Википедия rskwiki https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Медий Окреме Розгварка Хаснователь Розгварка зоз хасновательом Википедия Розгварка о Википедиї Файл Розгварка о файлу МедияВики Розгварка о МедияВикию Шаблон Розгварка о шаблону Помоц Розгварка о помоци Катеґория Розгварка о катеґориї TimedText TimedText talk Модул Разговор о модулу Event Event talk 0 66 19588 14377 2026-06-26T16:17:31Z ОленкаБТ 1579 Викивязи и подробносци 19588 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align=right width=300px |+ ! colspan="2" |Василь Каменца |- |'''Народзени''' |1869. |- |'''Умар''' |22. априла 1901. (32) |- |'''Державянство''' |Угорске |- |'''Язик творох''' |русински, руски, мадярски |- |'''Школа''' |Учительска школа, [[Ужгород]] |- |'''Период твореня''' |1889—1901. |- |'''Жанри''' |образованє, просвита, музичне вихованє |- |'''Поховани''' |у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]] |} '''Василь Каменца''' (* 1869—†[[22. април]] 1901), учитель, хороводитель, просвитни дїяч. == Биоґрафия == Бачкерестурски учитель Каменца у нас познати под двома менами як Владислав и Василь. У главних документох ше водзел як Василь. Спрам даяких податкох утвердзене же ше народзел 1869. року у валале Люта, тедишнї Ужгородски комитат. Як у основней так и у Ужгородскей учительскей школи Василь Каменца бул вше медзи найлєпшима школярами. Прето бул облюбени при [[Професор|професорох]], алє и при товаришох бо каждому класному товаришови давал щиру помоц у ученю. Школяр зоз Люти мал тиж окремну прихильносц ґу [[Музика|музики]] и шпиваню. Од дзецинства барз крашнє шпивал, а под час школованя научел вельо з музики и хорского шпиваня. То му оможлївело же шлєбодни хвильки вше препровадзовал з товаришами у шпиваню и граню. Василь Каменца барз добре грал на двох инструментох, на гушлї и виолончелу. Зоз пилну роботу упивал до себе знанє з музики, а окреме ше оспособйовал за водзене [[Хор|хору]], бо бул свидоми же му тото знанє будзе потребне у учительскей роботи. Каменца бул по природни весели и барз дружелюбиви. Лєгко установйовал контакти з каждим та ше так пошвидко упознал и барз зблїжел и з єдиним Бачваном у класи - Миколом Будинсковим. До конца школованя постали аж и найлєпши товарише. Од Миколи дознал у яких чежких условийох робела Бачкерестурска школа. Нєт сумнїву же товаришство з Миколом була главна причина, попри Каменцовей националней свидомосци котру здобул у школи, же на його поволанку пришол робиц як учитель до Бачкерестура. Ту му було и перше и остатнє роботне место, бо Василь Каменца бул хорйовити та мал кратки животни вик. == Велька помоц учительох зоз Горнїци == Каждого нового школского року до школи у Бачкерестуре ше уписовали вше вецей школяре. До обачлївого звекшаня школярох пришло од 1872. року кед зоз законом одредзене же дзеци од 6 до 12 рокох муша обовязково ходзиц до народней школи. Окрем того запровадзена и "повторна школа", три класи, до котрей мушели одредзених дньох у тижню ходзиц од 12 до 15 рокох хлапци, а од 12 до 14 рокох дзивчата. Спрам числа уписаних школярох Общество мушело обезпечиц вецей учальнї и учительок. Понеже тоти законски условия Общество (Одбор) конфесионалней (вирскей) школи нє могло витвориц, глєдало отверанє комуналней (валалскей) школи. У тедишнїм чаше анї члени Общества як анї вирнїки нє були свидоми цо валал траци з утаргованьом конфесионалней школи. Познейши историйни подїї отворели очи валалчаньом, кед наступели часи велькей мадяризациї, алє зробени гришки нє мож було виправиц. У чаше утаргованя Бачкерестурскей конфесионалней школи 1888. у нєй були уписани 767 школяре. Школярох учели учителє [[Петро Кузмяк]], Шандор Кузмяк и Осиф Ґубаш. Як помоцни учитель робел Михал Винай, начитани чловек з валалу. Общество комуналней школи мушело ришиц проблеми котри пред тим нє могло звладац Общество конфесионалней школи. Уж на самим початку дійствованя 1889. року обезпечело два нови учальнї. Були то обични валалски хижи, а у нїх ище вше кажди школяр нє мал свойо шедзиско. Найвекши успих Общество вшелїяк посцигло зоз приводзеньом нових учительох до валалу. Так уж школского 1889/1890. року у школских записнїкох находзиме на мена [[Михайло Врабель|Михайла Врабеля]], Василя Каменци и Александра Кота<ref>Янко Рамач: Школа у Руским Керестуре (1753-1918), Грекокатолїцка  парохия св. Петра и Павла, Нови Сад, 1995. б. 110.</ref>. Источасно з нїма почал робиц и Микола Будински (1870-1930) котри закончел учительску школу у Ужгородзе. Дзекуюци националней свидомосци учительох з Горнїци и їх порозуменя чежких школских обставинох у Бачкерестуре, валал достал потребне число школованих учительох. Окрем того и Микола Будински мал вальки уплїв, зоз Васильом Каменцом були парняки, на приход учительох з Горнїци. После того, Общество давало найвекшу увагу на обзпечованє основного учебнїка у тедишнїм чаше - букварки. Так у школи хаснована перша букварка Ласла Чопея, а под сам конєц 19. стороча и букварка Михайла Врабеля котри од 1897. року уж нє робел у Бачкерестуре. == Василь Каменца медзи найлєпшима учителями == У викладаню школскей науки Василь Каменца вше бул приклад другим учительом по порихтаносци за годзини. Мал окремну притоку у обходзеню зоз школярами як на годзинох так и у шлєбодних хвилькох. Праве його музична оспособеносц олєгчовала му роботу у класи. У школи Василь Каменца бул вше перши, а одходзел остатнї. Дочекал и випровадзел каждого свойого школяра. Знал за точносц и порядносц а мал прекрасни рукопис, яки нє мал анї єден просвитни роботнїк у школи. Його школяре на найлєгчейши способ доходзели до тирвацого знаня. То знали барз добре родичи и кед було можлївосци виберац та жадали же би їх дзецко ходзело до класи праве ґу ньому. Од дакедишнїх школярох Василя Каменца було призначене вельо о нїм, вони указовали задовольство же им учитель бул Каменца. Окреме виношели податки о його дїялносци медзи младежу и старшима под час жимских мешацох. Василь Каменца нє бул лєм учитель школяром алє и народни просвититель. Отримовал преподаваня, радзел каждого хто совит глєдал од нього, же би посцигнул цо векши успих у ґаздованю. Бул добри познаватель польодїлства, статкарства, пчоларства... З єдним словом бул прави народни учитель, та прето и бул облюбени у народзе. == Любитель народней шпиванки и хорского шпиваня == У тедишнїм чаше учитель Василь Каменца бул, у музичним поглядзе, найвоздзвигнутша особа у валалє. Тото свойо знанє нє тримал лєм у себе алє го преношел и на других. Розвивал при своїх школярох, младежи та и при старших любов ґу нашей народней шпиванки, ґу хорскей шпиванки. У школи робел зоз школярским хором котри мал у составе 18 дзивчата и 22 хлапцох. После вельорочней роботи и числених наступох школярски хор бул познати у тим краю. Як коруна добрей роботи и значне припознанє його хору ушлїдзело 1896. року. Того року хор зоз Бачкерестура шпивал на отвераню шветовей вистави у Будапешту! О тей подїї дзечнє приповедали тедишнї [[Шпивач|шпиваче]] у хору, а з тим ше цешел валал, родичи, школа... Друге польо на планє музичней дїялносци Василь Каменца мал у валалє на ширеню рускей народней шпиванки. Та и попри того же бул хорйовити вон нє чувал свойо здравє алє вельо робел з валалскима [[Гудак|гудацми]]. Учел их шпивац и грац! Як педаґоґ бул свидоми того же з їх помоцу найшвидше посцигнє найлєпши успих. Тото цо од нього научели вони то такой уношели до [[Народ|народу]] и на тот способ зменшовани уплїв мадярских и сербских народних шпиванкох. Вон и сам складал стихи шпиванкох, у нїх найчастейше ошпивал даєдни валалски події, а на уж познати мелодиї. Дзекеди Василь Каменца давал и свойо власни мелодиї а гудаци вец грали и шпивали. Од Бачкерестурских гудацох научели и други гудаци з наших валалох, та ше так ширела и нова шпиванка. Дїялносц учителя Василя Каменци описал и нєпознати народни шпивак у писнї ''О учительови Каменцови'' котру призначел у Бачкерестуре [[Володимир Гнатюк]] влєце 1897. року. Наводзиме лєм три характеристични стихи котри глаша: ::''Керестурски пан учитель вола ше Каменца,'' :: ::''То учитель добри, медзи людзми чесни,'' :: ::''Добре учи дзеци тоти цо найвекши.'' Нажаль, Василь Каменца нє засцигнул дац нашому народу шицко того цо знал и мал. Хоровал од єфтики, так же ґу концу живота, уж кед бул директор школи, його културна дїялносц ослабла. Бул свидоми своєй нєвилїчивей хороти и прето нїґда нє засновал фамилию зоз Наталку Джуньову, учительку, котра му була велька любов. То нє зробела анї вона бо ше нє одавала нїґда виполнююци так йому дате слово. Умар 22. априла 1901. року, у З2.року живота<ref>Дюра Варґа: Перши написал и зложел руски школски кнїжки. Стодвацецрочнїца народзеня Михаила Поливки (1868-1988), Шветлосц ч. 4, Нови Сад, , 1988, б. 442.</ref>. Його школски инспектор Никаз Ґраф з тей нагоди гварел же зоз Васильом Каменцом страцел єдного з найлєпших учительох у Бачбодрожским комитату. На вични спомин свойому учительови його школяре и валалчанє поставели надгробни памятнїк. Василь Каменца жадал буц поховани медзи своїма у новим доме, гоч бул народзени на Горнїци. == Литература == * Тамаш, др Юлиян: Учителє у школи у Руским Керестуре 1753-1941, Руски Керестур, лїтопис и история (1745-1991), Месна заєднїца Руски Керестур, 1992, бок 412 . * [[Дюра Варґа]]: Василь Каменца - прикладни културни роботнїк, МАК, число 8-9, рок XVI, авґуст-септембер 1987. == Референци == <references /> {{DEFAULTSORT:Каменца , Василь }} [[Катеґория:Учителє]] [[Катеґория:Директоре школи у Руским Керестуре]] [[Катеґория:Дириґенти]] [[Катеґория:Народзени 1869]] [[Катеґория:Умарли 1901]] [[Катеґория:22. април]] [[Катеґория:Дїяче у просвити]] g796fac6wn0f7b2a8jidibvagxp1wac 0 83 19590 15801 2026-06-26T16:29:13Z ОленкаБТ 1579 Викивязи и подробносци 19590 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align=right width |+ ! colspan="2" |<big>Владимир Колбас</big> |- | colspan="2" |[[Файл:Кolbas Vladimir.jpg|алт=Владимир Колбас|центар|мини|251x251п|Колбас (1995. року)]] |- |'''Народзени''' |30. авґуста 1947. |- |'''Умар''' |30. авґуста 2024 (77) |- |'''Державянство''' |югославянске, канадске |- |'''Язик творох''' |руски |- |'''Школа''' |Штредня музична школа, Нови Сад |- |'''Универзитет''' |Музична академия, Нови Сад |- |'''Период твореня''' |1976—1993. |- |'''Жанри''' |дириґованє, музична продукция |- |'''Поховани''' |у Киченеру, Онтарио, Канада |} '''Владимир Колбас''' (*30. авґуст 1947—†30. авґуста 2024), [[музичар]], [[Дириґент|дириґент,]] музични продуцент Радио Нового Саду. == Биоґрафия == Владимир Колбас народзени 30. авґуста 1947. року у Новим Садзе. [[Оцец]] Йовґен и [[мац]] Юстина родз. Гаргаї. Владимир мал и старшого брата Янка. Владимир Колбас закончел основне образованє у Новим Садзе, потим закончел штредню [[Музична школа ,,Исидор Баїч''|музичну школу,]] а потим и Музичну академию. Бул вредни аматер у КУД ''Максим Горки'' у Новим Садзе од тинейджерских рокох, тиж бул и [[Корепетиция|корепетитор]] и дириґент [[Хор|хорох]]. Владимир Колбас бул єден зоз сновательох Фестивалу ''Ружова заградка'', а роками робел и допринєсол у орґанизациї и реализациї фестивалу култури [[Фестивал рускей култури Червена ружа|''Червена ружа''.]] == Продуцент у Радио Новим Садзе == На место музичного продуцента до Рускей редакциї Радио Нови Сад пришол у марцу 1976. року. Колбас робел зоз [[Тамбура|тамбуровим]], народним и забавним [[Оркестер|оркестром]] на пририхтованю и знїманю музичного материялу за потреби музичней редакциї Радия Нови Сад, односно програми на [[Панонски руски язик|руским язику]]. Тиж робел и на пририхтованю наших руских [[Шпивач|шпивачох]], аматерох за знїманє [[Тон|тонских]] записох руских народних и забавних шпиванкох, як и ґрупох, од хторих найпознатша ґрупа Роса. За свою роботу и усиловносци Колбас достал вецей плакети и припознаня. На вецей заводи бул наградзовани з боку Медзинародного [[Фестивал рускей култури Червена ружа|фестивалу]] Подунайских жемох, котри отримовани биєнално. Продуцентску роботу Владимир Колбас окончовал по 1993. рок, кед зоз супругу Меланию родз. Мудри и штверима дзецми Марину, Катерину, Александром и Кристину, одселєли до Канади. Владимир Колбас умар 30. авґуста 2024. року, на свой 77. родзени дзень. Поховани є на [[Теметов|теметове]] у Киченеру. == Литература == == Вонкашнї вязи == * Ґрупа авторох, „Члени рускей редакциї од 1949. по 2019.