Википедия rskwiki https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Медий Окреме Розгварка Хаснователь Розгварка зоз хасновательом Википедия Розгварка о Википедиї Файл Розгварка о файлу МедияВики Розгварка о МедияВикию Шаблон Розгварка о шаблону Помоц Розгварка о помоци Катеґория Розгварка о катеґориї TimedText TimedText talk Модул Разговор о модулу Event Event talk 0 242 19782 17411 2026-07-08T02:45:36Z Ruskinja2022 22 19782 wikitext text/x-wiki [[Файл:1913_spoon_collection_of_European_royalty_%2830323841277%29.jpg|300px|thumb|Колекция ложкох кральовских фамелийох]] '''Ложка''', попри [[Видлїчка|видлїчки]] и [[нож]]а, часц [[Прибор за єдзенє|прибору за єдзенє]] у форми углїбеней плїткей судзинки на початку длугокей ручки. Служи за залапйованє чечней и получечней поживи и даєдней черствей поживи (рискаша и дробна пожива). Ложка ше спомина и як мерна єдинка при вареню (велька юшкова ложка од 15 мл и мала ложичка за чай од 5 мл). Ложки ше продукую зоз металу, древа и пластики. == Походзенє слова == Назва ложка походзи зоз праславянского язика: *lъžica (lŭžĭca) (*lyžьka (lŭžĭka)), зоз *lъga (закривене, углїбене) + *-ica : старовиходнословацкого/старорусийского лъжица, лъжька, церковнославянского/старославянского лъжица, укр. ло́жка, болг. лъжи́ца. == Терминолоґия == Ложка составена зоз заокруглєней судзинки и ручки. Ручка у форми длуговастей палїчки и часто ше наволує стебелко. Стебелко ше може закончовац зоз оштрим верхом або може буц украшене зоз округлим верхом. Украшени закончуюци верхи ложкох, хтори можу буц розличней грубини, описани зоз рижнима поняцами як цо то „жалудз”, „записани конєц” (спирални украс на кулї), „дзивоцка глава” ([[биста]]), „диямантски верх”, „апостол” и були окреме популарни у Англиї од 14. по 17. вик. == История == Зачувани прикладнїки розличних формох ложкох хтори хасновали стари Єгипчанє, а то ложки зоз єлефантовей (слоновей) косци, кварцу, керамики и древа и велї од нїх маю удлабани вирски симболи. Ище под час неолитскей цивилизациї Озиери на Сардиниї ше хасновали керамични варешки и ложки. У Китаю, под час династиї Шанґ, ложки були направени зоз косцох. У Китаю перши прикладнїки ложкох зоз бронзи були дизайновани зоз оштрим верхом, а можебуц ше хасновали и як прибор за єдзенє<ref>[https://books.google.rs/books?id=FgtFxedkgbcC&pg=PA106&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ″Science and Civilisation in China: Fermentations and Food Science″] Cambrige University Press. str. 106</ref>. Ложки Грекох и Римянох були направени зоз бронзи и стрибла, а ручка мала кончисти верх. У Британским [[Музей|музею]] єст вєльо прикладнїки розличних файтох ложкох, а розликую ше лєм по тим як углїбена часц и ручка злучени. Перши стриберни ложки на Києвскей Руси були направени 998. року (на вимаганє супруги княза Володимира). У муслиманским народзе ше ложки хасновали за єдзенє юшки. Штредньовиково ложки за хаснованє у обисцу звичайно були направени зоз рога крави або древа, а ложки зоз месинґу, калаю и бакару були каждодньово у 15. вику. Подполно описани и записани стриберни ложки у инвентарох кральовских и других обисцох указую на їх окремну вредносц и ридкосц у хаснованю. Найстарша референца у тестаменту зоз 1259. року. У рахункох за [[облєчиво]] Едварда I зоз 1300. року споминаю ше златни и стриберни ложки украшени зоз [[Лелия|лелиями]] зоз [[Париз|паризку]] ознаку. Єдна од найинтересантнєйших штредньовикових ложкох то ложка коруни хтора ше хасновала при корунованю анґлийского, а познєйше и британского краля; тота ложка зоз 12. вику найстарши зачувани предмет британских кральовских витринох. [[Файл:Apostles_Spoons_HH.jpg|300px|thumb|Комплет апостолских ложкох]] Комплети апостолских ложкох були популарни дарунок на кресцинох у чаше Тюдорох. Їх ручки, на верху украшени зоз главами або бистами апостолох, окреме интересантни за антикварох. Скорей ше ручки ложкох закончовали зоз жалудзом, обичну ґомбичку або диямантом; концом 16. вику ше на концу ручки починаю удлабовац мустри и печаци, углїбена часц у форми смокви. При реставрациї ручка постава широка и ровна, углїбена часц широка и вайцовей форми, а верх ручки направени у форми познатей як задня нога. [[Файл:Achaemenid_spoon_4TH_Century_B.C.jpg|300px|thumb|Ложка зоз викруцену ручку на горе]] У першей штварцини 18. вику углїбена часц ложки постава узка и елипсаста, зоз язиком або патканьовим хвостом на сподку, а ручка на концу викруцена на горе. Сучасна форма, зоз узшим верхом углїбеней часци од основки и заокруглєним концом ручки нагнутим на долу, почала ше хасновац коло 1760. року. == Файти и хаснованє == Ложки ше першенствено хасную за єдзенє чечней або получечней поживи, як цо то юшка, варива або [[сладоляд]] и дробних або пращкових намирнїцох хтори ше нє можу подзвигнуц зоз видлїчку, як цо то рискаша, цукер, [[житарки]] и желєни гращок. У юговосточней Азиї ложки примарни прибор за єдзенє; видлїчки ше хасную за ґуранє поживи на ложку<ref>[http://www.satayusa.com/southchina.htm „South China Seas Culture & Cuisine”] www.satayusa.com</ref>. Хаснованє ложки за резанє присутне на Филипинох<ref>[https://tastecooking.com/spoon-over-fork/ „Spoons: The Filipino Utensil of Choice”] ''TASTE'', 10.05.2018.</ref>. Ложки ше барз вельо хасную при вареню и вислугованю. При печеню цесто достаточно ридке же би ше сипало або спущовало зоз ложку. Цесто такей густосци ше наволує и „капково цесто”. „Камени” торти або други колачи мож направиц праве зоз спущованьом цеста зоз ложки на плех за печенє, а джонийова торта ше може направиц так же ше на горуце подмасцене шитко висипує кукуричну муку зоз ложку. {{Commonscat}} == Вонкашня вяза == * [https://sr.wiktionary.org/wiki/ka%C5%A1ika Кашика], ''sr.wiktionary.org'' == Референци == <references /> [[Катеґория:Кухньов прибор]] g3zhtak49wxo5ec6rb3ozbf7bev4b7y 0 317 19783 18319 2026-07-08T02:47:16Z Ruskinja2022 22 19783 wikitext text/x-wiki [[Файл:Mutelka i zbuscok 06082024.jpg|thumb|Мутелка и збущок]] '''Мутелка''' (серб. ''стапајица'', маљица, слов. ''mútelka, виходнярски mutilka'') то [[Прибор за єдзенє|прибор]] за муценє масла. Ма длугоку ручку, а долу дзирави [[Танєр|танєрчок]]. Трепе ше з ню по шметанки док ше нє справи масло и док ше нє видвої [[цмар]]. Походзи од слова муциц. Прави ше вєдно зоз [[Збущок|збущком]] и состойна є часц прибору за муценє [[Масло|масла]]. Волала ше ище [[топарочка]], спомина ше у познатей рускей народней шпиванки. '''''Вежнї зайду и я зайду''''' ::''Топарочка лєм лопота,'' ::''а маселко муци, муци,'' ::''кед ше моя мила ода,'' ::''алє ме зармуци.'' == Литература == * ''Словнїк руского народного язика II'', А – Н, ''Филозофски факултет, Одсек за русинистику,'' Нови Сад 2017, б. 740 == Вонкашнї вязи == * [https://jezikoslovac.com/word/ncvl Stapajica], značenje i definicija * [http://struna.ihjj.hr/naziv/stapajica/4335/ Stapajica] [[Катеґория:Алати]] [[Катеґория:Ручни алати]] [[Катеґория:Кухньов прибор]] r52z4cts577sc7xbmyk16cln5wy53xk 0 429 19777 16235 2026-07-07T21:43:02Z Saslavik 1716 19777 wikitext text/x-wiki [[File:Pockerley Old Hall vegetable garden, Beamish Museum, 1 July 2011.jpg|thumb|400px|Заградка зоз желєняву, ''Pockerley Old Hall, Beamish Museum'']] [[File:Vegetable garden in the walled garden at Holkham Hall - geograph.org.uk - 7481777.jpg|thumb|400px|Oградзена заградка зоз желєняву, ''Holkham Hall'']] [[File:Fruit and Vegetable Garden - geograph.org.uk - 6008809.jpg|thumb|400px|Заградка]] Найчастейша [[желєнява]] на Балкану тота: *Артичока *Била ретхва *Блитва *Боб *Брокола *Бундава *Бундавка, Лоповнїк *Гращок *[[Ґереґа]] *Дюмбир *Желє *Желєна шалата *[[Капуста]] *Карфиол *Келераб *Кель *[[Кромпля]] *Лєнча *Мархва *[[Мауна]] *[[Огурка]] *Паприґа *Парадича *Парадича белава *Пастернак *Пасуля *[[Петрушка]] *Порилук, цибуля-цеснок *[[Кель пупчар]] *Раштика *Ретхвочка *Цвикла *Целер *[[Цеснок]] *[[Цибуля]] *Чарна ретхва *[[Чичовка]] *Шпарґла, Аспараґус *Шпинат == Желєнява == <gallery> Файл:Starr-130830-0486-Citrullus lanatus-in half-Hawea Pl Olinda-Maui (24629329534).jpg|thumb|100px|Ґереґа Файл:Brassica oleracea 2011 G1.jpg|thumb|100px|Капуста Файл:Various types of potatoes for sale.jpg|thumb|100px|Кромпля Файл:Cucumis sativus20090812 497.jpg|thumb|100px|Огурка Файл:Parsnip, Farmers Market 20090828.10D.52127.P1 SML (3868236634).jpg|thumb|100px|Петрушка Файл:Brukselka (Poznan).jpg|thumb|100px|Кель пупчар Файл:Garlic (Allium sativum).jpg|thumb|100px|Цеснок Файл:Allium cepa (2944502550).jpg|thumb|100px|Цибуля Файл:Helianthus tuberosus Paludi 07.jpg|thumb|100px|Чичовка </gallery>{{Commonscat|Edible plants}} [[Катеґория:Наука]] [[Катеґория:Биолоґия]] [[Катеґория:Рошлїни]] 3qg92uah8cekzov4yu8d522vaukp7l8 0 687 19778 18139 2026-07-07T22:18:36Z Saslavik 1716 /* Состав меду */ 19778 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align=right width=300px |+ ! colspan="2" |<big>Мед</big> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center;">[[File:Runny hunny.jpg|297x297px|Мед]] |- |'''Файта єдла''' |Продукт пчолох |- |'''Температура''' '''сервированя''' |жимне |- |'''Главни состойки''' |Фруктоза 38% Ґлукоза 31% |} == Опис == '''Мед''' то густа сладка сирупаста материя, продукт медоносних пчолох (лат. ''Apis mellifera'' або ''Apis mellifica'') хтори достати од назбераних [[Овоц|овоцових]] и других сокох преробених у пчоловим жалудку.<ref>Crane, E. (1990). „Honey from honeybees and other insects”. Ethology Ecology & Evolution. 3 (sup1): 100—105. doi:10.1080/03949370.1991.10721919. </ref> Вилучени сок одложени у поклопеней [[пляйстри]] з хемийнима реакциями претворює ше до меду. Спрам файтох рошлїнох зоз хторих ше достава, мед ше класує до монофлорного (мед достати лєм од єдней файти рошлїни, напр. баґрену) и полифлорного меду (мед достати зоз збераньом нектару з вецей файтох рошлїнох, як напр. пажицов мед, лєсов мед и др.). Мед найважнєйши пчолов продукт, познати у чловечим костираню ище од праисторийного часу.<ref>Crane, E.; Walker, P.; Day, R. (1984). Directory of important world honey sources. International Bee Research Association. ISBN 978-0-86098-141-1.</ref><ref>Crane, Ethel Eva (1999). The World History of Beekeeping and Honey Hunting. Routledge. ISBN 9781136746703. </ref> По дефинициї, мед чисти продукт у хторим нєт додатки нїякей другей субстанциї. Мед достава свою сладкосц од моносахаридох фруктози и ґлукози, и ма исту релативну сладкосц як и ґрануловани цукер. Вон ма атрактивни прикмети и окремни смак, прецо даєдни людзе преферую мед у одношеню на цукер и други засладзовачи. Векшина микроорґанизмох нє рошнє у меду, так же ше запечацовани мед нє губи, аж анї после даскельо тисячи рокох.<ref> Geiling, Natasha (22. 8. 2013). „The Science Behind Honey’s Eternal Shelf Life”. Smithsonian. </ref><ref> Prescott, Lansing; Harley, John P.; Klein, Donald A. (1999). Microbiology. Boston: WCB/McGraw-Hill. ISBN 978-0-697-35439-6.</ref> Медзитим, мед дакеди ма дормантни ендоспори бактериї ''Clostridium botulinum'', цо може буц опасне за беби, бо то зна привесц до ботулизма. == История == Перши знаки о хаснованю меду зявюю ше у сумерских и вавилонских текстох хтори писани з клїнкастим писмом. Спочатку ше го хасновало як обрядне средство у полїваню прагох по обисцох и жертвенїкох. Помишани з вином, мед ше хасновало за полїванє клїнкох святих будовньох. Мед ше спомина и у Библиї, Курану и у списох велїх греческих [[писатель]]ох. У Єгипту ше мед хасновало при балзамованю. У вельким чишлє обисцох хасновало ше го як засладзовач. Пре свою драгоциносц, служел и як средство плаценя, а верело ше и же животинї хтори були кармени з медом представяю окремни дар богом. У античней Греческей мед ше найчастейше хасновало як дар богом и душом умартих. Греки тримали же медовина, алкоголни напой з медом, святи напой Олимпу. У Европи ше мед хасновало найчастейше за костиранє, правенє напиткох и як лїковите средство. У Нємецкей през 11. вик пиво ше засладзовало з медом, а нємецки феудалци свойо даванє плацели у пчоловим воску и меду. На америцким континенту з колонизацию у 16. вику одкрите же мексицки и централноамерицки старобивателє були искусни пчоларе. Сиверноамерицки [[Народ|народи]] гуторели же европски пчоли то мухи билого чловека. == Мено == Саме слово мед походзи од праиндоевропского ''medhu'', цо ше у старославянским транскрибовало як медъ, у литванским medus, у анґлийским mead (медовина), у санскриту ''madhu'', у греческим ''μεθυ'' (вино), а у староирским ''mid''. Так настали вирази у других индоевропских язикох, а дзекеди назва достата понеже є подобна з дачим другим (у ґерманских язикох означує дацо златножовте) або аж и зоз заменьованьом значеня. == Состав меду == {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |<big>Типични состав меду</big> |-style="background:yellow;" |'''Злученїна''' |'''Количество''' |- |Фруктоза |38% |- |Ґлукоза |31% |- |Сахароза |10% |- |Вода |17% |- |Пирня (ґар) |0,17% |- |Инше |3,83% |} Мед мишанїна вецей як 70 рижних состойкох. Точни состав меду завиши од мишанїни квеца и рошлїнох чий нектар пчоли збераю. Вецей як 80% меду то угльово гидрати. Найзаступенши фруктоза и ґлукоза зоз вецей як 60%. Дакус менєй як єдна пиятина то вода, хторей найчастейше єст коло 17%, док сахароза (столни цукер) заступена до 9%. Количество води у меду уплївує на його вискозносц, чежину и криштальованє. Кед процентуално вода заступенша, мед будзе вискознєйши, а криштальованє наступи познєйше. Вода, у зависносци од файти меду, заступена од 15% до 20%. Медзитим, заступеносц води ше меня при криштальованю. До составу меду уходза и вецей як 20 квашнїни процентуално заступени зоз коло 0,50%. Заступеносц квашнїнох и їх pH вредносц завиши од файтох рошлїнох зоз хторих мед випродуковани, алє и од ґеоґрафского локалитету. Пре вельку концентрацию поживних материйох, мед ше хаснує и за поживни и за лїковити потреби. Окреме є богати з витаминами B и E ґрупи, спомедзи хторих єст найвецей рибофлавину (коло 40 g у 100 меду). Мед насампредз мишанїна двох моносахаридох. Вона ма слабу водову активносц у першим шоре пре вязи молекулох води за молекули цукру. Мали количаства розполагаюцей води остава микроорґанизмом, цо нєвигодни штредок за їх розвой. === Водонїк пероксид === Водонїк-пероксид у меду ше активує з розблажованьом. За розлику од медицинского 3% [[водонїк]]-пероксиду, у меду є присутни у концентрациї лєм 1 mmol/L. Желєзо у меду оксидує оксиґен (шлєбодни радикали) ошлєбодзуюци водонїк-пероксид: C6H12O6 + H2O + O2 → C6H12O7 + H2O2 Кед ше хаснує у каждодньовим живоце (наприклад за санацию ранох), водонїк-пероксид ше прави з розблажованьом зоз тїлеснима чечносцами. Теди реаґує як антисептик. === Квашнїни === Квашносц виражена у pH вредносци меду ше руша медзи 3,2 и 4,5. Коло 0,5% меду творя квашнїни хтори доприноша його паху и смаку. Орґански квашнїни хтори ше находза у меду уключую и ґлукозни, метански, оцтово, млєчни, оксолово, лимунски, яблуково, пироґлуматски, глукозни-6-фосфатни квашнїни. Уровень їх розширеносци уплївує на нєпременєтосц числа микроорґанизмох. Кед pH вредносц менша, можлїве благе звекшанє бактерийох. == Нутритивни вредносци == У 100 g меду ше находзи енерґийска вредносц од око 1320 kJ, док исте количество цукру ма 1600 kJ. Цале количество угльових гидратох виноши 82.1g у 100g меду, односно 100g у 100g у цукру. 1 kg меду ма поживну вредносц як и 50 курово вайца, 3 kg риби, 1 kg шунки, 2,5 kg целячини, 6 kg [[помаранче|помаранчата]] або 10-12 kg желєняви. == Файти меду<ref>Živković, Obren. „Vrste meda”. pcelarstvo.org. Архивирано из оригинала 04. 03. 2016. г.