Шитар

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="rsk">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>rskwiki</dbname>
    <base>https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медий</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Окреме</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Розгварка</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хаснователь</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Розгварка зоз хасновательом</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Розгварка о Википедиї</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Розгварка о файлу</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедияВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Розгварка о МедияВикию</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Розгварка о шаблону</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Помоц</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Розгварка о помоци</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катеґория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Розгварка о катеґориї</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Разговор о модулу</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Шитар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3844</id>
    <revision>
      <id>22540</id>
      <parentid>22539</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olirk55</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Дополнєна ґалерия</comment>
      <origin>22540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7677" sha1="tipyqotctbyp2bb5kcu7sckq9kvtdu7" xml:space="preserve">{{Животинї
| Назва = Шитар
| Латинска назва = Libellula depressa
| Слика = Libellula depressa 06.jpg  
| Опис_слики = Шитар ''Libellula depressa''  - самец 
| Слика2=Libellula depressa 05.jpg
| Опис слики2=Шитар ''Libellula depressa''  – самица
| Статус_очуваня = 
| Домен = Eukaryota 
| Царство = Животинї (Animalia)
| Тип, колєно = Arthropoda
| Подколєно = 
| Класа = Insecta
| Ряд = Оdonata
| Подряд = Аnisoptera
| Фамилия = Libellulidae
| Род = Libellula
| Файта = L. Depressa
| Биномне_мено = Libellula depressa,
Linnaeus, 1758
|Тип=Arthropoda
|Опис_слики2=Шитар ''Libellula depressa''  - самица|Ширина_слики=250п|Ширина_слики2=250п|Слика_розпрестартосци=Libellula depressa - rasprostranjenje u Srbiji.jpg|Опис_розпрестартосци=Мапа розпрестартосци у Сербиї}}
'''Шитар'''&lt;ref&gt;[https://nasljedje.org/docs/crvenalista/Lista_potcarstvo_Metazoa.pdf „Crvena lista zaštićene flore i faune Republike Srpske”] (PDF). стр. 8.&lt;/ref&gt; (серб. ''вилин коњиц''; лат. ''Libellula depressa'';&lt;ref&gt;Мишић, Милан, ур. (2005). Енциклопедија Британика. В-Ђ. Београд: Народна књига : Политика. стр. 53. ISBN 86-331-2112-3.&lt;/ref&gt;) у руснацких валалох сиверней Мадярскей зафиксоване ''ситар''; у слц. диял. ''šitar'' и ''sitar''. Випатрунок кридлох, окреме їх превидносц, нагадує [[шитко]], цо могло порушац наставанє назви) - файта инсекту з фамилиї ''Libellulidae''. Шитар єден з найкрасших инсектох на швеце.&lt;ref&gt;[https://www.agroklub.rs/agrogalerija/vilin-konjic-22972/ Vilin konjic] www.agroklub.rs&lt;/ref&gt;

== Бивальнїк ==
''Libellula depressa'' файта характеристична за стояци води, [[Озеро|озера]] и бари. Часто су єдна з перших файтох цо населюю нови бивальнїк, як цо то новоформовани бари. Шитар ше часто стрета далєко од водового бивальнїку на хторим ше розмножує.

== Опис ==
Самци и самички тей файти маю широки склаяпчисцени абдомен кафовей [[Фарба|фарби]] (при самцох є закрити з белавкастим покровом) зоз жовтима цифрами латерално. Абдомен старших самичкох постава цми. Обидва пари кридлох у основи кафовей фарби. Антехумерални торакални линиї присутни, а длужина заднього кридла коло 35 милиметри. ''Libellula depressa''  барз характеристична по форми и 

колорациї и лєгко ю розпознац. Перша обидвох полох цми, скоро чарни, окрем з горнього боку, дзе ше находза два бляди смуги. Кридла превидни, алє основа обидвох парох кридлох офарбена на чарно. Птеростиґма (окреме означенє место на криделку) чарна и видлужена. Найменша файта шитара жиє у восточней Азиї и розпон кридлох єй 2 центи, а кридла найвекшей файти з Гавайох широки 19 центи.&lt;ref&gt;Norberg, R. Åke (1972). [https://archive.org/details/sim_journal-of-comparative-physiology_1972_81_1/page/8/mode/2up „The pterostigma of insect wings an inertial regulator of wing pitch”.] Journal of Comparative Physiology A. 81 (1): 9—22. [https://sr.wikipedia.org/wiki/Semantic_Scholar S2CID 198144535.] [https://sr.wikipedia.org/wiki/Digitalni_identifikator_objekta doi:10.1007/BF00693547.]&lt;/ref&gt;

== Биолоґия и справованє ==
Период лєценя шитарох тирва од априла по септембер, алє су найчисленши од мая по юний. Лєца барз швидко, часто досц нїзко над [[Поверхносц|поверхносцу]] води. Можу трепециц у месце, або лєциц назадок.