ˮ, [https://nar.org.rs/wp-content/uploads/2019/10/%D0%93%D0%9B%D0%90%D0%A1%D0%98-%D0%98-%D0%A7%D0%90%D0%A1%D0%98_compressed_compressed.pdf ''Гласи и часи, 70 роки Рускей редакциї Радио Нового Саду''], Новинарска асоцияция Руснацох - НАР, Нови Сад 2019, б. 142 * М. Тот/В. Вуячич, [https://www.ruskeslovo.com/upokojel-se-vladimir-kolbas/ Упокоєл ше Владимир Колбас], ''Рутенпрес'', 1. септембер 2024. * [https://www.discogs.com/artist/4257600-%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80-%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%81 Владимир Колбас, дискоґрафия], www.discogs.com {{DEFAULTSORT:Колбас , Владимир }} [[Катеґория:Руснаци у Сербиї]] [[Катеґория:Новосадянє]] [[Катеґория:Народзени 1947]] [[Катеґория:Умарли 2024]] [[Катеґория:Музичаре]] [[Катеґория:Дириґенти]] [[Катеґория:Музични продуценти]] [[Катеґория:Виселєнци]] [[Катеґория:30. авґуст]] je1keg58enhy9i8oh9usphj7wbxqxa1 0 233 19586 16357 2026-06-26T16:13:04Z ~2026-36950-39 2250 19586 wikitext text/x-wiki '''Лаймска хорота''' або '''лаймска борелиоза''' то обераца хорота (антропоозоноза), хтора ше на чловека преноши зоз животиньох з уджобнуцом, прейґ шлїни або зоз жалудка. Преноша ю [[клїщ]]и з роду ''Inodex''. To мултисистемске охоренє субакутного и хроничного цеку, хторе спричинює бактерия ''Borrelia burgdorferi''. Вона залапює насампредз скору, а потим шерцо, ставци и централну нервну систему. [[Файл:Adult_deer_tick.jpg|alt=Клїщ|thumb|289x289px|Клїщ, найчастейши спричиньователь хороти]] == Клїщ найчастейши спричиньовач Лаймскей хороти == Резервоари тей бактериї то клїщи/клїщаре, глодаре, єленї и др. Вектори инфекциї тварди клїщи/клїщаре хтори преноша хороту на чловека и домашнї животинї. Зявює ше звичайно сезонски (од вчасней яри по позну єшень) и то углавним при особох хтори часто у природи. == Симптоми хороти по стадиюмох == Лаймска хорота ше клинїчно манифестує так же ше зяви локални оток и червенїдло (лат. erythema migrans) на месце уджобнуца и то 3-32 днї после инциденту. Локалне червенїдло цепле и углавним нє боляце. При 50% пациєнтох идентични пременки ше можу зявиц на других часцох цела, а при 15% пациєнтох анї нє муши буц пременки на скори. Окрем пременки на скори, пациєнта може преходзиц мраз по целу, може го биц жима, може буц слаби, болїц го глава, а можу ше и реґионално звекшац лимфни шлїжнїки. Кед ше хороту нє препозна и нє лїчи на час, о даскельо тижнї розвива ше други стадиюм з неуролоґийнима симптомами, зявеньом больох у ставцох и з кардиолоґийнима симптомами, а кед ше анї у тей фази хороту нє третирує, после вецей мешацох або рокох вона уходзи до трецей фази з чежкима неуролоґийнима пременками и пременками на ставцох и скори. == Дияґноза == Дияґнозу ше поставя на основи клинїчней слики и податкох о укушеню клїща, а потвердзує ше з тестом индиректней имунофлуоресценциї або з применьованьом ELISA технїкох зоз хторима ше одкрива IgM антицела у серуме, ликвору и синовиялней чечносци ставцох. После 1-3 мешацох зявюю ше IgG антицела хтори ше длуго отримую. Изолацию спричиньовательох ше нє практикує. == Терапия == Терапия тей хороти завиши од єй клинїчного стадиюму. Звичайно ше хаснує: пеницилин, тетрациклини и хлорамфеникол, а при нєуспишней антибиотскей терапиї у трецей фази препоручує ше и кортикостероїди. Окрем лаймскей хороти, клїщ преноши пегави тифус и запалєне мозґа. == Превенция лаймскей хороти == Превенция лаймскей хороти почина з контролу преношовача-резервоара инфекциї з бактерию ''Bb''. Найєдноставнєйши мири то розкерчованє коровча, гущави, громадох лїсца и ґраня, защита домашнїх любимцох и борба процив дробних глодарох. Мири особней защити то одвитуюци шмати (длуги рукави и ногавки, шапка и под.) и репеленти хтори одбиваю клїщи. Детальне препатранє скори после пребуваня у природи обовязне. Вчасне фахове винїманє клїща зоз скори барз важне же би ше при вицагованю бактерия нє “ушприцовала” до креви з нєдомеркованим прицисканьом на цело клїща. Клїщ треба влапиц за сурлочку, а нє за цело и з єдноставним кружним рухом на горе виняц. Место ше почуха з антисептиком (алкогол и под.). {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" | ===Класификаця и екстерни ресурси === |- |'''ICD-10 ''' |A69.2 |- |'''ICD-9''' |088.81 |- |'''DiseasesDB ''' | 1531 |- |'''MedlinePlus''' |001319 |- |'''eMedicine ''' | med/1346 ped/1331 neuro/521 emerg/588 |- |'''MeSH ''' |MeSH |- |} == Литература == * Енциклопедия Нового Саду 12, КОС – ЛЕР, Нови Сад 1999, б. 253 == Вонкашнї вязи == * [https://www.zdravlje.org.rs/index.php/savetovaliste/lajmska-bolest Лајмска болест.] * [https://www.plivazdravlje.hr/bolest-clanak/bolest/70/Lajmska-bolest.html Lajmska bolest]. Vebsajt  PlivaZdravlje. hr * [https://www.jugolab.rs/mikrobiologija/lajmska-bolest  Lajmska bolest]. Jugolab, Zavod za laboratorijsku dijagnostiku [[Катеґория:Животинї]] [[Катеґория:Наука]] [[Катеґория:Медицина]] 8dmlu4k8793pdq94qoj17lwd4vif3xe 19587 19586 2026-06-26T16:14:00Z ~2026-36950-39 2250 19587 wikitext text/x-wiki '''Лаймска хорота''' або '''лаймска борелиоза''' то обераца хорота (антропозооноза), хтора ше на чловека преноши зоз животиньох з уджобнуцом, прейґ шлїни або зоз жалудка. Преноша ю [[клїщ]]и з роду ''Inodex''. To мултисистемске охоренє субакутного и хроничного цеку, хторе спричинює бактерия ''Borrelia burgdorferi''. Вона залапює насампредз скору, а потим шерцо, ставци и централну нервну систему. [[Файл:Adult_deer_tick.jpg|alt=Клїщ|thumb|289x289px|Клїщ, найчастейши спричиньователь хороти]] == Клїщ найчастейши спричиньовач Лаймскей хороти == Резервоари тей бактериї то клїщи/клїщаре, глодаре, єленї и др. Вектори инфекциї тварди клїщи/клїщаре хтори преноша хороту на чловека и домашнї животинї. Зявює ше звичайно сезонски (од вчасней яри по позну єшень) и то углавним при особох хтори часто у природи. == Симптоми хороти по стадиюмох == Лаймска хорота ше клинїчно манифестує так же ше зяви локални оток и червенїдло (лат. erythema migrans) на месце уджобнуца и то 3-32 днї после инциденту. Локалне червенїдло цепле и углавним нє боляце. При 50% пациєнтох идентични пременки ше можу зявиц на других часцох цела, а при 15% пациєнтох анї нє муши буц пременки на скори. Окрем пременки на скори, пациєнта може преходзиц мраз по целу, може го биц жима, може буц слаби, болїц го глава, а можу ше и реґионално звекшац лимфни шлїжнїки. Кед ше хороту нє препозна и нє лїчи на час, о даскельо тижнї розвива ше други стадиюм з неуролоґийнима симптомами, зявеньом больох у ставцох и з кардиолоґийнима симптомами, а кед ше анї у тей фази хороту нє третирує, после вецей мешацох або рокох вона уходзи до трецей фази з чежкима неуролоґийнима пременками и пременками на ставцох и скори. == Дияґноза == Дияґнозу ше поставя на основи клинїчней слики и податкох о укушеню клїща, а потвердзує ше з тестом индиректней имунофлуоресценциї або з применьованьом ELISA технїкох зоз хторима ше одкрива IgM антицела у серуме, ликвору и синовиялней чечносци ставцох. После 1-3 мешацох зявюю ше IgG антицела хтори ше длуго отримую. Изолацию спричиньовательох ше нє практикує. == Терапия == Терапия тей хороти завиши од єй клинїчного стадиюму. Звичайно ше хаснує: пеницилин, тетрациклини и хлорамфеникол, а при нєуспишней антибиотскей терапиї у трецей фази препоручує ше и кортикостероїди. Окрем лаймскей хороти, клїщ преноши пегави тифус и запалєне мозґа. == Превенция лаймскей хороти == Превенция лаймскей хороти почина з контролу преношовача-резервоара инфекциї з бактерию ''Bb''. Найєдноставнєйши мири то розкерчованє коровча, гущави, громадох лїсца и ґраня, защита домашнїх любимцох и борба процив дробних глодарох. Мири особней защити то одвитуюци шмати (длуги рукави и ногавки, шапка и под.) и репеленти хтори одбиваю клїщи. Детальне препатранє скори после пребуваня у природи обовязне. Вчасне фахове винїманє клїща зоз скори барз важне же би ше при вицагованю бактерия нє “ушприцовала” до креви з нєдомеркованим прицисканьом на цело клїща. Клїщ треба влапиц за сурлочку, а нє за цело и з єдноставним кружним рухом на горе виняц. Место ше почуха з антисептиком (алкогол и под.). {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" | ===Класификаця и екстерни ресурси === |- |'''ICD-10 ''' |A69.2 |- |'''ICD-9''' |088.81 |- |'''DiseasesDB ''' | 1531 |- |'''MedlinePlus''' |001319 |- |'''eMedicine ''' | med/1346 ped/1331 neuro/521 emerg/588 |- |'''MeSH ''' |MeSH |- |} == Литература == * Енциклопедия Нового Саду 12, КОС – ЛЕР, Нови Сад 1999, б. 253 == Вонкашнї вязи == * [https://www.zdravlje.org.rs/index.php/savetovaliste/lajmska-bolest Лајмска болест.] * [https://www.plivazdravlje.hr/bolest-clanak/bolest/70/Lajmska-bolest.html Lajmska bolest]. Vebsajt  PlivaZdravlje. hr * [https://www.jugolab.rs/mikrobiologija/lajmska-bolest  Lajmska bolest]. Jugolab, Zavod za laboratorijsku dijagnostiku [[Катеґория:Животинї]] [[Катеґория:Наука]] [[Катеґория:Медицина]] 2g5hkuuyogyqdfr7sc3m4pq7jy54sgh 0 272 19562 19193 2026-06-26T13:03:04Z ~2026-36923-54 2253 19562 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align: align=right width=300px |+ ! colspan="2" |Мешац |- | colspan="2" |[[Файл:Full_Moon_Luc_Viatour.jpg|345x345px|center]] |- |colspan="2" |<div style="text-align: center;">[[Планета]] |- ! colspan="2" |Характеристики орбити |- |'''Штреднї полупречнїк''' '''орбити''' |384.403 km |- |'''Периапсис''' |362.570 km |- |'''Апоапсис''' |405.410 km |- |'''Екцентрицитет''' |0.0549 |- |'''Период револуциї''' |27,3217 |- |'''Период ротациї''' |27,322 днї |- |'''Нагнуце''' |5,145 |- ! colspan="2" |Физични характеристики |- |'''Штреднї [[полупречнїк]]''' |1821.6 ± 0.5 km |- |'''[[Поверхносц]]''' |37.932.330 km² |- |'''Маса''' |7.3477 х 10²² kg (0,0123 або 1/81 жемовей) |- |'''Густосц''' |3.3464 g/cm³ |- |'''Ґравитация''' |1.622 m/s² |- |'''Маґнитуда''' | -2.5 до -12.9 |- |'''Албедо''' |0.136 |} '''Мешац''' (лат. Luna;<ref>[https://sr.wikipedia.org/wiki/Oxford_English_Dictionary Oxford English Dictionary], 2nd ed. "luna", Oxford University Press (Oxford), 2009</ref> астрономска символ: [[file:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]]) Жемов природни сателит и источашнє найблїзше нєбесне цело, оддалєне у просеку 384.401 km, так же шветлосц з Мешаца на Жем сцигує 1,25 секунди. Мешац обиходзи Жем по елиптичней драги зоз штредню швидкосцу од 1,02 km/s и преходзи [[Дзень|дньови]] лук од 13° 10" . Мешац черстве нєбесне цело пречнїка 3 647 km, та є по поверхносци 14 раз, по обсягу 50 раз, а по [[Маса|маси]] 81 раз менши од Жеми. Пошвидшанє сили чежи на Мешацу 6 раз менше як на Жеми. Мешац обидзе коло Жеми за 27 днї 7 [[Годзина|годзини]] 43 [[Минута|минути]] и 11.6 секунди (сидерични мешац) Мешац найяснєйше нєбесне цело после [[Слунко|Слунка]] чия [[шветлосц]] рефлектована (нє твори власну шветлосц як [[гвизда]]). Полни Мешац привидней гвиздовей велькосци -12,74, албедо му виноши 0,07, а углова велькосц ше видзи под углом од приблїжно 0,5°. Ґу Жеми обраца вше исти бок, бо ше обиход и ротация одбуваю у истим смислу, а часи обиходу и обрацаня єднаки, цо пошлїдок Жемового плимового вплїву. Драга му нагнута спрам ровнї еклиптики за 5° 9'. Вецей як половка поверхносци Мешаца ше видзи пре либрацию (59%). Мешацово мени то пременки Мешацовей ошвиценосци под час синодичного мешаца (млади Мешац, перша штварцина, полни Мешац и остатня