</ref> == '''Баґренов мед''' блядей жовтей [[Фарба|фарби]], благого приємного паху и смаку, лєгки и смачни, препоручує ше дзецом и реконвалесцентом. Баґрен походзи зоз Сиверней Америки, а його лєси ше пресцераю на подручу панонскей реґиї. Люби [[Писок|писковиту]] жем. Лєсаре го хасную у засадох за защиту од ерозийох. Квитнє у першей половки мая. У зависносци од релєфу и клими, може квитнуц и буц медоносни до конца мая. Пре свойо прикмети, рахує ше ґу найлєпшим файтом меду. Помага кед нє мож спац, змирює барз надражнєту нервову систему и одстранює пошлїдки нагромадзеного стресу. Мешацами остава у чечуцим стану и єден є з файтох меду хтори ше барз помали кришталює, прето же у составе ма вецей фруктози як глукози. Сами пчоли добре и успишнє прежимую кед ше им обезпечи жимованє на баґреновом меду. Баґренов мед добри за змиренє, кед ше круци у глави, кед нє мож заспац и при подобних завадзаньох. Препоручує ше брац го з [[Руменєц|руменцову]] тею, бо ше так злєпшує дїйствованє меду и теї. Тиж так ше препоручує єсц го вечар пред спаньом. Вельки баґреново паши за пчоли єст скоро у шицких сухожемних крайох Сербиї и сушедних жемох дзе є дакеди садзени або ше преширел на природни способ як барз прилагодлїва рошлїна. '''[[Лїпа|Лїпов]] мед''' бистри, скоро превидни, приємного паху и барз благого смаку. Конзумованє лїпового меду приноши олєгчанє при прехлади, запалєню орґанох за диханє и претровйованє и даєдних покруткових охореньох. Ма вельке значенє у вируцованю чкодлївих материйох з орґанизма, бо пошвидшує метаболизем. Мед з лїпи змирює корчи, а применює ше и процив покруткових хоротох. Процив прехлади помага при викашльованю. У Сербиї познате подруче Фрушкей гори, дзе ше находзи найвекша поверхносц лїпового лєса у Европи (Лїповача). У юнию пчоларе приходза на Фрушку гору у вельким чишлє. Треба вжац до огляду же лїпов мед нє треба давац особом хтори хори на шерцо и маю хороти кревних судзинох, а тото ше одноши и на тею з лїпи. '''Жалфийов мед''' (лат. Salvia officinalis) ше конзумує процив прехлади, бо оможлївює лєгчейше вируцованє шлайму з душнїку и бронхийох, та и зоз жалудка и єдняку. Так ше хори лєпше чувствує и враца ше му апетит. Тею зоз жалфийовим медом ше нє шме пиц горуцу, алє лїтну. Лїковитосц жалфийового меду ше рахує до водзацей ґрупи медох за лїченє респираторних орґанох, як и за моцнєнє имунитету. '''Пажицов мед''' ма богати и приємни смак, а може буц цмейши або блядши. Окреме ше препоручує ше би го тоти цо их трапя алерґиї брали кажди [[дзень]], же би орґанизем пририхтали за вельку ярню виложеносц полену. Тот мед ше достава од тисячох рижних квиткох пажицових и черякоподобних рошлїнох. Специфична структура рошлїнских файтох, окреме горских дзе пре климу и пашу мед препознатлїви, може означиц и ровнїнски мед. З моцу рижнородних состойкох добре уплївує на дзеци у розвою, старши особи, як и на шицких хторим треба окрипенє и додатна енерґия. Препоручує ше брац го кажди дзень. Понеже тот мед од рижного пажицового квеца, та му и дїйствованє широке. '''Репченьов мед''' або мед з олєйовей цвиклочки (репчень, лат. ''Brassica napus var. oleifera L''.) блядей жовтей [[Фарба|фарби]]. Такой после фурканя ше кришталює. У репченьовим меду єст вельо квиткового полену. '''Слунечнїков мед''' жовти, слабо пахнє на рошлїну слунечнїк, сладки є и дакус сцагуюци. После фурканя ше швидко кришталює до вельких криштальох и стварднє. '''[[Лаванда|Лавандов]] мед''' ма богати и приємни смак, може буц цмейши або блядши. Окреме ше го препоручує же би го тоти цо алерґични на полен брали кажди дзень. '''[[Розмария|Розмарийов]] мед''' бляди, превидни и бистри, без паху, приємного и благого смаку. После фурканя ше претворює до финих дробних криштальох. Кед ше скришталює, розмарийов мед постава зошицким били. == Продукция меду == [[File:20130522-NRCS-LSC-0226-v6.webm|right|thumb|284x284п]] Спрам звиту Польопривредней и [[Пожива|Поживовей]] орґанизациї Зєдинєних нацийох, Китай, [[Турска]] и ЗАД найвекши продукователє меду. Сербия жем богата з буйну веґетацию, цо оможлївює вельки продукцийни капацитет. Гоч капацитети коло 10.000 t меду рочнє, у Сербиї ше продукує медзи 4.000 t и 5.000 t. У зависносци од поднєбя, продукує ше даскельо файти меду. Кед хвиля добра, у даєдних часцох ше вифурка и по 30kg чистого меду рочнє з єдней кошнїци. == Медицинске хаснованє и лїковити прикмети меду == Лїковити прикмети меду: :◆ мед добре уплївує на моторику жалудка и черевох; :◆ з конзумацию меду 120 ґрами дньово през 20 днї зменшує ше голестерол за коло 20% и звекшує активносц леукоцитох за коло 7% и гемоґлобину за 10 - 20%; :◆ порядна конзумация меду доприноши злєпшаню кревовей слики пре мали количества сольох желєза, манґану, бакру и кобалту. == Катеґориї меду == Мед мож розкласовац до 5 катеґорийох спрам одношеня рошлїнских часточкох: [[File:Honey (14631826708).jpg|right|thumb|300px|]] :★ '''I катеґория''' то з поленом худобни мед. До тей файти спадаю напр. лавандов мед, Лїпа|лїпов мед, [[Помаранче|помаранчецов]] мед и [[Луцерка|луцерков]] мед; :★ '''II категория''' облапя векшину на гиґиєнски способ достатих файтох цадзеного меду з рижних квиткових пчолових пашох. У тей катеґориї мед ма 20.000 - 100.000 рошлїнски часточки на 10 ґрами меду; :★ '''III категорию''' представяю файти екстремно богати з рошлїнскима часточками на 10 ґрами: од 100.000 - 500.000; :★ '''IV катеґорию''' представяю файти зоз 500.000 - 1.000.000 рошлїнских часточкох на 10 ґрами меду. То напр. ґестиньов мед, даєдни овоцово файти лєсового меду и под. У нїх количество поленових зарнох одредзеней файти 90 и вецей посто; :★ '''V катеґорию''' представяю екстремно богати меди хтори ше достава з пресованьом. == Ферментация меду == Причини ферментациї меду: :♦ гидроскопносц меду - способносц упиваня влаги з ваздуху, та приходзи до звекшаня количества води у [[Поверхносц|поверхносним]] пасме меду; :♦ присутносц осмофилних и дригих [[Кващок|квас]] у меду хтори подноша високи концентрациї цукру у меду. Баржей ферментує мед у фази пред и у под час криштальованя, бо приходзи до наставаня криштальох ґлукози з видвойованьом чечуцей симпастей фази на [[Поверхносц|поверхносци]] хтору твори фруктоза, а хтора так видвоєна ма векше количество води як у нормалних условийох. Ферментация меду подобна як и алкоголне вреце, а препознац ю мож кед настаню иншаки пахи у меду. == Нутритивна вредносц на 100 g (3,5 oz) == Енерґия 1.272 kJ (304 kcal) [[File:Barattolini di miele.jpg|right|thumb|306x306px|Дунчики зоз медом ]]Угльово гидрати 82,4 g Цукри 82,12 g Поживни влакна 0,2 g Масци 0 g Протеїни 0,3 g Витамини Рибофлавин (Б2) (3%) 0,038 mg Ниацин (Б3) (1%) 0,121 mg Витамин Б5 (1%) 0,068 mg Витамин Б6 (2%) 0,024 mg Фолат (Б9) (1%) 2 μg Витамин Ц (1%) 0,5 mg Минерали Калций (1%) 6 mg Желєзо (3%) 0,42 mg Маґнезий (1%) 2 mg Фосфор (1%) 4 mg Калий (1%) 52 mg Натрий (0%) 4 mg Цинк (2%) 0,22 mg Дуги конституенти Вода 17,10 g Соль 4 mg • Єдинки • μg = микроґрами • mg = милиґрами IU = интернационални єдинки == Декриштальованє меду == Мед можеме лєгко врациц до чечуцого стану, медзитим треба мац у оглядзе же мед нє подноши високи [[Температура|температури]]. Кед ше го зогрива на високих температурох, мед траци свойо природни прикмети, та максимална температура зогриваня меду виноши 41 0Ц. Мед ше декришталює кед ше склєняни дунчик положи до судзини з цеплу воду на шпоргеце и кус одкруци верх дунчика. Температуру ше трима на минимуме єдну або два минути и причека же би мед постал чечуци. Други способ то положиц дунчик з криштальованим медом до микрогабовей релни. Треба зняц верх, положиц дунчик до микрогабовей и за 1 - 2 [[Минута|минути]] мед постанє чечуци. Микрогаби маю огранїчени енерґетски потенциял та нє спричинюю пременки у структури материї - їх молекули ше трешу и медзи собу чухаю, цо спричинює лєм звекшанє температури, а тот ефект вихасновани у микрогабових релнох за варенє и сушенє. Молекули води, масци и угльових гидратох абсорбую енерґию микрогабох под час диелектричного зогриваня. == Ґалерия == <gallery> Файл:20260423 160353 MAtka zoz pcolami.jpg|Матка зоз пчолами Файл:20260423 162141 Так пчоли одкладаю полен.jpg|Пчолки так одкладаю полен Файл:20260423 160201 Рамик з пчолами. Долу видно заварте лягло.jpg|Рамик з пчолами Файл:Discovered honey.jpg Файл:Filtering of honey.jpg|Прецадзованє меду Файл:Honey-miel.jpg|Сипанє узретого меду до судзини </gallery> == Литература == * Prescott, Lansing; Harley, John P.; Klein, Donald A. (1999). [https://archive.org/details/microbiology00pres ''Microbiology'']. Boston: WCB/McGraw-Hill. ISBN 978-0-697-35439-6. * Crane, Ethel Eva (1999). ''The World History of Beekeeping and Honey Hunting''. Routledge. ISBN 9781136746703. * Crane, E.; Walker, P.; Day, R. (1984). ''Directory of important world honey sources''. International Bee Research Association. ISBN 978-0-86098-141-1. * Мр Пантелија Пантелић, „Азбука пчеларства“, Београд 2001. * Krell, R. (1996).[https://books.google.com/books?id=BzzBBbnIJhIC&pg=PA5 Value-added products from beekeeping]. Food and Agriculture Organization of the United Nations. ISBN 978-92-5-103819-2. == Вонкашнї вязи == * [https://web.archive.org/web/20111113160850/http://www.pcelarstvo.org/pcelarski-clanak/med-8 Мед], ''www.pcelarstvo.org'' * * [https://web.archive.org/web/20111016195321/http://www.pcelarstvo.org/pcelarski-clanak/hemijski-sastav-meda-19 Хемијски састав меда], ''www.pcelarstvo.org'' * * [https://web.archive.org/web/20111113162913/http://www.pcelarstvo.org/pcelarski-clanak/kako-se-dobija-med-24 Како се добија мед], ''www.pcelarstvo.org'' * * [https://web.archive.org/web/20160304130042/http://www.pcelarstvo.org/pcelarski-clanak/vrste-meda-34 Врсте меда], ''www.pcelarstvo.org'' * * [https://web.archive.org/web/20101224013114/http://www.pcelarstvo.org/ Пчеларство], ''www.pcelarstvo.org'' * * [https://happyhoney.rs/sve-sto-niste-znali-o-medu-zasto-je-sirov-med-bolji/ Све што нисте знали о меду и зашто је сиров мед бољи?], ''happyhoney.rs'' * * [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%B4 Мед], Википедија на српском језику, ''sr.wikipedia.org/wiki/'' * * [https://sh.wikipedia.org/wiki/Med Med], Vikipedija na srpskohrvatskom jeziku, ''sh.wikipedia.org/wiki/'' * * [https://www.youtube.com/watch?v=jpgkn5iDysc&t=11s Прилог о меду], автор Златка Чизмар, ют’юб канал Маковчань == Референци == [[Катеґория:Пожива]] <references /> [[Катеґория:Медицина]] [[Катеґория:Пчоларство]] apx1jeui9zstizriigwdmvpens8jh1g 0 2947 19780 18313 2026-07-08T02:40:47Z Ruskinja2022 22 19780 wikitext text/x-wiki [[File:Rollingpin.jpg|right|thumb|300px|Древена ролькаста розвалка]]'''Розвалка''' кухньов прибор цилиндричней форми хтори ше найчастейше хаснує за формованє цеста. == Файти розвалкох == Єст два основни форми розвалкох: форма ролї и палїчки. Розвалки у форми [[Роля (ґеометрия)|ролї]] на своїх концох маю ценки зуженя як ручки (у форми ручкох), док розвалки у форми палїчки нє маю ручки, алє ше роби о кратких гладких палїчкох. Форма завиши од наменки розвалки. [[File:Rollingpin (Japanese).jpg|right|thumb|300px|Розвалки у форми палїчкох зоз и без зуженя]]Розвалки у форми палїчкох ше прави з древа, а палїчка начастейше пречнїку 2-3 центи. Длугши су од ролькастих розвалкох и можу буц длугоки и до єдного [[Метер|метера]]. Цесто ше зоз нїма формує зоз прицисканьом розвалки з дланями и преходзеньом прейґ цеста. Пре лєгчейше рукованє, дакеди су зужени на єдним або обидвох концох. Таки розвалки ше углавним хаснує у восточней Азиї, Французкей и на Балкану. Ролькасти розвалки тиж найчастейше древени, палїчка пречнїку 7-8 центи и звичайно су длугоки коло 80 центи. Тоти розвалки ше хаснує зоз прицисканьом на ручки и преходзеньом по цесту, розганяньом. У жемох заходней Европи и Сиверней Америки тота файта розвалкох вельо частейша. Даєдни розвалки нє маю ровну [[поверхносц]], прето же би охабяли шлїд у цесту при правеню окремних файтох печива и [[Хлєб|хлєбох]]. У южней Азиї ше розвалки (''belan'') хаснує зоз ровну деску (''shakla'') при правеню чапатия (барз здрави индийски [[хлєб]] без квасу). Видумани и модерни електрични апарати за правенє тортильох хтори комбиную функцию розвалки, дески и палачинкарнї. == Материяли == Попри ядлїни або букового древа, за виробок розвалкох хаснує ше и: скло, керамику, полиакрил, бакелит, бакар, месинґ, алуминиюм, силикон, нєардзаюци челїк, мрамор и пластику.<ref>Rolling Pins by Reginald King.2010</ref> Даєдни розвалки дзирави и полнї ше их з воду же би були ефикаснєйши, а розвалки зоз мрамору ше трима у фрижидеру же би нєпреривно були жимни пре правенє лїсцатого, т.є. кремпитового цеста.<ref>Heloise's Kitchen Hints by Heloise, Prentice-Hall, 1963</ref> == Ґалерия == <gallery> Файл:Vintage porcelain rolling pin 003.jpg|Розвалка зоз порцелану Файл:Rolling Pins.jpg|Розлични розвалки Файл:Preparing to make cookies (11331727995).jpg|Розвалка за правенє колачикох Файл:Depression Glass Rolling Pin.jpg|Склєняна розвалка Файл:How-to-make-Pizza Pizza-Cooking-IMG 2587-4800 (6837289420).jpg|Розвалка зоз ручками </gallery> == Вонкашня вяза == * [https://rolling-wonder.com/ Rolling Wonder - Precision Hybrid Rolling Pins". Rolling Wonder. Retrieved 2025-01-08.] * [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0 Оклагија] == Референци == <references /> [[Катеґория:Алати]] [[Катеґория:Ручни алати]] [[Катеґория:Кухньов прибор]] kusqx8wp5g5bvib84n0vfjxwkiaj3b7 0 3153 19779 19358 2026-07-08T01:47:03Z Ruskinja2022 22 Форматованє тексту, катеґориї 19779 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Амалия Сабадош </big> | label2 = | data2 = [[Файл:Amalija Sabados.jpg|алт=Амалия Сабадош|центар|мини|300x300п]] | label3 = Назвиско | data3 = | label4 = Датум народзеня | data4 =10. януара 1953 | label5 = Датум упокоєня | data5 =29. мая 2008 () | label6 = Державянство | data6 =югославянске, сербске | label7 = Язик творох | data7 =руски | label8 = Школа | data8 = Ґимназия, Нови Сад | label9 = Универзитет | data9 =Природно-математични факултет, напрям физики, Нови Сад | label10 = Наукови ступень | data10 = | label11 = Период твореня | data11 =1977—2008. | label12 = Жанри | data12 =просвита, култура | label13 = Поховани | data13 = у Дюрдьове | label14 = Припознаня | data14 = }} '''Амалия Сабадош''' (*[[10. януар]] 1953—†29. май 2008), [[Професор|професорка]] и директорка ОШ ''Йован Йованович Змай'' у [[Дюрдьов|Дюрдьове]], дїячка у култури == Биоґрафия == Амалия Тиркайла народзена 10. януара 1953. року у Дюрдьове. [[Оцец]] и [[мац]] нар. Основну школу Амалия закончела у Дюрдьове а ґимназию и Природно-математични факултет, напрям физики, закончела у Новим Садзе. Амалия Тиркайла ше одала за Мирона Сабадоша. У малженстве мали двох синох, Ивана и Мирослава. Просвитно-педаґоґийну кариєру Амалия Сабадош почала 1977. року у Штреднєй школи за заєднїцке образованє у Жаблю. У дюрдьовскей основней школи ''Йован Йованович Змай'' Амалка почала робиц 1984. року як професорка физики и у настави робела по 2001. рок. Потим, од 2002. року, вона прилапела длужносц директорки. Зоз своїм закладаньом осучаснєла школу и допринєсла же би ше у школи пестовало [[руски язик]] и же би ше звекшало число руских дзецох у оддзелєню на руским язику. Амалия Сабадош остала запаметана и по тим же под час єй мандату витворени єден з найвекших проєктох у Дюрдьове а то була вибудов физкултурней сали и нових кабинетох при школи. Тиж так, як директорка, вона иницировала проєкти ''Школске розвойне планованє'' и ''Школа без насилства'', хтори потим удатно витворйовани у пракси. Амалия Сабадош була активни член КУД ''Тарас Шевченко'' у хторим, и попри обовязкох у школи, помагала програмни активносци дружтва. Витирвало робела на тим же би при вецей ґенерацийох дзецох розвила чувство же треба любиц и почитовац свойо националне єство а люцке почитовац. И родичох и їх дзеци упутйовала же би свой шлєбодни час творчо препровадзали у фолклорней, шпивацкей, у музичней або даєдней другей секциї КПД ''Тарас Шевченко''. Член [[Дружтво за руски язик, литературу и културу|Дружтва за руски язик, литературу и културу]] Амалия Сабадош була од 1996. року (число 652 у реґистру Дружтва). По чежкей хороти Амалия Сабадош ше упокоєла 29. мая 2008. року. Похована є на [[Теметов|теметове]] у Дюрдьове. == Литература == * А. Дудаш, Амалия Сабадош (1953-2008), новини Руске слово, Рок LXIII, число 23 (3268), Нови Сад, 6. юний 2008, б. 3. [[Катеґория:Руснаци у Сербиї]] [[Катеґория:Дюрдьовчанє]] [[Катеґория:Руководителє]] [[Катеґория:Професоре]] [[Катеґория:Дїяче у култури]] [[Катеґория:Народзени 1953]] [[Катеґория:10. януар]] [[Катеґория:Умарли 2008]] [[Катеґория:29. май]] 503mmitryj48qki8rfkuowx6trmckpi 19786 19779 2026-07-08T11:31:03Z Olirk55 19 Викивяза 19786 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Амалия Сабадош </big> | label2 = | data2 = [[Файл:Amalija Sabados.jpg|алт=Амалия Сабадош|центар|мини|300x300п]] | label3 = Назвиско | data3 = | label4 = Датум народзеня | data4 =10. януара 1953 | label5 = Датум упокоєня | data5 =29. мая 2008 () | label6 = Державянство | data6 =югославянске, сербске | label7 = Язик творох | data7 =руски | label8 = Школа | data8 = Ґимназия, Нови Сад | label9 = Универзитет | data9 =Природно-математични факултет, напрям физики, Нови Сад | label10 = Наукови ступень | data10 = | label11 = Период твореня | data11 =1977—2008. | label12 = Жанри | data12 =просвита, култура | label13 = Поховани | data13 = у Дюрдьове | label14 = Припознаня | data14 = }} '''Амалия Сабадош''' (*[[10. януар]] 1953—†29. май 2008), [[Професор|професорка]] и директорка ОШ ''Йован Йованович Змай'' у [[Дюрдьов|Дюрдьове]], дїячка у култури == Биоґрафия == Амалия Тиркайла народзена 10. януара 1953. року у Дюрдьове. [[Оцец]] и [[мац]] нар. Основну школу Амалия закончела у Дюрдьове а ґимназию и Природно-математични факултет, напрям физики, закончела у Новим Садзе. Амалия Тиркайла ше одала за Мирона Сабадоша. У малженстве мали двох синох, Ивана и Мирослава. Просвитно-педаґоґийну кариєру Амалия Сабадош почала 1977. року у Штреднєй школи за заєднїцке образованє у Жаблю. У дюрдьовскей основней школи ''Йован Йованович Змай'' Амалка почала робиц 1984. року як [[Професор|професорка]] физики и у настави робела по 2001. рок. Потим, од 2002. року, вона прилапела длужносц директорки. Зоз своїм закладаньом осучаснєла школу и допринєсла же би ше у школи пестовало [[руски язик]] и же би ше звекшало число руских дзецох у оддзелєню на руским язику. Амалия Сабадош остала запаметана и по тим же под час єй мандату витворени єден з найвекших проєктох у Дюрдьове а то була вибудов физкултурней сали и нових кабинетох при школи. Тиж так, як директорка, вона иницировала проєкти ''Школске розвойне планованє'' и ''Школа без насилства'', хтори потим удатно витворйовани у пракси. Амалия Сабадош була активни член КУД ''Тарас Шевченко'' у хторим, и попри обовязкох у школи, помагала програмни активносци дружтва. Витирвало робела на тим же би при вецей ґенерацийох дзецох розвила чувство же треба любиц и почитовац свойо националне єство а людске почитовац. И родичох и їх дзеци упутйовала же би свой шлєбодни час творчо препровадзали у фолклорней, шпивацкей, у музичней або даєдней другей секциї КПД ''Тарас Шевченко''. Член [[Дружтво за руски язик, литературу и културу|Дружтва за руски язик, литературу и културу]] Амалия Сабадош була од 1996. року (число 652 у реґистру Дружтва). По чежкей хороти Амалия Сабадош ше упокоєла 29. мая 2008. року. Похована є на [[Теметов|теметове]] у Дюрдьове. == Литература == * А. Дудаш, Амалия Сабадош (1953-2008), новини Руске слово, Рок LXIII, число 23 (3268), Нови Сад, 6. юний 2008, б. 3. [[Катеґория:Руснаци у Сербиї]] [[Катеґория:Дюрдьовчанє]] [[Катеґория:Руководителє]] [[Катеґория:Професоре]] [[Катеґория:Дїяче у култури]] [[Катеґория:Народзени 1953]] [[Катеґория:10. януар]] [[Катеґория:Умарли 2008]] [[Катеґория:29. май]] l3fn0dyq17oolvhdqiotqegitwfx1wd 0 3228 19767 19765 2026-07-07T13:20:53Z Ruskinja2022 22 Направени катеґориї, менши форматированя 19767 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Михал Иван </big> | label2 = | data2 = [[Файл:Mihal Ivan Niger 2.jpg|алт=Михал Иван Ниґер|центар|мини|280x280п]] | label3 = Назвиско | data3 = Ниґер | label4 = Датум народзеня | data4 =16. фебруара 1947. року | label5 = Датум упокоєня | data5 = | label6 = Державянство | data6 = югославянске, сербске | label7 = Язик творох | data7 = руски, сербски | label8 = Школа | data8 = Школа шолярох у привреди, Кула | label9 = Универзитет | data9 = | label10 = Наукови ступень | data10 = | label11 = Период твореня | data11 =1963—2012. | label12 = Жанри | data12 = хорске шпиванє, соло шпиванє, дуети, ґитара | label13 = Поховани | data13 = | label14 = Припознаня | data14 = награди на фестивалох ''Червена ружа'' и ''Ружова заградка'' }} '''Михал Иван''' (*[[16. фебруар]] 1947), снователь и член єдного зоз перших вокално-инструменталних ансамблох у [[Коцур|Коцуре]], [[Музичар|музичар,]] [[шпивач]], орґанизатор музичного живота у КУД. == Биоґрафия == Михал Иван народзени 16. фебруара 1947. року у Коцуре. Оцец Дюра и мац Ксения родз. Хромиш. Михал ма и младшу шестру Марику. Основну школу Михал закончел 1961. року у Коцуре и такой предлужел образованє у [[Кула|Кули]], у Школи школярох у привреди, машинбраварски напрям. По законченю того ступня образованя Михал Иван предлужел у Кули робиц у фаху по 1974. рок кед прешол зоз фамилию жиц и робиц у [[Вербас|Вербаше]]. У Вербаше ше фамелия затримала по 1992. рок, кед ше преселєли до Коцура. Михал и далєй робел у Вербаше по 2012. рок кед пошол до пензиї. == Музику любел од малючка == Кед Михалови було 5-6 роки та му умар його бачи, оцов брат. Дїдо теди дал бачикову мандолину малому унукови Михалови Иванови и так вон почал на тим инструменту виглєдовац швет музики. У Коцуре у тедишнїм чаше нє було музичней школи та на дзецох оставало же би, як самоуки, упознавали швет музики. Ученє цекло так же мали Михал шпивал а на мандолини таргал струни, глєдал одвитуюци тон. И пробовал запаметац исте. Тото його музичне експериментованє видзели пайташе зоз сушедства та ше даєдни з нїх тиж заинтересовал за музику и музични инструменти. Було то теди цошка нове, интересантнєйше як чинаґанє, мумликанє и пиличканє хтори були теди узвичаєни бависка за дзеци. Року 1953. або 1954. ґу Михалови, як музично найискуснєйшому, ше приключели ище двоме пайташе та так настал перши Михалов бенд у хторим були примка, ґитара и Михалова мандолина. У сушедстве жил бачи Михал Шантов хтори грал на басприме та вон на членох Михалового бенду пренєсол нови знаня зоз музичней пракси. Вжиме спомнутого року вони научели даскельо крачунски шпиванки та на Крачун ходзели по шпиваню зоз музичнима инструментами. Швидко ше у школи чуло же єст даяки дзецински оркестер у валалє и Михалов бенд достал анґажман и у школи та грали на школских приредбох. У цеку 50-тих рокох ше у Коцуре внєдзелю вечар за младеж отримовали танци у Младежским доме, а пополаднями була такволана Чаянка за дзеци школского возросту (теди школяре после 8 годзин вечар нє шмели ходзиц по валалє) та бенд Михала Ивана почал грац и на тей приредби. [[Файл:VIS Nješčešnjici na Červenej ruži 1965.jpg|мини|368x368п|ВИС ''Нєщешнїки'' на ''Червеней ружи'' 1965, Михал Иван други з права.]] После законченей осмей класи Михал и його пайташе ше уписали до Школи школярох у привреди дзе ходзели од 1961. по 1964. рок. Теди Михал постал у валалє познати под назву Ниґер, Михал Иван Ниґер. Були то роки кед ше зявели електрични ґитари и вони ше, розумлїве, почали занїмац з тима музичнима инструментами хтори були наисце у тренду. У медзичаше, вони свою вокално-инструменталну ґрупу наволали ''Нєщешнїки''. Цо вецей, на шветовей музичней сцени ше теди зявели Битлси, Ролинґстонси и велї други музични ґрупи и вони ше на нїх упатрали. Михал и його пайташе жадали мац електрични ґитари та перше на звичайни ґитари монтирали маґнети а потим ришели же сами направя власни електрични ґитари. Перши їх озбильни наступ зоз тима ґитарами бул 1965. року на Червеней ружи, штвартей по шоре. Михал Иван Ниґер зоз своїм бендом удатно наступел и вон, як шпивач, освоєл треце место.1 На ґитарияди у Жаблю Нєщешнїки були други. Їх музична кариєра, як ґрупи, тирвала до 1971. року кед ше оркестер розпаднул и Михал 10 роки нїґдзе нє грал. Медзитим, после длугшого часу, члени бувшого ВИС Нєщешнїки знова формовали нову ґрупу, тераз под назву Камени квет. Нє могли без музики. == Дозреванє у уметносци шпиваня == Михал Иван нє грал нїґдзе, алє ше з музику дружел як член вербаского хору а потим и керестурского хору дзе вельо научел о шпиваню. Тоти [[Хор|хори]] алє и поєдинци у нїх найвецей научели од дириґента и композитора Иринея Тимка. Вон знал препознац добри гласи, красни мегки тенори двох шпивачох з вербаского хору та теди настал дует Михал Иван и Михал (Мижо) Тамаш. Кед, як дует, посцигли квалитет интерпретациї Ириней Тимко им преправел драгу же би за Радио Нови Сад знял коло трицец тирваци знїмки. [[Файл:Kvartet, Ružova zahradka 2002.jpg|алт=Квартет Михал Иван, Йовґен Надь, Звонимир Кочиш и Юлиян Рамач|мини|406x406п|''Збегньовски ноци'' и квартет Михал Иван, Йовґен Надь, Звонимир Кочиш и Юлиян Рамач, Ружова заградка 2002. року.]] Михал Иван потим и як соло шпивач за Радио Нови Сад знїмал архивски знїмки, як українских так и руских шпиванкох. У тим чаше вон поряднє наступал на Червеней ружи як и на Ружовей заградки кед зажила як фестивал новей рускей шпиванки. За квалитетни интерпретациї Михал Иван достал три награди на Червеней ружи и два награди на Ружовей заградки. Йому особнє єдна з найкрасших шпиванкох хтори интерпретовал то була Винчованка родичом. У дуету зоз Михалом Тамашом мали побиднїцку интерпретацию шпиванки Вирнїк писнї на Червеней ружи. Михал Иван на Червеней ружи и на Ружовей заградки наступал як солиста, алє и у дуету, [[Трио|трию]] и у квартету. Найпознатши шпиванки по хотрих го слухаче паметаю то Писня Коцуру, Троме браца, як член квартета шпивал композициї Збегньовски ноци, Януарска ноц и други. Михал Иван зоз своїм красним тенором шпиванки интерпретовал барз чувствительно. Вон знал унєсц емоциї до [[Интерпретация|интерпретациї]] алє вон так и доживйовал шпиванки, дзекеди так емотивно же слухаче и патраче мали чувство же заплаче под час интерпретациї. Тота го прикмета окреме крашела як интерпретатора. У Коцуре, Михал Иван бул руководитель женскей шпивацкей ґрупи КУД Жатва а тиж бул и снователь мадярскей мишаней шпивацкей ґрупи у хторей и сам наступал. Теди настал и ЦД под назву Свойому Коцуру з любову. По одход до пензиї 2012. року Михал Иван Ниґер знял ище коло 20 шпиванки та у фонду Радио Нового Саду вон ма зняти коло 50 шпиванки. У периодзе кед интензивно шпивал у хорох и на фестивалох Михал Иван грал и на велїх свадзбох, музика му вошла до шерца та з радосцу грал дзекеди и цалу ноц. Музика и шпиванє оможлївели Михалови Иванови же би бул з нашима ансамблами на госцованьох у иножемстве. З ВИС-ом Камени квет наступал у Сентандреї у Мадярскей, зоз Домом култури з Руского Керестура бул у Свиднїку (тедишня Чехословацка), потим у України, як и у жемох Бенелукса. Зоз Домом култури з Коцура бул у Словацкей и Польскей. == Улога у театралей представи == Михал Иван участвовал и як ґлумец и ношитель главней хлопскей улоги у представи ''Опера за ти ґроши,'' хтора поставена у Руским Керестуре 1979. року''.'' Його глас и теди пришол до вираженя гоч характерним прикметом особи Мечета хтору ґлумел би можебуц по файти гласу одвитовал даяки баритон лєбо бас. Михал Иван попри ґлуми, зоз своїм тенорским гласом барз упечатлїво одшпивал сонґи у тим театралним мюзиклу. Зоз ґлуму и шпиваньом у представи потвердзел ище баржей свойо уметнїцки a поготов музични квалитети. * Бертолд Брехт: [https://www.youtube.com/watch?v=e2LhpACi22I&t=2210s Опера за три ґроши] - РНТ Дядя, Руски Керестур (1979. рок) Шпиванки Михала Ивана на Ютюб Наслов композициї Интерпретаторе Композитор Оркестер [https://www.youtube.com/watch?v=ZKR7PMaWCDg&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Писня Коцуру] Любомир Загорянски Оркестер КУД Жатва з Коцура [https://www.youtube.com/watch?v=8M_occ909Bc Писня Коцуру] Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=YpxQRrZhbvY Топольова балада] Оркестер КУД Жатва з Коцура [https://www.youtube.com/watch?v=I3NXd8rGYtU Троме браца] Владимир Дудаш Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=unoefBG6_lI&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Збегньовски ноци] квартет Михал Иван, Йовґен Надь, Звонимир Кочиш и Юлиян Рамач Мирон Сивч Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=SqBZYtkDeRs&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Збегньовски ноци] квартет Михал Иван, Йовґен Надь, Звонимир Кочиш и Юлиян Рамач Мирон Сивч Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=kvlaCVeI-XM&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Писнї мойо] квартет Йовґен Надь, Михал Иван, Юлиян Рац и Михайло Малацко Мирон Сивч Оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=LaQliv1Xpu8&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Писня о старому гудакови] Любомир Загорянски Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=7BJSH7ak7C4&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Винчованка родичом] дует Михал Тамаш и Михал Иван Владислав Надьмитьо Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=VOO_JSgH_nU&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Вирнїк писнї] дует Михал Тамаш и Михал Иван [https://www.youtube.com/watch?v=v4bvQDNCagw&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Дзивоцки парток] трио Таня Ґвоїч, Михал Иван и Мирослава Даждиу Мирон Сивч Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=DAm15V2KJgU&pp=ygUNSmFudWFyc2thIG5vY9IHCQlMCwGHKiGM7w%3D%3D Януарска ноц] квартет Мирослава Даждиу, Йовґен Надь, Михал Иван, Юлиян Рамач Мирон Сивч Музичне провадзенє М. Сивч, В. Сивч и М. Фейди [https://www.youtube.com/watch?v=_7pbWsvPj3k&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Гварела дзивочка] Михал Иван народна шпиванка == Ґалерия == <gallery> Файл:Mihal Ivan Niger.jpg|Михал Иван Ниґер Файл:Mihal Ivan na Ružovej zahradki 2004.jpg|Михал Иван на ''Ружовей заградки'' 2004. року Файл:Mihal Ivan Kračunski koncert 2007.jpg|Михал Иван шпива на Крачунским концерту 2007. року </gallery> == Литература == * Ґрупа авторох, „Червена ружа 65ˮ, 30 Червени ружи, НИУ Руске слово, Нови Сад, 1991, бок 25. == Вонкашнї вязи == * [https://www.youtube.com/watch?v=FSTzDHbpjuk ВИС Камени квиток], проба у дворе Кирила Сакача Коцур 1983, (перша часц), канал Славе Шанта, www.youtube.com, 10. новембер 2021. * [https://www.youtube.com/watch?v=dAZaiMU_pns ВИС Камени квиток] (1983), (друга часц), канал Славе Шанта, www.youtube.com, 1. май 2023. * [https://www.youtube.com/watch?v=3sIc_EMO2aU&t=101s Ниґер и Иґи шпиваю мадярски писнї (2018)], канал Славе Шанта, www.youtube.com, 11. новембер 2021. * [https://www.youtube.com/watch?v=UpOHBpqG6kk У дружтве зоз леґендами коцурскей музичней сцени. Шпиваю Ниґер и Иґи], канал Славе Шанта, www.youtube.com, 16. новембер 2020. == Референци == Ґрупа авторох, „Червена ружа 65ˮ, 30 Червени ружи, НИУ Руске слово, Нови Сад, 1991, бок 25. [[Катеґория:Руснаци у Сербиї]] [[Катеґория:Коцурци]] [[Катеґория:Музичаре]] [[Катеґория:Шпиваче]] [[Катеґория:Рок музичаре]] [[Катеґория:Тенор]] [[Катеґория:Народзени 1947]] [[Катеґория:16. фебруар]] 10ggyhzhbiouuwz5imxvgij4chdrffx 19768 19767 2026-07-07T14:07:25Z Ruskinja2022 22 Робота на табели 19768 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Михал Иван </big> | label2 = | data2 = [[Файл:Mihal Ivan Niger 2.jpg|алт=Михал Иван Ниґер|центар|мини|280x280п]] | label3 = Назвиско | data3 = Ниґер | label4 = Датум народзеня | data4 =16. фебруара 1947. року | label5 = Датум упокоєня | data5 = | label6 = Державянство | data6 = югославянске, сербске | label7 = Язик творох | data7 = руски, сербски | label8 = Школа | data8 = Школа шолярох у привреди, Кула | label9 = Универзитет | data9 = | label10 = Наукови ступень | data10 = | label11 = Период твореня | data11 =1963—2012. | label12 = Жанри | data12 = хорске шпиванє, соло шпиванє, дуети, ґитара | label13 = Поховани | data13 = | label14 = Припознаня | data14 = награди на фестивалох ''Червена ружа'' и ''Ружова заградка'' }} '''Михал Иван''' (*[[16. фебруар]] 1947), снователь и член єдного зоз перших вокално-инструменталних ансамблох у [[Коцур|Коцуре]], [[Музичар|музичар,]] [[шпивач]], орґанизатор музичного живота у КУД. == Биоґрафия == Михал Иван народзени 16. фебруара 1947. року у Коцуре. Оцец Дюра и мац Ксения родз. Хромиш. Михал ма и младшу шестру Марику. Основну школу Михал закончел 1961. року у Коцуре и такой предлужел образованє у [[Кула|Кули]], у Школи школярох у привреди, машинбраварски напрям. По законченю того ступня образованя Михал Иван предлужел у Кули робиц у фаху по 1974. рок кед прешол зоз фамилию жиц и робиц у [[Вербас|Вербаше]]. У Вербаше ше фамелия затримала по 1992. рок, кед ше преселєли до Коцура. Михал и далєй робел у Вербаше по 2012. рок кед пошол до пензиї. == Музику любел од малючка == Кед Михалови було 5-6 роки та му умар його бачи, оцов брат. Дїдо теди дал бачикову мандолину малому унукови Михалови Иванови и так вон почал на тим инструменту виглєдовац швет музики. У Коцуре у тедишнїм чаше нє було музичней школи та на дзецох оставало же би, як самоуки, упознавали швет музики. Ученє цекло так же мали Михал шпивал а на мандолини таргал струни, глєдал одвитуюци тон. И пробовал запаметац исте. Тото його музичне експериментованє видзели пайташе зоз сушедства та ше даєдни з нїх тиж заинтересовал за музику и музични инструменти. Було то теди цошка нове, интересантнєйше як чинаґанє, мумликанє и пиличканє хтори були теди узвичаєни бависка за дзеци. Року 1953. або 1954. ґу Михалови, як музично найискуснєйшому, ше приключели ище двоме пайташе та так настал перши Михалов бенд у хторим були примка, ґитара и Михалова мандолина. У сушедстве жил бачи Михал Шантов хтори грал на басприме та вон на членох Михалового бенду пренєсол нови знаня зоз музичней пракси. Вжиме спомнутого року вони научели даскельо крачунски шпиванки та на Крачун ходзели по шпиваню зоз музичнима инструментами. Швидко ше у школи чуло же єст даяки дзецински оркестер у валалє и Михалов бенд достал анґажман и у школи та грали на школских приредбох. У цеку 50-тих рокох ше у Коцуре внєдзелю вечар за младеж отримовали танци у Младежским доме, а пополаднями була такволана ''Чаянка'' за дзеци школского возросту (теди школяре после 8 годзин вечар нє шмели ходзиц по валалє) та бенд Михала Ивана почал грац и на тей приредби. [[Файл:VIS Nješčešnjici na Červenej ruži 1965.jpg|мини|368x368п|ВИС ''Нєщешнїки'' на ''Червеней ружи'' 1965, Михал Иван други з права.]] После законченей осмей класи Михал и його пайташе ше уписали до Школи школярох у привреди дзе ходзели од 1961. по 1964. рок. Теди Михал постал у валалє познати под назву Ниґер, Михал Иван Ниґер. Були то роки кед ше зявели електрични ґитари и вони ше, розумлїве, почали занїмац з тима музичнима инструментами хтори були наисце у тренду. У медзичаше, вони свою вокално-инструменталну ґрупу наволали ''Нєщешнїки''. Цо вецей, на шветовей музичней сцени ше теди зявели Битлси, Ролинґстонси и велї други музични ґрупи и вони ше на нїх упатрали. Михал и його пайташе жадали мац електрични ґитари та перше на звичайни ґитари монтирали маґнети а потим ришели же сами направя власни електрични ґитари. Перши їх озбильни наступ зоз тима ґитарами бул 1965. року на ''Червеней ружи'', штвартей по шоре. Михал Иван Ниґер зоз своїм бендом удатно наступел и вон, як шпивач, освоєл треце место.1 На ґитарияди у Жаблю ''Нєщешнїки'' були други. Їх музична кариєра, як ґрупи, тирвала до 1971. року кед ше оркестер розпаднул и Михал 10 роки нїґдзе нє грал. Медзитим, после длугшого часу, члени бувшого ВИС ''Нєщешнїки'' знова формовали нову ґрупу, тераз под назву ''Камене квице''. Нє могли без музики. == Дозреванє у уметносци шпиваня == Михал Иван нє грал нїґдзе, алє ше з музику дружел як член вербаского хору а потим и керестурского хору дзе вельо научел о шпиваню. Тоти [[Хор|хори]] алє и поєдинци у нїх найвецей научели од дириґента и композитора Иринея Тимка. Вон знал препознац добри гласи, красни мегки тенори двох шпивачох з вербаского хору та теди настал дует Михал Иван и Михал (Мижо) Тамаш. Кед, як дует, посцигли квалитет интерпретациї Ириней Тимко им преправел драгу же би за Радио Нови Сад знял коло трицец тирваци знїмки. [[Файл:Kvartet, Ružova zahradka 2002.jpg|алт=Квартет Михал Иван, Йовґен Надь, Звонимир Кочиш и Юлиян Рамач|мини|406x406п|''Збегньовски ноци'' и квартет Михал Иван, Йовґен Надь, Звонимир Кочиш и Юлиян Рамач, Ружова заградка 2002. року.]] Михал Иван потим и як соло шпивач за Радио Нови Сад знїмал архивски знїмки, як українских так и руских шпиванкох. У тим чаше вон поряднє наступал на Червеней ружи як и на Ружовей заградки кед зажила як фестивал новей рускей шпиванки. За квалитетни интерпретациї Михал Иван достал три награди на Червеней ружи и два награди на Ружовей заградки. Йому особнє єдна з найкрасших шпиванкох хтори интерпретовал то була Винчованка родичом. У дуету зоз Михалом Тамашом мали побиднїцку интерпретацию шпиванки Вирнїк писнї на Червеней ружи. Михал Иван на Червеней ружи и на Ружовей заградки наступал як солиста, алє и у дуету, [[Трио|трию]] и у квартету. Найпознатши шпиванки по хотрих го слухаче паметаю то Писня Коцуру, Троме браца, як член квартета шпивал композициї Збегньовски ноци, Януарска ноц и други. Михал Иван зоз своїм красним тенором шпиванки интерпретовал барз чувствительно. Вон знал унєсц емоциї до [[Интерпретация|интерпретациї]] алє вон так и доживйовал шпиванки, дзекеди так емотивно же слухаче и патраче мали чувство же заплаче под час интерпретациї. Тота го прикмета окреме крашела як интерпретатора. У Коцуре, Михал Иван бул руководитель женскей шпивацкей ґрупи КУД Жатва а тиж бул и снователь мадярскей мишаней шпивацкей ґрупи у хторей и сам наступал. Теди настал и ЦД под назву Свойому Коцуру з любову. По одход до пензиї 2012. року Михал Иван Ниґер знял ище коло 20 шпиванки та у фонду Радио Нового Саду вон ма зняти коло 50 шпиванки. У периодзе кед интензивно шпивал у хорох и на фестивалох