Самци териториялни и боря ше за територию з ривалами истей, алє и других файтох. Паренє ше одвива у [[Воздух|воздуху]], при чим ше формує копула. Паренє кратке (лєм два [[Минута|минути]]), после чого самичка кладзе оплодзени ваїчка до води. Ваїчка ше розвиваю после 4 до 5 тижньох, а лїчинков розвой тирва два роки. Лїчинки ше находза на дну водовей поверхносци, часто укопани до детритусу и мулю, одкаль лєшую за плєном.

== Животни циклус ==
[[File:Plattbauch (Libellula depressa).JPG|right|thumb|297x297px|Шитар-женка, Libellula depressa. ]]
При тей файти паренє тирва барз кратко и одвива ше у лєценю. После пареня самец и самичка ше роздвоюю и самичка сама знєше ваїчка. Тото ше одвива так же самичка з концом свойого бруха маца поверхносц води и у тей хвильки нєше по єдно ваїчко. Розвиванє лїчинки тирва єден до три роки, после чого ше вилягую одроснути єдинки, звичайно вчас на яр. Еґзувиї (остатки [[Скорка|скори]]) зохабяю на припобрежних рошлїнох.

== Ґалерия ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Platetrum depressum 1 Luc Viatour.JPG|Шитар
Файл:Park prirode Jegrička - crveni vilin konjic u plićaku.jpg
Файл:Broad-bodied chaser dragonfly (Libellula depressa) immature male.jpg
Файл:Vilin konjic i rosa.jpg|Шитар чевенкастей [[Фарба|фарби]]
Файл:Natural history Fleuron T077051-49.png|Шитар, школскa кнїжкa: „Природна история“, по Линеовей класификациї животиньох.
&lt;/gallery&gt;

== Литература ==
* ''Словнїк руского народного язика,'' II том О – Я'','' Нови Сад 2017, б. 755.

== Вонкaшнї вязи ==
* [https://sr.wikipedia.org/sr-ec/Vilin_konjic Vilin konjic]
* [https://artnit.net/urbane-%C5%BEivotinje/item/4786-vilin-konjic-jedan-od-najlep%C5%A1ih-insekata-na-svetu.html?tmpl=component&amp;print=1 Vilin konjic jedan od najlepših insekata na svetu]
* [https://web.archive.org/web/20061206003107/http://powell.colgate.edu/wda/Dragonfly.htm Svetska asocijacija za vilinske konjice] (язик: анґлийски)
* [https://www.odonatologica.com/ Odonatologica]
{{Commonscat}}

== Референци ==
&lt;references /&gt;
[[Катеґория:Инсекти]]
[[Катеґория:Биолоґия]]</text>
      <sha1>tipyqotctbyp2bb5kcu7sckq9kvtdu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>22544</id>
      <parentid>22540</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saslavik</username>
        <id>1716</id>
      </contributor>
      <origin>22544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7680" sha1="4s8httwyp69uc7g9n7tg940y37rhqoa" xml:space="preserve">{{Животинї
| Назва = Шитар
| Латинска назва = Libellula depressa
| Слика = Libellula depressa 06.jpg  
| Опис_слики = Шитар ''Libellula depressa''  - самец 
| Слика2=Libellula depressa 05.jpg
| Опис слики2=Шитар ''Libellula depressa''  – самица
| Статус_очуваня = 
| Домен = Eukaryota 
| Царство = Животинї (Animalia)
| Тип, колєно = Arthropoda
| Подколєно = 
| Класа = Insecta
| Ряд = Оdonata
| Подряд = Аnisoptera
| Фамилия = Libellulidae
| Род = Libellula
| Файта = L. Depressa
| Биномне_мено = Libellula depressa&lt;br&gt;
Linnaeus, 1758
|Тип=Arthropoda
|Опис_слики2=Шитар ''Libellula depressa''  - самица|Ширина_слики=250п|Ширина_слики2=250п|Слика_розпрестартосци=Libellula depressa - rasprostranjenje u Srbiji.jpg|Опис_розпрестартосци=Мапа розпрестартосци у Сербиї}}
'''Шитар'''&lt;ref&gt;[https://nasljedje.org/docs/crvenalista/Lista_potcarstvo_Metazoa.pdf „Crvena lista zaštićene flore i faune Republike Srpske”] (PDF). стр. 8.&lt;/ref&gt; (серб. ''вилин коњиц''; лат. ''Libellula depressa'';&lt;ref&gt;Мишић, Милан, ур. (2005). Енциклопедија Британика. В-Ђ. Београд: Народна књига : Политика. стр. 53. ISBN 86-331-2112-3.&lt;/ref&gt;) у руснацких валалох сиверней Мадярскей зафиксоване ''ситар''; у слц. диял. ''šitar'' и ''sitar''. Випатрунок кридлох, окреме їх превидносц, нагадує [[шитко]], цо могло порушац наставанє назви) - файта инсекту з фамилиї ''Libellulidae''. Шитар єден з найкрасших инсектох на швеце.&lt;ref&gt;[https://www.agroklub.rs/agrogalerija/vilin-konjic-22972/ Vilin konjic] www.agroklub.rs&lt;/ref&gt;

== Бивальнїк ==
''Libellula depressa'' файта характеристична за стояци води, [[Озеро|озера]] и бари. Часто су єдна з перших файтох цо населюю нови бивальнїк, як цо то новоформовани бари. Шитар ше часто стрета далєко од водового бивальнїку на хторим ше розмножує.

