater comünels.<ref name=":1" /> Sper sia lavur litterara s’ho Annetta Klainguti-Ganzoni engascheda per la chüra ed il mantegnimaint da sia lingua materna, chi s-chatschaiva [[Rumauntsch düraunt il 19evel tschientiner – Perdita da lingua e renaschentscha|düraunt il 19evel tscheintiner]] viepü dal [[Lingua tudestga|tudas-ch]]. Ella d’eira impü attacheda a la natüra ed s’ingaschaiva per umauns povers e bsögnus. Zieva la mort dal redactur Cr. Bardola ho Annetta Klainguti-Ganzoni surpiglio aint ils ans 1935/36 la redacziun dal [[Chalender Ladin]]. === '''Traducziuns in collavuraziun cun  Lina Liun''' === * ''In retschercha d’üna duonna'', da Pierre d’Antan * ''Ün aunzmezdi burrascus'', d’Otto von Greyerz. * 1928: ''Las tribulaziuns da Giachem Champatsch'', da Alfred Huggenberger * 1837: ''La fulastera'', tenor il roman «Amicizia ed amur» da Giovannes Mathis * ''Il clam a la chaitela'', da Eva Nadig<ref name=":1" /> === '''Publicaziuns aint las Annalas da la Societad Retorumantscha''' === * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1938%3A52%3A%3A105 Il clam a la chapitela]'' - Farsa in ün act dad E. Nadig. Versiun da L. Liun ed A. Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 52 (1938). Paginas: 69–103. * ''[https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A204 La fulastera]'' - Retrats da la vita engiadinaisa da temp vegl, suainter motivs our da «Amicizcha ed amur» da Giovannes Mathis. Miss in fuorma dramtica tres Lina Liun e Annetta Klainguti-Ganzoni. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 12–234. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1928%3A42%3A%3A159 Las Tribulaziuns]'' da Giachem Champatsch da A. Huggenberger. Vertieu da A. Klainguti e L. Liun. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 42 (1928). Paginas: 133–194. * ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1920%3A34%3A%3A163 La muntanella della manastra]''. Diari d’ün filosof da Eugène Rambert. Versiun da Lina Liun ed Annetta Klainguti. In: Annalas da la Societad Retorumantscha, Tom 34 (1920). Paginas: 139–225. == Litteratura == * Luzzi, Jachen: ''[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=ann-001%3A1937%3A51%3A%3A264 Annetta Klainguti-Ganzoni 1875–1936]''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha]], Ediziun Societed Retorumantscha, Tom 51 (1937). Paginas: 235–237. DOI: [[doi:10.5169/seals-207472|10.5169/seals-207472]] == Indicaziun da funtaunas == <references /> [[Categoria:Dunnas]] [[Categoria:Scripturs rumantschs]] [[Categoria:Scripturs rumantschs dal 19avel tschientaner]] [[Categoria:Scripturs rumantschs dal 20avel tschientaner]] [[Categoria:Engiadin'Ota]] c7u0id6ltw43rl2mjcq4ubhva76ii0j Utilisader:Bild-Sprache/Annetta Klainguti-Ganzoni 2 15025 175092 2026-11-01T21:05:47Z Bild-Sprache 22665 Bild-Sprache ha spustà la pagina [[Utilisader:Bild-Sprache/Annetta Klainguti-Ganzoni]] a [[Annetta Klainguti-Ganzoni]] 175092 wikitext text/x-wiki #RENVIAMENT [[Annetta Klainguti-Ganzoni]] 843gvxlv8x2qd6ieovvaki6vkizfcw8