Михал Иван грал и на велїх свадзбох, музика му вошла до шерца та з радосцу грал дзекеди и цалу ноц. Музика и шпиванє оможлївели Михалови Иванови же би бул з нашима ансамблами на госцованьох у иножемстве. З ВИС-ом Камени квет наступал у Сентандреї у Мадярскей, зоз Домом култури з Руского Керестура бул у Свиднїку (тедишня Чехословацка), потим у України, як и у жемох Бенелукса. Зоз Домом култури з Коцура бул у Словацкей и Польскей. == Улога у театралей представи == Михал Иван участвовал и як ґлумец и ношитель главней хлопскей улоги у представи ''Опера за три ґроши,'' хтора поставена у Руским Керестуре 1979. року''.'' Його глас и теди пришол до вираженя гоч характерним прикметом особи Мечета хтору ґлумел би можебуц по файти гласу одвитовал даяки баритон лєбо бас. Михал Иван, попри ґлуми, зоз своїм тенорским гласом барз упечатлїво одшпивал сонґи у тим театралним мюзиклу. Зоз ґлуму и шпиваньом у представи потвердзел ище баржей свойо уметнїцки a поготов музични квалитети. * Бертолд Брехт: [https://www.youtube.com/watch?v=e2LhpACi22I&t=2210s Опера за три ґроши] - РНТ Дядя, Руски Керестур (1979. рок) {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |<big>Шпиванки Михала Ивана на Ютюб</big> |- |<div style="text-align: center;">'''Наслов композициї''' |<div style="text-align: center;">'''Интерпретаторе''' |<div style="text-align: center;">'''Композитор''' |<div style="text-align: center;">'''Оркестер''' |- |[https://www.youtube.com/watch?v=ZKR7PMaWCDg&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Писня Коцуру] |<div style="text-align: center;">Михал Иван |Любомир Загорянски |Оркестер КУД ''Жатва'', Коцур |- |[https://www.youtube.com/watch?v=8M_occ909Bc Писня Коцуру] |<div style="text-align: center;">" |<div style="text-align: center;">" |Тамбурови оркестер РТВ Войводина |- |[https://www.youtube.com/watch?v=YpxQRrZhbvY Топольова балада] |<div style="text-align: center;">" | |Оркестер КУД ''Жатва'', Коцура |- |[https://www.youtube.com/watch?v=I3NXd8rGYtU Троме браца] |<div style="text-align: center;">" |<div style="text-align: center;">Владимир Дудаш |Тамбурови оркестер РТВ Войводина |- |[https://www.youtube.com/watch?v=unoefBG6_lI&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Збегньовски ноци] |Михал Иван, Йовґен Надь, Звонимир Кочиш и Юлиян Рамач |Мирон Сивч |<div style="text-align: center;">" |- |[https://www.youtube.com/watch?v=SqBZYtkDeRs&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Збегньовски ноци] |<div style="text-align: center;">" |<div style="text-align: center;">" |<div style="text-align: center;">" |- |[https://www.youtube.com/watch?v=kvlaCVeI-XM&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Писнї мойо] |Йовґен Надь, Михал Иван, Юлиян Рац и Михайло Малацко |<div style="text-align: center;">" |<div style="text-align: center;">" |- |[https://www.youtube.com/watch?v=LaQliv1Xpu8&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Писня о старому гудакови] |<div style="text-align: center;">Михал Иван |Любомир Загорянски |<div style="text-align: center;">" |- | | | | |- | | | | |- | | | | |- | | | | |- |[https://www.youtube.com/watch?v=_7pbWsvPj3k&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Гварела дзивочка] |<div style="text-align: center;">Михал Иван |народна шпиванка | |} Любомир Загорянски Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=7BJSH7ak7C4&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Винчованка родичом] дует Михал Тамаш и Михал Иван Владислав Надьмитьо Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=VOO_JSgH_nU&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Вирнїк писнї] дует Михал Тамаш и Михал Иван [https://www.youtube.com/watch?v=v4bvQDNCagw&pp=ygUKTWloYWwgSXZhbg%3D%3D Дзивоцки парток] трио Таня Ґвоїч, Михал Иван и Мирослава Даждиу Мирон Сивч Тамбурови оркестер РТВ Войводина [https://www.youtube.com/watch?v=DAm15V2KJgU&pp=ygUNSmFudWFyc2thIG5vY9IHCQlMCwGHKiGM7w%3D%3D Януарска ноц] квартет Мирослава Даждиу, Йовґен Надь, Михал Иван, Юлиян Рамач Мирон Сивч Музичне провадзенє М. Сивч, В. Сивч и М. Фейди Михал Иван народна шпиванка == Ґалерия == <gallery> Файл:Mihal Ivan Niger.jpg|Михал Иван Ниґер Файл:Mihal Ivan na Ružovej zahradki 2004.jpg|Михал Иван на ''Ружовей заградки'' 2004. року Файл:Mihal Ivan Kračunski koncert 2007.jpg|Михал Иван шпива на Крачунским концерту 2007. року </gallery> == Литература == * Ґрупа авторох, „Червена ружа 65ˮ, 30 Червени ружи, НИУ Руске слово, Нови Сад, 1991, бок 25. == Вонкашнї вязи == * [https://www.youtube.com/watch?v=FSTzDHbpjuk ВИС Камени квиток], проба у дворе Кирила Сакача Коцур 1983, (перша часц), канал Славе Шанта, www.youtube.com, 10. новембер 2021. * [https://www.youtube.com/watch?v=dAZaiMU_pns ВИС Камени квиток] (1983), (друга часц), канал Славе Шанта, www.youtube.com, 1. май 2023. * [https://www.youtube.com/watch?v=3sIc_EMO2aU&t=101s Ниґер и Иґи шпиваю мадярски писнї (2018)], канал Славе Шанта, www.youtube.com, 11. новембер 2021. * [https://www.youtube.com/watch?v=UpOHBpqG6kk У дружтве зоз леґендами коцурскей музичней сцени. Шпиваю Ниґер и Иґи], канал Славе Шанта, www.youtube.com, 16. новембер 2020. == Референци == Ґрупа авторох, „Червена ружа 65ˮ, 30 Червени ружи, НИУ Руске слово, Нови Сад, 1991, бок 25. [[Катеґория:Руснаци у Сербиї]] [[Катеґория:Коцурци]] [[Катеґория:Музичаре]] [[Катеґория:Шпиваче]] [[Катеґория:Рок музичаре]] [[Катеґория:Тенор]] [[Катеґория:Народзени 1947]] [[Катеґория:16. фебруар]] mawlxy0xkigm7un7xs29jjnko69ay5u 0 3229 19766 2026-07-07T13:15:45Z Olirk55 19 Нова страница: Ноцна яглїка (лат. Oenothera biennis, серб. Жути ноћурак), то лїковита файта зоз рода Oenothera по походзеню зоз восточней и централней Сиверней Америки, од Нюфаундленда заходно по провинцию Алберта, на юговостоку по Флориду и на югозаходу по Тексас и широко є натурализ… 19766 wikitext text/x-wiki Ноцна яглїка (лат. Oenothera biennis, серб. Жути ноћурак), то лїковита файта зоз рода Oenothera по походзеню зоз восточней и централней Сиверней Америки, од Нюфаундленда заходно по провинцию Алберта, на юговостоку по Флориду и на югозаходу по Тексас и широко є натурализована на других местох зоз умерену и субтропску климу.[2] Oд нашеня ноцней яглїки достава ше олєй, богати зоз есенциялнима маснима квашнїнами.[3][4] Рост и квитнуце Отворени квет вечар Заварти квет рано Ноцна яглїка дворочна рошлїна, стеблочко високе од 30 до 150 цм. Лїсца у форми елипси, краї лїсцох габасто викривени, длужини 5-20 цм и 1-2,5 цм широки. Квитнє од конца яри по конєц лєта. Квети хермафродитни, пахняци, находза ше на високим стеблу и тирваю углавним лєм до поладня и кед похмарени дзень, та отворени тирваю длужей. Отвераю ше обачлїво швидко кажди вечар и правя интересантни спектакл, прецо квеце и достало назву ноцна яглїка. Спрети квет виши окляпнути на стебелкох 2-3 днї, опадує, а пре тото и прави нєшор. Квеце жовтей фарби 2,5-5 цм пречнїка зоз штирома лїсточками. Квет ма за нас нєвидлїву дражку за юшку. Тоту ,,мустру” на квету мож видзиц при ултралиловим шветлу и видза ю опрашоваче, мотилї и пчоли. Плод мала маунка 2-4 цм длугока и 4-6 мм широка зоз вельо дробнима нашеньками хтори дас 1-2 мм и хтори ше ошлєбодзує кед узреє маунка, отвори ше (пукнє) на штири часци.[5][6][7][8] Еколоґия Нашенє рошлїни значна пожива за птици.[9] Розпространєносц У Сербиї ноцна яглїка ше пестує, алє є часто и подзивена, коло драгох, на писковитим терену, побрежйох рикох, на желєзнїцких насипох итд. Хаснованє Узрете нашенє ма коло 7-10% ґама-линоленскей квашнїни (ҐЛК) хтора есенциялна масна квашнїна. Олєй хтори ма ҐЛК ше часто хаснує за лїченє даєдних медицинских охореньох[10] и трима ше го за додаток костираню, а нє як лїк. Лїсца рошлїни и корень мож єсц. 8ja2vn7y5x6nmse5t820xlynvoknoqn 19769 19766 2026-07-07T14:13:42Z Olirk55 19 Форматированє бока 19769 wikitext text/x-wiki '''Ноцна яглїка''' (лат. ''Oenothera biennis'', серб. Жути ноћурак), то лїковита файта зоз рода ''Oenothera'' по походзеню зоз восточней и централней Сиверней Америки, од Нюфаундленда заходно по провинцию Алберта, на юговостоку по Флориду и на югозаходу по Тексас и широко є натурализована на других местох зоз умерену и субтропску климу. <ref>Germplasm Resources Information Network: ''[https://web.archive.org/web/20150924142745/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?25521 Oenothera biennis]'' [https://web.archive.org/web/20150924142745/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?25521 Архивирано] на веб-сајту [https://sr.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine] (24. септембар 2015)</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20130510171308/ [http://www.umm.edu/altmed/articles/ evening-primrose-000242.htm Evening primrose oil Overview:Evening primrose oil Overview: Архивирано] на веб-сајту [https://sr.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine] (10. мај 2013) (Retrieved 6/17/13)</ref> Oд нашеня ноцней яглїки достава ше олєй, богати зоз есенциялнима маснима квашнїнами.<ref>[https://www.nccih.nih.gov/health/ evening-primrose-oil Evening Primrose Oil]</ref> <ref>Borealforest: [https://web.archive.org/web/20070713162913/http://www.borealforest.org/world/herbs_shrubs/common_evening_primrose.htm'' Oenothera biennis]'' [https://web.archive.org/web/20070713162913/http://www.borealforest.org/world/herbs_shrubs/common Evening primrose.htm Архивирано] на веб-сајту [https://sr.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine] (13. јул 2007)</ref> Рост и квитнуце '''ФОТО''' File:Ola kwiatek żółty Niemirów nad Bugiem pl.jpg Отворени квет вечар '''ФОТО''' File:Oenothera rubricaulis 2014 G1.jpg Заварти квет рано Ноцна яглїка дворочна рошлїна, стеблочко високе од 30 до 150 cm. Лїсца у форми елипси, краї лїсцох габасто викривени, длужини 5-20 cm и 1-2,5 cm широки. Квитнє од конца яри по конєц лєта. Квети хермафродитни, пахняци, находза ше на високим стеблу и тирваю углавним лєм до поладня и кед похмарени [[дзень]], та отворени тирваю длужей. Отвераю ше обачлїво швидко кажди вечар и правя интересантни спектакл, прецо квеце и достало назву ноцна яглїка. Спрети квет виши окляпнути на стебелкох 2-3 днї, опадує, а пре тото прави нєшор коло себе. '''Квет''' жовтей [[Фарба|фарби]] 2,5-5 cm пречнїка зоз штирома лїсточками. Квет ма за нас нєвидлїву дражку за юшку (нектар). Тоту ,,мустру” на квету мож видзиц при ултралиловим шветлу и видза ю опрашоваче, [[Мотиль|мотилї]] и пчоли. '''Плод''' мала маунка 2-4 цм длугока и 4-6 мм широка зоз вельо дробнима нашеньками хтори дас 1-2 mm и хтори ше ошлєбодзує. Маунка кед узреє, отвори ше (пукнє) на штири часци.[5][6][7][8] Еколоґия Нашенє рошлїни значна пожива за птици.[9] Розпространєносц У Сербиї ноцна яглїка ше пестує, алє є часто и подзивена, коло драгох, на писковитим терену, побрежйох рикох, на желєзнїцких насипох итд. Хаснованє Узрете нашенє ма коло 7-10% ґама-линоленскей квашнїни (ҐЛК) хтора есенциялна масна квашнїна. Олєй хтори ма ҐЛК ше часто хаснує за лїченє даєдних медицинских охореньох[10] и трима ше го за додаток костираню, а нє як лїк. Лїсца рошлїни и корень мож єсц. Литература Вонкашнї вязи Референци [[Катеґория:Рошлїни]] [[Катеґория:Квеце]] bqycpv20qdmg9aglaqp5gtmdm41k9kz 0 3230 19770 2026-07-07T15:05:31Z Saslavik 1716 Нова страница: [[Файл:Holomouse2.jpg|250п|десно|Холоґрам зоз двох розличних углох|мини]] '''Холоґрам''' то тродимензионална слика хтора ма трецу димензию (глїбину), так же на обєкт мож патриц зоз шицких напрямох, як кед би бул стварни.[1] Грубо поведзене, '''холоґрам''' представя слику хт… 19770 wikitext text/x-wiki [[Файл:Holomouse2.jpg|250п|десно|Холоґрам зоз двох розличних углох|мини]] '''Холоґрам''' то тродимензионална слика хтора ма трецу димензию (глїбину), так же на обєкт мож патриц зоз шицких напрямох, як кед би бул стварни.[1] Грубо поведзене, '''холоґрам''' представя слику хтора достата з интерференцию двох шветлосних габох, як реконструкцию єдней з тих двох габох хаснуюци другу у процесу. Правенє холоґраму комплексни процес у хторим участвую рижни обєкти як и шветлосни габи хтори з тим цильом обрабяме. Прето ше нєшка за доставанє холоґрамох найчастейше хаснує компютери, як найкомпатибилнєйше рахункове средство. == Природа холоґраму == === Шветлосц === Шветлосц як поняце узко повязана з холоґрамами, нє лєм прето же представя їх основу, алє и прето же даєдни єй прикмети блїзко одредзую характеристики нового холоґраму яки достати. Перше, на шветлосц патриме як на часц електромаґнетного зарйованя хторе мож видзиц з чловечим оком, т.є. як на габу чия шветлосна длужина λ медзи 380 nm и 780 nm, а фреквенция ν у интервалу од 405 THz до 790 THz. Тиж так, понеже на основи Максвелових єдначинох спознаваме електромаґнетну природу шветлосци, як и же у нєй електричне и маґнетне польо медзи собу интераґую, так же вектори їх напрямох нормални медзи собу, як и на напрям рушаня, заключуєме же шветлосц припада ґрупи трансверзалних габох. Тот факт поцагує характеристики шветлосци хтори барз уплївую на сами холоґрами: интерференция, дифракция и поларизация шветлосци. [[Файл:Two-point-interference-ripple-tank.JPG|лево|150п|Интерференция двох габох|мини]] === Интерференция === Интерференция представя злучованє двох або вецей когерентних шветлосних габох. У зависносци од амплитуди, фазней розлики и фреквенциї тих габох, интерференция може буц конструктивна, у случаю кед моцнєє резултуюца габа, або деструктивна, у случаю кед вона слабнє. После интерференциї приходзи до правеня интерференцийней слики хтора ше манифестує з наставаньом блядих и цмих шветлосних зонох, дзе „блядосц“ одредзена з фактом чи тота часц поля представя максималне змоцнєнє (бляда зона), чи максималне слабенє (цма зона) габи. === Дифракция === Дифракция представя одступанє рушаня шветлосци по своєй призвичаєней простолинийскей траєкториї. При рушаню шветлосней габи през отвори длужини подобни габовей длужини шветлосци, отвор сам постава нове точкасте жридло шветлосци, зоз хторого ше шветлосц шири у шицких напрямох, та доставаме ефект закривеносци. Тиж так, резултуюца габа постава интерференция нових достатих габох, т.є. тих цо достати после преходзеня през отвор. У случаю зявйованя велького числа отворох, приходзи до правеня ткв. дифракцийней решетки хтора барз хасновита при конструкциї прецизних, а комплексних фиґурох. === Поларизация === Поларизация представя прикмету одредзених габох хтора описує ровню у хторей тота габа осцилує. При поларизациї шветлосци патриме лєм на ориєнтацию електричного поля у єдним месце при єдней осцилациї. == Наставанє холоґраму == [[Файл:Hologramm aufnahme.png|мини|250px|Кед ше кружни холоґрам ошвици з ласерску шветлосцу, настава тродимензионална слика на хтору мож патриц зоз шицких бокох.|алт=]] [[Файл:Holograph-record.svg|мини|Приказ знїманя холоґраму|250px|лево]] [[Файл:Zonenplatte Cosinus.png|мини|Косинусна зонска плоча|250px|десно]] За правенє '''холоґраму''', нєобходна ласерска монохроматска шветлосц. Шветлосна заря з ласера ше дзелї на два часци. Єдна половка ошвицує обєкт, хтори одбива шветлосц ласера. Одбита шветлосц ше миша з другу половку шветлосней зарї ласера (референтни сноп), так же наставю бляди и цми пантлїки интерференциї. Цми пантлїки то места дзе шветлосни габи нє у фази, так же ше понїщую. Бляди пантлїки то места дзе шветлосни габи у фази. Холоґрам то фотоґрафия тих интерференцийних смугох. Смуги нє маю випатрунок обєкту; у ствари, на холоґрамскей плочи их нє мож обачиц, прето же су барз мали.[2] Сам процес доставаня холоґраму мож подзелїц на два главни часци: на знїманє холоґраму и на реконструкцию холоґраму. Ключну улогу ма и ласер хтори участвує у його доставаню. Тиж так, за ньго ше найчастейше хаснує одредзени уградзени, интерни штоперки хтори точно одредзую длужину емитованя ласера, бо од прецизносци завиши детальносц и вирносц холоґраму. Холоґрам можеме яснєйше представиц при поровнованю з фотоґрафию. При фотоґрафованю на фотоемулзиї ше записує одношенє интензитету габох, а при наставаню холоґраму коло запису того одношеня стої и запис фазного одношеня тих двох габох, та доставаме тоту тродимензионалну фиґуру. Прето, кед патриме на холоґрам и фотоґрафию єдного поняца, приказ поняца з єдним попатрунком прави яснєйшу слику у чловечим мозґу кед ше патри на холоґрам. Тото можеме видзиц кед бизме патрели през облаки велькосцох 0,5m x 0,5m и 1m x 1m. Ясне, кед патриме през векши, маме яснєйши приказ слики, гоч исти тот приказ можеме достац кед бизме патрели през менши облак з вецей розличних углох. Значи, холоґрам всеоблапно може представяц вецей барз прецизни слики, хтори, очиглядно муши буц вельо же би ше достало зошицким исти приказ. === Знїманє холоґраму === Пошлїме когерентни ласерски сноп на полупрепущуюцу плочу. Теди ше габа роздвої на два часци, так же ше єдна будзе рефлектовац од плочи, а друга прейдзе през ню. Патьме перше на часц хтора ше одбила. Вона ше, после тей рефлексиї, ознова одбиє од ище єдного жвератка, з чим доставаме шветлосну габу хтору воламе референтна. Друга часц хтора пребила плочу ше после того рефлектує од предмету чий холоґрам жадаме и прима форму зависно од форми самого предмету, та настава предметна габа. У єдней хвильки ше тоти габи збию и придзе до їх злучованя, т.