== Опис ==
Самци и самички тей файти маю широки склаяпчисцени абдомен кафовей [[Фарба|фарби]] (при самцох є закрити з белавкастим покровом) зоз жовтима цифрами латерално. Абдомен старших самичкох постава цми. Обидва пари кридлох у основи кафовей фарби. Антехумерални торакални линиї присутни, а длужина заднього кридла коло 35 милиметри. ''Libellula depressa''  барз характеристична по форми и 

колорациї и лєгко ю розпознац. Перша обидвох полох цми, скоро чарни, окрем з горнього боку, дзе ше находза два бляди смуги. Кридла превидни, алє основа обидвох парох кридлох офарбена на чарно. Птеростиґма (окреме означенє место на криделку) чарна и видлужена. Найменша файта шитара жиє у восточней Азиї и розпон кридлох єй 2 центи, а кридла найвекшей файти з Гавайох широки 19 центи.&lt;ref&gt;Norberg, R. Åke (1972). [https://archive.org/details/sim_journal-of-comparative-physiology_1972_81_1/page/8/mode/2up „The pterostigma of insect wings an inertial regulator of wing pitch”.] Journal of Comparative Physiology A. 81 (1): 9—22. [https://sr.wikipedia.org/wiki/Semantic_Scholar S2CID 198144535.] [https://sr.wikipedia.org/wiki/Digitalni_identifikator_objekta doi:10.1007/BF00693547.]&lt;/ref&gt;

== Биолоґия и справованє ==
Период лєценя шитарох тирва од априла по септембер, алє су найчисленши од мая по юний. Лєца барз швидко, часто досц нїзко над [[Поверхносц|поверхносцу]] води. Можу трепециц у месце, або лєциц назадок.

Самци териториялни и боря ше за територию з ривалами истей, алє и других файтох. Паренє ше одвива у [[Воздух|воздуху]], при чим ше формує копула. Паренє кратке (лєм два [[Минута|минути]]), после чого самичка кладзе оплодзени ваїчка до води. Ваїчка ше розвиваю после 4 до 5 тижньох, а лїчинков розвой тирва два роки. Лїчинки ше находза на дну водовей поверхносци, часто укопани до детритусу и мулю, одкаль лєшую за плєном.

== Животни циклус ==
[[File:Plattbauch (Libellula depressa).JPG|right|thumb|297x297px|Шитар-женка, Libellula depressa. ]]
При тей файти паренє тирва барз кратко и одвива ше у лєценю. После пареня самец и самичка ше роздвоюю и самичка сама знєше ваїчка. Тото ше одвива так же самичка з концом свойого бруха маца поверхносц води и у тей хвильки нєше по єдно ваїчко. Розвиванє лїчинки тирва єден до три роки, после чого ше вилягую одроснути єдинки, звичайно вчас на яр. Еґзувиї (остатки [[Скорка|скори]]) зохабяю на припобрежних рошлїнох.

== Ґалерия ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Platetrum depressum 1 Luc Viatour.JPG|Шитар
Файл:Park prirode Jegrička - crveni vilin konjic u plićaku.jpg
Файл:Broad-bodied chaser dragonfly (Libellula depressa) immature male.jpg
Файл:Vilin konjic i rosa.jpg|Шитар чевенкастей [[Фарба|фарби]]
Файл:Natural history Fleuron T077051-49.png|Шитар, школскa кнїжкa: „Природна история“, по Линеовей класификациї животиньох.
&lt;/gallery&gt;

== Литература ==
* ''Словнїк руского народного язика,'' II том О – Я'','' Нови Сад 2017, б. 755.

== Вонкaшнї вязи ==
* [https://sr.wikipedia.org/sr-ec/Vilin_konjic Vilin konjic]
* [https://artnit.net/urbane-%C5%BEivotinje/item/4786-vilin-konjic-jedan-od-najlep%C5%A1ih-insekata-na-svetu.html?tmpl=component&amp;print=1 Vilin konjic jedan od najlepših insekata na svetu]
* [https://web.archive.org/web/20061206003107/http://powell.colgate.edu/wda/Dragonfly.htm Svetska asocijacija za vilinske konjice] (язик: анґлийски)
* [https://www.odonatologica.com/ Odonatologica]
{{Commonscat}}