або задня штварцина), а наставаю пре нєпреривни пременки Мешацового положеня спрам Жеми и Слунка. Кед Мешац войдзе до Жемового циню, настава зацменє Мешаца, а кед ше найдзе медзи Жему и Слунком (Мешацово ґузли), настава зацменє Слунка. Прицагуюци сили Мешаца и Слунка спричинюю на Жеми морски мени (плиму и осеку). Зоз свою силу прицагованя Мешац вплївує на Жемову драгу коло Слунка (нутация). [[Густосц]] Мешаца 3,34 t/m3, по чим є други природни сателит у Слунковей системи. Його рушанє у зложеним ґравитацийним полю Жеми и Слунка подложне велїм поремеценьом. Мешацова оддалєносц од Жеми ше нєпреривно меня, бо ше Мешац коло жеми руша по елипси, а окрем того у длугших часових интервалох його драга нє ма стаємну форму и велькосц. [[Файл:Moon_nearside_LRO.jpg|thumb|Блїзши бок Мешаца хтори нєпреривно видзиме зоз Жеми]] Просекова оддалєносц 384 401 km<ref>[http://spaceplace.nasa.gov/moon-distance/en/ „How far away is the moon? :: NASA Space Place”]</ref>, цо перше було точно вимеране з методу дньовей паралакси, потим з радаром и лидаром. З методами нєбесней механїки обрабя ше Мешацово рушанє у зложеним ґравитацийним полю Слунка, Жеми и планетох. За период од 1750. по 2125. рок вираховане же Мешац найблїжей при жеми, 356.375 km, бул 4. януара 1912, а же найдалєй од Жеми будзе, 406.720 km, 3. фебруара 2125. року. З мераньом оддалєносци з ласером (лидаром), заря хтора ше одбива од жвераткох хтори на Мешац поставели астронаути Апола 11, установене же ше Мешац просково рочнє оддалює од Жеми 3.8 cm. На основи того замеркованя поставена гипотеза же Мешац настал зоз збиваньом Жеми з планетоидом велькосци Марса пред вецей милиярди роками, та же ше, гоч ґравитацийно и далєй вязани за Жем, и далєй будзе оддальовац. [[Файл:Moon_Farside_LRO.jpg|thumb|Дальши бок Мешаца хторому видзиме лєм рубци (18%) зоз Жеми пре зявенє либрациї]] Таке настаце Мешаца може потолковац подобносц його ґеолоґийного составу зоз составом Жеми. Як Жемова ґравитация вплївує на Мешац, так и Мешацова ґравитация вплївує на Жем и на стабилизацию єй оси ротациї, хтора би без вплїву Мешаца мала вельо векшу жемову прецесию, цо би спричиньовало пременки ґлациялних и интерґлациялних ґеолоґийних периодох у вельо кратших периодох як цо ше вони наисце збували. Мешац нє ма чечуцу воду анї значну атмосферу. Густосц атмосфери вельо раз менша од Жемовей, та є по числу молекулох у кубним центиметру (през дзень 10 000, вноци 200 000) блїзша густосци молекулох у медзипланетарним просторе. Релєфни характеристики Мешаца: моря, високоровнїни и кратери, зоз обачлївима пошлїдками тектонских процесох и вулканизму. З морйом ше наволую цмейши часци (ровнїни окружени з бреговима ланцами), гоч на Мешацу нєт води. На формованє поверхносци значно вплївовало вдеренє вельких целох, планетоидох и метеоритох, з обставинами хтори були одредзену зоз станом нукашньосци и єй розвойом (хладзенє нукашньосци, вулкански процеси). Поверхносц прекрита з пасмом реґолиту, дробнозарнастих розтресацих и порозних одламкох на каменей подлоги. Температура поверхносци ше меня од –160 °C вноци по +120 °C воднє <ref>[https://www.enciklopedija.hr/clanak/41316 Мешац] "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2014.</ref>. == Литература == * Scott, Elaine (2016). Our Moon: New Discoveries About Earth's Closest Companion. Houghton Mifflin Harcourt. бок. 7. ISBN 9780544750586. * Stroud, Rick (2009). [https://archive.org/details/bookofmoon0000stro The Book of the Moon] * [https://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/948_discovery_2008/page4.shtml The Moon.] Discovery 2008. BBC World Service. == Вонкашнї вязи == * [https://web.archive.org/web/20151117171739/http://tycho.usno.navy.mil/vphase.html „US Naval Observatory: фази Мешаца за шицки датуми од 1800-2199.”] * [https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=moonphaseinfo.com Хвилькова Мешацова фаза] * [https://www.lpi.usra.edu/resources/lunar_orbiter/ Диґитални Мешацов фотоґрафски атлас] * [https://apolloarchive.com/apollo_archive.html Архива Проєкту Аполо] * [https://solarviews.com/eng/moon.htm Мешац — Rosanna and Calvin Hamilton] == Референци == <references /> [[Катеґория:Астрономия]] [[Катеґория:Наука]] [[Катеґория:Физика]] j1omrvkp52m94vvq6itre95u3i6gzmp 0 579 19584 15515 2026-06-26T16:05:12Z ~2026-36950-39 2250 19584 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: lightblue | header1 = Лїшка | label2 = | data2 =[[File: Vulpes vulpes sitting.jpg|250px]] | header3 = [[Таксономия (биолоґия)|Наукова класификация]] | label4 = Домен | data4 =Eukaryota | label5 = Царство | data5 =Animalia | label6 = Тип | data6 =Chordata | label7 = Класа | data7 =Mammalia | label8 = Ряд | data8 =Carnivora | label9 = Фамилия | data9 =Canidae | label10 = Род | data10 =''Vulpes'' | label11 = Файта | data11 =''V. vulpes'' | header12 = [[Биномна номенклатура|Биномне мено]] | label13 = | data13 = ''Vulpes vulpes '' | label14 = | data14 = [[Карл фон Лине|Linnaeus]], 1758 | label15 = Подфайти | data15 = | header16 = Синоними | label17 = | data17 = Vulpes fulva | label18 = | data18 = Vulpes fulvus }} '''Лїшка''' (лат. ''Vulpes vulpes L''. - общеславянска назва зоз вираженима словацкима прикметами, у укр. бешедох Карпатох ''лiшка'', поль. ''liszka'', слц. ''liška''., горв. ''lisica'' серб. ''лисица'')<ref>Mirić Đ. 1969. Predlog srpskohrvatske nomenklature jugoslovenskih sisara (Mammalia). Glasnik Prirodnjačkog muzeja u Beogradu B-24: 161—173.</ref>.  Нашо предки хасновали назву ''ровка,'' з мадь. ''róuka''. То дзива животиня зоз шора жвирох (''Carnivora'') и фамилиї псох (''Canidae''). Жиє углавним на сиверней Жемовей полулабди и єст єй у цалей Европи. Барз є прилагодлїва, жиє у рижних бивальнїкох, од лєсох, прейґ пажицох и польох, по [[Камень|каменяри]] и мочарово предїли. '''Опис животинї''' – [[Фарба]] лїшковей шерсци варирує – у наших крайох є червенкастожовта у рижних тонох, а на сиверу жию познати ''стриберни лїшки''. Бундичка им барз ценєна. Цело лїшки длугоке коло 65 центи, самец чежки коло 5,3, а самица коло 4,2 кили. Зуби и видлїци єй типични за месоєди, зоз 42 зубами. Позната є по осету слуху, хтори ма важну улогу при ловох, окреме глодарох. Слуха їх рушанє у под'жемних глїбкох, та их чека при дзирох. Як и пес, прима фреквенциї хтори чловек нє може чуц. Нюх єй тиж барз розвити. З випущованьом урину, як и вилученїнох шлїжнїкох на талпох, аналних и хвостових шлїжнїкох означує свою дзиру дзе жиє, драги кадзи ходзи, гранїци свойого ловного ревиру. Дзиру копе у лєгких жемох або ю ушорює под кореньом древох або у розпуклїнох стинох. У дзири є през [[дзень]] и у нєй коци и хова свойо мали лїщата. Лови углавним вноци, на просторе хтори голєм 300 метери у пречнїку оддалєни од єй дзири, а ловни ревир єй од 300 до 400 гектари. '''Карменє''' – Лїшка є мишоподобни глодари, птици, вайца, жаби, ящурки, шлїмаки, инсекти, а тиж так и рошлїни, окреме бобки и [[овоц]]. У нєдостатку другей покарми, є и здохлїни. Понеже глодаре участвую у єй костираню аж зоз 80-90%, вона представая редуктора числовосци тих у польопривреди нєжаданих файтох. '''Розмножованє''' – Лїшка жиє углавним осамено, а лєм под час пареня приходзи до зблїжованя самцох и самицох. У сезони пареня самица ше оглашує з характеристичним бреханьом, а самци зоз завиваньом. Пари ше од децембра до конца фебруара. Лїшка ноши мали од 50 до 56 днї. Кед ше окоци, мали маю штреднє коло 80 ґрами, а єст их од 4 до 8. На верху хвоста и на першох им праменка билей шерсци. Осамостоюю ше после штирох мешацох, алє предлужую жиц на родительскей териториї док зоз коло 10 мешацами нє постаню полно узрети. '''Справованє -''' У дзивини, типични животни вик лїшки єден до три роки, гоч даєдни лїшки можу жиц и до дзешец роки. Лїшка як файта «звонка закона», лови ше ю вшадзи и зоз шицкима средствами. Ловаре часто водза зоз собу специялно обучени пси, теди кед ше сце знїщиц цале лягло. Число лїшкох зменшує и ''збешнєтосц'' – вона жертва, алє и активни преношовач. Понеже тота страшна хорота смертельна и за чловека, у [[Войводина|Войводини]] ше запровадзує акцию прероналного (прейґ покарми) вакцинованя лїшкох. Хасен од лїшки, пре таманєнє глодарох векши як чкода кед напада и пиряту дзивину и млади заяци, а по [[Салаш|салашох]] и живину. == Литература == * ''Енциклопедия Нового Саду'' 13, ЛЕС – МАП, Нови Сад 1999, б. 61-62 * Оксана Тимко Дїтко, ''Назви рошлїнох и животиньох у руским язику'', Вуковар 2016, б. 89, 97 * ''Словнїк руского народного язика I, А – Н'', Филозофски факултет, Одсек за русинистику, Нови Сад 2017, б. 680   == Вонкашнї вязи == * [https://sr.wikipedia.org/sr-ec/%D0%9B%D0%B8%D1%81%D0%B8%D1%86%D0%B0 ''Лисица''], Википедија на српском језику, sr.wikipedia.org, 10. мај 2006. == Референци == [[Катеґория:Животинї]] 94cz13ctpjwqivt8wed7rvcinzmo2ph 19585 19584 2026-06-26T16:06:25Z ~2026-36950-39 2250 19585 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: lightblue | header1 = Лїшка | label2 = | data2 =[[File: Vulpes vulpes sitting.jpg|250px]] | header3 = [[Таксономия (биолоґия)|Наукова класификация]] | label4 = Домен | data4 =Eukaryota | label5 = Царство | data5 =Animalia | label6 = Тип | data6 =Chordata | label7 = Класа | data7 =Mammalia | label8 = Ряд | data8 =Carnivora | label9 = Фамилия | data9 =Canidae | label10 = Род | data10 =''Vulpes'' | label11 = Файта | data11 =''V. vulpes'' | header12 = [[Биномна номенклатура|Биномне мено]] | label13 = | data13 = ''Vulpes vulpes '' | label14 = | data14 = [[Карл фон Лине|Linnaeus]], 1758 | label15 = Подфайти | data15 = | header16 = Синоними | label17 = | data17 = Vulpes fulva | label18 = | data18 = Vulpes fulvus }} '''Лїшка''' (лат. ''Vulpes vulpes L''. - общеславянска назва зоз вираженима словацкима прикметами, у укр. бешедох Карпатох ''лiшка'', поль. ''liszka'', слц. ''liška''., горв. ''lisica'' серб. ''лисица'')<ref>Mirić Đ. 1969. Predlog srpskohrvatske nomenklature jugoslovenskih sisara (Mammalia). Glasnik Prirodnjačkog muzeja u Beogradu B-24: 161—173.</ref>.  Нашо предки хасновали назву ''ровка,'' з мадь. ''róuka''. То дзива животиня зоз шора жвирох (''Carnivora'') и фамилиї псох (''Canidae''). Жиє углавним на сиверней Жемовей полулабди и єст єй у цалей Европи. Барз є прилагодлїва, жиє у рижних бивальнїкох, од лєсох, прейґ пажицох и польох, по [[Камень|каменяри]] и мочарово предїли. '''Опис животинї''' – [[Фарба]] лїшковей шерсци варирує – у наших крайох є червенкастожовта у рижних тонох, а на сиверу жию познати ''стриберни лїшки''. Бундичка им барз ценєна. Цело лїшки длугоке коло 65 центи, самец чежки коло 5,3, а самица коло 4,2 кили. Зуби и видлїци єй типични за месоєди, зоз 42 зубами. Позната є по осету слуху, хтори ма важну улогу при ловох, окреме глодарох. Слуха їх рушанє у под'жемних глїбкох, та их чека при дзирох. Як и пес, прима фреквенциї хтори чловек нє може чуц. Нюх єй тиж барз розвити. З випущованьом урину, як и вилученїнох шлїжнїкох на талпох, аналних и хвостових шлїжнїкох означує свою дзиру дзе жиє, драги кадзи ходзи, гранїци свойого ловного ревиру. Дзиру копе у лєгких жемох або ю ушорює под кореньом древох або у розпуклїнох стинох. У дзири є през [[дзень]] и у нєй коци и хова свойо мали лїщата. Лови углавним вноци, на просторе хтори голєм 300 метери у пречнїку оддалєни од єй дзири, а ловни ревир єй од 300 до 400 гектари. '''Карменє''' – Лїшка є мишоподобни глодари, птици, вайца, жаби, ящурки, шлїмаки, инсекти, а тиж так и рошлїни, окреме бобки и [[овоц]]. У нєдостатку другей покарми, є и здохлїни. Понеже глодаре участвую у єй костираню аж зоз 80-90%, вона представя редуктора числовосци тих у польопривреди нєжаданих файтох. '''Розмножованє''' – Лїшка жиє углавним осамено, а лєм под час пареня приходзи до зблїжованя самцох и самицох. У сезони пареня самица ше оглашує з характеристичним бреханьом, а самци зоз завиваньом. Пари ше