є. интерференциї, зоз чим доставаме интерферентну слику хтору воламе холоґрам. Медзитим, понеже ше фотоплоча находзи на тим месце, а референтна габа ровна а предметна сферна, муши присц до правеня ткв. зонских плочох. Вони представяю множество концентричних кружнїцох, розличних грубинох и полупречнїкох. Тиж так, сами тоти полупречнїки, як и розстояня медзи кружнїцами барз мали, таки як и велькосц габовей длужини шветлосци, та приходзи до дифракциї. Медзитим, понеже кажда пара референтней и сферней габи прави зонску плочу, шицки ше вони медзи собу режу под розличнима углами, та доставаме дифракцийну решетку. З тим процес чуваня холоґраму закончени. === Реконструкция холоґраму === Же бизме оможлївели припатрачови видзиц холоґрам хтори зме зачували, мушиме зробиц ище даскельо ствари. Перше, пошлїме єдну ровну габу шветлосци на фотоплочу так же би угел под хторим габа пада на ню бул исти як и угел под хторим на фотоплочу спадла референтна габа. З тим приходзи до дифракциї и зоз предмету ше емитує резултуюца шветлосна габа ґу припатрачови, така же ше имаґинарна фиґура зяви на месце дзе ше находзел ориґинални предмет. Значи, холоґрам створени. == Компютерски ґенеровани холоґрами == При звичайним доставаню холоґраму, пририхтованя и поставки за їх доставанє муша буц совершени, бо гоч яки мали пременки у интензитету шветлосци муша буц обачени з материялом. Значи, вон муши буц барз чувствительни, бо гоч яки уплїв шветлосци або рух може привесц до знїщеня интерферентней слики, цо значи же простория з опрему муши буц зошицким изолована и цма. Прето треба найсц иншаки способ ришованя такого проблема. При компютерским доставаню ми одредзуєме точну позицию фиґури нашого обєкту хаснуюци лєм математични функциї. Хаснуюци габову теорию шветлосци, референтна и предметна габа ше у подполносци представяю математично. Тиж так, процеси интерференциї и дифракциї ше детально анализую и математично обрабяю, зоз чим кажда гришка зошицким зведзена на минимум.[3][4] == Файти холоґрамох == Жеби ше видзело слики зачувани у холоґраме, треба ошвициц холоґрамску плочу з ласерскима зарями на исти способ як и настали. Теди мож патриц на обєкт як кед би бул стварни, с розлику же є у єдней фарби, у фарби ласерскей шветлосци. Єст и холоґрами на хтори мож патриц на обичней шветлосци. Холоґрами ше дзеля до трох ґрупох, медзи хторима єден холоґрам муши мац по єдну прикмету зоз каждей спомедзи ґрупох, напр. холоґрам може буц амплитудни ценки трансмисийни, або фазни волумни рефлексийни, зависно од ґрупи виртуалних системох ґу хторим припада. 1. Амплитудни и фазни холоґрами 2. Ценки и груби (волумни) холоґрами 3. Трансмисийни и рефлексийни холоґрами == Хаснованє холоґрамох == [[Файл:Hologram 200euro.jpg|250п|мини|лево|Холоґрами на пенєжу]] [[Файл:Visa-dove-hologram.gif|мини|250п|Холоґрам на кредитней карточки]] Гоч холоґрами ище вше представяю новосц у нєшкайшим швеце, у смислу їх хаснованя у обласцох хтори ше розликую од тих цо нєшка найзаступенши – забави, вони пренашли применку у рижних дїялносцох як цо: * одкладанє податакох, * банкарство, * медицина, * уметносц. Понеже єден волумен твори ґрупа медзи собу збитих поверхносцох, хтори нєшка хаснуєме при чуваню мемориї у информатики, тот способ одкладаня би оможлївел нагле звекшанє моменталного максималного простору хтори одредзени за податки. Прето даєдни компаниї пробовали випродуковац дацо подобне, та єст индикациї же би ше швидкосц нарезованя од 1Gb/s, або аж и 1Tb/s могло лєгко досцигнуц. При виробку даєдних нєшкайших банкнотох, сухи печаци ше найчастейше чита з ласером, так же ше после читаня прави холоґрам хтори ше после того поровнує з главним холоґрамом хтори ше находзи у бази податкох, з чим витворюєме найпрецизнєйше фалсификатне преверйованє. Єден конар хтори найвецей достава з тим пренаходком то сиґурно медицина пре числени преверйованя хтори можу буц оможлївени з таким приступом. Хаснуюци машини хтори ґенеризую холоґрами одредзених нукашнїх орґанох цела, дияґнозу мож барз прецизно поставиц пре приказ у високей резолуциї. Тиж так, на исти способ, без зарезованя до пациєнтового цела гирурґи можу направиц план дальшого оперованя. Окрем за правенє сликох, холоґрами ше хаснує за випитованя и преверйованя у индустриї. Вони указую на мали розлики при виробку часцох хтори правени идентично. Наприклад, мож направиц два холоґрами машинскей часци: єдну пред тим як цо применєна сила и єдну после того. Кед єст мале одступанє при виробку машинскей часци, обачи ше кед ше поклопя тоти два холоґрами. Холоґрами ше хаснує за випитованє защитних плочох обмотку спейс шатлу, же би ше установело чи ше оддвоєли од трупу лєтачки док лєци. Єст и холоґрами хтори ше роби з обичну одбиту шветлосцу. Хаснує ше их на кредитних карточкох и вони даваю тродимензионалну слику на хтору мож лєгко патриц кед ше кредитну карточку ошвици з лампу. Медзитим, нєобходне холоґрам положиц вертикално же би слика була тродимензионална. Холоґрам на кредитней карточки, кед ше патри з рижних углох, дава слику у рижних фарбох. Холоґрами ше поставя на кредитни карточки же би ше очежало їх хаснованє на зле. Пре исти причини поставя ше и налїпки з холоґрамами на диски з филмами и музику. Денис Ґабор 1948. року перши указал як наставаю холоґрами, алє його перши пробованя нє дали слики доброго квалитету. Шветлосни жридла хтори му були на розполаганю нє були досц моцни и унапрямени. Холоґрафия почала аж з пренаходзеньом ласера шейдзешатих рокох прешлого вику. Ласери правя файту шветлосци хтора нєобходна за добри холоґрами. 2ykh1vxygftnnsdr1ncz5wx3in1j3ib 19771 19770 2026-07-07T15:12:43Z Saslavik 1716 Референци 19771 wikitext text/x-wiki [[Файл:Holomouse2.jpg|250п|десно|Холоґрам зоз двох розличних углох|мини]] '''Холоґрам''' то тродимензионална слика хтора ма трецу димензию (глїбину), так же на обєкт мож патриц зоз шицких напрямох, як кед би бул стварни.<ref>''holocenter” (на језику: енглески). Приступљено 17. 01. 2020.''</ref> Грубо поведзене, '''холоґрам''' представя слику хтора достата з интерференцию двох шветлосних габох, як реконструкцию єдней з тих двох габох хаснуюци другу у процесу. Правенє холоґраму комплексни процес у хторим участвую рижни обєкти як и шветлосни габи хтори з тим цильом обрабяме. Прето ше нєшка за доставанє холоґрамох найчастейше хаснує компютери, як найкомпатибилнєйше рахункове средство. == Природа холоґраму == === Шветлосц === Шветлосц як поняце узко повязана з холоґрамами, нє лєм прето же представя їх основу, алє и прето же даєдни єй прикмети блїзко одредзую характеристики нового холоґраму яки достати. Перше, на шветлосц патриме як на часц електромаґнетного зарйованя хторе мож видзиц з чловечим оком, т.є. як на габу чия шветлосна длужина λ медзи 380 nm и 780 nm, а фреквенция ν у интервалу од 405 THz до 790 THz. Тиж так, понеже на основи Максвелових єдначинох спознаваме електромаґнетну природу шветлосци, як и же у нєй електричне и маґнетне польо медзи собу интераґую, так же вектори їх напрямох нормални медзи собу, як и на напрям рушаня, заключуєме же шветлосц припада ґрупи трансверзалних габох. Тот факт поцагує характеристики шветлосци хтори барз уплївую на сами холоґрами: интерференция, дифракция и поларизация шветлосци. [[Файл:Two-point-interference-ripple-tank.JPG|лево|150п|Интерференция двох габох|мини]] === Интерференция === Интерференция представя злучованє двох або вецей когерентних шветлосних габох. У зависносци од амплитуди, фазней розлики и фреквенциї тих габох, интерференция може буц конструктивна, у случаю кед моцнєє резултуюца габа, або деструктивна, у случаю кед вона слабнє. После интерференциї приходзи до правеня интерференцийней слики хтора ше манифестує з наставаньом блядих и цмих шветлосних зонох, дзе „блядосц“ одредзена з фактом чи тота часц поля представя максималне змоцнєнє (бляда зона), чи максималне слабенє (цма зона) габи. === Дифракция === Дифракция представя одступанє рушаня шветлосци по своєй призвичаєней простолинийскей траєкториї. При рушаню шветлосней габи през отвори длужини подобни габовей длужини шветлосци, отвор сам постава нове точкасте жридло шветлосци, зоз хторого ше шветлосц шири у шицких напрямох, та доставаме ефект закривеносци. Тиж так, резултуюца габа постава интерференция нових достатих габох, т.є. тих цо достати после преходзеня през отвор. У случаю зявйованя велького числа отворох, приходзи до правеня ткв. дифракцийней решетки хтора барз хасновита при конструкциї прецизних, а комплексних фиґурох. === Поларизация === Поларизация представя прикмету одредзених габох хтора описує ровню у хторей тота габа осцилує. При поларизациї шветлосци патриме лєм на ориєнтацию електричного поля у єдним месце при єдней осцилациї. == Наставанє холоґраму == [[Файл:Hologramm aufnahme.png|мини|250px|Кед ше кружни холоґрам ошвици з ласерску шветлосцу, настава тродимензионална слика на хтору мож патриц зоз шицких бокох.|алт=]] [[Файл:Holograph-record.svg|мини|Приказ знїманя холоґраму|250px|лево]] [[Файл:Zonenplatte Cosinus.png|мини|Косинусна зонска плоча|250px|десно]] За правенє '''холоґраму''', нєобходна ласерска монохроматска шветлосц. Шветлосна заря з ласера ше дзелї на два часци. Єдна половка ошвицує обєкт, хтори одбива шветлосц ласера. Одбита шветлосц ше миша з другу половку шветлосней зарї ласера (референтни сноп), так же наставю бляди и цми пантлїки интерференциї. Цми пантлїки то места дзе шветлосни габи нє у фази, так же ше понїщую. Бляди пантлїки то места дзе шветлосни габи у фази. Холоґрам то фотоґрафия тих интерференцийних смугох. Смуги нє маю випатрунок обєкту; у ствари, на холоґрамскей плочи их нє мож обачиц, прето же су барз мали.<ref>''Leith, Emmett N.; Upatnieks, Juris (01. 10. 1962). . „Reconstructed Wavefronts and Communication Theory*”. JOSA (на језику: енглески). '''52''' (10): 1123—1130. doi:10.1364/JOSA.52.001123.''</ref> Сам процес доставаня холоґраму мож подзелїц на два главни часци: на знїманє холоґраму и на реконструкцию холоґраму. Ключну улогу ма и ласер хтори участвує у його доставаню. Тиж так, за ньго ше найчастейше хаснує одредзени уградзени, интерни штоперки хтори точно одредзую длужину емитованя ласера, бо од прецизносци завиши детальносц и вирносц холоґраму. Холоґрам можеме яснєйше представиц при поровнованю з фотоґрафию. При фотоґрафованю на фотоемулзиї ше записує одношенє интензитету габох, а при наставаню холоґраму коло запису того одношеня стої и запис фазного одношеня тих двох габох, та доставаме тоту тродимензионалну фиґуру. Прето, кед патриме на холоґрам и фотоґрафию єдного поняца, приказ поняца з єдним попатрунком прави яснєйшу слику у чловечим мозґу кед ше патри на холоґрам. Тото можеме видзиц кед бизме патрели през облаки велькосцох 0,5m x 0,5m и 1m x 1m. Ясне, кед патриме през векши, маме яснєйши приказ слики, гоч исти тот приказ можеме достац кед бизме патрели през менши облак з вецей розличних углох. Значи, холоґрам всеоблапно може представяц вецей барз прецизни слики, хтори, очиглядно муши буц вельо же би ше достало зошицким исти приказ. === Знїманє холоґраму === Пошлїме когерентни ласерски сноп на полупрепущуюцу плочу. Теди ше габа роздвої на два часци, так же ше єдна будзе рефлектовац од плочи, а друга прейдзе през ню. Патьме перше на часц хтора ше одбила. Вона ше, после тей рефлексиї, ознова одбиє од ище єдного жвератка, з чим доставаме шветлосну габу хтору воламе референтна. Друга часц хтора пребила плочу ше после того рефлектує од предмету чий холоґрам жадаме и прима форму зависно од форми самого предмету, та настава предметна габа. У єдней хвильки ше тоти габи збию и придзе до їх злучованя, т.є. интерференциї, зоз чим доставаме интерферентну слику хтору воламе холоґрам. Медзитим, понеже ше фотоплоча находзи на тим месце, а референтна габа ровна а предметна сферна, муши присц до правеня ткв. зонских плочох. Вони представяю множество концентричних кружнїцох, розличних грубинох и полупречнїкох. Тиж так, сами тоти полупречнїки, як и розстояня медзи кружнїцами барз мали, таки як и велькосц габовей длужини шветлосци, та приходзи до дифракциї. Медзитим, понеже кажда пара референтней и сферней габи прави зонску плочу, шицки ше вони медзи собу режу под розличнима углами, та доставаме дифракцийну решетку. З тим процес чуваня холоґраму закончени. === Реконструкция холоґраму === Же бизме оможлївели припатрачови видзиц холоґрам хтори зме зачували, мушиме зробиц ище даскельо ствари. Перше, пошлїме єдну ровну габу шветлосци на фотоплочу так же би угел под хторим габа пада на ню бул исти як и угел под хторим на фотоплочу спадла референтна габа. З тим приходзи до дифракциї и зоз предмету ше емитує резултуюца шветлосна габа ґу припатрачови, така же ше имаґинарна фиґура зяви на месце дзе ше находзел ориґинални предмет. Значи, холоґрам створени. == Компютерски ґенеровани холоґрами == При звичайним доставаню холоґраму, пририхтованя и поставки за їх доставанє муша буц совершени, бо гоч яки мали пременки у интензитету шветлосци муша буц обачени з материялом. Значи, вон муши буц барз чувствительни, бо гоч яки уплїв шветлосци або рух може привесц до знїщеня интерферентней слики, цо значи же простория з опрему муши буц зошицким изолована и цма. Прето треба найсц иншаки способ ришованя такого проблема. При компютерским доставаню ми одредзуєме точну позицию фиґури нашого обєкту хаснуюци лєм математични функциї. Хаснуюци габову теорию шветлосци, референтна и предметна габа ше у подполносци представяю математично. Тиж так, процеси интерференциї и дифракциї ше детально анализую и математично обрабяю, зоз чим кажда гришка зошицким зведзена на минимум.<ref>''Ch. Slinger; C. Cameron; M. Stanley (август 2005), , „Computer-Generated Holography as a Generic Display Technology”, Computer, '''38''' (8): 46—53, doi:10.1109/mc.2005.260''</ref><ref>''Yaraş, Fahri; Kang, Hoonjong; Onural, Levent (29. 9. 2009). . „Real-time phase-only color holographic video display system using LED illumination”. Applied Optics. '''48''' (34): H48—53. Bibcode:2009ApOpt..48H..48Y. <nowiki>PMID 19956301</nowiki>. doi:10.1364/AO.48.000H48. hdl:11693/22545 .''</ref> == Файти холоґрамох == Жеби ше видзело слики зачувани у холоґраме, треба ошвициц холоґрамску плочу з ласерскима зарями на исти способ як и настали. Теди мож патриц на обєкт як кед би бул стварни, с розлику же є у єдней фарби, у фарби ласерскей шветлосци. Єст и холоґрами на хтори мож патриц на обичней шветлосци. Холоґрами ше дзеля до трох ґрупох, медзи хторима єден холоґрам муши мац по єдну прикмету зоз каждей спомедзи ґрупох, напр. холоґрам може буц амплитудни ценки трансмисийни, або фазни волумни рефлексийни, зависно од ґрупи виртуалних системох ґу хторим припада. 1. Амплитудни и фазни холоґрами 2. Ценки и груби (волумни) холоґрами 3. Трансмисийни и рефлексийни холоґрами == Хаснованє холоґрамох == [[Файл:Hologram 200euro.jpg|250п|мини|лево|Холоґрами на пенєжу]] [[Файл:Visa-dove-hologram.gif|мини|250п|Холоґрам на кредитней карточки]] Гоч холоґрами ище вше представяю новосц у нєшкайшим швеце, у смислу їх хаснованя у обласцох хтори ше розликую од тих цо нєшка найзаступенши – забави, вони пренашли применку у рижних дїялносцох як цо: * одкладанє податакох, * банкарство, * медицина, * уметносц. Понеже єден волумен твори ґрупа медзи собу збитих поверхносцох, хтори нєшка хаснуєме при чуваню мемориї у информатики, тот способ одкладаня би оможлївел нагле звекшанє моменталного максималного простору хтори одредзени за податки. Прето даєдни компаниї пробовали випродуковац дацо подобне, та єст индикациї же би ше швидкосц нарезованя од 1Gb/s, або аж и 1Tb/s могло лєгко досцигнуц. При виробку даєдних нєшкайших банкнотох, сухи печаци ше найчастейше чита з ласером, так же ше после читаня прави холоґрам хтори ше после того поровнує з главним холоґрамом хтори ше находзи у бази податкох, з чим витворюєме найпрецизнєйше фалсификатне преверйованє. Єден конар хтори найвецей достава з тим пренаходком то сиґурно медицина пре числени преверйованя хтори можу буц оможлївени з таким приступом. Хаснуюци машини хтори ґенеризую холоґрами одредзених нукашнїх орґанох цела, дияґнозу мож барз прецизно поставиц пре приказ у високей резолуциї. Тиж так, на исти способ, без зарезованя до пациєнтового цела гирурґи можу направиц план дальшого оперованя. Окрем за правенє сликох, холоґрами ше хаснує за випитованя и преверйованя у индустриї. Вони указую на мали розлики при виробку часцох хтори правени идентично. Наприклад, мож направиц два холоґрами машинскей часци: єдну пред тим як цо применєна сила и єдну после того. Кед єст мале одступанє при виробку машинскей часци, обачи ше кед ше поклопя тоти два холоґрами. Холоґрами ше хаснує за випитованє защитних плочох обмотку спейс шатлу, же би ше установело чи ше оддвоєли од трупу лєтачки док лєци. Єст и холоґрами хтори ше роби з обичну одбиту шветлосцу. Хаснує ше их на кредитних карточкох и вони даваю тродимензионалну слику на хтору мож лєгко патриц кед ше кредитну карточку ошвици з лампу. Медзитим, нєобходне холоґрам положиц вертикално же би слика була тродимензионална. Холоґрам на кредитней карточки, кед ше патри з рижних углох, дава слику у рижних фарбох. Холоґрами ше поставя на кредитни карточки же би ше очежало їх хаснованє на зле. Пре исти причини поставя ше и налїпки з холоґрамами на диски з филмами и музику. Денис Ґабор 1948. року перши указал як наставаю холоґрами, алє його перши пробованя нє дали слики доброго квалитету. Шветлосни жридла хтори му були на розполаганю нє були досц моцни и унапрямени. Холоґрафия почала аж з пренаходзеньом ласера шейдзешатих рокох прешлого вику. Ласери правя файту шветлосци хтора нєобходна за добри холоґрами. muuy1gh5nz41m6p83008ku5sn1k9vq0 19773 19771 2026-07-07T15:17:22Z Saslavik 1716 19773 wikitext text/x-wiki [[Файл:Holomouse2.jpg|250п|десно|Холоґрам зоз двох розличних углох|мини]] '''Холоґрам''' то тродимензионална слика хтора ма трецу димензию (глїбину), так же на обєкт мож патриц зоз шицких напрямох, як кед би бул стварни.<ref>''holocenter” (на језику: енглески). Приступљено 17. 01. 2020.''</ref> Грубо поведзене, '''холоґрам''' представя слику хтора достата з интерференцию двох шветлосних габох, як реконструкцию єдней з тих двох габох хаснуюци другу у процесу. Правенє холоґраму комплексни процес у хторим участвую рижни обєкти як и шветлосни габи хтори з тим цильом обрабяме. Прето ше нєшка за доставанє холоґрамох найчастейше хаснує компютери, як найкомпатибилнєйше рахункове средство. == Природа холоґраму == === Шветлосц === Шветлосц як поняце узко повязана з холоґрамами, нє лєм прето же представя їх основу, алє и прето же даєдни єй прикмети блїзко одредзую характеристики нового холоґраму яки достати. Перше, на шветлосц патриме як на часц електромаґнетного зарйованя хторе мож видзиц з чловечим оком, т.