== Референци ==
&lt;references /&gt;
[[Катеґория:Инсекти]]
[[Катеґория:Биолоґия]]</text>
      <sha1>4s8httwyp69uc7g9n7tg940y37rhqoa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>22545</id>
      <parentid>22544</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:16:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olirk55</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>22545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7682" sha1="oc8loiqvcjbd1llr7ia3ls46l1h9e8p" xml:space="preserve">{{Животинї
| Назва = Шитар
| Латинска назва = Libellula depressa
| Слика = Libellula depressa 06.jpg  
| Опис_слики = Шитар ''Libellula depressa''  - самец 
| Слика2=Libellula depressa 05.jpg
| Опис слики2=Шитар ''Libellula depressa''  – самица
| Статус_очуваня = 
| Домен = Eukaryota 
| Царство = Животинї (Animalia)
| Тип, колєно = Arthropoda
| Подколєно = 
| Класа = Insecta
| Ряд = Оdonata
| Подряд = Аnisoptera
| Фамилия = Libellulidae
| Род = Libellula
| Файта = L. Depressa
| Биномне_мено = Libellula depressa&lt;br&gt;
Linnaeus, 1758
|Тип=Arthropoda
|Опис_слики2=Шитар ''Libellula depressa''  - самица|Ширина_слики=250п|Ширина_слики2=250п|Слика_розпрестартосци=Libellula depressa - rasprostranjenje u Srbiji.jpg|Опис_розпрестартосци=Мапа розпрестартосци у Сербиї}}
'''Шитар'''&lt;ref&gt;[https://nasljedje.org/docs/crvenalista/Lista_potcarstvo_Metazoa.pdf „Crvena lista zaštićene flore i faune Republike Srpske”] (PDF). стр. 8.&lt;/ref&gt; (серб. ''вилин коњиц''; лат. ''Libellula depressa'';&lt;ref&gt;Мишић, Милан, ур. (2005). Енциклопедија Британика. В-Ђ. Београд: Народна књига : Политика. стр. 53. ISBN 86-331-2112-3.&lt;/ref&gt;) у руснацких валалох сиверней Мадярскей зафиксоване ''ситар''; у слц. диял. ''šitar'' и ''sitar''. Випатрунок кридлох, окреме їх превидносц, нагадує [[шитко]], цо могло порушац наставанє назви) - файта инсекту з фамилиї ''Libellulidae''. Шитар єден з найкрасших инсектох на швеце.&lt;ref&gt;[https://www.agroklub.rs/agrogalerija/vilin-konjic-22972/ Vilin konjic] www.agroklub.rs&lt;/ref&gt;

== Бивальнїк ==
''Libellula depressa'' файта характеристична за стояци води, [[Озеро|озера]] и бари. Часто су єдна з перших файтох цо населюю нови бивальнїк, як цо то новоформовани бари. Шитар ше часто стрета далєко од водового бивальнїку на хторим ше розмножує.

== Опис ==
Самци и самички тей файти маю широки склаяпчисцени абдомен кафовей [[Фарба|фарби]] (при самцох є закрити з белавкастим покровом) зоз жовтима цифрами латерално. Абдомен старших самичкох постава цми. Обидва пари кридлох у основи кафовей фарби. Антехумерални торакални линиї присутни, а длужина заднього кридла коло 35 милиметри. ''Libellula depressa''  барз характеристична по форми и 

колорациї и лєгко ю розпознац. Перша обидвох полох цми, скоро чарни, окрем з горнього боку, дзе ше находза два бляди смуги. Кридла превидни, алє основа обидвох парох кридлох офарбена на чарно. Птеростиґма (окреме означенє место на криделку) чарна и видлужена. Найменша файта шитара жиє у восточней Азиї и розпон кридлох єй 2 центи, а кридла найвекшей файти з Гавайох широки 19 центи.&lt;ref&gt;Norberg, R. Åke (1972). [https://archive.org/details/sim_journal-of-comparative-physiology_1972_81_1/page/8/mode/2up „The pterostigma of insect wings an inertial regulator of wing pitch”.] Journal of Comparative Physiology A. 81 (1): 9—22. [https://sr.wikipedia.org/wiki/Semantic_Scholar S2CID 198144535.] [https://sr.wikipedia.org/wiki/Digitalni_identifikator_objekta doi:10.1007/BF00693547.]&lt;/ref&gt;

== Биолоґия и справованє ==
Период лєценя шитарох тирва од априла по септембер, алє су найчисленши од мая по юний. Лєца барз швидко, часто досц нїзко над [[Поверхносц|поверхносцу]] води. Можу трепециц у месце, або лєциц назадок.

Самци териториялни и боря ше за територию з ривалами истей, алє и других файтох. Паренє ше одвива у [[Воздух|воздуху]], при чим ше формує копула. Паренє кратке (лєм два [[Минута|минути]]), после чого самичка кладзе оплодзени ваїчка до води. Ваїчка ше розвиваю после 4 до 5 тижньох, а лїчинков розвой тирва два роки. Лїчинки ше находза на дну водовей поверхносци, часто укопани до детритусу и мулю, одкаль лєшую за плєном.