од децембра до конца фебруара. Лїшка ноши мали од 50 до 56 днї. Кед ше окоци, мали маю штреднє коло 80 ґрами, а єст их од 4 до 8. На верху хвоста и на першох им праменка билей шерсци. Осамостоюю ше после штирох мешацох, алє предлужую жиц на родительскей териториї док зоз коло 10 мешацами нє постаню полно узрети. '''Справованє -''' У дзивини, типични животни вик лїшки єден до три роки, гоч даєдни лїшки можу жиц и до дзешец роки. Лїшка як файта «звонка закона», лови ше ю вшадзи и зоз шицкима средствами. Ловаре часто водза зоз собу специялно обучени пси, теди кед ше сце знїщиц цале лягло. Число лїшкох зменшує и ''збешнєтосц'' – вона жертва, алє и активни преношовач. Понеже тота страшна хорота смертельна и за чловека, у [[Войводина|Войводини]] ше запровадзує акцию прероналного (прейґ покарми) вакцинованя лїшкох. Хасен од лїшки, пре таманєнє глодарох векши як чкода кед напада и пиряту дзивину и млади заяци, а по [[Салаш|салашох]] и живину. == Литература == * ''Енциклопедия Нового Саду'' 13, ЛЕС – МАП, Нови Сад 1999, б. 61-62 * Оксана Тимко Дїтко, ''Назви рошлїнох и животиньох у руским язику'', Вуковар 2016, б. 89, 97 * ''Словнїк руского народного язика I, А – Н'', Филозофски факултет, Одсек за русинистику, Нови Сад 2017, б. 680   == Вонкашнї вязи == * [https://sr.wikipedia.org/sr-ec/%D0%9B%D0%B8%D1%81%D0%B8%D1%86%D0%B0 ''Лисица''], Википедија на српском језику, sr.wikipedia.org, 10. мај 2006. == Референци == [[Катеґория:Животинї]] s18nlzzq6j53th9awyerhks9w3r0fhj 0 1971 19589 15921 2026-06-26T16:24:44Z ОленкаБТ 1579 Викивязи и подробносци 19589 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align=right width=300px ! colspan="2" |<big>Владимир Рац</big> |- | colspan="2" |[[Файл:Vladimir Rac Zebo.jpg|алт=Владимир Рац Зебо|центар|мини|342x342п]] |- ! colspan="2" |Особни информациї |- |'''Назвиско''' | Зебо |- |'''Народзени''' |8. новембра 1943. |- |'''Умар''' | 16. октобра 1996. |- |'''Поховани''' |У Новим Садзе |- |'''Висина''' | |- |'''Позиция у тиме''' |Прави бек |- |'''Спорт''' |Фодбал |- |'''Державянство''' |югославянске |- ! colspan="2" |Сениорска кариєра |- | colspan="2" |'''Рок Тим Ґоли''' |} '''Владимир''' '''Рац''' (*8. новембер 1943-† 16. октобер 1996), фодбалер, тренер. == Биоґрафия == Владимир Рац народзени 8. новембра 1943. року у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]. [[Оцец]] Владо и [[мац]] Серафина родз. Гарди. Владимир мал младшу шестру Ксению. Основну школу Владимир Рац закончел у Руским Керестуре а Штредню польопривредну школу у Зомборе. Владимир Рац ше оженєл зоз Гелену родз. Колбас. У малженстве мали сина Ваню. == Кариєра на фодбалским терену == Владимир Рац бивал у Руским Керестуре нєдалєко од фодбалского терену [[ФК Русин|ФК ''Русин'']]. Як хлапец бул на каждим змаганю ФК ''Русина'', одходзел провадзиц тренинґи фодбалерох. У школи бул од дзецинства замерковани як талантовани [[спортиста]], односно фодбалер, лабда го прицаговала и вон єй пошвецовал кажду шлєбодну хвильку. Як старши пионир Владимир Рац Зебо, так го наволовали приятелє и навияче, почал бавиц у подростку ФК ''Русин'' дзе за пар роки, дзекуюци тренерови [[Владимир Малацко|Владимирови Малацкови]] Учови, дозрел до квалитетного охранєбного бавяча. До Штреднєй польопривредней школи Владимир Рац пошол до Зомбора и теди, як бавяч Русинового подростку, бавел и за подросток ФК ''ЖАК''. Перспективного Владимира превжал друголиґаш ФК ''Раднички'' Зомбор, а накадзи почал бавиц за перши тим Владимир прешол до новосадскей [[Войводина|''Войводини''.]] Новосадянє го послали на гартованє до ФК ''[[Бачка]]'' зоз Бачкей Паланки. Рац ше швидко уклопел до тей друголиґашскей екипи и стандардно бавел добре. Медзитим, Рацово фодбалске дозреванє випатра же лєпше провадзели фодбалски менаджере у Македониї як фодбалски фаховци у Новим Садзе. Нєодлуга Владимир Рац, под вигоднима условиями, подписал контракт зоз першолиґашом ФК ''Вардар'' зоз Скопя.   За тоту македонску екипу Владимир Рац Зебо бавел велї роки на позициї правого бека и з добрим бависком себе обезпечел вецей предлужованя професионалного контракту. У тим македонским тиме Владимир Рац и закончел фодбалску кариєру. Часто бул на прагу репрезентациї алє ше му нє удало бавиц у тим составе. По законченю фодбалскей кариєри у Скопю, Владимир Рац ше зоз фамелию врацел до Нового Саду. Бавел фодбал и тренирал бавячох ФК ''Индекс''. На концу, даскельо мешаци препровадзел и у ФК ''Русин'' з Руского Керестура, дзе и почал свою кариєру фодбалера. Бул бавяч а, источасно, и тренер тима. У медзичаше, Владимир Рац ше похорел и умар 16. октобра 1996. року у його 53. року живота. Поховани є на [[Теметов|теметове]] у Новим Садзе. == Ґалерия == <gallery> Файл:V Rac, V Malacko i V Ramač.jpg|Владимир Рац Зебо, [[Владимир Малацко]] Учо, тренер и [[Владимир Рамач]] Рамзес </gallery> == Литература == * Владимир Медєши, „Од малючка з фодбаломˮ, Руски календар 1997, НВУ Руске слово, Нови Сад, 1996, б. 164 == Вонкашнї вязи == * [https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1680340448791450&id=130904490401728&set=a.240113306147512 Вардарова колекција], Екипата на Вардар пред почетокот на натпреварот со Црвена Звезда (0:2), одигран на 17.04.1968 на Градскиот стадион во Скопје. {{DEFAULTSORT: Рац , Владимир }} [[Катеґория:Руснаци у Сербиї]] [[Катеґория:Керестурци]] [[Катеґория:Фодбалере]] [[Катеґория:Фодбалере ФК Русин]] [[Катеґория:Югославянски фодбалере]] [[Катеґория:Фодбалере ФК Войводина]] [[Катеґория:Фодбалере ФК Вардар]] [[Катеґория:8. новембер]] [[Катеґория:Народзени 1943]] [[Катеґория:Умарли 1996]] [[Катеґория:16. октобер]] c3cj7gxusb7fv7fcm9cp4mrij4pqria 0 3196 19555 2026-06-26T12:02:36Z Keresturec 18 Нова страница: '''16. май''' — 136. дзень у року (137. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 229 днї. Подїї 1929 — У Голивуду додзелєни перши награди америцкей филмскей академиї, хтори од 1931. року наволани Оскар. Перши награди додзелєни филму Кри… 19555 wikitext text/x-wiki '''16. май''' — 136. дзень у року (137. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 229 днї. Подїї 1929 — У Голивуду додзелєни перши награди америцкей филмскей академиї, хтори од 1931. року наволани Оскар. Перши награди додзелєни филму Кридла, ґлумици Дженет Ґейнор и ґлумцови Емилови Дженинґсови. 1969 — Совєтска вселенска ладя Венера 5 спущела ше на Венеру и почала посилац податки о тей планети. 1972 — После 8 рокох вибудови, до роботи пущена гидроенерґетична система Дєрдап, заєднїцки будовательни проєкт Югославиї и Румуниї. 1974 — Скупштина Социялистичней Федеративней Републики Югославиї преглашела [[Йосипа Броза Тита]] за доживотного предсидателя держави. Нєшка Медзинародни дзень СОС телефонох. Народзени 1898 — Народзена сербска поетеса [[Десанка Максимович]] (Рабровица при Валєве, 16. май 1898 — Беоґрад, 11. фебруар 1993), була професорка литератури и член Сербскей академиї наукох и уметносцох. 1937 — [[Янко Гайдук|Янко Гайдук Омер]] (*16. май 1937—†12. марец, 2018), музичар-тамбураш, предняк тамбурашского составу Кирданци и член вецей оркестрох Дому култури Руски Керестур. 1938 — Народзел ше владика [[Славомир Микловш]] (Дюрдьов, 16. май 1934 – Нови Сад, 21. юлий 2011) бул владика Крижевского владичества. Умарли 1828 — [[Франциско Ґоя]], шпански маляр и ґравер. 1960 — [[Иґор Грабар]], русинского походзеня русийски и совєтски академски маляр, историчар уметносци, реставратор и педаґоґ. 1968 — [[Лука Демян]], подкарпатски фолклориста и писатель. detruc489b3qc864zwcgw1gc2yt2xxw 19566 19555 2026-06-26T13:41:57Z Olirk55 19 Ушорйованє 19566 wikitext text/x-wiki '''16. май''' — 136. [[дзень]] у року (137. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 229 днї. == Подїї == * 1929 — У Голивуду додзелєни перши награди америцкей филмскей академиї, хтори од 1931. року наволани Оскар. Перши награди додзелєни филму Кридла, ґлумици Дженет Ґейнор и ґлумцови Емилови Дженинґсови. * 1969 — Совєтска вселенска ладя Венера 5 спущела ше на Венеру и почала посилац податки о тей [[Планета|планети.]] * [1972 — После 8 рокох вибудови, до роботи пущена гидроенерґетична система Дєрдап, заєднїцки будовательни проєкт Югославиї и Румуниї. * 1974 — Скупштина Социялистичней Федеративней Републики Югославиї преглашела [[Йосипа Броза Тита]] за доживотного предсидателя держави. *Нєшка Медзинародни дзень СОС телефонох. == Народзени == * 1898 — Народзена сербска поетеса [[Десанка Максимович]] (Рабровица при Валєве, 16. май 1898 — Беоґрад, [[11. фебруар]] 1993), була професорка литератури и член Сербскей академиї наукох и уметносцох. * 1937 — [[Янко Гайдук|Янко Гайдук Омер]] (*16. май 1937—†[[12. марец]], 2018), музичар-тамбураш, предняк тамбурашского составу Кирданци и член вецей оркестрох Дому култури Руски Керестур. * 1938 — Народзел ше владика [[Славомир Микловш]] ([[Дюрдьов]], 16. май 1934 – Нови Сад, 21. юлий 2011) бул владика Крижевского владичества. == Умарли == * 1828 — [[Франциско Ґоя]], шпански маляр и ґравер. * 1960 — [[Иґор Грабар]], русинского походзеня русийски и совєтски академски маляр, историчар уметносци, реставратор и педаґоґ. * 1968 — [[Лука Демян]], подкарпатски фолклориста и [[писатель]]. [[Катеґория:16. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] qxkuqciitw1evimtkiqlu9mkx2u4178 19574 19566 2026-06-26T14:58:21Z ОленкаБТ 1579 Викивязи 19574 wikitext text/x-wiki '''16. май''' — 136. [[дзень]] у року (137. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре.]] До конца рока єст ище 229 днї. == Подїї == * 1929 — У Голивуду додзелєни перши награди америцкей филмскей академиї, хтори од 1931. року наволани Оскар. Перши награди додзелєни филму Кридла, ґлумици Дженет Ґейнор и ґлумцови Емилови Дженинґсови. * 1969 — Совєтска вселенска ладя Венера 5 спущела ше на Венеру и почала посилац податки о тей [[Планета|планети.]] * [1972 — После 8 рокох вибудови, до роботи пущена гидроенерґетична система Дєрдап, заєднїцки будовательни проєкт Югославиї и Румуниї. * 1974 — Скупштина Социялистичней Федеративней Републики Югославиї преглашела [[Йосипа Броза Тита]] за доживотного предсидателя держави. *Нєшка Медзинародни дзень СОС телефонох. == Народзени == * 1898 — Народзена сербска [[Поета|поетеса]] [[Десанка Максимович]] (Рабровица при Валєве, 16. май 1898 — Беоґрад, [[11. фебруар]] 1993), була [[Професор|професорка]] литератури и член Сербскей академиї наукох и уметносцох. * 1937 — [[Янко Гайдук|Янко Гайдук Омер]] (*16. май 1937—†[[12. марец]], 2018), музичар-тамбураш, предняк тамбурашского составу Кирданци и член вецей оркестрох Дому култури Руски Керестур. * 1938 — Народзел ше владика [[Славомир Микловш]] ([[Дюрдьов]], 16. май 1934 – Нови Сад, 21. юлий 2011) бул владика Крижевского владичества. == Умарли == * 1828 — [[Франциско Ґоя]], шпански маляр и ґравер. * 1960 — [[Иґор Грабар]], русинского походзеня русийски и совєтски академски маляр, историчар уметносци, реставратор и педаґоґ. * 1968 — [[Лука Демян]], подкарпатски фолклориста и [[писатель]]. [[Катеґория:16. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] 82eb2dzo8w1n15i14qwlwqp5dzrvms1 0 3197 19556 2026-06-26T12:08:59Z Keresturec 18 Нова страница: '''17. май''' — 137. дзень у року (138. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 228 днї. Подїї 1846 — Адолф Сакс патентовал саксофон. 1865 — Основана Медзинародна телекомуникацийна уния. 1965 — Медзи ЗАД и Вельку Британию окончени перш… 19556 wikitext text/x-wiki '''17. май''' — 137. дзень у року (138. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 228 днї. Подїї 1846 — Адолф Сакс патентовал саксофон. 