є. як на габу чия шветлосна длужина λ медзи 380 nm и 780 nm, а фреквенция ν у интервалу од 405 THz до 790 THz. Тиж так, понеже на основи Максвелових єдначинох спознаваме електромаґнетну природу шветлосци, як и же у нєй електричне и маґнетне польо медзи собу интераґую, так же вектори їх напрямох нормални медзи собу, як и на напрям рушаня, заключуєме же шветлосц припада ґрупи трансверзалних габох. Тот факт поцагує характеристики шветлосци хтори барз уплївую на сами холоґрами: интерференция, дифракция и поларизация шветлосци. [[Файл:Two-point-interference-ripple-tank.JPG|лево|150п|Интерференция двох габох|мини]] === Интерференция === Интерференция представя злучованє двох або вецей когерентних шветлосних габох. У зависносци од амплитуди, фазней розлики и фреквенциї тих габох, интерференция може буц конструктивна, у случаю кед моцнєє резултуюца габа, або деструктивна, у случаю кед вона слабнє. После интерференциї приходзи до правеня интерференцийней слики хтора ше манифестує з наставаньом блядих и цмих шветлосних зонох, дзе „блядосц“ одредзена з фактом чи тота часц поля представя максималне змоцнєнє (бляда зона), чи максималне слабенє (цма зона) габи. === Дифракция === Дифракция представя одступанє рушаня шветлосци по своєй призвичаєней простолинийскей траєкториї. При рушаню шветлосней габи през отвори длужини подобни габовей длужини шветлосци, отвор сам постава нове точкасте жридло шветлосци, зоз хторого ше шветлосц шири у шицких напрямох, та доставаме ефект закривеносци. Тиж так, резултуюца габа постава интерференция нових достатих габох, т.є. тих цо достати после преходзеня през отвор. У случаю зявйованя велького числа отворох, приходзи до правеня ткв. дифракцийней решетки хтора барз хасновита при конструкциї прецизних, а комплексних фиґурох. === Поларизация === Поларизация представя прикмету одредзених габох хтора описує ровню у хторей тота габа осцилує. При поларизациї шветлосци патриме лєм на ориєнтацию електричного поля у єдним месце при єдней осцилациї. == Наставанє холоґраму == [[Файл:Hologramm aufnahme.png|мини|250px|Кед ше кружни холоґрам ошвици з ласерску шветлосцу, настава тродимензионална слика на хтору мож патриц зоз шицких бокох.|алт=]] [[Файл:Holograph-record.svg|мини|Приказ знїманя холоґраму|250px|лево]] [[Файл:Zonenplatte Cosinus.png|мини|Косинусна зонска плоча|250px|десно]] За правенє '''холоґраму''', нєобходна ласерска монохроматска шветлосц. Шветлосна заря з ласера ше дзелї на два часци. Єдна половка ошвицує обєкт, хтори одбива шветлосц ласера. Одбита шветлосц ше миша з другу половку шветлосней зарї ласера (референтни сноп), так же наставю бляди и цми пантлїки интерференциї. Цми пантлїки то места дзе шветлосни габи нє у фази, так же ше понїщую. Бляди пантлїки то места дзе шветлосни габи у фази. Холоґрам то фотоґрафия тих интерференцийних смугох. Смуги нє маю випатрунок обєкту; у ствари, на холоґрамскей плочи их нє мож обачиц, прето же су барз мали.<ref>''Leith, Emmett N.; Upatnieks, Juris (01. 10. 1962). . „Reconstructed Wavefronts and Communication Theory*”. JOSA (на језику: енглески). '''52''' (10): 1123—1130. doi:10.1364/JOSA.52.001123.''</ref> Сам процес доставаня холоґраму мож подзелїц на два главни часци: на знїманє холоґраму и на реконструкцию холоґраму. Ключну улогу ма и ласер хтори участвує у його доставаню. Тиж так, за ньго ше найчастейше хаснує одредзени уградзени, интерни штоперки хтори точно одредзую длужину емитованя ласера, бо од прецизносци завиши детальносц и вирносц холоґраму. Холоґрам можеме яснєйше представиц при поровнованю з фотоґрафию. При фотоґрафованю на фотоемулзиї ше записує одношенє интензитету габох, а при наставаню холоґраму коло запису того одношеня стої и запис фазного одношеня тих двох габох, та доставаме тоту тродимензионалну фиґуру. Прето, кед патриме на холоґрам и фотоґрафию єдного поняца, приказ поняца з єдним попатрунком прави яснєйшу слику у чловечим мозґу кед ше патри на холоґрам. Тото можеме видзиц кед бизме патрели през облаки велькосцох 0,5m x 0,5m и 1m x 1m. Ясне, кед патриме през векши, маме яснєйши приказ слики, гоч исти тот приказ можеме достац кед бизме патрели през менши облак з вецей розличних углох. Значи, холоґрам всеоблапно може представяц вецей барз прецизни слики, хтори, очиглядно муши буц вельо же би ше достало зошицким исти приказ. === Знїманє холоґраму === Пошлїме когерентни ласерски сноп на полупрепущуюцу плочу. Теди ше габа роздвої на два часци, так же ше єдна будзе рефлектовац од плочи, а друга прейдзе през ню. Патьме перше на часц хтора ше одбила. Вона ше, после тей рефлексиї, ознова одбиє од ище єдного жвератка, з чим доставаме шветлосну габу хтору воламе референтна. Друга часц хтора пребила плочу ше после того рефлектує од предмету чий холоґрам жадаме и прима форму зависно од форми самого предмету, та настава предметна габа. У єдней хвильки ше тоти габи збию и придзе до їх злучованя, т.є. интерференциї, зоз чим доставаме интерферентну слику хтору воламе холоґрам. Медзитим, понеже ше фотоплоча находзи на тим месце, а референтна габа ровна а предметна сферна, муши присц до правеня ткв. зонских плочох. Вони представяю множество концентричних кружнїцох, розличних грубинох и полупречнїкох. Тиж так, сами тоти полупречнїки, як и розстояня медзи кружнїцами барз мали, таки як и велькосц габовей длужини шветлосци, та приходзи до дифракциї. Медзитим, понеже кажда пара референтней и сферней габи прави зонску плочу, шицки ше вони медзи собу режу под розличнима углами, та доставаме дифракцийну решетку. З тим процес чуваня холоґраму закончени. === Реконструкция холоґраму === Же бизме оможлївели припатрачови видзиц холоґрам хтори зме зачували, мушиме зробиц ище даскельо ствари. Перше, пошлїме єдну ровну габу шветлосци на фотоплочу так же би угел под хторим габа пада на ню бул исти як и угел под хторим на фотоплочу спадла референтна габа. З тим приходзи до дифракциї и зоз предмету ше емитує резултуюца шветлосна габа ґу припатрачови, така же ше имаґинарна фиґура зяви на месце дзе ше находзел ориґинални предмет. Значи, холоґрам створени. == Компютерски ґенеровани холоґрами == При звичайним доставаню холоґраму, пририхтованя и поставки за їх доставанє муша буц совершени, бо гоч яки мали пременки у интензитету шветлосци муша буц обачени з материялом. Значи, вон муши буц барз чувствительни, бо гоч яки уплїв шветлосци або рух може привесц до знїщеня интерферентней слики, цо значи же простория з опрему муши буц зошицким изолована и цма. Прето треба найсц иншаки способ ришованя такого проблема. При компютерским доставаню ми одредзуєме точну позицию фиґури нашого обєкту хаснуюци лєм математични функциї. Хаснуюци габову теорию шветлосци, референтна и предметна габа ше у подполносци представяю математично. Тиж так, процеси интерференциї и дифракциї ше детально анализую и математично обрабяю, зоз чим кажда гришка зошицким зведзена на минимум.<ref>''Ch. Slinger; C. Cameron; M. Stanley (август 2005), , „Computer-Generated Holography as a Generic Display Technology”, Computer, '''38''' (8): 46—53, doi:10.1109/mc.2005.260''</ref><ref>''Yaraş, Fahri; Kang, Hoonjong; Onural, Levent (29. 9. 2009). . „Real-time phase-only color holographic video display system using LED illumination”. Applied Optics. '''48''' (34): H48—53. Bibcode:2009ApOpt..48H..48Y. <nowiki>PMID 19956301</nowiki>. doi:10.1364/AO.48.000H48. hdl:11693/22545 .''</ref> == Файти холоґрамох == Жеби ше видзело слики зачувани у холоґраме, треба ошвициц холоґрамску плочу з ласерскима зарями на исти способ як и настали. Теди мож патриц на обєкт як кед би бул стварни, с розлику же є у єдней фарби, у фарби ласерскей шветлосци. Єст и холоґрами на хтори мож патриц на обичней шветлосци. Холоґрами ше дзеля до трох ґрупох, медзи хторима єден холоґрам муши мац по єдну прикмету зоз каждей спомедзи ґрупох, напр. холоґрам може буц амплитудни ценки трансмисийни, або фазни волумни рефлексийни, зависно од ґрупи виртуалних системох ґу хторим припада. 1. Амплитудни и фазни холоґрами 2. Ценки и груби (волумни) холоґрами 3. Трансмисийни и рефлексийни холоґрами == Хаснованє холоґрамох == [[Файл:Hologram 200euro.jpg|250п|мини|лево|Холоґрами на пенєжу]] [[Файл:Visa-dove-hologram.gif|мини|250п|Холоґрам на кредитней карточки]] Гоч холоґрами ище вше представяю новосц у нєшкайшим швеце, у смислу їх хаснованя у обласцох хтори ше розликую од тих цо нєшка найзаступенши – забави, вони пренашли применку у рижних дїялносцох як цо: * одкладанє податакох, * банкарство, * медицина, * уметносц. Понеже єден волумен твори ґрупа медзи собу збитих поверхносцох, хтори нєшка хаснуєме при чуваню мемориї у информатики, тот способ одкладаня би оможлївел нагле звекшанє моменталного максималного простору хтори одредзени за податки. Прето даєдни компаниї пробовали випродуковац дацо подобне, та єст индикациї же би ше швидкосц нарезованя од 1Gb/s, або аж и 1Tb/s могло лєгко досцигнуц. При виробку даєдних нєшкайших банкнотох, сухи печаци ше найчастейше чита з ласером, так же ше после читаня прави холоґрам хтори ше после того поровнує з главним холоґрамом хтори ше находзи у бази податкох, з чим витворюєме найпрецизнєйше фалсификатне преверйованє. Єден конар хтори найвецей достава з тим пренаходком то сиґурно медицина пре числени преверйованя хтори можу буц оможлївени з таким приступом. Хаснуюци машини хтори ґенеризую холоґрами одредзених нукашнїх орґанох цела, дияґнозу мож барз прецизно поставиц пре приказ у високей резолуциї. Тиж так, на исти способ, без зарезованя до пациєнтового цела гирурґи можу направиц план дальшого оперованя. Окрем за правенє сликох, холоґрами ше хаснує за випитованя и преверйованя у индустриї. Вони указую на мали розлики при виробку часцох хтори правени идентично. Наприклад, мож направиц два холоґрами машинскей часци: єдну пред тим як цо применєна сила и єдну после того. Кед єст мале одступанє при виробку машинскей часци, обачи ше кед ше поклопя тоти два холоґрами. Холоґрами ше хаснує за випитованє защитних плочох обмотку спейс шатлу, же би ше установело чи ше оддвоєли од трупу лєтачки док лєци. Єст и холоґрами хтори ше роби з обичну одбиту шветлосцу. Хаснує ше их на кредитних карточкох и вони даваю тродимензионалну слику на хтору мож лєгко патриц кед ше кредитну карточку ошвици з лампу. Медзитим, нєобходне холоґрам положиц вертикално же би слика була тродимензионална. Холоґрам на кредитней карточки, кед ше патри з рижних углох, дава слику у рижних фарбох. Холоґрами ше поставя на кредитни карточки же би ше очежало їх хаснованє на зле. Пре исти причини поставя ше и налїпки з холоґрамами на диски з филмами и музику. Денис Ґабор 1948. року перши указал як наставаю холоґрами, алє його перши пробованя нє дали слики доброго квалитету. Шветлосни жридла хтори му були на розполаганю нє були досц моцни и унапрямени. Холоґрафия почала аж з пренаходзеньом ласера шейдзешатих рокох прешлого вику. Ласери правя файту шветлосци хтора нєобходна за добри холоґрами. == '''Референци''' == <references /> == '''Литература''' == <nowiki>https://sr.wikipedia.org/sr-ec/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC</nowiki> 0uq1vpvwah0whn4h9ziegwy8pveqed7 19776 19773 2026-07-07T21:16:58Z Saslavik 1716 19776 wikitext text/x-wiki [[Файл:Holomouse2.jpg|250п|десно|Холоґрам зоз двох розличних углох|мини]] '''Холоґрам''' то тродимензионална слика хтора ма трецу димензию (глїбину), так же на обєкт мож патриц зоз шицких напрямох, як кед би бул стварни.<ref>''holocenter” (на језику: енглески). Приступљено 17. 01. 2020.''</ref> Грубо поведзене, '''холоґрам''' представя слику хтора достата з интерференцию двох шветлосних габох, як реконструкцию єдней з тих двох габох хаснуюци другу у процесу. Правенє холоґраму комплексни процес у хторим участвую рижни обєкти як и шветлосни габи хтори з тим цильом обрабяме. Прето ше нєшка за доставанє холоґрамох найчастейше хаснує компютери, як найкомпатибилнєйше рахункове средство. == Природа холоґраму == === Шветлосц === [[Шветлосц]] як поняце узко повязана з холоґрамами, нє лєм прето же представя їх основу, алє и прето же даєдни єй прикмети блїзко одредзую характеристики нового холоґраму яки достати. Перше, на шветлосц патриме як на часц електромаґнетного зарйованя хторе мож видзиц з чловечим оком, т.є. як на [[Габа|габу]] чия шветлосна длужина λ медзи 380 nm и 780 nm, а фреквенция ν у интервалу од 405 THz до 790 THz. Тиж так, понеже на основи Максвелових єдначинох спознаваме електромаґнетну природу шветлосци, як и же у нєй електричне и маґнетне польо медзи собу интераґую, так же вектори їх напрямох нормални медзи собу, як и на напрям рушаня, заключуєме же шветлосц припада ґрупи трансверзалних габох. Тот факт поцагує характеристики шветлосци хтори барз уплївую на сами холоґрами: интерференция, дифракция и поларизация шветлосци. [[Файл:Two-point-interference-ripple-tank.JPG|лево|150п|Интерференция двох габох|мини]] === Интерференция === Интерференция представя злучованє двох або вецей когерентних шветлосних габох. У зависносци од амплитуди, фазней розлики и фреквенциї тих габох, интерференция може буц конструктивна, у случаю кед моцнєє резултуюца габа, або деструктивна, у случаю кед вона слабнє. После интерференциї приходзи до правеня интерференцийней слики хтора ше манифестує з наставаньом блядих и цмих шветлосних зонох, дзе „блядосц“ одредзена з фактом чи тота часц поля представя максималне змоцнєнє (бляда зона), чи максималне слабенє (цма зона) габи. === Дифракция === Дифракция представя одступанє рушаня шветлосци по своєй призвичаєней простолинийскей траєкториї. При рушаню шветлосней габи през отвори длужини подобни габовей длужини шветлосци, отвор сам постава нове точкасте жридло шветлосци, зоз хторого ше шветлосц шири у шицких напрямох, та доставаме ефект закривеносци. Тиж так, резултуюца габа постава интерференция нових достатих габох, т.є. тих цо достати после преходзеня през отвор. У случаю зявйованя велького числа отворох, приходзи до правеня ткв. дифракцийней решетки хтора барз хасновита при конструкциї прецизних, а комплексних фиґурох. === Поларизация === Поларизация представя прикмету одредзених габох хтора описує ровню у хторей тота габа осцилує. При поларизациї шветлосци патриме лєм на ориєнтацию електричного поля у єдним месце при єдней осцилациї. == Наставанє холоґраму == [[Файл:Hologramm aufnahme.png|мини|250px|Кед ше кружни холоґрам ошвици з ласерску шветлосцу, настава тродимензионална слика на хтору мож патриц зоз шицких бокох.|алт=]] [[Файл:Holograph-record.svg|мини|Приказ знїманя холоґраму|250px|лево]] [[Файл:Zonenplatte Cosinus.png|мини|Косинусна зонска плоча|250px|десно]] За правенє '''холоґраму''', нєобходна ласерска монохроматска шветлосц. Шветлосна заря з ласера ше дзелї на два часци. Єдна половка ошвицує обєкт, хтори одбива шветлосц ласера. Одбита шветлосц ше миша з другу половку шветлосней зарї ласера (референтни сноп), так же наставю бляди и цми пантлїки интерференциї. Цми пантлїки то места дзе шветлосни габи нє у фази, так же ше понїщую. Бляди пантлїки то места дзе шветлосни габи у фази. Холоґрам то фотоґрафия тих интерференцийних смугох. Смуги нє маю випатрунок обєкту; у ствари, на холоґрамскей плочи их нє мож обачиц, прето же су барз мали.<ref>''Leith, Emmett N.; Upatnieks, Juris (01. 10. 1962). . „Reconstructed Wavefronts and Communication Theory*”. JOSA (на језику: енглески). '''52''' (10): 1123—1130. doi:10.1364/JOSA.52.001123.''</ref> Сам процес доставаня холоґраму мож подзелїц на два главни часци: на знїманє холоґраму и на реконструкцию холоґраму. Ключну улогу ма и ласер хтори участвує у його доставаню. Тиж так, за ньго ше найчастейше хаснує одредзени уградзени, интерни штоперки хтори точно одредзую длужину емитованя ласера, бо од прецизносци завиши детальносц и вирносц холоґраму. Холоґрам можеме яснєйше представиц при поровнованю з фотоґрафию. При фотоґрафованю на фотоемулзиї ше записує одношенє интензитету габох, а при наставаню холоґраму коло запису того одношеня стої и запис фазного одношеня тих двох габох, та доставаме тоту тродимензионалну фиґуру. Прето, кед патриме на холоґрам и фотоґрафию єдного поняца, приказ поняца з єдним попатрунком прави яснєйшу слику у чловечим мозґу кед ше патри на холоґрам. Тото можеме видзиц кед бизме патрели през облаки велькосцох 0,5m x 0,5m и 1m x 1m. Ясне, кед патриме през векши, маме яснєйши приказ слики, гоч исти тот приказ можеме достац кед бизме патрели през менши облак з вецей розличних углох. Значи, холоґрам всеоблапно може представяц вецей барз прецизни слики, хтори, очиглядно муши буц вельо же би ше достало зошицким исти приказ. === Знїманє холоґраму === Пошлїме когерентни ласерски сноп на полупрепущуюцу плочу. Теди ше габа роздвої на два часци, так же ше єдна будзе рефлектовац од плочи, а друга прейдзе през ню. Патьме перше на часц хтора ше одбила. Вона ше, после тей рефлексиї, ознова одбиє од ище єдного [[Жвератко|жвератка]], з чим доставаме шветлосну габу хтору воламе референтна. Друга часц хтора пребила плочу ше после того рефлектує од предмету чий холоґрам жадаме и прима форму зависно од форми самого предмету, та настава предметна габа. У єдней хвильки ше тоти габи збию и придзе до їх злучованя, т.