== Животни циклус ==
[[File:Plattbauch (Libellula depressa).JPG|right|thumb|297x297px|Шитар-женка, Libellula depressa. ]]
При тей файти паренє тирва барз кратко и одвива ше у лєценю. После пареня самец и самичка ше роздвоюю и самичка сама знєше ваїчка. Тото ше одвива так же самичка з концом свойого бруха маца поверхносц води и у тей хвильки нєше по єдно ваїчко. Розвиванє лїчинки тирва єден до три роки, после чого ше вилягую одроснути єдинки, звичайно вчас на яр. Еґзувиї (остатки [[Скорка|скори]]) зохабяю на припобрежних рошлїнох.

== Ґалерия ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Platetrum depressum 1 Luc Viatour.JPG|Шитар
Файл:Park prirode Jegrička - crveni vilin konjic u plićaku.jpg
Файл:Broad-bodied chaser dragonfly (Libellula depressa) immature male.jpg
Файл:Vilin konjic i rosa.jpg|Шитар червенкастей [[Фарба|фарби]]
Файл:Natural history Fleuron T077051-49.png|Шитар, школскa кнїжкa: „Природна история“, по Линеовей класификациї животиньох.
&lt;/gallery&gt;

== Литература ==
* ''Словнїк руского народного язика,'' II том О – Я'','' Нови Сад 2017, б. 755.

== Вонкaшнї вязи ==
* [https://sr.wikipedia.org/sr-ec/Vilin_konjic Vilin konjic]
* [https://artnit.net/urbane-%C5%BEivotinje/item/4786-vilin-konjic-jedan-od-najlep%C5%A1ih-insekata-na-svetu.html?tmpl=component&amp;print=1 Vilin konjic jedan od najlepših insekata na svetu]
* [https://web.archive.org/web/20061206003107/http://powell.colgate.edu/wda/Dragonfly.htm Svetska asocijacija za vilinske konjice] (язик: анґлийски)
* [https://www.odonatologica.com/ Odonatologica]
{{Commonscat}}

== Референци ==
&lt;references /&gt;
[[Катеґория:Инсекти]]
[[Катеґория:Биолоґия]]</text>
      <sha1>oc8loiqvcjbd1llr7ia3ls46l1h9e8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>22546</id>
      <parentid>22545</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olirk55</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Виправене слово</comment>
      <origin>22546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7686" sha1="h2mydefy9nk35nln3eyicwpp8cu4jr4" xml:space="preserve">{{Животинї
| Назва = Шитар
| Латинска назва = Libellula depressa
| Слика = Libellula depressa 06.jpg  
| Опис_слики = Шитар ''Libellula depressa''  - самец 
| Слика2=Libellula depressa 05.jpg
| Опис слики2=Шитар ''Libellula depressa''  – самица
| Статус_очуваня = 
| Домен = Eukaryota 
| Царство = Животинї (Animalia)
| Тип, колєно = Arthropoda
| Подколєно = 
| Класа = Insecta
| Ряд = Оdonata
| Подряд = Аnisoptera
| Фамилия = Libellulidae
| Род = Libellula
| Файта = L. Depressa
| Биномне_мено = Libellula depressa&lt;br&gt;
Linnaeus, 1758
|Тип=Arthropoda
|Опис_слики2=Шитар ''Libellula depressa''  - самица|Ширина_слики=250п|Ширина_слики2=250п|Слика_розпрестартосци=Libellula depressa - rasprostranjenje u Srbiji.jpg|Опис_розпрестартосци=Мапа розпрестартосци у Сербиї}}
'''Шитар'''&lt;ref&gt;[https://nasljedje.org/docs/crvenalista/Lista_potcarstvo_Metazoa.pdf „Crvena lista zaštićene flore i faune Republike Srpske”] (PDF). стр. 8.&lt;/ref&gt; (серб. ''вилин коњиц''; лат. ''Libellula depressa'';&lt;ref&gt;Мишић, Милан, ур. (2005). Енциклопедија Британика. В-Ђ. Београд: Народна књига : Политика. стр. 53. ISBN 86-331-2112-3.&lt;/ref&gt;) у руснацких валалох сиверней Мадярскей зафиксоване ''ситар''; у слц. диял. ''šitar'' и ''sitar''. Випатрунок кридлох, окреме їх превидносц, нагадує [[шитко]], цо могло порушац наставанє назви) - файта инсекту з фамилиї ''Libellulidae''. Шитар єден з найкрасших инсектох на швеце.&lt;ref&gt;[https://www.agroklub.rs/agrogalerija/vilin-konjic-22972/ Vilin konjic] www.agroklub.rs&lt;/ref&gt;

== Бивальнїк ==
''Libellula depressa'' файта характеристична за стояци води, [[Озеро|озера]] и бари. Часто су єдна з перших файтох цо населюю нови бивальнїк, як цо то новоформовани бари. Шитар ше часто стрета далєко од водового бивальнїку на хторим ше розмножує.