1865 — Основана Медзинародна телекомуникацийна уния. 1965 — Медзи ЗАД и Вельку Британию окончени перши трансатлантски телевизийни пренос програми у фарбох. Америцки комерциялни телекомуникацийни сателит Ерли бирд преношел емисию америцкей ТВ мрежи НБС ''Нови попатрунок на стару Анґлию''. Нєшка Медзинародни дзень гомофобиї Шветови дзень телекомуникацийох и информацийного дружтва (WTISD). Означує ше на дзень подписованя першей медзинародней телеґрафскей конвенциї 1865. року и формованя Медзинародней униї за телекомуникацию (ITU). Народзени 1912 — Ернест Контратович, подкарпатски маляр и педаґоґ. p3zgsphwqrhj05dxeypynvjeucamb9b 19567 19556 2026-06-26T13:44:19Z Olirk55 19 Ушорйованє 19567 wikitext text/x-wiki '''17. май''' — 137. [[дзень]] у року (138. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 228 днї. == Подїї == * 1846 — Адолф Сакс патентовал саксофон. * 1865 — Основана Медзинародна телекомуникацийна уния. * 1965 — Медзи ЗАД и Вельку Британию окончени перши трансатлантски телевизийни пренос програми у [[Фарба|фарбох]]. Америцки комерциялни телекомуникацийни сателит Ерли бирд преношел емисию америцкей ТВ мрежи НБС ''Нови попатрунок на стару Анґлию''. * Нєшка Медзинародни дзень гомофобиї * Шветови дзень телекомуникацийох и информацийного дружтва (WTISD). Означує ше на дзень подписованя першей медзинародней телеґрафскей конвенциї 1865. року и формованя Медзинародней униї за телекомуникацию (ITU). == Народзени == * 1912 — Ернест Контратович, подкарпатски маляр и педаґоґ. esgr75x3g7dxrdt8bwacskvz29lqe9n 19575 19567 2026-06-26T15:04:04Z ОленкаБТ 1579 Викивязи, категория 19575 wikitext text/x-wiki '''17. май''' — 137. [[дзень]] у року (138. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре]]. До конца рока єст ище 228 днї. == Подїї == * 1846 — Адолф Сакс патентовал саксофон. * 1865 — Основана Медзинародна телекомуникацийна уния. * 1965 — Медзи ЗАД и Вельку Британию окончени перши трансатлантски телевизийни пренос програми у [[Фарба|фарбох]]. Америцки комерциялни телекомуникацийни сателит Ерли бирд преношел емисию америцкей ТВ мрежи НБС ''Нови попатрунок на стару Анґлию''. * Нєшка Медзинародни дзень гомофобиї * Шветови дзень телекомуникацийох и информацийного дружтва (WTISD). Означує ше на дзень подписованя першей медзинародней телеґрафскей конвенциї 1865. року и формованя Медзинародней униї за телекомуникацию (ITU). == Народзени == * 1912 — Ернест Контратович, подкарпатски маляр и педаґоґ. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:17.май]] hwkpzqukjsyumxze54kzsw73stoc8f3 0 3198 19557 2026-06-26T12:37:14Z Keresturec 18 Нова страница: '''18. май''' — 138. дзень у року (139. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 227 днї. Подїї 1899 — У Гаґу отримана перша медзинарона конференция за застановйованє обегованя у наоружаню и зоперанє войнох. 1954 — Ступела на моц европ… 19557 wikitext text/x-wiki '''18. май''' — 138. дзень у року (139. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 227 днї. Подїї 1899 — У Гаґу отримана перша медзинарона конференция за застановйованє обегованя у наоружаню и зоперанє войнох. 1954 — Ступела на моц европска конвенция о людских правох. 1960 — Основани Факултет технїчних наукох (ФТН) на Универзитету у Новим Садзе. 1998 — Влада ЗАД поднєсла вельку тужбу процив Майкрософт корпорациї, наймоцнєйшей софтверскей компаниї на швеце, пре монопол. Нєшка Медзинародни дзень музейох. Народзени 1868 — Народзени Николай II (Русия), остатнї всерусийски император. 1872 — Народзел ше филозоф, математичар и писатель [[Бертранд Расел]], (Трелек, Зєдинєне Кральовство, 18. май 1872 – Пенхриндейдрайт, Зєдинєне Кральовство, 2. фебруар 1970) родоначальнїк аналитичней филозофиї, добитнїк Нобеловей награди за литературу 1950. року. 1897 — Народзел ше филмски режисер, сценариста и продуцент Френк Капра (Бизаквино, Сицилия, 18. май 1897 – Ла Кинта, ЗАД, 3. септембер 1991), тройнїсти добитнїк Оскара. 1919 — Народзела ше балерина Марґарет Евелин Хукам, позната як [[Марґот Фонтейн]] (Райґейт, Зєдинєне Кральовство 18. май 1919 – Панама, 21. фебруар 1991). Кральовски балет (The Royal Ballet) ю преглашел за прима балерину асолута (prima ballerina assoluta), а одлуку потримала британска кралїца Елизабета II. 1920 — Народзел ше римокатолїцки священїк [[Карол Йозеф Войтила]] (Вадовице, Польска, 18. май 1920 – Ватикан, 2. април 2005), котри под меном Йоан Павло II постал перши нєиталиянски папа после 455 рокох. 1927 — [[Василь Хома]], чехословацки дипломата, литературознавец, педаґоґ, русински дружтвени активиста. Умарли 1911 — [[Ґустав Малер]], австрийски композитор. 1985 — [[Йовґен Сабол]] (*14. децембер 1913–†18. май 1985), професор, педаґоґ, дїятель у култури. 7db0gpdlvbfviepa4pbcopytphw66yh 19570 19557 2026-06-26T13:56:41Z Olirk55 19 Ушорйованє 19570 wikitext text/x-wiki '''18. май''' — 138. [[дзень]] у року (139. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 227 днї. == Подїї == * 1899 — У Гаґу отримана перша медзинарона конференция за застановйованє обегованя у наоружаню и зоперанє войнох. * 1954 — Ступела на моц европска конвенция о людских правох. * 1960 — Основани Факултет технїчних наукох (ФТН) на Универзитету у Новим Садзе. * 1998 — Влада ЗАД поднєсла вельку тужбу процив Майкрософт корпорациї, наймоцнєйшей софтверскей компаниї на швеце, пре монопол. * Нєшка Медзинародни дзень музейох. == Народзени == * 1868 — Народзени Николай II (Русия), остатнї всерусийски император. * 1872 — Народзел ше филозоф, математичар и [[Писатель|писател]]<nowiki/>ь [[Бертранд Расел]], (Трелек, Зєдинєне Кральовство, 18. май 1872 – Пенхриндейдрайт, Зєдинєне Кральовство, [[2. фебруар]] 1970) родоначальнїк аналитичней филозофиї, добитнїк Нобеловей награди за литературу 1950. року. * 1897 — Народзел ше филмски режисер, сценариста и продуцент Френк Капра (Бизаквино, Сицилия, 18. май 1897 – Ла Кинта, ЗАД, 3. септембер 1991), тройнїсти добитнїк Оскара. * 1919 — Народзела ше балерина Марґарет Евелин Хукам, позната як [[Марґот Фонтейн]] (Райґейт, Зєдинєне Кральовство 18. май 1919 – Панама, [[21. фебруар]] 1991). Кральовски балет (''The Royal Ballet'') ю преглашел за прима балерину асолута (''prima ballerina assoluta''), а одлуку потримала британска кралїца Елизабета II. * 1920 — Народзел ше римокатолїцки священїк [[Карол Йозеф Войтила]] (Вадовице, Польска, 18. май 1920 – Ватикан, 2. април 2005), котри под меном Йоан Павло II постал перши нєиталиянски папа после 455 рокох. *1927 — [[Василь Хома]], чехословацки дипломата, литературознавец, педаґоґ, русински дружтвени активиста. == Умарли == * 1911 — [[Ґустав Малер]], австрийски [[Композитор|композитор.]] 1985 — [[Йовґен Сабол]] (*14. децембер 1913–†18. май 1985), [[професор]], педаґоґ, дїятель у култури. [[Катеґория:18. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] 3j810map5hcvrlooqmdq5qtpksk8k1b 19576 19570 2026-06-26T15:06:04Z ОленкаБТ 1579 Викивязи 19576 wikitext text/x-wiki '''18. май''' — 138. [[дзень]] у року (139. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре.]] До конца рока єст ище 227 днї. == Подїї == * 1899 — У Гаґу отримана перша медзинарона конференция за застановйованє обегованя у наоружаню и зоперанє войнох. * 1954 — Ступела на моц европска конвенция о людских правох. * 1960 — Основани Факултет технїчних наукох (ФТН) на Универзитету у Новим Садзе. * 1998 — Влада ЗАД поднєсла вельку тужбу процив Майкрософт корпорациї, наймоцнєйшей софтверскей компаниї на швеце, пре монопол. * Нєшка Медзинародни дзень музейох. == Народзени == * 1868 — Народзени Николай II (Русия), остатнї всерусийски император. * 1872 — Народзел ше филозоф, математичар и [[Писатель|писател]]<nowiki/>ь [[Бертранд Расел]], (Трелек, Зєдинєне Кральовство, 18. май 1872 – Пенхриндейдрайт, Зєдинєне Кральовство, [[2. фебруар]] 1970) родоначальнїк аналитичней филозофиї, добитнїк Нобеловей награди за литературу 1950. року. * 1897 — Народзел ше филмски режисер, сценариста и продуцент Френк Капра (Бизаквино, Сицилия, 18. май 1897 – Ла Кинта, ЗАД, 3. септембер 1991), тройнїсти добитнїк Оскара. * 1919 — Народзела ше балерина Марґарет Евелин Хукам, позната як [[Марґот Фонтейн]] (Райґейт, Зєдинєне Кральовство 18. май 1919 – Панама, [[21. фебруар]] 1991). Кральовски балет (''The Royal Ballet'') ю преглашел за прима балерину асолута (''prima ballerina assoluta''), а одлуку потримала британска кралїца Елизабета II. * 1920 — Народзел ше римокатолїцки священїк [[Карол Йозеф Войтила]] (Вадовице, Польска, 18. май 1920 – Ватикан, 2. април 2005), котри под меном Йоан Павло II постал перши нєиталиянски папа после 455 рокох. *1927 — [[Василь Хома]], чехословацки дипломата, литературознавец, педаґоґ, русински дружтвени активиста. == Умарли == * 1911 — [[Ґустав Малер]], австрийски [[Композитор|композитор.]] 1985 — [[Йовґен Сабол]] (*14. децембер 1913–†18. май 1985), [[професор]], педаґоґ, дїятель у култури. [[Катеґория:18. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] b9jxzfxgwps6dw7x7u5hjta77055ilv 0 3199 19558 2026-06-26T12:43:30Z Keresturec 18 Нова страница: '''19. май''' — 139. дзень у року (140. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 226 днї. Подїї 1930 — Жени у Южней Африки достали право гласа. 1969 — Мюзикл ''Коса'', Джерома Раґния и Джеймса Рада виведзени у Беоґрадзе на сцени Ателєа 212.… 19558 wikitext text/x-wiki '''19. май''' — 139. дзень у року (140. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 226 днї. Подїї 1930 — Жени у Южней Африки достали право гласа. 1969 — Мюзикл ''Коса'', Джерома Раґния и Джеймса Рада виведзени у Беоґрадзе на сцени Ателєа 212. Познєйше 1979. року мюзикл Коса планетарно преславени зоз филмом Милоша Формана. Народзени 1762 — Народзени нємецки филозоф Йохан Ґотлиб Фихте, визначни представитель нємецкей класичней идеалистичней филозофиї. 1881 — [[Мустафа Кемал Ататурк]], турски войвода и державнїк. 1890 — Народзени сербски карикатурист [[Петар Пєр Крижанич]], єден з родоначальнїкох сербскей и югославянскей карикатури. 1912 — Гаврило Глюк, подкарпатски маляр и ґрафичар. Умарли 1957 — [[Ириней Кондратович]], священїк, историчар, писатель, новинар, културни и церковни дїяч Подкарпатскей Руси. 1976 — [[Осиф Рац]] (*2. януар 1897—†19. май 1976), привреднїк, социялдемократа, синдикални активиста, симпатизер и активни помагач НОБ. 2009 — [[Мирон Колошняї]] (*27. юний 1930—†19. май 2009), поета, прекладатель и аматер-маляр. c0nfi9xny6fo6lct8ar4jcn0tj6r3xc 19577 19558 2026-06-26T15:15:12Z ОленкаБТ 1579 Медзинаслови, подробносци, викивязи, категория 19577 wikitext text/x-wiki '''19. май''' — 139. [[дзень]] у року (140. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре.]] До конца рока єст ище 226 днї. == Подїї == * 1930 — Жени у Южней Африки достали право гласа. * 1969 — Мюзикл ''Коса'', Джерома Раґния и Джеймса Рада виведзени у Беоґрадзе на сцени Ателєа 212. Познєйше 1979. року мюзикл Коса планетарно преславени зоз филмом Милоша Формана. == Народзени == * 1762 — Народзени нємецки филозоф Йохан Ґотлиб Фихте, визначни представитель нємецкей класичней идеалистичней филозофиї. * 1881 — [[Мустафа Кемал Ататурк]], турски войвода и державнїк. * 1890 — Народзени сербски карикатурист [[Петар Пєр Крижанич]], єден з родоначальнїкох сербскей и югославянскей карикатури. * 1912 — Гаврило Глюк, подкарпатски маляр и ґрафичар. == Умарли == * 1957 — [[Ириней Кондратович]], [[священїк]], историчар, [[писатель]], новинар, културни и церковни дїяч Подкарпатскей Руси. * 1976 — [[Осиф Рац]] (*[[2. януар]] 1897—†19. май 1976), привреднїк, социялдемократа, синдикални активиста, симпатизер и активни помагач НОБ. * 2009 — [[Мирон Колошняї]] (*27. юний 1930—†19. май 2009), [[поета]], прекладатель и аматер-маляр. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:19. май]] c8j21b0nzb45z2dz8e069r2xmcf7ko9 0 3200 19559 2026-06-26T12:52:06Z Keresturec 18 Нова страница: '''20. май''' — 140. дзень у року (141. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 225 днї. Подїї 1498 — Портуґалски моряк [[Васко да Ґама]] сцигол до пристанїща Каликат на югозаходзе Индиї и одкрил нову морску драгу коло Кончика добрей н… 19559 wikitext text/x-wiki '''20. май''' — 140. дзень у року (141. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 225 днї. Подїї 1498 — Портуґалски моряк [[Васко да Ґама]] сцигол до пристанїща Каликат на югозаходзе Индиї и одкрил нову морску драгу коло Кончика добрей надїї. 1987 — Основана руска [[Вокално-инструментална ґрупа Роса]]. Нєшка Медзинародни дзень здравих городох. Шветови дзень '''метролоґиї''' (мерних єдинкох) Медзинародни биро за чежини и мири (International Bureau of Weights and Measures – BIPM), одвичательни за єднаки мераня у цалим швеце. Основани є на схадзки 17 державох, хтора отримана у Паризу, 20. мая 1875. року. Того дня подписана Метарска конвенция и од теди ше тот датум означує як початок запровадзованя сотруднїцтва и твореня общеприлапеней системи мерних єдинкох Шветови дзень '''пчоларства'''. Инициятива за означованє рушела зоз Словениї, а Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох 20. май преглашела за Шветови дзень пчолох и пчоларства у децембре 2017. року, а датум 20. май вибрани прето же на тот дзень народзени зачатнїк и учитель модерного пчоларства у 18. вику Антон Янша, хторого царица Мария Терезия меновала за дворского пчолара и першого царского инструктора у монархиї. Народзени 1799 — Народзел ше французки писатель [[Оноре де Балзак]] (Тур, Франуцузка, 20. май 1799 – Париз, 18. авґуст 1850). 1914 — [[Мирон Гайдук]] (*20. май 1914—†11. юний 1993), ґлумец-аматер, сценски роботнїк, домар и послужитель. 1944 — Народзени [[Джон Роберт Кокер]] (Шефилд, Зєдинєне кральовство, 20. май 1944 – Крофорд, ЗАД, 22. децембер 2014), британски блуз и рок шпивач. 1984 — [[Даниєла Штайнфелд]] (20. май 1984, Бачка Тополя) руска и сербска театрална, телевизийна и филмска ґлумица. Умарли 1506 — [[Кристофор Колумбо]], италиянски морйоплївец, сучасни пренаходзач Америки. 1993 — [[Стеван Боднаров]] (*12 авґуст 1905—†20. май 1993) єден з найплоднєйших скулпторох и малярох югославянского културного простору ХХ вику. Його уметнїцки анґажман тирвал вецей як седем децениї у историйним контексту дзе ше меняли держави и иделоґийни платформи. Народзени у рускей фамилиї у Ґосподїнцох. mk3cftttpcb8szm5eakj4iywtk6zr10 19578 19559 2026-06-26T15:27:23Z ОленкаБТ 1579 Медзинаслови, подробносци, викивязи, категория 19578 wikitext text/x-wiki '''20. май''' — 140. [[дзень]] у року (141. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре]]. До конца рока єст ище 225 днї. == Подїї == * 1498 — Портуґалски моряк [[Васко да Ґама]] сцигол до пристанїща Каликат на югозаходзе Индиї и одкрил нову морску драгу коло Кончика добрей надїї. * 1987 — Основана руска [[Вокално-инструментална ґрупа Роса]]. * Нєшка Медзинародни дзень здравих городох. * Шветови дзень '''метролоґиї''' (мерних єдинкох) Медзинародни биро за чежини и мири ''(International Bureau of Weights and Measures – BIPM),'' одвичательни за єднаки мераня у цалим швеце. Основани є на схадзки 17 державох, хтора отримана у [[Париз|Паризу]], 20. мая 1875. року. Того дня подписана Метарска конвенция и од теди ше тот датум означує як початок запровадзованя сотруднїцтва и твореня общеприлапеней системи мерних єдинкох * Шветови дзень '''пчоларства'''. Инициятива за означованє рушела зоз Словениї, а Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох 20. май преглашела за Шветови дзень пчолох и пчоларства у децембре 2017. року, а датум 20. май вибрани прето же на тот дзень народзени зачатнїк и учитель модерного пчоларства у 18. вику Антон Янша, хторого царица Мария Терезия меновала за дворского пчолара и першого царского инструктора у монархиї. == Народзени == * 1799 — Народзел ше французки писатель [[Оноре де Балзак]] (Тур, Франуцузка, 20. май 1799 – Париз, 18. авґуст 1850). * 1914 — [[Мирон Гайдук]] (*20. май 1914—†11. юний 1993), ґлумец-аматер, сценски роботнїк, домар и послужитель. * 1944 — Народзени [[Джон Роберт Кокер]] (Шефилд, Зєдинєне кральовство, 20. май 1944 – Крофорд, ЗАД, 22. децембер 2014), британски блуз и рок [[шпивач]]. * 1984 — [[Даниєла Штайнфелд]] (20. май 1984, Бачка Тополя) [[Руски язик|руска]] и сербска театрална, телевизийна и филмска ґлумица. == Умарли == * 1506 — [[Кристофор Колумбо]], италиянски морйоплївец, сучасни пренаходзач Америки. * 1993 — [[Стеван Боднаров]] (*12 авґуст 1905—†20. май 1993) єден з найплоднєйших [[Скулпторство|скулпторох]] и малярох югославянского културного простору ХХ вику. Його уметнїцки анґажман тирвал вецей як седем децениї у историйним контексту дзе ше меняли держави и иделоґийни платформи. Народзени у рускей фамилиї у [[Ґосподїнци|Ґосподїнцох.]] [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:20. май]] lppok2yygmiydlezuwg4h0zoq8j0psl 0 3201 19560 2026-06-26T12:56:45Z Keresturec 18 Нова страница: '''21. май''' — 141. дзень у року (142. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 224 днї. Подїї 1831 — До Беоґраду принєшена державна друкарня зоз Санкт Петербурґу. Перша друкарня у ошлєбодзеней Сербиї почала робиц у септембру 1831. рок… 19560 wikitext text/x-wiki '''21. май''' — 141. дзень у року (142. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 224 днї. Подїї 1831 — До Беоґраду принєшена державна друкарня зоз Санкт Петербурґу. Перша друкарня у ошлєбодзеней Сербиї почала робиц у септембру 1831. року, а наволана є Князовско-сербска печатня. Вецей раз єй меняна назва, а тераз роби як Беоґрадски видавательно-ґрафични завод. 1904 — У Паризу основана Медзинародна федерация фодбалских асоцияцийох – ФИФА (Fédération Internationale de Football Association – FIFA), шедзиско єй у Цириху у Швайцарскей. 1925 — У Канади допущене предаванє пива. 2006 — Гражданє Чарней Гори вигласали нєзависносц и роздлужованє од Державней заєднїци Сербиї и Чарней Гори. 21. май ше у Чарней Гори слави як Дзень Нєзависносци. Нєшка Шветови дзень културней рижнородносци за диялоґ и розвой. Тот дзень преглашени 2001. року на схадзки Ґенералней скупштини УНЕСКО. У Универзалней декларациї УНЕСКО о културней рижнородносци стої же людске достоїнство вимага ширенє култури и образованя з цильом правди, шлєбоди и мира. З тоту историйну декларацию держави швета културну рижнородносц припознали як заєднїцке нашлїдство чловечества. Народзени 1471 — [[Албрехт Дирер]], маляр, ґрафичар и теоретичар уметносци. 1844 — Народзел ше маляр Анри Русо (Лавал, Французка, 21. май 1844 – Париз, 2. септембер 1910), бул самоуки французки постимпресионистични маляр, родоначальнїк наївного малярства. 1895 — [[Никифор Дровняк]], русински (лемковски) наївни маляр. 1903 — [[Василь Караман]], русински политични дїяч у Прешовским реґиону и на Подкарпатскей Руси. 1932 — Народзени [[Владимир Ґаднянски|Владимир Мирко Ґаднянски]], новинар, режисер аматер и ґлумец. Бул перши редактор Телевизийного Маґазина на руским язику на Телевизиї Нови Сад. jxdaul6vstwaw2tnjiva6xsct7zd92d 19579 19560 2026-06-26T15:35:55Z ОленкаБТ 1579 Медзинаслови, подробносци, викивязи, категория 19579 wikitext text/x-wiki '''21. май''' — 141. [[дзень]] у року (142. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре]]. До конца рока єст ище 224 днї. == Подїї == * 1831 — До Беоґраду принєшена державна друкарня зоз Санкт Петербурґу. Перша друкарня у ошлєбодзеней [[Сербия|Сербиї]] почала робиц у септембру 1831. року, а наволана є Князовско-сербска печатня. Вецей раз єй меняна назва, а тераз роби як Беоґрадски видавательно-ґрафични завод. * 1904 — У [[Париз|Паризу]] основана Медзинародна федерация фодбалских асоцияцийох – ФИФА (Fédération Internationale de Football Association – FIFA), шедзиско єй у Цириху у Швайцарскей. * 1925 — У Канади допущене предаванє пива. * 2006 — Гражданє Чарней Гори вигласали нєзависносц и роздлужованє од Державней заєднїци Сербиї и Чарней Гори. 21. май ше у Чарней Гори слави як Дзень Нєзависносци. * Нєшка Шветови дзень културней рижнородносци за диялоґ и розвой. Тот дзень преглашени 2001. року на схадзки Ґенералней скупштини УНЕСКО. У Универзалней декларациї УНЕСКО о културней рижнородносци стої же людске достоїнство вимага ширенє култури и образованя з цильом правди, шлєбоди и мира. З тоту историйну декларацию держави швета културну рижнородносц припознали як заєднїцке нашлїдство чловечества. == Народзени == * 1471 — [[Албрехт Дирер]], маляр, ґрафичар и теоретичар уметносци. * 1844 — Народзел ше маляр Анри Русо (Лавал, Французка, 21. май 1844 – Париз, 2. септембер 1910), бул самоуки французки постимпресионистични маляр, родоначальнїк наївного малярства. * 1895 — [[Никифор Дровняк]], русински (лемковски) наївни маляр. * 1903 — [[Василь Караман]], русински политични дїяч у Прешовским реґиону и на Подкарпатскей Руси. * 1932 — Народзени [[Владимир Ґаднянски|Владимир Мирко Ґаднянски]], новинар, режисер аматер и ґлумец. Бул перши редактор Телевизийного Маґазина на руским язику на Телевизиї Нови Сад. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:21. май]] j1cvb9cpejqapf8x3s89s5hsx9mk63a 0 3202 19561 2026-06-26T13:02:23Z Keresturec 18 Нова страница: '''22. май''' — 142. дзень у року (143. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 223 днї. Подїї 1892 — Зубар Вашинґтон Шефилд патентовал пасту за зуби у туби. 1990 — Майкрософт обявел оперативну систему Виндовс 3.0. Нєшка Медзинародни дз… 19561 wikitext text/x-wiki '''22. май''' — 142. дзень у року (143. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 223 днї. Подїї 1892 — Зубар Вашинґтон Шефилд патентовал пасту за зуби у туби. 1990 — Майкрософт обявел оперативну систему Виндовс 3.0. Нєшка Медзинародни дзень биолоґийней розличносци, лєбо Шветови дзень биодиверзитета. Конвенция о биодиверзитету усвоєна 1992. року у Рио де Женеиру на Самиту о защити животного стредку. У децембре 2000. року тот дзень усвоєла Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох. Народзени 1813 — Народзени композитор [[Вилхелм Рихард Ваґнер]] (Лайпциґ, Кральовство Саксония, 22. май 1813 – Венеция, Кральовина Италия, 13. фебруар 1883), найпознатши опери му Тристан и Изолда (нєм. Tristan und Isolde, 1859),и опус Персцень Нибелунґа (нєм. Der Ring des Nibelungen). 1859 — Народзел ше анґлийски писатель [[Артур Конан Дойл]] (Единбурґ, 22. май 1859 – Минстид, 7. юлий 1930), бул лїкар, а преславел ше як автор детективских романох и приповедкох у хторих главни юнаки видумани детектив Шерлок Голмс и його приятель доктор Вотсон. 1907 — Народзени театрални и филмски ґлумец, режисер и продуцент Сер [[Лоренс Кер Оливиє]], Барон Оливиє (Доркинґ, Зєдинєне Кральовство, 22. май 1907 – Стенинґ, 11. юлий 1989), єден з найвекших толковачох особох зоз творох Вилияма Шекспира, перши ґлумец котри за живота достал племицку титулу. Добитнїк є найвекшого числа наградох Еми за телевизийну творчосц, наградзовани є на фестивалу у Кану, а достал Оскара за филм ''Гамлет''. 99dv4txzr5wptnkjo9ltia3scfprunu 19572 19561 2026-06-26T14:01:21Z Sveletanka 20 ушорйованє 19572 wikitext text/x-wiki '''22. май''' — 142. [[дзень]] у року (143. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 223 днї. == Подїї == * 1892 — Зубар Вашинґтон Шефилд патентовал пасту за зуби у туби. * 1990 — Майкрософт обявел оперативну систему Виндовс 3.0. * Нєшка Медзинародни дзень биолоґийней розличносци, лєбо Шветови дзень биодиверзитета. Конвенция о биодиверзитету усвоєна 1992. року у Рио де Женеиру на Самиту о защити животного стредку. У децембре 2000. року тот дзень усвоєла Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох. == Народзени == * 1813 — Народзени [[композитор]] [[Вилхелм Рихард Ваґнер]] (Лайпциґ, Кральовство Саксония, 22. май 1813 – Венеция, Кральовина Италия, [[13. фебруар]] 1883), найпознатши опери му Тристан и Изолда (нєм. Tristan und Isolde, 1859),и опус Персцень Нибелунґа (нєм. Der Ring des Nibelungen). * 1859 — Народзел ше анґлийски [[писатель]] [[Артур Конан Дойл]] (Единбурґ, 22. май 1859 – Минстид, 7. юлий 1930), бул лїкар, а преславел ше як автор детективских романох и приповедкох у хторих главни юнаки видумани детектив Шерлок Голмс и його приятель доктор Вотсон. * 1907 — Народзени театрални и филмски ґлумец, режисер и продуцент Сер [[Лоренс Кер Оливиє]], Барон Оливиє (Доркинґ, Зєдинєне Кральовство, 22. май 1907 – Стенинґ, 11. юлий 1989), єден з найвекших толковачох особох зоз творох Вилияма Шекспира, перши ґлумец котри за живота достал племицку титулу. Добитнїк є найвекшого числа наградох Еми за телевизийну творчосц, наградзовани є на фестивалу у Кану, а достал Оскара за филм ''Гамлет''. [[Катеґория:22. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] l7fw5prdm9frfq1em73tyq0bnh9gvyw 19580 19572 2026-06-26T15:39:08Z ОленкаБТ 1579 19580 wikitext text/x-wiki '''22. май''' — 142. [[дзень]] у року (143. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре]]. До конца рока єст ище 223 днї. == Подїї == * 1892 — Зубар Вашинґтон Шефилд патентовал пасту за зуби у туби. * 1990 — Майкрософт обявел оперативну систему Виндовс 3.0. * Нєшка Медзинародни дзень биолоґийней розличносци, лєбо Шветови дзень биодиверзитета. Конвенция о биодиверзитету усвоєна 1992. року у Рио де Женеиру на Самиту о защити животного стредку. У децембре 2000. року тот дзень усвоєла Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох. == Народзени == * 1813 — Народзени [[композитор]] [[Вилхелм Рихард Ваґнер]] (Лайпциґ, Кральовство Саксония, 22. май 1813 – Венеция, Кральовина Италия, [[13. фебруар]] 1883), найпознатши опери му Тристан и Изолда (''нєм. Tristan und Isolde, 1859''),и опус Персцень Нибелунґа (''нєм. Der Ring des Nibelungen).'' * 1859 — Народзел ше анґлийски [[писатель]] [[Артур Конан Дойл]] (Единбурґ, 22. май 1859 – Минстид, 7. юлий 1930), бул лїкар, а преславел ше як автор детективских романох и приповедкох у хторих главни юнаки видумани детектив Шерлок Голмс и його приятель доктор Вотсон. * 1907 — Народзени театрални и филмски ґлумец, режисер и продуцент Сер [[Лоренс Кер Оливиє]], Барон Оливиє (Доркинґ, Зєдинєне Кральовство, 22. май 1907 – Стенинґ, 11. юлий 1989), єден з найвекших толковачох особох зоз творох Вилияма Шекспира, перши ґлумец котри за живота достал племицку титулу. Добитнїк є найвекшого числа наградох Еми за телевизийну творчосц, наградзовани є на фестивалу у Кану, а достал Оскара за филм ''Гамлет''. [[Катеґория:22. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] le7csd91qahxjgti5v9l8jfqbophy7b 0 3203 19563 2026-06-26T13:12:37Z Keresturec 18 Нова страница: '''23. май''' — 143. дзень у року (144. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 222 днї. Подїї 1814 — Премиєрно виведзена треца, конєчна, верзия опери Фиделио (Leonore, oder Der Triumph der ehelichen Liebe (Леонора, лєбо Триюмф малженскей любови)) Лудвиґ… 19563 wikitext text/x-wiki '''23. май''' — 143. дзень у року (144. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 222 днї. Подїї 1814 — Премиєрно виведзена треца, конєчна, верзия опери Фиделио (Leonore, oder Der Triumph der ehelichen Liebe (Леонора, лєбо Триюмф малженскей любови)) [[Лудвиґ ван Бетовен|Лудвиґа ван Бетовена]] у Кернтнертор театру (нєм. Kärntnertortheater). 1977 — У Беоґрадзе отворени Музей африцкей уметносци. Музей отворени на беоґрадским населєню Сеняк, на Топчидерским брегу у Улици Андре Николича 14. 2025 — У Основней школи ''Братство єдинство'' у Коцуре представена кнїжка за дзеци ''Воденїчка на стриберним потоку'' [[Мирон Будински|Мирона Будинския]]. Кнїжка репринт виданя зоз 1970. року, алє є збогацена з новима илустрациями котри нарисовала авторова унука Лара Петкович. Попри тим, обявена и роботна тека у котрей преложени три приповедки на сербски язик, а илустрациї прилагодзени за вифарбйованє. НВУ ''Руске слово'' обявело тоту кнїжку у рамикох проєкту „Култура=кнїжка=природа – интеркултурални роботнї за дзеци” при Буджетским фонду за национални меншини Министерства за людски и меншински права и дружтвени диялоґ Републики Сербиї. Народзени 1707 — Народзени шведски природняк [[Карл фон Лине]] (Росхулт, Шведска, 23. май 1707 – Хамарби, 10. януар 1778), хтори запровадзел бинарну номенклатуру рошлїнох. 1848 — Народзени нємецки инжинєр и пренаходзач [[Ото Лилиєнтал]] (Анклам, Нємецка, 23. май 1848 – Берлин, 10. авґуст 1896), чийо модели лєтадлох познєйше хасновани у конструкциї авионох. 1908 — Народзел ше америцки физичар Джон Бардин (Висконсин, ЗАД, 23. май 1908 – Бостон, 31. януар 1991), двойнїсти добитнїк Нобеловей награди за физику 1956. и 1972. року. Зоз Вилиямом Шоклийом видумал транзистор. 1911 — [[Андрей Коцка]], подкарпатски маляр. Умарли 1987 — [[Штефан Чакан]] (*10. април 1922—†23. май 1987), инженєр аґрономиї, новинар, редактор, просвитни, дружтвено-политични и културни роботнїк. 1v7s04j8amoj48ptbi07oelrvsj1uxt 19571 19563 2026-06-26T13:57:41Z Sveletanka 20 ушорйованє и катеґория 19571 wikitext text/x-wiki '''23. май''' — 143. [[дзень]] у року (144. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 222 днї. == Подїї == 1814 — Премиєрно виведзена треца, конєчна, верзия опери Фиделио (Leonore, oder Der Triumph der ehelichen Liebe (Леонора, лєбо Триюмф малженскей любови)) [[Лудвиґ ван Бетовен|Лудвиґа ван Бетовена]] у Кернтнертор театру (нєм. Kärntnertortheater). 1977 — У Беоґрадзе отворени Музей африцкей уметносци. [[Музей]] отворени на беоґрадским населєню Сеняк, на Топчидерским брегу у Улици Андре Николича 14. 2025 — У Основней школи ''Братство єдинство'' у Коцуре представена кнїжка за дзеци ''Воденїчка на стриберним потоку'' [[Мирон Будински|Мирона Будинския]]. Кнїжка репринт виданя зоз 1970. року, алє є збогацена з новима илустрациями котри нарисовала авторова унука Лара Петкович. Попри тим, обявена и роботна тека у котрей преложени три приповедки на сербски язик, а илустрациї прилагодзени за вифарбйованє. НВУ ''Руске слово'' обявело тоту кнїжку у рамикох проєкту „Култура=кнїжка=природа – интеркултурални роботнї за дзеци” при Буджетским фонду за национални меншини Министерства за людски и меншински права и дружтвени диялоґ Републики Сербиї. == Народзени == * 1707 — Народзени шведски природняк [[Карл фон Лине]] (Росхулт, Шведска, 23. май 1707 – Хамарби, [[10. януар]] 1778), хтори запровадзел [[Биномна номенклатура|биномну номенклатуру]] рошлїнох. * 1848 — Народзени нємецки инжинєр и пренаходзач [[Ото Лилиєнтал]] (Анклам, Нємецка, 23. май 1848 – Берлин, 10. авґуст 1896), чийо модели лєтадлох познєйше хасновани у конструкциї авионох. * 1908 — Народзел ше америцки физичар Джон Бардин (Висконсин, ЗАД, 23. май 1908 – Бостон, [[31. януар]] 1991), двойнїсти добитнїк Нобеловей награди за физику 1956. и 1972. року. Зоз Вилиямом Шоклийом видумал транзистор. * 1911 — [[Андрей Коцка]], подкарпатски маляр. == Умарли == * 1987 — [[Штефан Чакан]] (*[[10. април]] 1922—†23. май 1987), инженєр аґрономиї, новинар, редактор, просвитни, дружтвено-политични и културни роботнїк. [[Катеґория:23. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] tr30u657ez0wawflnvnsyhx7osnxcik 19581 19571 2026-06-26T15:46:50Z ОленкаБТ 1579 Викивязи и подробносци 19581 wikitext text/x-wiki '''23. май''' — 143. [[дзень]] у року (144. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре]]. До конца рока єст ище 222 днї. == Подїї == * 1814 — Премиєрно виведзена треца, конєчна, верзия опери Фиделио (''Leonore, oder Der Triumph der ehelichen Liebe'' (Леонора, лєбо Триюмф малженскей любови)) [[Лудвиґ ван Бетовен|Лудвиґа ван Бетовена]] у Кернтнертор театру (нєм. ''Kärntnertortheater)''. * 1977 — У Беоґрадзе отворени Музей африцкей уметносци. [[Музей]] отворени на беоґрадским населєню Сеняк, на Топчидерским брегу у Улици Андре Николича 14. * 2025 — У Основней школи ''Братство єдинство'' у Коцуре представена кнїжка за дзеци ''Воденїчка на стриберним потоку,'' [[Мирон Будински|Мирона Будинския]]. Кнїжка репринт виданя зоз 1970. року, алє є збогацена з новима илустрациями котри нарисовала авторова унука Лара Петкович. Попри тим, обявена и роботна тека у котрей преложени три приповедки на сербски язик, а илустрациї прилагодзени за вифарбйованє. НВУ ''Руске слово'' обявело тоту кнїжку у рамикох проєкту „Култура=кнїжка=природа – интеркултурални роботнї за дзеци” при Буджетским фонду за национални меншини Министерства за людски и меншински права и дружтвени диялоґ Републики [[Сербия|Серби]]<nowiki/>ї. == Народзени == * 1707 — Народзени шведски природняк [[Карл фон Лине]] (Росхулт, Шведска, 23. май 1707 – Хамарби, [[10. януар]] 1778), хтори запровадзел [[Биномна номенклатура|биномну номенклатуру]] рошлїнох. * 1848 — Народзени нємецки инжинєр и пренаходзач [[Ото Лилиєнтал]] (Анклам, Нємецка, 23. май 1848 – Берлин, 10. авґуст 1896), чийо модели лєтадлох познєйше хасновани у конструкциї авионох. * 1908 — Народзел ше америцки физичар Джон Бардин (Висконсин, ЗАД, 23. май 1908 – Бостон, [[31. януар]] 1991), двойнїсти добитнїк Нобеловей награди за физику 1956. и 1972. року. Зоз Вилиямом Шоклийом видумал транзистор. * 1911 — [[Андрей Коцка]], подкарпатски маляр. == Умарли == * 1987 — [[Штефан Чакан]] (*[[10. април]] 1922—†23. май 1987), инженєр аґрономиї, новинар, редактор, просвитни, дружтвено-политични и културни роботнїк. [[Катеґория:23. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] 7qnwuptyhnmhm5qqmryjzj7dnl3wd1v 0 3204 19564 2026-06-26T13:17:59Z Keresturec 18 Нова страница: '''24. май''' — 144. дзень у року (145. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 221 днї. Подїї 1844 — Пренаходзач телеґрафа [[Семюел Морзе]] послал зоз Вашинґтону до 65 километри оддалєного Балтимору перше телеґрафске порученє у истор… 19564 wikitext text/x-wiki '''24. май''' — 144. дзень у року (145. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 221 днї. Подїї 1844 — Пренаходзач телеґрафа [[Семюел Морзе]] послал зоз Вашинґтону до 65 километри оддалєного Балтимору перше телеґрафске порученє у историї, хторе глашело: Цо то Бог зробел?. 1926 — Отворена Универзитетска библиотека у Беоґрадзе, чия вибудов з помоцу Карнеґийовей завитовщини почала 1921, а закончена є 1924. року. Бул то перши будинок у Сербиї хтори наменски будовани за библиотеку. Нєшка Дзень славяскей писменосци и култури, лєбо Дзень славянских просвитительох Кирила и Мефтодия, Грекох зоз Солуну, сновательох славянскей литератури и творцох першого славянского писма, глаголїци. Тото писмо направели зоз присподобйованьом греческей азбуки ґу славянским гласовним потребом на хтори преложели вецей церковни кнїжки. Нєшка Европски дзень паркох. Народзени 1686 — Народзел ше нємецки физичар [[Даниєл Ґабриєл Фаренхайт]] (Ґданьск, Польска 24. май 1686 – Гаґ, Голандия, 16. септембер 1736), направел перши термометер зоз живим стриблом. Фаренхайтова (°F) скала за меранє температури наволана по нїм. Фаренхайтову скалу ше хаснує у ЗАД. 1819 — Виктория, британска владарка од 1837-1901. 1905 — Народзел ше писатель [[Михаил Александрович Шолохов]] (Крусилин, Русия, 24. май 1905 – Вйошенска, 21. фебруар 1984), 1965. року додзелєна му Нобелова награда за литературу за дїло Цихи Дон. 1945 — [[Иван Петровций]], русински поета, писатель на Подкарпатю. 1946 — [[Штефан Сухий]], русински поета, прозаїк и драмски писатель. Умарли 1543 — [[Никола Коперник]], (лат. Nicolaus Copernicus, поль. Mikołaj Kopernik, нєм. Nikolaus Kopernikus, у младосци нєм. Niklas Koppernigk; Торунь, 19. фебруар 1473 — Фромборк, 24. май 1543) бул польски астроном, математичар, правнїк, лїкар и економиста, перши науковец хтори формуловал гелиоцентрични модел вселенских целох. px7dbexl2rvktlpx2rpv8z7n4c4lquq 19569 19564 2026-06-26T13:54:01Z Sveletanka 20 ушорйованє и катеґория 19569 wikitext text/x-wiki '''24. май''' — 144. [[дзень]] у року (145. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 221 днї. == Подїї == * 1844 — Пренаходзач телеґрафа [[Семюел Морзе]] послал зоз Вашинґтону до 65 километри оддалєного Балтимору перше телеґрафске порученє у историї, хторе глашело: Цо то Бог зробел?. * 1926 — Отворена Универзитетска библиотека у Беоґрадзе, чия вибудов з помоцу Карнеґийовей завитовщини почала 1921, а закончена є 1924. року. Бул то перши будинок у [[Сербия|Сербиї]] хтори наменски будовани за библиотеку. * Нєшка Дзень славяскей писменосци и култури, лєбо Дзень славянских просвитительох Кирила и Мефтодия, Грекох зоз Солуну, сновательох славянскей литератури и творцох першого славянского писма, глаголїци. Тото писмо направели зоз присподобйованьом греческей азбуки ґу славянским гласовним потребом на хтори преложели вецей церковни кнїжки. * Нєшка Европски дзень паркох. == Народзени == * 1686 — Народзел ше нємецки физичар [[Даниєл Ґабриєл Фаренхайт]] (Ґданьск, Польска 24. май 1686 – Гаґ, Голандия, 16. септембер 1736), направел перши термометер зоз живим стриблом. Фаренхайтова (°F) скала за меранє [[Температура|температури]] наволана по нїм. Фаренхайтову скалу ше хаснує у ЗАД. * 1819 — Виктория, британска владарка од 1837-1901. * 1905 — Народзел ше [[писатель]] [[Михаил Александрович Шолохов]] (Крусилин, Русия, 24. май 1905 – Вйошенска, [[21. фебруар]] 1984), 1965. року додзелєна му Нобелова награда за литературу за дїло Цихи Дон. * 1945 — [[Иван Петровций]], русински поета, писатель на Подкарпатю. * 1946 — [[Штефан Сухий]], русински поета, прозаїк и драмски писатель. == Умарли == * 1543 — [[Никола Коперник]], (лат. Nicolaus Copernicus, поль. Mikołaj Kopernik, нєм. Nikolaus Kopernikus, у младосци нєм. Niklas Koppernigk; Торунь, [[19. фебруар]] 1473 — Фромборк, 24. май 1543) бул польски астроном, математичар, правнїк, лїкар и економиста, перши науковец хтори формуловал гелиоцентрични модел вселенских целох. [[Катеґория:24. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] 9ls9mf23213iv3zkytzijd7mqpb91hn 19582 19569 2026-06-26T15:53:10Z ОленкаБТ 1579 Викивязи и подробносци 19582 wikitext text/x-wiki '''24. май''' — 144. [[дзень]] у року (145. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре]]. До конца рока єст ище 221 днї. == Подїї == * 1844 — Пренаходзач телеґрафа [[Семюел Морзе]] послал зоз Вашинґтону до 65 километри оддалєного Балтимору перше телеґрафске порученє у историї, хторе глашело: Цо то Бог зробел?. * 1926 — Отворена Универзитетска библиотека у Беоґрадзе, чия вибудов з помоцу Карнеґийовей завитовщини почала 1921, а закончена є 1924. року. Бул то перши будинок у [[Сербия|Сербиї]] хтори наменски будовани за библиотеку. * Нєшка Дзень славяскей писменосци и култури, лєбо Дзень славянских просвитительох Кирила и Мефтодия, Грекох зоз Солуну, сновательох славянскей литератури и творцох першого славянского писма, глаголїци. Тото писмо направели зоз присподобйованьом греческей азбуки ґу славянским гласовним потребом на хтори преложели вецей церковни кнїжки. * Нєшка Европски дзень [[Парк природи|паркох.]] == Народзени == * 1686 — Народзел ше нємецки физичар [[Даниєл Ґабриєл Фаренхайт]] (Ґданьск, Польска 24. май 1686 – Гаґ, Голандия, 16. септембер 1736), направел перши термометер зоз живим стриблом. Фаренхайтова (°F) скала за меранє [[Температура|температури]] наволана по нїм. Фаренхайтову скалу ше хаснує у ЗАД. * 1819 — Виктория, британска владарка од 1837-1901. * 1905 — Народзел ше [[писатель]] [[Михаил Александрович Шолохов]] (Крусилин, Русия, 24. май 1905 – Вйошенска, [[21. фебруар]] 1984), 1965. року додзелєна му Нобелова награда за литературу за дїло Цихи Дон. * 1945 — [[Иван Петровций]], русински [[поета]], писатель на Подкарпатю. * 1946 — [[Штефан Сухий]], русински поета, прозаїк и драмски писатель. == Умарли == * 1543 — [[Никола Коперник]], (лат. ''Nicolaus Copernicus'', поль. ''Mikołaj Kopernik,'' нєм. ''Nikolaus Kopernikus'', у младосци нєм. ''Niklas Koppernigk;'' Торунь, [[19. фебруар]] 1473 — Фромборк, 24. май 1543) бул польски астроном, математичар, правнїк, лїкар и економиста, перши науковец хтори формуловал гелиоцентрични модел вселенских целох. [[Катеґория:24. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] m7cfage92wj92ux769rbk2wkf14yo57 0 3205 19565 2026-06-26T13:26:16Z Keresturec 18 Нова страница: '''25. май''' — 145. дзень у року (146. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 220 днї. Подїї 1840 — У Сербиї запровадзени явни поштански транспорт з отвераньом першей пошти у Беоґрадзе. Пошта з Беоґраду до других местох у жеми сциго… 19565 wikitext text/x-wiki '''25. май''' — 145. дзень у року (146. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 220 днї. Подїї 1840 — У Сербиї запровадзени явни поштански транспорт з отвераньом першей пошти у Беоґрадзе. Пошта з Беоґраду до других местох у жеми сциговала стреду и всоботу. 1929 — У Народним театру у Беоґрадзе виведзена премиєра представи ''Панї министерка'' Бранислава Нушича. Главну улогу бавела Жанка Стокич, котрей Нушич напредок наменєл улогу. 1945 — Першираз означени ''Дзень младосци у Югославиї''. Дзень младосци було швето у Социялистичней Федеративней Републики Югославиї (СФРЮ), и було повязане зоз родзеним дньом доживотного предсидателя СФРЮ [[Йосип Броз Титo|Йосипа Броза Тита]] же би од 1957. року, на його инициятиву, було наволане Дзень младосци. Главни символ Дня младосци була Штафета младосци, хтору ше ношело по цалей Югославиї так же 25. мая була придата Титови на шветочним слету, на стадиону ЮНА у Беоґрадзе. На дзень Титовей шмерци 4. мая 1980. року, штафета претаргла драгу и стала на його труни. Остатня програма придаваня Штафети младосци отримана 1987. року. 1993 — Совит безпечносци ЗН прилапел резолуцию 827 о снованю Медзинародного суду за войново злодїйства на просторох бувшей Югославиї, зоз шедзиском у Гаґу. Народзени 1887 — Народзел ше архитекта [[Драґиша Брашован]] (Вершец, 25. май 1887 – Беоґрад, 7. април 1965), проєктовал будинок Дунайскей бановини (нєшка Влада АП Войводини), будинок Главней пошти у Новим Садзе, будинок Стреднєй польопривредней школи у Вершцу, Хижа Дьордя Ґенчича (нєшка Музей Николи Тесли) у Беоґрадзе… 1893 — Иван Мондок, учитель, новинар, политични дїяч Подкарпатскей Руси. 1901 — [[Иван Туряниця]], совєтски партийни и державни дїяч, перши секретар Комунистичней партиї Закарпатскей України. 1925 — [[Дюра Варґа]] (*25. май 1925. - †25. октобер 2003.), учитель, новинар, дружтвено-политични и всестрани дїяч у култури и просвити. Умарли 1898 — Фридрих Милер, австрийски линґивста, єден з найвекших авторитетох у линґвистики и етноґрафиї свойого часу. 1990 — [[Юрий Авґустин Шереґи]] (*16. януар 1907- †25. май 1990), ґлумец, режисер драматурґ, а насампредз надзвичайни орґанизатор и пропаґатор театралного живота. ghtdqbxr7un42ifozjebhgj37z3hsr2 19568 19565 2026-06-26T13:50:08Z Sveletanka 20 ушорйованє и катеґория 19568 wikitext text/x-wiki '''25. май''' — 145. [[дзень]] у року (146. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 220 днї. == Подїї == * 1840 — У Сербиї запровадзени явни поштански транспорт з отвераньом першей пошти у Беоґрадзе. Пошта з Беоґраду до других местох у жеми сциговала [[Стреда|стреду]] и [[Собота|всоботу.]] * 1929 — У Народним театру у Беоґрадзе виведзена премиєра представи ''Панї министерка'' Бранислава Нушича. Главну улогу бавела Жанка Стокич, котрей Нушич напредок наменєл улогу. * 1945 — Першираз означени ''Дзень младосци'' у Югославиї. Дзень младосци було швето у Социялистичней Федеративней Републики Югославиї (СФРЮ), и було повязане зоз родзеним дньом доживотного предсидателя СФРЮ [[Йосип Броз Титo|Йосипа Броза Тита]] же би од 1957. року, на його инициятиву, було наволане Дзень младосци. Главни символ Дня младосци була Штафета младосци, хтору ше ношело по цалей Югославиї так же 25. мая була придата Титови на шветочним слету, на стадиону ЮНА у Беоґрадзе. На дзень Титовей шмерци [[4. май|4. мая]] 1980. року, штафета претаргла драгу и стала на його труни. Остатня програма придаваня Штафети младосци отримана 1987. року. * 1993 — Совит безпечносци ЗН прилапел резолуцию 827 о снованю Медзинародного суду за войново злодїйства на просторох бувшей Югославиї, зоз шедзиском у Гаґу. == Народзени == * 1887 — Народзел ше архитекта [[Драґиша Брашован]] (Вершец, 25. май 1887 – Беоґрад, [[7. април]] 1965), проєктовал будинок Дунайскей бановини (нєшка Влада АП Войводини), будинок Главней пошти у Новим Садзе, будинок Стреднєй польопривредней школи у Вершцу, Хижа Дьордя Ґенчича (нєшка Музей Николи Тесли) у Беоґрадзе… * 1893 — Иван Мондок, учитель, новинар, политични дїяч Подкарпатскей Руси. * 1901 — [[Иван Туряниця]], совєтски партийни и державни дїяч, перши секретар Комунистичней партиї Закарпатскей України. * 1925 — [[Дюра Варґа]] (*25. май 1925. - †25. октобер 2003.), учитель, новинар, дружтвено-политични и всестрани дїяч у култури и просвити. == Умарли == * 1898 — Фридрих Милер, австрийски линґивста, єден з найвекших авторитетох у линґвистики и етноґрафиї свойого часу. * 1990 — [[Юрий Авґустин Шереґи]] (*[[16. януар]] 1907- †25. май 1990), ґлумец, режисер драматурґ, а насампредз надзвичайни орґанизатор и пропаґатор театралного живота. [[Катеґория:25. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] tl8w3eeadm319tmt9nl961oldi4e5gc 19583 19568 2026-06-26T15:57:03Z ОленкаБТ 1579 Викивязи и подробносци 19583 wikitext text/x-wiki '''25. май''' — 145. [[дзень]] у року (146. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Ґреґориянским календаре.]] До конца рока єст ище 220 днї. == Подїї == * 1840 — У Сербиї запровадзени явни поштански транспорт з отвераньом першей пошти у Беоґрадзе. Пошта з Беоґраду до других местох у жеми сциговала [[Стреда|стреду]] и [[Собота|всоботу.]] * 1929 — У Народним театру у Беоґрадзе виведзена премиєра представи ''Панї министерка'' Бранислава Нушича. Главну улогу бавела Жанка Стокич, котрей Нушич напредок наменєл улогу. * 1945 — Першираз означени ''Дзень младосци'' у Югославиї. Дзень младосци було швето у Социялистичней Федеративней Републики Югославиї (СФРЮ), и було повязане зоз родзеним дньом доживотного предсидателя СФРЮ [[Йосип Броз Титo|Йосипа Броза Тита]] же би од 1957. року, на його инициятиву, було наволане Дзень младосци. Главни символ Дня младосци була Штафета младосци, хтору ше ношело по цалей Югославиї так же 25. мая була придата Титови на шветочним слету, на стадиону ЮНА у Беоґрадзе. На дзень Титовей шмерци [[4. май|4. мая]] 1980. року, штафета претаргла драгу и стала на його труни. Остатня програма придаваня Штафети младосци отримана 1987. року. * 1993 — Совит безпечносци ЗН прилапел резолуцию 827 о снованю Медзинародного суду за войново злодїйства на просторох бувшей Югославиї, зоз шедзиском у Гаґу. == Народзени == * 1887 — Народзел ше архитекта [[Драґиша Брашован]] (Вершец, 25. май 1887 – Беоґрад, [[7. април]] 1965), проєктовал будинок Дунайскей бановини (нєшка Влада АП Войводини), будинок Главней пошти у Новим Садзе, будинок Стреднєй польопривредней школи у Вершцу, Хижа Дьордя Ґенчича (нєшка [[Музей]] Николи Тесли) у Беоґрадзе… * 1893 — Иван Мондок, учитель, новинар, политични дїяч Подкарпатскей Руси. * 1901 — [[Иван Туряниця]], совєтски партийни и державни дїяч, перши секретар Комунистичней партиї Закарпатскей України. * 1925 — [[Дюра Варґа]] (*25. май 1925. - †25. октобер 2003.), учитель, новинар, дружтвено-политични и всестрани дїяч у култури и просвити. == Умарли == * 1898 — Фридрих Милер, австрийски линґивста, єден з найвекших авторитетох у линґвистики и етноґрафиї свойого часу. * 1990 — [[Юрий Авґустин Шереґи]] (*[[16. януар]] 1907- †25. май 1990), ґлумец, режисер драматурґ, а насампредз надзвичайни орґанизатор и пропаґатор театралного живота. [[Катеґория:25. май]] [[Катеґория:Май]] [[Катеґория:Днї рока]] 1dnp95nj75hm7nyt9rymssg2qc1rv7w 14 3206 19573 2026-06-26T14:06:43Z Sveletanka 20 катеґория 19573 wikitext text/x-wiki [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:Май]] 796s7hs84jg7zlayuivfanz1np4mar2