є. интерференциї, зоз чим доставаме интерферентну слику хтору воламе холоґрам. Медзитим, понеже ше фотоплоча находзи на тим месце, а референтна габа ровна а предметна сферна, муши присц до правеня ткв. зонских плочох. Вони представяю множество концентричних кружнїцох, розличних грубинох и полупречнїкох. Тиж так, сами тоти полупречнїки, як и розстояня медзи кружнїцами барз мали, таки як и велькосц габовей длужини шветлосци, та приходзи до дифракциї. Медзитим, понеже кажда пара референтней и сферней габи прави зонску плочу, шицки ше вони медзи собу режу под розличнима углами, та доставаме дифракцийну решетку. З тим процес чуваня холоґраму закончени. === Реконструкция холоґраму === Же бизме оможлївели припатрачови видзиц холоґрам хтори зме зачували, мушиме зробиц ище даскельо ствари. Перше, пошлїме єдну ровну габу шветлосци на фотоплочу так же би угел под хторим габа пада на ню бул исти як и угел под хторим на фотоплочу спадла референтна габа. З тим приходзи до дифракциї и зоз предмету ше емитує резултуюца шветлосна габа ґу припатрачови, така же ше имаґинарна фиґура зяви на месце дзе ше находзел ориґинални предмет. Значи, холоґрам створени. == Компютерски ґенеровани холоґрами == При звичайним доставаню холоґраму, пририхтованя и поставки за їх доставанє муша буц совершени, бо гоч яки мали пременки у интензитету шветлосци муша буц обачени з материялом. Значи, вон муши буц барз чувствительни, бо гоч яки уплїв шветлосци або рух може привесц до знїщеня интерферентней слики, цо значи же простория з опрему муши буц зошицким изолована и цма. Прето треба найсц иншаки способ ришованя такого проблема. При компютерским доставаню ми одредзуєме точну позицию фиґури нашого обєкту хаснуюци лєм математични функциї. Хаснуюци габову теорию шветлосци, референтна и предметна габа ше у подполносци представяю математично. Тиж так, процеси интерференциї и дифракциї ше детально анализую и математично обрабяю, зоз чим кажда гришка зошицким зведзена на минимум.<ref>''Ch. Slinger; C. Cameron; M. Stanley (август 2005), , „Computer-Generated Holography as a Generic Display Technology”, Computer, '''38''' (8): 46—53, doi:10.1109/mc.2005.260''</ref><ref>''Yaraş, Fahri; Kang, Hoonjong; Onural, Levent (29. 9. 2009). . „Real-time phase-only color holographic video display system using LED illumination”. Applied Optics. '''48''' (34): H48—53. Bibcode:2009ApOpt..48H..48Y. <nowiki>PMID 19956301</nowiki>. doi:10.1364/AO.48.000H48. hdl:11693/22545 .''</ref> == Файти холоґрамох == Жеби ше видзело слики зачувани у холоґраме, треба ошвициц холоґрамску плочу з ласерскима зарями на исти способ як и настали. Теди мож патриц на обєкт як кед би бул стварни, с розлику же є у єдней [[Фарба|фарби]], у фарби ласерскей шветлосци. Єст и холоґрами на хтори мож патриц на обичней шветлосци. Холоґрами ше дзеля до трох ґрупох, медзи хторима єден холоґрам муши мац по єдну прикмету зоз каждей спомедзи ґрупох, напр. холоґрам може буц амплитудни ценки трансмисийни, або фазни волумни рефлексийни, зависно од ґрупи виртуалних системох ґу хторим припада. # Амплитудни и фазни холоґрами # Ценки и груби (волумни) холоґрами # Трансмисийни и рефлексийни холоґрами == Хаснованє холоґрамох == [[Файл:Hologram 200euro.jpg|250п|мини|лево|Холоґрами на пенєжу]] [[Файл:Visa-dove-hologram.gif|мини|250п|Холоґрам на кредитней карточки]] Гоч холоґрами ище вше представяю новосц у нєшкайшим швеце, у смислу їх хаснованя у обласцох хтори ше розликую од тих цо нєшка найзаступенши – забави, вони пренашли применку у рижних дїялносцох як цо: * одкладанє податакох, * банкарство, * медицина, * уметносц. Понеже єден волумен твори ґрупа медзи собу збитих поверхносцох, хтори нєшка хаснуєме при чуваню мемориї у информатики, тот способ одкладаня би оможлївел нагле звекшанє моменталного максималного простору хтори одредзени за податки. Прето даєдни компаниї пробовали випродуковац дацо подобне, та єст индикациї же би ше швидкосц нарезованя од 1Gb/s, або аж и 1Tb/s могло лєгко досцигнуц. При виробку даєдних нєшкайших банкнотох, сухи печаци ше найчастейше чита з ласером, так же ше после читаня прави холоґрам хтори ше после того поровнує з главним холоґрамом хтори ше находзи у бази податкох, з чим витворюєме найпрецизнєйше фалсификатне преверйованє. Єден конар хтори найвецей достава з тим пренаходком то сиґурно медицина пре числени преверйованя хтори можу буц оможлївени з таким приступом. Хаснуюци машини хтори ґенеризую холоґрами одредзених нукашнїх орґанох цела, дияґнозу мож барз прецизно поставиц пре приказ у високей резолуциї. Тиж так, на исти способ, без зарезованя до пациєнтового цела гирурґи можу направиц план дальшого оперованя. Окрем за правенє сликох, холоґрами ше хаснує за випитованя и преверйованя у индустриї. Вони указую на мали розлики при виробку часцох хтори правени идентично. Наприклад, мож направиц два холоґрами машинскей часци: єдну пред тим як цо применєна сила и єдну после того. Кед єст мале одступанє при виробку машинскей часци, обачи ше кед ше поклопя тоти два холоґрами. Холоґрами ше хаснує за випитованє защитних плочох обмотку спейс шатлу, же би ше установело чи ше оддвоєли од трупу лєтачки док лєци. Єст и холоґрами хтори ше роби з обичну одбиту шветлосцу. Хаснує ше их на кредитних карточкох и вони даваю тродимензионалну слику на хтору мож лєгко патриц кед ше кредитну карточку ошвици з лампу. Медзитим, нєобходне холоґрам положиц вертикално же би слика була тродимензионална. Холоґрам на кредитней карточки, кед ше патри з рижних углох, дава слику у рижних фарбох. Холоґрами ше поставя на кредитни карточки же би ше очежало їх хаснованє на зле. Пре исти причини поставя ше и налїпки з холоґрамами на диски з филмами и музику. Денис Ґабор 1948. року перши указал як наставаю холоґрами, алє його перши пробованя нє дали слики доброго квалитету. Шветлосни жридла хтори му були на розполаганю нє були досц моцни и унапрямени. Холоґрафия почала аж з пренаходзеньом ласера шейдзешатих рокох прешлого вику. Ласери правя файту шветлосци хтора нєобходна за добри холоґрами. == Референци == <references /> == Литература == <nowiki>https://sr.wikipedia.org/sr-ec/%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC</nowiki> kon67v5i9k7notj9tyzsxr7i8ivi434 0 3231 19772 2026-07-07T15:13:34Z Ruskinja2022 22 Нова страница: '''Крижалька''' (серб. укрштене речи, горв. укрштеница) файта загадки хтора окрем забави, оможлївює учиц и преширйовац свойо обще знанє. File:CrosswordJPN.svg Крижальки ше обявює у специялизованих ениґматских часописох, алє и у друкованих медийох, часто як ениґматски… 19772 wikitext text/x-wiki '''Крижалька''' (серб. укрштене речи, горв. укрштеница) файта загадки хтора окрем забави, оможлївює учиц и преширйовац свойо обще знанє. File:CrosswordJPN.svg Крижальки ше обявює у специялизованих ениґматских часописох, алє и у друкованих медийох, часто як ениґматски додаток на вецей бокох. Стандардни крижальки то дводимензионална таблїчка зоз шориками и колонами польох до хторих треба уписац глєдани слова. По правилу ше до каждого поля таблїчки уписує по єдну букву. Слова ше на тот способ укрижую, а задаток ришовача одгаднуц их з помоцу приложених описох (дефиницийох) и так виполнїц цалу таблїчку. З уписованьом того цо ше зна, ришовач достава можлївосц одкриц и менєй познати або нєпознати слова, прецо саме виполньованє постава возбудлїве и нєизвесне, док точно пополнєта крижалька при ришовачови спричинює чувство посцигнуца и успиху, прецо тота загадка и постала така популарна. Крижальки ше традиционално ришує з клайбасом на паперу, алє нєшка єст и рахункарски крижальки за чийо ше ришованє хаснує тастатуру и миш. Таки крижальки ше волаю електронски або онлайн крижальки. История крижалькох Назва перших крижалькох на швеце оспорйована. Вираз крижалька (серб. укрштене речи) першираз написани 1862. року у часопису Наш млади народ у ЗАД. Загадки як цо крижальки, наприклад загадки двойнїстого дияманту, зявели ше у часопису Св. Никола, хтори обявйовани од 1873. року. Ище єдни крижальки ше зявели 14. септембра 1890. у италиянским часопису Il Secolo Illustrato della Domenica. Дизайновал их Дюзепе Айролди под назву „Per passare il tempo” („Най прейдзе час”). Айролдийова загадка була мрежа зоз 4х4 штирома полями без зацмених квадратох, и уключовала горизонтални и вертикални надпомнуца. File:First crossword.png Ориґинална крижалька Артура Вина зоз децембра 1913. року Тоти цо преучую крижальки ше складаю у тим же першу крижальку зложел Британєц Артур Вин (англ. Arthur Wynne) и обявел 21. децембра 1913. у забавним додатку нюйоркских тижньових новинох Ворлд (анґл. World). За кратки час тота ениґматска новосц постала барз популарна и у вчасних двацетих рокох 20. вику и други видавателє новинох их почали друковац у своїх виданьох. З часом крижалька прияла свою препознатлїву форму – з чарнима полями яки нє було у крижальки Артура Вина. После успиху у Америки, крижалька пренєшена и до Европи, та так у Анґлиї перша крижалька обявена 1922, док 1925. у Паризу почали виходзиц перши специялизовани новини зоз крижальками. Трима ше же найчежши и наквалитетнєйши крижальки приноши америцки Нюйорк таймс, у хторим ше тоти загадки обявює без претаргнуца од 1942. року. Елементи крижальки Основни елементи стандардней крижальки то мрежа або дияґрам, слова хтори ше у нєй укрижую и описи або дефинициї. Тоти три елементи мож комбиновац на рижни способи, цо дава вецей вариянти основного моделу. Мрежа - дияґрам крижальки ма звичайно правоуглову, а ридше квадратну форму, алє може буц и зошицким нєправилней форми. Велькосц варирує од зошицким малих мрежох, до ткв. „мамутских“ крижалькох хтори маю и по вецей тисячи слова. Кед у єдним шорику або колони єст вецей слова, оддвоює ше их з „чарнима полями“. Намаганє же би таки поля було цо менєй, при чим їх число єден з главних критериюмох при оценьованю квалитету даякей крижальки. Чарни поля часто приводза до того же на поєдиних местох у крижальки нєт укрижованя словох, односно, єст лєм водоровне або вертикалне слово, а кед у тим слове єст вецей таки „изоловани поля“, ришованє крижальки очежане, цо ше трима як нєдостаток и одступнє од правила. Конструкция мрежи ма обезпеиц и вязу медзи словами (ришеня) и описом (дефиницию). З оглядом на тото, крижальки ше дзеля на: * класични – дзе ше вязу медзи ришеньом и описом обезпечує з числами, односно додзельованьом шорних числох словом у мрежи, при чим ше описи дава у оддвоєним тексту, углавним под мрежу крижальки або на лїво од тексту; * скандинавки – при хторих описи унєшени до нєвихаснованих польох мрежи на тот способ же у горнєй часци описного поля унєшени опис за водоровне слово, а у долнєй часци поля (хторе оддвоєне з водоровну линию) опис за горизонталне слово. Слова найважнєйши елемент крижальки. У началє дошлєбодзене хасновац шицки ґраматични файти, алє з велькима огранїченями у поглядзе вибору и формох. Окрем поєдинєчних словох, мож хасновац и поняца з вецей словами, поготов кед крижалька тематска (назви литературних творох, зложени топоними, синтаґми, присловки, назви значних подїйох и др). Тиж ше хаснує и скраценя, рижни ознаки, акроними и под. У сербскей ениґматики слова з двох буквох можу буц гоч хтора комбинация буквох, без огранїченя, з тим же би ше през одвитуюци описи оможлївело ришовачови дойсц до ришеня. Тоти правила нє исти у шицких жемох. У крижалькох хтори ше обявює у ЗАД мрежа квадратней форми, слова нє можу буц кратши як 3 букви, а мрежа муши буц централно симетрична, т.є. кед ше ю обраци за 180 ступнї же би ше достало зошицким исту слику. У словенскей ениґматики нє дошлєбодзени слова лєм зоз єден букви, слова зоз двох буквох ше нє описує, а хаснує ше лєм меновнїки у єднини. Огранїченя у виборе словох и поняцох єст и у сербскей енґматики як прецихна пракса, хтору прилапела векшина ениґматох, алє нє и як предписани и верификовани стандард. Описи (дефинициї) то тексти хтори пояшнюю глєдане слово. Кажде слово у крижальки муши мац опис (окрем словох з єдней букви у даяких случайох). Єст и крижальки без описох (криптоґрамни, числово, скандисмерки, шейсцосмерки, осмосмерки) до хторих ше букви, односно слова, уноши по дяких иншаких критериюмох. Файти крижалькох Коло стандардней форми, нєшка єст векше число рижних файтох крижалькох з оглядом на мрежу, чарни поля, описи, вибор словох итд. * Класична (стандардна) крижалька — правоугловей або ридше квадратней форми, з означенима числами нука або вонка, з видвоєнима описами; * Била крижалька — чарни поля нє унєшени до мрежи так же ришовач, окрем уписованя глєданих словох, муши одкриц и урисовац положенє чарних польох; * Скандинавка — описи (дефинициї) нє видвоєни, алє су уписани до самей крижальки на местох чарних польох, або у рубцових описних польох (у додатним шорику и додатней колони на горнїм и лївим боку мрежи); * Швайцарска крижалька — место чарних польох, слова у мрежи ше роздвоює з грубима чарнима линиями, та на тот способ вихасновани шицки квадрацики у мрежи; * Хаос крижалька — у тим случаю описи помишани, а ришовач ма одкриц хтори опис ше одноши на хторе слово у мрежи; * Аритмоґрифна крижалька (числова) — тота крижалька нє ма описи, а шицки поля нумеровани. До крижальки ше уписує єдно або два основни поняца и букви у тих словох ше нумерує, односно кажда буква достава свойо число. По правилу же каждому числу одвитує одредзена буква, крижальку ше ришує зоз заменьованьом шицких числох з одвитуюцима буквами; * Криптоґрамна крижалька — подобна є предходней, з тим же каждому числу одвитую по три букви, цо значи же нєт єднозначне одношенє числох и буквох як у аритмоґрифней крижальки. Од тих трох буквох два напредок дати, а трецу нєпознату ше достава з одгадованьом основного поняца (або основних поняцох) крижальки; * Мозаїчна крижалька — при тей крижальки дати лєм ришеня (звичайно пошоровани по азбуки), а ришовач муши пренайсц їх места у мрежи и уписац их; * Домино крижалька (складалка) — крижалька без опису, у хторей задати квадратни або правоуглово вирезки виполнєтей мрежи (подобни домино-коцочком), а ришовач их муши зложиц до мрежи же би достал коректну крижальку; * Складова крижалька — до коцочкох мрежи ше уписує склади, а нє поєдинєчни букви. Литература Пауновић Момир: Укрштеница - краљица загонетки, Београд 2003. Гласник - периодично гласило Енигматског савеза Србије Енигма - Енигматски часопис, Београд Coral Amende (2001). [https://archive.org/details/crosswordobsessi00amen The Crossword Obsession.] ISBN 0-425-18157-X. Marc Romano (2005). [https://archive.org/details/crossworldoneman0000roma Crossworld.] ISBN 0-7679-1757-X. Alan Connor (2015). The Crossword Century: 100 Years of Witty Wordplay, Ingenious Puzzles, and Linguistic Mischief. Avery. ISBN 978-1592409389. Berry, Patrick (2015). [http://aframegames.com/store/?download=21 Crossword Constructor's Handbook. ] стр. 62—80. Amende, Coral (2001). [https://archive.org/details/crosswordobsessi00amen The Crossword Obsession.] New York: Berkley Books. ISBN 978-0756790868. Poole, David L.; Mackworth, Alan K. (2010). [https://archive.org/details/artificialintell0000pool_a1k2 Artificial Intelligence: Foundations of Computational Agents. ] New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-51900-7. 4mjjqyrkihi9go8da7x66u0a9z7668f 19787 19772 2026-07-08T11:40:02Z Olirk55 19 Означени даскельо викивязи 19787 wikitext text/x-wiki [[File:CrosswordJPN.svg|right|thumb|300px|Крижалька]]'''Крижалька''' (серб. укрштене речи, горв. укрштеница) файта загадки хтора окрем забави, оможлївює учиц и преширйовац свойо обще знанє. Крижальки ше обявює у специялизованих ениґматских часописох, алє и у друкованих медийох, часто як ениґматски додаток на вецей бокох. Стандардни крижальки то дводимензионална таблїчка зоз шориками и колонами польох до хторих треба уписац глєдани слова. По правилу ше до каждого поля таблїчки уписує по єдну букву. Слова ше на тот способ укрижую, а задаток ришовача одгаднуц их з помоцу приложених описох (дефиницийох) и так виполнїц цалу таблїчку. З уписованьом того цо ше зна, ришовач достава можлївосц одкриц и менєй познати або нєпознати слова, прецо саме виполньованє постава возбудлїве и нєизвесне, док точно пополнєта крижалька при ришовачови спричинює чувство посцигнуца и успиху, прецо тота загадка и постала така популарна. Крижальки ше традиционално ришує з [[Клайбас|клайбасом]] на паперу, алє нєшка єст и рахункарски крижальки за чийо ше ришованє хаснує тастатуру и миш. Таки крижальки ше волаю електронски або онлайн крижальки. История крижалькох Назва перших крижалькох на швеце оспорйована. Вираз крижалька (серб. укрштене речи) першираз написани 1862. року у часопису Наш млади [[народ]] у ЗАД. Загадки як цо крижальки, наприклад загадки двойнїстого дияманту, зявели ше у часопису Св. Никола, хтори обявйовани од 1873. року. Ище єдни крижальки ше зявели 14. септембра 1890. у италиянским часопису Il ''Secolo Ill ustrato della Domenica''. Дизайновал их Дюзепе Айролди под назву „''Per passare il tempo''” („Най прейдзе час”). Айролдийова загадка була мрежа зоз 4х4 штирома полями без зацмених квадратох, и уключовала горизонтални и вертикални надпомнуца. [[File:First crossword.png|right|thumb|300px|]] Ориґинална крижалька Артура Вина зоз децембра 1913. року Тоти цо преучую крижальки ше складаю у тим же першу крижальку зложел Британєц Артур Вин (англ. ''Arthur Wynne'') и обявел 21. децембра 1913. у забавним додатку нюйоркских тижньових новинох Ворлд (анґл. ''World''). За кратки час тота ениґматска новосц постала барз популарна и у вчасних двацетих рокох 20. вику и други видавателє новинох их почали друковац у своїх виданьох. З часом крижалька прияла свою препознатлїву форму – з чарнима полями яки нє було у крижальки Артура Вина. После успиху у Америки, крижалька пренєшена и до Европи, та так у Анґлиї перша крижалька обявена 1922, док 1925. у [[Париз|Паризу]] почали виходзиц перши специялизовани новини зоз крижальками. Трима ше же найчежши и наквалитетнєйши крижальки приноши америцки Нюйорк таймс, у хторим ше тоти загадки обявює без претаргнуца од 1942. року. Елементи крижальки Основни елементи стандардней крижальки то мрежа або дияґрам, слова хтори ше у нєй укрижую и описи або дефинициї. Тоти три елементи мож комбиновац на рижни способи, цо дава вецей вариянти основного моделу. Мрежа - дияґрам крижальки ма звичайно правоуглову, а ридше квадратну форму, алє може буц и зошицким нєправилней форми. Велькосц варирує од зошицким малих мрежох, до ткв. „мамутских“ крижалькох хтори маю и по вецей тисячи слова. Кед у єдним шорику або колони єст вецей слова, оддвоює ше их з „чарнима полями“. Намаганє же би таки поля було цо менєй, при чим їх число єден з главних критериюмох при оценьованю квалитету даякей крижальки. Чарни поля часто приводза до того же на поєдиних местох у крижальки нєт укрижованя словох, односно, єст лєм водоровне або вертикалне слово, а кед у тим слове єст вецей таки „изоловани поля“, ришованє крижальки очежане, цо ше трима як нєдостаток и одступнє од правила. Конструкция мрежи ма обезпеиц и вязу медзи словами (ришеня) и описом (дефиницию). З оглядом на тото, крижальки ше дзеля на: * класични – дзе ше вязу медзи ришеньом и описом обезпечує з числами, односно додзельованьом шорних числох словом у мрежи, при чим ше описи дава у оддвоєним тексту, углавним под мрежу крижальки або на лїво од тексту; * скандинавки – при хторих описи унєшени до нєвихаснованих польох мрежи на тот способ же у горнєй часци описного поля унєшени опис за водоровне слово, а у долнєй часци поля (хторе оддвоєне з водоровну линию) опис за горизонталне слово. Слова найважнєйши елемент крижальки. У началє дошлєбодзене хасновац шицки ґраматични файти, алє з велькима огранїченями у поглядзе вибору и формох. Окрем поєдинєчних словох, мож хасновац и поняца з вецей словами, поготов кед крижалька тематска (назви литературних творох, зложени топоними, синтаґми, присловки, назви значних подїйох и др). Тиж ше хаснує и скраценя, рижни ознаки, акроними и под. У сербскей ениґматики слова з двох буквох можу буц гоч хтора комбинация буквох, без огранїченя, з тим же би ше през одвитуюци описи оможлївело ришовачови дойсц до ришеня. Тоти правила нє исти у шицких жемох. У крижалькох хтори ше обявює у ЗАД мрежа квадратней форми, слова нє можу буц кратши як 3 букви, а мрежа муши буц централно симетрична, т.