== Опис ==
Самци и самички тей файти маю широки склаяпчисцени абдомен кафовей [[Фарба|фарби]] (при самцох є закрити з белавкастим покровом) зоз жовтима цифрами латерално. Абдомен старших самичкох постава цми. Обидва пари кридлох у основи кафовей фарби. Антехумерални торакални линиї присутни, а длужина заднього кридла коло 35 милиметри. ''Libellula depressa''  барз характеристична по форми и 

колорациї и лєгко ю розпознац. Перша обидвох полох цми, скоро чарни, окрем з горнього боку, дзе ше находза два бляди смуги. Кридла превидни, алє основа обидвох парох кридлох офарбена на чарно. Птеростиґма (окреме означенє место на криделку) чарна и видлужена. Найменша файта шитара жиє у восточней Азиї и розпон кридлох єй 2 центи, а кридла найвекшей файти з Гавайох широки 19 центи.&lt;ref&gt;Norberg, R. Åke (1972). [https://archive.org/details/sim_journal-of-comparative-physiology_1972_81_1/page/8/mode/2up „The pterostigma of insect wings an inertial regulator of wing pitch”.] Journal of Comparative Physiology A. 81 (1): 9—22. [https://sr.wikipedia.org/wiki/Semantic_Scholar S2CID 198144535.] [https://sr.wikipedia.org/wiki/Digitalni_identifikator_objekta doi:10.1007/BF00693547.]&lt;/ref&gt;

== Биолоґия и справованє ==
Период лєценя шитарох тирва од априла по септембер, алє су найчисленши од мая по юний. Лєца барз швидко, часто досц нїзко над [[Поверхносц|поверхносцу]] води. Можу трепециц у месце, або лєциц назадок.

Самци териториялни и боря ше за територию з ривалами истей, алє и других файтох. Паренє ше одвива у [[Воздух|воздуху]], при чим ше формує копула. Паренє кратке (лєм два [[Минута|минути]]), после чого самичка кладзе оплодзени ваїчка до води. Ваїчка ше розвиваю после 4 до 5 тижньох, а лїчинков розвой тирва два роки. Лїчинки ше находза на дну водовей поверхносци, часто укопани до детритусу и мулю, одкаль лєшую за плєном.

== Животни циклус ==
[[File:Plattbauch (Libellula depressa).JPG|right|thumb|297x297px|Шитар-самичка, Libellula depressa. ]]
При тей файти паренє тирва барз кратко и одвива ше у лєценю. После пареня самец и самичка ше роздвоюю и самичка сама знєше ваїчка. Тото ше одвива так же самичка з концом свойого бруха маца поверхносц води и у тей хвильки нєше по єдно ваїчко. Розвиванє лїчинки тирва єден до три роки, после чого ше вилягую одроснути єдинки, звичайно вчас на яр. Еґзувиї (остатки [[Скорка|скори]]) зохабяю на припобрежних рошлїнох.

== Ґалерия ==
&lt;gallery&gt;
Файл:Platetrum depressum 1 Luc Viatour.JPG|Шитар
Файл:Park prirode Jegrička - crveni vilin konjic u plićaku.jpg
Файл:Broad-bodied chaser dragonfly (Libellula depressa) immature male.jpg
Файл:Vilin konjic i rosa.jpg|Шитар червенкастей [[Фарба|фарби]]
Файл:Natural history Fleuron T077051-49.png|Шитар, школскa кнїжкa: „Природна история“, по Линеовей класификациї животиньох.
&lt;/gallery&gt;

== Литература ==
* ''Словнїк руского народного язика,'' II том О – Я'','' Нови Сад 2017, б. 755.

== Вонкaшнї вязи ==
* [https://sr.wikipedia.org/sr-ec/Vilin_konjic Vilin konjic]
* [https://artnit.net/urbane-%C5%BEivotinje/item/4786-vilin-konjic-jedan-od-najlep%C5%A1ih-insekata-na-svetu.html?tmpl=component&amp;print=1 Vilin konjic jedan od najlepših insekata na svetu]
* [https://web.archive.org/web/20061206003107/http://powell.colgate.edu/wda/Dragonfly.htm Svetska asocijacija za vilinske konjice] (язик: анґлийски)
* [https://www.odonatologica.com/ Odonatologica]
{{Commonscat}}

== Референци ==
&lt;references /&gt;
[[Катеґория:Инсекти]]
[[Катеґория:Биолоґия]]</text>
      <sha1>h2mydefy9nk35nln3eyicwpp8cu4jr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>26. юний</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3845</id>
    <revision>
      <id>22541</id>
      <parentid>22516</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olirk55</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <comment>Ушорйованє</comment>
      <origin>22541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5740" sha1="ltrcbfh8la7gi0t2dpyo88kz5q8tkr8" xml:space="preserve">'''26. юний''' — 177. [[дзень]] у року (178. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 188 днї.

== Подїї ==
* 1819 — Француз [[Ернест Мишу]] патентовал першу [[Бициґла|бициґлу.]]

* 1906 — У французким городзе [[Ле Ман]] отримане перше автомобилске Ґран при обегованє.

* 1945 — У Сан Франциску представителє 50 жемох, уключуюци и Югославию, подписали Повелю о снованю Зєдинєних нацийох, хтора ступела на моц 24. октобра.

* 1977 — Америцки шпивач [[Елвис Присли]] отримал свой остатнї концерт у Индиянаполису. Умар два мешаци познєйше.

* 2000 — Науковци зоз 18 жемох декодирали 85 одсто людского ґенома, зоз чим отворена нова ера у людскей медицини. У наукових кругох у швеце оценєне же дешифрованє людского ґенома представя найвекше одкрице у историї чловечества.

* Медзинародни дзень борби процив дроґи

* Медзинародни дзень потримовки жертвом насилства (''International Day in Support of Victims of Torture).''

== Народзени ==
* 1843 — [[Михаил Джуня]] (*26. юний 1843—†[[10. юний]] 1894), учитель и [[дзияк]] у [[Руски Керестур|Руским Керестуре.]]

* 1892 — Народзена америцка писателька [[Перл Бак]] (Гилсборо, ЗАД, 26. юний 1892 –Данби, ЗАД, [[6. марец]] 1973), добитнїца Нобеловей награди за литературу 1938. року.

* 1921 — [[Йоан Семедий]], владика мукачовски Русинскей [[Грекокатолїцка церква|грекокатолїцкей церкви]] у України кед була у илеґалносци и перши официйни владика по обновеню єй леґалней роботи. 

* 1933 — Народзени сербски [[писатель]], ґлумец и новинар, [[Радивой Раша Попов]] (Мокрин, 26. юний 1933 – Беоґрад, [[19. април]] 2017), бул длугорочни телевизийни новинар, познати по улоги пренаходзача зоз телевизийней дзецинскей емисиї Фазони и фори.

* 1933 — [[Веруна Олеяр Ґрабельшек]] (*26. юний 1933-†[[12. април]] 2016), музична редакторка Радио Беоґрада, [[Шпивач|шпивачка]]. Спрам даєдних жридлох мож тримац же Верунка Олеяр була, вєдно зоз [[Ирина Давосир-Матанович|Ирину Давосир Матанович]], єдна з перших Рускиньох хтори закончели Музичну академию. Понеже крашнє шпивала, мала красни [[алт]], вона була поволана же би за потреби Радио Нового Саду зняла даскельо руски народни шпиванки. Два шпиванки у виводзеню Верунки Олеяр були видати на ґрамофонскей плочи у едициї Войводина шпива, EP 11217.

* 1939 — Народзел ше [[Йоаким Бики]] (Руски Керестур, 26. юния 1939 – [[Кула]], [[7. марец]] 2024) До Основней школи ходзел на [[Косанчич|Косанчичу]] и у Керестуре, штредню електротехнїчну закончел у Панчеве, а Висшу електротехнїчну школу у [[Суботица|Суботици]]. Робел у фабрики Истра у Кули, потим у Штреднєй електро-машинскей школи у Кули, а познєйше як наставнїк у Школи за образованє одроснутих при Роботнїцким универзитету у Кули. Кед основане РКУД Др Гавриїл Костельник Бики бул у ґрупи ентузиястох и єден з найдлугорочнєйших предсидательох того Дружтва.

== Умарли ==
* 1943 — [[Карл Ландштайнер]] (нєм. ''Karl Landsteiner''; Баден Бай Вин, [[14. юний]] 1868 — Ню Йорк, 26. юний 1943) бул австрийско-америцки биолоґ, биохемичар и лїкар єврейского походзеня. Пренаходзач кревових ґрупох и резус фактора [[Кревово ґрупи|кревовей ґрупи]]. Розвил сучасни систем класификациї кревових групох и їх идентификацию з помоцу аґлутинина резус фактора (Rh), а то омoжлївело реализовац трансфузию креви без загрожованя живота пациєнта. Зоз Ервином Попером открил 1909. року полио вируси.</text>
      <sha1>ltrcbfh8la7gi0t2dpyo88kz5q8tkr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>27. юний</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3846</id>
    <revision>
      <id>22542</id>
      <parentid>22517</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olirk55</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ушорйовнєнє, Означени викивязи</comment>
      <origin>22542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4012" sha1="l0uays31stoppzg048urgx0pwgo62qg" xml:space="preserve">'''27. юний''' — 178. [[дзень]] у року (179. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 187 днї.

== Подїї ==
* 1997 — На конференциї у Бриселу представителє 95 жемох ше зложели о забрани хаснованя наґазних минох.
* 2001— бул благословени [[Теодор Ромжа]], русински мукачовски владика и мученїк. 
* 2007 — у Мукачове Виктор Балоґа зоз Катерину Ющенко шветочно одкрил памятнїк Духновичови (скулптор М.  Белень).

== Народзени ==
* 1877 — [[Теодор Ройкович]], [[священїк]], дружтвени, културни и церковни дїяч, публициста, редактор  русинских периодичних виданьох. 