є. кед ше ю обраци за 180 ступнї же би ше достало зошицким исту слику. У словенскей ениґматики нє дошлєбодзени слова лєм зоз єден букви, слова зоз двох буквох ше нє описує, а хаснує ше лєм меновнїки у єднини. Огранїченя у виборе словох и поняцох єст и у сербскей енґматики як прецихна пракса, хтору прилапела векшина ениґматох, алє нє и як предписани и верификовани стандард. Описи (дефинициї) то тексти хтори пояшнюю глєдане слово. Кажде слово у крижальки муши мац опис (окрем словох з єдней букви у даяких случайох). Єст и крижальки без описох (криптоґрамни, числово, скандисмерки, шейсцосмерки, осмосмерки) до хторих ше букви, односно слова, уноши по дяких иншаких критериюмох. Файти крижалькох Коло стандардней форми, нєшка єст векше число рижних файтох крижалькох з оглядом на мрежу, чарни поля, описи, вибор словох итд. * Класична (стандардна) крижалька — правоугловей або ридше квадратней форми, з означенима числами нука або вонка, з видвоєнима описами; * Била крижалька — чарни поля нє унєшени до мрежи так же ришовач, окрем уписованя глєданих словох, муши одкриц и урисовац положенє чарних польох; * Скандинавка — описи (дефинициї) нє видвоєни, алє су уписани до самей крижальки на местох чарних польох, або у рубцових описних польох (у додатним шорику и додатней колони на горнїм и лївим боку мрежи); * Швайцарска крижалька — место чарних польох, слова у мрежи ше роздвоює з грубима чарнима линиями, та на тот способ вихасновани шицки квадрацики у мрежи; * Хаос крижалька — у тим случаю описи помишани, а ришовач ма одкриц хтори опис ше одноши на хторе слово у мрежи; * Аритмоґрифна крижалька (числова) — тота крижалька нє ма описи, а шицки поля нумеровани. До крижальки ше уписує єдно або два основни поняца и букви у тих словох ше нумерує, односно кажда буква достава свойо число. По правилу же каждому числу одвитує одредзена буква, крижальку ше ришує зоз заменьованьом шицких числох з одвитуюцима буквами; * Криптоґрамна крижалька — подобна є предходней, з тим же каждому числу одвитую по три букви, цо значи же нєт єднозначне одношенє числох и буквох як у аритмоґрифней крижальки. Од тих трох буквох два напредок дати, а трецу нєпознату ше достава з одгадованьом основного поняца (або основних поняцох) крижальки; * Мозаїчна крижалька — при тей крижальки дати лєм ришеня (звичайно пошоровани по азбуки), а ришовач муши пренайсц їх места у мрежи и уписац их; * Домино крижалька (складалка) — крижалька без опису, у хторей задати квадратни або правоуглово вирезки виполнєтей мрежи (подобни домино-коцочком), а ришовач их муши зложиц до мрежи же би достал коректну крижальку; * Складова крижалька — до коцочкох мрежи ше уписує склади, а нє поєдинєчни букви. Литература Пауновић Момир: Укрштеница - краљица загонетки, Београд 2003. Гласник - периодично гласило Енигматског савеза Србије Енигма - Енигматски часопис, Београд Coral Amende (2001). [https://archive.org/details/crosswordobsessi00amen The Crossword Obsession.] ISBN 0-425-18157-X. Marc Romano (2005). [https://archive.org/details/crossworldoneman0000roma Crossworld.] ISBN 0-7679-1757-X. Alan Connor (2015). The Crossword Century: 100 Years of Witty Wordplay, Ingenious Puzzles, and Linguistic Mischief. Avery. ISBN 978-1592409389. Berry, Patrick (2015). [http://aframegames.com/store/?download=21 Crossword Constructor's Handbook. ] стр. 62—80. Amende, Coral (2001). [https://archive.org/details/crosswordobsessi00amen The Crossword Obsession.] New York: Berkley Books. ISBN 978-0756790868. Poole, David L.; Mackworth, Alan K. (2010). [https://archive.org/details/artificialintell0000pool_a1k2 Artificial Intelligence: Foundations of Computational Agents. ] New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-51900-7. 0r23id3guijayh7akzoz24dtt8g6yab 0 3232 19774 2026-07-07T15:19:43Z Ruskinja2022 22 Нова страница: {| class="wikitable" align="right" width="300px" headerstyle = background: #98FF98; |+ ! colspan="2" |<big>Равне Село</big> |- | colspan="2" | [[File:Ravno Selo, Orthodox Church.jpg|300px|center]] Православна цeрква у Равним Селу |- ! colspan="2" |Административни податки |- |'''Держава''' |Сербия |- |'''Автономна покраїна''' |Войводина |- |'''Управни округ'… 19774 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align="right" width="300px" headerstyle = background: #98FF98; |+ ! colspan="2" |<big>Равне Село</big> |- | colspan="2" | [[File:Ravno Selo, Orthodox Church.jpg|300px|center]] Православна цeрква у Равним Селу |- ! colspan="2" |Административни податки |- |'''Держава''' |Сербия |- |'''Автономна покраїна''' |Войводина |- |'''Управни округ''' |Южнобачки |- |'''Општина''' |Вербас |- ! colspan="2" |Жительство |- |'''—2022 |2.701 |- |'''—густосц''' |51/km2 |- ! colspan="2" |Ґеоґрафски характеристики |- |'''Координати''' |45° 26′ 58″ С; 19° 37′ 13″ В |- |'''Часово зони''' | UTC+1 (CET), влєце UTC+2 (CEST) |- |'''Абс. висина''' |87 m |- |'''Поверхносц''' |52,9 km2 File:Serbia location map (with Kosovo).svg Равне Село на мапи Сербиї |- ! colspan="2"|Инши податки |- |'''Поштове число''' |21471 |- |'''Поволуюце число''' |021 |- |'''Реґистерска ознака''' | VS |} '''Равне Село''' (по руски Шова; серб. стара назва Шове; нєм. Alt-Schowe) населєнє у општини Вербас, у Южнобачком округу, у Сербиї. Спрам Попису зоз 2022. мало 2.701 жителя. История По єдней верзиї приповеданя валал постоял ище у 15. вику, док ше по другей трима же постал такой по селїдби Сербох, даґдзе коло 1695. року. Медзитим, перши писани жридла о валалє походза з конца 15. вику. Року 1590. Шова записана у турских дефтерох як валал з дванац домами. Року 1715, спрам попису бачких срезох, у Шови було 10 фамелиї. Скоро сиґурне же валал уж теди бул лоцировани на нєшкайшим месце. Того истого року ше з Банату приселєли даскельо фамелиї, так же Шова 1720. мала 19 доми, док уж 1722. ма 31 дом. Року 1725/26. Шова ма 25 фамелиї, 1728. 29 фамелиї, док 1734. ма 22 фамелиї. Мено того валалу писатель Бачкей жупаниї Само Боровски гвари же є потомок дакедишнєй фамелиї Шомви. Назва населєня Шомва найскорей од презвиска дворяна Йована др Шомви, хтори од Матиї и Софиї Дереш достал на початку 16. вику єдну часц Шомви. Медзи 1746. и 1758. роком Шова уведзена як пустара; 1760. року на коморскей (ґеоґрафскей) мапи Шова приказана як место на сиверним боку потоку Шири-Шаки, дзе жила 51 фамелия, и то сербска. Медзи 1744. и 1777. з Коцура ше преселєли скоро шицки сербски фамелиї. Жадаюци з Коцура направиц грекокатолїцке и католїцке место, коморски власци розказали най ше Серби з Коцура преселя до Шови и Обровцу. У Шови було 1783. року 82 доми, а уж 1786. було 136 доми. [[File:Šove (Ravno Selo) village, street and Protestant churches in 1925.jpg|444x444px|алт=Шови (Равне Село), валалска улїчка 1925.року|мини|Шови (Равне Село), валалска улїчка 1925.року зоз реформаторску и лутеранску церквами хторих нєшка вецей нєт]] Спрам Попису зоз 1893. Стари Шови мали 2.136 жительох хтори бивали у 352 обисцох, од того числа Сербох було 1.436, Нємцох 653, Мадярох 15 и других 32. Шови прежили даскельо колонизациї хтори орґанизовала Габзбурґска монархия, починаюци од Мариї Терезиї (1740–1780) и присельованя нємецких тарґовцох, та прейґ колонизацийох хтори орґанизовал єй син Йосиф II (1780–1790). Нємци ше до Старих Шовох приселєли 1786. року. Вони 1788. напущели Стари Шови и основали Нови Шови. Демоґрафия У населєню Равне Село жию 2.737 полнолїтни гражданє, а штредня старосц жительства виноши 39,8 роки (38,7 при хлопох и 40,8 при женох). У населєню єст 1.136 обисца, а штреднє число членох по обисцу 3,06. Демоґрафия 1 Рок Жителє 1948. 4.046 1953. 4.362 1961. 4.378 1971. 3.814 1981. 3.636 1991. 3.579 3.505 2002. 3.478 3.523 2011. 3.107 Етнїчни состав спрам Попису зоз 2002. року 2 Серби: 2.702 або 77,68% Чарногорци: 274 або 7,87% Горвати: 33 або 0,94% Македонци: 25 або 0,71% Югославянє: 20 або 0,57% Роми: 15 або 0,43% Мадяре: 11 або 0,31% Словаци: 7 або 0,20% Руснаци: 4 або 0,11% Нємци: 4 або 0,11% Українци: 2 або 0,05% Бошняци: 2 або 0,05% Словенци: 1 або 0,02% Муслиманє: 1 або 0,02% Нєпознате: 256 або 7,36% Вонкашнї вязи [http://www.dvorci.info/vetrenjace/vetrenjace/ravno/info.php Витерняк у Равним Селу] Референце 1 „Књига 9”. [https://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G2002/pdf/G20024009.pdf Становништво, упоредни преглед броја становника 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, подаци по насељима] (PDF). webrzs.stat.gov.rs. Београд: Републички завод за статистику. мај 2004. ISBN 86-84433-14-9. 2 „Књига 1”. Становништво, национална или етничка припадност, подаци по насељима. webrzs.stat.gov.rs. Београд: Републички завод за статистику. фебруар 2003. ISBN 86-84433-00-9. kvkx7jsuyp10x4rud025ffj95phg857 19785 19774 2026-07-08T11:27:19Z Olirk55 19 Означена локация и викивязи 19785 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align="right" width="300px" headerstyle = background: #98FF98; |+ ! colspan="2" |<big>Равне Село</big> |- | colspan="2" | [[File:Ravno Selo, Orthodox Church.jpg|300px|center]]<div style="text-align: center;"> Православна цeрква у Равним Селу |- ! colspan="2" |Административни податки |- |'''Держава''' |Сербия |- |'''Автономна покраїна''' |Войводина |- |'''Управни округ''' |Южнобачки |- |'''Општина''' |Вербас |- ! colspan="2" |Жительство |- |'''—2022 |2.701 |- |'''—густосц''' |51/km2 |- ! colspan="2" |Ґеоґрафски характеристики |- |'''Координати''' |45° 26′ 58″ С; 19° 37′ 13″ В |- |'''Часово зони''' | UTC+1 (CET), влєце UTC+2 (CEST) |- |'''Абс. висина''' |87 m |- |'''Поверхносц''' |52,9 km2 |- | colspan="2" | {{Location map | Serbia | label = Равно Село | lat_deg = 45 | lat_min = 26 | lat_sec = 58 | lat_dir = N | lon_deg = 19 | lon_min = 37 | lon_sec = 13 | lon_dir = E | position = bottom | width = 290 | float = center | caption = <div style="text-align: center;">Равно Село на мапи Сербиї }} |- ! colspan="2"|Инши податки |- |'''Поштове число''' |21471 |- |'''Поволуюце число''' |021 |- |'''Реґистерска ознака''' | VS |} '''Равне Село''' (по руски Шова; серб. стара назва Шове; нєм. ''Alt-Schowe'') населєнє у општини [[Вербас]], у Южнобачком округу, у [[Сербия|Сербиї.]] Спрам Попису зоз 2022. мало 2.701 жительох. История По єдней верзиї приповеданя валал постоял ище у 15. вику, док ше по другей трима же постал такой по селїдби Сербох, даґдзе коло 1695. року. Медзитим, перши писани жридла о валалє походза з конца 15. вику. Року 1590. Шова записана у турских тефтерох/кнїжкох як валал з дванац домами. Року 1715, спрам попису бачких срезох, у Шови було 10 фамелиї. Скоро сиґурне же валал уж теди бул лоцировани на нєшкайшим месце. Того истого року ше з Банату приселєли даскельо фамелиї, так же Шова 1720. мала 19 доми, док уж 1722. ма 31 дом. Року 1725/26. Шова ма 25 фамелиї, 1728. 29 фамелиї, док 1734. ма 22 фамелиї. Мено того валалу [[писатель]] Бачкей жупаниї Само Боровски гвари же є потомок дакедишнєй фамелиї Шомви. Назва населєня Шомва найскорей од презвиска дворяна Йована др Шомви, хтори од Матиї и Софиї Дереш достал на початку 16. вику єдну часц Шомви. Медзи 1746. и 1758. роком Шова уведзена як пустара; 1760. року на коморскей (ґеоґрафскей) мапи Шова приказана як место на сиверним боку потоку Шири-Шаки, дзе жила 51 фамелия, и то сербска. Медзи 1744. и 1777. з [[Коцур|Коцура]] ше преселєли скоро шицки сербски фамелиї. Жадаюци з Коцура направиц грекокатолїцке и католїцке место, коморски власци розказали най ше Серби з Коцура преселя до Шови и Обровцу. У Шови було 1783. року 82 доми, а уж 1786. було 136 доми. [[File:Šove (Ravno Selo) village, street and Protestant churches in 1925.jpg|444x444px|алт=Шови (Равне Село), валалска улїчка 1925.року|мини|Шови (Равне Село), валалска улїчка 1925.року зоз реформаторску и лутеранску церквами хторих нєшка вецей нєт]] Спрам Попису зоз 1893. Стари Шови мали 2.136 жительох хтори бивали у 352 обисцох, од того числа Сербох було 1.436, Нємцох 653, Мадярох 15 и других 32. Шови прежили даскельо колонизациї хтори орґанизовала Габзбурґска монархия, починаюци од Мариї Терезиї (1740–1780) и присельованя нємецких [[Тарґовец|тарґовцох]], та прейґ колонизацийох хтори орґанизовал єй син Йосиф II (1780–1790). Нємци ше до Старих Шовох приселєли 1786. року. Вони 1788. напущели Стари Шови и основали Нови Шови. Демоґрафия У населєню Равне Село жию 2.737 полнолїтни гражданє, а штредня старосц жительства виноши 39,8 роки (38,7 при хлопох и 40,8 при женох). У населєню єст 1.136 обисца, а штреднє число членох по обисцу 3,06. {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |Демоґрафия 1 |- |Рок |Жителє | |- |1948 |4.046 | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |} Демоґрафия 1 Рок Жителє 1948. 4.046 1953. 4.362 1961. 4.378 1971. 3.814 1981. 3.636 1991. 3.579 3.505 2002. 3.478 3.523 2011. 3.107 {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |Етнїчни составспрам Поису 2002. року 2 |- |Серби |2.702 |77,68% |- |Чарногорци | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |} Етнїчни состав спрам Попису зоз 2002. року 2 Серби: 2.702 або 77,68% Чарногорци: 274 або 7,87% [[Горватска|Горвати]]: 33 або 0,94% Македонци: 25 або 0,71% Югославянє: 20 або 0,57% Роми: 15 або 0,43% Мадяре: 11 або 0,31% Словаци: 7 або 0,20% Руснаци: 4 або 0,11% Нємци: 4 або 0,11% Українци: 2 або 0,05% Бошняци: 2 або 0,05% Словенци: 1 або 0,02% Муслиманє: 1 або 0,02% Нєпознате: 256 або 7,36% == Вонкашнї вязи == [http://www.dvorci.info/vetrenjace/vetrenjace/ravno/info.php Витерняк у Равним Селу] == Референци == 1 „Књига 9”. [https://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G2002/pdf/G20024009.pdf Становништво, упоредни преглед броја становника 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, подаци по насељима] (PDF). webrzs.stat.gov.rs. Београд: Републички завод за статистику. мај 2004. ISBN 86-84433-14-9. 2 „Књига 1”. Становништво, национална или етничка припадност, подаци по насељима. webrzs.stat.gov.rs. Београд: Републички завод за статистику. фебруар 2003. ISBN 86-84433-00-9. 6xi5viozcv9c9txsnyii2bzqtrzg0oo 0 3233 19775 2026-07-07T15:22:08Z Ruskinja2022 22 Нова страница: '''Шорик''' дем. (од шор) 1.а) кратка улїчка; б) хаснує ше и як топоним, т.є. як мено краткей улїчки: Придзе вам Маря зоз Шорика?; 2. шор зарнох на чутки кукурици и под.: При виборе кукурици за садзенє, муши ше мерковац и на красни шорики на чутки; 3. шор дачого посадзено… 19775 wikitext text/x-wiki '''Шорик''' дем. (од шор) 1.а) кратка улїчка; б) хаснує ше и як топоним, т.є. як мено краткей улїчки: Придзе вам Маря зоз Шорика?; 2. шор зарнох на чутки кукурици и под.: При виборе кукурици за садзенє, муши ше мерковац и на красни шорики на чутки; 3. шор дачого посадзеного або пошатого у загради: До шорикох ше садзи цеснок и цибульку; 4. шор писаних або друкованих буквох або словох у єдней линиї: На боку єст трицец осем шорики; Знац читац медзи шориками; Бок 23, пасус 2, шорик 13. Литература Словнїк руского народного язика II, О – Я, Нови Сад 2017, б. 773. Вонкашнї вязи Miranda Glavaš Kul. [https://www.hrvatskarijec.rs/vijest/A16220/Redak-i-red/ Redak i red], вебсайт hrvatskarijec.rs, 24. марец 2009. altyenx0izcggqektjpvy7pgw8kolm3 19784 19775 2026-07-08T10:50:59Z Olirk55 19 19784 wikitext text/x-wiki '''Шорик''' дем. (од шор) у руским язику ма вецей значеня: '''1''' а) кратка улїчка; б) хаснує ше и як топоним, т.є. як мено краткей улїчки: Придзе вам Маря зоз Шорика?; '''2'''. шор зарнох на чутки кукурици и под.: При виборе кукурици за садзенє, муши ше мерковац и на красни шорики на чутки; '''3'''. шор дачого посадзеного або пошатого у загради: а) до шорикох ше садзи [[цеснок]] и цибульку; б) до шорика ше шеє [[желєнява]]; мархва, петрука и єднорочне квеце (ештике, бурава ката), '''4'''. шор писаних або друкованих буквох або словох у єдней линиї: На боку єст трицец осем шорики; Треба знац читац медзи шориками; Бок 23, пасус 2, шорик 13. == Литература == ''Словнїк руского народного язика II, О – Я'', Нови Сад 2017, б. 773. == Вонкашнї вязи == Miranda Glavaš Kul. [https://www.hrvatskarijec.rs/vijest/A16220/Redak-i-red/ Redak i red], вебсайт hrvatskarijec.rs, 24. марец 2009. cj9wtra79chyyxuitcn7mus4l1fvrwf 14 3234 19781 2026-07-08T02:41:03Z Ruskinja2022 22 Направљена празна страница 19781 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1