* 1930 — Народзел ше [[Мирон Колошняї]] ([[Руски Керестур]], 27. юний 1930 – Нови Сад, [[19. май]] 2009). Мирон Колошняї основну школу закончел у [[Лалить|Лалитю]], а нїзшу ґимназию у Руским Керестуре. Индустрийну стредньо-технїчну школу закончел у Новим Садзе и почал студирац права. Мирон Колошняї континуовано писал поезию, прекладал зоз сербского на [[руски язик]] и обявйовал у шицких руских периодикох. Заступени є у Антолоґиї поезиї зоз 1963. року, у антолоґиї поезиї за дзеци по сербски, рускей Антолоґиї поезиї зоз 1984. року, антолоґиї рускей поезиї по мадярски, антолоґиї поезиї за дзеци по македонски, у рускей антолоґиї поезиї за дзеци ''Хмара на верху тополї'' 1990. року и антолоґиї за дзеци ''Мамко, куп ми кнїжку'' 1995. року. 

* 1964 — [[Ана Плишкова]], директорка Института русинского язика и  култури Прешовского универзитета, русинска журналистка. 
* 1969 — [[Михал Гудак]], словацки модератор и ґлумец русинскей народносци.

== Умарли ==
* 1965 — [[Василь Латта]], педаґоґ, линґвиста.
* 2001 — [[Степан Попович]], русински дохтор-педиятер, дзецински гирурґ, кандидат медицинских наукох. 

2025 — [[Ярослав Сисак]] (*[[28. май]] 1939-†27. юний 2025), ґлумец, [[Редитель|режисер]], длугорочни директор Театру Александра Духновича, прекладатель театралних текстох на русински язик и дружтвени дїяч медзи Русинами у Словацкей. Ярослав Сисак мал медзи Руснацами тедишнєй Югославиї а нєшкайшей Сербиї велїх приятельох зоз хторима отримовал тварди контакти. Дзекуюци тим вязом Ярослав Сисак за Руски народни театер „[[Петро Ризнич Дядя]]” на сцену поставел два представи: Агафия, старого попа дзивка [[Дюра Папгаргаї |Дюри Папгаргая]], 1992. року и ''На дну'' [[Максим Горки |Максима Горкого]], 2002. року.</text>
      <sha1>l0uays31stoppzg048urgx0pwgo62qg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>28. юний</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3847</id>
    <revision>
      <id>22543</id>
      <parentid>22518</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olirk55</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ушорйованє, означени викивязи</comment>
      <origin>22543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3581" sha1="tgqcujq0ddvh6dadz0thljepbtym1vu" xml:space="preserve">'''28. юний''' — 179. [[дзень]] у року (180. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 186 днї.

== Подїї ==
* 1389 — На Косовим полю збула ше пресудна битка сербского и турского войска, хтора означела початок конца нєзависней сербскей держави и отворела дзвери [[Турска|Турком]] за дальше предзеранє до Европи.

* 1914 — У Сараєве [[Ґаврило Принцип]] забил австроугорского пристолонашлїднїка Франца Фердинанда, цо Австро-Угорска вихасновала за напад на [[Сербия|Сербию]], зоз чим почала Перша шветова война.

* 1919 — У Версаю на Мировней конференциї подписани мировни контракт з поражену Нємецку, зоз чим и урядово закончена Перша шветова война.

* 1921 — Уставотворна скупштина Кральовини Сербох, [[Горватска|Горватох]] и Словенцох вигласала Видовдански устав, хтори важел до 1929. року.

* 1950 — Пущена до транспорту драга Беоґрад – Заґреб, наволана Авто-драга Братство-єдинство, у чиєй вибудови участвовали добродзечни младежски роботни бриґади зоз цалей тедишнєй Югославиї.

* 1960 — Основани Универзитет у Новим Садзе, хтори почал робиц вєшенї истого року.

* 2001 — Гаґскому трибуналу виручени бувши югославянски предсидатель [[Слободан Милошевич]]. 

== Народзени ==
* 1577 — Народзени фламански маляр [[Петер Паул Рубенс]] (Зиґен, Нємецка, 28. юний 1577 – Антверпен, Белґия, [[30. май]] 1640) єден з майстрох барока, хтори зєдинєл найлєпши традициї сиверняцкого и италиянского малярства.

* 1712 — [[Жан-Жак Русо]], французки филозоф и [[Писатель|писатель.]]

* 1929 — [[Теодор Ґоч]], лемковски културни и дружтвени дїяч, основатель и вельорочни  надзорнїк Музея лемковскей култури у  Зиндрановей. 

== Умарли ==
* 1974 — [[Яким Костелник |Яким (Йоаким) Костелник]] (*1889—†28. юний 1974), учитель, културни дїяч, зачатнїк орґанизованого културно-просвитного живота у [[Миклошевци|Миклошевцох]].

* 2021 — Проф. др [[Юлиян Малацко]] (*[[15. марец]]. 1937—†28. юний 2021) у академскей явносци познати як перши доктор наукох у обласци физичней култури у [[Войводина|Войводини]], шветови науковец у обласци [[Спорт|спорта.]]</text>
      <sha1>tgqcujq0ddvh6dadz0thljepbtym1vu</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>